ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 2079 1370940 1369244 2026-03-31T08:06:06Z ThePositiveVibes 87814 1370940 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name='''ಹಿಂದಿ'''|nativename=<!--In Devanagari-->{{lang|hi|{{Script|Deva|[[wikt:हिंदी|हिन्दी]]}}}} • <!--Romanization-->{{transl|hi|ISO|Hindī}}|pronunciation={{IPA-hi|ˈɦɪndiː|}}|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುಪಿ]], [[ದೆಹಲಿ]] ([[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]])|speakers=615 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು 'ಹಿಂದಿ' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ (L2 ಭಾಷಿಕರು) <!--The figures for Hindi in the Census of India are self-reported, not independently confirmed. Perhaps 100 million speakers of closely related languages like Haryanvi, Rajasthani, Bhojpuri, Awadhi, Braj Bhasha, Chhattisgarhi, Garhwali, which do not have a separate literary tradition, consider their language to be "Hindi", whereas another 200 million report themselves as speaking one of those languages rather than Hindi. Since the census is unable to determine who is who, all of these languages are lumped together as the group "6 HINDI", with 528M speakers in the published census results.-->|date=2019|familycolor=ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್|fam2=[[ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್]]|fam3=[[ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]]|fam4=[[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳು|ಕೇಂದ್ರ]]|fam5=ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ|fam6=[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ]]|script= {{unbulleted list |[[ದೇವನಾಗರಿ]] (ಅಧಿಕೃತ) |[[ಕೈತಿ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ) |[[ಮಹಾಜನಿ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ) |[[ಲಂಡ ಲಿಪಿಗಳು|ಲಂಡ]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ)<ref>{{Cite book|last=Gangopadhyay|first=Avik|title=Glimpses of Indian Languages|publisher=Evincepub publishing|year=2020|isbn=9789390197828|pages=43}}</ref> |[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ([[ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್]], unofficial<ref>{{Citation |last1=Palakodety |first1=Shriphani |title=Low Resource Machine Translation |date=2021 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-16-5625-5_5 |work=Low Resource Social Media Text Mining |pages=7–9 |place=Singapore |publisher=Springer Singapore |isbn=978-981-16-5624-8 |access-date=24 September 2022 |last2=KhudaBukhsh |first2=Ashiqur R. |last3=Jayachandran |first3=Guha|doi=10.1007/978-981-16-5625-5_5 |s2cid=244313560 |issn = 2191-5768 }}</ref>) |[[ದೇವನಾಗರಿ ಬ್ರೈಲ್]] }}|nation={{flagcountry|ಭಾರತ}}<!-- This parameter is for the places where it is the official language. -->{{efn|In the [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನ]] [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಯೂನಿಯನ್]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ,<ref name="Bihar_official_language">{{cite web|url=http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf|title=The Bihar Official Language Act, 1950|date=1950|website=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar|url-status=deviated|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf|archive-date=13 April 2015|access-date=9 April 2015|archivedate=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf}}</ref><ref name="Hindi_as_official_language">–{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html|title=How languages intersect in India|publisher=Hindustan Times|date=22 November 2018}}<br />–{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|title=How many Indians can you talk to?|website=www.hindustantimes.com|access-date=22 December 2019|archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|url-status=dead}}<br />–{{cite web|url=https://www.deccanherald.com/opinion/perspective/hindi-and-north-south-divide-696931.html|title=Hindi and the North-South divide|date=9 October 2018}}<br />–{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2018/07/indias-evolving-linguistic-landscape/|title=India's Evolving Linguistic Landscape|first=Akhilesh|last=Pillalamarri|website=thediplomat.com|access-date=22 December 2019}}</ref> [[Chhattisgarh]],<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/12800/1/the_chhattisgarh_official_language_act%2c_1957_no._5_of_1958%2c_date_24.01.1958.pdf |title=The Chhattisgarh Official Language (Amendment) Act, 2007 |publisher=indiacode.nic.in |year=2008 |access-date=25 December 2022 }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Haryana]],<ref name="Haryana_official_language">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |url-status=deviated |page=11 |archivedate=2 ಜನವರಿ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102211909/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Jharkhand]],<ref name="Jharkhand_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 43–44 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Madhya Pradesh]],<ref name="Madhya_Pradesh_official_language">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010) |pages=122–126 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513161847/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |archive-date=13 May 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Rajasthan]],<ref name="Rajasthan_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 34–35 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 28 December 2017 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Uttar Pradesh]],<ref name="Uttar_Pradesh_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 49–53 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |url-status = deviated |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Himachal Pradesh]],<ref name="Himachal_Pradesh_official_language">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 33–34 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 28 December 2017 |archivedate = 15 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |url-status = deviated }}</ref><ref name="Hindi_as_official_language" /> [[Uttarakhand]]<ref name="Hindi_as_official_language" />}}|agency=[[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]]<ref>{{cite web |url=http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html |title=ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ: ಪರಿಚಯ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504043836/http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html |archive-date=4 ಮೇ 2012 |access-date=18 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 |archivedate=2012-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504043836/http://hindinideshalaya.nic.in/english/aboutus/aboutus.html }}</ref>|iso1=hi|iso2=hin|iso3=hin|image=Hindi.svg|map=Hindi 2011 Indian Census by district.svg|notice=Indic}} '''ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿ''' (ದೇವನಾಗರಿ: मानक हिन्दी ಮನಕ್ ಹಿಂದೀ), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ದೇವನಾಗರಿ: हिन्दी, ಹಿಂದಿ), ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಿಸಿದ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆ, ಇದನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಖರಿಬೋಲಿ ಉಪಭಾಷೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ 22 ಅನುಸೂಚಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಹಿಂದಿ ಎಂಬುದು ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ನ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ''. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಜಾರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಅಥವಾ ಹಫ್ಲಾಂಗ್ ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಸರಳೀಕೃತ ಅಥವಾ ಪಿಡ್ಜಿನೈಸ್ಡ್ ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="fulllangdatacensus 2011">{{Cite web |last=Kawoosa |first=Vijdan Mohammad |date=22 November 2018 |title=How languages intersect in India |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015014438/https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html |archive-date=15 October 2022 |publisher=Hindustan Times}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=How many Indians can you talk to? |url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |archive-date=16 December 2019 |access-date=22 December 2019 |website=Hindustan Times}}</ref> ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಹಲವಾರು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಹಿಂದಿ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]] ಮುಂತಾದ ಇತರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದ ವಂಶವೆಂದು ವಿವರಿಸಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ಫಿಜಿ|ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, <ref>{{Cite web |date=14 September 2018 |title=How Hindi travelled to these five countries from India |url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229020952/https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/ |archive-date=29 December 2022 |website=The Indian Express}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು [[ಸುರಿನಾಮ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ]] ಮತ್ತು [[ಗಯಾನ|ಗಯಾನಾದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="auto">{{Cite web |title=Sequence of events with reference to official language of the Union |url=http://rajbhasha.nic.in/IIContent.aspx?t=enevents8 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110802071514/http://rajbhasha.nic.in/IIContent.aspx?t=enevents |archive-date=2 August 2011 |website=Department of Official Language}}</ref> <ref>{{Cite web |title=रिपब्लिक ऑफ फीजी का संविधान (Constitution of the Republic of Fiji, the Hindi version) |url=http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101180254/http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx |archive-date=1 November 2013 |website=Fiji Government |access-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archivedate=1 ನವೆಂಬರ್ 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101180254/http://www.fiji.gov.fj/getattachment/5912a2ce-0260-4df5-98b9-955360cd3aad/Click-here-to-download-the-Fiji-Constitution-(Hind.aspx }}</ref> <ref name="uniw">{{Cite web |title=Caribbean Languages and Caribbean Linguistics |url=http://uwispace.sta.uwi.edu/dspace/bitstream/handle/2139/41235/Caribbean%20Heritage%20Ferreira%202012.pdf?sequence=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220080555/http://uwispace.sta.uwi.edu/dspace/bitstream/handle/2139/41235/Caribbean%20Heritage%20Ferreira%202012.pdf?sequence=1 |archive-date=20 December 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=[[University of the West Indies Press]] |format=PDF}}</ref> <ref name="Mau">{{Cite journal|title=The cultural significance of Hindi in Mauritius|date=8 May 2007|last=Richard K. Barz|journal=South Asia: Journal of South Asian Studies|doi=10.1080/00856408008722995|volume=3|pages=1–13}}</ref> ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಹೊರತಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯು ಪ್ರಮಾಣಿತ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತೊಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡುಮಾತಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="GubeGao2019">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YkWHDwAAQBAJ|title=Education, Ethnicity and Equity in the Multilingual Asian Context|last=Gube|first=Jan|last2=Gao|first2=Fang|date=2019|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-981-13-3125-1|language=en|quote=The national language of India and Pakistan 'Standard Urdu' is mutually intelligible with 'Standard Hindi' because both languages share the same Indic base and are all but indistinguishable in phonology and grammar (Lust et al. 2000).}}</ref> ಹಿಂದಿಯು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು|ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]].<ref name="Nationalencyklopedin">Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in ''[[Nationalencyklopedin]]''. </ref> ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಉರ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಂತರ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Gambhir1995">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mB7TQc_OpdcC|title=The Teaching and Acquisition of South Asian Languages|last=Gambhir|first=Vijay|date=1995|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|isbn=978-0-8122-3328-5|language=en|quote=The position of Hindi-Urdu among the languages of the world is anomalous. The number of its proficient speakers, over three hundred million, places it in third of fourth place after Mandarin, English, and perhaps Spanish.}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hindustani |url=http://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/language-linguistics-and-literary-terms/language-and-linguistics/hindustani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729004822/http://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/language-linguistics-and-literary-terms/language-and-linguistics/hindustani |archive-date=29 July 2017 |publisher=[[Columbia University Press]] |via=encyclopedia.com}}</ref> ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್'' (2022, 25 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=What are the top 200 most spoken languages? |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |access-date=31 March 2023 |website=Ethnologue (Free All) |language=en}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''ಹಿಂದಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಸಿಂಧೂ ಗಂಗಾ ಬಯಲು|ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ]] ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರ್ಷಿಯನ್]] {{Lang|fa|هندی}} ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ''ಹಿಂದಿ'' ( ಇರಾನಿಯನ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ: ''ಹೆಂಡಿ'' ), ಅಂದರೆ " ''ಹಿಂದ್'' (ಭಾರತ)" (ಆದ್ದರಿಂದ, "ಭಾರತೀಯ"). <ref>{{Cite book|url=http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|title=A comprehensive Persian-English dictionary|last=Steingass|first=Francis Joseph|date=1892|publisher=Routledge & K. Paul|location=London|page=1514|access-date=13 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621060529/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|archive-date=21 June 2020|accessdate=11 ಜುಲೈ 2023|archivedate=21 ಜೂನ್ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200621060529/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:1:6823.steingass|url-status=deviated}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ''ಹಿಂದವಿ'' ( {{Lang|hi|हिन्दवी}}) ಅಥವಾ ''Hinduī'' ( {{Lang|hi|हिन्दुई}}) (ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ "ಹಿಂದೂ/ಭಾರತೀಯತೆಗೆ ಸೇರಿದವರು") ಅನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ]] ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Khan |first=Rajak |title=Indo-Persian Literature and Amir Khusro |url=http://vle.du.ac.in/mod/book/print.php?id=11660 |access-date=17 February 2018 |publisher=[[University of Delhi]] }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yexgmTQIYhUC|title=In the Bazaar of Love: The Selected Poetry of Amir Khusrau|last=Losensky|first=Paul E.|date=15 July 2013|publisher=Penguin UK|isbn=9788184755220|via=Google Books}}</ref> ''"ಹಿಂದಿ"'' ಮತ್ತು ''"ಹಿಂದೂ"'' ಪದಗಳು ಹಳೆಯ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ''ಸಿಂಧು'' ( {{Lang|sa|सिन्धु}} ಎಂಬ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ), [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಪದಗಳ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು "''ಸಿಂಧೂ'' " (ನದಿಗೆ) ಮತ್ತು " ''ಭಾರತ'' " (ನದಿಯ ಭೂಮಿಗೆ) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.<ref name="Bose2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6gyAAgAAQBAJ&pg=PA1|title=The Magic of Indian Cricket: Cricket and Society in India|last=Mihir Bose|date=18 April 2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-24924-4|pages=1–3}}</ref> <ref>{{Cite web |title=India |url=https://www.etymonline.com/word/india |publisher=Online Etymology Dictionary}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ನಿಂದ ಹಿಂದಿ === ಇತರ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಂತೆ, ಹಿಂದಿಯು [[ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ|ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ]] ಆರಂಭಿಕ ರೂಪದ ನೇರ ವಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು [[ಅಪಭ್ರಂಶ|ಶೌರಸೇನಿ ಅಪಭ್ರಂಶ]] (ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಅಪಭ್ರಂಶದಿಂದ'' "ಭ್ರಷ್ಟ") ಮೂಲಕ 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="de">{{Cite web |title=Brief History of Hindi |url=http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306085510/http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html |archive-date=6 March 2014 |access-date=21 March 2012 |website=Central Hindi Directorate |archivedate=6 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306085510/http://hindinideshalaya.nic.in/english/hindi_orgin/briefhistory.html }}</ref> ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು:<ref>Masica, pp. 187&#x2013;211</ref> * ಜೊಡಿ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೀಕರಣ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಾಸೀಕರಣ: ಸಂ. ''ಹಸ್ತ'' "ಕೈ" > ಪ್ರಾ. ''ಹತ್ತ'' > ''ಹತ್'' * ಎಲ್ಲಾ ಪದ-ಅಂತಿಮ ಸ್ವರಗಳ ನಷ್ಟ: ''ರಾತ್ರಿ'' "ರಾತ್ರಿ" > ''ರಾಟ್ಟಿ'' > ''ರಾತ್'' * ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಗಳ ನಷ್ಟ ( ಶ್ವಾ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ): ''ಸುಸ್ಥಿರ'' "ಸಂಸ್ಥೆ" > ಸು''ಸ್ಥಿರ'' > ''ಸೂತ್ರ'' * ಪಕ್ಕದ ಸ್ವರಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ (ವಿರಾಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ: ''ಅಪರಾ'' "ಇತರ" > ಔರ > ''ಔರ್'' * ಅಂತಿಮ ''-ಎಂ'' ನಿಂದ ''-ṽ'' : ''ಗ್ರಾಮ'' "village" > ''ಗಾಮ'' > ''ಗಾಂವ್'' * ಅಂತರ್ ಸ್ವರ ''-ḍ-'' to ''-ṛ-'' ಅಥವಾ ''-l-'' : ''taḍāga'' "ಕೊಳ" > ''talāv'', ''naḍa'' "reed" > ''nal'' . * ''v'' > ''b'' : ''ವಿವಾಹ'' "ಮದುವೆ" > ''byāh'' === ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ === [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ <ref>Chapman, Graham. </ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಳೆಯ ಹಿಂದಿಯ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಕೃತ]] ಮೂಲವು ಎರವಲು ಪದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿತು. [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪಕ್ಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref name="Rekhta2020">{{Cite web |title=Women of the Indian Sub-Continent: Makings of a Culture - Rekhta Foundation |url=https://artsandculture.google.com/exhibit/women-of-the-indian-sub-continent-makings-of-a-culture-rekhta-foundation/dwJy7qboNi3fIg?hl=en |access-date=25 February 2020 |publisher=[[Google Arts & Culture]] |language=en |quote=The "Ganga-Jamuni tehzeeb" is one such instance of the composite culture that marks various regions of the country. Prevalent in the North, particularly in the central plains, it is born of the union between the Hindu and Muslim cultures. Most of the temples were lined along the Ganges and the Khanqah (Sufi school of thought) were situated along the Yamuna river (also called Jamuna). Thus, it came to be known as the Ganga-Jamuni tehzeeb, with the word "tehzeeb" meaning culture. More than communal harmony, its most beautiful by-product was "Hindustani" which later gave us the Hindi and Urdu languages.}}</ref> <ref name="MatthewsShackleHusain1985">{{Cite book|title=Urdu literature|last=Matthews|first=David John|last2=Shackle|first2=C.|last3=Husain|first3=Shahanara|date=1985|publisher=Urdu Markaz; Third World Foundation for Social and Economic Studies|isbn=978-0-907962-30-4|language=en|quote=But with the establishment of Muslim rule in Delhi, it was the Old Hindi of this area which came to form the major partner with Persian. This variety of Hindi is called Khari Boli, 'the upright speech'.}}</ref> <ref name="Dhulipala2000">{{Cite book|title=The Politics of Secularism: Medieval Indian Historiography and the Sufis|last=Dhulipala|first=Venkat|date=2000|publisher=[[University of Wisconsin–Madison]]|page=27|language=en|quote=Persian became the court language, and many Persian words crept into popular usage. The composite culture of northern India, known as the Ganga Jamuni tehzeeb was a product of the interaction between Hindu society and Islam.}}</ref> <ref name="IJSW1943">{{Cite book|title=Indian Journal of Social Work, Volume 4|date=1943|publisher=[[Tata Institute of Social Sciences]]|page=264|language=en|quote=... more words of Sanskrit origin but 75% of the vocabulary is common. It is also admitted that while this language is known as Hindustani, ... Muslims call it Urdu and the Hindus call it Hindi. ... Urdu is a national language evolved through years of Hindu and Muslim cultural contact and, as stated by Pandit Jawaharlal Nehru, is essentially an Indian language and has no place outside.}}</ref> <ref name="Mody2008">{{Cite book|title=Literature, Language, and Nation Formation: The Story of a Modern Hindi Journal 1900-1920|last=Mody|first=Sujata Sudhakar|date=2008|publisher=University of California, Berkeley|page=7|language=en|quote=...Hindustani, Rekhta, and Urdu as later names of the old Hindi (a.k.a. Hindavi).}}</ref> <ref name="Kesavan1997">{{Cite book|title=History Of Printing And Publishing In India|last=Kesavan|first=B. S.|date=1997|publisher=National Book Trust, India|isbn=978-81-237-2120-0|page=31|language=en|quote=It might be useful to recall here that Old Hindi or Hindavi, which was a naturally Persian- mixed language in the largest measure, has played this role before, as we have seen, for five or six centuries.}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಆಡುಭಾಷೆಯು [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿತು, <ref name="Hock1991">{{Cite book|title=Principles of Historical Linguistics|last=Hans Henrich Hock|date=1991|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012962-5|page=475|language=en|quote=During the time of British rule, Hindi (in its religiously neutral, 'Hindustani' variety) increasingly came to be the symbol of national unity over against the English of the foreign oppressor. And Hindustani was learned widely throughout India, even in Bengal and the Dravidian south. ... Independence had been accompanied by the division of former British India into two countries, Pakistan and India. The former had been established as a Muslim state and had made Urdu, the Muslim variety of Hindi–Urdu or Hindustani, its national language.|author-link=Hans Henrich Hock}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC&q=masica|title=The Indo-Aryan Languages|last=Masica|first=Colin P.|date=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-29944-2|pages=430 (Appendix I)|language=en|quote=Hindustani - term referring to common colloquial base of HINDI and URDU and to its function as lingua franca over much of India, much in vogue during Independence movement as expression of national unity; after Partition in 1947 and subsequent linguistic polarization it fell into disfavor; census of 1951 registered an enormous decline (86-98 per cent) in no. of persons declaring it their mother tongue (the majority of HINDI speakers and many URDU speakers had done so in previous censuses); trend continued in subsequent censuses: only 11,053 returned it in 1971...mostly from S India; [see Khubchandani 1983: 90-1].}}</ref> ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ, <ref name="Ashmore1961">{{Cite book|title=Encyclopaedia Britannica: a new survey of universal knowledge, Volume 11|last=Ashmore|first=Harry S.|date=1961|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|page=579|language=en|quote=The everyday speech of well over 50,000,000 persons of all communities in the north of India and in West Pakistan is the expression of a common language, Hindustani.}}</ref> ಹಿಂದಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref name="Tunstall2008">{{Cite book|url=https://archive.org/details/mediawereamerica0000tuns/page/160|title=The media were American: U.S. mass media in decline|last=Tunstall|first=Jeremy|date=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-518146-3|page=[https://archive.org/details/mediawereamerica0000tuns/page/160 160]|language=en|quote=The Hindi film industry used the most popular street level version of Hindi, namely Hindustani, which included a lot of Urdu and Persian words.}}</ref> <ref name="Hiro2015">{{Cite book|title=The Longest August: The Unflinching Rivalry Between India and Pakistan|last=Hiro|first=Dilip|date=2015|publisher=[[PublicAffairs]]|isbn=978-1-56858-503-1|page=398|language=en|quote=Spoken Hindi is akin to spoken Urdu, and that language is often called Hindustani. Bollywood's screenplays are written in Hindustani.}}</ref> === ಉಪಭಾಷೆಗಳು === ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯು ದೆಹಲಿ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, <ref>"Brief History of Hindi". Central Hindi Directorate. Archived from the original on 6 March 2014. Retrieved 21 March 2012.</ref>[[ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡುಭಾಷೆಯಾದ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್‌ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಪದಗಳ ಖರಿಬೋಲಿ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟವಾದ ''ಪ್ರೇಮ್ ಸಾಗರ್'' ಅವರ [[Lallu Ji Lal|ಲಲ್ಲು ಜಿ ಲಾಲ್]], ಬಟಿಯಾಲ್ ''ಪಚೀಸಿ ಅವರ'' [[Sadal Misra|ಸದಲ್ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು ಇನ್ಶಾ ಅಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಅವರ ''ರಾಣಿ ಕೇಟಕಿ ಕೀ ಕಹಾನಿ'' ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. <ref>{{Cite book|title=From Hindi to Urdu A Social and Political History|last=RAHMAN|first=TARIQ|publisher=Oxford University Press|year=2011|location=Karachi, Pakistan.|pages=41|language=en}}</ref> [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] - ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ - [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಅವಧಿಯ]] (1800 ರ ದಶಕದ) ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |title=Evolution of Hindi: From 'boli' (dialect) to 'rashtrabhasha'-'rajbhasha' (National-Official Language) |url=http://lrs.ed.uiuc.edu/students/avatans/hindi.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830102522/http://lrs.ed.uiuc.edu/Students/avatans/hindi.html |archive-date=30 August 2006 |access-date=9 October 2006 |archivedate=30 ಆಗಸ್ಟ್ 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060830102522/http://lrs.ed.uiuc.edu/Students/avatans/hindi.html }}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದುವನ್ನು]] ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ''ಉರ್ದು'' ಬರಹಗಾರರು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು '''ಹಿಂದಿ''' ಅಥವಾ '''ಹಿಂದವಿ''' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=15 October 2022 |title=A Historical Perspective of Urdu National Council for Promotion of … |url=https://www.urducouncil.nic.in/council/historical-perspective-urdu |archive-url=http://archive.today/go4yc |archive-date=15 October 2022}}</ref> ಗುಲಾಮ್ ಹಮ್ದಾನ್ ಮುಶಾಫಿ ತನ್ನ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ:- {{Centered pull quote|''Mushafi Farsi ko Taq peh rakh,'' ''Ab hai Asha'r- e-'''Hindavi''' ka Riwaaj''<ref name="auto1">{{cite web | title = A Historical Perspective of Urdu National Council for Promotion of … | url = https://www.urducouncil.nic.in/council/historical-perspective-urdu | date = 2022-10-15 | archiveurl = http://archive.today/go4yc | archivedate = 2022-10-15 }}</ref>}} ಮತ್ತು ಮಿರ್ ತಾಕಿ ಮಿರ್ ತನ್ನ ''ಶಾಯರಿಯಲ್ಲಿ'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:- {{Centered pull quote|''Na Jane log kehte hai kis ko Suroor-e-Qalb, Aya nehi yeh lafz to '''Hindi''' Zuban ke beec''<ref name="auto1"/>}} ಜಾನ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ (ಈಗಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ''ಆಂಗ್ಲ-ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ'', ''ಎ ಗ್ರಾಮರ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನೀ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್'', ''ದಿ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟ್'', ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿ, ನಾಗರೀ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ದತ್ತಿಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಉರ್ದುವಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೂಪವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಚಳುವಳಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC|title=Language, Religion and Politics in North India|last=Paul R. Brass|publisher=iUniverse, Incorporated|year=2005|isbn=9780595343942}}</ref> 1881 ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರವು]] ಹಿಂದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಉರ್ದುವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref>Parthasarathy, Kumar, p.120</ref> ಆದರೆ, 2014ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗೆ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=16 June 2022 |title=Bihar: The language tussle - Indiascope News - Issue Date: Jul 31, 19… |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19800731-decision-to-make-urdu-second-official-language-in-bihar-provokes-furore-from-maithil-brahmins-821314-2014-01-17 |archive-url=http://archive.today/eq1vc |archive-date=16 June 2022}}</ref> === ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು:  * ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ: 1954 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು 1958 ರಲ್ಲಿ ''ಎ ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಹಿಂದಿ'' ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ತರಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಕ್ಷರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಕೆಲವು ದೇವನಾಗರಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು]] ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಉರ್ದುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ieMgAAAAQBAJ|title=Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations|last=Clyne|first=Michael|date=24 May 2012|publisher=Walter de Gruyter|isbn=9783110888140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QuEmDAAAQBAJ|title=The Oxford Handbook of the Indian Constitution|last=Choudhry|first=Sujit|last2=Khosla|first2=Madhav|last3=Mehta|first3=Pratap Bhanu|date=12 May 2016|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780191058615|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sikhsofpunjab0000grew|title=The Sikhs of the Punjab|last=Grewal|first=J. S.|date=8 October 1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521637640|language=en|url-access=registration}}</ref> ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ದಿಗ್ಗಜರು ಹಿಂದಿಯ ಪರವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಾಬಿ ಮಾಡಿದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:hi:व्यौहार राजेन्द्र सिंह|ಬಿಯೋಹರ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ]] ಹಜಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ, [[ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಕರ್|ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್]], [[ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ|ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸೇಠ್ ಗೋವಿಂದ್ ದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅದರಂತೆ, 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು ಬೆಯೋಹರ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ಅವರ 50 ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾದವು.<ref>{{Cite web |date=8 September 2015 |title=हिन्दी दिवस विशेष: इनके प्रयास से मिला था हिन्दी को राजभाषा का दर्जा |url=https://www.patrika.com/news/jabalpur/know-hindi-had-the-status-of-national-language-1398330 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911204803/https://www.patrika.com/news/jabalpur/know-hindi-had-the-status-of-national-language-1398330/ |archive-date=11 September 2017}}</ref> ಈಗ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=14 September 2016 |title=Hindi Diwas celebration: How it all began |url=http://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-celebration-how-it-all-began/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208134226/http://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-celebration-how-it-all-began/ |archive-date=8 February 2017 |access-date=7 February 2017 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> == ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿ == === ಭಾರತ === ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ XVII ಭಾಗವು ಭಾರತೀಯ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಟಿಕಲ್ 343 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: (1) ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಆಗಿರಬೇಕು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಅಂಕಿಗಳ ರೂಪವು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>"Sequence of events with reference to official language of the Union". Department of Official Language. Archived from the original on 2 August 2011.</ref> (2) ಷರತ್ತು (1) ರಲ್ಲಿ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಂತಹ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪದ ಜೊತೆಗೆ ದೇವನಾಗರಿ ರೂಪದ ಅಂಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="NIC2008">{{Cite web |title=The Constitution of India |url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |archive-date=9 September 2014}}</ref></blockquote>[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ]] [[wikisource:Constitution of India/Part XVII|351 ನೇ ವಿಧಿ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ:<blockquote>ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಅದು ಭಾರತದ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು, ಅದರ ಪುಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಭೆ, ರೂಪಗಳು, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</blockquote>1965 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 344 (2) ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 351 ರ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="eighthschedule">{{Cite web |title=Rajbhasha |url=http://india.gov.in/govt/documents/hindi/PARTXVII.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131084820/http://www.india.gov.in/govt/documents/hindi/PARTXVII.pdf |archive-date=31 January 2012 |publisher=india.gov.in |language=hi, en}}</ref> ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಯ್ಕೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಭಾಷಿಕರ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿರೋಧವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ( ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ) 1963 ರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಹಿಂದಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=THE OFFICIAL LANGUAGES ACT, 1963 (AS AMENDED, 1967) (Act No. 19 of 1963) |url=http://www.rajbhasha.nic.in/en/official-languages-act-1963 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216142842/http://www.rajbhasha.nic.in/en/official-languages-act-1963 |archive-date=16 December 2016 |access-date=9 June 2016 |website=Department of Official Language}}</ref> [[wikisource:Constitution of India/Part XVII|ಆರ್ಟಿಕಲ್ 344 (2b)]] ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗಗಳು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ: [[ಬಿಹಾರ]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡ್]].<ref name="langoff">{{Cite web |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=26 December 2014 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |archivedate=2 ಜನವರಿ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102211909/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf }}</ref> ಹಿಂದಿ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]] ಜೊತೆಗೆ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="Benedikter2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|last=Benedikter|first=Thomas|publisher=LIT Verlag Münster|year=2009|isbn=978-3-643-10231-7|page=89|access-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425230812/https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89|archive-date=25 April 2016}}</ref> ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Roy |first=Anirban |date=27 May 2011 |title=West Bengal to have six more languages for official use |language=en |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/west-bengal-mamata-banerjee-recognizes-six-non-bengali-languages-134507-2011-05-27 |access-date=10 January 2020}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Sen |first=Sumant |date=4 June 2019 |title=Hindi the first choice of people in only 12 States |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/hindi-the-first-choice-of-people-in-only-12-states/article27459774.ece}}</ref> ಅಂತೆಯೇ, ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: [[ದೆಹಲಿ]], [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಮತ್ತು [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು|ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]] . ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Choudhury |first=Sushmita |last2=Sharma |first2=Rajesh |date=15 September 2021 |title=70 years on, India is still fighting over a national language |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/70-years-on-india-is-still-fighting-over-a-national-language/articleshow/86196740.cms |access-date=19 March 2022}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Swaddle |first=The |date=12 June 2021 |title=Hindi Isn't India's National Language. Why Does the Myth Continue? |url=https://theswaddle.com/hindi-isnt-indias-national-language-why-does-the-myth-continue/ |access-date=19 March 2022 |website=The Swaddle |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news |date=31 May 2019 |title=Why Hindi isn't the national language |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/india/why-hindi-isnt-the-national-language-6733241.html |access-date=19 March 2022}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="National TOI">{{Cite news |last=Khan |first=Saeed |date=25 January 2010 |title=There's no national language in India: Gujarat High Court |work=[[The Times of India]] |publisher=[[The Times Group]] |location=Ahmedabad |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |url-status=live |access-date=5 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318040319/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |archive-date=18 March 2014}}</ref> <ref name="National PTI">{{Cite news |date=25 January 2010 |title=Hindi, not a national language: Court |work=[[The Hindu]] |publisher=[[Press Trust of India]] |location=Ahmedabad |url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |url-status=live |access-date=23 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140704084339/http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |archive-date=4 July 2014}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಗಂಗಮ್ ಸುಧೀರ್ ಕುಮಾರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈಕೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ಸಬ್ಸ್ಟೆನ್ಸ್ (NDPS) ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರೆಡ್ಡಿ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತೆಲುಗು ಭಾಷಿಕರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಾದಿಸಿದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ತರವಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Hakim |first=Sharmeen |date=19 February 2022 |title=Bombay High Court Judge Calls Hindi 'National Language' While Rejecting Bail, Accused In Narcotics Case Files SLP In SC |url=https://www.livelaw.in/news-updates/supreme-court-slp-bombay-high-court-judge-hindi-national-language-ndps-case-192350 |access-date=19 March 2022 |website=www.livelaw.in |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Bombay HC calls Hindi 'national language' while denying man bail, he moves SC |url=https://www.thenewsminute.com/article/bombay-hc-calls-hindi-national-language-while-denying-man-bail-he-moves-sc-161173 |access-date=19 March 2022 |website=The News Minute |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Hindi national language, says HC as it rejects bail petition in NDPS case |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hindi-national-language-says-hc-as-it-rejects-bail-petition-in-ndps-case-101645312220277.html |access-date=19 March 2022 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿ [[ಝೊಮ್ಯಾಟೊ|ಝೊಮಾಟೊ]] ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು, ಗ್ರಾಹಕ ಕಾಳಜಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, "ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಹಿಂದಿ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಉದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಝೊಮಾಟೊ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು, ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ವಾಗ್ದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Mohan |first=Saadhya |date=22 October 2021 |title=Despite What Popular Belief May Suggest, Hindi Is Not India's National Language |url=https://www.thequint.com/news/india/hindi-is-not-indias-national-language-but-the-official-language |access-date=19 March 2022 |website=TheQuint |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Zomato Reinstates Executive Who Told Customer 'Hindi is Our National Language' |url=https://www.news18.com/news/buzz/zomato-executive-tells-customer-hindi-our-national-language-gets-sacked-4339727.html |access-date=19 March 2022 |website=News18 |language=en}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ಜಾರಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |last=kini |first=Ashok |date=31 July 2018 |title=If There Is A Variation In Hindi And English Version Of An Enactment, Which Will Prevail: SC To Examine |url=https://www.livelaw.in/if-there-is-a-variation-in-hindi-and-english-version-of-an-enactment-which-will-prevail-sc-to-examine-read-order/?infinitescroll=1 |access-date=17 December 2022 |website=Live Law}}</ref> === ಫಿಜಿ === [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ]] ಹೊರಗೆ, [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ]] (ಪೂರ್ವ ಹಿಂದಿ ಉಪಭಾಷೆ) ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]], ಬಿಹಾರಿ ಭಾಷೆಗಳು, ಫಿಜಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="ethnologue.com">{{Cite web |title=Hindi, Fiji |url=http://www.ethnologue.com/18/language/hif/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211075826/http://www.ethnologue.com/18/language/hif/ |archive-date=11 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=[[Ethnologue]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fiji Hindi alphabet, pronunciation and language |url=http://www.omniglot.com/writing/fijihindi.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170608100818/http://www.omniglot.com/writing/fijihindi.htm |archive-date=8 June 2017 |access-date=22 June 2017 |website=www.omniglot.com}}</ref> ಫಿಜಿಯ 1997 ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ [[ಫಿಜಿ|ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, <ref>{{Cite web |title=Section 4 of Fiji Constitution |url=http://www.servat.unibe.ch/icl/fj00000_.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609110318/http://www.servat.unibe.ch/icl/fj00000_.html |archive-date=9 June 2009 |access-date=3 May 2009 |publisher=servat.unibe.ch}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೂ 2013 ರ ಫಿಜಿಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ " [[ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ]] " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Constitution of Fiji |url=http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011085543/http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx |archive-date=11 October 2016 |access-date=14 October 2016 |website=Official site of the Fijian Government |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161011085543/http://www.fiji.gov.fj/govt--publications/constitution.aspx }}</ref> ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ 380,000 ಜನರು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="ethnologue.com" /> === ನೇಪಾಳ === 2011 ನೇಪಾಳ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು 77,569 ಜನರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 12,25,950 ಜನರು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |year=2014 |title=Population Monograph of Nepal, Vol. 2 |url=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf |access-date=29 March 2020 |publisher=Central Bureau of Statistics |place=Kathmandu}}</ref> ಹಿಂದಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಪರಮಾನಂದ ಝಾ ನೇಪಾಳದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದರು; 22 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಯಿತು. ನೇಪಾಳದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2009 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ" ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ಕೋಪಗೊಂಡ" ಝಾ "ಈಗ ನೇಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Nalankilli |first=Thanjai |title=Hindi in Nepal - An Analysis |url=http://www.tamiltribune.com/11/0901.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318051111/http://www.tamiltribune.com/11/0901.html |archive-date=18 March 2016 |access-date=17 December 2022 |website=Tamiltribune.com |archivedate=18 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160318051111/http://www.tamiltribune.com/11/0901.html }}</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ === [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಯಾನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಷಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಿತು. 1985 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೇಂದ್ ಮೇಸ್ತ್ರಿಯವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 125 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವುಗಳ ವಿಕಸನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಲ್ಲ. === ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ === ಅಬುಧಾಬಿ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಅಧಿಕೃತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=10 February 2019 |title=Abu Dhabi includes Hindi as third official court language |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/international/abu-dhabi-includes-hindi-as-third-official-court-language/article26229023.ece |via=www.thehindu.com}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಯುಎಇ ಯಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೂರುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite news |date=12 February 2019 |title=UAE introduces Hindi as third official language |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/uae-introduces-hindi-as-third-official-language-119021200048_1.html |access-date=17 December 2022}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Hindi_languages_2011_Indian_Census_by_district.svg|right|thumb|376x376px|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಕುಟುಂಬದ L1 ಭಾಷಿಕರ ವಿತರಣೆ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ; [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಪಹಾರಿ, ಪೂರ್ವ ಹಿಂದಿ, ಇತರವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ]] ಹಿಂದಿಯು [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತದ]] ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ (ಇದು ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ), ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. <ref>"The Constitution of India" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 September 2014.</ref> ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಫ್ಲಾಂಗ್ ಹಿಂದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಿಡ್ಜಿನ್ [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] ಹಫ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Chutnefying English: The Phenomenon of Hinglish|date=2011|publisher=Penguin Books India|isbn=9780143416395|editor-last=Kothari|editor-first=Ria|page=128}}</ref> [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಅರುಣಾಚಲ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 50 ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Cite web |last=Chandra |first=Abhimanyu |title=How Hindi became the language of choice in Arunachal Pradesh |url=http://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211120138/http://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |archive-date=11 December 2016 |website=Scroll.in}}</ref> ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವ ಅನೇಕ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಿಂದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ, ಇದು ಹಿಂದಿಯಂತೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Gandapur2012">{{Cite news |last=Gandapur |first=Khalid Amir Khan |date=19 September 2012 |title=Has Hindi become our national language? |language=en |work=[[The Express Tribune]] |url=https://blogs.tribune.com.pk/story/13807/has-hindi-become-our-national-language |url-status=dead |access-date=24 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731213305/https://blogs.tribune.com.pk/story/13807/has-hindi-become-our-national-language/ |archive-date=31 July 2019}}</ref> [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗಣನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನಟರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Krishnamurthy2013">{{Cite web |last=Krishnamurthy |first=Rajeshwari |date=28 June 2013 |title=Kabul Diary: Discovering the Indian connection |url=http://www.gatewayhouse.in/kabul-diary-discovering-the-indian-connection/ |access-date=13 March 2018 |publisher=Gateway House: Indian Council on Global Relations |language=en |quote=Most Afghans in Kabul understand and/or speak Hindi, thanks to the popularity of Indian cinema in the country.}}</ref> [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಮಾದೇಶಿಗರು (ಉತ್ತರ-ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಜನರು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, [[ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ|ಭಾರತೀಯ ಡಯಾಸ್ಪೊರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಭಾರತದ "ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್" ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]], ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಗಯಾನಾ, ಸುರಿನಾಮ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಫಿಜಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಷಸ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅವರ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] 8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್; [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] 863,077;<ref>{{Cite news |date=21 September 2018 |title=Hindi most spoken Indian language in US, Telugu speakers up 86% in 8 years &#124; India News - Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/hindi-most-spoken-indian-language-in-us-telugu-speakers-up-86-in-8-years/articleshow/65893224.cms}}</ref> <ref>{{Cite web |title=United States- Languages |url=https://www.ethnologue.com/country/us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211075837/https://www.ethnologue.com/country/us |archive-date=11 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=Ethnologue}}</ref> ಮಾರಿಷಸ್‌ನಲ್ಲಿ 450,170; ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ 380,000;<ref>"Hindi, Fiji". Ethnologue. Archived from the original on 11 February 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref>ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ 250,292; ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ 150,000;<ref name="bookcitation">Frawley, p. 481</ref> [[ಉಗಾಂಡ|ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ]] 100,000; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ 45,800;<ref>{{Cite web |title=United Kingdom- Languages |url=https://www.ethnologue.com/country/GB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201044623/https://www.ethnologue.com/country/GB |archive-date=1 February 2017 |access-date=17 February 2017 |website=Ethnologue}}</ref> [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 20,000; [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] 20,000; ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ 26,000;<ref name="bookcitation" /> [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]] 3,000 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉರ್ದು ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ == [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭಾಷಿಕವಾಗಿ]], ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದವು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು.<ref name="Daniyal2016">{{Cite web |title=Hindi and Urdu are classified as literary registers of the same language |url=http://scroll.in/article/809102/the-death-of-urdu-in-india-is-greatly-exaggerated-the-language-is-actually-thriving |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602104222/http://scroll.in/article/809102/the-death-of-urdu-in-india-is-greatly-exaggerated-the-language-is-actually-thriving |archive-date=2 June 2016 |access-date=1 June 2016}}</ref> ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದ ಪದಗಳ ಮೂಲ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>Gube, Jan; Gao, Fang (2019). Education, Ethnicity and Equity in the Multilingual Asian Context (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Springer Publishing. ISBN 978-981-13-3125-1. The national language of India and Pakistan 'Standard Urdu' is mutually intelligible with 'Standard Hindi' because both languages share the same Indic base and are all but indistinguishable in phonology and grammar (Lust et al. 2000).</ref> <ref name="Kuiper2010">{{Cite book|title=The Culture of India|last=Kuiper|first=Kathleen|date=2010|publisher=[[Rosen Publishing]]|isbn=978-1-61530-149-2|language=en|quote=Urdu is closely related to Hindi, a language that originated and developed in the Indian subcontinent. They share the same Indic base and are so similar in phonology and grammar that they appear to be one language.}}</ref> <ref name="ChatterjiSiṃhaPadikkal1997">{{Cite book|title=Suniti Kumar Chatterji: a centenary tribute|last=Chatterji|first=Suniti Kumar|last2=Siṃha|first2=Udaẏa Nārāẏana|last3=Padikkal|first3=Shivarama|date=1997|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0353-2|language=en|quote=High Hindi written in Devanagari, having identical grammar with Urdu, employing the native Hindi or Hindustani (Prakrit) elements to the fullest, but for words of high culture, going to Sanskrit. Hindustani proper that represents the basic Khari Boli with vocabulary holding a balance between Urdu and High Hindi.}}</ref> ಆದರೂ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉರ್ದುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮೂಲದ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಉರ್ದುವನ್ನು ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಎರವಲು ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="JainCardona2007">{{Cite book|title=The Indo-Aryan Languages|last=Jain|first=Danesh|last2=Cardona|first2=George|date=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9|language=en|quote=The primary sources of non-IA loans into MSH are Arabic, Persian, Portuguese, Turkic and English. Conversational registers of Hindi/Urdu (not to mentioned formal registers of Urdu) employ large numbers of Persian and Arabic loanwords, although in Sanskritized registers many of these words are replaced by ''tatsama'' forms from Sanskrit. The Persian and Arabic lexical elements in Hindi result from the effects of centuries of Islamic administrative rule over much of north India in the centuries before the establishment of British rule in India. Although it is conventional to differentiate among Persian and Arabic loan elements into Hindi/Urdu, in practice it is often difficult to separate these strands from one another. The Arabic (and also Turkic) lexemes borrowed into Hindi frequently were mediated through Persian, as a result of which a thorough intertwining of Persian and Arabic elements took place, as manifest by such phenomena as hybrid compounds and compound words. Moreover, although the dominant trajectory of lexical borrowing was from Arabic into Persian, and thence into Hindi/Urdu, examples can be found of words that in origin are actually Persian loanwords into both Arabic and Hindi/Urdu.}}</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ,<ref name="PeterDass2019">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hxmvDwAAQBAJ|title=Hindi Christian Literature in Contemporary India|last=Peter-Dass|first=Rakesh|date=2019|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-00-070224-8|language=en|quote=Two forms of the same language, Nagarai Hindi and Persianized Hindi (Urdu) had identical grammar, shared common words and roots, and employed different scripts.}}</ref> <ref name="GubeGao2019" /> <ref name="Kuiper2010" /> ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅವುಗಳು ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ರೂಪಗಳೆಂಬ ಒಮ್ಮತವಿದೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Daniyal2016" /> <ref name="PeterDass2019" /> <ref name="GubeGao2019" /> <ref name="Basu2017">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=E7gtDQAAQBAJ|title=The Rhetoric of Hindutva|last=Basu|first=Manisha|date=2017|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-107-14987-8|language=en|quote=Urdu, like Hindi, was a standardized register of the Hindustani language deriving from the Delhi dialect and emerged in the eighteenth century under the rule of the late Mughals.}}</ref> ಹಿಂದಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಉರ್ದು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ'' ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, [[ದೆಹಲಿ]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]],<ref>{{Cite web |last=Javaid |first=Arfa |date=23 June 2021 |orig-date=18 June 2021 |title=List of Official Languages of Indian States and Union Territories |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-official-languages-of-indian-states-and-union-territories-1624022980-1 |website=jagranjosh.com |access-date=12 ಜುಲೈ 2023 |archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127162819/https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/amp/list-of-official-languages-of-indian-states-and-union-territories-1624022980-1 |url-status=dead }}</ref> [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] <ref>{{Cite news |last= |first= |date=23 March 2022 |title=Bill recognising Urdu as second official language passed |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/bill-recognising-urdu-as-second-official-languagepassed/article65252966.ece |access-date=4 March 2023 |issn=0971-751X}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Farzand |title=Decision to make Urdu second official language in Bihar provokes furore from Maithil Brahmins |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19800731-decision-to-make-urdu-second-official-language-in-bihar-provokes-furore-from-maithil-brahmins-821314-2014-01-17 |access-date=17 December 2022 |website=India Today}}</ref> == ಲಿಪಿ == ಅಬುಗಿಡಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ದೇವನಾಗರಿ 11 [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ಸ್ವರಗಳು]] ಮತ್ತು 33 [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆ, ದೇವನಾಗರಿ ಹಿಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮಾತ್ಮಕವಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=A History of the Hindi Grammatical Tradition: Hindi-Hindustani Grammar, Grammarians, History and Problems|last=Bhatia|first=Tej K.|date=1987|publisher=Brill|isbn=9789004079243}}</ref> === ರೋಮನೀಕರಣ === [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹಂಟೇರಿಯನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಅ.ಸಂ.ಲಿ.ವ.|IAST]], ITRANS ಮತ್ತು ISO 15919 ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ ಹಿಂದಿ, ಇದನ್ನು ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಹಿಂದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ರೂಪವಾಗಿದೆ. [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಲಕೊಡೆಟಿ ಎಟ್ ಅಲ್ 52% ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು ರೋಮನೈಸ್ಡ್ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ, 46% ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1% [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Palakodety">{{Citation|title=Low Resource Machine Translation |date=2021 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-981-16-5625-5_5 |pages=7–9 |place=Singapore |publisher=Springer Singapore |isbn=978-981-16-5624-8 |access-date=24 September 2022 |last2=KhudaBukhsh |first2=Ashiqur R. |last3=Jayachandran |first3=Guha|doi=10.1007/978-981-16-5625-5_5 |last=Palakodety|first=Shriphani|journal=Low Resource Social Media Text Mining}}</ref> == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == == ಶಬ್ದಕೋಶ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಹಿಂದಿ ಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: * '''ತತ್ಸಂ''' ( {{Lang|hi|तत्सम}} {{Translation|"same as that"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಂತೆಯೇ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂತಿಮ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). <ref name="sirysq">Masica, p. 65</ref> ಅವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತದ]] ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ (ಉದಾ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|नाम}} ''ನಾಮ'' / ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|नाम}} ''ನಾಮ'', "ಹೆಸರು"; ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'' / ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'', "ಕರ್ಮ, ಕ್ರಿಯೆ; [[ಕರ್ಮ]]"), <ref>Masica, p. 66</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಎರವಲು ಪಡೆದ ರೂಪಗಳು (ಉದಾ {{Lang|hi|प्रार्थना}} ''ಪ್ರಾರ್ಥನಾ'', "ಪ್ರಾರ್ಥನೆ"). <ref>Masica, p. 67</ref> ಆದರೂ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಹಿಂದಿ ರೂಢಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ, ''ತತ್ಸಂ'' ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತವಲ್ಲದ ಪದ-ಕಾಂಡವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಅವನತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮಕರಣದ ಏಕವಚನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. * '''ಅರ್ಧತತ್ಸಂ''' ( {{Lang|hi|अर्धतत्सम}} {{Translation|"semi-tatsama"}} ) ಪದಗಳು: ಅಂತಹ ಪದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಎರವಲು ಪದಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಎರವಲು ಪಡೆದ ನಂತರ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. (ಉದಾ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|सूरज}} {{Lang|sa|सूर्य}} ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ''ಸೂರ್ಯ'' ''ಸೂರ್ಯ'' ) * '''[[ತದ್ಭವ]]''' ( {{Lang|hi|तद्भव}} {{Translation|"born of that"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳು ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ನಂತರ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದಿ ಪದಗಳಾಗಿವೆ (ಉದಾ. ಸಂಸ್ಕೃತ {{Lang|sa|कर्म}} ''ಕರ್ಮ'', "ಕರ್ಮ" ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತ {{Lang|psu-Deva|कम्म}} ಆಗುತ್ತದೆ ''ಕಮ್ಮ'', ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದಿ {{Lang|hi|काम}} ''kām'', "ಕೆಲಸ") ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="sirysq" /> * '''ದೇಶಜ್''' ( {{Lang|hi|देशज}}</link> {{Translation|"of the country"}} ) ಪದಗಳು: ಇವು ಎರವಲುಗಳಲ್ಲದ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಪದಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒನೊಮಾಟೊಪೊಯೆಟಿಕ್ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ]] ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. * '''ವಿದೇಶೀ''' ( {{Lang|hi|विदेशी}} {{Translation|"foreign"}} ) ಪದಗಳು: ಇವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]], [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳು . ಉದಾಹರಣೆಗಳು {{Lang|hi|क़िला}} ಪರ್ಷಿಯನ್ ನಿಂದ ''ಕಿಲಾ'' "ಕೋಟೆ", {{Lang|hi|कमेटी}} ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ''ಸಮಿತಿ'' ಮತ್ತು {{Lang|hi|साबुन}} ''ಕಾಮೆಟಿ'' ಅರೇಬಿಕ್ ನಿಂದ ''ಸಾಬುನ್'' "ಸೋಪ್". ಹಿಂದಿಯು ಎರವಲು ಅನುವಾದವನ್ನು(ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ವಿಯಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ]] ಫೋನೋ-ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tN0rBgAAQBAJ|title=Institutions and Ideologies: A SOAS South Asia Reader|last=Arnold|first=David|last2=Robb|first2=Peter|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136102349|page=79}}</ref> === ಪ್ರಾಕೃತ === ಹಿಂದಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಶೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ''ತದ್ಭವ'' ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನ ಸಮೂಹಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರಗಳ ಪರಿಹಾರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಸಂಸ್ಕೃತ ''ತೀಕ್ಷ್ಣ''> ಪ್ರಾಕೃತ ''ತಿಖಾ'' > ಹಿಂದಿ ''ತಿಖಾ'' . === ಸಂಸ್ಕೃತ === ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎರವಲು ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ''ತತ್ಸಂನಿಂದ'' ಎರವಲುಗಳಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಬಹುಪಾಲು ''ತತ್ಸಂ'' ಪದಗಳನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ''ಶುದ್ಧ ಹಿಂದಿ'' (ಶುದ್ಧ ಹಿಂದಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಇತರ ಆಡುಮಾತಿನ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ''ತತ್ಸಂ'' ಪದಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Aspects of Hindi Phonology|last=Ohala|first=Manjari|date=1983|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9780895816702|page=38}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ದ್ವಿವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ . ''ದುರ್ಭಾಷ್'' "ದೂರವಾಣಿ", ಅಕ್ಷರಶಃ "ದೂರ-ಮಾತು" ಮತ್ತು ''ದೂರದರ್ಶನ'' "ದೂರದರ್ಶನ", ಅಕ್ಷರಶಃ "ದೂರ-ದೃಷ್ಟಿ" ಯಂತಹ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರವಲುಗಳ ''(ಟೆಲಿ)ಫೋನ್'' ಮತ್ತು ''ಟಿವಿ''ಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. <ref>{{Cite book|title=Institutions and Ideologies: A SOAS South Asia Reader|last=Arnold|first=David|last2=Robb|first2=Peter|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136102349|page=82}}</ref> === ಪರ್ಷಿಯನ್ === ಹಿಂದಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>Jain, Danesh; Cardona, George (2007). The Indo-Aryan Languages (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Routledge. ISBN 978-1-135-79711-9. The primary sources of non-IA loans into MSH are Arabic, Persian, Portuguese, Turkic and English. Conversational registers of Hindi/Urdu (not to mentioned formal registers of Urdu) employ large numbers of Persian and Arabic loanwords, although in Sanskritized registers many of these words are replaced by tatsama forms from Sanskrit. The Persian and Arabic lexical elements in Hindi result from the effects of centuries of Islamic administrative rule over much of north India in the centuries before the establishment of British rule in India. Although it is conventional to differentiate among Persian and Arabic loan elements into Hindi/Urdu, in practice it is often difficult to separate these strands from one another. The Arabic (and also Turkic) lexemes borrowed into Hindi frequently were mediated through Persian, as a result of which a thorough intertwining of Persian and Arabic elements took place, as manifest by such phenomena as hybrid compounds and compound words. Moreover, although the dominant trajectory of lexical borrowing was from Arabic into Persian, and thence into Hindi/Urdu, examples can be found of words that in origin are actually Persian loanwords into both Arabic and Hindi/Urdu.</ref><ref name="kachru">{{Cite book|title=Hindi|last=Kachru|first=Yamuna|date=2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=9789027238122}}</ref> 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲಗಳು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು (ಉದಾ;''ಮುಹಮ್ಮದ್'', ''ಇಸ್ಲಾಂ'' ) ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅರೇಬಿಕ್‍ಗೆ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಿಂದಿ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಎರವಲುಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವು, ಇದು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇಝಾಫತ್ ಎಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಿಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/handbookbilingua00bhat_489|title=The Handbook of Bilingualism|last=Bhatia|first=Tej K.|last2=Ritchie|first2=William C.|date=2006|publisher=John Wiley and Sons|isbn=9780631227359|page=[https://archive.org/details/handbookbilingua00bhat_489/page/n797 789]|url-access=limited}}</ref> ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವವು ಹಿಂದಿ [[ಗಾದೆ|ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ:   [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಜನೆಯ]] ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ನೀತಿಯನ್ನ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅಂಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಆದರೂ ಅನೇಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದಗಳು (ಉದಾ ''ಮುಸ್ಕಿಲ್'' "ಕಷ್ಟ", ''ಬಾಸ್'' "ಸಾಕಷ್ಟು", ''ಹವಾ'' "ಗಾಳಿ", ''x(a)yāl'' "ಚಿಂತನೆ", ''ಕಿತಾಬ್'' "ಪುಸ್ತಕ", ''ಖುದ್'' "ಸ್ವಯಂ") ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರೇಬಿಕ್ === ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=D. |first=S. |date=10 February 2011 |title=Arabic and Hindi |work=The Economist |url=https://www.economist.com/blogs/johnson/2011/02/arabic_and_hindi |url-status=live |access-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422144444/http://www.economist.com/blogs/johnson/2011/02/arabic_and_hindi |archive-date=22 April 2016}}</ref> {| class="wikitable" |+ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಎರವಲು ಅರೇಬಿಕ್ ಪದಗಳ ಮಾದರಿ ಪಟ್ಟಿ <ref>{{Cite web |last=Khalife |first=Leyal |date=25 December 2016 |title=9 Hindi words that sound just like Arabic |url=https://stepfeed.com/9-hindi-words-that-sound-just-like-arabic-6921 |access-date=16 December 2022 |website=Stepfeed.com}}</ref> !ಅರೇಬಿಕ್ ಪದ ! ಹಿಂದಿ ಪದ<br /> (ದೇವನಾಗರಿ) !ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |- | {{Lang|ar|وقت}} waqt | {{Lang|hi|वक़्त}} vaqt | ಸಮಯ |- | {{Lang|ar|قميص}} qamīṣ | {{Lang|hi|क़मीस}} qamīz | ಅಂಗಿ |- | {{Lang|ar|كتاب}} kitāb | {{Lang|hi|किताब}} kitāb | ಪುಸ್ತಕ |- | {{Lang|ar|نصيب}} naṣīb | {{Lang|hi|नसीब}} nasīb | ವಿಧಿ |- | {{Lang|ar|كرسي}} kursiyy | {{Lang|hi|कुर्सी}} kursī | ಕುರ್ಚಿ |- | {{Lang|ar|حساب}} ḥisāb | {{Lang|hi|हिसाब}} hisāb | ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ |- | {{Lang|ar|قانون}} qānūn | {{Lang|hi|क़ानून}} qānūn | ಕಾನೂನು |- | {{Lang|ar|خبر}} ḵabar | {{Lang|hi|ख़बर}} xabar | ಸುದ್ದಿ |- | {{Lang|ar|دنيا}} dunyā | {{Lang|hi|दुनिया}} duniyā | ಜಗತ್ತು |} == ಮಾಧ್ಯಮ == === ಸಾಹಿತ್ಯ === ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಕ್ತಿ (ಭಕ್ತಿ - ಕಬೀರ್, ರಸ್ಖಾನ್); ಶ್ರೀಂಗರ್ (ಸೌಂದರ್ಯ - ಕೇಶವ್, ಬಿಹಾರಿ); ವಿಗತ (ಮಹಾಕಾವ್ಯ); ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ್ (ಆಧುನಿಕ). ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು [[ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ|ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ]] ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷಾ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಡೆಲ್ಹವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉಪಭಾಷೆಯಾಯಿತು. 1888 ರಲ್ಲಿ ದೇವಕಿ ನಂದನ್ ಖತ್ರಿ ಬರೆದ <nowiki><i id="mwA6I">ಚಂದ್ರಕಾಂತ</i></nowiki>, ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಗದ್ಯದ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=18 September 2015 |title=Stop outraging over Marathi – Hindi and English chauvinism is much worse in India |url=http://scroll.in/article/756105/stop-outraging-over-marathi-hindi-and-english-chauvinism-is-much-worse-in-india |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919230723/http://scroll.in/article/756105/stop-outraging-over-marathi-hindi-and-english-chauvinism-is-much-worse-in-india |archive-date=19 September 2015}}</ref> ಹಿಂದಿ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ತಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರ|ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್]], ಹಿಂದಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಳುವಳಿಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಥವಾ ''ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ'', ಹಿಂದಿಯನ್ನು [[ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ|ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ]], ಭರತೇಂದು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು. ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ''ದ್ವಿವೇದಿ ಯುಗ್'' ("ದ್ವಿವೇದಿಯ ಯುಗ") 1900 ರಿಂದ 1918 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಕಾವ್ಯದ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಮಹಾವೀರ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಒಂದು ಭಾವುಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ''ಚಾಯವಾದ್'' ( ''ಶೇಡೊ-ಇಸಂ'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ''ಛಾಯಾವಾದಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಯಶಂಕರ ಪ್ರಸಾದ್|ಜೈಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್]], ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ 'ನಿರಾಲಾ', [[ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್|ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ್ ಪಂತ್]], ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ''ಛಾಯಾವಾದಿ'' ಕವಿಗಳು. ''ಉತ್ತರ ಆಧುನಿಕ್'' ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ''ಚಾಯಾವಾದಿ'' ಚಳುವಳಿಯ ಅತಿಯಾದ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದೆ. === ಇಂಟರ್ನೆಟ್ === ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, [[ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿ-ವಿಷಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 94% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 21% ಬಳಕೆದಾರರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=18 August 2015 |title=Hindi content consumption on internet growing at 94%: Google |agency=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/hindi-content-consumption-on-internet-growing-at-94-google/articleshow/48528347.cms |url-status=live |access-date=14 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215085102/https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/hindi-content-consumption-on-internet-growing-at-94-google/articleshow/48528347.cms |archive-date=15 February 2018}}</ref> ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ|ಪತ್ರಿಕೆಗಳು]] ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಮಾದರಿ ಪಠ್ಯ == ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 1 ರ ಹೈ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಮಾದರಿ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ: ; ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ : : {{Lang-hi|अनुच्छेद 1(एक): सभी मनुष्य जन्म से स्वतन्त्र तथा मर्यादा और अधिकारों में समान होते हैं। वे तर्क और विवेक से सम्पन्न हैं तथा उन्हें भ्रातृत्व की भावना से परस्पर के प्रति कार्य करना चाहिए।}} ;; ಅನುವಾದ( ISO ) : Anucchēd 1 (ēk): Sabhī manuṣya janma sē svatantra tathā maryādā aur adhikārō̃ mē̃ samān hōtē haĩ. Vē tark aur vivēk sē sampanna haĩ tathā unhē̃ bhrātr̥tva kī bhāvanā sē paraspar kē pratī kārya karnā cāhiē. ; ಪ್ರತಿಲೇಖನ ( ಐಪಿಎ ) : : {{IPA|[ənʊtːʃʰeːd eːk {{!}} səbʰiː mənʊʂjə dʒənmə seː sʋət̪ənt̪ɾə t̪ətʰaː məɾjaːd̪aː ɔːɾ əd̪ʰɪkaːɾõː mẽː səmaːn hoːteː hɛ̃ː‖ ʋeː t̪əɾk ɔːɾ ʋɪʋeːk seː səmpənːə hɛ̃ː t̪ətʰaː ʊnʰẽː bʰɾaːtɾɪt̪ʋə kiː bʰaːʋənaː seː pəɾəspəɾ keː pɾət̪iː kaːɾjə kəɾnaː tʃaːhɪeː‖]}} : ; ಹೊಳಪು (ಪದದಿಂದ ಪದಕ್ಕೆ) : ಲೇಖನ 1 (ಒಂದು) ''-'' ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದತ್ತಿಯಿಂದ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ಪರಸ್ಪರರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. : ; ಅನುವಾದ (ವ್ಯಾಕರಣ) : ಲೇಖನ 1 ''-'' ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್ * ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ (ಮಂಭುಮ್) * ಹಿಂದಿ ದಿವಸ್ - ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಒಂದು ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ದಿನ. * [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು]] * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು * ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ನಿಗದಿತ ಭಾಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು * ಹಿಂದಿ ಅಥವಾ ಉರ್ದು ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ) * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ವಿಶ್ವ ಹಿಂದಿ ಸಚಿವಾಲಯ == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7chEAQAAQBAJ&pg=PT6|title=Colloquial Hindi: The Complete Course for Beginners|last=Bhatia|first=Tej K.|date=11 September 2002|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-134-83534-8|access-date=19 July 2014}} * [[George Abraham Grierson|Grierson, G. A.]] [[Linguistic Survey of India|''Linguistic Survey of India'' Vol I-XI]], Calcutta, 1928, {{ISBN|81-85395-27-6}} [http://joao-roiz.jp/LSI/ (searchable database)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230509170342/https://www.joao-roiz.jp/LSI/ |date=2023-05-09 }}. * {{cite book|url=http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf|title=Modern Hindi grammar|last1=Koul|first1=Omkar N.|date=2008|publisher=Dunwoody Press|isbn=978-1-931546-06-5|location=Springfield, VA|author-link1=Omkar N. Koul|access-date=19 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726150424/http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf|archive-date=26 July 2014|url-status=deviated|accessdate=11 ಜುಲೈ 2023|archivedate=26 ಜುಲೈ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140726150424/http://v2winners.com/Ebooks/spoeng/Spoken%20English/ModernHindiGrammar.pdf}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/OutlineOfHindiGrammar|title=Outline of Hindi grammar: With exercises|last1=McGregor|first1=R.S.|date=1995|publisher=Clarendon Pr.|isbn=978-0-19-870008-1|edition=3.|location=Oxford|author-link=R. S. McGregor|access-date=19 July 2014}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC|title=International Encyclopedia of Linguistics: AAVE-Esparanto. Vol.1|last=Frawley|first=William|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-195-13977-8|page=481|author-link=William Frawley}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dSZ987-0Fb8C|title=Bihar Tourism: Retrospect and Prospect|last1=Parthasarathy|first1=R.|last2=Kumar|first2=Swargesh|publisher=Concept Publishing Company|year=2012|isbn=978-8-180-69799-9|page=120}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC|title=The Indo-Aryan Languages|last=Masica|first=Colin|publisher=Cambridge University Press|year=1991|isbn=978-0-521-29944-2|place=Cambridge|author-link=Colin Masica}} * {{cite book|title=Handbook of the International Phonetic Association: a Guide to the Use of the International Phonetic Alphabet|last=Ohala|first=Manjari|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-63751-0|editor=[[International Phonetic Association]]|pages=100–103|chapter=Hindi|chapter-url=https://books.google.com/books?id=33BSkFV_8PEC&pg=PA100}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=U2WNfFpT14IC|title=English Heart, Hindi Heartland: the Political Life of Literature in India|last=Sadana|first=Rashmi|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-26957-6|access-date=19 July 2014}} * {{cite book|title=An encyclopedia of the world's major languages, past and present|last=Shapiro|first=Michael C.|publisher=New England Publishing Associates|year=2001|editor1-last=Garry|editor1-first=Jane|pages=305–309|chapter=Hindi|editor2-last=Rubino|editor2-first=Carl}} * {{cite book|title=The Indo-Aryan Languages|last=Shapiro|first=Michael C.|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-77294-5|editor1-last=Cardona|editor1-first=George|pages=250–285|chapter=Hindi|editor2-last=Jain|editor2-first=Dhanesh|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iUHfBQAAQBAJ&pg=PT311}} * {{cite book|title=Teach Yourself Hindi|title-link=Teach Yourself|last1=Snell|first1=Rupert|last2=Weightman|first2=Simon|publisher=McGraw-Hill|year=1989|isbn=978-0-07-142012-9|edition=2003}} * Taj, Afroz (2002) ''[http://taj.chass.ncsu.edu/ A door into Hindi]''. Retrieved 8 November 2005. * Tiwari, Bholanath ([1966] 2004) ''हिन्दी भाषा (Hindī Bhasha)'', Kitab Pustika, Allahabad, {{ISBN|81-225-0017-X}}. ==ನಿಘಂಟುಗಳು== * {{Citation|last=McGregor|first=R.S.|year=1993|title=Oxford Hindi–English Dictionary|publisher=Oxford University Press, USA|edition=2004}}. * {{Citation|url=https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/bahri/|title=Learners' Hindi-English dictionary|author=Hardev Bahri|year=1989|publisher=Rajapala|location=Delhi}} * {{Citation|url=https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/caturvedi/|title=A practical Hindi-English dictionary|author=Mahendra Caturvedi|year=1970|publisher=National Publishing House|location=Delhi}} * Academic Room Hindi Dictionary Mobile App developed in the Harvard Innovation Lab (iOS, Android and Blackberry) * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=iDtbAAAAQAAJ|title=A dictionary of Urdū, classical Hindī, and English|author=John Thompson Platts|year=1884|publisher=H. Milford|edition=reprint|location=LONDON|page=1259|access-date=6 July 2011}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆಗೆ == * [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/hindi-COM_30475?s.num=4&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=dynasty+india Encyclopaedia of Islam Three Online] * Bhatia, Tej K. ''A History of the Hindi Grammatical Tradition''. Leiden, Netherlands & New York, NY: E.J. Brill, 1987. {{ISBN|90-04-07924-6}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Dmoz|World/Hindi|Hindi}} * [https://web.archive.org/web/20140308231234/http://knowindia.gov.in/knowindia/profile.php?id=33 The Union: Official Language] * [https://web.archive.org/web/20140901145421/http://www.unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Official Unicode Chart for Devanagari (PDF)] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="lower-alpha"/> {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Languages of South Asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] jkv9vnekijbc8e74h0hcxtmcp7oc30w 0 4091 1370924 1345125 2026-03-31T05:27:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370924 wikitext text/x-wiki [[Image:Gubbiveeranna.jpg|thumb|ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ]] '''ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ''' [[ಕನ್ನಡ]] ನಾಡು ಕಂಡ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳೊಲೊಬ್ಬರು. ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ವೀರಣ್ಣನವರು ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಹಾಗು ಹಲವಾರು ರಂಗಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಲುಹಿದ ಕರ್ಮಜೀವಿ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೆನೆಮಾತಾಗಿದ್ದ [https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80_%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%AC%E0%B2%BF_%E0%B2%9A%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%AC%E0%B2%B8%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%8B%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95_%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%98 ಗುಬ್ಬಿ ಚನ್ನಬಸವೇಶ್ವರ ಕೃಪಾಪೋಷಿತ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ]ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ವೀರಣ್ಣನವರು, ಅನೇಕ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಎಳಿಗೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದುಡಿದವರು. ==ಜೀವನ== [[೧೮೯೦]]ರಲ್ಲಿ [[ತುಮಕೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗುಬ್ಬಿ]] ತಾಲೂಕಿನ ಗುಲಗಂಜಿಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ(ಈಗ ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕು) ವೀರಣ್ಣನವರು ರುದ್ರಾಂಬೆ ಹಾಗು ಹಂಪಣ್ಣ ದಂಪತಿಗಳ ಮೂರನೆ ಮಗುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ೬ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೆ(೧೮೯೬) ಗುಬ್ಬಿ ಚನ್ನಬಸವೇಶ್ವರ ಕೃಪಾಪೋಷಿತ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ವೀರಣ್ಣ, ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಯೌವ್ವನಾವಸ್ಠೆ ತಲುಪುತಿದ್ದಂತೆ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾದ ಕಾರಣ ವೀರಣ್ಣನವರು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೆವಲ ಗಂಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಕತೊಡಗಿದರು. ಅಂದಿನ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಟರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕಲೆಗಳಾದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, [[ತಬಲಾ]], [[ಪಿಟೀಲು]], ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವೀರಣ್ಣ ಕಲಿತರು. ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತಿದ್ದ ವೀರಣ್ಣನವರನ್ನು ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಜನತೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನಿತ್ತು ಗೌರವಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನು ನೀಡುತ್ತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂದರು ವೀರಣ್ಣ. ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿದ್ದ [[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ]] ವೀರಣ್ಣನವರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಸರಾಗಿದ್ದ [[ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು]] ವೀರಣ್ಣನವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಗು ಅವರ ಆಭಿನಯ ಮೆಚ್ಚಿ 'ವರ್ಸಟೈಲ್ ಕಮೇಡಿಯನ್' ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ರಂಗಕಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೋಯ್ಯಲಿ ಎಂಬ ಆಸೆ ಹೊತ್ತ ವೀರಣ್ಣನವರು ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ೧೪ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹುಡುಗರಿಗೆ ನಾಟಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ 'ಬಾಲಕ ವಿವರ್ಧಿನಿ' ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ ಬಳಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ವೀರಣ್ಣನವರಿಗೆ ಸಂದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ [[ದೇವುಡು ನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಯವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ 'ಹರಿಮಯ', 'ಹಿಸ್ ಲವ್ ಅಫೈರ್' ಮತ್ತು 'ಕಳ್ಳರ ಕೂಟ' ಎಂಬ ಮೂರು ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀರಣ್ಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವೀರಣ್ಣ ೧೯೩೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ರೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ "ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ" ಎಂಬ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ವೈಭವಪೇರಿತ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಆನೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ವೀರಣ್ಣನವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]] ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ 'ಸಾಗರ್ ಟಾಕೀಸ್' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ ವೀರಣ್ಣನವರಿಗೆ ೧೯೪೨ರ [[ಮೈಸೂರು]] ದಸರಾ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರಾದ [[ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್]] 'ನಾಟಕ ರತ್ನ' ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿ ವೀರಣ್ಣನವರು 'ಗುಬ್ಬಿ ಥಿಯೆಟರ್' ಎಂಬ ರಂಗಮಂದಿರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸುಕೃತ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ವೀರಣ್ಣನವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು(೧೯೫೫) ಹಾಗೂ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು([[೧೯೭೨]]) ಕೂಡಾ ಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಅಪೂರ್ವ ಕಾಣಿಕೆಯಿತ್ತ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರು [[ಅಕ್ಟೊಬರ್ ೧೮]] [[೧೯೭೨]]ರೊಂದು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಟಿ [http://%E0%B2%AC%E0%B2%BF.%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE ಬಿ.ಜಯಮ್ಮ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ನವರು ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಿರ್ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ ಸಮಾಧಿ [[ಚಿತ್ರ:File7te3jchnyva9wb2cm6u.png|thumb| '''ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ ಸಮಾಧಿ''']] [[ನಾಟಕರತ್ನ]] [[ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ]] ಅವರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಸಮಾಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಈ ನಾಡಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಡಾ.ರಾಜಕುಮಾರ್]], [[ನರಸಿಂಹರಾಜು]], [[ಜಿ.ವಿ. ಅಯ್ಯರ್]], [[ಉದಯ್ ಕುಮಾರ್]], [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] ಅವರಂತಹ ಮೇರುನಟರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಜೊತೆಗೆ 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಾಟಕ ತಂಡ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲ ಸಂಚರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದವರು ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರು ಆದರೆ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾಯಕಲ್ಪ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. 1972ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ವೀರಣ್ಣ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಅವರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೀರಣ್ಣ ಅವರ ಮೂವರು ಪತ್ನಿಯರ ಸಮಾಧಿಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಾಗೂ ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಡ-ಗಂಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಸಮಾಧಿ ಸಮೀಪ ಹೋಗಲು ಭಯಪಡುವಂತಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಮದ್ಯದ ಅಂಗಡಿ ಇದ್ದು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿ ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಖಾಲಿ ಬಾಟಲ್‌ ಎಸೆದಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ಜಮೀನು ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಇದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣವನ್ನೇ ನೆಪವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಮಾಧಿಗೆ ಕಾಯಕಲ್ಪ ನೀಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು. ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ರಂಗಕಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾಟಕರತ್ನನಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವುದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜನ ನಾಚಿಕೆ ಪಡುವಂತಾಗಿದೆ. ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಮಧ್ಯದ ಖಾಲಿಬಾಟಲ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದರೂ, ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಾಗಲಿ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಲಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಗೌರವ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೀರಣ್ಣ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಕೇವಲ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವತ್ತಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರೋಪ. ವೀರಣ್ಣ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ ಸಮಾಧಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬದ್ಧತೆ ತೋರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಂಗಮಂದಿರ ಕಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಸಮಾಧಿಯು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಸಮಾಧಿ ಜಾಗವನ್ನು ಉತ್ತಮ ತಾಣವನ್ನಾಗಿಸಲು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಆಡಳಿತ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ರಂಗಕರ್ಮಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಲು ಬದ್ಧತೆ ತೋರಬೇಕು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ಸಮಾಧಿ ಸುತ್ತ ತಂತಿಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಆವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು. ಲೇಖನ: [[ಅರೆಯೂರು ಚಿ.ಸುರೇಶ್]] ==ವೀರಣ್ಣನವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ/ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಹಾಗು ಚಿತ್ರಗಳು== ===ನಾಟಕಗಳು=== * [[ಸದಾರಮೆ]] * ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ * ಜೀವನ ನಾಟಕ * ದಶಾವತಾರ * ಪ್ರಭಾಮಣಿ ವಿಜಯ * ಕಬೀರ್ * ಗುಲೇಬಕಾವಲಿ * ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ * ಲವ ಕುಶ ===ಚಿತ್ರಗಳು=== * ಹರಿಮಯ * ಹಿಸ್ ಲವ್ ಅಫೈರ್ * ಕಳ್ಳರ ಕೂಟ * [[ಜೀವನ ನಾಟಕ]] * [[ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ]] * [[ಗುಣಸಾಗರಿ]] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ನಾಟಕ ರತ್ನ * ವರ್ಸಟೈಲ್ ಕಮೇಡಿಯನ್ * [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] * [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಡಿ. ಲಿಟ್ * ಕರ್ಣಾಟಕಾಂಧ್ರ ನಾಟಕ ಸಾರ್ವಭೌಮ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ರಂಗಭೂಮಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ: ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] {{ಜನನನಿಧನ|೧೮೯೦|೧೯೭೨}} 4e5yugebgb3gwljuyl58noy78y26a5q 0 6784 1370878 1342944 2026-03-30T21:52:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370878 wikitext text/x-wiki {{Geobox|River <!-- *** Name section *** --> | name = Krishna | other_name = కృష్ణా నది | other_name1 = कृष्णा नदी | other_name2 = ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ | category = River | category_hide = 1 <!-- *** Image *** ---> | image = Soutěska řeky Kršny u Šríšajlamu.jpg | image_size = 300 | image_alt = | image_caption = Krishna river gorge by ಶ್ರೀಶೈಲಂ, ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ <!-- *** Etymology *** ---> | etymology = <!-- *** Country *** --> | country = ಭಾರತ | state = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ | state1 = ಕರ್ನಾಟಕ | state2 = ತೆಲಂಗಾಣ | state3 = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ | region = | district = | municipality = <!-- *** Source *** --> | source = Near ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ, ಜೋರ್ ಹಳ್ಳಿ | source_location = ಸತರಾ ಜಿಲ್ಲೆ | source_region = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | source_country = India | source_elevation = 914 | source_elevation_note = Geographic headwaters | source_lat_d = 17 | source_lat_m = 59 | source_lat_s = 18.8 | source_lat_NS = N | source_long_d = 73 | source_long_m = 38 | source_long_s = 16.7 | source_long_EW = E | source_coordinates_note = <!-- *** Mouth *** --> | mouth_name = ಹಂಸಲಾದೀವಿ, ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ | mouth_location = Bay Of Bengal | mouth_country = India | mouth_country1 = | mouth_elevation = 0 | mouth_lat_d = 15 | mouth_lat_m = 44 | mouth_lat_s = 10.8 | mouth_lat_NS = N | mouth_long_d = 80 | mouth_long_m = 55 | mouth_long_s = 12.1 | mouth_long_EW = E | mouth_coordinates_note = <ref>{{GEOnet2|32FA87A24CD53774E0440003BA962ED3|Krishna}}</ref> <!-- General section *** --> | length = 1400 | length_round = 0 | length_note = approx. | watershed = 258948 | watershed_round = 0 | watershed_note = | discharge1_location = Vijaywada (1901–1979 average),<br/> max (2009), min (1997) | discharge1_average = 1641.74 | discharge1_round = 0 | discharge1_max = 31148.53 | discharge1_min = 13.52 | discharge_average = 2213 | discharge_note = <ref>{{cite journal | last = Kumar | first = Rakesh | last2 = Singh | first2 = R.D. | last3 = Sharma | first3 = K.D. | title = Water Resources of India | journal = Current Science | volume = 89 | issue = 5 | pages = 794–811 | publisher = Current Science Association | location = Bangalore | date = 2005-09-10 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf | accessdate = 2013-10-13 | archive-date = 2019-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 | url-status = dead }}</ref> <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = [[ಭೀಮಾ]] | tributary_left1 = ದಿಂಡಿ | tributary_left2 = ಪೆದ್ದವಾಗು | tributary_left3 = ಹಳಿಯ | tributary_left4 = ಮುಸಿ | tributary_left6 = ಮುನ್ನೆರು | tributary_right = ವೆನ್ನ | tributary_right1 = ಕೊಯ್ನಾ | tributary_right2 = ಪಂಚ ಗಂಗಾ | tributary_right3 = ದೂಧ ಗಂಗಾ | tributary_right4 = ಘಟಪ್ರಭಾ | tributary_right5 = ಮಲಪ್ರಭಾ | tributary_right6 = [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] <!-- *** Map section *** --> | map = Indiarivers.png | map_size = 300 | map_caption = The main rivers of India }} [[File:Krishna River near Vijayawada Andhra Pradesh India.jpg|thumb|300px|A view of Krishna river and surroundings in [[Vijayawada]]. The [[Prakasam Barrage]] is on the right.]] [[File:Krishna River.jpg|thumb|300px|Krishna river near [[Vijayawada]]]] '''ಕೃಷ್ಣೆ ಹೊಳೆ''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಹೊಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಳೆಯು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮಹಾದೇವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ್|ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ]]‍ದ ಹತ್ತಿರ ಕಡಲು ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೩೩೮ ಮೀಟರ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೩೯೨ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳಷ್ಟು ಹರಿದು [[ತೆಲಂಗಾಣ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]‍ದ ಹಂಸಲಾದೀವಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]] ‍ ಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣೆ ಹೊಳೆ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]],[[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು ೪೮೩ ಕಿ.ಮಿ.ಹರಿಯುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನದಿಗಳೆಂದರೆ [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]], [[ಕೊಯ್ನಾ]], [[ಭೀಮಾ]], [[ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ|ಮಲಪ್ರಭಾ]],ಮತ್ತು [[ಘಟಪ್ರಭಾ]]. ==ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ== ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಒಟ್ಟು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರು ೨,೬೦,೦೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮಿ. ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ೬೮,೦೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮಿ.,ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೧,೧೨,೬೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮಿ. ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೭೫,೬೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮಿ. ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ==ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ನಾದ ಹತ್ತಿರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ [[ಆಲಮಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ನಾರಾಯಣಪುರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಮತ್ತು ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ==ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ== [[೧೯೬೨]]ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]‍ದ [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]]‍ಯಾದ ಶ್ರೀ [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಲಾಲ ಬಹಾದ್ದೂರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]‍ಯವರು '''ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ'''ಗೆ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟರು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸುಮಾರು ೭೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಹಾಗೂ [[ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ|ಮಲಪ್ರಭಾ]]ಗಳ ಸಂಗಮದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ '''ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯ'''ಗಳಿವೆ. [[೧೯೯೪]]ರಲ್ಲಿ '''ಕೃಷ್ಣಾ ಭಾಗ್ಯ ಜಲ ನಿಗಮ'''ದ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಆಬಳಿಕ ಕೆಲಸ ಚುರುಕಾಗಿ ನಡೆದರೂ ಸಹ ಆಂಧ್ರ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]‍ದಲ್ಲಿ ತಕರಾರು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಆಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಎತ್ತರವಾದ ೫೨೪ ಮೀಟರುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ೫೧೯.೬೦ ಮೀಟರುಗಳಿಗೆ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳುಗಡೆ ಪ್ರದೇಶ== ಆಲಮಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಪ್ಪರಗಿವರೆಗೆ ೧೩೬ ಕಿ.ಮಿ.ವರೆಗೆ ಹಿನ್ನೀರು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು ೨೦೧ ಗ್ರಾಮಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]ಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿವೆ. ==ಜಲ ಸಂಗ್ರಹ== ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಲ್ಲಿ ೧೩ ಟಿ.ಎಮ್.ಸಿ., ಆಲಮಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೨೩ ಟಿ.ಎಮ್.ಸಿ. (೫೧೯.೬೦ ಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ) ಹಾಗೂ ನಾರಾಯಣಪುರದಲ್ಲಿ ೩೭ ಟಿ.ಎಮ್.ಸಿ. ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಚಾವತ್ ಆಯೋಗದ ಸ್ಕೀಮ್ ಎ ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಗೆ ನೀಡಲಾದ ೧೭೩ ಟಿ.ಎಮ್.ಸಿ. ನೀರಿನ ಪೂರ್ಣ ಸಂಗ್ರಹವಾದಂತಾಗಿದೆ. ==ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶ== ಪ್ರಥಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧೧೯ ಟಿ.ಎಮ್.ಸಿ. ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ೬,೨೨,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನಿಗೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೀಮ್ ಬಿ ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ನೀರನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ೩,೯೭,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ==ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ== ೧೫ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ೧ ಹಾಗೂ ೫೫ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ೩ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೆಚ್ಚ== ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ೫೫೦೦ ಕೋಟಿ, ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ೪೦೦ ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ೨೧೦೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಉದ್ಘಾಟನೆ== ೨೧ [[ಅಗಸ್ಟ್|ಅಗಸ್ಟ]] [[೨೦೦೬]] ರಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಆಗಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ]] ಶ್ರೀ [[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಅವರು [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಲಾಲ ಬಹಾದ್ದೂರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ==ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳ== ಆಲಮಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿ.ಮಿ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ]]‍ವು [[ಬಸವೇಶ್ವರ|ಬಸವಣ್ಣನವರ]] ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರವು ಇದನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ==ನೋಡಿ== *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.rainwaterharvesting.org/Crisis/river-krishna.htm River Krishna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227125944/http://www.rainwaterharvesting.org/crisis/river-krishna.htm |date=2010-12-27 }} *[http://www.ecoheritage.cpreec.org/04_06_Sacred%20rivers/06_04_06_sacred_rivers_krishna.htm About River Krishna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308033029/http://www.ecoheritage.cpreec.org/04_06_Sacred%20rivers/06_04_06_sacred_rivers_krishna.htm |date=2009-03-08 }} *[http://www.iwmi.cgiar.org/Research_Impacts/Benchmark_Basins/krishna.aspx Krishna River Basin] *[http://krishna-basin.iwmi.org/ International Water Management Institute (IWMI): Krishna Basin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707070049/http://krishna-basin.iwmi.org/ |date=2012-07-07 }} *[http://krishna-basin.iwmi.org/Docs/maps/Major-Reservoirs.jpg Major Reservoirs on River Krishna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707070049/http://krishna-basin.iwmi.org/Docs/maps/Major-Reservoirs.jpg |date=2012-07-07 }} *[http://www.mapsofindia.com/maps/andhrapradesh/rivers/krishna.html Map of River Krishna in Andhra Pradesh] *[http://www.slideshare.net/saibhaskar/krishna-river-floods-30-sep-to-07oct09 Map of River Krishna Historic Floods, 2009 in Andhra Pradesh] *[http://www.slideshare.net/saibhaskar/krishna-river-floods-management-book Krishna River Management of Floods, 2009 in Andhra Pradesh] *[http://www.gits4u.com/water/krishnariv.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014172307/http://www.gits4u.com/water/krishnariv.htm |date=2013-10-14 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=1o_VaXOsc1Y&lch watch Krishna river on youtube] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು]] rzmtyalvzgszde1u8d8eob449vq6yve 0 13327 1370960 1346537 2026-03-31T11:10:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370960 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿತ್ತಾಪುರ | native_name = Chitapur | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 17.12 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 77.08 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಕಲಬುರಗಿ|ಗುಲ್ಬರ್ಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 3.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 403 | population_total = 31299<ref name="ಚಿತ್ತಾಪುರ2011ಜನಗಣತಿ" >{{cite web|title=ಚಿತ್ತಾಪುರ 2011 ಜನಗಣತಿ |url=http://www.census2011.co.in/data/town/803210-chitapur.html |website=census2011.co.in accessdate 12 October 2016}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = 7706.86 | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = 585211 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08474 | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[m:en:Sex ratio|ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ]] | blank1_info_sec1 = 1:1 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|chittapuratown.mrc.gov.in}} | footnotes = }} '''ಚಿತ್ತಾಪುರ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ, [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪೬ ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=Chittapur,Karnataka >{{cite web|title=Chittapur, Karnataka |url=https://www.google.co.in/maps/place/Chittapur,+Karnataka/@17.121378,77.0782072,15z/data=!4m5!3m4!1s0x3bc8e4642cf6a261:0xc36a300218d1afa0!8m2!3d17.1181765!4d77.0830256?hl=en |website=google.co.in/maps accessdate 12 October 2016}}</ref><ref name=TalukasinGulbargaDistrict,Karnataka >{{cite web|title=Talukas in Gulbarga District, Karnataka |url=http://www.census2011.co.in/data/district/256-gulbarga-karnataka.html |website=census2011.co.in accessdate 12 October 2016}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ೨೦೧೧ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಾಪುರ 31299 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 15489 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 15810 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="ಚಿತ್ತಾಪುರ2011ಜನಗಣತಿ" /> ==ಕೃಷಿ== ಇಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳೆ೦ದರೆ ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ಇದರ ಉಪ-ನದಿ ಕಾಗಿನಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಚಿತ್ತಾಪುರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಜೋಳ, ತೊಗರಿ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಗವಿ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇಂದಿಗೂ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.[[ತೆಂಗಳಿ]], ನಾಲವಾರ, ಶಹಬಾದ, ರಾವೂರ, ಕಾಳಗಿ, ಗು೦ಡಗುರ್ತಿ, ವಾಡಿ, ಇ೦ಗಳಗಿ, ದಿಗ್ಗಾಂವ ಪ್ರಮುಖ ಹಳ್ಳಿಗಳು. ಅಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿ ಶಹಾಬಾದ್ ಕಲ್ಲುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದೆ ತಾಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಇದೆ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಸನ್ನತಿ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ಚಂದ್ರಲಾಂಬ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ನಾಲವಾರ ರೇಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ ನಿಂದ 18 ಕಿ ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಶಹಾಬಾದ ಕಲ್ಲುಗಳು ದೊರಿಯುವುದರಿಂದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ== ಚಿತ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇದೆ.<ref name="ಸರ್ಕಾರಿಸಾರ್ವಜನಿಕಆಸ್ಪತ್ರೆಚಿತ್ತಾಪುರ" >{{cite web |title=ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಚಿತ್ತಾಪುರ |url=https://www.asklaila.com/listing/Chittapur/shahabad-road/government-general-hospital/VAMfoh15/ |website=www.asklaila.com accessdate 12 October 2016 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== *ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಚಿತ್ತಾಪುರ<ref name="ಸರಕಾರಿಪ್ರಥಮದರ್ಜೆಪದವಿಕಾಲೇಜು, ಚಿತ್ತಾಪುರ" >{{cite web |title=ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಚಿತ್ತಾಪುರ |url=http://entrance-exam.net/government-colleges-in-gulbarga-karnataka/ |website=entrance-exam.net/ accessdate 12 October 2016 |access-date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 |archive-date=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920084926/http://entrance-exam.net/government-colleges-in-gulbarga-karnataka/ |url-status=dead }}</ref> *ಸರ್ಕಾರ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು,ಚಿತ್ತಾಪುರ *ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ,ಚಿತ್ತಾಪುರ<ref name="ಸರ್ಕಾರಿಕೈಗಾರಿಕಾತರಬೇತಿಸಂಸ್ಥೆಚಿತ್ತಾಪುರ" >{{cite web|title=ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ,ಚಿತ್ತಾಪುರ |url=http://ampletrails.com/vtp-list/wadi-govt-iti-wadi--wadi |website=ampletrails.com accessdate 12 October 2016}}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ/ಸಂಪರ್ಕ== *ಬಸ್ಸು :ಈಶಾನ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *ರೈಲು : ಚಿತ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಪುಣೆ]], [[ಗುಲ್ಬರ್ಗ]], [[ಸೋಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ್]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]] ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಈ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು. *ವಿಮಾನ: ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ 180 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== <references/> {{ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಷಯಗಳು}} {{ಗುಲ್ಬರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} m6eohmk3l9cehd2x8fasgu9213t81rq 0 13624 1370874 1342707 2026-03-30T21:07:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370874 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕುರುಂಜಿ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಗೌಡ | image = Kurunji Venkatramana Gowda.jpg | caption = | birth_date = 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1928<ref>{{cite news |title=A Tribute of Homage to Dr. Kurunji Venkatramana Gowda on 07/08/2021 – KVG Medical College & Hospital {{!}} Best Medical College & Hospital in Karnataka, India |url=https://kvgmch.org/2024/06/24/a-tribute-of-homage-to-dr-kurunji-venkatramana-gowda-on-07-08-2021/}}</ref> | birth_place = ಸುಳ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | death_date = 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2013<ref>{{cite news |title=Kurunji Venkataramana Gowda no more |url=https://www.coastaldigest.com/kurunji-venkataramana-gowda-no-more |work=coastaldigest.com - The Trusted News Portal of India |language=en |access-date=2025-12-07 |archive-date=2025-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212014426/https://www.coastaldigest.com/kurunji-venkataramana-gowda-no-more |url-status=dead }}</ref> | death_place = [[ಸುಳ್ಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | occupation = | known_for = [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಬ್ರಹ್ಮ | alma_mater = | notable_works = | children = }} '''ಕುರುಂಜಿ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಗೌಡ''' (26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1928 – 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2013) ರವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸುಳ್ಯ]]ದವರು. ಆಧುನಿಕ [[ಸುಳ್ಯ]]ದ ಭವ್ಯ [[ಶಿಲ್ಪಿ]] ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿರುವ ಇವರು [[ಸುಳ್ಯ]] ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ತಾಲೂಕನ್ನು ಇಡೀ [[ದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು. [[ಅಂಗನವಾಡಿ]] ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಈ ಪುಟ್ಟ ಊರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರದವರು. ==ಕುರುಂಜಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳು<ref>"ಇರುಳ ಕಳೆದ ಬೆಳಕು" - ಡಾ. ಬಿ. ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ</ref>== * ಕಠಿಣ ದುಡಿಮೆ, ಸಮಗ್ರತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ - ಇವು ಯಶಸ್ಸಿನ ಪಂಚಸೂತ್ರಗಳು. * ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯ ಮಾನವನ ಸಪ್ತ ಶತ್ರುಗಳು. * ನಾನು ಬರುವಾಗ ಏನನ್ನೂ ತರಲಿಲ್ಲ. ಹೋಗುವಾಗ ಏನನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. * ದಲಿತರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. * ಹತ್ತು ಜನ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡದವರ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥ. * ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು. * ದಲಿತೋದ್ಧಾರ ಎನ್ನುವುದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು; ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. * ಸತಿಪತಿಯರು ೬೩ರಂತಿರಬೇಕು, ೩೬ರಂಥಲ್ಲ. * ಹಾಡಲಾಗದ ಕವಿತೆ ಬರೆದರೇನು ಸುಖ? * ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರಾವ ಭಾಷೆಯೂ ಒಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. * ಕಾಣದ ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರುವವನೆ ನಿಜವಾದ ಗುರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] 7ceer4ausk4e4ucbeharmq0w0f2evbn 0 14600 1370933 1345394 2026-03-31T06:32:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370933 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | building_name = ಗೇಟ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ | native_building_name= | former_names = | alternate_names = | image = Mumbai 03-2016 31 Gateway of India.jpg | caption = ಭಾರತದ ಗೇಟ್ವೇ | map_type = | altitude = | building_type = | architectural_style = [[ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್]] | structural_system = | cost = {{INR}} 2.1 million (1913) | ren_cost = | location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | address = | owner = [[ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ]] | coordinates = {{coord|18.9219|72.8346|display=inline}} | start_date = 31 ಮಾರ್ಚ್ 1913 | completion_date = 1924 | inauguration_date = 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1924 | renovation_date = | demolition_date = | destruction_date = | height = {{convert|26|m|ft|abbr=on|0}} | diameter = {{convert|15|m|ft|0|abbr=off}} | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | main_contractor = | architect = ಜಾರ್ಜ್ ವಿಟ್ಟೇಟ್ | architecture_firm = ಗ್ಯಾಮನ್ ಇಂಡಿಯಾ | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | ren_architect = George Wittet | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | references = }} '''ಗೇಟ್‌ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜ, ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿ, [[ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್]] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದು ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್' ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. [http://www.mumbai.org.uk/gate-way-of-india.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001162213/http://www.mumbai.org.uk/gate-way-of-india.html |date=2013-10-01 }} =='೫ ನೇ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್,' 'ಗೇಟ್ ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ'ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದಿದ್ದರು== 'ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮಹಾರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ,' 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಟ', [[೫ ನೇ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್]], ಹಾಗೂ, '[[ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿ]]', ಈ ದ್ವಾರದಿಂದಲೇ ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.' <ref>[https://archive.org/details/narrativeofvisit00fort Narrative of the visit to India of their mejesties King George v. and Queen Mary and of the coronation durbar helt at Delhi, Dec, 1911]</ref> ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್' ಗೆ ೧೮೭೭ (ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿಯಾದರೆಂಧು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ), ೧೯೦೩(ಕಿಂಗ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್-೭, ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದಾಗ) ಮತ್ತು ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ(ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಜ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಣಿ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯರವರು, ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಶೋಕತಪ್ತರಾಗಿ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಿಂಗ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್-೭ ರವರು, ಬಹಳ ಹಿಂದೆ, ಅಂದರೆ, ಸನ್, ೧೮೭೫ ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಪದವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ತಾಯಿ, [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿ]]ಯವರು, ಭಾರತ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಿಬರಲು ಅವರನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕಿಂಗ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್-೭ ರವರ ಪುತ್ರ 'ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫,ರೇ ಮುಂದೆ ಅವರ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದರು. ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫ ರವರು ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಆಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬೊಂಬಾಯಿ]]ಗೂ ಬಂದಿದ್ದರು.[http://indoexpedition.com/gatewayofindia.html 'indoexpedition.com', 'ATTRACTIONS of GATE WAY OF INDIA'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329161405/http://www.indoexpedition.com/gatewayofindia.html |date=2014-03-29 }} ==ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫ ರವರು ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು== [[ಗೇಟ್ ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]](ಈಗಿನ ಹೆಸರು,ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ)ದ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಿಖ್ಯಾತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಪಕ,'[[ಜಾರ್ಜ್ ವಿಟೆಟ್ ]]' ರವರು, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಹಲವಾರು 'ನೀಲನಕ್ಷೆ' ಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ನಕ್ಷೆಗೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೪ ರಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ೧೯೧೫ ಮತ್ತು ೧೯೧೯ರ ಮಧ್ಯೆ [[ಗೇಟ್ ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲಸ ಶುರುವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ ಯಾಗಿ, ಮೊದಲು ಇದರ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೧೯೧೧ ಕ್ಕೆ, ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿನ ಗವರ್ನರ್, [[ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸಿಢ್ ನಮ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ರವರ ಹಸ್ತದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು '[[ಆಪ್ಪೊಲೊ ಪಿಯರ್]]' ನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾದ ಹಾಗೂ ಭದ್ರವಾದ ತಳಪಾಯದ ಗೋಡೆಯನ್ನು, ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡವೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿ ಯ ತರುವಾಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಿಂದ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ೧೫, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೧೧ ರಂದು [[ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್ ಸಮಾರಂಭ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್-೫ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ, ಘೋಷಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://indoexpedition.com/gatewayofindia.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-03 |archive-date=2014-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140329161405/http://www.indoexpedition.com/gatewayofindia.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:H 068.JPG|thumb|right|250px|'ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದಮೇಲೆ ನಾವೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಾಗ ಮುಂಬಯಿನ ಗೇಟ್ವೇ ಇಂಡಿಯದ ದೃಶ್ಯ]] ==ಇದೇ ದ್ವಾರ, ಮುಂದೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿರ್ಗಮದ ದ್ವಾರವಾಯಿತು== ಸನ್ ೧೯೪೮ ರ, ೨೮ ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ವಿದಾಯ ಸಮಾರಂಭ ಜರುಗಿದ ಬಳಿಕ, 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಟುಕಡಿ,' ಈ ದ್ವಾರದಿಂದಲೇ ಸಾಗಿ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಯಿತು.[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-18/mumbai/31207283_1_intach-alternate-plan-indian-national-trust]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೯೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ೩೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಆರ್.ಸಿ.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಭಾರೀ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ತಳಪಾಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ '[[ಖೊರಾಡಿ ಬಾಸಾಲ್ಟ್]]' ಕಲ್ಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೊಂಡು, ಆರ್.ಸಿ.ಸಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್.ಸಿ.ಸಿಯ ಉಪಯೋಗದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸುಗಮವಾಯಿತು. '[[ಇಂಡೊ ಸರಸೆನಿಕ್]]' ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮಧ್ಯದ ಗೋಳಾಕೃತಿಯ ವರ್ತುಲ, ೪೮ ಅಡಿ ವ್ಯಾಸವಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ, ಕಲಶದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ೮೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ, ೨೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಣದ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ, ಈ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ತಕ್ಕ 'ರಸ್ತೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ,' ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಈಗಿನ ರಸ್ತೆಯೂ ನೇರವಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಶೋಭೆಕೊಡುವಂತೆ ರಚನೆಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ೧೯೨೪,ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು. ಕಟ್ಟಡದ 'ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭ,' ವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೨೪ ರಂದು, ಅಂದಿನ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಆಗಿದ್ದ, '[[Rufus Daniel Isaacs]]' '[[(ಮುಂದೆ Rufus Isaacs)]],' 'ಆರ್ಲ್ ಆಫ್ ರೀಡಿಂಗ್', ರವರ ಹಸ್ತದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹಿಂದಿನದಿನ, ವೈಸ್ರಾಯ್ ರವರು, ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಮಾಟುಂಗಾ]], ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದ, 'ಹತ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾಲಯ,' '(Technological Laboratory)' ದ ಶುಭಾರಂಭವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್, ೩ ನೆಯತಾರೀಖು ಮಾಡಿದ್ದರು. ==ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹೋಗಬಹುದು== 'ಗೇಟ್ ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ' ದಿಂದ 'ಬೋಟ್' ಅಥವಾ 'ಫೆರ್ರಿ'ಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡಿ [[ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆಗಳು|ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಬರಬಹುದು. '[[ಹಳೆತಾಜ್ ಮಹಲ್]]' ಮತ್ತು '[[ಹೊಸ ಬಹುಮಹಡಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್]],' ಕಟ್ಟಡ ಗಳ ಎದುರಿಗೇ '[[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]]'ರು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಪುತ್ಥಳಿಯಿದೆ. ==ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery mode="packed-hover" heights="180"> File:Mum landmarks 10.JPG|250px|The writings on the Gateway of India which reads "Erected to commemorate the landing in India of their Imperial Majesties King George V and Queen Mary on the Second of December MCMXI" File:Arch of Gateway of India.jpg|Arch of Gateway of India File:Gateway of India Sepia.jpg|Gateway of India thronged by tourists </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://historicaltimeofindia.blogspot.com/2013/03/history-behind-gateway-of-india-mumbai.html,''History of India'] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು]] 2079phi28hu1lfnc8673a2920r3epdz 0 14696 1370894 1343971 2026-03-31T01:48:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370894 wikitext text/x-wiki {{Infobox shopping mall | shopping_mall_name = ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಮುಂಬೈ | image = Crawford Market.png | image_width = 200px | caption = | location = | coordinates = {{Coord|18.947414|N|72.834710|E|display=inline,title}} {{Location map |India Mumbai|label = Crawford Markey |position = right |lat = 18.947414 |long = 72.834710 |caption = |float = right |width = 225|border=none}} | address = ಫೋರ್ಟ್, ಮುಂಬೈ | opening_date = 1869 | closing_date = | developer = ವಿಕಾಸ್ | manager = | owner = | architect = ವಿಲಿಯಂ ಎಮರ್ಸನ್ | number_of_stores = | number_of_anchors = | floor_area = | floors = | website = {{URL|http://www.crawford-market.com/}} | belowstyle = | footnotes = }} [[File:Crawford Market - 1905.jpeg|200px|thumb|ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಮುಂಬೈ, c. 1905]] [[ಚಿತ್ರ:Crawford-market-mumbai.jpg|250px|thumb|right|ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್]] ''''Crawford Market, Mumbai'''' ==='ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್',('ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್')=== '''ಆರ್ಥರ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್'''ರವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಮುಂಬಯಿ ನ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mumbai.org.uk/crawford-market.html |title=Crawford Market Mumbai, Commercial Capital of India |access-date=2015-02-14 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215082542/http://www.mumbai.org.uk/crawford-market.html |url-status=dead }}</ref> ಈಗ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು, ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಥಮ ಮ್ಯುನಿಸಿಪಲ್ ಕಮೀಷನರ್, ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆರ್ಥರ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್, ಆಗಿನ, [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದ ನೈಮರ್ಲ್ಯೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ, ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತಾವೇ ಕೆಲವು ಸ್ಪಸ್ಟ ನಿರ್ಣಯಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, [[ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪೆನಿಗೆ]] ಸರಿಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಆವರ ಮೇಲೆ [[ಹಣ|ಹಣವನ್ನು]] ದುರುಪಯೋಗಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಎಂಬ ಅಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿ, ಕೇಸ್ ದಾಖಲುಮಾಡಿದರು. [[ಸರ್ ಫಿರೋಜ್ ಶ ಮೆಹ್ತ]]ರವರು, ಆರ್ಥರ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ರವರ ಪರವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿ ಬಿಡಿಸಿದರು. ==='ಆರ್ಥರ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್,' ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಿಮೆಟ್ರಿ' ಕಟ್ಟಿಸಿದರು=== ಸನ್, ೧೮೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಮುಂಬಯಿನ ಸಿವ್ರಿ, ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಲಿ ವಾಸವಾಗಿ, ಮರಣಹೊಂದಿದ ಯೂಯರೋಪಿಯನ್ನರಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಸಿಮೆಟ್ರಿ ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು, '(Agri-Horticulture Society gardens Sewri)', ಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದ, ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿ ಬಂತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Crawford Market}} * {{Url|http://www.crawford-market.com/}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು]] 6fhnceyjh8un5234snqc744x2hytvl4 0 20358 1370879 1342992 2026-03-30T22:00:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370879 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = '''ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ''' | image = Chinnppa Gowda 1.jpg | imagesize = 220px | caption = '''ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ''' | pseudonym = | birth_date = 01 ಸಪ್ಟಂಬರ್ 1955 | birth_place = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ವಿಟ್ಲದ ಕೂಡೂರು | occupation = ವಿಶ್ರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಉಪಕುಲಪತಿ | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | period = | genre = [[ಜಾನಪದ|ಜನಪದ]] | subject = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ | movement = ಸಮಾಜವಾದ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ | debut_works = ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ }} [[File:Chinnappa Gowda.JPG|thumb|ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ]] '''ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ'''ರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು. ಅವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ..<ref>{{cite web |title=Dr. K. Chinnappa Gowda |url=https://mangaloreuniversity.ac.in/dr-k-chinnappa-gowda |website=mangaloreuniversity.ac.in |accessdate=28 March 2021}}</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್, [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ತುಳು]] ಮೂರು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅನುವಾದ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=ತುಳು ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು: ಡಾ.{{!}}ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ |url=https://m.udayavani.com/article/tulu-language-culture-is-unique-dr-k-cinnappa-gowda/669025 |accessdate=28 March 2021 |work=www.udayavani.com }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರ, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಟಗೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ..<ref>{{cite web |title=Janapada University |url=http://janapadauni.in/kannada/ |website=janapadauni.in |access-date=2025-09-01 |archive-date=2016-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160716063824/http://janapadauni.in/kannada/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕೃತಿಗಳು ತುಳು ಜಾನಪದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೋಲದಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳು ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಅವರು ಸನ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. ==ಹುಟ್ಟು== [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ತಾಲೂಕು [[ವಿಟ್ಲ]] ಕಸಬಾ ಗ್ರಾವದ [[ಕೂಡೂರು]] ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸಪ್ಟಂಬರ್ 01, 1955ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/prof-chinnappa-gowda-biodata-english/Prof%20Chinnappa%20Gowda%20Biodata%20English/|title=Prof Chinnappa Gowda Biodata English : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೋಕಿನ [[ಕೊಣಾಜೆ]] ಗ್ರಾಮದ ಅಸೈಗೋಳಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ವಿಟ್ಲದ ವಿಠಲ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ, [[ಪುತ್ತೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ, 1978ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಎಂ.ಎ. ಕನ್ನಡ(ಓ ಗ್ರೇಡ್) ಪದವಿ, 1988ರಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಡಾ.[[ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ|ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ]]ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ:ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mangaloreuniversity.ac.in/dr-k-chinnappa-gowda|title=Dr. K. Chinnappa Gowda &#124; Mangalore University|website=www.mangaloreuniversity.ac.in}}</ref> == ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು == ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೀಡರ್<ref>https://mangaloreuniversity.ac.in/kannada-dept</ref>, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕಲಾನಿಕಾಯದ ಡೀನ್, ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಸಚಿವರು, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಪೀಠದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ದಯಾನಂದ ಪೈ, ಶ್ರೀ ಸತೀಶ್ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಉಪಕುಲಪತಿ.<ref>https://dn720700.ca.archive.org/0/items/prof-chinnappa-gowda-biodata-english/Prof%20Chinnappa%20Gowda%20Biodata%20Kannada.pdf</ref>, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ದ ಸದಸ್ಯರು, ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ.ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜು, [[ಉಜಿರೆ]]ಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾಹಿತಿ ಕೈಪಿಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, [[ಮಂಗಳೂರು]] [[ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ|ಪಿಲಿಕುಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗ್ರಾಮ]]ದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಉಡುಪಿಯ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು - ಹೀಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷನಿಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. == ಪರಿಣತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು == ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದವರು. ಜಾನಪದ, ತುಳು ಮೌಖಿಕ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲೂ ಪರಿಣತರು. 10 ಮಂದಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ 5 ಮಂದಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಎಂ.ಫಿಲ್. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ == 1994-95ರಲ್ಲಿ [[:en:Finland|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‍]]ನ [https://www.utu.fi/en ತುರ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]ದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟ್ರಲ್ ಫೆಲೊಶಿಪ್, 2002-2003ಗ್ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‍]]ನ ವಸೆದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ<ref>[[https://www.waseda.jp/top/en/</ref> ಜಪಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫೆಲೊಸಿಪ್, 2008-2009ಗ್ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾರತೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕ, 2012ಕ್ಕೆ ತುರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ತ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[:en:University of Würzburg|ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್]] ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು [[:en:Waseda University Tsubouchi Memorial Theatre Museum|ವಾಸೆದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ತ್ಸುಬೌಚಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಥೀಯೇಟರ್ ಮೂಸೆಯಂ]], [[:en:Waseda University|ವಾಸ್ದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಟೋಕಿಯೋ]] ಜಪಾನ್ ಇಂತಹ ದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಕಂಪೇರಿಟಿವ್ಹ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 2017ಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== ಚಿನ್ನಪ ಗೌಡರು ಬರೆದ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳು, ಸಂಪಾದನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು # ಭೂತಾರಾಧನೆ – ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳು) # ಜಾಲಾಟ (ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳು) # ಭೂತಾರಾಧನೆ:ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ - ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ # ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಿರಿ (ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟ) # ‌ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು-2022 (ತುಳು ಜಾನಪದ, ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟ)<ref>{{cite web|title=ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಅವರ 'ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು' ಕೃತಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ|url=https://www.bookbrahma.com/news/k-cinnappa-gowda-avara-karavali-kathanagalu-kruti-lokarpane-|website=www.bookbrahma.com|language=en}}</ref> # ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ ಹೇಳಿದ ‘ಸಿರಿ ಸಂಧಿ’-ಕನ್ನಡ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ತುಳು ಪಠ್ಯ<ref>{{cite web|title=ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಇವರ ‘ಸಿರಿಸಂಧಿ’ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ {{!}} ಫೆಬ್ರವರಿ 10|url=https://roovari.com/sirisandhi-book-release-at-mgm-college-udupi-upcoming-feb2024/|website=Roovari|date=9 February 2024}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಲ್ಲ 2019 (ಕನ್ನಡ ಕವನ ಸಂಕಲನ)<ref>cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಲ್ಲ, ನೆಲದ ಪ್ರತಿಫಲನ|url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/chinnappa-gowdas-book-released-653892.html|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಕೆಲೆಪು ಪೆರಡೆ ಕೆಲೆಪು (ತುಳು ಕವನ ಸಂಕಲನ) # ಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಬೆಳೆ (ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ)<ref>{{cite web|title=ಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಬೆಳೆ – -|url=https://sangaati.in/?p=15723|date=3 January 2021}}</ref> # ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಅ.ಗೌ.ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ : ಬದುಕು ಬರಹ # ಮೂಂಕು ಸಂಬಳೊ (ತುಳು ಜನಪದ ಕತೆಗಳು) # ತುಳುಮಾನ್ಯ (ತುಳುಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ರಂಗಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ) === ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳು === # The Mask and the Message (A Collection of research papers on various aspects of Tulu Culture and Folklore)<ref>{{cite web|last1=Gowda|first1=K. Chinnappa|title=The mask and the message|url=https://libraryopac.ignou.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12137&shelfbrowse_itemnumber=12136|publisher=Madipu Prakashana|date=2005}}</ref> # The Siri Epic as Performed by Gopala Naika ( 2 Volumes)- Co-Editor<ref>{{cite web|title=The Siri epic as performed by Gopala Naika|url=https://archive.org/details/the-siri-epic|date=1998}}</ref><ref>{{cite web|last1=Bender|first1=Mark|title=Textualising the Siri Epic, and: The Siri Epic as Performed by Gopala Naika (review)|url=https://muse.jhu.edu/pub/34/article/14708/pdf#:~:text=The%20Siri%20Epic%20as%20Performed%20by%20Gopala%20Naika%20(Parts%201,by%20male%20singer%20Gopala%20Naika.|website=Journal of American Folklore|pages=381–384|date=2001}}</ref> # The Retrieved Acre-Nature and Culture in the World of Tuluva (Co-editor): A Collection of research papers on various aspects of the culture and the history of Tulunadu # Ladle in a Golden Bowl (Translation of modern Tulu Poems) (With Prof.B.Surendra Rao)<ref>cite web|last1=Correspondent|first1=Special|title=In a first, Tulu poems translated into English|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/in-a-first-tulu-poems-translated-into-english/article17409251.ece|website=The Hindu|language=en-IN|date=4 March 2017</ref> # Mittabail Yamunakka - Tale of a Guttu household by D.K Chowta(Translation of a Tulu Novel) (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>cite web|url=https://media.neliti.com/media/publications/619845-alternative-geographies-and-bioregional-c442c413.pdf</ref> # The Rainboy (Collection, Selection and Translation of Sixty Tulu Folktales) (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>{{cite web|last1=Bhasthi|first1=Deepa|title=How K Chinnappa Gowda and B Surendra Rao translated the oral language Tulu for the world|url=https://scroll.in/article/1075091/how-k-chinnappa-gowda-and-b-surendra-rao-translated-the-oral-language-tulu-for-the-world|website=Scroll.in|language=en|date=3 November 2024}}</ref> # When Moonlight is very Hot (Selection and Translation of Tulu Work songs and Dance songs) (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>{{cite web|title=When Moonlight is Very Hot: Selection and English Translation of Tulu Work Songs and Dance Songs|url=https://books.google.co.in/books/about/When_Moonlight_is_Very_Hot.html?id=tNY4zgEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Karnataka Tulu Sahitya Academy|language=en|date=2018}}</ref> # Sati Kamale by S. U. Paniyadi (Translation of the first Tulu Novel) (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>{{cite web|last1=Paniyadi|first1=S. U.|title=Sati Kamale: , published by Manipal Universal Press|url=https://books.google.co.in/books/about/Sati_Kamale.html?id=xanXDwAAQBAJ&redir_esc=y|publisher=Manipal Universal Press|language=en|date=1 December 2018}}</ref> # Tale of Narayana the Impostor – An early modern Tulu Story by Polali Sheenappa Heggade (Translation of Mittaya Narayana Kathe (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>{{cite web|title=Sati Kamale {{!}} Exotic India Art|url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/sati-kamale-naz679/?srsltid=AfmBOopr1XNWuGDVzr4WHzS7auusJ8b8-MivrwEi9nZo95X56HwkJo-q|website=www.exoticindiaart.com|language=en}}</ref> # Heartbeats - Fifty Tulu Short Stories (Selection, Translation and Introduction ) (With Prof.B. Surendra Rao)<ref>cite web|last1=Correspondent|first1=Special|title=English translation of 50 Tulu short stories released|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/english-translation-of-50-tulu-short-stories-released/article34041004.ece|website=The Hindu|language=en-IN|date=10 March 2021</ref> === ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು === # ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು (ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) # ಅ. ಗೌ. ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ - ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಚಯ (ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) # ಸೇರಿಗೆ (ತುಳು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಲೇಖಗಳು) # ಗೌಡ ಜನಾಂಗ – ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನ)<ref>{{cite web|title=ಗೌಡ ಜನಾಂಗ-ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ – Kanaja – e-book|url=https://kanaja.karnataka.gov.in/ebook/ಗೌಡ-ಜನಾಂಗ-ಇತಿಹಾಸ-ಮತ್ತು-ಸಂ/|website=kanaja.karnataka.gov.in}}</ref> # ಪನಿಯಾರ (ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ) # ಧರ್ಮಯಾನ - ಶ್ರೀ ಡಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಅಭಿನಂದನ ಸಂಪುಟ<ref>{{cite web|title=ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಡಾ.ಡಿ.ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ 'ಧರ್ಮಯಾನ' ಅರ್ಪಣೆ|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/dharmayana-book-offering-to-veerendra-hegde-by-d-harshendra-kumar/articleshow/77722222.cms|website=Vijay Karnataka|language=kn}}</ref> # ನುಡಿ ಒಸಗೆ (ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ) # ಅನನ್ಯ (ಪ್ರೊ.ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಅರ್ತಿಕಜೆ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ) # ಅಯನ (ಪ್ರೊ.ತಾಳ್ತಜೆ ವಸಂತಕುಮಾರ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ) # ತಿಬಾರ ಉಳ್ಳಾಯ, ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ ದೈವಗಳು # ಕರಾವಳಿಯ ಕತೆಗಳು (1930ರಿಂದ 1947 ವರೆಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕತೆಗಳೂ) # ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು (ಪ್ರಾಚೀನ ಪತ್ರಿಕೆಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು) # ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ # ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಸಂಚಯ # ಕೊಡವ ರಂಗಭೂಮಿ # ರತ್ನಮಾನಸ – ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ # ಆರೋಹಣ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ # ತ್ಯಾಗ ಸಂದೇಶ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ # ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ === ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಪ್ರಚಾರೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲಿಕೆ ಸಂಪಾದನೆ === 28 ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ದಣ - ಬದುಕುಬರಹ, ಸಮೂಹಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ, ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ: ಬದುಕುಬರಹ, ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರ ಬದುಕುಬರಹ, ವಿಶುಕುಮಾರ್: ಬದುಕುಬರಹ, ಮೂಕಜ್ಜಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲವು ಚಿಂತನೆಗಳು, ತಾಳಮದ್ದಳೆ - ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕೈಯಾರರ ಕಾವ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ರೈತ ಹೋರಾಟಗಳು, ಜಾಹಿರಾತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ === ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆ === 11 ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. # ಯಕ್ಷಭಂಡಾರಿ # ಯಕ್ಷಮುಡಿ # ಯಕ್ಷಸಿರಿ # ಯಕ್ಷಸ್ತ್ರೀ # ಯಕ್ಷತರು # ಯಕ್ಷಕೇದಗೆ # ಜಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಪುಟ # ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು:ಯಕ್ಷಗಾನ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ # ಬಲಿಪ ಗಾನ ಯಾನ # ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ # ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಸಂಪುಟ === ಮಂಗಳ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಲಿಕೆ === ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪದವಿ ಮಟ್ಟದ ಓದುವ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. # ಪೊಚ್ಚಪೊಸ ಕಾವ್ಯಕದಿರು # ಕಡಲಸಿರಿ # ಬನದಸಿರಿ # ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕದಿಕೆ # ನಡುಗನ್ನಡಕಾವ್ಯ # ಕಣಜ # ಇಂಗಡಲು # ಇನಿದನಿ # ಇಂಚರ # ಪುಷ್ಪಗಿರಿ # ಕೊಡಚಾದ್ರಿ # ನುಡಿಗಡಲು # ನುಡಿಸಿಂಗಾರ # ನುಡಿಸಂಚಯ # ನುಡಿಲಹರಿ # ಇನಿಜೇನು # ಒಳ್ನುಡಿ # ಮೆಲ್ನುಡಿ # ಬೆಡಗು == ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ == # ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ತೌಲನಿಕ ಮತ ಧರ್ಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ತುರ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ (ಐದು ಬಾರಿ) # ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಟ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿ # ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಜೂಲಿಯಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ಮಿಲಿಯನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್, ಜರ್ಮನಿ (ಎರಡು ಬಾರಿ) # ತ್ಸುಬೌಚಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ವಸೆದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಟೊಕಿಯೋ, ಜಪಾನ್ == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ == # 2024ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ<ref>{{cite web|last1=Puttur|first1=TEAM News|title=ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ|url=https://newsputtur.com/2025/03/24/dr-k-chinnappa-gowda-was-conferred-with-an-honorary-award-by-the-karnataka-tulu-sahitya-academy/|website=News Puttur|date=24 March 2025}}</ref> # 2024ರಲ್ಲಿ 2023ನೇ ವರ್ಷದ ಡಾ.ಜೀ.ಶಂ.ಪರಮಶಿವಯ್ಯ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು<ref>{{cite web|title=Udupi-Dakshina Kannada: ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ {{!}} Udayavani – Latest Kannada News, Udayavani Newspaper|url=https://udayavani.com/district-news/udupi-news/udupi-dakshina-kannada-karnataka-folklore-award-announced|website=Udayavani|language=kn|date=4 November 2024}}</ref> # ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಶೋಧನ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ # ಸಂದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಸಿರಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ # 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಕು.ಶಿ. ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ಟ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉಡುಪಿ # 2017ಕ್ಕೆ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್‌ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web|title=ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್‌ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ, ಸಯ್ಯದ್‌ ಹಿದಾಯತುಲ್ಲ ಆಯ್ಕೆ|url=https://vijaykarnataka.com/news/udupi/udupi-news-in-kannada/articleshow/57226372.cms|website=Vijay Karnataka|language=kn}}</ref> # 2022ಡ್ ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಆರ್. ಹೆಗ್ಗಡೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಉಡುಪಿ <ref>cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|url=https://www.prajavani.net/district/udupi/chinnappa-gowda-984517.html|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಂಗದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ # ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು’ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಗೆ # ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ‘ಭೂತಾರಾಧನೆ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು’ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಗೆ # ವಸುದೇವ ಭೂಪಾಳಂ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ -‘ಜಾಲಾಟ’ ಕೃತಿಗೆ # 2021ನೇ ವರ್ಷದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ – ‘ಕೆಲೆಪು ಪೆರಡೆ ಕೆಲೆಪು’ ತುಳು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>cite web|url=https://tuluacademy.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/pressnote%2019.pdf{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಬಿ.ಎ. ಪ್ರಭಾಕರ ರೈ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು ಕೃತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಮಂಗಳೂರು # ಕರಾವಳಿ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ –ಶ್ರೀ ಆದಿ ಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಶಾಖಾ ಮಠ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ, ಮಂಗಳೂರು # ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ರಂಗಭೂಮಿ ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಉಡುಪಿ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಉಡುಪಿ # ಆರ್ಯಭಟ ಸಾಹಿತ್ಯ/ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು 2016 <ref>{{cite web|title=ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಆಯ್ಕೆ|url=https://www.varthabharati.in/article/2016_04_25/19138|website=www.varthabharati.in|language=kn|date=25 April 2016}}</ref> # ಕರಾವಳಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಾಸರಗೋಡು # ಕುವೆಂಪು ದೀಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹೊನ್ನಾವರ # ಶ್ರೀಮಯ ಯಕ್ಷತ್ರಿವೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಂಗಳೂರು # ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಂಜುನಾಥ ಬೇವಿನಕಟ್ಟೆ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ|url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/karnataka-janapada-academy-annual-award-30-artists-from-30-districts-k-chinnappa-gowda-manjunatha-bevinakatte-and-others-3035107|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # 2017ಡ್‌ 21ನೇ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಲನೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ<ref>{{cite web|title=ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ 21ನೇ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷ|url=https://bantwalnews.com/2017/01/04/ಡಾ-ಕೆ-ಚಿನ್ನಪ್ಪ-ಗೌಡ-21ನೇ-ಜಿಲ್/|website=Bantwalnews.com|date=4 January 2017}}</ref> # ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025 <ref>cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ: ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ, ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|url=https://www.prajavani.net/district/bengaluru-city/lakshminarayana-alva-centenary-awards-damodar-shetty-chinnappa-gowda-3488607|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಲೇಖಕರು]] cx3gjtivzpn1d8ra1q32kp9n6yl79yf 0 20805 1370967 1346746 2026-03-31T11:54:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370967 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ಚೆಕ್ |nativename = čeština, český jazyk |states = [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] |region = |ethnicity = [[Czechs]], [[Moravians (ethnic group)|Moravians]] |speakers = {{sigfig|10.0|3}} million |date =೨೦೦೭ |ref = <ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007</ref> |familycolor = ಇಂಡೋ -ಯುರೋಪಿಯನ್ |fam2 = [[Balto-Slavic languages|ಬಾಲ್ಟೋ-ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam3 = [[Slavic languages|ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam4 = [[West Slavic languages|ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam5 = [[Czech–Slovak languages|ಚೆಕ್ –ಸ್ಲೊವಾಕ್]] |nation = {{CZE}}<br>{{EU}}<br>{{SVK}} (partially) |script = [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ]] ([[ಚೆಕ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]])<br>[[Czech Braille]] |agency = [[ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಚೆಕ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್]] |iso1 = cs |iso2b = cze |iso2t = ces |iso3 = ces |lingua = 53-AAA-da < [[West Slavic languages|53-AAA-b...-d]]<br>(varieties: 53-AAA-daa to 53-AAA-dam) |notice= }} '''ಚೆಕ್''' ಸುಮಾರು ೧೨ ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವ್ ಭಾಷೆ]]; [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಚೆಕ್ ಜನ]]ರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯು [[ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು, ಕಡಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪೋಲಂಡ್‌ನ ಭಾಷೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸಾರ್ಬ್ ಭಾಷೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯು [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಬಹುತೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ== [[File:Languages of CE Europe.PNG|thumb|right|A map of the languages of [[Central Europe|Central]] and [[Eastern Europe]]. Within the Czech Republic, Standard Czech is represented by dark yellow (C1) and [[Moravian dialects]] by medium yellow (C2) and light green (C3).|alt=Eastern European countries are shown on a map. The Czech Republic, the westernmost of these, is shaped a bit like a jagged horizontal oval, and it is covered by the color representing the Czech language and, at its borders, a little by languages from Poland and Slovakia.]] [[File:Vojvodina rusyn croatian czech map.png|thumb|right|alt=Map of Vojvodina, a province of Serbia, with Czech in official use in one southeastern municipality|Official use of Czech in [[Vojvodina]], [[Serbia]]]] ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಭಾಷೆ [[ಬೊಹೀಮಿಯ]], ಮೋರೇವೀಯ ಮತ್ತು ಸಿಲೇಷ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್]] ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. [[ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್]] ಭಾಷೆ [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]]ದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ. ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಮಾಡುವ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೂ ಈ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಲೋವ್ಯಾನಿಕ್ ಉಪಗುಂಪಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪದ ಭಾಷೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಗಡಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ 1918ರಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿವೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೦.೦೦.೦೦೦ ಜನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಹೆಸರು== ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಬೊಹೀಮೀಯನ್ ಎಂದು'<ref name="brit">{{cite web | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/149048/Czech-language | title=Czech language | publisher=Encyclopædia Britannica | website=www.britannica.com}}</ref> ({{IPAc-en|b|oʊ|ˈ|h|iː|m|i|ə|n|,_|b|ə|-}};{{refn|{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editors=Peter Roach, James Hartmann and Jane Setter |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=3-12-539683-2 }}}}. ಈ ಪದ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೆ (ಕೆ) ಲ್ಟಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಬೋಯಿ ಜನಾಂಗದ ತೌರೂರಾದ ಬೊಹೀಮೀಯ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ಆಧುನಿಕ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬೊಹ್‍ಮೆನ್ ಆಗಿದೆ. [[File:Slavic languages tree.svg|thumb|right|350px|alt=Language-tree graph|Classification of Czech within the [[Balto-Slavic languages|Balto-Slavic]] branch of the Indo-European language family. Czech and Slovak make up a "Czech–Slovak" subgroup.]] ಸಂಪ್ರದಾಯರೀತ್ಯ ಚೆಕ್ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ಸ್ಲೋವ್ಯಾನಿಕ್ ಮುಖಂಡನ ಹೆಸರು. ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಚೆಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚೆಕ್ ಜನರನ್ನು ಚೆಕ್ (ಏಕವಚನ) ಚೆಸಿ (ಬಹುವಚನ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಚೆಸ್ಕಿ ಎಂಬುದು ಗುಣವಾಚಕ. ಅಂತೂ ಈ ಪದದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ==ವಿಂಗಡಣೆ== ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಚೆಕ್, ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್, ಲುಸೇಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳು ಇತರ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. 6 ರಿಂದ 10ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಚೆಕ್ ಆವೃತ್ತಿ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ವಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಚೆಕ್ ಪದಗಳು ಆ ಭಾಷೆ 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಚೆಕ್ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾಷಾಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಆಗಿರದಿದ್ದರೂ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದುವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಂತೀಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭಾಷೆಯ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮೂರು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== 1. ಪೂರ್ವಕಾಲ (11ರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನ); ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಇದೇ ತರ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅ-ಎ, ಉ-ಇ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳ ಮಾರ್ಪಾಟು (ಮ್ಯೂಟೇಷನ್), ಏ-ಈ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರ, ಸಾಧಾರಣವಾದ ಅದರಲ್ಲೂ ಧಾತುವಿನ ಆಖ್ಯಾತ ರೂಪದ ಮಾದರಿಯ ಮಿತಗೊಳಿಕೆ, ದ್ವಿವಚನವನ್ನು ಬಹುವಚನದ ಪರವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇದ್ದ ಮೂರು ಭೂತಕಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಉಳಿಯಿತು. ಅನಿಶ್ಚಿತ ಭೂತಕಾಲದ ವೆದ್ ಎಕ್ ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತವಾದ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ವೆದಿಎಕ್ ಪದಗಳೂ ವೆದ್ಲ್ ಯೆಸೆಮ್ ಎಂದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 2 ಮಧ್ಯಕಾಲ (15-16ನೆಯ ಶತಮಾನ) : ಮತೋದ್ಧಾರಕನೂ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವನೂ ಆದ ಜಾನ್ ಹಸ್ (ಸು. 1370-1415) ಎಂಬಾತ ಪದಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಈತ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ( ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸೂಚಕವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. 3 ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ : (ಸು. 1620ರಿಂದ 1918) ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕಟಣಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನವು ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.ujc.cas.cz/ Ústav pro jazyk český] – [[Czech Language Institute]], the regulatory body for the Czech language {{cs icon}} * [http://www.seelrc.org:8080/grammar/pdf/stand_alone_czech.pdf Reference Grammar of Czech], written by Laura Janda and Charles Townsend * [http://www.factumcz.cz/K.Tahal-Grammar.pdf A GRAMMAR OF CZECH AS A FOREIGN LANGUAGE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141212122315/http://www.factumcz.cz/K.Tahal-Grammar.pdf |date=2014-12-12 }}, written by Karel Tahal * [http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php Czech National Corpus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712124340/http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php |date=2012-07-12 }} * [http://bara.ujc.cas.cz/psjc/search.php Czech Monolingual Online Dictionary] * [http://www.lexilogos.com/english/czech_dictionary.htm Czech Translation Dictionaries (Lexilogos)] * [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Czech_Swadesh_list Czech Swadesh list of basic vocabulary words] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix]) * [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Czech USA Foreign Service Institute (FSI) Czech basic course] * [http://www.surfacelanguages.com/language/Czech Basic Czech Phrasebook with Audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191108061703/https://www.surfacelanguages.com/language/Czech/ |date=2019-11-08 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಕ್ ಭಾಷೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] 8p9ubg28o5trblpa8g39txv4f29uw8e 0 21663 1370929 1345295 2026-03-31T06:12:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370929 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Google Earth | logo = [[File:Google Earth icon.svg|75px]] | screenshot = | caption = | collapsible = | developer = Google<br />[[Keyhole, Inc.]] | released = June 28, 2005 (as Google Earth) <br /> circa 2001 (as EarthViewer) | latest release version = 5.0.11733.9347 | latest release date = {{release date and age|2009|07|20}} | latest preview version = ೫.೧.೩೫೦೬.೩೯೯೯ Beta | latest preview date = {{release date and age|2009|09|08}} | programming language = | size = ೧೦&nbsp;MB (೮.೯&nbsp;MB iPhone; ೨೪&nbsp;MB Linux; ೩೫&nbsp;MB Mac ) | operating system = [[Microsoft Windows|Windows]] [[Windows 2000|2000]], [[Windows XP|XP]] & [[Windows Vista|Vista]], [[Mac OS X]], [[iPhone OS]], [[Linux]] | language = ೪೧ languages, see the [[#Languages|full list]] | genre = [[Virtual globe]] | license = [[Freeware]]/[[Proprietary software|Proprietary]] | website = http://earth.google.com/ }} '''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್''' [[ನೈಜ ಗೋಳ|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ದ, [[ನಕಾಶೆ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] [[ಮಾಹಿತಿ|ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಕೀಹೋಲ್, ಇಂಕ್|Keyhole, Inc]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|Google]] ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ]], [[ಬಾನಿನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗೃಹಣ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GIS]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|3D]]ಗೋಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಅಧ್ಯಾರೋಪಣ|ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸುವ]] ಮೂಲಕ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ನಕಾಶೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ: ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ (ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ),<ref>{{cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/12/google_earth_plus_discontinued.html|title=Google Earth Plus Discontinued}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-earth-live/|title=Google Discontinues “Google Earth Plus”}}</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ (ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ $೪೯೫).<ref name="Google Earth Product Family">{{cite web |url=http://earth.google.com/products.html| title= Google Earth Product Family| accessdate = 2007-08-05}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಖಾಸಗಿ ಗಣಕ|ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, [[Windows 2000]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]] ೧೦.೩.೯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[Linux ಕೆರ್ನೆಲ್|Linux Kernel]]: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ), ಮತ್ತು [[FreeBSD]] ಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್ ಆಗಿ ಸಹಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮೇ ೨೮, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/05/google-earth-meet-browser.html|title=Google Earth, meet the browser}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27]] [[೨೦೦೮]] ರಿಂದ [[iPhone OS]] ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ [[ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್|App Store]] ನ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಿಹೋಲ್ ಆಧಾರಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ Google ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ್ ದತ್ತಸಂಚಯದಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು, ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೬<ref name="Media Coverage of Geospatial Platforms">{{cite web|url=http://www.geospatialweb.com/figure-4|title=Media Coverage of Geospatial Platforms|accessdate=2007-08-05|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826193026/http://www.geospatialweb.com/figure-4|url-status=dead}}</ref> ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆವರೆಗಿನ [[ನೈಜ ಗೋಳಗಳು|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹತ್ತರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. == ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Google earth Flatirons shot.JPG|thumb|right|250px|A rendering of the Flatirons in Boulder, Colorado by ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ಚಿತ್ರ:G EARTH IPHONE.jpg|thumb|right|250px|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ iPhone OS version, showing a section of Sydney near Circular Quay]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಮೈಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ [[ಓರೆಯಾದ|ಓರೆ]]ಯಾಗಿ, [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ(ರೇಖಾಚಿತ್ರದ)|ಪರಿದೃಶ್ಯ]]ಸಹಿತವಾಗಿ ([[ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ|ಪಕ್ಷಿನೋಟ]]ವನ್ನು ಸಹಾ ನೋಡಿ) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶವು (ಕೆಲವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ) ಕನಿಷ್ಟ ೧೫ ಮೀಟರ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://earth.google.com/data.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215121224/http://earth.google.com/data.html |date=2007-12-15 }}: ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳು</ref> [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]; [[ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌, ನೆವಡಾ|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್, ನೆವ್ಯಾಡಾ]]; ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ಶೈರ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ, ಅಂದರೆ ೧೬ ಸೆಂಮಿ (೬ ಇಂಚುಗಳು), ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು, ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಕೇವಲ ೨D ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಲಂಬ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓರೆಯಾದ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಮತಲವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದು ಹೌದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತೂ ೩D ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ೩D ಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[ನಾಸಾ|ನಾಸಾದ]] [[ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಷನ್|ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಶನ್]] (SRTM) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆವೇಶನ್ ಮಾಡೆಲ್]] (DEM) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಂದರೆ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್|ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್]] ಅಥವಾ [[ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ ೨D ಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು [[ಆಯಾಮ|ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. SRTM ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಪೂರಕ DEM ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|title=Google Earth Community: Nov. 23rd - Thanksgiving Day imagery update|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918093323/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|url-status=dead}}</ref> ಅನೇಕ ಜನ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆ ಮೂಲಕ [[ಬುಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು]] (BBS) ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿರುವ ಲಿಂಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೊಂದು [[ಅಂತರಜಾಲ ನಕಾಶೆ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೇವೆಯ]] ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸಹಾ ಆಗಿದೆ. ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್|ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕ್‌ಅಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್]] (KML) ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತಿತರ ರಚನೆಗಳನ್ನು (ಸೇತುವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು) ತೋರಿಸಬಲ್ಲುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು [[3D ಆಕೃತಿ|3D ಮಾಡೆಲಿಂಗ್]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆದ [[SketchUp]] ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಆವೃತ್ತಿ ೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನವು)೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಚನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>{{Cite web |url=http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |title=Skyscraper News ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029045720/http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಮನಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್‌ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]] ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ೩D ರಚನೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.infopot.tk/ |title=infopot.tk |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223075455/http://www.infopot.tk/ |url-status=dead }}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪಟ್ಟಣವು ಹೊರನೋಟಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೩Dಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಐರಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಕೌಂಟಿ ಮಾಯೋ|ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ೩D ಆಗಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೧೬, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ’ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌೩D’ ಮಾದರಿಯನ್ನು AM೩TD ಎಂಬ ೩D ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಾಂಗ್-ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿತು. ಈ ರಚನೆಯು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ನೈಜತೆಯುಳ್ಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವು Google ನ ೩D ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |title=3D ಉಗ್ರಾಣ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224051633/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, Google ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತೀ ೨೦೦ ಯಾರ್ಡ್‌ಗೂ ಇರುವ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ|ಗೂಗಲ್ ರಸ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಸ್ತೆ ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು SIO, NOAA, US ನೌಕಾಪಡೆ, NGA, ಮತ್ತು GEBCO ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]] ನ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅವುಗಳ ತೀರಗಳ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಣದಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೯/೦೧/new_view_of_ocean_floor_in_google_e.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳು ಎರಡೆರೆಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿವೆ ): {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="33%" valign="top" | * [[ಅರೆಬಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಅರೆಬಿಕ್]] * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್]] * [[ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಲಾ]] * [[ಕ್ಯಾಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ಯಾಟಲಾನ್]] * [[ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ|ಚೈನೀಸ್]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] * ಚೈನೀಸ್ [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸರಳೀಕೃತ)]] * [[ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್]] * [[ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ|ಜೆಕ್]] * [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] * [[ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಡಚ್]] * [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಭಾಷೆ|ಅಮೆರಿಕನ್‌]] * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾಷೆ|(ಬ್ರಿಟನ್)]] * [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ|ಫಿಲಿಪಿನೋ]] * [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಫಿನ್ನಿಶ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] * [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] * [[ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆ|ಹೀಬ್ರೂ]] * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] * [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಹಂಗೇರಿಯನ್]] * [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್]] * [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]] * [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]] * [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಕೋರಿಯನ್]] * [[ಲ್ಯಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಾಟ್ವಿಯನ್]] * [[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಿಥುವೇನಿಯನ್]] * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] * [[ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಪೋಲಿಷ್]] * [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್)]] * [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಬ್ರೆಜಿಲ್)]] * [[ರೊಮಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ರೊಮಾನಿಯನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] * [[ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಸರ್ಬಿಯನ್]] * [[ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವಾಕ್]] * [[ಸ್ಲೋವೇನ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವೆನ್]] * [[ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]] * [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ)]] * [[ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ವೀಡಿಷ್]] * [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ|ಥಾಯ್]] * [[ತುರ್ಕಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಟರ್ಕಿಷ್]] * [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] * [[ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್ ಭಾಷೆ|ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್]] |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ಪನೋರಾಮಿಯೋ ಗಳ ಸಮನ್ವಯ === ೨೦೦೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ "ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೆಬ್" ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]]ಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಿಗೆ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ{{srlink|Template:Coord|Coord templates}}.ಒಂದು ಸಮುದಾಯ-ಪದರ ಕೂಡಾ [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung/Wikipedia-World/en|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ-ವಲ್ಡ್]] ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ರೀತಿಯವುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ನೋಡಿ: *[http://tools.wikimedia.de/~kolossos/world-link.php?lang=en ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ] resp. [http://www.webkuehn.de/hobbys/wikipedia/geokoordinaten/index.htm ನಿಶ್ಚಲ] ಪದರ. ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೭ ರಂದು Google ತಾನು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/annc_panoramio.html|title=Google is planning to acquire Panoramio|publisher=google.com}}</ref> === ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ === [[ಚಿತ್ರ:Toronto downtown.png|400px|right|thumb|Downtown Toronto, as seen from a F16 Fighting Falcon during a simulated flight.]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ v೪.೨ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು [[ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ (ನೈಜ)#ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್-ಆಧಾರಿತ|ಗುಪ್ತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ Control+Alt+A, Control+A, ಅಥವಾ [[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಕೀ|Command]]+Option+A ಯನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಟ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇದು ಟೂಲ್ಸ್ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆವೃತ್ತಿ v೪.೩ ಯ ನಂತರ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿ [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|ಸಿರ್ರಸ್ SR-22]] ಈ ಎರಡೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://marco-za.blogspot.com/2007/08/google-earth-flight-simulator.html ಮಾರ್ಕೋರ ಬ್ಲಾಗ್ : ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್]</ref> ಈ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸನ್ನೆಗೋಲು ಬಳಸಿ ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ತಾನು ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾರಾಟದ ಸಮಯ ತುಂಬಾ ವೇಗದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಇದು F-೧೬ ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನವು ೨೫೦ [[Knot (unit)|knots]] ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ {{convert|610|m|ft|abbr=on}} ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವವರೆಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ(ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೂ ಸೇರಿ). ==== ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನಗಳು ==== * [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] - ಇದು ಸಿರ್ರಸ್ SR-೨೨ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇದು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೩೦೦ ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2009}} * [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|Cirrus SR-22]] - ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, SR-೨೨ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್ === {{Main|Google Sky}} [[ಚಿತ್ರ:Google Earth Sky.png|thumb|right|300px|Windows ವಿಸ್ಟಾನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] '''[[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ]]''' ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೦೭ ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು|ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳನ್ನು]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title =Explore the sky with Google Earth | publisher =Google | date= 2007-08-22 | url =http://earth.google.com/sky/skyedu.html | accessdate =2007-08-22 }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್|Google]] ಕಂಪನಿಯು [[ಹಬ್ಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|ಹಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] ನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (STScI) ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. STScI ಯ ಡಾ. [[ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಾಂಟಿ|ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಂಟೀ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ-ಅಭಿವರ್ಧಕ ಡಾ. [[ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ಕೆರೋಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್]] ಇದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು <ref>{{Cite web |url=http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |title=ವ್ಯೋಮದ ಆಡ್-ಆನ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಟೆಕ್ - ಅಗಸ್ಟ್ 22, 2007 - ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011033053/http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |url-status=dead }}</ref> ಹಬಲ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಫಾರ್ ಸರ್ವೆ ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಹಬಲ್]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ದೊರೆತ ತಕ್ಷಣ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ದತ್ತಾಂಶ, ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆ ಮತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಂಟಿಯವರ [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕೈ] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪುಂಜಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಎನಿಮೇಶನ್‌ಗಳು ಸಹಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [http://voeventnet.org/ VOEventNet] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಜ-ಸಮಯ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ [[ಮ್ಯಾಶಪ್ (ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್)|ಮ್ಯಾಶ್‌ಅಪ್]] ಅನ್ನು [[VOEvent]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. Google ನ ಅರ್ಥ್ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಯು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|Microsoft ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] (ಇದು [[Microsoft Windows]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು Microsoft Windows, [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X|Mac OS X]] ಮತ್ತು [[Linux]] ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಮ್ [[ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ )|ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್)]] ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318231054/http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |url-status=dead }}</ref> ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೨೦೦೮ ರಂದು Google ಕಂಪನಿಯು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ನ ಒಂದು ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು http://www.google.com/sky/ ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. === ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === {{Main|Google Street View}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಂದು ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ Google ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ೩೬೦° ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೭ ರಂದು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ|ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಐದು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ನ ೪೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪನಗರಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ನವೀಕರಣವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು, ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುಕೆ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಆ ಮೊದಲೇ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಇಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಐಕಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೌಸನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಓಶಿಯನ್ === ಆವೃತ್ತಿ ೫.೦ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ''ಗೂಗಲ್ ಓಶಿಯನ್'' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಿಂದ ಒಳಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ೩D [[ಬುಥಿಮೆಟ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇದು, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7865407.stm</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೨೦೦೯ ರಂದು Google [[ಮಹಾ ಸರೋವರ|ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳಿಗಾಗಿ]] ನೀರೊಳಗಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Google Earth now includes US "Third Coast"|url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/04/google-earth-now-includes-us-third.html}}</ref> === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣ === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಂತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Dive into New Google Earth">{{cite web | url = http://googleblog.blogspot.com/2009/02/dive-into-new-google-earth.html | title = Dive into New Google Earth | accessdate = 2009-02-03 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ziggurat 1993-2009.JPG|250px|thumb| A side-by-side comparison of The Ziggurat and Raley Field in West Sacramento, CA from 1993 on the left and 2009 on the right. As shown in the 1993 side both the Ziggurat and Raley Field do not exist.]] === ಮಾರ್ಸ್ === {{Main|Google Mars}} [[ಚಿತ್ರ:Google Mars R Osman.jpg|left|thumb|A High Resolution View of Victoria Crater Displayed in 3D using the Mars feature on ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ 5]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೋಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಕಾಶೆಗಳು [[ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್]] ನ ಬ್ರೌಸರ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಂಗಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು [[ಮಾರ್ಸ್ ರಿಕನೈಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್|ಮಾರ್ಸ್ ರೆಕಾನೆಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್]] ನ [[HiRISE]] ಕ್ಯಾಮರಾ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟೇ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಿಟ್ಟಿರುವ [[ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವೆರ್ಸ್|ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವರ್ಸ್]], [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್|ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಮತ್ತು [[ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್|ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ]] ಯಂತಹ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆಯೇ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿಕರವೆಂದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾಗತೀಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮೂನ್ === ''ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನ: [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್]]'' [[ಚಿತ್ರ:Google moon 1.jpg|thumb|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದ ಒಂದು ಲುನಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] [[ಅಪೊಲೋ 11|ಅಪೋಲೋ 11]] ಮಿಶನ್‌ನ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೯ ರಂದು Google ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನ]]<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/look_at_the_moon_in_google_earth_-.html</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, [[ಬಝ್ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ನ್ಯೂಸಿಯಮ್|ನ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ಗೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/google_earth_event_on_july_20th_in.html</ref><ref>http://google-latlong.blogspot.com/2009/07/fly-yourself-to-moon.html</ref> == ಪ್ರಭಾವಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು [[ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್|ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್‌]]ರವರ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್]]'' ‌ ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ‘ಅರ್ಥ್’ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೊಬ್ಬರು ಅದು ''ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ,<ref>[http://www.webuser.co.uk/news/227346.html ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರ - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಂದರ್ಶನ]</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರ ''[[ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್]]'' ದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="google_earth1">{{Cite web |url=http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |title=Avi Bar-Ze’ev (ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಾದ Keyhole ನಿಂದ) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012224315/http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |url-status=dead }}</ref> ನಿಜವೆಂದರೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌|ಮಾಟರ್‌ಹಾರ್ನ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ "ಫ್ರಮ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟು ಇನ್ ಯುವರ್ ಫೇಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯೂದರೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್: ವ್ಯೋಮದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದ ವರೆಗೆ…ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ |access-date=2012-07-07 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.is/20120707173630/bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |url-status=live }}</ref> ಈ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್|ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಕೆಪೆಬಿಲಿಟಿ (ಇದು ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ) ಮತ್ತು "ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್" ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡ [[InfiniteReality#InfiniteReality4|InfiniteReality4]]<ref>{{Cite web |url=http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |title=ಅಮಿತ ಸತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111132332/http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ [[SGI Origin 3000 and Onyx 3000|Onyx 3000]] ವು ನೀಡಿತು. ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರ್ಯರೂಪ [[ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌‍]]ದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ ಟ್ಯಾನರ್‌ನ [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು Keyhole Inc. ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅತ್ಯಂತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಅರಿವೇ ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == ವಿವರವಾದ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಇತಿಹಾಸ/ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು Google ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>[http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=40901 ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು / ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್ ಇತಿಹಾಸ]</ref> === ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ === * ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೧೯೮೪ (WGS೮೪)ರ ದತ್ತಾಂಶದ [[WGS84|ವಿಶ್ವ ಜಿಯೋಡೇಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಾಗಿವೆ(ಅಕ್ಷಾಂಶ/ರೇಖಾಂಶ). ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಂದರೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು [[ಜನರಲ್ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಷನ್|ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಒರ್ತ್ಹೊಗ್ರಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ (ಕಾರ್ಟೋಗ್ರಫಿ)|ಆರ್ಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌]]ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಿಂದುವು ಮಿತವಾದ ದೂರವಾಗಿದೆಯೇ (ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ) ಹೊರತೂ ಅಮಿತವಾದ (ಆಳ ಆಕಾಶ) ದೂರವಲ್ಲ. * ಮೂಲ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ : ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Brno ನಿಂದ) ** ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ: ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Slovakia) ** ಹಂಗೇರಿ: ೨.೫ m SPOT ಚಿತ್ರಗಳು (೦.೫ m (Eurosense / FÖMI ಇಂದ): ಗಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದವು. ** ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಯು.ಕೆ., ಅಂಡೋರಾ, ಲುಕ್ಸಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಲೈಚೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೋ, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ: ೧ m ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ** ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್ : ೨.೫ m (ಮಧ್ಯಮ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ) ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m (ಅಲಾಸ್ಕಾ & ಹವಾಯ್ ಬಿಟ್ಟು) ** ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ m ([[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ). ಆದರೆ, ಇದು ಬಳಸಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ/ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಯೂರೋಪ್ : ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (e.g. [[ಬರ್ಲಿನ್]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌|ಜೂರಿಕ್]], [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]]), ೦.೧ m [[ಪ್ರಾಗ್ವೆ|ಪ್ರೇಗ್]] ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m, ೦.೬ m, ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ; e.g. [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್]] ಮತ್ತು Google ಕ್ಯಾಂಪಸ್, or [[ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್, ಸಿಎ|ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್]]) * ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ: ** ಮೇಲ್ಪದರ: ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ** ಸಾಗರತಳ: ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವು ಮೊದಲು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಓಶಿಯನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಆಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವರ್ಣಮಾಪಕವೊಂದನ್ನು ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ). * ಕಾಲ: ಚಿತ್ರದ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ರಚಿಸಿದ ಚೌಕಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಿನಾಂಕವು ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಸಮೀಪೀಕರಣ ಅಥವಾ ದೂರೀಕರಣವು ಚಿತ್ರಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರಗಳ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯುಎಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಲ್ಯಾಟ್‌ಲಾಂಗ್ ಬ್ಲಾಗ್‌<ref>[http://earth.google.com/sky/skyedu.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]</ref> ನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. [http://earth.google.com/download-earth.html ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |date=2009-03-11 }} ಈ ಕನಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ: * [[ಪೆಂಟಿಯಮ್ 3|Pentium 3]], ೫೦೦&nbsp;MHz * ೧೨೮ MB RAM * ೧೨.೭ MB ಉಚಿತ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (Linux ಗೆ ೪೦೦ MB) * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ೧೬MB ೩D-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್]] * ೧೦೨೪x೭೬೮ ರಷ್ಟು ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ೧೬-bit ಉನ್ನತ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ * Windows XP ಅಥವಾ Windows ೨೦೦೦, Windows Vista(Windows Me ಸಹವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ), Linux ಮತ್ತು Mac OS X ಸಾಕಷ್ಟು ವೀಡಿಯೋ RAM ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು [[ವೀಡಿಯೊ RAM|ವೀಡಿಯೋ RAM]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ). ನಂತರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು. ತುಂಬಾ ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲ]] (Cable, DSL, T೧, ಮುಂತಾದವು.) ಇತರರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==== Linux ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು ==== ;ಕನಿಷ್ಟ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/download-earth.html |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |url-status=dead }}</ref> * ಕೆರ್ನೆಲ್: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * CPU: Pentium III, ೫೦೦&nbsp;MHz * ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆಮೊರಿ (RAM): ೧೨೮ MB * ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್: ೪೦೦ MB ಉಚಿತ ಸಂಗ್ರಹ * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ಸ್ಕ್ರೀನ್: ೧೦೨೪x೭೬೮, ೧೬ bit color * ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ: {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="50%" valign="top" | * [[ಯುಬಂಟು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Ubuntu]] 5.10 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[SUSE Linux|SUSE]] 10.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಫೆಡೋರಾ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Fedora Core]] 4 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಲಿನ್ಸ್ಪೈಯರ್|Linspire]] 5.1 * [[ಗೆಂಟೂ Linux|Gentoo]] 2006.0 * [[ಡೆಬಿಯನ್|Debian]] 3.1/4 * [[ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್|Red Hat]] 9 | width="50%" valign="top" | * [[Slackware]] 11.0 * [[FreeBSD]] 6.1/7.0 Linux ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ * [[ಆರ್ಚ್ Linux|Arch Linux]] 0.7.2 Duke * [[ಕ್ಜ್ಯಾಂಡ್ರೋಸ್|Xandros]] 3.0.3 ವ್ಯವಹಾರ ಆವೃತ್ತಿ * [[ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿವಾ|Mandriva]] 2007 * [[ಸ್ಯಾಬಯೋನ್ Linux|Sabayon Linux]] 3.26 * [[PCLinuxOS]] 5.0 |} ==== ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ==== ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಜಾವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್|JavaScript]] ಮತ್ತು [[ಐ ಫ್ರೆಮ್|iFrame]]ಗಳನ್ನು KML ಬಳಸಿ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವಿವರಗಳ ಬಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಳವಡಿಸಿದ [[ವೆಬ್ ಕಿಟ್|WebKit]] ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://code.google.com/apis/kml/documentation/kmlreference.html#description KML ಉಲ್ಲೇಖ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆ - <nowiki><description></nowiki>]</ref> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು == === ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯ === [[ಚಿತ್ರ:KmlHistoryTimeline.png|400px|thumb|Illustrates timeline of KML and ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಇತಿಹಾಸ]] * Keyhole Earthviewer ೧.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೧ * Keyhole Earthviewer ೧.೪ - ೨೦೦೨ * Keyhole Earthviewer ೧.೬ - February ೨೦೦೩ * Keyhole LT ೧.೭.೧ - August ೨೬, ೨೦೦೩ * Keyhole NV ೧.೭.೨ - October ೧೬, ೨೦೦೩ * Keyhole ೨.೨ - August ೧೯, ೨೦೦೪ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩.೦ - June ೨೮, ೨೦೦೫ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೬ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೧ - May ೯, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ - August ೨೩, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೩ - April ೧೫, ೨೦೦೮ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ - May ೫, ೨೦೦೯ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೧ (beta) - Sep ೮, ೨೦೦೯ === Mac ಆವೃತ್ತಿ === [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]]ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜನವರಿಯ ೧೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಅಂತರಜಾಲದ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಿರುವ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, Mac ಆವೃತ್ತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೂಲ Windows ಆವೃತ್ತಿಯ ರೀತಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. Mac ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೈನರಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೫ ರಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪರಿವಿಡಿ ಅಥವಾ ಅದರ "ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿ"ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು Google ನ ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. Google ಈ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ Mac ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ Mac OS X version [[Mac OS X v10.4|10.4]] ಅಥವಾ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೌಸರ್ ಇಲ್ಲ, Gmailಗೆ ನೇರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪರದೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಪರಿವಿಡಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ, ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಲೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಹಾ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ. Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೭೦೭೬.೪೫೫೮ (ಮೇ ೯, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು)ಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪರಿವಿಡಿಯ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ "ಪ್ಲಸ್" ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|title=Google Earth 4.2.180.1134 - MacUpdate|access-date=2009-11-18|archive-date=2006-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015215601/http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|title=Google Earth Community: Viewing forum: Google Earth for Mac OS X|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217113731/http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|url-status=dead}}</ref> === Linux ಆವೃತ್ತಿ === ಆವೃತ್ತಿ ೪ ಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಟಾ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[Linux|Linuxನಲ್ಲಿ]] [[Qt (ಸಾಧನಕಿಟ್)|Qt-toolkit]]ನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}; [[ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿಸುವ ಉಚಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು [[ಉಚಿತ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ#ಅಧಿಕ ಆದ್ಯತಾ ಯೋಜನೆಗಳು|ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.fsf.org/campaigns/priority.html http://www.fsf.org/campaigns/priority.html]:FSF: ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿರುವ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳು</ref> === iPhone OS ಆವೃತ್ತಿ === [[iPhone]] ಹಾಗು [[iPod Touch]] ಎರಡನ್ನು ಚಲಿಸುವ [[iPhone OS|iPhone OSನ]] ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು [[App ಸ್ಟೋರ್|App Store]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೊಬರ್ ೨೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://googlemobile.blogspot.com/2008/10/google-earth-now-available-for-iphone.html| title=Google Earth now available for the iPhone|publisher=Google Mobile team| date=2008-10-27| accessdate=2008-10-27}}</ref><ref>{{cite web| url=http://blog.wired.com/gadgets/2008/10/google-earth-co.html| title=Google Earth Comes to the iPhone|publisher=''[[Wired (magazine)|Wired]]''| date=2008-10-27|last=Sorrel|first=Charlie| accessdate=2008-10-27}}</ref> ಇದು [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸಿ ಗೋಳದ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ದೃಷ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನೋಟವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಲಿ iPhone ಸಂಯೋಜನೆಯ [[ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ GPS|Assisted GPS]] ಬಳಸಿ ಜಾಗದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಪದರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳಂತೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು Panoramio ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/10/google_earth_for_the_iphone_release.html</ref> === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ === ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ-ಅಭಿರುಚಿವುಳ್ಳವರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಈಗ ಉಚಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿವೆ: * [[GPS]] ಸಂಯೋಜನೆ: [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GPS]] ಉಪಕರಣದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು-ಗುರುತಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ KML ಅಥವಾ KMZ ಪೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ [[ಥ್ಯಾಲ್ಸ್ ಸಮುದ್ರಯಾನ|Magellan]] ಮತ್ತು [[ಗಾರ್ಮಿನ್|Garmin]] ಉತ್ಪನ್ನ ರೇಖೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ GPS ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ Linux ಆವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೇ GPS ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುರುವುದಿಲ್ಲ. * ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮುದ್ರಣ. * ಇಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ. * ದತ್ತಾಂಶದ ಆಯಾತ: [[ಕಾಮಾ-ಸೆಪೆರೇಟೆಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್|CSV]] ಫೈಲುಗಳಿಂದ ವಿಳಾಸ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದಿ; ೧೦೦ ಬಿಂದು/ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಥ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋನೀಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್|KML]] ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲು ಪ್ಲಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ೪.೦.೨೪೧೬ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ವೇಗ. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ === ವಾರ್ಷಿಕ $೪೦೦ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನವೀಕೃತ, ವ್ಯವಹಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ಲಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರೋ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಹ ಆ‍ಯ್‌ಡ್-ಆನ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ. * ಜಿಐಎಸ್ ದತ್ತಾಂಶ ಅಮದು ಸಾಧನ. * ಸುಧಾರಿತ ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳು. ಮೂಲತಃ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ $೪೦೦ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ, ಅದರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆವೃತ್ತಿಯು Linux ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದು. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927052604/http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ === {{Expand section|date=March 2009}} [[VMware ThinApp]] ನಿಂದ ಮಾಡಿದ [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=2009-03-17 }} ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |title=ಚಿಕ್ಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು (Windows) |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |url-status=dead }}</ref> [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) Linux ಗಾಗಿನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] ಸಹಾ [[RUNZ]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API ಒಂದು ಉಚಿತ ಬೀಟಾ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‍ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ APIಯು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ APIಯು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅದು ನುರಿತ ೩D ಮ್ಯಾಪ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಸದ್ಯ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ: Microsoft Windows (೨೦೦೦, XP, ಮತ್ತು Vista) * Google Chrome ೧.೦+ * Internet Explorer ೬.೦+ * Firefox ೨.೦+ * Flock ೧.೦+ Apple Mac OS X ೧೦.೪ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆವೃತ್ತಿ (Intel ಮತ್ತು PowerPC) * Safari ೩.೧+ * Firefox ೩.೦+ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ: * ಭೂಪ್ರದೇಶ * ರಸ್ತೆಗಳು * ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಗಡಿಗಳು * ಬೂದುಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ೩-D ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪದರದ ಕಡಿಮೆ-ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) ಇದು ’ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್’, ’ಚಿತ್ರ ಮೇಲ್ಪದರ’ವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. * [http://code.google.com/apis/earth/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್] * [http://code.google.com/apis/earth/documentation/API.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API] == ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ == {{Unreferenced section|date=May 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Google Scilly.jpg|thumb|ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ, showing the very low resolution of some islands. ದ್ವೀಪಗಳು (ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ) ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.(ಇದು ಈಗ ಸುದಾರಿಸಿದೆ)[62]]] [[ಚಿತ್ರ:GoogleGib.jpg|thumb|left|ಗಿಬ್ರ್ಯಾಲ್ಟರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ, tilted view showing the sea rising up the Rock of Gibraltar - claimed altitude of the sea just off the beach at Elliots Memorial, 252 m. ಇದು ಈಗ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದೆ[63]]] ಪ್ರತೀ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣವು ೩೦m [[ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್|ಮಲ್ಟಿ‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್]] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದು, ೧೫m [ಪಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ಯಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್ಡ್ ಇಮೇಜ್|ಪಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, Google ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣದ ಬದಲಿಗೆ ೨.೫m [[ಸ್ಥಳ ಚಿತ್ರಣ|SPOTImage]] ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರಣದ, ಪ್ರತೀ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ([[ಓರ್ಥಾಫೋಟೊ|ಆರ್ಥೊಫೋಟೋ]]ಗ್ರಫಿ) ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ನೈಋತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂ‌ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ|ಸೋಲಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ೫೦೦ m ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೂಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು Google ಕಂಪನಿಯು ವೆಕ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಕೆನಡಾದ [[ನುನಾವಟ್|ನುನಾವತ್]] ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನಕಾಶೆಯಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೯೯ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ತಪ್ಪನ್ನು ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದತ್ತಾಂಶ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ವಿವರಪೂರ್ಣವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆಯೇ ತೆಗೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೦ ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಣುವ ರೀತಿ ಬದಲಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯಮೂಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ನವೀಕರಣ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿರದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಚಿತ್ರದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೫-೨೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ವಿವರಗಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಡಿಲೇಡ್|ಅಡಿಲೇಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ|ಈಫೆಲ್ ಗೋಪುರ]]ದ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ದೃಶ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿನ ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; [[ಬ್ಯಾಡ್‌ವಾಟರ್|ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ]]; ಮತ್ತು [[ಮೃತ ಸಮುದ್ರ]] ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ೦ m ಇರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರವು −೩೮ m; ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ −೮೬ m; ಮತ್ತು ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು −೪೨೦ m ಇವೆ. ಯಾವಾಗ ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್]] [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಾದರಿ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ]] ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಾಶೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು]] ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೆಲವು ಉನ್ನತವಾದ ಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ನೆರಳುಗಳು ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ [[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ|ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ]] ವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣವು ಸುಮಾರು ೧೨ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ೩೦-ಮೀಟರ್ (೧-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ೧೦-ಮೀಟರ್ (೧/೩-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ "ಅಳತೆ" ಕಾರ್ಯವು [[ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆ|ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ]]ದ ಉದ್ದವನ್ನು ೪೦,೦೩೦.೨೪ ಕಿಮಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜದಲ್ಲಿ ಆ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೭೫.೦೨ ಕಿಮಿ [[ಭೂಮಿ]] ಆಗಿದೆ; [[ಮಧ್ಯಾಹ್ನರೇಖೆ (ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ನ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಕುರಿತು ಇದು ಸುಮಾರು ೩೯,೯೬೩.೧೩ ಕಿಮಿ ಉದ್ದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ದೋಷ ಕೂಡಾ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೦೭.೮೬ ಕಿಮಿ ಆಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೭ ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ ಇಮೇಜ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು;(೧ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು June ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.) ಆದರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ [[ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡ|ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ [[ಉತ್ತರ ದೃವ|ಉತ್ತರ ದೃವವು]] ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸುಳಿದಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೈಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೃವಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಟೈಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ [[ನೈಜ ಉಪಕರಣ|ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು]] ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ನೆರಳುಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವಿವರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. == ವಿವಾದ/ವಿಮರ್ಶೆ == ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಹ ಅಪಾಯ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಹಿತಾಸ್ತಕಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾದ ಎಂದರೆ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸೇನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಆತಂಕವಾದಿ|ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಆಯ್ದ ಅಂತಹ ಕಳವಳಗಳು. * ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್|ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಭಾರತದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಯೂಲುಷನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IndianPresCrit">{{cite web |url=http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582| title=Kalam Concerned Over Google Earth | accessdate=2007-01-25}}</ref> Google ಅನಂತರ ಅಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Google_Earth_agrees_to_blur_pix_of_key_Indian_sites/articleshow/1559236.cms|title="Google Earth agrees to blur pix of key Indian sites"}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಪಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಮತ್ತು Google ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದೆ.<ref name="ISROCrit">{{cite web |url=http://www.techshout.com/internet/2006/10/google-earth-poses-security-threat-to-india-isro-chief-seeks-dialogue/| title="Google Earth Poses Security Threat to India, ISRO Chief seeks Dialogue" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೆರೆಯ ಶತ್ರು ದೇಶವಾದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ]] ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="SouthKoreaGovCrit">{{cite web|url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|title="Google Earth images compromise secret installations in S. Korea"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701162623/http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಜನವಿರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಆ ಮಾದರಿಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಚೀನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ, ಆದರೆ ಭಾರತ ತನ್ನದೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಕೊರನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ (೧/೫೦೦)ಆವೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಆ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ, ವೀಕ್ಷಕರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="SMHChinaModel">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/web/chinese-xfile-excites-spotters/2006/07/20/1153166503699.html| title="Chinese X-file excites spotters" | accessdate=2007-01-25}}</ref><ref name="IndianExpressChinaModel">{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/story/9972.html| title="From sky, see how China builds model of Indian border 2400 km away" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಮ್ಯಾರೊಕ್ ದೂರವಾಣಿ|Maroc Telecom]] ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |title=Message au monde - ಮೆಸೇಜ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ |access-date=2007-06-01 |archive-date=2007-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601153059/http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |url-status=live }}</ref> ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. * [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್|ಲ್ಯುಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌]] [[ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್|ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರು]] ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ[78] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು Google ನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="ABCAUNukeFears">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm| title="Google Earth prompts security fears" | accessdate=2007-01-25}}</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="SearchViewsAussieNukeReqDropped">{{cite web|url=http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|title=" Aussie Nuclear Reactor on Google Earth"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2006-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20061017173952/http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|url-status=dead}}</ref> * ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾಲಿಯಾನ್|ಡಲ್ಯಾನ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Xiaopingdao ಸಬ್‌ಮರೀನ್ ಮೂಲ|Xiaopingdao ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ನೌಕಾದಳ ಸಂಘಟನೆ|ಚೀನಾದ ನೌಕಾಪಡೆ]] [[ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಬ್‌ಮರೀನ್|ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್]] [[ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು]] [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸೈಲ್|ಚಿಮ್ಮುಗುಣದ ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ|ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯನ್ನು]] ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/blog/ssp/2007/07/new_chinese_ballistic_missile.php| title="New Chinese Ballistic Missile Submarine Spotted" | accessdate=2007-07-10}}</ref> * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[al-Aqsa Martyrs' Brigades|ಅಲ್-ಅಕ್ಸಾ ಮಾರ್ಟಿರಿಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ಗ]]ಳು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್]] ದಾಳಿಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.(ನೋಡಿ: [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಕ್ರಮಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್ ದಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].)<ref>[https://www.theguardian.com/news/video/2007/oct/25/inside.gaza ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಗಾಜಾ: 'ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಈಸ್ ಅವರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ']</ref> * [[ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಮುಂಬಯಿ ಆಕ್ರಮಣ|2008 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಬಂದೂಕುದಾರಿ, ದಾಳಿಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3691723/Mumbai-attacks-Indian-suit-against-Google-Earth-over-image-use-by-terrorists.html "ಮುಂಬಯಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಓವರ್ ಇಮೇಜ್ ಯೂಸ್ ಬೈ ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್"], ದಿ ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೮.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Royal Stables.jpg|300px|thumb|right|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ಸ್‌ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] ಅಸ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳ ಅಕಾಶ ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರ ಕೆಲವು ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಖಾಸಗೀ ಹಕ್ಕು|ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದೂ, ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಒಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಗಳ<ref>[http://spatiallaw.blogspot.com/2008/04/privacy-lawsuit-against-google-earth.html ಪ್ರೈವೆಸಿ ಲಾ‌ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್], ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನಿನ ಬ್ಲಾಗ್, [[2008-04-09]]</ref> ಕುರಿತು ಅರಿವಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‍‌ನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಳವಡಿಸಿದಾಗ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ನೆವ್ಯಾಡಾದ [[ಏರಿಯಾ 51|ಪ್ರದೇಶ 51]]ನ್ನು (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ) ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಥಳಗುರುತಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, [[ಮೊದಲನೇ ದರ್ಜೆಯ ಆಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಗೋಳ|ನಂಬರ್ ಒನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಸರ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು|ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ಬಿಂಬೀಕರ‍ಣ|ಪಿಕ್ಸೆಲೈಸೇಶನ್]]&nbsp;ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ]]ಗಳನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಮಿಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಯೂ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.eyeball-series.org/veep-eyeball.htm|title=Eyeballing the US Vice Presidential Residence}}</ref> [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್|ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ಹಿಲ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಪಿಕ್ಸಲೈಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಸಕುಗೊಳಿಸುವುದು Google ಗೆ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಸೇವೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪುವುದೇ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|title="The Creative Reconstruction of the Internet: Google and the Privatization of Cyberspace and DigiPlace"|access-date=2009-11-18|archive-date=2016-05-17|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517111925/http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಆವೃತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸುಲಭದ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/epicenter/2009/02/why-googles-sof/|title="Why Google’s Software Update Tool Is Evil"}}</ref> == ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ == ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ನೀಡಿದ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವೂ [[ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ]]ಗೊಳಿಸಿದ ನಕಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನು|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನಿನ]] ಪ್ರಕಾರ Google ಒದಗಿಸುವ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ|ವಾಣಿಜ್ಯವಲ್ಲದ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ (ಉದಾ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಗ್) Google ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರ: [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=21422 ಕ್ಯಾನ್ ಐ ಪೋಸ್ಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಟು ದಿ ವೆಬ್?]</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಾಸಾದ [[NASA ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್]] ಭೂಮಂಡಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ನೀಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ|ಬ್ಲೂ ಮಾರ್ಬಲ್]], [[Landsat|ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಅಥವಾ ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್ ಪದರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪದರವಾಗಿದ್ದು, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಪತ್ಯ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಪುನರ‍್ಹಂಚಬಹುದು ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಪದರಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]] ದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. Google ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೊಸ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪದರಗಳಾದ Panoramio ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ ಮುಂತಾದ ಪದರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಮೂದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಾಲ === * [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]]:'' ಇದು Panoramio ನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]]: ''ಇದು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಸ್ಥಳಗಳು ** ಸ್ಥಳಗಳು: ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯದ]] ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೮/೦೮/august_geographic_web_layer_update.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ: ''ಪದರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.'' '' ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ ಪದರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' === ರಸ್ತೆಗಳು === ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. * [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈ-ರೋಡ್ ಜಾಲ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ರಸ್ತೆ ಜಾಲ]], ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಂತಹ [[ಸೀಮಿತ-ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರದ ರಸ್ತೆ|ಮಿತ-ಪ್ರವೇಶ]]ದ [[ಫ್ರೀವೆ|ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[tollway|ಸುಂಕಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇತರ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾದ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಅಥವಾ ಒಂದು [[ರಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ|ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇನ್ನಿತರ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು [[ಪಾದಚಾರಿ|ಪಾದಾಚಾರಿ]] ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿ ರಸ್ಥೆ|ಖಾಸಗಿ ರಸ್ತೆ]]ಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಪಾರದರ್ಶಕ]] ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. === ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಇದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: * ನೈಜಚಿತ್ರಣ: ''ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಹುಭುಜಗಳ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬೂದು: ''ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ನೈಜಚಿತ್ರಣದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲ್ಪ-ವಿವರದ ಮಾದರಿಗಳು.'' === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === ಇದು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ [[ಪನೋ‌ರಮಿಕ್|ಪೆನೋರಮಾ]] ಮಾದರಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಹ್ಯವು ಈಗ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ಪೇನ್‌|ಸ್ಫೇನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಠಾನ]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ದಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. === ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಸೂಚಿ === ಇದು ದೇಶ/ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸ್ಥಳಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. * [[ಗಡಿ|ಗಡಿಗಳು]] : ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಪ್ಪ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಂತ|ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟ್ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ)|ರಾಜ್ಯಗಳು]]) [[ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ([[ದೇಶ|ಕೌಂಟಿ‌ಗಳು]]) [[ಸಯಾನ್|ನೀಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '' ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಳದಿ ರೇಖಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.'' '' ದೇಶಗಳ ಹೆಸರನ್ನು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ''ನಗರಗಳಿಗೆ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ, [[ಹಳ್ಳಿ|ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ]], ಗಣತಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ (CDP ಗಳಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ (ಸ್ಥಳ)|ಸಣ್ಣಹಳ್ಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬದಲೀ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು: ''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ|ಸ್ಥಳೀಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.'' '' ಈ ಪದರವು ಅಂತಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳು: ''[[ಸಾಗರ|ಸಾಗರಗಳು]], [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಿ|ಕೊಲ್ಲಿಗಳಂತಹ]] ನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' === ಸಂಚಾರ === ನೈಜಸಮಯದ ಸಂಚಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನಗತಿಗೆ ಹಳದಿ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾದ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಆ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಕುರಿತು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೂಚಕಗಳ ನವೀಕರಣದ ನಿಯತತೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ. === ಹವಾಮಾನ === * ಮೋಡಗಳು - ''[[ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆ|ಭೂಸ್ಥಿರ]] ಮತ್ತು [[ಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭೂಕಕ್ಷೆ|ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ]] [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ನೀಡಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೋಡ ಆವರಿಸುವಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಮೋಡಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣಿಸಿದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.'' <ref name="ReferenceA">ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್:ವೆದರ್ ಲೇಯರ್, ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ -- ವೀಕ್ಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕ: ೦೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ v೫.೦.೧೧೩೩೭.೧೯೬೮ (beta)</ref> * ರಾಡಾರ್ - ''ಇದು [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚ್ಯಾನಲ್‌ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|weather.com]] ಮತ್ತು ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ [[ಹವಾಮಾನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧನ|ಹವಾಮಾನ ರಾಡಾರ್]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತೀ ೫–೬ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> * ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆ - ''ಸ್ಥಳೀಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು weather.com ನೀಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ'' <ref name="ReferenceA" /> * ಮಾಹಿತಿ - ''ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> === ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಮಂದಿರ === * [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್]]:ನವೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ನೆಟ್ವವರ್ಕ್|ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅಂತರಜಾಲ]]: [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್]] ''ಮೂಲಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ''. * [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಜೆನ್ಸಿ]]: ''ಇದು ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಯಾನ್|ಗಿಗ್ಯಾಪನ್]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Googleನ ಗಿಗ್ಯಾಪೆನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಶಿಲ್|Gigapxl]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Gigapxlಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್|ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟದ ಅಳವಡಿಕೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆ|ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆಗಳು]]: ''ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಬ್ಯವಿರುವ ವಾರ್ತಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ನಾಸಾ]]: ''ಇದು ನಾಸಾದಿಂದ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಮೇಲ್ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ: ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]: ಜನಪ್ರಿಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] [[ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ|ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ]] ''ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳು'' * ರಮ್ಸೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು:''ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ** ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ರಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ** [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಕ್ಯೋಟೊ|ಕ್ಯುಟೋ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ: ಪಟ್ಟಣ ದೃಶ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ** [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್]] * ಟ್ರಿಂಬಲ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರವಾಸಗಳು: '' ಇದು ದೃಶ್ಯಮುದ್ರಣವಿರುವ [[ಹೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್|ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು]] * Webcams.travel: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್|ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]]: ''ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ.'' === ಓಶನ್ === * ಸಾಗರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌]] ** ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕ್ವಿಜ್ ** ಓಶಿಯನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ * [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಅರ್ಥ್ * ಖುಸ್ಟಿಯಾ ಓಶಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ * ಸಾಗರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ** ತೆರೆಯಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ದುಮುಕಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ಕೈಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ಹಡಗುನಾಶ|ನೌಕಾಘಾತಗಳು]] * ಸಾಗರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ಮರೀನ್ ರಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಡಲಿನ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ]] [http://www.protectplanetocean.org http://www.protectplanetocean.org] * [[ARKive]]: ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವ ಸಾಗರ ತಳಿಗಳು * ಸಾಗರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ * ಜೀವಿಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ * ಸಾಗರ ಜೀವಿಗಳ ಗಣತಿ * [[ಮೇರಿ ಥಾರ್ಪ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕಾಶೆ * ನೀರಿನೊಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು === ವಿಶ್ವ ಜಾಗೃತಿ === ಸೇವೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪದರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೇರೆಯಾಚೆ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಔಟ್‌ರೀಚ್]]. * [[ಅಪ್ಪಲ್‌ಚೈನ್ ಶಿಕರ|ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್]] ಮೌಂಟೆನ್‌ಟಾಪ್ ರಿಮೂವಲ್ * [[ARKive]]: [[ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿ ಗುಂಪು|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು]] * [[ಅರ್ಥ್‌ವಾಚ್]] ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚಿನ್ಹೆ|ನ್ಯಾಯ ಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ]] * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆರಿಟೆಜ್ ಫಂಡ್|ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿ]] * [[ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್]] * [[ಜೇನ್ ಗೂಡಾಲ್|ಜೀನ್ ಗುಡಾಲ್]]'ನ [[ಗೋಂಬ್ ಸ್ಟೆಟ್, ನೈಜಿರಿಯಾ|ಗೊಂಬೆ]] [[ಚಿಂಪಾಂಜೀ|ಚಿಂಪಾಂಜಿ]] ಬ್ಲಾಗ್ * ದಿ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಾಮ್ ಅಬೋ ವಿತ್ ಗುಡ್‌ಪ್ಲಾನೆಟ್ * ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕ: ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNDP]]: ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್ ಡೆವೆಲೊಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೋಲ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNEP]]:ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅಪ್ ಅವರ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|Unicef]]: ನೀರು ಮತ್ತು [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|USHMM]]: ಜಗತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. * USHMM: [[ದಾರ್ಫುರ್‌|ದಾರ್‌ಪುರ್‌]]ನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು * [[WaterAid|ವಾಟರ್‌ಏಡ್]] * [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್|WWF]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು === ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಾದಿಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. * ಬಾರ್‌ಗಳು/[[ಕ್ಲಬ್ಸ್|ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು]] * [[ಕಾಫಿ]] ಅಂಗಡಿಗಳು * [[ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್|ಊಟ]] * [[ವಸತಿ ಗ್ರಹ|ವಸತಿ]] * [[ಬ್ಯಾಂಕು|ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು/[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಣ ಪಾವತಿ ಯಂತ್ರ|ಎಟಿಎಂ‌ಗಳು]] * [[ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್|ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]] * [[ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ|ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು]] * ಮುಖ್ಯ[[ಸಗಟು|ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ]] * ಸಿನೆಮಾ/[[DVD|ಡಿವಿಡಿ]] ಬಾಡಿಗೆಗೆ * [[ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿ|ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ]] * [[ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು]] * [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು * [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] * ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಮನರಂಜನೆ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಗಳ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ([[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್|ಸ್ವಿಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ) * ಸಾರಿಗೆ ** [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ** [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗ]] ** [[ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ|ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ** [[ಟ್ರಾಂ|ಟ್ರ್ಯಾಮ್]] ** [[ಬಸ್ಸು|ಬಸ್]] ** [[ಹಾಯ್ಗಡ|ಫೆರ್ರಿ]] ** ಪರ್ವತ ರೈಲು * [[ಪ್ರವಾಸಿ|ಪ್ರವಾಸೀ]] ಸ್ಥಳಗಳು * ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು * [[ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] * [[ಶಾಲೆಗಳು]] * [[ಪೂಜೆ|ಪ್ರಾರ್ಥನಾ]] ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಚರ್ಚುಗಳು]] ** [[ಮಸೀದಿಗಳು]] ** [[ಸಿನೆಗಾಗ್]] ** [[ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು|ದೇವಾಲಯಗಳು]] ** ಇತರೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಸಮಾಧಿಗಳು|ಸ್ಮಶಾನಗಳು]] === ಸ್ಕೈ ಸ್ತರಗಳು === [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ‌]]ಗಾಗಿ ಸ್ಥರಗಳು. * '''ಗಗನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ''' : ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ. * '''ಪ್ರಚಲಿತ ಆಕಾಶ ಪ್ರಸಂಗಗಳು''' ** '''ಅರ್ಥ & ಸ್ಕೈ ಪೊಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು''' ** '''ಹಬಲ್‌ಕಾಸ್ಟ್''' ** [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] '''ಸ್ಟಾರ್‌ಡೇಟ್''' ** '''VOEventNET''' * '''ನಮ್ಮ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' : ಸ್ಥಳಗಳು, [[ಕಕ್ಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸೌರವ್ಯೂಹ|ಸೌರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ * '''ಹಿಂಭಾಗದ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]''' : ಒಂದು ಹಿಂಭಾಗದ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಮೂಲಕ ಕಾಣುವ [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯೋಮ ಚಿತ್ರಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು''' ** '''[[Hubble|ಹಬಲ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[spitzer|ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್]] [[ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್|ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[GALEX]] [[ಅಲ್ಟ್ರಾವಯೋಲೆಟ್|ನೇರಳಾತೀತ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[ಚಂದ್ರ]] [[ಕ್ಷ ‌-ಕಿರಣ|ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[WMAP]] [[ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ|ಮೈಕ್ರೋ ತರಂಗ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[IRAS]] ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್ ಸ್ಕೈ''' * '''ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ''' ** '''[[ಸೆಲೆಸ್ಟ್ರೋನ್]] ಸ್ಕೈಸ್ಕೋಟ್ [[ಸೌಂಡ್|ಧ್ವನಿ]]''' ** '''[[ವಾಸ್ತವ|ವಾಸ್ತವಿಕ]] [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]''' ** [[ನಕ್ಷ್ತ್ರತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು|ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳಿಗಾಗಿ]] '''ಬಳಕೆದಾರರ ನಿರ್ದೇಶನ''' ** '''ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೀವಿತಾವಧಿ''' * '''ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕಾಶ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ರಮ್‌ಸಿ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ಹೆವೆಲಿಯಸ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳು''' * '''Sky ಸಮುದಾಯ''' : [[ಗುಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]ದ ಸ್ಕೈ [[ಅಂತರಜಾಲ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ|ಫೋರಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[KML]] ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಸ್ಥರಗಳು === * ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು * ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು * ಜಾಗತಿಕ ನಕ್ಷೆ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಕ್ಷಾ ಚಿತ್ರಗಳು * ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ ** ರೋವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ** ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] * [[ಭುವನ್]] * [[ಸಾಹಸೋದ್ದಿಮೆಗಾಗಿ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ Bing ನಕ್ಷೆಗಳು]] (ಮೊದಲು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್]]) ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ Bing Maps (ಮೊದಲು Microsoft Virtual Earth ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು) * [[ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] * [[ಜಿಯೊವೆಬ್|Geoweb]] * [[Orthophotomap]] * [[ಒರೆಕಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್|Oracle Spatial]] <ref>{{Cite web |url=http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್/SketchUp ಮತ್ತು Oracle Spatial |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909074846/http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |url-status=dead }}</ref> === ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸುವವರು === * [[DigitalGlobe]] — ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ [[ಹೈ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು * [[EarthSat]] * [[GeoEye#Satellites|GeoEye-1]] (ORBVIEW-೩ ಯ ನಂತರದ್ದು) * [[GlobeXplorer]] * [[IKONOS]] (ORBVIEW-೨ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ) * [[ಪಿಕ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ|ಪಿಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]] * [[ಸ್ಪಾಟ್ ಇಮೇಜ್]] * [[TerraLook]] * [[ViewGL]] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ನವೀಕೃತ ಚಿತ್ರ * [[CNES]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == === ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣಗಳು === * {{Official|http://earth.google.com/}} * [http://google-latlong.blogspot.com Google LatLong] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು === * [http://www.googlesearth.com/ ಗೂಗಲ್‌ನ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713145341/http://www.googlesearth.com/ |date=2010-07-13 }}:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಬಳಕೇದಾರರಿಗಾಗಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟ * [http://www.gearthblog.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬ್ಲಾಗ್]: ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳು * [http://googlesightseeing.com/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರವೀಕ್ಷಣೆ] - ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ * [http://www.ogleearth.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವಾರ್ತೆಗಳ ತಾಣ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆವಿಶ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129010241/http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs |date=2010-01-29 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೋಸ್ಕರ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಂದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ. === ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರಗಳು === * [http://www.nkeconwatch.com/north-korea-uncovered-google-earth/ ನಾರ್ಥ್ ಕೋರಿಯಾ ಅನ್‌ಕವರ್ಡ್] -ನಾರ್ಥ್‌ ಕೋರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಕ್ಷ್ಯೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕುರಿತು [http://online.wsj.com/article/SB124295017403345489.html/ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ನುಡಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು]. * [http://www.gearthhacks.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಿನ್ನತೆಗಳು] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಯ ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.kcl.ac.uk/geodata ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನ KML ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ಸ್ಕೈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ STScI ನ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.googleearthanomalies.com ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]-ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನ್ನೆಯ ಜಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿತ್ರಣ. === ಉಪಕರಣಗಳು === * [http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth ಜಿಯೋಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302205855/http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth |date=2008-03-02 }} - ಇದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್‌ಓವರ್‌ಲೇಸ್, ಸಮಯ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯ ಪಾಪ್-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, ನಿಂದ KML ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸರ್ವರ್ ಆಗಿದೆ. * [http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth GPSVisualizer] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ GPS ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. * [http://googleearthtoolbox.googlecode.com GoogleEarthToolbox]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - KML ನ್ನು ನೀಡುವ Matlab & Octave ಕಾರ್ಯಗಳು. * [http://geolyzer.dirkoester.de/eng ಜಿಯೊಲೈಜರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327114555/http://geolyzer.dirkoester.de/eng |date=2009-03-27 }} - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮೂಲದ ಬಳಕೆದಾಯಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:GoogleLogoSept12015.png|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.|corporate=no}} {{Earth}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ವರ್ಗ:ನೈಜ ಗೋಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Linux ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Mac OS X ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Windows ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:IPhone OS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:2006 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ದೂರ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ನೈಜತೆ]] 7bt515vu0msti8hgkto0wr263y65krb 0 21939 1370876 1342859 2026-03-30T21:33:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370876 wikitext text/x-wiki [[File:వ్యవసాయం 1578472643291.jpg|thumb]] [[File:Chvojnica hills near Unin.jpg|260px|thumb|ಜ಼ಾಹೋರಿ (ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ) ದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆಗಳು - ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಧ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ.]] [[File:Sheep and cow in South Africa.jpg|thumb|260px|[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೇಯಿಸಲಾದ ಪಳಗಿಸಿದ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು ಹಸು.]] [[File:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಕೊಯ್ಲಿನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000).]] [[File:Trilla del trigo en el Antiguo Egipto.jpg|thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದ ಒಕ್ಕುವಿಕೆ]] [[File:Crescenzi calendar.jpg|thumb|ಪಿಯೆಟ್ರೊ ಡ ಕ್ರೆಸೆಂಜ಼ಿಯ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] [[File:Ford Tractor with ROPS bar fitted.JPG|right|thumb|ಫ಼ೋರ್ಡ್‌ಸನ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮೇಲೆ ರೋಲೋವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಬಾರ್]] [[File:Rice terraces.png|thumb|ಇಫ಼ುಗಾಒ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬನಾಯೂ ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲು ಜಗಲಿಗಳು]] [[File:Kerbau Jawa.jpg|thumb|right|ಎಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಬತ್ತದ ಉಳುಮೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] [[File:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ಹೊಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.]] [[File:Land Ploughing with Cows in Rural Bangladesh.jpg|thumb|ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ]] '''ಕೃಷಿ''' ('''ವ್ಯವಸಾಯ''') ಎಂಬುದು ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಕಲೆಯ ಮೂಲಕ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ಆಹಾರ, ನಾರು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿ. ವ್ಯವಸಾಯವು [[ಮಾನವ]]ನ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯು [[ಮಾನವ]] [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಳಗಿಸಿದ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಗಳ]] (ಅಂದರೆ, [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]]) ಸಂಗೋಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮಿಗುತಾಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾದ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜಗಳ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವ್ಯವಸಾಯವು ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ, [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ರೂಪದ ನೀರಾವರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಶುಷ್ಕಭೂಮಿ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಜಲಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊoದಿದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಏಕಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ==ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== *[[ನೀರು|ನೀರಿನ]]-[[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಯ]] ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಸುಖವಾಗಿ ಇಡಬಹುದು. [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಳೆಗಳ [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮತ್ತು ಸೀಮೆಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರಿನ]] ಮಂದೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಕೃಷಿಯ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಕೃಷಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಬೇಸಾಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ) ನಡುವೆ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಬೆಳೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಹಾಗೂ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆಗೇ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ [[ಆರೋಗ್ಯ|ಆರೋಗ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.<ref>http://www.epa.gov/opp00001/health/human.htm</ref> * ಸಾಂದ್ರ [[ಹಂದಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಂಥ (ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇದೇ ಥರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು) ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಸ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕಾ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು]] (ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್), ಬೆಳವಣಿಗೆ [[ಹಾರ್ಮೋನ್|ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724053931/http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |url-status=dead }}</ref> *ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: [[ಆಹಾರ]]ಗಳು, [[ನಾರು]] ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಜೈವಿಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು, ಜೈವಿಕ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು]],<ref>{{cite news |url=http://www.marketwatch.com/story/bioengineers-aim-to-cash-in-on-plants-that-make-green-plastics |title=Plastics that are green in more ways than one|last=Brickates Kennedy |first=Val |date=October 16, 2007|work=MarketWatch|publisher=The Wall Street Journal|location=New York}}</ref> ಮತ್ತು [[ಔಷಧ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |title=Growing Plants for Pharmaceutical Production vs. for Food and Feed Crops |work=bio.org |publisher=Biotechnology Industry Organization |accessdate=October 2, 2009 |location=Washington DC |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225105326/http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ [[ಧಾನ್ಯ|ಧಾನ್ಯಗಳು]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]] ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]], [[ಉಣ್ಣೆ]], [[ಸೆಣಬು]], [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆನಾರು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು - ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ) [[ಮರ|ಮರದ]] ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು [[ಬಿದಿರು]] ಸೇರಿವೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳಲ್ಲಿ [[ತಂಬಾಕು]], ಮದ್ಯಸಾರ, [[ಅಫೀಮು]], [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನು]], ಮತ್ತು ಘಂಟಾಪುಷ್ಪಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. *[[ರಾಳ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ‌ಎಥನಾಲ್, ಜೈವಿಕ ಡೀಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿಯಿಂದ ಪಡೆದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳು]], ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ಗಿಡಗಳು, ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕೆಲವೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. *2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು– ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸೇವೆಗಳ ವಲಯವು ಕೃಷಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ilo./ |title=Key Indicators of the Labour Market Programme |date=September 7, 2009 |publisher=International Labour Organization |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2015 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403103410/http://www.ilo/ |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ (ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಮೊತ್ತ) ಶೇಕಡ ಐದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೃಷಿ ಎಂಬ ಪದದ ಆಂಗ್ಲರೂಪ ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್''. ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ'' ಎಂಬ ಪದದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ರೂಪಾಂತರ. ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಹೀಗೆ: ''ಅಗರ್'' ಎಂದರೆ "ಒಂದು ಹೊಲ"<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=ager&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಮತ್ತು ''ಕಲ್ಚುರ'' ಎಂದರೆ "ಸಾಗುವಳಿ". ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಉಳುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ.<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=cultura&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದುವಿಕೆಯು "ಹೊಲವೊಂದರ/ಹೊಲಗಳ ಉಳುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆಗುವವರೆಗೂ, ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ/ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈತರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೇವನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೂಪಾಂತರವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Clark's Sector Model.png|thumb|left|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.]] ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ|ಯಂತ್ರಗಳ]] ಬಳಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಸಾರಜನಕ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಳುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]) ಥರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಳುಗಳ ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸಾರಜನಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು. ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಗೆ]] ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಮಿಗುತಾಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಲ್ಥಸ್|ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ಥಸ್]] ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.<ref name="BumperCrop">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/12/08/business/worldbusiness/08farmers.html |newspaper =The New York Times|title=Sometimes a Bumper Crop Is Too Much of a Good Thing |last=Barrionuevo |first=Alexei |coauthors=Bradsher, Keith |date=December 8, 2005 }}</ref> ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲಕುಹರಗಳ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಆಹಾರಗಳು, ನಾರು, ಇಂಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಗುಂಪು ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಧಾನ್ಯಗಳು), ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ತೈಲಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ, ಸೆಣಬು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಗಸೆನಾರು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರು ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ರಾಳಗಳು, ವರ್ಣಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ನರ್ಸರಿ ಸಸಿಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಸೇವಾ ವಲಯದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊoದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:2005gdpAgricultural.PNG|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ.]] ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳು [[ಗೋಧಿ]], ಕಾಳು ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]), [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]], ಮತ್ತು [[ಹಾಲು]] ಈ ಥರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸಹಾಯಧನಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವಂಥವು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last=Schneider |first=Keith |date=September 8, 1989 |url=https://www.nytimes.com/1989/09/08/us/science-academy-recommends-resumption-of-natural-farming.html |title=Science Academy Recommends Resumption of Natural Farming |newspaper=The New York Times}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿದ [[ಉತ್ಪಾದಕತೆ]], ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ, ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, [[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]], ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಫಲವತ್ತತೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್ಡ್‌ರಂತಹ [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಜಡಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತಾದರೂ, 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರೀಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು, ಬಳಕೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೃಷಿಯ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೇಟು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ<ref>The World Bank (1995), [http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm Overcoming Agricultural Water Pollution in the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016154938/http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm |date=2008-10-16 }}.</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಇದು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು (ಕಾಮನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾಲಿಸಿ) (CAP) 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪದಾರ್ಥ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೇಸಾಯ ಸಹಾಯಧನಗಳನ್ನು<ref>European Commission (2003), [http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/index_en.htm CAP Reform].</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಈ ನೀತಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಕಳಚುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಕಳೆ]] ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರವು ಸೇರಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Traditional_ploughing_-_Karnataka.jpg|alt=|thumb|ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಜಾನುವಾರು ಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಲಾ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rice_fields_water_tank_in_punjab.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.]] 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಾಕುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಶುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲು ಬಳಸುವ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋಧಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೆಲೆಗಳು ವರ್ಷಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 58%, 32% ಮತ್ತು 11%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/09/06/business/06tyson.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/W/Wheat |title=At Tyson and Kraft, Grain Costs Limit Profit |date=September 6, 2007 |agency=Bloomberg |newspaper =The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |title=Forget oil, the new global crisis is food |last=McMullen |first=Alia |date=January 7, 2008 |newspaper=Financial Post |location=Toronto |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113230742/http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂಗೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="guardian.co.uk2">Watts, Jonathan (December 4, 2007). [http://www.guardian.co.uk/world/2007/dec/04/china.business "Riots and hunger feared as demand for grain sends food costs soaring"], ''The Guardian'' (London).</ref><ref name="timesonline.co.uk2">Mortished, Carl (March 7, 2008).[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece "Already we have riots, hoarding, panic: the sign of things to come?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814134028/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece |date=2011-08-14 }}, ''The Times'' (London).</ref><ref name="ReferenceA2">Borger, Julian (February 26, 2008). [http://www.guardian.co.uk/environment/2008/feb/26/food.unitednations "Feed the world? We are fighting a losing battle, UN admits"], ''The Guardian'' (London).</ref> Ug99 ಕುಲದಿಂದ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಂಡ]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂಧ್ರದ]] [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು]] ಈಗ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ]] ಹರಡುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>McKie, Robin; Rice, Xan (April 22, 2007). [http://www.guardian.co.uk/science/2007/apr/22/food.foodanddrink "Millions face famine as crop disease rages"], ''The Observer' (London).''</ref><ref name="NewSci">{{cite journal |url=http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |journal=New Scientist |location=London |title=Billions at risk from wheat super-blight |date=April 3, 2007 |last=Mackenzie |first=Debora |accessdate=<!---April 19, 2007---> |issue=2598 |pages=6–7 |archive-date=ಮೇ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070509024241/http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |url-status=dead }}</ref><ref>Leonard, K.J. ''[http://www.ars.usda.gov/Main/docs.htm?docid=10755 Black stem rust biology and threat to wheat growers]'', USDA ARS</ref> ವಿಶ್ವದ ಸರಿಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>Sample, Ian (August 31, 2007). [http://www.guardian.co.uk/environment/2007/aug/31/climatechange.food "Global food crisis looms as climate change and population growth strip fertile land"], ''The Guardian'' (London).</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಖಂಡವು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ UNUನ [[ಘಾನಾ]]-ಮೂಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://news.mongabay.com/2006/1214-unu.html "Africa may be able to feed only 25% of its population by 2025"], ''mongabay.com'', December 14, 2006.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಸುಮೇರಿಯಾದ ಕಟಾವುಗಾರನೊಬ್ಬನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸುಮಾರು 3000 BCಗೆ ಸೇರಿದ್ದು).]]ಸರಿಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref>{{cite news |last=Hamilton |first=Richard |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=agricultures-sustainable-future |title=Agriculture's Sustainable Future: Breeding Better Crops |newspaper=Scientific American |date=June 2009 |location = New York |accessdate=<!---August 7, 2009--->}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಆವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ನೀರಾವರಿ]], ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದರೂ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ವಹಿಸಿದೆ. ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ [[ಸಂಪತ್ತು]]-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಜ್ಞತೆಗಳು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೃಹತ್-[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಮಾರಕ|ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳಂಥ [[ಕಲೆ|ಕಲೆಗಳು]], ಕ್ರೋಡೀಕೃತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇಂಥ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮಿಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲಷ್ಟು [[ರೈತ|ರೈತರು]] ಸಮರ್ಥರಾದಾಗ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಇತರರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳು === [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಫಲವತ್ತಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಸ್ಯಗಳ ಯೋಜಿತ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಫಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಚೀನಾ]], ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹೆಲ್, ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಗಳು|ಅಮೆರಿಕಗಳ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಕೃಷಿಯ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೆಳೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಎಂಟು ಬೆಳೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ: ಮೊದಲು ಎಮರ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಐನ್‌ಕಾರ್ನ್‌ ಗೋಧಿ, ನಂತರ ಸಿಪ್ಪೆಸುಲಿದ ಜವೆಗಿಡ ([[ಬಾರ್ಲಿ]]), [[ಬಟಾಣಿ|ಬಟಾಣಿಗಳು]], [[ಮಸೂರ ಅವರೆ]], ಕಹಿ ವೆಚ್‌, [[ಕಡಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆ]]. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸಣ್ಣ-ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ದಿಂದ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು]] ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್‌]]ನ ಮೆಹ್ರ್‌ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಉತ್ಖನನ|ಉತ್ಖನನವು]] ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದ ಬೇಸಾಯವು [[ನೈಲ್|ನೈಲ್‌]] [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ದಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೌರಸ್ತ್ಯ (ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಅಕ್ಕಿ]]ಯು ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಉದ್ದು]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]] ಮತ್ತು ಅಝುಕಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಕೆಸವು]] ಮತ್ತು [[ಹುರುಳಿ|ಹುರುಳಿಗಳ‌]] ತಳಿಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳ]] ಈ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲು, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು, [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಬಲೆ-[[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು]] ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನುಗಳನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನೂ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸುಮೇರು ದೇಶದ ಜನರು ಸಾರಭೂತ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಜಮೀನಿನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂದ್ರ ಸಾಗುವಳಿ, ಏಕ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಸುಸಂಘಟಿತ [[ನೀರಾವರಿ]], ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಕೂಲಿ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಡೆಯ ಬಳಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೌಶಲಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಷತ್ ಅಲ್-ಅರಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾರ್ಗದ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅದರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿಯಿಂದ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್‌]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪರಿಪಾಠ ಕಂಡುಬಂತು. ಕಾಡೆತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಡುಕುರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ದನ]] ಮತ್ತು [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳಂತೆ]] ಸಾಕುವ ಪರಿಪಾಠವು ಆಹಾರ/ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊರೆಹೊರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿತು. ಕೃಷಿಕನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕುರಿ ಕಾಯುವವ, ವಲಸೆ ಹೋಗದ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮಾಜಗಳ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಸರಬರಾಜುಗಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಮರಗೆಣಸು]], ಮತ್ತು ಕೂವೆಗಿಡ ([[ಆರೋರೂಟ್]]) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5200 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ucalgary.ca/news/feb2007/early-farming/ "Farming older than thought"], University of Calgary, February 19, 2007.</ref> [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]], [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಂ (ದೊಡ್ಡ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ)|ಮೆಣಸು]], [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳ]], [[ಹುರುಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳು, [[ತಂಬಾಕು]], ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೀಸ್‌ ಪರ್ವತದ]] ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಪಥನಿರ್ಮಾಣದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಾದರೂ, ಮೂಲಭೂತವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೀಕರು ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಅಥವಾ ಫಲವತ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ ಮಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG|thumb|ಕಟಾವುಗಾರರು. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೂಗೆಲ್1565.]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನಿಕಟಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಕೃಷಿಕರು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರವಚಾಲಿತ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್) ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಹೈಡ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್) ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನೋರಿಯಾಸ್‌ಗಳು, ನೀರೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳಂಥ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯಗಳು]] ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಒಂದು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ [[ನೇಗಿಲು]] ಇವುಗಳ ನೂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Agriculture (Plowing) CNE-v1-p58-H.jpg|thumb|1921ರ ವಿಶ್ವಕೋಶವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಕುದುರೆ ಮೇವಿನ ಸೊಪ್ಪಿನ (ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ) ಹೊಲವೊಂದನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - Natural Colour.jpg|thumb|ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೋಟದ ಉಪಗ್ರಹ ಬಿಂಬ.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - False Colour.jpg|thumb|ತೋಟದ ಅತಿಗೆಂಪು (ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌) ಬಿಂಬ. ಪಳಗಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಈ ಬಿಂಬವು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಕರು ಈಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳು, ಬೆಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಗಳು, ಪ್ರವಾಹ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಬೇಡದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಮುಕ್ತ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಬಂದು ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಂದುಬಣ್ಣ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷಿಕರು ನೋಡುವಷ್ಟು ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ.]]1492ರ ನಂತರ, ಈ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ತಳಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯವೊಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಪೈಕಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಮರಗೆಣಸು]], ಕೋಕೋ ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು]] ಮೊದಲಾದವು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳ [[ಗೋಧಿ]], [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ|ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]], [[ಕಾಫಿ]], ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬು]] ಮೊದಲಾದವು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾದ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ]] ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]] (ಕೊಲಂಬಸ್‌-ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಲೇ ಇತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವು ಇರಲಿಲ್ಲ) ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲವಾದರೂ, ಕುದುರೆ ([[ಕತ್ತೆ|ಕತ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತಳಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ-ಗೋಳದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬಿದವು. [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಯು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.history-magazine.com/potato.html "The Impact of the Potato"], ''History Magazine''.</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ,<ref>[http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm Super-Sized Cassava Plants May Help Fight Hunger In Africa]. The Ohio State University</ref> ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು [[ಮರಗೆಣಸು]] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ, [[ಖಂಡ|ಖಂಡದ]] ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ "Maize Streak Virus-Resistant Transgenic Maize: an African solution to an African Problem"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020143157/http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ |date=2011-10-20 }}, ''scitizen.com'', August 7, 2007.</ref> 1800ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳು, ಸಲಕರಣೆಗಳು, [[ಬೀಜ|ಬೀಜದ]] ದಾಸ್ತಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾದ ಗಿಡಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಜಮೀನಿನ ತಲಾ ಇಳುವರಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬೇಸಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾದಂತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಲಾ ಜಮೀನಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹಿಂದಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ದಾಟಿಬರಲು ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅನುದಾನಗಳು- ಇವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂಬಡಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಮೊದಲಾದವು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿಗೆ 60%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Matson1997" /> 1700 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ನಡುವೆ, "ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಗಾದ ಜಮೀನಿನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 466%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಯ್ದ-ತಳಿಯ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ನೀರಾವರಿ, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳೇ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Matson1997">{{cite journal |author=Tilman D, Cassman KG, Matson PA, Naylor R, Polasky S |title=Agricultural sustainability and intensive production practices |journal=Nature |volume=418 |issue=6898 |pages=671–7 |year=2002 |month=August |pmid=12167873 |doi=10.1038/nature01014 |url=}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಾವರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಇಳುವರಿಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಂದರೆ, 1940ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯು 400ರಿಂದ 500%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="Matson1997" /> ಆದರೂ, ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕಳವಳದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಲೇಬೇಕು. ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳು [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ" ಸಂಯೋಜಿತ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌-IPM), ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಿಲ್ಲ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು IPM ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಕಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು "ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ"ಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಕಳೆದ 15–20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref name="Matson1997" /> ತಳೀಯ "ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ"ವು ಗೋಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 1966ರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು "35 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆನಾಶಕ-ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಆಗಬಹುದು ಹಾಗೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಕಾಗಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಪರಿಪಾಠವು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳು, ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಎನ್. ಮೇಯೆರ್ ಎಂಬುವವ ಹಣ್ಣು- ಮತ್ತು ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1916ರಿಂದ 1918ರವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] ಯಾತ್ರೆಯು ಇಂಥ ಎರಡು ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://naldr.nal.usda.gov/NALWeb/Agricola_Link.asp?Accession=CAT10662165 South China explorations: typescript, July 25, 1916-September 21, 1918]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ 1929ರಿಂದ 1931ರವರೆಗೆ ಡಾರ್ಸೆಟ್-ಮೋರ್ಸ್ ಕೈಗೊಂಡ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯವು ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಸೋಯಾ-ಅವರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸೋಯಾ-ಅವರೆಯ ಜನನ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆತ ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test Dorsett-Morse Oriental Agricultural Exploration Expedition Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222235057/http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test |date=2011-12-22 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಆರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ EU, ಭಾರತ ಮತ್ತು USA ಇದ್ದವು ಎಂದು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ]]ಯು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಸಮಗ್ರ ಅಂಶದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯು 1948ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನಾಶೀಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>USDA ERS. [http://www.ers.usda.gov/data/agproductivity/ Agricultural Productivity in the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201021133/http://www.ers.usda.gov/Data/AgProductivity/ |date=2013-02-01 }}</ref> US, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಮತ್ತು [[ಥೈಲೆಂಡ್]] - ಈ ಆರು ದೇಶಗಳು ಧಾನ್ಯದ ರಫ್ತುಗಳ 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.i-sis.org.uk/TFBE.php The Food Bubble Economy]. ''The Institute of Science in Society.''</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಇರಾನ್]], ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]],<ref>[http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm "Global Water Shortages May Lead to Food Shortages-Aquifer Depletion"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20070704120613/http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm |date=2007-07-04 }}, Lester R. Brown</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಧಾನ್ಯ]]ದ ಆಮದುಗಳೆಡೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲ ಕೊರತೆಗಳು, ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಂಥ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html "India grows a grain crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221083541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html |date=2018-02-21 }}, ''Asia Times'' (Hong Kong). July 21, 2006.</ref> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು == * ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಭೂಬಳಕೆ, ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಗಳು, ತಳಿ, ಇಳುವರಿ, ಬಳಸುವ [[ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, [[ವಾಯುಗುಣ]], ಮಳೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವು. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು === # ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ # ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ # ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ # ತೋಟಗಾರಿಕೆ ==== ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಜನರು ತಮ್ಮ ಗೃಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ 'ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ ಮುಂತಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ [[ಚಿತ್ರ:An_example_of_slash_and_burn_agriculture_practice_Thailand.jpg|thumb|ಸ್ಲ್ಯಾಷ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್-ಬಲವಾಗಿ ಅಗಿ ಮತ್ತು ಸುಡು; ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೃಷಿ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ==== ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಅರಣ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಾಯದ ನಂತರ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವರು. ಈ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] 'ಕುಮರಿ', [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ]] 'ಜೂಮ್', [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] 'ಪೊನಂ' ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] 'ಪೋಡು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==== ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ==== * ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನ, ಬಳಸುವ ಬೀಜ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದರು. ಈಗ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==== ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sunflower_farm,_Agriculture_in_India,_January_2013.jpg|left|thumb|ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಫಾರ್ಮ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಜನವರಿ 2013]] * ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯವೆಂದು ಕರೆಯುವರು.ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು. ಈ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ವಾಯುಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಹತ್ತಿ, ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳುಗಳು, ತಂಬಾಕು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ==== ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Betel_nut_palms_in_Ponda,_Goa.jpeg|left|thumb|284x284px|ಪೊಂಡಾದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಮರ ಮತ್ತು ತಾಳೆ (ಪಾಮ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Intercropping_coconut_n_Tagetes_erecta.jpg|thumb|[[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎರೆಕ್ಟಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Vegetable_garden_at_Ham_House_Estate_-_geograph.org.uk_-_4530.jpg|thumb|[[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] * ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಮುಂತಾದವು ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ೧. ಈ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು ೨. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವುದು. ೩. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯ. ==== ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ]], [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]] ಹಾಗೂ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ]], ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮುಂತಾದವು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಕರ್ನಾಟಕ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]], ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಗಳಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.shareyouressays.com/essays/9-main-types-of-farming-systems-practices-in-india-essay/1206829 Main Types of Farming Systems Practices in India – EssayArticle ; shared by ಪ್ರಗತಿಘೋಷ್]</ref><ref>[http://www.idc-online.com/technical_references/pdfs/civil_engineering/Types_of_Farming.pdf types of farming - IDC Technologies]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bezerros_de_IATF.jpg|center|thumb|720x720px|ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆಯು ಸಹ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === * ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಅವರಿಗೆ 'ಭಾರತದ 25 ಜೀವಂತ ದಂತಕಥೆ' ( 25 living legend of India) ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. * ಭಾರತೀಯ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ, [[ಅಂತರ್ಜಲ]] [[ಬಾವಿ]] ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ [[ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 39 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 22 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 35% ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2/3 ನೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು [[ಮಳೆಗಾಲ|ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ [[ಕುಡಿಯುವ ನೀರು|ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು, [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಚಿತ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದಂತಹ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಂತರ್ಜಲ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ|ಸಕ್ಕರೆಯ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೃಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವುದು, ಎಂದು 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳೆಗಳು 24% ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. === ಉತ್ಪಾದನೆ === * 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಪಾಲು ಸರಾಸರಿ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16% ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆಯ 10% ನಷ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ 159.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (394.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ 82.6 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (215.6 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಹತ್ತಿ, [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]], ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ, 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಎಮ್ಮೆ]] ಮತ್ತು ದನಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ-<ref>"FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಆಡಮ್ ಕಾಗ್ಲಿಯಾರಿನಿ ಮತ್ತು ಆಂಥೋನಿ ರಶ್ (ಜೂನ್ 2011). "ಬುಲೆಟಿನ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ" (ಪಿಡಿಎಫ್). ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಪುಟಗಳು 15-22.</ref> === ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು === 2010ರ FAO ವಿಶ್ವ ಕೃಷಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಆಯ್ದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸ, ಸೆಣಬಿನಂತಹ ಆಯ್ದ ನಾರು ಬೆಳೆಗಳು, ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹರಳು ಬೀಜದಂತಹ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನು, ಮೊಟ್ಟೆ, ತೆಂಗು, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, 80% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವದ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತವು ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸದ ವಿಶ್ವದ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.<ref name="nytagriculture">{{cite news |last=Sengupta |first=Somini |date=22 June 2008 |title=The Food Chain in Fertile India, Growth Outstrips Agriculture |url=http://www.nytimes.com/2008/06/22/business/22indiafood.html?_r=1 |accessdate=23 April 2010 |publisher=New York Times}}</ref> ಅದು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೊಲದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದಂತಹ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಾದಿಸಿವೆ.<ref name="fao1a">{{cite web |year=2009 |title=Rapid growth of select Asian economies |url=http://www.fao.org/docrep/009/ag087e/AG087E05.htm |publisher=Food and Agriculture Organisation of the United Nations}}</ref><ref name="wboverview2">{{cite web |year=2011 |title=India Country Overview 2011 |url=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |publisher=World Bank}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯು 85.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗೋಧಿಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 6.4% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ 95.3 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍‍ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 7% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref name="bloomberg1">{{cite web |date=8 September 2011 |title=India Allows Wheat Exports for the First Time in Four Years |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-09-08/india-allows-wheat-exports-for-the-first-time-in-four-years-1-.html |publisher=Bloomberg}}</ref> ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಸುಮಾರು 71 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಈಗ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಸೇವನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2006 |title=Fish and Rice in the Japanese Diet |url=http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |publisher=Japan Review |access-date=2024-11-19 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406190801/http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |url-status=dead }}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 2.1 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು. ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1990 ಮತ್ತು 2010 ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತದ ಹಿಡಿದ ಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿಯ ಕೊಯ್ಲು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಆಯಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಡಲು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನುಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ 600,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |year=2010 |title=The state of world fisheries and acquaculture, 2010 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1820e/i1820e.pdf |publisher=FAO of the United Nations}}</ref><ref>{{cite web |year=2008 |title=Export of marine products from India (see statistics section) |url=http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |publisher=Central Institute of Fisheries Technology, India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2013-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130701054320/http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |year=2011 |title=Fishery and Aquaculture Country Profiles: India |url=http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_IN/3/en |publisher=Food and Africulture Organisation of the United Nations}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸರಾಸರಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಭಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ, ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದಿವೆ.<ref name="rbi1">{{cite web |year=2011 |title=Handbook of Statistics on Indian Economy |url=http://www.rbi.org.in/scripts/AnnualPublications.aspx?head=Handbook%20of%20Statistics%20on%20Indian%20Economy |publisher=Reserve Bank of India: India's Central Bank}}</ref> ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಲಾಭಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳು ಈಗಲೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ 30% ರಿಂದ 60% ವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref name="OSU2009">{{cite web |title=World Wheat, Corn and Rice |url=http://nue.okstate.edu/crop_information/world_wheat_production.htm |publisher=Oklahoma State University, FAOSTAT |access-date=2024-11-19 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610121002/http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಷ್ಟಗಳು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ನಷ್ಟಗಳು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="Econ312">{{cite news |date=3 December 2011 |title=Indian retail: The supermarket's last frontier |url=http://www.economist.com/node/21541017 |publisher=The Economist}}</ref><ref>{{cite web |author=Sinha, R.K. |year=2010 |title=Emerging Trends, Challenges and Opportunities presentation, on publications page, see slides 7 through 21 |url=http://www.nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |publisher=National Seed Association of India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2011-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115152923/http://nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |url-status=dead }}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಹತ್ವ == ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ]]; ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ; ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು; ಕೃಷಿಕನ ಜೀವನಕ್ರಮ ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಇವೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="FAO FS2">U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm "Analysis of farming systems"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806063804/http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm |date=2013-08-06 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="PCP APS2">Acquaah, G. 2002. Agricultural Production Systems. pp. 283-317 in "Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology". Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಸಾಗುವಳಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಏಕಫಸಲಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸದರಿ ಜಮೀನನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅರಣ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೃಷಿಕನು ಹೊಸತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ (10-20) ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೆಳೆದರೆ, ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರ) ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗುವಳಿಯು ಗಾಢತೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಅವಧಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ತಳಿಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಾಗ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುವಿಧದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಬಹುಬೆಳೆಯ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.<ref name="CS2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Farming Systems: Development, Productivity, and Sustainability". pp. 25-57 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ಮಳೆ|ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ]] ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಹುವಿಧದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಳೆಯು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯ ಅಗತ್ಯ ಬಾರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ([[ಕಾಫಿ]], [[ಚಾಕೋಲೆಟ್|ಚಾಕೊಲೇಟ್]]) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಅಥವಾ ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಗಿದ್ದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕಶೀಲವಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯ (ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು GMOಗಳು) ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಥವಾ ಊರ್ಜಿತವಾಗಬಲ್ಲದರ ಕಡೆಗಿನ ಒಲವೂ ಸಹ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="USDA sust2">Gold, M.V. 1999. USDA National Agriculture Library. Beltsville, MD. [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml "Sustainable Agriculture: Definitions and Terms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202031228/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml |date=2009-12-02 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="ATTRA2">Earles, R.; Williams, P. 2005. ATTRA National Sustainable Agriculture Information Service. Fayetville, AR. [http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html "Sustainable Agriculture:An Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526063958/http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html |date=2011-05-26 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಕೃಷಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, [[ನಗರ]] ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಬೆಂಬಲಿತ ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃಷಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ಬೇಸಾಯ, ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂಥ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. === ಬೆಳೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು === ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಸಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು (ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು), ಮೇವು, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. (October 11, 2007.) <div class="center"> {| class="wikitable sortable " style="float:left" |- ! colspan="2"|ಬೆಳೆಯ ವಿಧಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ರ ದತ್ತಾಂಶ |- | ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು | style="text-align:right"| 2,263 |- | [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವ ನೆಲ[[ಬಳ್ಳಿ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 866 |- | [[ಕಂದಮೂಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 715 |- | [[ಹಾಲು]] | style="text-align:right"| 619 |- | [[ಹಣ್ಣು]] | style="text-align:right"| 503 |- | [[ಮಾಂಸ]] | style="text-align:right"| 259 |- | [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬೆಳೆಗಳು | style="text-align:right"| 133 |- | [[ಮೀನು]] (2001ರ ಅಂದಾಜು) | style="text-align:right"| 130 |- | [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]] | style="text-align:right"| 63 |- | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು | style="text-align:right"| 60 |- | ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ನಾರು ಅಥವಾ ನೂಲುಪದಾರ್ಥ | style="text-align:right"| 30 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/ |title=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT) |accessdate= October 11, 2007 |work= }}</ref> |} {| class="wikitable sortable " |- ! colspan="2"|ಏಕ ಬೆಳೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ದ ದತ್ತಾಂಶ |- | [[ಕಬ್ಬು]] | style="text-align:right"| 1,324 |- | [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] | style="text-align:right"| 721 |- | [[ಗೋಧಿ]] | style="text-align:right"| 627 |- | [[ಅಕ್ಕಿ]] | style="text-align:right"| 605 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 328 |- | ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ | style="text-align:right"| 249 |- | ಸೊಯಾಬೀನ್‌ | style="text-align:right"| 204 |- | [[ತಾಳೆಮರ|ತಾಳೆಮರದ]] ಹಣ್ಣು | style="text-align:right"| 162 |- | ಜವೆ | style="text-align:right"| 154 |- | ಟೊಮ್ಯಾಟೊ | style="text-align:right"| 120 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO" /> |} {{-}} </div> == ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kerbau Jawa.jpg|thumb|left|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವುದು.]] ಹೊಲಗಳನ್ನು [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮಾಡಲು, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು [[ಕಟಾವು]] ಮಾಡಲು, ಕೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು, [[ಹೇಸರಗತ್ತೆ]]ಗಳು, [[ಎತ್ತು]]ಗಳು, [[ಒಂಟೆ]]ಗಳು, ಲಾಮಗಳು, [[ಅಲ್ಪಾಕ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಹಾಲು]], ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಅಥವಾ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಒಡನಾಟದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಮೇವಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] - ಆಧರಿತ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ, ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು]] ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.<ref name="FAO lps2">Sere, C.; Steinfeld, H.; Groeneweld, J. 1995. [http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/x6101e00.htm#Contents "Description of Systems in World Livestock Systems - Current status issues and trends"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026004040/http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/X6101E00.HTM#Contents |date=2012-10-26 }}. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇರುವ ಕುರುಚಲು ಗಿಡದ ಜಮೀನು, ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಗೋಮಾಳಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಸ್ಯಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧರಿತ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಮೂಲವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಆಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 30-40 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಒಣ[[ಹುಲ್ಲು]] ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಏಕಜಠರೀಯ (ಒಂದು [[ಉದರ|ಹೊಟ್ಟೆಯ]]; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳು) ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಖಾಯಂ ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿವೆ.<ref>FAO Database, 2003</ref> ಜಮೀನು-ರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಜಮೀನಿನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಮೇವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, OECD ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಯಲಾದ ಧಾನ್ಯದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮೇವುದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. == ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ತೋಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ರಸ್ತೆಯು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]]'''ಉಳುವಿಕೆ''' ಎಂಬುದು, ಗಿಡ ನೆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಅಥವಾ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ) ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಅಥವಾ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅದನ್ನು ಉಳುವ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹೊಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉಳುವಿಕೆ-ರಹಿತ ಸ್ವರೂಪದವರೆಗೆ ಉಳುವಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಗಾಢತೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆ-ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸವಕಳಿಗೆ ಬೇಗನೇ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ, CO₂ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಘಟನೆ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="Soil2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. Elements of the Nature and Properties of Soils. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref><ref name="PCP Tillage2">Acquaah, G. 2002. "Land Preparation and Farm Energy" pp.318-338 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> '''ಪಿಡುಗು ನಿಯಂತ್ರಣ'''ವು [[ಕಳೆ]]ಗಳು, ಕೀಟಗಳು/[[ಜೇಡ]] ಕುಲದ ಕೀಟಗಳು, ಮತ್ತು [[ರೋಗ]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಜೈವಿಕ (ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಉಳುವಿಕೆ), ಮತ್ತು ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ಆರಿಸುವಿಕೆ, ಕಾಪು ಬೆಳೆಗಳು, ಅಂತರ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆ, ದೂರವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇಡಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಪಿಡುಗು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಪಿಡುಗಿನ ಅಥವಾ ಕೀಟದ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಿದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Pest2">Acquaah, G. 2002. "Pesticide Use in U.S. Crop Production" pp.240-282 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ- ಇವೆರಡೂ '''ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಜೈವಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ]] ಪಡೆದ [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳು]] ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.<ref name="PCP Soil2">Acquaah, G. 2002. "Soil and Land" pp.165-210 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ಅವಧಿಯಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಬೆಳೆ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="CS nutrient2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Nutrition from the Soil" pp.187-218 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref><ref name="Soil nutrient2">Brady, N.C.; Weil, R.R. 2002. "Practical Nutrient Management" pp.472-515 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಿತ ಸಾಂದ್ರ ಆವರ್ತನ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎರಚುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳದಿರುವ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ '''ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯ ಅಗತ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು [[ನೀರಾವರಿ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು U.S.ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಬಯಲು|ಬಯಲುಗಳಂಥ]] ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ವರ್ಷವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಈ ತೇವಾಂಶವು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Water2">Acquaah, G. 2002. "Plants and Soil Water" pp.211-239 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರಿನ]] ಬಳಕೆಯ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel water2">Pimentel, D.; Berger, D.; Filberto, D.; Newton, M.; et al. 2004. "Water Resources: Agricultural and Environmental Issues". ''Bioscience'' 54:909-918.</ref> == ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿವೆ. 1960ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೆ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 30%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, 1998ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 22.2%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದ್ದು, 1995ರಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲ 20 ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1954ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವು ತಯಾರಾದಂತಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ 32%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, 2000ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಆರು US ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಸಮೂಹಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು 50%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾದ ದಕ್ಷತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದಕರು (ಕೃಷಿಕರು) ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಗುತಾಯವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Sexton2000">{{cite journal | author = Sexton,R.J.| year = 2000 | title = Industrialization and Consolidation in the US Food Sector: Implications for Competition and Welfare | journal = American Journal of Agricultural Economics | volume = 82 | issue = 5 | pages = 1087–1104 | doi = 10.1111/0002-9092.00106}}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Ueberladewagen_(jha).jpg|thumb|ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಸಾಧನದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ನಾಗರಿಕತೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾನವಕುಲವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಸ್ಯವೊಂದರ ತಳೀಯ ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಗಳು, [[ಬರ]]-ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಥವಾ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಸ್ಯದ ತಳೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್|ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ನ]] ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಆನುವಂಶಿಕ [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನು]] ಜೋಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆತನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]] ಅಥವಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡಿತು. ಬಯಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ವಕೀಯ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ, ಮತ್ತು ಜೀವಿಯನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಮಾಡುವ ಆಣ್ವಿಕ ಕೌಶಲಗಳಂಥ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html History of Plant Breeding] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121061931/http://cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html |date=2013-01-21 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯು ಇಳುವರಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಬರ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, [[ಕಟಾವು]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿವೆ. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಮಾಳಗಳು (ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರೆಲೆ ಗಿಡ) ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು. 1950ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಮತ್ತು [[ನೇರಳಾತೀತ]] ಚೋದಿತ ವಿಕೃತಿಜನನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು (ಅಂದರೆ, ಮೊದಲ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್), ಗೋಧಿ, ಕಾಳು (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಮತ್ತು ಜವೆಯಂಥ (ಬಾರ್ಲಿ) ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal | last = Stadler| first = L. J. | authorlink = Lewis Stadler | coauthors = Sprague, G.F. | title = Genetic Effects of Ultra-Violet Radiation in Maize. I. Unfiltered Radiation | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 22 | issue = 10 | pages = 572–578 | publisher = US Department of Agriculture and Missouri Agricultural Experiment Station | date= October 15, 1936 | url = http://www.pnas.org/cgi/reprint/22/10/579.pdf |format=PDF| doi = 10.1073/pnas.22.10.572 |accessdate = October 11, 2007 }}</ref><ref>{{cite book | last = Berg | first = Paul | coauthors =Singer, Maxine | title = George Beadle: An Uncommon Farmer. The Emergence of Genetics in the 20th century | publisher = Cold Springs Harbor Laboratory Press | date= August 15, 2003 | isbn = 0-87969-688-5 }}</ref> "ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕರೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, USAಯಲ್ಲಿ 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2.5 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 40 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದ ಕಾಳಿನ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 9.4 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 150 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಇಳುವರಿಯು 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 2.5 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿಯು 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 3.5 ರಿಂದ 4 ಟನ್ನುಗಳವರೆಗೆ ಏರಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂಥ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 8 ಟನ್ನುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ, ತಳೀಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರ ಬೇಸಾಯ ಕೌಶಲಗಳ (ಕೆಡವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಳಕೆ) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Ruttan | first = Vernon W. | title = Biotechnology and Agriculture: A Skeptical Perspective | journal = AgBioForum | volume = 2 | issue = 1 | pages = 54–60 | month = December | year = 1999 | url = http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | accessdate = October 11, 2007 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3ARuttan+intitle%3ABiotechnology+and+Agriculture%3A+A+Skeptical+Perspective&as_publication=AgBioForum&as_ylo=1999&as_yhi=1999&btnG=Search Scholar search]} | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024010348/http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | last = Cassman | first = K. | title = Ecological intensification of cereal production systems: The Challenge of increasing crop yield potential and precision agriculture | journal = Proceedings of a National Academy of Sciences Colloquium, Irvine, California | publisher = University of Nebraska | date = December 5, 1998 | url = http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | accessdate = October 11, 2007 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024001804/http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | url-status = dead }}</ref><ref>Conversion note: 1 bushel of wheat = 60 pounds (lb) ≈ 27.215 kg. 1 bushel of maize = 56 pounds ≈ 25.401 kg</ref> === ತಳೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ === ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು (ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಆರ್ಗನಿಸಮ್ಸ್ - GMO) ಎಂದರೆ ಮರು-ಸಂಯೋಜಿತ [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್ಎ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಳಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯಸಿದ ಮೂಲಾಂಕುರದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ-ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಟೊಮ್ಯಾಟೋಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು GMO ಬೆಳೆಗಳು === ರೌಂಡಪ್‌-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜವು ತನ್ನ ಜೀನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರೌಂಡಪ್‌ ಎಂಬುದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ವಾಣಿಜ್ಯನಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಳಸಲಾಗುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ, ಆಯ್ದು ತೆಗೆದದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಸ್ಯನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು, ಗ್ಲೈಫೋಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಪಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ರೌಂಡಪ್-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜಗಳು ಕೃಷಿಕನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಕರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂದು, USನಲ್ಲಿನ ಸೋಯಾ ಅವರೆಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 92%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಳೀಯವಾಗಿ-ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm Adoption of Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm |date=2012-06-10 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref name="Farmers Guide to GMOs2">[http://www.rafiusa.org/pubs/Farmers_Guide_to_GMOs.pdf Farmers Guide to GMOs]. Retrieved December 8, 2008.</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/feb2008/db20080212_435043.htm Report Raises Alarm over 'Super-weeds']. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಗ್ಲೈಪೋಸೇಟ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ]] ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>Ozturk, et al., "Glyphosate inhibition of ferric reductase activity in iron deficient sunflower roots", ''New Phtologist'', 177:899-906, 2008.</ref> === ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ GMO ಬೆಳೆಗಳು === ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ GMO ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂನಿಂದ]] ಪಡೆದ, ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್‌ ಥರಿಂಜಿಯೆನ್ಸಿಸ್‌'' (Bt) ಎಂಬ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂಥಾ ಒಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌. ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಹತ್ತಿ. ಇದು USನ ಹತ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 63%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm|date=2012-06-10}}|Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption]. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೇ ಥರದ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಪಿಡುಗು-ನಿರೋಧಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಮಾಡಿಲ್ಲದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪಿಡುಗುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಳೆ-ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ತಳಿಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Kimbrell, A. ''Faltal Harvest: The Tragedy of Industrial Agriculture,'' Island Press, Washington, 2002.</ref> === GMOಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು === ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವು [[ನೀರಾವರಿ]], ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ]] ಪಡೆಯಲಾದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಗತ್ಯ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುವು ನಿರಂತರವಾದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆಯೋ, ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಭಿವದ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ಯಗಳ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಹಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು GMO ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು GMOಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಗೊಡ್ಡು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ತಳಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ (ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸೀಡ್ಸ್)<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |volume=4(1): 2 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology }}</ref><ref>{{cite journal |publisher=Journal of Economic Integration |volume=19 |issue=2 |month=June |year=2004 |author=. R. Pillarisetti and Kylie Radel |title=Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url=http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages=332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.twnside.org.sg/title/twr118a.htm UN biodiversity meet fails to address key outstanding issues], Third World Network. Retrieved December 9, 2008.</ref> ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೀಜದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ [[ಕಂಪನಿ/ಸಂಘ (ಕಾನೂನು )|ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ([[ಸ್ವಾಮ್ಯಪ್ರಮಾಣ|ಪೇಟೆಂಟ್‌]]) ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬೀಜಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹತ್ತು ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೀಜ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 Who Owns Nature?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327004345/http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 |date=2009-03-27 }}. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ<ref name="Shiva, Vandana 19972">Shiva, Vandana. ''Biopiracy'', South End Press, Cambridge, MA, 1997.</ref> ಜೀವಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ (ಬಯೋಪೈರಸಿ) ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು [[ವಂದನಾ ಶಿವ]] ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಬೀಜನೆಡುವಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀಜವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೃಷಿಕರು ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ GMO ಬೀಜಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಅನುಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯದ ಸಂಕರೀಕೃತ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ GMOಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಭೂ ತಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಯ ಪರಿಸರೀಯ-ವಿಧಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಮಣ್ಣುಗಳು, ಇತರ ಪರಿಸರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಹೊಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಗುವಳಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಒಲವು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>Nabhan, Gary Paul. ''Enduring Seeds,'' The University of Arizona Press, Tucson, 1989.</ref> GMOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕರೀಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀಜವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂ ತಳಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ GMOಗಳು ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಬೀಜವು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಜೀವಾಂತರ ಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಜೀವಾಂತರ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಯ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳಪಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Shiva, Vanadana. ''Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply'' South End Press, Cambrdge, MA, 2000, pp. 90-93.</ref> GMOಗಳು ವನ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜೀವಾಂತರ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಳೆ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ GMO ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳವಳಕಾರಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವಾಂತರವಾಗದ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರೇಪ್ ಬೀಜದಂತೆ ಅವುಗಳ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬೀಜದ ಒಳ-ಸೋರಿಕೆಯು ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಬೀಜದ-ಸೋರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>Chandler, S.; Dunwell, J.M.. "Gene flow, risk assessment and the environmental release of transgenic plants", ''Critical Reviews in Plant Science'', Vol. 27, pp.25-49, 2008.</ref> == ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆ == ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೂ ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು GMOಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ GMO ಆಹಾರಗಳಿಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು EU ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, GMO ಆಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯು USನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. GMO ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಾವೇನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ GMO ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಯಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ.<ref>Shiva, Vandana. ''Earth Democracy: Justice, Sustainability, and Peace,'' South End Press, Cambridge, MA, 2005.</ref> == ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ == ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಅಧಿಕವಾದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ತರಹೇವಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ 2000ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯೊಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇದರ ಅನುಸಾರ 1996ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು £2,343 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ £208 ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Pretty2000">{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090419062215/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | url-status = dead }}</ref> USAಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳ 2005ರ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 30 ರಿಂದ 96 $ನಷ್ಟು) ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Tegtmeier2005">{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಜಾನುವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಓರ್ವ ಹಿರಿಯ UN ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ UN ವರದಿಯೊಂದರ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾದ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, "ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಒಂದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |title=Livestock a major threat to environment |publisher=UN Food and Agriculture Organization |date=November 29, 2006 |accessdate=<!---August 7, 2009---> |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328062709/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು, ಅಥವಾ ಈ [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹದ]] ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈನ 30%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="LEAD2">Steinfeld, H.; Gerber, P.; Wassenaar, T.; Castel, V.; Rosales, M.; de Haan, C. 2006. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf "Livestock's Long Shadow - Environmental issues and options."]. Retrieved December 5, 2008.</ref> ಇದು [[ಹಸಿರುಮನೆ]] [[ಅನಿಲ|ಅನಿಲಗಳ]] ಬೃಹತ್ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, CO₂ನ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 18%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 13.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ CO₂ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದು 65%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಸಂಬಂಧಿತ ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು (ಇದು CO_2,ನ 296 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಚೋದಿತ ಮೀಥೇನ್‌ (ಇದು CO₂ಗಿಂತ 23 ಪಟ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪೈಕಿ 37%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]] ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಮ್ಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾದ]] ಪೈಕಿ 64%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಮೆಝಾನ್‌ನ ಜಲಾನಯನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈಗ ಗೋಮಾಳಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತಗಳನ್ನೂ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿವೆ. === ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆ === ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಮಾನವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅತಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ನಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾನವರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳು 39–50%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Vitousek2">Vitousek, P.M.; Mooney, H.A.; Lubchenco, J.; Melillo, J.M. 1997. "Human Domination of Earth's Ecosystems". ''Science'' 277:494-499.</ref> ಭೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆಯು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿನ ಅತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಜಮೀನಿನ 24%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FAO GLADA2">Bai, Z.G., D.L. Dent, L. Olsson, and M.E. Schaepman. 2008. Global assessment of land degradation and improvement 1:identification by remote sensing. Report 2008/01, FAO/ISRIC - Rome/Wageningen. Retrieved on December 5, 2008 from [http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html "Land degradation on the rise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212133207/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html |date=2009-02-12 }}</ref> ಜಮೀನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ UN-FAO ವರದಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಜಮೀನನ್ನೇ 1.5 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು: [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]], ಮರುಭೂಮೀಕರಣ, [[ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ]], ಖನಿಜ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ (ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲವಣಗೂಡಿಕೆ). === ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ === ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪಾಚಿ]] ಅರಳಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕದ]] ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಸದರಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನರ್ಹವಾಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶದ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]) ಹರಿದು ಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಸರುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿದ್ದು ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Eutr2">Carpenter, S.R., N.F. Caraco, D.L. Correll, R.W. Howarth, A.N. Sharpley, and V.H. Smith. 1998. "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen". ''Ecological Applications'' 8:559-568.</ref> === ಕೀಟನಾಶಕಗಳು === 1950ರಿಂದಲೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಿಡುಗುಗಳ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗುವ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Pimentel pesticide2">Pimentel, D. T.W. Culliney, and T. Bashore. 1996. [http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm "Public health risks associated with pesticides and natural toxins in foods in Radcliffe's IPM World Textbook"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990218073023/http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm |date=1999-02-18 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಕೀಟನಾಶಕ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 220,000 ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="WHO2">WHO. 1992. Our planet, our health: Report of the WHU commission on health and environment. Geneva: World Health Organization.</ref> ಪಿಡುಗು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಕೀಟನಾಶಕ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ 'ಕೀಟನಾಶಕ ತುಳಿತಯಂತ್ರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಹೊಸ ಕೀಟನಾಶಕವೊಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳೆ ನಿರೋಧಕತೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CS Pest2">Chrispeels, M.J. and D.E. Sadava. 1994. "Strategies for Pest Control" pp.355-383 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> 'ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು' ಮತ್ತು ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಬೇಸಾಯದ ಬಳಕೆಯೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಾದವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ನ (ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ) ಜಾಲತಾಣದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ’ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name="DAvery2">Avery, D.T. 2000. ''Saving the Planet with Pesticides and Plastic: The Environmental Triumph of High-Yield Farming''. Hudson Institute, Indianapolis, IN.</ref><ref>Center for Global Food Issues. Churchville, VA. [http://www.cgfi.org/ "Center for Global Food Issues."]. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜಿ-ವಿನಿಮಯವು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ,<ref name="WH2">Lappe, F.M., J. Collins, and P. Rosset. 1998. "Myth 4: Food vs. Our Environment" pp. 42-57 in ''World Hunger, Twelve Myths'', Grove Press, New York.</ref> ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯಂಥ ಫಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ === [[ತಾಪಮಾನ]], ಮಳೆಬೀಳುವುದು (ಬೀಳುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ), [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|CO₂]], ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಈ ಅಂಶಗಳ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Fraser, E.: [http://www.vulnerablefoodsystems.com/ “Crop yield and climate change”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023431/http://vulnerablefoodsystems.com/ |date=2016-10-23 }}, Retrieved on September 14, 2009.</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಹದಗೆಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಣ್ಣು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಂಥ ತೇವವಾದ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Soils OM2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Soil Organic Matter" pp.353-385 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತೇವವಾದ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಮಣ್ಣುಗಳು ಸಹ ಅಪನೈಟ್ರೀಕರಣದ (ನೈಟ್ರೇಟುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನೈಟ್ರೈಟುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು) ಮೂಲಕ [[ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Soils N2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Nitrogen and Sulfur Economy of Soils" pp.386-421 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ನ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸಬಹುದು. == ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ವಿರೂಪಣೆಗಳು == ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೃಷಿಕರು ಅತಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. USನ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಕನೋರ್ವ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ (2003ರಲ್ಲಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಹಾಯಧನಗಳಲ್ಲಿ 230 US$ನಷ್ಟು<ref name="BBC2">{{cite news |last=Baxter |first=Joan |date=May 19, 2003 |title=Cotton subsidies squeeze Mali |work=BBC News Online |location=London |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3027079.stm}}</ref> ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಮಾಲಿ]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕರು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆಯೇ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬೆಳೆಗಳು ಕುಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆದ US ಕೃಷಿಕನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಗಳ ಹಿಂಪುಟಿತ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಹವರ್ತಿ ಕೃಷಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಒಬ್ಬ ಜಾನುವಾರು ಕೃಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಒಂದು ಕರುವಿಗೆ 1300 US$ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಧನದ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name="beefsite">{{cite web |publisher = megaagro.com.uy |url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena |accessdate = February 18, 2009 |title = socio en su producción |language = Spanish |archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena |url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆರ್ಕೊಸರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಓರ್ವ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾಲಕ 120–200 US$ನಷ್ಟು ಕರುವಿನ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ (ಎರಡೂ 2008ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು).<ref name="megaagro">{{cite web| title = mercado de faena| language = Spanish| publisher = megaagro.com.uy| accessdate = February 18, 2009| url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena| url-status = dead}}</ref> ಮೊದಲಿನ ನಿದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜಮೀನಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪರಿಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ನಿದರ್ಶನವು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದ ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಉತ್ಪಾದಕತಾ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಷ್ಟಿರಬಹುದು.<ref name="Kansas">{{cite web| title= China: Feeding a Huge Population| publisher= Kansas-Asia (ONG)| url= http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| quote= average farming household in China now cultivates about one hectare| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2003| archive-url= https://web.archive.org/web/20031219222154/http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| url-status= dead}}</ref> ಇಂಥ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಝಿಲ್]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾವಿರಾರು ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚಾ ಜಮೀನನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು US$ಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Paraguay">{{cite web | title= Paraguay farmland real estate| publisher= Peer Voss| url = http://www.ventacamposparaguay.com/farmland.htm |accessdate = February 18, 2009}}</ref><ref>{{cite web| title = Cada vez más Uruguayos compran campos Guaranés (..no hay tierras en el mundo que se compren a los precious de Paraguay...)| language = Spanish| publisher = Consejo de Educacion Secundaria de Uruguay| date = June 26, 2008| url = http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| access-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225075115/http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| url-status = dead}}</ref><ref name="Brazil">{{cite web| title= Brazil frontier farmland| publisher= AgBrazil| url= http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090227003156/http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| url-status= dead}}</ref> == ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ == 1940ರ ದಶಕಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ (ಇದನ್ನೇ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿಯ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 1950 ಮತ್ತು 1984ರ ನಡುವೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 250%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/6496585.stm The limits of a Green Revolution?]</ref><ref>[http://www.energybulletin.net/19525.html The Real Green Revolution]</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ [[ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ವಿತರಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ [[ಶಕ್ತಿ]] ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿತರಿಸಲು ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel1994">{{cite web |url=http://www.dieoff.com/page40.htm |title=Food, Land, Population and the U.S. Economy, Executive Summary |author=Pimentel, David; Giampietro, Mario |date=November 21, 1994 |publisher=[[Carrying Capacity Network]] |accessdate=July 8, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416073610/http://www.dieoff.com/page40.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್]]-ಆಧರಿತ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |author=Abernethy, Virginia Deane |format=PDF |journal=Ethics in science and environmental politics |date=January 23, 2001 |volume=9 |issue=18 |title=Carrying capacity: the tradition and policy implications of limits |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kmDOMqCh?url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |archivedate=2009-10-25 |deadurl=yes |access-date=2009-12-12 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಶಕ್ತಿ ಪೂರಣದ ಬೃಹತ್‌ ಪಾಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತೈಲದ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ (ಇದರ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಎಂದು ಹೆಸರು<ref name="deffeyes012007">{{cite web |url=http://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |title=Current Events - Join us as we watch the crisis unfolding |date=January 19, 2007 |publisher=[[Princeton University|Princeton University: Beyond Oil]] |author=Deffeyes, Kenneth S. |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409045228/https://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mcgreal102007">{{cite web |url=http://raisethehammer.org/article/643/ |title=Yes, We're in Peak Oil Today |publisher=Raise the Hammer |date=October 22, 2007 |author=McGreal, Ryan}}</ref><ref name="ewg1007">{{cite web |url=http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |format=PDF |title=Crude Oil: The Supply Outlook |publisher=Energy Watch Group |date=2007-10 |author=Zittel, Dr. Werner; Schindler, Jorg |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731201045/http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="cohen102007">{{cite web |url=http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |title=The Perfect Storm |author=Cohen, Dave |publisher=ASPO-USA |date=October 31, 2007 }}</ref>)<ref name="koppelaar092006">{{cite web |url=http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |format=PDF |title=World Production and Peaking Outlook |publisher=Stichting Peakoil Nederland |author=Rembrandt H.E.M. Koppelaar |date=September 2006 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2016-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528140010/http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಾನಿಯಾಗಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.<ref>a list of over 20 published articles and books supporting this thesis can be found here [http://dieoff.org/] in the section: "Food, Land, Water, and Population")</ref> ಆಧುನಿಕ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯು ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 1) ಬೀಜದಿಂದ ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗುವಳಿ ಮತ್ತು 2) ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನ [[ಶೀತಕಯಂತ್ರ|ಶೀತಕಯಂತ್ರದವರೆಗೆ]] (ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌) ತಲುಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗಣೆ. ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನು]] ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 400 ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>David Pimentel, Marcia Pimentel, and Marianne Karpenstein-Machan, "Energy use in Agriculture: An Overview," dspace.library.cornell.edu/bitstream/1813/118/3/Energy. PDF.</ref> ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ|ನಿಸರ್ಗಾನಿಲಗಳು]] ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಪೌಂಡ್‌ ಚೀಲದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅರ್ಧ-ಗ್ಯಾಲನ್ನಿನಷ್ಟು ಗ್ಯಾಸೋಲೀನ್‌ಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಇಂಧನವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Manning, Richard. "The Oil We Eat: Following the Food Chain Back to Iraq," ''Harper's Magazine'', February 2004.</ref> ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬರುವ [[ಕೀವಿಹಣ್ಣು|ಕಿವಿಹಣ್ಣು]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದಿಂದ ಬರುವ [[ಶತಾವರಿ]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲದಿಂದ]] ಬರುವ [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಕಲಿ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ]] ಬರುವ ಸಾವಯವ [[ಲೆಟಿಸ್|ಲೆಟಿಸ್‌]] ಸೊಪ್ಪು—ಇವೇ ಮೊದಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದುಕೂರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಲು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 1,500 ಮೈಲುಗಳ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Kingsolver, Barbara. ''Animal, Vegetable, Miracle: A Year of Food Life'', New York: HarperCollins, 2007.</ref><ref>Pollan, Michael. ''The Omnivore's Dilemma'', New York: Penguin Books, 2007.</ref><ref name="pirog2">Pirog, Rich; Van Pelt, Timothy; Enshayan, Kamyar; Cook, Ellen. "Food, Fuel, and Freeways: An Iowa perspective on how far food travels, fuel usage, and greenhouse gas emissions," Leopold Center for Sustainable Agriculture, Iowa State University, June 2001.</ref> ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ತಾನು ಈಡಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಬಳಕೆದಾರನಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವು ಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಇಳುವರಿಯಷ್ಟೇ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು (ಆದರೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ-ಸಾಂದ್ರ ಕೃತಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ) ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Realities of organic farming2">{{Cite web |url=http://www.biotech-info.net/Alex_Avery.html |title=Realities of organic farming<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052038/http://biotech-info.net/Alex_Avery.html |url-status=dead }}</ref><ref name="extension.agron.iastate.edu2">http://extension.agron.iastate.edu/organicag/researchreports/nk01ltar.pdf</ref><ref name="berkeley12">{{Cite web |url=http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |title=Organic Farming can Feed The World!<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2006-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060127013201/http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |url-status=dead }}</ref><ref name="terradaily12">[http://www.terradaily.com/news/farm-05c.html Organic Farms Use Less Energy And Water<!-- Bot generated title -->]</ref> U.S. ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆಯು, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉಪಭೋಗದ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದು ಸಾಗಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಿಸಿರುವ "ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು" ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಹಾರದ ಮೈಲೊಂದನ್ನು, "...ಆಹಾರವೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖರೀದಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ದೂರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವು ತನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 44.6 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ-ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೊಂಡ ಆಹಾರವು 1,546 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಿಯ ಆಹಾರ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಲೋಕವೋರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥಳೀಯ-ಆಧರಿತ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಾವಯವ ಆಹಾರವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅದು ಬಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ]] ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ, ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಲೆಟಿಸ್ ಸೊಪ್ಪು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಎಂದು ಲೋಕವೋರ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇವರ ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. "ಲೋಕವೋರ್" ಆಂದೋಲನದ ಜೊತೆಗೆ ತೈಲ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ [[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲೂ ಸಹ ಕೃಷಿಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳಿಗೆ" ಇದೊಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ, ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಹಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.<ref name="un warning2">[http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml Record rise in wheat price prompts UN official to warn that surge in food prices may trigger social unrest in developing countries]</ref> ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಎಂಬ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಈಗಾಗಲೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು UNನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bradsher012008">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/19/business/worldbusiness/19palmoil.html?em&ex=1200978000&en=0428f9e64240cc22&ei=5087%0A |title=A New, Global Oil Quandary: Costly Fuel Means Costly Calories |author=Bradsher, Keith |date=January 19, 2008 |newspaper=The New York Times }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಹಾರೇತರ [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]] ಬೆಳೆಗಳನ್ನು<ref>Smith, Kate; Edwards, Rob (March 8, 2008).[http://www.sundayherald.com/news/heraldnews/display.var.2104849.0.2008_the_year_of_global_food_crisis.php "2008: The year of global food crisis"], ''The Herald'' (Glasgow).</ref> ಬೆಳೆಯಲು ರೈತರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನಗಳು ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಅಂದರೆ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂಚಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]], ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಂಥ<ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0118/p08s01-comv.html "The global grain bubble"], ''The Christian Science Monitor'' (Boston), January 18, 2008.</ref> ಅಂಶಗಳು) ಏಷ್ಯಾ, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಆಹಾರ]]ದ ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/7284196.stm "The cost of food: Facts and figures"], ''BBC News Online'' (London), October 16, 2008.</ref><ref>Walt, Vivienne (February 27, 2008).[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html "The World's Growing Food-Price Crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129211855/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html |date=2011-11-29 }}, ''Time'' (New York).</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 37 ದೇಶಗಳು ಆಹಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 20 ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಥರದ ಆಹಾರ-ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ಕೊರತೆಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ದೊಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನೂಕುನುಗ್ಗಲುಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮಾಡಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಪೂರಣ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ರಸಗೊಬ್ಬರ-ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ [[ಜಲಜನಕ|ಜಲಜನಕದ]] ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.fertilizer.org/ifa/statistics/indicators/ind_reserves.asp Raw Material Reserves - International Fertilizer Industry Association]</ref> ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಜಲಜನಕದ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Integrated Crop Management-[[Iowa State University]] January 29, 2001 [http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725101213/http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html|date=2017-07-25}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071126035318/http://www.physicstoday.org/vol-57/iss-12/p39.html "The Hydrogen Economy"], ''Physics Today'', December 2004.</ref> ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಂತಹ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಬರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವು ಒಂದೋ ಅತೀವವಾಗಿ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಅಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ==== ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ==== ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುವುದು. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಢಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು, ಅಥವಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಇಳುವರಿಗಳಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಕೃಷಿಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರ್ಮಿಕ]]-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅದು ಬಯಸಬಹುದು.<ref>Strochlic, R.; Sierra, L. (2007). [http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF Conventional, Mixed, and "Deregistered" Organic Farmers: Entry Barriers and Reasons for Exiting Organic Production in California] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509163805/http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF |date=2008-05-09 }}. California Institute for Rural Studies.</ref> ಎಂದಿನ ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಚರ್ಚೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ಇದ್ದಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ]] ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಧನ ''ಮತ್ತು'' ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ''ತ್ಯಾಜ್ಯ''ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆಯೇ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾವಯವ-ಕೃಷಿ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅದು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rsnz.org/topics/energy/ccmgmt.php#2 "Carbon cycle management with increased photo-synthesis and long-term sinks" (2007) Royal Society of New Zealand]</ref><ref>Greene, Nathanael (December 2004). [http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf How biofuels can help end America's energy dependence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205034108/http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf |date=2010-12-05 }}.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ ದೊರೆತ ಪೂರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |publisher=The Electronic Journal of Environmental, Agricultural and Food Chemistry |volume=7 |month=June |year=2008 |author=Srinivas et al. |title=Reviewing The Methodologies For Sustainable Living |url=http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |pages=2993–3014 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512160542/http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology |volume=4(1): 2 }}</ref><ref>{{cite journal |publisher = Journal of Economic Integration |volume = 19, Number 2 |month = June |year = 2004 |author = Pillarisetti, R.; Radel, Kylie |title = Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url = http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages = 332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2008ರ ಜನವರಿಯ ವರದಿಯೊಂದು GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: "GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಸರೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿವೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |publisher=Friends of the Earth International |month=January |year=2008 |title=Who Benefits from GM Crops? |author=Lopez Villar, Juan; Freese, Bill |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215192811/http://foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |url-status=dead }}</ref> GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಹು-ವರ್ಷೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕೌಶಲಗಳು ಅದೇ ಬೆಳೆಯ ಅತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಪ್ರಬೇಧವನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite journal |url=http://www.newscientist.com/article/mg18124330.700-monsanto-failure.html |publisher=[[New Scientist]] | location = London |date=February 7, 2004 |title=Monsanto failure |accessdate=<!---April 18, 2008---> |volume= 181 No. 2433 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಥವಾ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕೃಷಿಕರ ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೀವಾಂತರವಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳೆಂಬಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ, GMO ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |publisher=Genetic Resources Action International (GRAIN) |month=August |year=2002 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author=Kuyek, Devlin |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325045343/http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗದಂತೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7428789.stm |work =BBC News Online | location = London |date=May 30, 2008 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author= Cooke, Jeremy |accessdate=<!---June 6, 2008---> }}</ref> == ಕಾರ್ಯನೀತಿ == ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಸಂರಕ್ಷಣೆ * ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ * ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ * ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು. * ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು [[ಮಾಲಿನ್ಯ|ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ]] ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * [[ಬಡತನ]]ವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === [[ಚಿತ್ರ:Coffee Plantation.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ ಮಿನಾಸ್ ಗೆರಾಯ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ, ಸಾಓ ಜೋಓ ಡೊ ಮನ್‌ಹುವಾಕು ನಗರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ತೋಟ.]]{{Refbegin}} * Alvarez, Robert A. (2007). [http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 "The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer"]. ''Gastronomica'', Vol. 7, No. 3, 28-33. Retrieved on November 12, 2008. * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Selin, Helaine (ed.), ''Encyclopedia of the history of Science, technology, and Medicine in Non Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp.&nbsp;20–22. * Collinson, M. (ed.) ''A History of Farming Systems Research''. CABI Publishing, 2000. ISBN 0-85199-405-9 * Crosby, Alfred W.: ''The Columbian Exchange: Biological and Cultural Consequences of 1492''. Praeger Publishers, 2003 (30th Anniversary Edition). ISBN 0-275-98073-1 * Davis, Donald R.; Riordan, Hugh D. (2004). "Changes in USDA Food Composition Data for 43 Garden Crops, 1950 to 1999". ''Journal of the American College of Nutrition'', Vol. 23, No. 6, 669-682. * Friedland, William H.; Barton, Amy (1975). "Destalking the Wily Tomato: A Case Study of Social Consequences in California Agricultural Research". Univ. California at Sta. Cruz, Research Monograph 15. * Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). ''A history of world agriculture : from the Neolithic Age to the current crisis''. Monthly Review Press, New York. ISBN 1-583-67121-8 * Saltini A. ''Storia delle scienze agrarie'', 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414-1 * Watson, A.M. (1974). "The Arab agricultural revolution and its diffusion", in ''The Journal of Economic History'', 34. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * Wells, Spencer (2003). ''The Journey of Man: A Genetic Odyssey''. Princeton University Press. ISBN 0-691-11532-X * Wickens, G.M. (1976). "What the West borrowed from the Middle East", in Savory, R.M. (ed.) ''Introduction to Islamic Civilization''. Cambridge University Press. {{Refend}} === ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು === * [http://www.nationalaglawcenter.org/ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲಾ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070820175006/http://www.nationalaglawcenter.org/ |date=2007-08-20 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326172429/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm |date=2009-03-26 }} ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಗೌಪಬ್ಸ್'' ನಿಂದ * [http://www.worldbank.org/rural ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ರೂರಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119000038/http://www.worldbank.org/rural |date=2008-11-19 }} ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.nal.usda.gov/speccoll/collectionsguide/collection.php?subject=Plant_Exploration ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಟು ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ * [http://www.ifap.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್‌] (IFAP) * [http://www.cdc.gov/niosh/topics/agriculture NIOSH ಕೃಷಿ ಪುಟ] - ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಲಹೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು * [http://agriculture.house.gov/info/glossary.html ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಸದನ ಸಮಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420221332/http://agriculture.house.gov/info/glossary.html |date=2012-04-20 }} - ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪದಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪದಕೋಶ * [http://www.ukagriculture.com/ UKAgriculture.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111084257/http://www.ukagriculture.com/ |date=2007-11-11 }} - ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ * [http://www.agriculturalproductsindia.com/ Agricultural Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103090938/http://agriculturalproductsindia.com/ |date=2010-01-03 }} - ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816201938/http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf |date=2011-08-16 }} * [http://dictionary.babylon.com/science/agriculture ಕೃಷಿ ಪದಕೋಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055433/http://dictionary.babylon.com/science/agriculture/ |date=2012-04-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] 8tn11l07e0gd2g347jlqizhb9zrj4o3 0 22402 1370886 1343579 2026-03-31T00:07:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | skyline = Poomparai village.jpg| skyline_caption = ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ| native_name = "ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ " கோடைக்கானல் | other_name= ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ | type = city | latd = 10.235 | longd = 77.486| locator_position = right | inset_map = yes | inset_map_size = 75px | inset_map_x = 160px | inset_map_y = 205px | inset_map_marker = | inset_map_marker_size = 4x4px | inset_map_default = Tamil Nadu | state_name = ತಮಿಳು ನಾಡು | district = [[ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಿಂಡಿಗಲ್]] | nearest_city = [[ಮಧುರೈ]] {{convert|121|km|abbr=on}}| established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೧೮೪೫ <ref name=DMA>Kodaikanal Department Of Municipal Administration And Water Supply, [http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_Historical%20Moments.htm Historical Moments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324043243/http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_Historical%20Moments.htm |date=2009-03-24 }}, 2005</ref>| leader_title_1= ಅಧ್ಯಕ್ಷ| leader_name_1 = '''ಎಸ್.ಮಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ'''| leader_title_2 = ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ| leader_name_2 = '''ಪಿ.ಚೆಲ್ಲದೊರೈ '''| altitude =2133| precip =1650 | temp_summer= 19.8 | temp_winter= 8.3 | population_as_of = 2001 | population_total = 32931| population_density = 1100| area_magnitude= | area_total = 21.45 | area_telephone = 240 - 242 | postal_code = 624601 | vehicle_code_range = TN 57 | sex_ratio = M 51% F 49%| literacy =66% 1991| unlocode = | footnotes = '''ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ''': [http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/index.htm '''ಕೊದೈಕೆನಾಲ್ ಪುರಸಭೆ''']<br /> ''' ಇ-ಅಂಚೆ: commr.kodaikanal@tn.gov.in''' | }} '''ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ''' [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ [[ದಿಂಡಿಗಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಊರು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ "ಕಾಡಿನ ಕೊಡುಗೆ" ಎಂದು.<ref name="about">{{cite web|url=http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_city.htm|title=ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ|publisher=Kodaikanal Department Of Municipal Administration And Water Supply|work=[[ತಮಿಳು ನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]]|accessdate=23 November 2009|archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316080804/http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_city.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಎಂದರೆ "ಬೆಟ್ಟ ತಾಣದ ರಾಜಕುಮಾರಿ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಪ್ರವಾಸ|ಪ್ರವಾಸಿಗರ]] ಆದರಾತಿಥ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ==ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದವರು ಯಾರು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ತಮಿಳಿನ ಕೋ.ಡಯೈ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆ" ಮತ್ತು ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ನೋಡುವುದು", ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳವೆಂದರ್ಥ ಅರ್ಥಾತ್ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸುವ ತಂಪಾದ ತಂಗುದಾಣ. ಇತರೆ ಕುತೂಹಲಕಾರೀ ವಿವರಣೆಗಳೆಂದರೆ, [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಾಂತರಗಳಿವೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೊಡೈ ಮತ್ತು ಕೆನಾಲ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ "''ಕೆನಾಲ್'' ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಆವರಿಸಿದ ಅರಣ್ಯ. ನಂತರ ''ಕೊಡೈ'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಮಿಳಿನ ದೀರ್ಘ 'ಓ' ಮತ್ತು ಕೋ.ಡಿ ಅರ್ಥ "ಕೊನೆ" ಎಂದು. ಹಾಗಾಗಿ ಕೋ...ಡೈ ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಕೊನೆ" ಎಂಬುದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಅಂದ ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.<ref name="about" /> ತಮಿಳಿನ ಹ್ರಸ್ವ 'ಒ'ನ ಕೊ..ಡಿ ಅರ್ಥ "ಲತೆಗಳು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಲತೆಗಳು" ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ನೆಲೆಸುವದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '"ದಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರೀಪರ್ಸ್"' (ಲತೆಗಳ ಅರಣ್ಯ) ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು,<ref>[https://books.google.com/books?id=yvNWAAAAMAAJ&amp;pg=PA482&amp;dq=point+calimere&amp;ei=JsDVSM7oFYGCywSH64XIAw&amp;client=safari#PPA583,M1 ದಿ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಅಂಡ್ ಸದರನ್ ಏಷಿಯಾ] ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬಾಲ್‌ಫೋರ್ ಅವರಿಂದ, ಬಿ. ಕ್ವಾರಿಟ್ಚ್, 1885, ಐಟಂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು: ಸಂಪುಟ.2 ಹೆಚ್-ಎನ್‌ವೈಎಸ್‌ಎ, ಪಿ583, ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ, ಡಿಜಿಟೈಜ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಜನವರಿ 29, 2008</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನ ದೀರ್ಘ 'ಓ' ಎಂಬುದು ಕೋ..ಡೈನ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆ". ಹಾಗಾಗಿ ಕೋ...ಡೈ ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆಯ ಅರಣ್ಯ" ವೆಂದು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಹ್ರಸ್ವ 'ಒ' ಎಂದರೆ ಕೊ..ಡೈ ಅರ್ಥ "ಕೊಡುಗೆ". ಅಂತೆಯೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‍ನ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ" ಎಂದು, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅರಣ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯೆಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="about" /> ಲತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಪದ [[ವಲ್ಲಿ]], ವೆಡ್ಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜೇನು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಒಡೆಯನ ಮಗಳು. ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಅವರು ಬೇಟೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನವಜಾತ ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುವೊಂದು ದೊರಕಿತು. ಹಾಗೇ ಬಳ್ಳಿ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮಗುವಿಗೆ, ಅವರು ವಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಕ್ರಮೇಣ [[ಕುರುಂಜಿ]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಮುಂದೆ [[ಮುರುಗ]] ದೇವರ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. [[ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮುರುಗನ ಭಾವಪ್ರಧಾನವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು [[ಪಾಳೆಯಾರ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗದವರು. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಅವಧಿಯ ತಮಿಳಿನ [[ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Mitchell">ಮೈಕೇಲ್ ನೋರಾ, ''ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್: ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್'', ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಭೂಗೋಳ ವಿಭಾಗ, [https://books.google.com/books?lr=&amp;ei=jSjXSLfECIm6zAShg-XrDg&amp;id=1yZjAAAAIAAJ&amp;dq=%22Mitchell%22+%22Indian+Hill+Station%22&amp;q=+kodaikanal+sangam&amp;pgis=1 ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಂಗಮ್, ಪು97], 1972 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ಜನವರಿ 28, 2008</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‍ನ [[ಕ್ರೈಸ್ಥ ಮಿಷಿನರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಆಡಳಿತ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವ]] ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅಂತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು [[ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ]] [[ಉಷ್ಣವಲಯ]]ದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಯಿತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಂಭಾವಿತ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣ ಮೋಹಕಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="TDC">ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, [http://www.tamilnadutourism.org/places/citiestowns/Kodaikkanal.aspxCatId=C1&amp;SubCat1Id=C1S1&amp;SubCat2Id=C1S1S13 ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಲೀವರ್]]ನ ಭಾರತದ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಯೂನಿಲೀವರ್|ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಯುನಿಲೀವರ್‌]]ನ ಒಡೆತನದ [[ಪಾದರಸ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪಾದರಸದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.corporatewatch.org.uk/?lid=260#env|publisher=Corporate Watch|title=Unilever Environmental Pollution|accessdate=2007-08-08}}</ref> ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ==ಭೂಗೋಳ== [[File:AMS-Kodaikanal.jpg|thumb|ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ೧೯೫೫ರ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆ]] ಪರಪ್ಪಾರ್ ಮತ್ತು ಗುಂಡಾರ್ ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ, [[ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಮೇಲೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣವೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಮರೂಪದ ಹೊಂಡವಾಗಿತ್ತು, ಈಗ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರ]] ಒಂದೇ {{convert|5|km}} ಪರಧಿಯೊಳಗಿರುವ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]]ಗಳು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ [[ನೀಲಗಿರಿ]] ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲುಸಾಗಿರುವ [[ಶೋಲ|ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಿವೆ. ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿರುವ ಹೊಳೆಗಳು ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="TDC" /> ಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಪಾಲಂಗಿ ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಪಟ್ಟಿ]] ಹಳ್ಳಿಗಳವರೆಗೆ ಕಾಪುನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ಪಳನಿಯವರೆಗೆ ಇದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಾತವಾದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಕುಂಬಮ್ ಕಣಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ [[ಮಂಜಮ್‌ಪಟ್ಟಿ ಕಣಿವೆ]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವನ್ಯ ಮೃಗ ಧಾಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]], [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಭಾಗಗಳಿವೆ. {{Geographic Location |title = |Northwest = [[ಪೊಲ್ಲಾಚಿ]] |North = [[ಪಳನಿ]] |Northeast = ಪೆರುಮಲೈ |West = [[ಮುನ್ನಾರ್]] |Centre = ಕೊಡೈಕನಾಲ್ |East = [[ಡಿಂಡಿಗಲ್]] |Southwest = [[ಬೋಧಿನಾಯಕನೂರ್]] |South = [[ಥೇಣಿ]] |Southeast = [[ಪೆರಿಯಾಕುಳಂ]] }} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Anna Salai, Kodaikanal.JPG|thumb|ಅನ್ನಾಸಾಲೇ, ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಜಾರ್, ಮೌಂಟ್ ಪೆರುಮಾಲ್‌ಮಲೈ‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರ]] {| class="wikitable sortable " align="left" |- style="background:#87CEFA;color:white" | align="center"|'''ಋತು''' | align="center"|'''ತಿಂಗಳು''' |- align="center" | '''ಉಚ್ಚ ಕಾಲ''' | ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ |- align="center" | '''ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ''' | ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್; ಜುಲೈ -ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ |- align="center" | '''ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಲ''' | ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಜನವರಿ |} ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು [[ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ]]ದಿಂದ ಸಾಗಿದೆ.<ref name="shop" /> ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಉಚ್ಚ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸತತವಾದ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉನ್ನತ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಏಕಮುಖ ಹಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದಂತೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರವಿರುವ ನಗರಗಳ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಮಧುರೈ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], ನಂತಹ ಪಟ್ಟಣವು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಭರಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/wheretostay/hotel2.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ - ಹೋಟಲುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126003246/http://www.kodaikanal.com/wheretostay/hotel2.htm |date=2010-01-26 }}</ref> 50 ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಯುರೋಪಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ‌ಗೆ ಸೇರಿದ ೩೦ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. [[File:Palani hills kodai Waterfall.jpg|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಜಲಪಾತದ ಮಾರ್ಗಗಳು]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಆರು [[ರಿಟೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಶಾಖೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಐದು [[ಆಟೊಮೇಟೆಡ್ ಟೆಲ್ಲರ್ ಮೆಶಿನ್ಸ್]] (ಎಟಿಎಂ). (0}ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಂ ಎಸ್.ಜಿ.ಜೆ ತಂಗದುರೈ ಕಟ್ಟಡ, ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಸಿಎಲ್‌ಎಸ್ ಶಾಪ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. ಪೆರುಮಾಳ್‌ಮಲೈ‌ನ ಲಾಸ್ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ, ಎಂಎಂ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆಯಿದೆ. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ನ ಶಾಖೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಕೂಡಾ ಲೇಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿನ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ<ref>ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, [http://www.statebankofindia.com/atmlocator.jsp?lang=0&amp;id=0# ATM ಲೊಕೇಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090517034458/http://statebankofindia.com/atmlocator.jsp?lang=0&id=0 |date=2009-05-17 }}</ref>. [[ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆ ನೈದುಪುರಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದು ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈನ ಹಳೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದ ಎದುರುನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Banks1">kodaikanal.com [http://www.kodaikanal.com/bank.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]</ref>,<ref name="ATM">ಎಟಿಎಂಬ್ಯಾಂಕ್‌ಇಂಡಿಯಾ, [http://www.atmbankindia.com/html/Dindigul-Kodaikanal.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಟಿಎಂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಳಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707183154/http://www.atmbankindia.com/html/Dindigul-Kodaikanal.htm |date=2011-07-07 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುರೈ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Banks2">kodaikanalonline.com [http://www.kodaikanalonline.com/bank.htm ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163202/http://www.kodaikanalonline.com/bank.htm |date=2011-07-13 }}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ [[ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿ]]ಗಳಿವೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಹೂವುಗಳು, ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಮಾಂಸ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಿಸಿ ಲಘು ಆಹಾರ, ಅಗ್ಗದ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ತೈಲಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಒಣ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಗೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಡೈ‌ನ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ ಸರ್ವರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರೇಮಿಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಅದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಗಲ್ಲಿಯಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣರು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿದೇಶಿಗರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬದವರಿರುತ್ತಾರೆ, [[ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ]] ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯವರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಪ್ಲಮ್ಸ್, ಪೇರಲು ಹಣ್ಣು,[[ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]], ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಹೂಕೋಸು, ಕೋಸು, [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/agriculture.htm ವ್ಯವಸಾಯ]</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯ-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಕರಕುಶಲ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾಕೋಲೇಟ್, ಅಂಚೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಿಗಿರಿ ತೈಲ.<ref name="shop">kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/shopping.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ - ಶಾಪಿಂಗ್]</ref> ==ಆರೋಗ್ಯ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್), ವೆನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಶು ಪ್ರಸವ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜಟಿಲವಾದ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಎಂಬುದು ಆಧುನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಪ್ರಸವ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನರ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಔಷಧಿ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಔಷಧಿಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ, ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸೋಲಜಿ, ರೇಕಿ, ಕೋಲ್ಡ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸ್ಪೈನಲ್ ಬಾಥ್, ನ್ಯಾಚುರೋಪಥಿ, ಮುರ್ಮಾ (ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ರೋಗ ಪತ್ತೆ). ಎಕ್ಸ್-ರೇ (ರೇಡಿಯಾಲಜಿ); ಸೋನೋಗ್ರಾಫಿ (ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್); ಪ್ಯಾಥಾಲಜಿ ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿ, ಫಾರ್ಮಸಿ, ಒ.ಟಿ, ಒ.ಪಿ.ಡಿ. ಯನ್ನು ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಆಧುನಿಕ ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕೋಕರ್ಸ್ ವಾಕರ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ ಹತ್ತಿರ ಡಾ. ವೆನ್ ಅಲೆನ್ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಘಟಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಪ್ಯಾಥಾಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬ್, ಮತ್ತು ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಪರೇಶನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಶೋಲಾ ರಸ್ತೆಯ ರಾಕ್ ಕಾಟೇಜ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಬೆಟ್ಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದೆ. 1927 ರವರೆಗೂ ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಪುರಸಭೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಇದು ಎಕ್ಸ್-ರೇ, ದಂತ, ಪ್ರಸವ ವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com%7CKodaikanal - ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲದ [[ಪಾದರಸ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]] ಯು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗವು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರವು ಪಾದರಸ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಲಿನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.<ref>ದಿ ಹಿಂದೂ, [http://www.hindu.com/2007/08/23/stories/2007082352980300.htm "ಪ್ರಿವೆಂಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104021328/http://www.hindu.com/2007/08/23/stories/2007082352980300.htm |date=2007-11-04 }}, (2007-8-23),</ref>,<ref>ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಎ ಲೇಕ್ ಡ್ಯೂ ಟು ಎ ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಸಿಚುಯೇಟೆಡ್ ಇನ್ ಎ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ : ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್, ಇಂಡಿಯಾ, ಲೇಖಕ(ರು): ಕರುಣಾಸಾಗರ್ ಡಿ. (1) ; ಬಲರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ಎಂ.ವಿ. (1) ; ಆಂಜನೇಯಲು ವೈ. (2) ; ಅರುಣಾಚಲಂ ಜೆ. (1) ; ಲೇಖಕ(ರು) ಅಂಗೀಕಾರ(ಗಳು) (1) ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪೊಸಿಷನಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ (CCCM), ಬಾಬಾ ಅಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ, ಇಸಿಐಎಲ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್500 062, ಐಎನ್‌ಡಿಇ, (2) ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕುಕ್ಕಟಪಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಐಎನ್‌ಡಿಇ [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=17799836 ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್]</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಬೃಂದಾವನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ <ref>http://petersschoolkodai.com ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್</ref> ಮತ್ತು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ <ref>[http://www.kodaikanalpublicschool.org ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506183330/http://www.kodaikanalpublicschool.org/ |date=2021-05-06 }}.</ref> ಇತರ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ:ಝಿಯಾನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಭವನ್ಸ್ ಗಾಂಧಿ ವಿದ್ಯಾಶ್ರಮ್, ಸೆಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸೆಂಟ್ ಝೇವಿಯರ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್. ಇಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಭಾರತದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.motherteresawomenuniv.ac.in/Mother ಥೆರೇಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://www.kodaikanal.com, ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು 25, 2007</ref><ref>[http://www.kodaikanal.com/annaitherasauniversity.htm ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]</ref> [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, [[ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.{{convert|22|km}} ಇದು {{convert|25|acre}} ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಕೆಯ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲಿಕೆ, ೨೪/೭ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ೮ ಎಂಬಿಟ್ಸ್/ಸೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಟಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ [[ನಿಸ್ತಂತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, [http://www.kodaitech.com/aboutus.htm ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163354/http://www.kodaitech.com/aboutus.htm |date=2011-07-13 }}</ref> ==ಧರ್ಮ== [[File:La Sallete Church.JPG|thumb|ಲಾ ಸಾಲಟೆ ಚರ್ಚ್]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಣ [[ಮಿಷನರಿಗಳು]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಚರ್ಚುಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ - ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಎದುರು, ಗೋರಾಪುರ್, ಲೇಕ್ ಎಂಡ್, ಲಾ ಸಲೆಟ್ಟಿ, ಲೂಥರನ್ ಮಿಷನ್, ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ - ಮುಂಜಿಕಲ್, ಸೆಂಟ್ ಆಂಟನಿಸ್ - ಆಂಥೋನಿಯರ್ ಕೋವಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಝೇವಿಯರ್, ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಮತ್ತು ಕೋಕರ್ಸ್ ವಾಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವುದು ಯೂನಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕೊಡೈ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಎಡ್ಡಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಚಾಪಲ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಲವಾರು [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ದುರ್ಗೆ]] ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್, ಕುರಿಂಜಿ ಆಂಡವರ್ ಕೋವಿಲ್, [[ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್]] ಕೋವಿಲ್, ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ [[ಮುರುಗನ್]] ಕೋವಿಲ್ ಮತ್ತು [[ವಿನಾಯಗರ್]] ಕೋವಿಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] [[ಮಸೀದಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಸ್ ವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಂಜಿಕಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. [[ಟಿಬೇಟ್]] ನ ಟಿಬೇಟಿಯನ್ [[ಬೌದ್ಧ]] ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಸಕ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ==ಪೌರ ಸಮಾಜ== [[File:Kodai GC groomed green.JPG|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್]] ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಕ್ಲಬ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೌರ ಸಮಾಜ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೆಂದರೆ [[ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ''(ಜಿಲ್ಲೆ ೩೨೪B)'' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೯೮೫)'' ; ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೮೯೦)'' ಸುಮಾರು ೬೫೦ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಗೋಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್]] ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೮೯೫)'' ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ೧೮ ತೂತು ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್, ಸುಮಾರು {{convert|143|acre|km2}} ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು ಪೊಯಟ್ ತ್ಯಾಗರಾಜರ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೯೧೫)''.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂಗ್ರಹ 4/12/2007 [http://www.kodaikanal.com/generalinformation.htm ಹೋಟಲುಗಳು/ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ದೇವಾಲಯ, ವಿನೋದ]</ref> ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮಿಷನರಿ ಯೂನಿಯನ್ ''(ಕೆಎಂಯು)'' ಹಲವಾರು ಮಿಷನರಿಗಳ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಲು ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಚಾತುರ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೨೬ ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್]] ಶೈಲಿಯ ಕ್ಲಬ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಟೀ, ೬ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಓದುವ ಕೋಣೆ, ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>ಹೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಯುಗೇನ್ ಪಿ. ''ಫ್ರಮ್ ಮಿಷನ್ ಟು ಚರ್ಚ್: ದಿ ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ ಮಿಷನ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ'', Wm. ಬಿ. ಎರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಬಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್,[https://books.google.com/books?id=0A6ruPk7-lcC&amp;pg=PA348&amp;lpg=PA348&amp;dq=Kodaikanal+Missionary+Union&amp;source=bl&amp;ots=6PZmv_C11g&amp;sig=jRT1Ovq4EXeSOB4zkDV61XmhRE4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=8&amp;ct=result#PPA349,M1 "ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮಿಷನರಿ ಯೂನಿಯನ್" (ಕೆಎಂಯು), ಪು. 348] (2001) ISBN 0802849008, 9780802849007 512 ಪುಟಗಳು</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಎಂಯು ೧೯೮೦ ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಗಾಸಿಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಎಂಯು ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಗಲೂ ಸಹ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೆಎಂಯು ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲ ಕೆಎಂಯು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, [http://www.kis.in/foundation/archives.html ಕೆಐಎಸ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004133308/http://www.kis.in/foundation/archives.html |date=2008-10-04 }}</ref> 2008. [[File:Kodaikanal Lake View.JPG|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ನೋಟ: ಮೌಂಟ್ ಪೆರುಮಾಳ್, ಬೋಸ್ ಹೌಸ್, ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಹೌಸ್, ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಮೀನಿನ ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರ, ಲೇಕ್ ರೋಡ್.]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಲವಾರು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ]] ವರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಟೂರಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪೀಪಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ ''(ಕೆಒಪಿಡಿಇಜಿ)'' ಪ್ರಮುಖವಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಕೊಪೆಡೆಗ್ ಅವರ ''ಮೇಡ್-ಇನ್-ಇಂಡಿಯಾ'' ಎಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆನಪಿನ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2007/02/11/stories/2007021100330700.htm |title=ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಜನರ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುಂಪು |access-date=2010-01-28 |archive-date=2011-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110204060530/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2007/02/11/stories/2007021100330700.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈನಲ್ಲಿರುವ ''ಕಾಟೇಜ್ ಕ್ರ್ಯಾಫ್ಟ್ಸ್ ಶಾಪ್'' ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೊಡೈ ''(ಸಿಒಆರ್ಎಸ್ಒಕೆ)'' ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ರಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಾರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆ ಕಮೀಷನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="shop" /> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ "ಪಾಟರ್ಸ್ ಶೆಡ್" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿಯು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರಾರು ಉತ್ತಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಲಾಭಗಳನ್ನು ದೌರ್ಬಲ್ಯಯುಕ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ''ಬೆಥಾನಿಯಾ ಕಿಡ್ಸ್‌'' ಗೆ ದಾನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬೆಥಾನಿಯಾ ಕಿಡ್ಸ್ [http://www.bethaniakids.org/index.cfm?fuseaction=dsp_individual_ministry&amp;ministryPK=6 ಪಾಟರ್ಸ್ ಶೆಡ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825161115/http://www.bethaniakids.org/index.cfm?fuseaction=dsp_individual_ministry&ministryPK=6 |date=2007-08-25 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಲೇಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ವಟ್ಟಕ್ಕನಲ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಜೇಶನ್ ಫಾರ್ ಯೂಥ್, ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ''(ವಿಒವೈಸಿಇ)'' ಇವುಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಡಿ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಿಯಮವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಮರುಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋಟಲ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಟ್ಟಣದಾದ್ಯಂತ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ''ದಾನ ಮಾಡಿದವರು '' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮೌನ ವ್ಯಾಪಾರಿವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ.<ref>ಆರ್.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಸ್ಟಿವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ತಾನ್ಯಾ ಬಾಲ್ಕಾರ್, ಶೋಲಾ - ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್, ದಿ ಅಂಗ್ಲೇಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, ಶೆಂಬಗನೂರ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ 624104, ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ 318-319, ಸಂ. (26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000) ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂ - ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ : : ಇಂಡಿಯಾ, [http://envis.nic.in/sdnp/casestudy/cases/pambarshola.html ಪಂಬಾರ್ ಶೋಲಾ : ಎ ಸಕ್ಸಸ್ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್-ವಿ-ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಫ್ರಮ್ ವೇಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721170315/http://envis.nic.in/sdnp/casestudy/cases/pambarshola.html |date=2011-07-21 }}</ref> ==ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | image1 = Kodai Lake.jpg | caption1 = Kodaikanal lake | image2 = Coaker's Walk.jpg | caption2 = View from Coaker's Walk | image3 = Eucalyptus plantation, Kodaikanal.jpg | caption3 = [[Eucalyptus]] plantation | image4 = Suicide point.jpg | caption4 = Green Valley View (formerly called Suicide Point) | image5 = Pine forest, Kodaikanal.jpg | caption5 = [[Pine]] forests, Kodaikanal }} ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಹಲವಾರು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಾತ್ಮಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನವವಿವಾಹಿತರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುವ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅನುಕ್ರಮಾಂತರವಾಗಿ ಬಸ್‌ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. '''[[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರ]]''', {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು ಕೃತಕವಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು 45 ಹೆಕ್ಚೇರು(60 ಎಕರೆಗಳು) 1863 ರಲ್ಲಿ ಸರೋವರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಡಲ್‌ಬೋಟ್ {/೦)ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಹತ್ತಿರ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ‌ಲ್ಲಿ ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್‌‌ವೊಂದಿದೆ, ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್‌ಗಳು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸುಂದರ ಸರೋವರದ {{convert|5|km}}ಹೊರವಲಯದ ತುದಿಭಾಗಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನಡೆಯಲು ನೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. '''ಬ್ರೆಯಾಂಟ್ ಉದ್ಯಾನವನ''' : {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದಂತಹ {{convert|20.5|acre}}ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು 1908 ರಲ್ಲಿ ಮದುರೈ‌ನ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ, ಹೆಚ್.ಡಿ.ಬ್ರೆಯಾಂಟ್‌ರವರಿಂದ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಯಿತು. 325 ಜಾತಿಗಳ ಮರಗಳು, ಪೊದರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ,ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲನ ಹೂಗಳು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 740 ಪ್ರಭೇದದ ಗುಲಾಬಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ 1857 ರ [[ನೀಲಿಗಿರಿ]] ಮರಗಳು ಮತ್ತು [[ಬೋಧಿ]] ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವಪೂರ್ಣ ನೋಟವಾಗಿದೆ. ಮರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಸಿತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವು ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಗೈಡ್, [http://kodaikanal.mediadir.in/bryant-park/ ''ಬ್ರೆಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307215310/http://kodaikanal.mediadir.in/bryant-park/ |date=2009-03-07 }}, 2007</ref> {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 180 | image1 = Kodai Coakers Walk 1900.jpg | caption1 = Coaker's Walk (1900) | image2 = BearShola.jpg | caption2 = Bear shola falls | image3 = Kodaikanal01.JPG | caption3 = Pillar Rocks | image4 = SilverCascade.jpg | caption4 = Silver Cascade | image5 = Kodaikanal Solar Observatory-a.jpg | caption5 = Kodaikanal Solar Observatory }} '''ಕೊಕರ್ಸ್ ವಾಕ್''', {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, 1872 ರಲ್ಲಿ ಲಿಪ್ಟನ್.ಕೊಕರ್ಸ್ ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಕೊಡೈನ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಅಂಚಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ {{convert|1|km|ft|adj=on}} ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಡಿಗೆಯು ಮೌಂಟ್ ನೆಬೊ ಸುತ್ತಲೂ ಸುರಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಸುತ್ತಲಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೋಡವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ನೋಸ್ ನೋಡಬಹುದು, ಮತ್ತು [[ಪಂಬರ್ ನದಿಯ]] ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, [[ಪೆರಿಯಾಕುಲಮ್]] ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು [[ಮದುರೈ]] ನಗರವನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಪರೂಪದ ಇಂದ್ರಿಯಜಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ''[[ಬ್ರೋಕೆನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್]]'' ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೆರಳು ಮೋಡದ ಮೇಲೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೋಡುಗರ ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯನಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂಜು ಅವರ ಮುಂದೆ ಆವರಿಸಿದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಧ್ಯೆ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಿದೆ. ನಡೆಯುವ ದಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/travel/coakerwalk.htm ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ - ಕೊಕರ್ಸ್ ವಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220104713/http://kodaikanal.com/travel/coakerwalk.htm |date=2010-12-20 }}</ref> '''ಬೇರ್ ಶೋಲಾ ಫಾಲ್ಸ್''',{{convert|3|km}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, [[ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ಅರಣ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಉದ್ದವಾದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾದ ಸ್ಥಳದ ಹತ್ತಿರ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತಲು ಹುಷಾರಾಗಿ ಹತ್ತಬಹುದಾದ ಕಾಲುದಾರಿಯಿದೆ. '''ಗ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ''', (ಮೊದಲಿಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು){{convert|5.5|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನದ ಹತ್ತಿರ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ [[ವೈಗೈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ]] ಮೇಲಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಾದ ಹನಿಗಳ{{convert|1500|m}} ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಹೋಗುವ ಸ್ಥಳವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಾಲಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ.<ref>ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌ಗುರು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸರ್ವೀಸ್, ''ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'', [http://www.kodaitrips.com/greenvalleyview.html ಗ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ]</ref> '''[[ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯ]]ಗಳು''' : 1906 ರಲ್ಲಿ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಚೌಬೀನೆ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಮಿಸ್ಟರ್.ಬ್ರಯಂಟ್‌ರವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು'''''' ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಪೈನ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ನುಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book|last=Madras (India : State)|coauthors=B. S. Baliga (Rao Bahadur)|title=Tamil Nadu district gazetteers|publisher=Printed by the Superintendent, Govt. Press|date=2002|page=166}}</ref> '''ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಶೆಂಬಗನೂರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ''',{{convert|6|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದಿಂದ, 1895 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 500 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮ ಪ್ರಸಾಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು 300 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿದೇಶಿ ಗಿಡಗಳಾದ [[ಆರ್ಕಿಡ್]] ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ [[ಲಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಅಂಗೀಕೃತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಪಾಳೇಯಾರು]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಆರ್ಟಿಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಅವರ ಸಂತತಿಯ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎನ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್. (2004) "''ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು-ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್'' " ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ 4/12/2007 [http://www.nlcindia.com/about/about_05f.htm "''ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು-ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್'' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110626164929/http://nlcindia.com/about/about_05f.htm |date=2011-06-26 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸೂರ್ಯನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ {{convert|6|km}} ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ರಸ್ತೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, {{convert|2343|m}}ಇದು ಕೊಡೈನ ಹತ್ತಿರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. 1901 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ - A ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ, ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಸೂರ್ಯನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ, ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ 3/13/2007.[http://www.iiap.res.in/centers/kodai ]</ref> [[ಸೌರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ]] ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಯ ದೃಶ್ಯ-ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ [[ಜಾನ್ ಎವರ್‌ಶಡ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಈಗ [[ಎವರ್‌ಶಡ್ ಪರಿಣಾಮ]]ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ [[ಭೂಮಂಡಲದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಅಲ್ಲದೆ:ಸೊತ್ತುಪಾರೈ ಅಣೆಕಟ್ಟು, [[ವೈಗೈ ಅಣೆಕಟ್ಟು]], ಪೆರಿಯಾಕುಲಮ್ ಮತ್ತು ವರಾಹ ನದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನೋಡಬಹುದು. ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ [[ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಘದ ಪ್ರವಾಸದೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ,ಆಸ್ಟ್ರೋನಮಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ರಾತ್ರಿ-ವೇಳೆಯ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮುಖಾಂತರ ಆಕಾಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಇದು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು, [http://www.iiap.res.in/centers/kodai ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]</ref> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | image1 = Wandern in den Palanis.jpg | caption1 = Dolphin's Nose | image2 = Palani Hills slopes.JPG | caption2 = South facing escarpment from Dolphins Nose }} ಪಿಲ್ಲರ್ಸ್ ರಾಕ್ಸ್, {{convert|8|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದೊಂದು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಮೂರು ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಸಿ{{convert|122|m}} ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್", [http://www.tamilnadutourism.org/hillstations/tnhillstations/HS_Kodaikkanal1.aspx?catid=c3&amp;subcat1id=c3s1&amp;subcat2id=c3s1s1 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921081209/http://www.tamilnadutourism.org/hillstations/tnhillstations/HS_Kodaikkanal1.aspx?catid=c3&subcat1id=c3s1&subcat2id=c3s1s1 |date=2008-09-21 }} p. 2</ref>'''''' ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದೆ, ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ತುಂಬಾ ಜನಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಕೇಂದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಧ್ಯಾನವಿದೆ. '''ಗುಣಾ ಗುಹೆಗಳು''', ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ [[ಗುಣಾ]] ದಿಂದ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು, ಮುಂಚೆ ಇದನ್ನು ''ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'', ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಮೂರು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಬಾವುಲಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಗೂಡುಗಳಿವೆ ಅವುಗಳೇ ಪಿಲ್ಲರ್ ರಾಕ್ಸ್. ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಯುವಕರ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಸಾವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೋಡಲು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಿರಿದಾದ ಆಳವಾಗಿರುವ ಕಂದರಗಳನ್ನು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಈಗ ತುಂಬಾ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗುಹೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ದೂರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>(0/}ಸರವಣ್ಣನ್ ಆಂಗ್ ಮೋ ಕಿಯೋ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ 2 ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ, [http://akssara.blogspot.com/2006/10/guna-cave-devils-kitchen.html ''ಗುಣಾ ಕೇವ್ಸ್ - ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' ] (2006-10-9)</ref> '''ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್''', {{convert|8|km}} ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಗಲವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ತಿರುವುಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿರುವ ಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರವಾದ ಜಾಗದಿಂದ {{convert|1800|m}}ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ {{convert|55|m|adj=on}}ಹರಿದು ಬರುವ ನೀರು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಟಿಸಲಾಗಿದೆ(1972)ಐಟಂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು:ವಿ.76 1972 ಜುಲ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ, ಡಿಜಿಟೈಜ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨,2006,[https://books.google.com/books?id=O6kEAAAAIAAJ&amp;dq=%22silver+cASCADE%22+kodaikanal+-com&amp;client=safari ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸುವುದು,ಪಿ. 126]</ref> ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಳಪೆಯಾಗಿದ್ದು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.<ref>ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌ಗುರು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸರ್ವೀಸ್, ''ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'', [http://www.kodaitrips.com/silvercascade.html ಸಿಲಿವರ್ ಕ್ಯಾಸ್‌ಕೇಡ್]</ref> ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಂದಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಈ ಹೃದಯಂಗಮವಾದ ಜಲಪಾತವು ಜನಾನುರಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕೋತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಜಲಪಾತದ ನೀರು ಸೇತುವೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹಾಯುವಾಗ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. '''ಡಾಲ್ಫಿನ್ಸ್ ನೋಸ್,''' {{convert|8|km}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ಬಂಡೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಉಸಿರೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆಳವಾದ {{convert|6600|m}}ಕಂದರಗಳಿವೆ. ಇದೊಂದು ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳ{{convert|1|km}}ವಾಗಿದ್ದು ಕೆಳಗೆ ತುಂಬಾ ಆಳವಾದ ಪ್ರಪಾತವಿದ್ದು ಆರಂಭಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಪಂಬರ್ ಸೇತುವೆಯಿದೆ. ದಾರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೈನೀಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲದಿಂದ ಹತ್ತುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುಂದರವಾದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ಪ್ರಪಾತದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡೊಡ್ಡಾದ ತಡೆಹುರಿಯಿರುವ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವಾಗ ವೆಲ್ಲಗಾವಿ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ರಸ್ತೆಯಿಂದ''' ಪಂಬರ್ ಫಾಲ್ಸ್ ''' ವರೆಗೂ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗರಚಿಸಿದಂತಹ ಕಾಲ್ದಾರಿಯಿದೆ (1985 ರಲ್ಲಿ ಲಿರಿಲ್ ಸೋಪ್ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಲಿರಿಲ್ ಫಾಲ್ಸ್ ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/travel/dolphinnose.htm ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ - ಡಾಲ್ಫಿನ್ ನೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220104633/http://kodaikanal.com/travel/dolphinnose.htm |date=2010-12-20 }}</ref> '''ಕುರಿಂಜಿ ಆಂಡವಾರ್ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ,''' {{convert|4|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು [[ಕುರಿಂಜಿ ಹೂವಿನಿಂದ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೂ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೈವಗುಣದಿಂದ ''ಶ್ರೀ ಕುರುಂಜಿ ಈಶ್ವರನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ದೇವರು [[ಮುರುಗನ್]]. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 1936 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಳು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಲೀಲಾವತಿಯೆಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ. ರಾಮನಾಥನ್ ಎಂಬುವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಲೇಡಿ ರಾಮನಾಥನ್ ಎಂದೂ ಸಹಾ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅರುಲ್ಮಿಗೂ ದಂಡಾಯುದಪಾಣಿ ಸ್ವಾಮಿ ತಿರು ಕೋಯಿಲ್, ಪಳನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>ಅರುಲ್‌ಮಿಗೂ ದಂಡಾಯುತಪಾಣಿ ಸ್ವಾಮಿ ತಿರು ಕೋವಿಲ್, ಪಳನಿ,1}ಕುರುಂಜಿ ಆಂಡವಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ನಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿದಾಗ ಸರೋವರವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬಿಂದುವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರವಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಮದುರೈ]]({{convert|135|km|disp=s}}), [[ತಿರುಚಿ ]]({{convert|200|km|disp=s}}) ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]] ({{convert|170|km|disp=s}}). (4/)ಹತ್ತಿರವಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ({{convert|64|km|disp=s}}) [[ಪಳನಿ]] ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ಕೊಡೈ ರೋಡ್]] ನಿಲ್ದಾಣ ({{convert|80|km|disp=s}})ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ({{convert|100|km|dips=s}}) [[ದಿಂಡಿಗಲ್]] ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್. [[ಬಟ್ಲಗುಂಡು]] ಅಥವಾ [[ಪಳನಿ]]ಯಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ [[ಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಗಳ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ೨ ರಿಂದ ೩ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೊಡೈಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಠೇರಿ, ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ 4/12/2007 [http://www.dindigul.tn.nic.in/aboutdgl.htm ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420072113/http://www.dindigul.tn.nic.in/aboutdgl.htm |date=2007-04-20 }}</ref> [[ಪೆರಿಯಾಕುಲಂ]] ನಿಂದ [[ಕುಂಬಕ್ಕರೈ]] ಮೂಲಕ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ 28 ಕಿ.ಮೀ. ನ ಕಿರುಹಾದಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಬೈಸಿಕಲ್ ಬಾಡಿಗೆಗಳು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು, ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ನಗರ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>ಕೊಡಯೈ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ,[http://kodaikanal.mediadir.in/2008/05/04/kodaikanal-a-beautiful-hill-resort/ ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಸುಂದರವಾದ ಹಿಲ್ ರೆಸಾರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307121606/http://kodaikanal.mediadir.in/2008/05/04/kodaikanal-a-beautiful-hill-resort/ |date=2009-03-07 }}</ref> [[ರಿಕ್ಷಾಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಎನ್‌ಎಲ್ ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ನೈವೇಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು [http://www.nlcindia.co.in/about/about_05f.htm ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101118111734/http://www.nlcindia.co.in/about/about_05f.htm |date=2010-11-18 }}</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ಚಾರ್ಲೋಟ್ ಚಾಂದ್ಲರ್ ವಿಕ್ಕಿ ಆಫ್: ''ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್: 1845-1945.'' ಲಂಡನ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್, ನಾಗರ್‌ಕೊಯಿಲ್, ಟ್ರಾವಂಕೂರ್, ಇಂಡೇನ್. 1945. *ನೋರಾ ಮಿಚ್ಚೆಲ್: ''ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್''. ಸಂಶೋಧನಾ ಪತ್ರ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಇಲಾಖೆ, No. 141. ಚಿಕಾಗೋ Ill., 1972. *ವೊಕರ್ ವಿಂಕರ್: ''ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್. '' ''ಮೋಡಗಳ ಭೂಮಿ''. ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೊರೋ ಪ್ರೆಸ್, ಫ್ರಾಂಕಲಿನ್ (ಟೆನ್ನಿಸಿ) 1999. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat|Kodaikanal}} *[http://www.kodaionline.com ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163339/http://www.kodaionline.com/ |date=2011-07-13 }} * [http://www.kodaitrips.com/trekkingroutes.html ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್, ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಟ್ರೆಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗಗಳು] *[http://www.mapsofindia.com/maps/tamilnadu/kodaikanal-city-map.gif ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ನಗರದ ನಕ್ಷೆ] * [http://www.palnihills.org ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಂಗೋಪನಾ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ] * [http://wikitravel.org/en/Kodaikanal ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್, ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್] * [http://wildvistas.com/nationalparks/kodaikanal/kodaikanal.html ವೈಲ್ಡ್‌ವಿಸ್ಟಾಸ್/ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್/ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್] {{Tamil Nadu}} {{Municipalities of Tamil Nadu}} {{Dindigul District}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು]] m4pjo5ypsn2ixogntll5o5n6nd58f84 0 22638 1370868 1342335 2026-03-30T19:53:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370868 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name =ಕಿತ್ತಳೆ |image = OrangeBloss_wb.jpg |image_caption =ಕಿತ್ತಳೆ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು |image_width=300px |alt=refer to caption |regnum = plantae |unranked_divisio = [[ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪೆರ್ಮ್ಸ್]] |unranked_classis = [[ಯೂಡಿಕೋಟ್ಸ್]] |unranked_ordo = [[ರೋಸಿಡ್ಸ್]] |ordo = [[ಸಪಿಂಡೇಲ್ಸ್]] |familia = [[ರುಟಾಸಿಯೆ]] |genus = ''[[ಸಿಟ್ರಸ್]]'' |species = '''''C.'' × ''sinensis''''' |binomial = ''Citrus'' × ''sinensis'' |binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Osbeck]]<ref>[https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?10782 Taxon: Citrus sinensis (L.) Osbeck U.S. National Plant Germplasm System]</ref> |}} [[File:ಕಿತ್ತಳೆ.JPG|thumb|ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು]] '''ಕಿತ್ತಳೆ'''ಯು ಸಿಟ್ರಸ್ ಪಂಗಡದ ''ಸಿಟ್ರಸ್ [[ಸಂಕರನಾಮ|×]]ಸಿನೇನ್ಸಿಸ್'' (ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ''ಸಿಟ್ರಸ್ ಆರೇಂಟಿಯಂ'') ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ [[ಹಣ್ಣು]]. ಕಿತ್ತಳೆಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಲಾದ ಮೂಲದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರತಳಿ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ [[ಪಾಮಲೋ]] (''ಸಿಟ್ರಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ'') ಮತ್ತು [[ಟ್ಯಾಂಜರೀನ್]] (''ಸಿಟ್ರಸ್ ರೆಟಿಕ್ಯೂಲೇಟಾ'') ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರತಳಿ. ಅದು ಸುಮಾರು ೧೦ ಮಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕಚ್ಚುಳ್ಳ ಅಂಚುಗಳಿರುವ ೪-೧೦ ಸೆ.ಮಿ. ಉದ್ದದ [[ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ]] [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ [[ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ|ಹೂಬಿಡುವ]] [[ಮರ]]. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ== [[File:Orange-Whole-&-Split.jpg|thumb|right|An orange, whole and split]] [[File:OrangeBloss wb.jpg|thumb|right|Orange blossoms and oranges on tree]] [[File:Oranges and orange juice.jpg|thumb|upright|Oranges and orange juice]] ರೂಟೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಜಾತಿಯ ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು (ಆರಿಂಜ್). ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಆರಿಂಜ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಎಂದೂ ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಂಜರಿನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಆರಿಂಜ್ ಪದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಯ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ ([[ಚೀನ]] ಅಥವಾ [[ಮೊಜಾಂಬಿಕ್]] ಆರಿಂಜ್) ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾಂಶಿಯಮ್ (ಸೌರ್ ಆರಿಂಜ್) ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ [[ಮೋಸಂಬಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣನ್ನು ಬಹು ರುಚಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮಾನವನಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ==ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು== ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಿತ್ತಳೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. (ಸಹ "ಉದ್ದ" ಕಿತ್ತಳೆ "ಬಿಳಿ", "ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ", "ಹೊಂಬಣ್ಣದ" ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಈ ಬೆಳೆ ಬಹುತೇಕ ರಸ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ== [[ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ|ಏಷ್ಯಖಂಡ]]ದ [[ಉಷ್ಣವಲಯ]] ಅದರಲ್ಲೂ ಮಲಯ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಗಳು ಕಿತ್ತಳೆಯ ತವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ವಾಯುಗುಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಕಿತ್ತಳೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ [[ಕೃಷಿ|ಬೇಸಾಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು [[ಭಾರತ]], [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], ಯೂರೋಪಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]]. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪಂಜಾಬ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಬೇಸಾಯ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕೊಡಗು]], [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಿತ್ತಳೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೂಟೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ನಿಂಬೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಡನೆ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ತನ್ನ ಮೂಲವಾಸಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹರಡಿತೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲ. ಕಿತ್ತಳೆ ತನ್ನ ತವರಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅನಂತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಟಾಲ್ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ ಎಂಬಾತ ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಯ ಬೇಸಾಯವಿತ್ತೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು. [[ಕೊಲಂಬಸ್]] ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಪರ್ಯಟನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನರಿ [[ದ್ವೀಪ]]ದಿಂದ ಕಿತ್ತಳೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಕಿತ್ತಳೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳೆರಡಕ್ಕೂ]] ಪಸರಿಸಿತು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕಿತ್ತಳೆಸಸ್ಯ ಸುಮಾರು 20' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಣ್ಣಮರ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳಿಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯಿದೆ. ಎಲೆಗಳ ಆಕಾರ ಅಂಡದಂತೆ; ತುದಿ ಮೊನಚು. ಎಲೆಗಳು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯ ಕಾರಿಂಬ್ ಎಂಬ ಬಗೆಯದು. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು; ಆರೀಯಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ 3-5 ಹಾಲೆಗಳುಳ್ಳ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯೂ 4-8 ದಪ್ಪವಾದ ದಳಗಳೂ ಹೇರಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಸರಗಳೂ ಹಲವು ಕಾರ್ಪೆಲ್‍ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯವೂ ಇವೆ. ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೂ ಕೇಸರದಂಡಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ತಟ್ಟೆಯಿದೆ. ಅಂಡಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದು ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ದ್ವಿಲಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಡಕಗಳಿವೆ; ಅಂಡಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರತಿಕೋಣೆಗೆ 4-8. ಫಲ ಗುಂಡಗಿನ ಆಕಾರದ ಬೆರಿಮಾದರಿಯದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮಿಲವಾದ ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಎಪಿಕಾರ್ಪ್) ತೆಳುವಾದ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಡುಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಮೀಸೋಕಾರ್ಪ್) ತೆಳುವಾದ ಒಳಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಎಂಡೋಕಾರ್ಪ್) ಇವೆ. ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿ ತೈಲಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ. ಈ ತೈಲವೇ ಹಣ್ಣಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಸನೆಗೆ ಕಾರಣ. ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯೂ ನಡುಸಿಪ್ಪೆಯೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಲವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಳಸಿಪ್ಪೆ ಫಲದ ಕೋಣೆಗಳೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಒಳಸಿಪ್ಪೆಯ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ರಸಭರಿತವಾದ ಏಕಕೋಶಿ ರೋಮಗಳು ಹೊರಟು ಅಂಡಾಶಯದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿವೆ. ಈ ರೋಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೃದುವಾದ ಹಾಗೂ ರಸಭರಿತವಾದ ಭಾಗವೇ ನಾವು ತಿನ್ನುವ ತಿರುಳು. ಕೋಣೆಗಳೇ ಕಿತ್ತಳೆ ತೊಳೆಗಳು (ಸೋಳೆಗಳು). ಕಿತ್ತಳೆಹಣ್ಣಿನಸಿಪ್ಪೆ ತಿರುಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದೆ ಸಡಿಲವಾಗಿರುವುದು ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಹೆಸ್ಪೆರಿಡಿಯಮ್ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿದೆ. ==ಕಿತ್ತಳೆಯ ಬಗೆಗಳು== ಕಿತ್ತಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಜಾಫ, ಶಮೂಟಿ, ಬೆಲ್ಲಾಡಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಫ್ಲಾರಿಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಡ್ಯಾನ್ಸಿ ಟ್ಯಾಂಜರಿನ್, ದಿ ಟೆಂಪಲ್, ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಮೂಲವಾಸಿಯಾದ ಸಾಟ್ಸುಮ, ಭಾರತದ ನಾಗಪುರಿ, ಕೊಡಗು, ಉನ್ಷು ಮತ್ತು ಕುನ್ಷು ಬಗೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಶಮೂಟಿ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳಿಲ್ಲ. ಸಾಟ್ಸುಮ ಬಗೆ ಬೇರಾವ ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಭಾರತದ ನಾಗಪುರಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಕೊಡಗಿನ ಬಗೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಉನ್ಷು ಮತ್ತ ಕುನ್ಷು ಬಗೆಗೆಳು ಪರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಮಿಶ್ರ ಜಾತಿಯವು; ಕಿತ್ತಳೆರಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಬೀಜಗಳಿಲ್ಲ. == ಕಿತ್ತಳೆ ಬೇಸಾಯ== ಕಿತ್ತಳೆಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ತಂಪಾದ ಹವೆ ಸೂಕ್ತವಾದುದು. ಉಷ್ಣತೆ 500-1100 ಫ್ಯಾ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು 40"-100" ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 2,000' ಎತ್ತರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಕಿತ್ತಳೆಗಿಡ ಮೆಕ್ಕಲು ಮತ್ತು ಜಂಬಟ್ಟಿಗೆ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾಗಿಲ್ಲದ ಕಪ್ಪು ಜೇಡುಮಣ್ಣು ಕೂಡ ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯದ ಬೇರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಾದರೂ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರುಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲುಭಾಗದ ಎರಡು ಅಡಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ಆಳವಾದ ಮಣ್ಣಿನ 5.5 ರಿಂದ 6.5ರ ವರೆಗಿರಬೇಕು. ==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಥಿ== ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಗಳಿಂದ ವೃದ್ಥಿ ಮಾಡಬಹುದು. #ಲಿಂಗರೀತಿ #ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿ === ಲಿಂಗರೀತಿ=== ಕಿತ್ತಳೆಗಿಡದಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಬೀಜಗಳಾಗುವುದರಿಂದ ಲಿಂಗರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ ಸಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಸಸಿಗಳಂತೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು. ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಒಂದೇ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಬಹು ಭ್ರೂಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಒಟ್ಲುಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯಿಸಿ, ಬಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಲುಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. (i) ನೆಲದ ಮೇಲೆ : ಪಾತಿ ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣುನ್ನು 2-3 ಬಾರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಗೆದು. ಕಳೆ ತಗೆದು, ಹೆಂಟೆಯನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಕಿ, 20' ಉದ್ದ 3' ಅಗಲ ಮತ್ತು 9" ಎತ್ತರದ ಪಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾತಿಗಳ, ಮೇಲೆ 3" ಎತ್ತರ ಮರಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದ ಪಾತಿಯನ್ನು 1/8 ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1" ಅಂತರಗಳನ್ನು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಇರುವೆಗಳು ಹಾವಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಹೆಪ್ಪಕ್ಲೋರ್ ಅಥವಾ ಗೆಮಾಕ್ಸಿನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ಪಾತಿಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಮುಕಿಸಬೇಕು. (ii) ಚಪ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಲುಪಾತಿ: ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಚಪ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಲುಪಾತಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾದರೂ ಕೂಡ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. === ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿ=== ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಯರ್ ಮಾಡುವುದು. ಗೂಟ ಕಟ್ಟುವುದು, [[ಕಸಿ]] ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿದ್ದರೂ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿಕೆಯ ಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದು ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭ. ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಕಿತ್ತಳೆ ತಳಿಗಳು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಇಂಥ ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ಇಳುವರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೇರು ಸಸಿಯಾಗಿ (ರೂಟ್ಸ್‍ಸ್ಟಾಕ್) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ಕಣ್ಣು ಸಸಿ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯಂತೆ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬೇರು ಸಸಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೋಟಗಾರನಿಗೆ ಯಾವ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಕಾಂಡ ಸಸ್ಯದ ಕಣ್ಣುಹಾಕಿದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಇರಬೇಕು. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಸಿಹಿನಿಂಬೆಯ ತಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲು ಮತ್ತು ಚೆಟ್ಟಳ್ಳಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಜನಿಂಬೆ]] ಮತ್ತು ಟ್ರೈಫೋಲಿಯೇಟ್ ತಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. === ಬೇರು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು=== ಬೇಕಾದ ತಳಿಗಳಿಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬೂದಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ತತ್‍ಕ್ಷಣ ಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಲೇಸು, ಹೆಚ್ಚು ದಿವಸ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತದೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅವುಗಳ ಮೊಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಪಡೆದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಸದಿದ್ದರೆ ಅನಂತರ ಮೊಳೆಯುವ ಸೇಕಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಬಿತ್ತಿದ 20 ದಿವಸಗಳ ಅನಂತರ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ 1 ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳು ಸುಮಾರು 1'ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಗೆ ಹಾಕುವುದು ಉತ್ತಮ. ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯ ಅಳತೆ 10' ಉದ್ದ 3' ಅಗಲ ಇರುವುದು ಸೂಕ್ತ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡುವಾಗ ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ 1' ಸಸಿಯಿಂದ ಸಸಿಗೆ 11/2' ಅಂತರ ಕೊಡಬೇಕು. ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪೂದೆಯಂತೆ ಬೆಳೆಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಕಸಿಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಫಲ ಕೊಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಆರಿಸಬೇಕು ಆರಿಸಿದ ಕಣ್ಣು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತಿರಬೇಕು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊರ ಊರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ತೇವ ಸಾಗಿಸಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟನ್ನು ಕಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು. === ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದು=== ನವಂಬರ್‍ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಕಣ್ಣು ಹಾಕಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಕಾಂಡ ಸುಮಾರು 1/4"-1/2" ದಪ್ಪವಿರಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವಾಗ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6"-9" ಎತ್ತರದಿಂದ ಖಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕುವಿಂದ ಮೇಲು ಭಾಗದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಚಾಕುವಿನ ಮೊನಚಾದ ತುದಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿರುವ ತೊಗಟೆಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಕಣ್ಣಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿತಿನ್ ಅಥವಾ ನೆನೆಸಿದ [[ಬಾಳೆ]]ಯ ನಾರಿನಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿದ 4 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಹಸಿರಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದಿರುವ ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟು ಉದುರಿ ಹೋದರೆ ಕಣ್ಣು ಬೇರು ಸಸಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ 8" ಕಾಂಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಮಿಕ್ಕದ್ದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಚಿಗುರಿ 3" ಬೆಳೆದ ಅನಂತರ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲಿನ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಅನಂತರ ಕಣ್ಣು ಸಸಿಯನ್ನು ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. === ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ=== ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಆರಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಡಿಗೆ 20'25' ಅಂತರವಿರುವಂತೆ 2 /1/2 ಉದ್ದ, 2/1/2' ಅಗಲ, 2/1/2'ಆಳದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಮೇ-ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಬೇಕು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಮೇಲು ಭಾಗದ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಅನಂತರ ಮೇಲುಭಾಗದ ಮಣ್ಣಿಗೆ 25 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, 1 ಕೆಜಿ ಮೂಳೆಪುಡಿ ಮತ್ತು 2 ಕೆಜಿ ಒಲೆ ಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಬೇಕು. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡವುದಕ್ಕೆ 1 ವಾರ ಮೊದಲು ನೀರು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣು ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್-ಜುಲೈ)ನೆಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ===ಸಸಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವಿಕೆ=== ಒಳ್ಳೆಯ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಆರಿಸದಿದ್ದರೆ ಬೇಸಾಯ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವಾಗ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. (i) ಸಸಿಗೆ 3-5 ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. (ii) ಕಣ್ಣಿನ ಕೂಡಿಕೆ (ಬಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್) ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. (iii) ಕಾಂಡದಿಂದ ಹೊರಟ ತಾಯಿ ಬೇರು ಸುಮಾರು 10" ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದರೆ ಲೇಸು. === ನೆಡುವಿಕೆ=== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಸಸಿಯನ್ನು ನೆಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಡಬೇಕು ಕಣ್ಣುಕೂಡಿಕೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ನೆಟ್ಟ ಅನಂತರ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ ಸಸ್ಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಣಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ತರಗನ್ನು ಹೊದಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಊರುಗೋಲು ಕೊಡಬೇಕು. === ನೀರಾವರಿ=== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 50"-100" [[ಮಳೆ]] ಬಿದ್ದು 400-600 ಫ್ಯಾ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು ಸಸಿಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಆವಶ್ಯಕವಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡಗಳು 4-5 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗಿಡಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳವಿರುವುದರಿಂದ ಆಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುವ ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ ತರಕಾರಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಉಪಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಉಪಬೆಳೆಯ ಲಾಭಬರುವುದಲ್ಲದೆ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗೆ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. === ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು=== ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಿ, ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿ, ಉತ್ತಮ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಸಸ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ 23 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಫಸಲು ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅನಂತರ ಮರಕ್ಕೆ 46-92 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕೊಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ಕೊಡುವ ಗೊಬ್ಬರ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುವ ಇತರ ಬಗೆಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಪಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ. ಕೈಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಕೆದಕಿ ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಬೇಕು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರವಲ್ಲದೆ ಸೀಮೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ, ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮರದ ಬುಡದಿಂದ 18" ದೂರದಲ್ಲಿ ಬುಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾಕಿ. ಮುಳ್ಳುಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹಾಕಲಾಗುವ ಸೀಮೆ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಅಮೋನಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್. ಸಿಂಗಲ್ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್. === ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಬೇಸಾಯ === ನೀರು ಹಾಯಿಸುವುದು. ಮಳೆ ಬೀಳುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ತುಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲುಭಾಗ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದು ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲುಭಾಗವನ್ನು ಅಗೆದು. ಕಳೆ ತೆಗೆದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿಡುವುದು ಉತ್ತಮ. === ಸವರುವುದು=== ಸಸಿ ನೆಟ್ಟ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಜಡೆಯಂತೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಲೇಸು. ಸಸಿ ನೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹುಸಿ ಕೊಂಬೆಗಳು ಬಂದು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ಫಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹುಸಿ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಫಲ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅನಂತರ ಸವರುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಳೆಯ ಹಿತದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಗಿಡಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಟ್ಟು, ಒಂದೇ ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. === ಇಳುವರಿ=== ಕಣ್ಣುಹಾಕಿದ ಸಸ್ಯ ನೆಟ್ಟ 4 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಫಲ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳು 9 ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಫಲಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಿಡದಿಂದ 1,000 ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಒಂದು ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡದಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವು ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಗಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಯ್ಯಬೇಕು. ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಎಳೆಯವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೊಯ್ದರೆ ಅನಂತರ ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಿಡದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಾಗಲು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳುವಾಗ ಅವು ಒಡೆಯದಂತೆ, ಸಿಪ್ಪೆ ತರಚಿಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅವು ಒಡೆದ ಕಡೆ ಬೂಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಹಣ್ಣು ಹಾಳಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಕೊಯ್ಯುವಾಗ ಕೈಗೆ ಗವಸು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೊಯ್ಯುವುದೇ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮ. === ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು=== ಕಿತ್ತಳೆಗೆ ಹಲವಾರು ಕೀಟಗಳು ರೋಗಗಳು ತಗುಲಿ ಗಣನೀಯವಾದ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲಿಡೋನಿಯಂ ಸಿಂಕ್ಟಂ ಎಂಬ ಹುಳು ಕಾಂಡವನ್ನು ಕೊರೆದು ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹುರುಪೆ ಕೀಟಗಳು ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಕೆಂಪುಸ್ಕೇಲ್ (ಅಯೊನಿಡಿಯೆಲ ಆರಂಶಿಯೈ) ಕಪ್ಪುಸ್ಕೇಲ್ (ಸಾಸೆಟ್ಟಿಯ ಓಲಿಯೆ) ಹಳದಿ ಸ್ಕೇಲ್ (ಅಯೊನಿಡಿಯೆಲ ಸಿಟ್ರಿನ) ಊದಾ ಸ್ಕೇಲ್ (ಲೆಪಿಡೊಸಾಫಿಸ್ ಬೆಕಿಯೈ) ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕೋಲ ಸ್ಕೇಲ್ (ಕಾಕಸ್ ಸೂಡೊಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯಾನಮ್.) ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಈ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡ ಕೀಟಗಳೂ ಕೂಡ ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಹೀರುವ ಚಿಟ್ಟೆ (ಆಫಿಡಿರಿಸ್) ಹೇನುಗಳು, ತಿಗಣೆ ಕೀಟಗಳು (ಮೀಲೀ ಬಗ್ಸ್) ಫಲಮಕ್ಷಿಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಣ್ಣಿ]]ಗಳು. ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯಿಂದ ಬರುವ ಕರ್ಜಿರೋಗ ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಶಿಲೀಂದ್ರ]] ರೋಗಗಳು ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಗೆ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಫೈಟಾಫ್ತರ ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರ್ರದಿಂದ ಹಾನಿಕರವಾದ 'ಬ್ರೌನ್‍ರಾಟ್ ಗಮ್ಮೋಸಿಸ್' ಅಥವಾ 'ಘುಟ್‍ರಾಟ್' ರೋಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾಂಡದ ಕೆಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳು ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಶೀತ ಹವೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೌನ್ ರಾಟ್ ಹರಡಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಶೇಖರಿಸಿರುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಫೈಟಾಫ್ತರ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ. ಫೈ, ಡಿಜಿಟೇಟಮ್ (ಹಸಿರು ಬೂಸಲು) ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ ಇಟಾಲಿಕಂ, ಆಲ್ಟರ್‍ನೇರಿಯ ಸಿಟ್ರಸ್‍ಗಳು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹಾನಿಕರವಾದ ವೈರಸ್ ರೋಗವೆಂದರೆ ಟ್ರಿಸ್ಪಿಸû ಇದು ಫ್ಲಾರಿಡ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ಆಫ್ರಿಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಜಾವಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ರೋಗದಿಂದ ಗಿಡಗಳು ತಕ್ಷಣ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಂಡದ ಒಣಗುವಿಕೆ (ಡೈಬ್ಯಾಕ್) ಎಲೆಗಳ ಮಚ್ಚೆರೋಗ, ಬೂದುರೋಗಗಳು ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಕರ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== # ಕಿತ್ತಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಸ್ ಲೆಮನಾಯ್ಡ್ ಅಂಶ ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚರ್ಮ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite web |url=http://kannadaloka.com/?p=2054 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-03-14 |archive-date=2017-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531013649/http://kannadaloka.com/?p=2054 |url-status=dead }}</ref>. # ಕಿತ್ತಳೆಯ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಕಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಲು ಸಹಾಯವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಿಡ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ<ref>http://kannada.boldsky.com/health/wellness/2014/top-health-benefits-orange-peels-008890-008895-008895.html</ref>. # ನಾರಿನಾಂಶ ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಲಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. # ಕಿತ್ತಳೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲಿಫೆನಾಲ್ ವೈರಸ್ ಸೋಂಕನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. # ಕಿತ್ತಳೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಕೂದಲಿನ ಪೋಷಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೊಲಾಜಿನ್ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕ, ಅಂತೆಯೇ ಕೂದಲು ಉದುರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. # ಈ ಹಣ್ಣು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. # ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ದೂರವಿರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery> File:Owoce Grejpfrut.jpg|ಗ್ರೇಪ್ ಹಣ್ಣು. File:Caligrapefruit.jpg|This white grapefruit is cushioned with a thick [[mesocarp]] layer File:Pink Grapefruit 2011-1.jpg| ಪಿಂಕ್ ಗ್ರೇಪ್ ಹಣ್ಣು File:Citrus paradisi Indian grape fruit at Kakinada.JPG| ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹಣ್ಣು File:Grapefruit.ebola.jpeg|ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಂತೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗ್ರೇಪ್ ಹಣ್ಣು </gallery> {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೇಪ್ ಹಣ್ಣು|ಗ್ರೇಪ್ ಹಣ್ಣು}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}}[https://gruhasnehi.com/orange-fruit-kittale-hannu-health-benefits-in-kannada/ 4. https://gruhasnehi.com/orange-fruit-kittale-hannu-health-benefits-in-kannada/]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೋಟಗಾರಿಕ ಬೆಳೆಗಳು]] 3d8x2v8benx6osso01o2g7xsa0nm80p 0 23479 1370882 1343342 2026-03-30T23:09:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370882 wikitext text/x-wiki {{Outline|Outline of the Cayman Islands}} {{Infobox Country |conventional_long_name =Cayman Islands |demonym = Caymanian |common_name = the Cayman Islands |image_skyline = Cayman_montage.jpg |imagesize = 1000px |image_caption = ''From top to the bottom and from left to right:'' The lighthouse, West Bay Road, Cayman National Bank, 7 Mile Beach, The Ritz-Carlton Hotel, 7 Mile Beach Road, Water Front, the Port,Owen Roberts International Airport. |image_flag = |use = [[Flag|Flag of the Cayman Islands]] |image_coat = Coat of arms of Cayman Islands.svg |image_map = LocationCayman Islands.svg |national_motto = "He hath founded it upon the seas" |national_anthem = ''[[God Save the Queen]]'' |official_languages = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] |capital = [[George Town, Cayman Islands|George Town]] |latd=19 |latm=20 |latNS=N |longd=81 |longm=24 |longEW=W |largest_city = capital |ethnic_groups = 40% [[Afro-European]], 20% [[Ethnic groups in Europe|European]], 20% [[African people|African]], 20% other<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5286.htm Background Note: Cayman Islands]</ref> |largest_district = George Town |government_type = [[British Overseas Territory]] |leader_title1 = [[British monarchy|Queen]] |leader_name1 = [[Elizabeth II of the United Kingdom|Queen Elizabeth II]] |leader_title2 = [[Governors of the Cayman Islands|Governor]] |leader_name2 = [[Duncan Taylor (FCO)|Duncan Taylor]] |leader_title3 = [[Premier of the Cayman Islands|Premier]] |leader_name3 = [[McKeeva Bush]] [[United Democratic Party (Cayman Islands)|(UDP)]] |area_km2 = 264 |area_sq_mi = 102 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 217th |area_magnitude = 1 E8 |percent_water = 1.6 |population_estimate_year = 2006 |population_estimate = 56,000<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.ky/portal/page?_pageid=1142,1481068&_dad=portal&_schema=PORTAL |title=About Cayman |access-date=2010-05-28 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807084634/https://www.gov.ky/portal/page?_pageid=1142,1481068&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref> |population_estimate_rank = 203rd |population_density_km2 = 139.5 |population_density_sq_mi = 364.2 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 57th |GDP_PPP_year = 2004 |GDP_PPP = <!--£? $?: 1.391 million--> |GDP_PPP_rank = n/a |GDP_PPP_per_capita = 32,300 |GDP_PPP_per_capita_rank = n/a |HDI_year = 2003 |HDI = n/a |HDI_rank = unranked |HDI_category = <span style="color:gray;">NA</span> |sovereignty_type = Creation |established_event1 = Split from [[ಜಮೈಕ]] |established_date1 = 1962 |currency = [[Cayman Islands dollar]] |currency_code = KYD |time_zone = |utc_offset = -5 |time_zone_DST = not observed |utc_offset_DST = -5 |drives_on = left |cctld = [[.ky]] |calling_code = [[+1-345]] |footnotes = }} '''ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು''' ({{pron-en|ˈkeɪmæn}} ಅಥವಾ {{IPA-en|ˈkeɪmən|}}) ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್]], [[ಕೇಮನ್ ಬ್ರ್ಯಾಕ್]], ಮತ್ತು [[ಲಿಟಲ್ ಕೇಮನ್]] ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಜಮೈಕಾ]]ದ ವಾಯುವ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೆರೆಬಿಯನ್‌]]ನ [[ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/tax/schemes/cayman.html|title=Tax me if you can. Haven or Havoc? |accessdate= |author= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of the Cayman Islands}} [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌]]ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ [[ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚ]]ದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ 10 ಮೇ 1503ರಂದು ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಡಲಾಮೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಆತ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ''ಲಾಸ್ ಟಾರ್ಟುಗಸ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ದಾಖಲಿಸಲಾದಂತೆ ಈ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟವನು [[ಸರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡ್ರೇಕ್]], ಅವನ್ನು 1586 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು ಹಾಗೂ [[ಕೇಮನ್]] ನಂತರ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ, ಇದು ಮೊಸಳೆಯ [[ನಿಯೊ-ಟೈನೊ ನೇಷನ್ಸ್‌]]ನ ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Zayas|1914}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:CaymanIslandsNationalMuseum.jpg|thumb|left|ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಾಖಲಿಸಲಾದಂತೆ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿ ಸುಮಾರು 1661ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಐಸಾಕ್ ಬೊಡ್ಡನ್. ಈತನು ಮೂಲ ವಸಾಹತುಗಾರ ಬೊಡ್ಡನ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಬಹುಶಃ ಆತ 1655ರಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್‌ವೆಲ್‌ನ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು, [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಶೋಧನೆ]]ಯ ರೆಫ್ಯೂಜಿಗಳು, ಹಡಗುಗಳು ದ್ವಂಸಗೊಂಡ ನಾವಿಕರು, ಜಮಾಯಿಕಾದ ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್‌ವೆಲ್‌ನ ಸೈನ್ಯದ ಡೆಸರ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಜನರು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಮಿಶ್ರ ಜನರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೇಮಾನಿಯನ್ನರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1670ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಜಮಾಯಿಕಾ ದೊಂದಿಗೆ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರೆ ದ್ವೀಪಗಳ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಒಪ್ಪಂದವು 1970ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸಮೀಪದ ಜಮಾಯಿಕಾ ದ್ವೀಪದೊಂದಿಗೆ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ನಂತರ [[ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]] ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ [[1670]]ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1962ರವರೆಗೆ ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಜಾಮಾಯಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ವಸಾಹತುವಿನಂತೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರ ಅವು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಓವರ್ಸೀಸ್ ಟೆರಿಟರಿ]] ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಜಮಾಯಿಕಾವು ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ಮತ್ತು 12ರಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ [[ಬಿರುಗಾಳಿ ಇವಾನ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ 90% ನಷ್ಟು ನಾಶವಾದವು. ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ ಬಿರುಗಾಳಿಯು 86ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಹುರಿಕೇನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಆಧಾರವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಅವುಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಖಚಿತವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲದಂತೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿವೆ. ದ್ವೀಪಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬೇಸಿನ್‌ನ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ, ಸರಾಸರಿ 2.23 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.hurricanecity.com/city/caymanislands.htm Grand Cayman's history with tropical systems]</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು{{When|date=April 2010}} ತೆರಿಗೆ-ವಿನಾಯಿತಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಮಾಯಿಕನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗು ಕನ್ವಾಯ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾವಿಕರನ್ನು 1788ರಲ್ಲಿ ಕೆಮೇನಿಯನ್ನರು ಕಾಪಾಡಿದ್ದು ದಂತಕಂಥೆಯಾಗಿದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ III]]ನು ಕೆಮೇನಿಯನ್ನರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಮಾಡಿದನು.{{Citation needed|date=April 2010}} == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:Cayman Islands Map.svg|thumb|left|ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಭೂಪಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Waterfront, George Town, Grand Cayman.jpg|thumb|200px|right|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್]] {{Main|Geography of the Cayman Islands}} [[ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ [[ನೀರಿನಡಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ]] ತುದಿಗಳಾಗಿವೆ, [[ಕೇಮಾನ್ ಟ್ರೆಂಚ್]] (ಅಥವಾ ಟ್ರಫ್) ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ, ಸಮುದ್ರದಡಿಯಿಂದ 8,000 ಅಡಿ (2,400 m) ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಪರ್ವತಗಳು ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ಕ್ಯೂಬಾದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಮಾಯಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇವೆ. [[ಮಿಯಾಮಿ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 400 ಮೈಲುಗಳ(650&nbsp;km), [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 180 ಮೈಲುಗಳ (300&nbsp;km), ಹಾಗೂ [[ಜಾಮಾಯಿಕಾ]]ದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 195 ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 76 ಚದುರ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು (197&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಎರಡು "ಸೋದರಿ ದ್ವೀಪಗಳಾ"ದ [[ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಟಲ್ ಕೇಮನ್‌]]ಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 80 ಮೈಲಿಗಳ (197&nbsp;km²) ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಹಾಗೂ ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 14 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು (36&nbsp;km²) ಮತ್ತು 10 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು (25.9&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಹವಳದ ಮೇಲ್ಬಾಗ]]ದಿಂದ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ, ಮುಳುಗಿದಂತಹ ಐಸ್ ಯುಗದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ, ಅವು [[ಸಿಯೆರ ಮಾಯೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ [[ದಿ ಬ್ಲಫ್]] ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 140&nbsp;ಅಡಿ (42.6&nbsp;m) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು ದ್ವೀಪದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಕೇಮನ್ [[ಏವಿಯನ್ ಫೌನಾ]]ವು [[ಅಮೆಜೊನಾ]] ಗಿಳಿಗಳ ಎರಡು [[ಎಂಡೆಮಿಕ್]] ಉಪತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ''Amazona leucocephala hesterna'', ಅಥವಾ ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್ ಗಿಳಿ, ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತ್ರ, ಮತ್ತು ''Amazona leucocephala caymanensis'' ಅಥವಾ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ಗಿಳಿ]], ಇದು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪದ ಸ್ಥಳೀಯದ್ದಾಗಿದೆ, ಕ್ಯೂಬಾದ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[Isla de la Juventud]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಫೌನಾ ಎಂದರೆ ಗಂಡಾಂತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬ್ಲೂ ಇಗ್ವಾನಾ]], ಇದು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಅಲ್ಲದೆ ಕೇಮನ್ ಬ್ರುಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಗೊಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೂಬಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಇವೆ. === ಹವಾಮಾನ === {{main|Climate of the Cayman Islands}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Demographics of the Cayman Islands}} ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/country_profiles/3709816.stm Regions and territories: Cayman Islands]. BBC ವಾರ್ತೆಗಳು.</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 52,000, 100 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಿಶ್ರಿತ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗದಷ್ಟು ಕೆಮಾನಿಯನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಿಶ್ರಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗೀಯರು). ಉಳಿದ 40%ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲದವರು, ಉಳಿದರ್ಧ [[ಆಫ್ರಿಕನ್]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯವರು [[ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟಿರಿಯನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಕರು]]. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಕೆಮೆನಿಯನ್ನರು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್]], ನಂತರ [[ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಟಲ್ ಕೇಮನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html |title = CIA - The World Factbook - Cayman Islands |accessdate = 2008-06-23 |archive-date = 2016-02-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160213152343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html |url-status = dead }}</ref> ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಾಜಧಾನಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್]], ಇದು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ನೈಋತ್ಯಭಾಗದ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. === ನಗರಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) === {{Main|Geography of the Cayman Islands#Districts}} == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{Main|Economy of the Cayman Islands}} [[ಚಿತ್ರ:Stingray City, Cayman Islands.jpg|thumb|ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ರೇಸ್.]] ಸರಾಸರಿ KYD$42,000ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ, ಕೆಮೆನಿಯನ್ನರು ಕೆರೆಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[CIA ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಪಿಟಾಗೆ ಇರುವ GDPಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ 12ನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |title = CIA - The World Factbook - Rank Order - GDP - per capita (PPP) |accessdate = 2008-06-23 |archive-date = 2013-04-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |url-status = dead }}</ref> ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ತಮ್ಮ ಕರೆನ್ಸಿ [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಡಾಲರ್]] (KYD)ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರ ಬೆಲೆ [[U.S. ಡಾಲರ್]] ದರದಲ್ಲಿ 1 KYD = 1.25 USD ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.cimoney.com.ky/section/currency/default.aspx?id=65 |title=The History of Cayman Islands Currency |access-date=2010-05-28 |archive-date=2007-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822183004/http://www.cimoney.com.ky/section/currency/default.aspx?id=65 |url-status=dead }}</ref> ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ ಆದಾಯವೆಂದರೆ [[ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ]]ಪಾವತಿ: ಅಲ್ಲಿ [[ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ]], [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೆಯಿನ್ಸ್ ತೆರಿಗೆ]] ಅಥವಾ [[ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳು ಇಲ್ಲ. ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಆಮದು ಕೆಲಸ]]ಕ್ಕಾಗಿ 5% ನಿಂದ 20%ನಷ್ಟು ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಇದರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ; ಮುಖ್ಯವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು [[ಶಿಶುಗಳ ವಸ್ತುಗಳು]].{{Citation needed|date=September 2009}} {{wide image|Seven Mile Beach 2006.jpg|1400px|Panorama of [[Seven Mile Beach, Grand Cayman|Seven Mile Beach]] on [[Grand Cayman]]}} === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Cayman Islands 2005 087.jpg|thumb|225px|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್ ಬೇಯ ಮೇಲಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ.]] [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌]]ನ (GCM) ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಸೆವೆನ್ ಮಿಲೆ ಬೀಚ್]] ನಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ಹಲವಾರು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. GCMನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಾದ, ಬೊಡ್ಡನ್ ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆಡ್ರೋ ಸೇಂಟ್. ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಸಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೋದರಿ ದ್ವೀಪಗಳಾದ, ಲಿಟಲ್ ಕೇಮನ್<ref>"This week's dream: diving and lazing on Little Cayman", (29 ನವೆಂಬರ್ 2008) [[ದಿ ವೀಕ್]] ಪು. 39, ಡೆನ್ನಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, UK</ref> ಮತ್ತು ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್<ref>ಸ್ಕಿಪ್ ಹಾರ್ಪರ್, "Adventuring in Cayman Brac", ಹೆಡ್ ಅಂಡ್ ಟೋ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ಫೋರ್ಟ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್, ಕೊಲೊರಾಡೊ, USA, 2001, ISBN 0-9640645-2-0</ref> ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್]] ಇದೆ, ಮತ್ತು ಕೇಮನ್ ಹಲವಾರು ಸ್ನಾರ್ಕೆಲಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ತವರಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು [[ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇ]]ಗಳನ್ನು ([[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇ ಸಿಟಿ ಒಳಗೊಂಡು]]) ಬಳಸಿ ಈಜಬಹುದು. [[MV ಕೆಯ್ತ್ ಟಿಬ್ಬೆಟ್ಸ್]] ಒಳಗೊಂಡು ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್ ತೀರದಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಶಿಪ್‌ರೆಕ್‌]]ಗಳಿವೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಐರನ್ ಶೋರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಆಫ್ [[ಹೆಲ್]], ಮೆರೈನ್ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್, [[ಬೋಟ್ಸ್‌ವೆಯ್ನ್]] ಬೀಚ್, ಅಲ್ಲದೇ ಕೇಮನ್ ಟರ್ಟಲ್ ಫಾರ್ಮ್, ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಗೌರ್ಮೆಟ್ [[ಸೀ ಸಾಲ್ಟ್]], ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಸ್ತಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್, ಹೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೈಲ್. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nationaltrust.org.ky National Trust For the Cayman islands]</ref> {{See also|Scuba diving in the Cayman Islands}} === ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆ === ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ವಲಯಗಳೆಂದರೆ,"[[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]],[[ಹೆಡ್ಜ್ ಸ್ತಿರ ನಿಧಿ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ, ವಿಧಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ, [[ಬಂಡವಾಳ ವಿಮೆ]],ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮುದಾಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು."<ref name="GAO">United States Government Accountability Office (2008). [http://www.gao.gov/new.items/d08778.pdf GAO Report to the Chairman and Ranking Member], Committee on Finance, U.S. ಸೆನೇಟ್, ಪು. 7.</ref> [[ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳ]] ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿಯು [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ]] (CIMA) ಜವಾಬ್ದಾರಿ. $1.5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ <ref>Places in the sun. (2007, 24 ಫೆಬ್ರವರಿ). ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್, ಸಂ. 382 (8517 suppl.), 3-5.</ref> ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಐದನೇ ದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾಟು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ.<ref name="GAO"/> ಜೂನ್ 2008 ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 279 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 19 (ಕೇಮನ್ ಆದಾರಿತವಾಗಿ) ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಿರಾಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಪಡೆದಿವೆ, ಉಳಿದ 260 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾರಿತವಾಗಿ ಮಿತಿಯ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>Cayman Islands Monetary Authority (11 ಜುಲೈ 2008), [http://www.cimoney.com.ky/section/regulatoryframework/sub/default.aspx?section=PD&amp;id=666 Regulatory Framework: Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718114432/http://www.cimoney.com.ky/section/regulatoryframework/sub/default.aspx?section=PD&id=666 |date=2009-07-18 }}. 25 ಜುಲೈ 2008 ರಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವೆ ವದಗಿಸುದರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಏಕಾಗ್ರತೆಯು [[ಕಡಲಾಚೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ([[UBS]] ಮತ್ತು [[ಗೊಲ್ಡ್ ಮಾನ್ ಸಾಕ್ಸ್]] ಸೇರಿ),ಸುಮಾರು 80 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು,ಪ್ರಮುಖ ಲೆಕ್ಕಯಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ([[ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡು),ಮತ್ತು ಕಡಲಾಚೆಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು (ಮಾಪ್ಲೆಸ್ & ಕಾಲ್ಡೆರ್ ಮತ್ತು ಒಜಿಯರ್ ಸೇರಿ) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="HedgeWeek">[http://www.hedgeweek.com/articles/detail.jsp?content_id=12880 Bringing Cayman's Mutual Funds Law up to speed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215052338/http://www.hedgeweek.com/articles/detail.jsp?content_id=12880 |date=2009-02-15 }} (1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005). ಹೆಡ್ಗೆ ವೀಕ್.</ref><ref name="HedgeWeek"/> [[ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳ]] ಕಾಯಿದೆಯು 1993ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಕಡಲಾಚೆಯ ಹೆಡ್ಜ್ ಬಂಡವಾಳ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.<ref name="HedgeWeek"/> ಜುನ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಇದು 10,000 ಹೆಡ್ಜ್ ಬಂಡವಾಳಗಳ ನೊಂದಾಣಿಯನ್ನು ದಾಟಿತು,ಮತ್ತು ಜುನ್ 2008ರ ಅಂತ್ಯದಾಚೆಗೆ CIMAಯು [[ಹೆಡ್ಜ್ ಬಂಡವಾಳದ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿವ್ವಳ ದರವು 12% ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>CayCompass.com (29 ಜುಲೈ 2008), [http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1032423 10,000–plus funds registered in CI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728132304/http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1032423 |date=2011-07-28 }}.</ref> 1990ರ ಮಧ್ಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಂತಹ, [[ಕಡಲಾಚೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಆಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತಾಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅವು [[OECD]]ಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಲು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ [[OECD]]ಯು ಅಲ್ಪ ತೆರಿಗೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ರಮಗಳು ವಿಶ್ವದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಹೊಂದಿತ್ತು. [[OECD]]ಯು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ತೆರಿಗೆ ಬಂದರುಗಳ]]ನ್ನು ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಂಜೂರಾತಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹೊಡ್ಡಿತ್ತು.<ref name="Rogoff">ನತಾಶಾ ಎಲ್. ರೊಗೊಫ್ (n.d.), [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/tax/schemes/cayman.html Haven or havoc?].</ref> ಹೇಗಾದರು ಮಾಡಿ 2000 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಸರಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾರದರ್ಶಕತ್ವವನ್ನು ಸುದಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಾಗರಿಕರ ಬಗ್ಗೆ OECDನ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ಸಮಾಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು [[OECD]]ನ ಕಪ್ಪು ಅಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಪಾರಾಗುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾದವು.<ref name="Rogoff"/> 2004 ರಲ್ಲಿ, [[UK]]ನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್]] (EUSD)ವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದವು, ಆದರೆ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ನಂತರವಷ್ಟೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು [[EU]]ನ ತತ್ವದ ಪರವಶವಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, EUSDನ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ EUನ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. EUSDಯು ಯಾವರೀತಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಬಗ್ಗೆ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪತ್ರಕ್ಕೆ,ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದವು.<ref>ಆಪಲ್‌ಬೈ, [http://www.ask.bm/uploaded/Publication/641_File_5.pdf Guide to the EU Savings Directive: Its relevance for Cayman Islands Investment Funds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728190459/http://www.ask.bm/uploaded/Publication/641_File_5.pdf |date=2011-07-28 }}.</ref> ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ವಹಿವಾಟು, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ವರದಿಯನ್ನು 2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಲ್ ಮೊನೆಟರಿ ಫಂಡ್]] (IMF) ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಅದರ [[ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ]]ಆಡಳಿತಾಕ್ರಮವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. "ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಹಾದಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೊದಲಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅತೀ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು,"ಇದನ್ನು IMF ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರದಿಯ ಮುಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು " ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಅನುಭವಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಗುಣಯೋಗ್ಯ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಮಿಕಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ಅನುಭವವುಳ್ಳ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು,ಲೆಕ್ಕಿಗರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧಕರುಗಳನ್ನೊಂದಿದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವುಳ್ಳ ವಹಿವಾಟಿನಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು," ಕೊನೆಗೆ "AML (ಯಾಂಟಿ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್) ಅಭಾರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಗೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸೇರಿ ಕೇಮನ್ ಒಳಗಡೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಬಹಳ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ.<ref>ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು (n.d.). [http://www.caymanfinance.gov.ky/portal/page?_pageid=1186,1549172&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL International Cooperation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205053506/http://www.caymanfinance.gov.ky/portal/page?_pageid=1186%2C1549172&_dad=portal&_schema=PORTAL |date=2009-02-05 }}.</ref> [[ಉಗ್ಲಾಂಡ್ ಮನೆಯು]] ([[ಜಾರ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ) ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇ 4,2009 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] ಅವರು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು.<ref>2009ರ ಮೇ 5ರಂದು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾವನ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಒಬಾಮಾರ ಭಾಷಣ [http://www.politicalcrave.com/2009/05/04/transcript-obama-preaches-hypocrisy-against-tax-havens-and-tax-loopholes/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715103017/http://www.politicalcrave.com/2009/05/04/transcript-obama-preaches-hypocrisy-against-tax-havens-and-tax-loopholes/ |date=2011-07-15 }}.</ref> ಮರುದಿನ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು US ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಬೆಲೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತೆರೆದ ಪತ್ರವನ್ನು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಮಿಥಿಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದೆ<ref>CIFSA ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾಗೆ ಬರೆದ ತೆರೆದ ಪತ್ರ, [http://news.prnewswire.com/DisplayReleaseContent.aspx?ACCT=104&amp;STORY=/www/story/05-05-2009/0005019996&amp;EDATE= ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130626102618/http://news.prnewswire.com/DisplayReleaseContent.aspx?ACCT=104&STORY=%2Fwww%2Fstory%2F05-05-2009%2F0005019996&EDATE= |date=2013-06-26 }}.</ref>. === ಕಾರ್ಮಿಕರು === ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಮಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ವಿದೇಶಿಗರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸರಾಸರಿ,40,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ವಿದೇಶಿಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.grandcayman4u.com/news/government-reveals-work-permit-statistics/ |title=Work Permit Stats |access-date=2010-05-28 |archive-date=2009-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090917012924/http://www.grandcayman4u.com/news/government-reveals-work-permit-statistics/ |url-status=dead }}</ref>. ==== ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಗಳು ==== ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ]] ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು [[ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯ]] ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿಕೆಯು ಪೋಲೀಸರಿಂದ ವಿದೇಶಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಚರ್ಮರೋಗ ಅಥವಾ [[HIV]] ಗಳಂತಹ ರೋಗಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 60 ವರ್ಷಮೇಲಿನವರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ವಿದೇಶಿಯರು ಮೊದಲೇ ಉದ್ಯೋಗದ ಖಾತ್ರಿಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಸಂಬಂದಪಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಿ ಪರವಾಗಿ, ಪರವಾನಿಗೆಗೆ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.ky/portal/page?_pageid=1142,1592726&_dad=portal&_schema=PORTAL |title=C.I. Government Website - Entry Requirements for Work Permits |access-date=2022-11-23 |archive-date=2022-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811045959/https://www.gov.ky/portal/page?_pageid=1142,1592726&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref>. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಿಗಳಿಗೆ (ಹಳೆಯ ಪರವಾನಿಗೆಯ ನವೀಕರಿಸುವ ಹೊರತಾಗಿ)ಹೊಸಾ ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ವಲಸೆ ವಿಭಾಗವು ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿಗಳು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿರಬೇಕು.<ref>{{Cite web |url=http://www.island-search.com/browse.php?cat=1748 |title=Online Employment Resources |access-date=2010-05-28 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810225849/http://www.island-search.com/browse.php?cat=1748 |url-status=dead }}</ref> ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ವಿರುವ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಗಡಿಪಾರು]] ಮಾಡುವ ಸಂಬಂಧ ಸದ್ಯ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ "ರೊಲ್‌ಓವರ್" ನೀತಿಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಿವೆ. ಕೇಮನೀಯರಲ್ಲದವರು, ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಾರರ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದವರನ್ನು ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿದವರು ಗರಿಷ್ಟ ಏಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಷ್ಟೆ ಆ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ (ನವೀಕರಿಸಲಾಗದ) ಪರವಾನಿಗೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೀತಿಯು ಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಒಳಗೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಶಾಂತ ಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.caymannetnews.com/cgi-script/csArticles/articles/000106/010674.htm Row brews over rollover] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205055501/http://www.caymannetnews.com/cgi-script/csArticles/articles/000106/010674.htm |date=2009-02-05 }}, 22 ಜನವರಿ 2007, ಕೇಮನ್ ನೆಟ್ ವಾರ್ತೆಗಳು.</ref> ಇತರ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗ ವಲಯಗಳು ಸಹ ದುಃಖಿತ ವಾಗಿವೆ. ಮುಳುಗು ತರಬೇತುಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿವೇಶನ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮದಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಕೆಮಾನಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ರೋಲ್‌ಓವರ್ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1011499 Government takes up permit issue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070914224909/http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1011499 |date=2007-09-14 }}, ಸಂಪಾದಕೀಯ, 5 ಮಾರ್ಚ್ 2006, ಕೆಮೇನಿಯನ್ ಕಾಂಪಾಸ್.</ref> ಸಂಬಂದಪಟ್ಟವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಶೋರ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಗಳಿಂದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗುವ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ,ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗಿದ್ದ [[ಕಡಲಾಚೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ]] ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯು ಹಾಳಾಗ ಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರರು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಈ ರೋಲ್‌ ಓವೆರ್ ನೀತಿಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲಾರರು.<ref>{{cite web |url = http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1024210 |title = Cayman Islands - Cay Compass News Online - Rollover for civil servants |accessdate = 2008-06-23 |archive-date = 2008-03-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080306101403/http://www.caycompass.com/cgi-bin/CFPnews.cgi?ID=1024210 |url-status = dead }}</ref> ರಾಜ್ಯಪಾಲರು, ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ಸರಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಯಾವುವು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುವು ಮಾಡಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲು [[ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸದ]] ನೌಕರರ ಪದವಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪೂರ್ತಿ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅವರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಈ ನೀತಿಯನ್ನು UDP ಸರಕಾರದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಲಸೆ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ (2003ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಂತರ PPM ಸರಕಾರದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಸರಕಾರಗಳು ವಿದೇಶಿ ನೌಕರರ ಮೇಲಿನ ಕಾಲಾವದಿ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅದಿಖ ಸಂಕ್ಯಯ ವಿದೇಶಿಯರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಬಂದುದು ನಾಶಮಾದುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಯೆಂದು ಬಹುತೇಕ ಕೇಮೇನಿಯರು ಕುಡಾ ಒಪ್ಪಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.caymanobserver.com/viewarticle.cfm?id=36&Section=LocalNews |title = Cayman Observer |accessdate = 2008-06-23 |archive-date = 2017-01-31 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170131190919/http://www.caymanobserver.com/viewarticle.cfm?id=36&Section=LocalNews |url-status = dead }}</ref> == ಸರಕಾರ == {{Main|Politics of the Cayman Islands}} {{citation}} [[ಚಿತ್ರ:Cayman islands legislative assembly.JPG|thumb|150px|right|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್‌ನ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ]] ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, [[ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ವೊಂದಾದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಇಪಾತ್ನಾಲ್ಕನೆಯ UN ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಸ್ವದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹದಿನೈದು-ಸ್ಥಾನಗಳ [[ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಸಮಿತಿ]]ಯನ್ನು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಸಮಿತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ (MLAs), ಐದುಜನರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಲು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] ಸರಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.{{Citation needed|date=June 2009}} [[ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು]] ದೊರೆತನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದಿಂದ]] ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದರೆ ಸಂವಿದಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಇವರು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಇವುಗಳು ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ಈ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಸಚಿಸವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರೆಂದರೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ದುನ್ಕಾನ್ ಟೈಲೊರ್ ಮತ್ತು ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ದೊನೊವನ್ ಎಬಾಂಕ್ಸ್. ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಕೃತ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಐದು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಸೇರಿ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಇವರನ್ನು ಮಂತ್ರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯತ್ತಾರೆ; ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿ]]ಗಳಿಬ್ಬರು ಅಧಿಕೃತ ಸದ್ಯರುಗಳು. ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಶಿಪಾರಸಿನ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಗೊಂಡವರು, ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2009ರ ಸಂವಿದಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಐದು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹದಿನೈದು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ, ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿದ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಕೆಗಳ ತತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಕೈಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 80 ಇಲಾಖೆಗಳು,ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ಸರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಾನುನು ಹಾಗು ನೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಶ್ಚಿತ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಬಂದರು ನಿಗಮ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಯುಯಾನ ಇಲಾಖೆ, ವಲಸೆ ಇಲಾಖೆ, ಜಲ ಮಂಡಳಿ, ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೆಜು ಮಂಡಳಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಂಚಣಿ ಇಲಾಖೆ, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಇಲಾಖೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ]] ಜವಾಬ್ದಾರಿ. [[ಉತ್ತಮವಾದ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯು]] ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ರಕ್ಷಣಾ]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ನೈನಿಕ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಳಗಳು]] ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} 2000ರಿಂದ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು: [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (UDP) ಮತ್ತು [[ಪಿಪಲ್ಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಮುವ್‌ಮೆಂಟ್]] (PPM). ರಾಜಕೀಯಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯ ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನೇಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪಕ್ಷೇತರರಾಗಿ ಸಪರ್ಧಿಸಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. === ತೆರಿಗೆಗಳು === ಕೇಮಾನಿಯರ ಮತ್ತು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ತೆರಿಗೆವಿದಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿಲ್ಲ. ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಹೇರುವ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾಗವನ್ನು ಸರಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸರಕುಗಳಿಂದ 20% ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಬಿ ಪಾರ್ಮುಲ,ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಮೆರಾ ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೋಟಾರುಗಾಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯು ಅವುಗಳ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕಾ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ದುಬಾರಿ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯು 40% ವರೆಗು ಇರಬಹುದು. ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ಒಂದೇರೀತಿಯಾದ ಅನುಮತಿಪಡೆಯುವ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಾಸಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಬರಲು ಕೊಡುವ ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕದ ಜೊತೆಗೆ 10% ಸರಕಾರದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಗುದಾಣಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=July 2009}} === ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳು === {{Main|Foreign relations of the Cayman Islands}} ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬಹುತೇಕ ವಿದೇಶ ಸಂಬಂಧಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ]] ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ದ್ವೀಪಗಳು UKಗೆ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತಿದ್ದವು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ದೇಶದ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ತಾನಾಗಿಯೇ{{Citation needed|date=January 2009}}, ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು{{Citation needed|date=January 2009}}. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು [[ಜಮೈಕ]]ಜೊತೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗದಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮಾದಕಾರಕ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್]] ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅವು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಪ್ರತ್ನದಲ್ಲಿ, ಈತರಹದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸರಕಾರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಜೊತೆಗೆ 1984ರ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ಸಂಧಾನ ಮತ್ತು [[1986ರ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಹಕಾರ ಸಂಧಾನ]]ದಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಹಿವಾಟಿನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು, ಗ್ರಾಹಕರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿದೇಶಿ ಪರಿಶೋಧಕರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಶುವುದರಗಳಿಂದ ಅವರು ಮನಿ ಲಾಂಡ್ರಿಂಗ್ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. UKನ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಿಂದಾಗಿ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ]] ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನೇಯಾಗಲಿ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಇನ್ನೂಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೇಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ತುಂಬಿದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ{{Citation needed|date=January 2009}}, [[ಕಾರಿಕೋಮ್]] ಮತ್ತು [[UNESCO]]ನ ಭಾಗಿದಾರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಮತ್ತು ಸಬ್ ಬುರೆಯೊ ಆಪ್ [[ಇನ್‌ಟೆರ್‌ಪೋಲ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ]] ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ. == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == {{Main|Transport in the Cayman Islands}} === ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳು === ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು: ಒಟ್ಟು: ಸುಮಾರು 500 ಮೈಲಿಗಳು; paved: ಸುಮಾರು 500 ಮೈಲಿಗಳು === ಬಂದರುಗಳು,ಹಡಗುಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೈಟ್ ಹೌಸ್‌ಗಳು === ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಬರ್ಸ್: ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್, ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಮರ್ಚಂಟ್ ಮರೈನ್: ಒಟ್ಟು: 123 ಹಡಗುಗಳು (1,000 GRT ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು) ಒಟ್ಟು 2,402,058 GRT/3,792,094 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ಸ್ ಡೆಡ್‌ವೆಯ್ಟ್ (DWT) ಶಿಪ್ಸ್ ಬೈ ಟೈಪ್: ಬಲ್ಕ್ 22, ಕಾರ್ಗೊ 5, ಕೆಮಿಕಲ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್ 31, ಕಂಟೈನರ್ 2, ಲಿಕ್ವೆಫೈಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ 1, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಟ್ಯಾಂಕರ್ 21, ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟೆಡ್ ಕಾರ್ಗೊ 35, ರೋಲ್ ಆನ್/ರೋಲ್ ಆಫ್ 5, ಸ್ಪೆಷಿಯಲೈಸ್ಡ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್ 1 ನೋಟ್: ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲತೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ; ಇವು 11 ದೇಶಗಳ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:ಗ್ರೀಸ್ 15, US 5, UK 5, ಕಿಪ್ರುಸ್ 2, ನೊರ್ವೇ 3 (2002 ಮುಂತಾವುಗಳು.) [[ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಲೈಟ್]] (ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಗಾರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ಲಫ್ ಲೈಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದೊಂದು ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪಾರ್ಕಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವೇ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್, ಇದನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಪರ್ ದಿ ಕೇಮನ್ ಐಲಾಂಡ್ಸ್]]ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್‌ ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಜಲಸಂಚಾರ ಸಹಾಯ ಇದಾಗಿದೆ. === ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ === {{See also|List of airports in the Cayman Islands}} ಪ್ರತಿ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ, ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣ, ಹಾಗು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್, ಹತ್ತಿರದ [[ವೊವೆನ್ ರೊಬೆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಮನ್ ಬ್ರಾಕ್ [[ಗೆರಾಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿಟಿಲ್ ಕೇಮನ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬೊಡೆನ್ ವಾಯು ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. [[ಕೇಮನ್ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು]] ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ವಯ್ಯುವಂತಹ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಿಸುವ ಸೇವೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಡ್ಡಿದ ಮಿತವಾದ ಚಾರ್ಟೆರ್ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಾಹನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ವೊವೆನ್ ರೊಬೆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಲಾಂಡ್ ಏರ್]] ಅನ್ನುವುದು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್, ಕೆಮನ್ ಬ್ರಾಕ್, ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಕೇಮನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಾಯು ಮಾರ್ಗ. === ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂವಹನ === {{Main|Communications in the Cayman Islands}} == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು === [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ರಾಜ್ಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಕೇಮಾನಿಯರ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ. ವಿವಿದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಾರಿತ ವಿಧ್ಯಾಭಾಸಗಳನ್ನು ಶಿಶುವಿಹಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ A ದರ್ಜೆಯವರೆಗು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.{{Clarify|what is "A" level? Can it be linked?|date=January 2010}} === ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇದು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.ucci.edu.ky/about.php University College Cayman Islands: About us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722142310/http://www.ucci.edu.ky/about.php |date=2011-07-22 }}.</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು, ಜಾರ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಏಳು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟಿನ (11&nbsp;km) ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ನ್ಯುಲಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 1970ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬ್ಯಾಚುಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.icci.edu.ky/programs.htm International College of the Cayman islands: Programs of Study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101061248/http://www.icci.edu.ky/programs.htm |date=2011-01-01 }}.</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು [[ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡ ಸೇಂಟ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಗಮಸ್ಥಾನವು ಕೂಡಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್.<ref>[http://www.stmatthews.edu St. Matthew's University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110808163224/http://www.stmatthews.edu/ |date=2011-08-08 }}.</ref> UK ದಲ್ಲಿನ ಲಿವೆರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಭಾಗವಾದ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯು ಕೂಡಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.liv.ac.uk/law/cils/ Cayman Islands law School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114045537/http://www.liv.ac.uk/law/cils/ |date=2012-01-14 }}.</ref> ಜಾರ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ, ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯು 1982 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಾಮಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಕಾರದಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶಾಖೆಯು, ಕೂಡಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೆಜು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲೇಜು ಆವರಣದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿತ್ತು, CICSCನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಧವಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಿದಧ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು ಆಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ, ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸರಕಾರದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2007ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. == ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳು == ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿವೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ, ಖಾಸಗಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಸೀ ಟೊಮಿಲ್ಸನ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್. ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು- ಹಾಸಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಫೆಯಿತ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇದೆ. ಲಿಟಲ್ ಕೇಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಸೆಟಲೈಟ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ (CINICO)ನಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವರು 50% ಪ್ರೀಮಿಯಮ್ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಕಟ್ಟಬಹುದು). ಪೂರ್ಣ-ಸಮಯದ ನೌಕರರು US$10ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು "ಇಂಡಿಜೆಂಟ್ ಫಂಡ್" ಎಂದು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರೆ ವರ್ಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಜನವರಿ 2010ರಂತೆ, ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಡಿಯಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಟೆರೈಸೇಷನ್‌‌]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು{{Who|date=December 2009}} ಜನರು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವು ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾತರೈಸೇಶನ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.{{Citation needed|date=December 2009|"stalled" is a [[WP:POV]] term and needs changing}} ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ರೆಟಿನಲ್ ಸರ್ಜರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತುರ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.{{Citation needed|date=December 2009|Who says so?}} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ{{When|date=December 2009}}, ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಯಿದ್ದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು [[ಅತಿಯಾದ ಡಯಾಬಿಟಿಕ್ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷಗಳಿಂದ]] ಅಥವಾ [[ರೆಟಿನಲ್ ಡಿಟ್ಯಾಚ್ಮೆಂಟ್‌]]ಗಳಿಂದ ಕುರುಡಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=December 2009|This implies that Diabetes caused blindness can be cured. That seems like a dubious claim}} ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಸೀ ಟೊಮಿಲಿನ್ಸನ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನನಿಂದ ಹಾಳಾದ ಒಂದು ಘಟಕದ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಒಂದು MRI ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಅಲೋನ್ ಓಪನ್ MRI ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಕೇಂದ್ರವು MRI, CT, X-Ray ಮತ್ತು [[DEXA]] (ಮೂಳೆ ಸಾಂಧ್ರತೆ) ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಹಾರ್ಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್, ಇದು ಅಲ್ಟ್ರಾ ಸೌಂಡ್, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಎಕೊಕಾರ್ಡಿಯಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಯಕ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.caymannetnews.com/article.php?news_id=18920 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-28 |archive-date=2016-05-17 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517214015/http://www.caymannetnews.com/article.php?news_id=18920 |url-status=dead }}</ref> [[ಹೈಪರ್‌ಬೇರಿಕ್ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಥೆರಪಿ]] ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ಡೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗಾಗಿ, ಗ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ಹೈಪರ್‌ವೇರಿಕ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ನಡೆಸುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ [[ರಿಕಂಪ್ರೆಶನ್ ಚೇಂಬರ್]] ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆ. ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೇಮನ್ ಬ್ರಕ್‌ನ ಫೆಯ್ತ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೈಪರ್‌ಬೇರಿಕ್ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ದ್ವೀಪಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ [[ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆ]], [[ರಾಯಲ್ ಕೇಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪೋಲೀಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] (RCIP)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. RCIPಯು ನಿಯಮಿತ ಆಫ್-ಶೋರ್ [[ಮೆರೈನ್]] ಗಸ್ತುದಳವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]]ನ [[ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಾಲ್]] ಆಗಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} [[ರಗ್ಬಿ]] ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೀಡೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡ]], [[ಮಹಿಳೆಯರ ತಂಡ]], ಮತ್ತು ಸೆವೆನ್ಸ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ 20ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರಗ್ಬಿ ತಂಡವು 2009ರ ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿ JWRT ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]], [[FIFA]], [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಮಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ [[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=May 2009}} [[ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] (CIFFA) ಪುರುಷರ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರ ಲೀಗ್‌ಗಳಿವೆ. ಇತರೆ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್, ಬೀಚ್ ವಾಲಿಬಾಲ್, [[ಗೇಲಿಕ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫ್ರಿಸ್ಬೀ]] ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಆಟವಾಗಿತ್ತು. [[2010 ವಿಂಟರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಡವ್ ಟ್ರಾವರ್ಸ್]] ತಂಡವು [[ವಿಂಟರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತು, [[ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಇವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. == ಸಂಗೀತ == {{Main|Music of the Cayman Islands}} ಕಾನ್ಸರ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ತವರಾಗಿವೆ. ಕೇಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಗಳೆಂದರೆ soca, rap ಮತ್ತು R&amp;B. ’ಕಿಚನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್’ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇಮಾನಿಯನ್ ಸಂಗೀತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪಿಟೀಲು, ಡ್ರಮ್, ಚಮಚೆ ಮತ್ತು ಬಾಟಲ್, ವಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಮ್ ಅಥವಾ ಗಿಟಾರ್ ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ಕೆಮಾನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ''ಕಿಚನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್'' ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ಕೇಫೆಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಪೈರೇಟ್ ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೆರಿಟೇಜ್ ದಿನಗಳು. ಈ ತರಹದ ಸಂಗೀತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸೊ ಸಂಗೀತಗಳ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡಾ ಇದೆ, ಇದು ಕಾನ್ಸರ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನಾದರೂ ಇದು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಹಾಡುವ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ವಿಧಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳೂ ಇವೆ – ಪನೋರಾಮರ್ಸ್, ಪ್ಯಾಂಡೆಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಡೆಮೋನಿಯಮ್. ಪನೋರಾಮರ್ಸ್ ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದು, ಎರ್ಲ್ ಲಾಪಿಯೆರ್ರೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇವರು ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊನಲ್ಲಿರುವ ಆಫ್ರೋಪ್ಯಾನ್ ಕೂಡಾ ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಮೂಲದ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ == ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ: ''[[ದಿ ಫರ್ಮ್]]'', ''[[ಹ್ಯಾವೆನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕೇಮನ್ ವೆಂಟ್]]''. ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆಯೋಗವು ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸೂಚಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು]] * [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮಿಷನ್ ಸುಯಿ ಯುರಿಸ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} * {{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html |title = Cayman Islands |work = 2005 CIA World Factbook |dateformat = mdy |accessdate = 4 July 2005 |archive-date = 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160213152343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html |url-status = dead }} ''Originally from the [[CIA World Factbook]] 2000.'' * {{cite web |url = https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/trust3.htm |title = Non-Self-Governing Territories listed by General Assembly in 2002 |work = United Nations Special Committee of 24 on Decolonization |dateformat = mdy |accessdate = 4 July 2005 |archive-date = 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081203105055/http://un.org/Depts/dpi/decolonization/trust3.htm |url-status = dead }} * {{cite book |author = Michael Craton and the New History Committee |year = 2003 |title = Founded upon the Seas: A History of the Cayman Islands and Their People |publisher = Ian Randle Publishers, Kingston, Jamaica |isbn = 0-9729358-3-5 }} * {{cite book |author = Roberts, H. H. |year = 1994 |title = Reefs and lagoons of Grand Cayman (in "Monographiae biologicae", ed. Brunt, MA and Davies, JE) |publisher = Kluwer Academic Publishers, Boston, MA. <!--?: The Hague--> |isbn = 0-7923-2462-5 }} * {{cite book |author = Alfredo Zayas y Alfonso, |year = 1914 |title = Lexografía Antillana |publisher = El Siglo XX Press, Havana |ref = CITEREFZayas1914 }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Cayman Islands}} * [http://www.gov.ky Cayman Islands Government] * {{wikiatlas|Cayman Islands}} * {{wikivoyage|Cayman Islands}} * [http://www.cifilm.ky Cayman Islands Film Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722142126/http://www.cifilm.ky/ |date=2011-07-22 }} * {{CIA World Factbook link|cj|Cayman Islands}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/caymanislands.htm Cayman Islands] ''UCB Libraries GovPubs'' ಯಿಂದ * {{dmoz|Regional/Caribbean/Cayman_Islands}} {{Template group |title = Articles Related to the Cayman Islands |list = {{Template group |title = [[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale |list = '''Lat. <small>and</small> Long. {{Coord|19|20|N|81|24|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(George Town)</span>''' {{Countries and territories of the Caribbean}} {{Countries of North America}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{Caribbean Community (CARICOM)|state=collapsed}} }} {{Template group |title = UK territories |list = {{British dependencies}} {{Outlying territories of European countries|state=collapsed}} {{Territories of the British Empire}} }} {{English dialects by continent}} {{English official language clickable map}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆರೆಬಿಯನ್ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಟೆರಿಟರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲ್ಲೆಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಟೆರಿಟರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] fpn97u5iidbym0bm1wpqy9ejf6xbbdo 0 23573 1370951 1345853 2026-03-31T08:43:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370951 wikitext text/x-wiki {{About|the television series|similarly titled works|Gray's Anatomy (disambiguation)}} {{Infobox television | show_name = Grey's Anatomy | image = [[File:Greysanatomy-title.jpg|280px]] | caption = | genre = [[Medical drama]] | creator = [[Shonda Rhimes]] | starring = [[Ellen Pompeo]]<br />[[Sandra Oh]]<br />[[Katherine Heigl]]<br />[[Justin Chambers]]<br />[[T.R. Knight]]<br />[[Chandra Wilson]]<br />[[James Pickens, Jr.]]<br />[[Kate Walsh (actor)|Kate Walsh]]<br />[[Sara Ramírez]]<br />[[Eric Dane]]<br />[[Chyler Leigh]]<br />[[Brooke Smith (actress)|Brooke Smith]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Jessica Capshaw]]<br />[[Kim Raver]]<br />[[Isaiah Washington]]<br />[[Patrick Dempsey]] | narrated = [[Ellen Pompeo]] (most episodes)<br />[[Sandra Oh]]<br />[[Katherine Heigl]]<br />[[Justin Chambers]]<br />[[T.R. Knight]]<br/>[[Chandra Wilson]]<br />[[James Pickens, Jr.]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Patrick Dempsey]] | theme_music_composer = [[Psapp]] | opentheme = "[[#Music|Cosy in the Rocket]]" | country = United States | language = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] | num_seasons = 6 | num_episodes = 122 <!-- (as of April 29, 2010) --> | list_episodes = List of Grey's Anatomy episodes | executive_producer = Shonda Rhimes<br />[[Betsy Beers]]<br />[[Mark Gordon]]<br />[[Krista Vernoff]]<br />[[Rob Corn]]<br />[[Mark Wilding]] | location = [[Los Angeles]] | runtime = 43 minutes | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]])<br />[[720p]] ([[HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]], [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | first_aired = {{Start date|2005|3|27}} | last_aired = present | related = ''[[Private Practice (TV series)|Private Practice]]'' | website= http://abc.go.com/shows/greys-anatomy }} '''''ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ (ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ)'' ''' ವು ಅಮೆರಿಕನ್ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಟಕ]],[[ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸರಣಿಗಳಾ]]ಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸೆ ಮರ್ಸಿ ವೆಸೃ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ (ಈ ಮೊದಲು ಇದು [[ಸೀಟಲ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಆಗಿತ್ತು)ಇದು [[ಕಲಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ,[[ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಯೆನಿಸಿದೆ. [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿ]],"[[ಎ ಹಾರ್ಡ್ ಡೇಸ್ ನೈಟ್]] "ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 27,2005 ರಲ್ಲಿ[[ABC]]ಮೇಲೆ ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು,ಇದುವರೆಗೆ ಐದು (ಋತು)ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ;ಆರನೆಯದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24,2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಬಹುದ್ದೇಶದಿಂದ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ನಟರ ವರ್ಗವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ,ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ವಸಂತಕಾಲದ 2012ದ ವರೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಬದಲಾವಣೆ]] ಮೂಲಕ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ತನ್ನ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.[[ಕಾನೂನು ವಿಷಯದ ನಾಟಕ ]]''[[ಬಾಸ್ಟನ್ ಲೀಗಲ್]]'' ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.ಇದರ ಮೊದಲ ಧಾರಾವಾಹಿ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು 16.25ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು;ಹೀಗೆ ಕಂತಿನ ಅವಧಿಗೆ ಅದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 22.22 ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು <ref>{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=March 29, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=032905_05|title= Weekly Program Rankings|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 24, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052405_04|title= Weekly Program Rankings|accessdate=2009-07-01}}</ref> ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಎರಡು [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು[[ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಅದು ಟೀವಿಯ [[ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಾರವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಸರಣಿ ಎನಿಸಿದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಹೆಸರು=== ಇದರ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ''ಗ್ರೆಯೆಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ''ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ '' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಹಾಗೆ <ref>{{cite web|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?date=02/04/05&id=6822|title=Breaking News - Development Updates: February 4|last=Staff writer|date=February 4, 2005|work=The Futon Critic|accessdate=2009-07-01}}</ref> ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ನಾಟಕವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲಿನ ''[[ಗ್ರೆಯ್ ನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ]]'' ಎಂಬುದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸದ್ಯದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ "''ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಾಡಿ"'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟನೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು 40ನೆಯ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಪುಟವಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ.ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1858ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟನೆ ಕಂಡ [[ಹ್ಯೂಮನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]]ಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. "ಗ್ರೇ"ನಿಂದ ಗ್ರೆಯ್ ಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಇದರ ಉಲ್ಲಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಧಾರಿ ಮೆರ್ಡಿತ್ ಗ್ರೆಯ್ ಎನ್ನಬಹುದು. ===ತಾಣಗಳು=== ಈ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಫಿಶರ್ ಪ್ಲಾಜಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲಿನ ಮಿಡಿಯಾ ಕಂಪನೆ [[ಫಿಶರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಫಿಶರ್ ನ [[ABC]]ಗಳು[[KOMO]] ಆಧೀನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.(ಚಾನಲ್ 4/1000 AM/97.7 FM)ಗಳು ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಸೀಟಲ್ಲಿನ ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ;ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಏರ್ ಅಂಬ್ಯುಲನ್ಸ್]] ಗಳು[[KOMO-TV]]ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವ [[ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ [[ಸ್ಪೇಸ್ ನೀಡಲ್]] ದಿ [[ಸೀಟಲ್ ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರಾಂತ ಗುರುತುಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಳಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವು ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದಲ್ಲ.ಇವುಗಳನ್ನು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ VA ಸೆಪುಲ್ವೇದಾ ಅಂಬ್ಯುಲೇಟರಿ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್ <ref>''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಸೀಜನ್ 1 DVD ಕಾಸ್ಟ್ ಕಾಮೆಂಟ್ರಿ</ref> ನಲ್ಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ನ ಮನೆ ಮನೆಯನ್ನು ಸೆಟ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಮನೆಯ ಒಳದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿಕೆ=== ಈ ಕುರಿತಂತೆ ABC ಪ್ರಕಟನೆ ಹೊರಡಿಸಿ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಫೆಬ್ರವರಿ5,2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ <ref name="zap2it2005">[http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C98318%7C1%7C,00.html "'ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಲೆಸ್ಸನ್ ಫಾಲೊಸ್ ಆನ್ ಸೊಪರ್ ಬೌಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105060804/http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C98318%7C1%7C,00.html |date=2007-11-05 }} Zap2It, ಆಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2005.</ref> ಕಂಡಿತು. ಈ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಸುಮಾರು 38.1ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದಿತು. ಈ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲವು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕರ ಪ್ರಸಾರ ಅವಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು''[[.ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್]]'' ನೊಂದಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿನ [[CBS]]ನ ರೇಟಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ನೊಂದಿಗೆ ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' ಹೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತೆರನಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರಾವಧಿ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಆದರೂ ''CSI'' ಗಿಂತ 3 ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ''CSI'' ಹೀಗೆ 2006ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ'' ನ್ನು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು. ===ಸಂಗೀತ=== ಸಂಗೀತಭರಿತ ಹಾಡುಗಳಿಂದಾಗಿ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಸರಣಿಯು ತನ್ನ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯಲ್ಲಿ[[Psapp ಪಾಸಪ್]]ನ ಹಾಡು "ಕೊಸಿ ಇನ್ ದಿ ರಾಕೆಟ್ "ಈ ಸರಣಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹಾಡಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲಿಗೆ [[ದಿ ಪೊಸ್ಟಲ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್]] ನ ಹಾಡು "[[ಸಚ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್]] "ನ್ನು ABCಯ ಮುಖಾಂತರ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಇದು ಹಾಡುಗಳ ಯಶಸ್ವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು,ಇನ್ನುಳಿದ ಹಾಡುಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ನೊ ಪ್ಯಾಟ್ರೊಲ್]] ನ "[[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಫ್ರೇ]] ನ "[[ಹೌ ಟು ಸೇವ್ ಎ ಲೈಫ್]] "ಇತ್ಯಾದಿ. [[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]] ನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ವಿಡಿಯೊ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. "[[ಹೌ ಟು ಸೇವ್ ಲೈಫ್]] "ನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕರ ವಿಡಿಯೊ ಆಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ತೋರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರಾಂಡಿ ಕಾರ್ಲಿಲೆ]] ನ "[[ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ]]" ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ ಕೆರ್ನಿ]] ಯ "[[ಬ್ರೀದ್ ಇನ್, ಬ್ರೀದ್ ಔಟ್ ]]" ಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅದರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಅದರ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಕಥೆಯ ಸಾರವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದರ ಕಥಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಹಾಗು ಅದು ನೀಡುವ ನೈತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ಕಲಾವಿದರ ಬಳಗವೆಂದರೆ; [[ರಿಲೊ ಕಿಲೆಯ್ ]], [[ಗ್ರೆಗ್ ಲಾಸ್ವೆಲ್ ]], [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ]], [[ಲಿಟ್ಟಲ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ]], [[ಜೊಂಟ್ ]], [[ಮೆಕೊ ]], [[ಗೊಮೆಝ್ ]], [[ಅಡೆಲೆ ]], [[ಬೆಕ್ ]], [[ಟೆಗಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ]], [[ದಿ ಬಾಯ್ ಲೀಸ್ಟ್ ಲೈಕ್ಲಿ ಟು ]], [[ನೊವೆಲ್ಲೆ ವ್ಯಾಗ್ಯು ]], [[ಕಾಟೆ ಹಾವ್ನೆವಿಕ್ ]], [[ರೊಯಿಸಿನ್ ಮರ್ಫಿ ]], [[ಗೆಮ್ಮಾ ಹೇಸ್ ]], [[ಸ್ನೊ ಪ್ಯಾಟ್ರೊಲ್]], [[ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್ ]], [[ಇಂಟರ್ ಪೊಲ್ ]], [[ಇದಾ ಮಾರಿಯಾ ]], [[ಮಾರಿಯಾ ಟೇಲರ್ ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಕಿರ್ನೆಯ್ ]], [[ಥ್ರೀ ಡೇಸ್ ಗ್ರೇಸ್ ]], [[ಥರ್ಟೀನ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ]], [[ಮೆಡೆಸ್ಕಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ &amp; ವುಡ್]], [[ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಮೈಕಲ್ ಸನ್ ]], [[ಜೊಶು ರಾಡಿನ್ ]], [[ಜೆಮ್ ]], [[ಬ್ರಾಂಡಿ ಕಾರ್ಲಿಲೆ ]], [[ಅನ್ಯಾ ಮರಿನಾ ]], [[ಎರಿನ್ ಮ್ಯಾಕರ್ಲಿ ]], [[ಡಫ್ಫಿ ]], [[ಕೊರಿನೆ ಬೈಲ್ ರೇ ]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಗಾರ್ನೆಯು ]], [[ಡೆವಿಕ್ಸ್ ]], [[KT ಟನ್ ಸ್ಟಾಲ್ ]], [[ಸಿಯಾ ]], [[ಅನ್ನಾ ನಾಲಿಕ್ ]], [[ಎಮಿಲಿಯಾನಾ ಟೊರಿನಿ ]], [[ಟೇಲರ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ]], [[ಸ್ಯಾಂಟಿ ಗೊಲ್ಡ್ ]], [[ಕೊಲ್ಡ್ ಪ್ಲೆ ]], [[ಲಿಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೆನ್ ]], [[ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮ್ಯಾನ್ ]], [[ಕೆಂಡಾಲ್ ಪಯ್ನೆ ]], [[ಟೈರೊನ್ ವೆಲ್ಸ್ ]], [[ರೆಗಿನಾ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸಿ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ]], [[ಉತ್ತರ ರಾಜ್ಯ]] ಇತ್ಯಾದಿ ===ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ (ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ)=== {{Main|Private Practice (TV series)}} ಫೆಬ್ರವರಿ 21, ''[[:The Wall Street Journal]]'' 2007,ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರದಿಯಂತೆ ABC ಯು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗ್ಯಾಮರಿಯ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅದರ [[ಫಲಿತಾಂಶ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ''ಕೈಹಾಕಿತು''. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು,ಇದನ್ನು [[ಬ್ಯಾಕ್ ಡೋರ್ ಪೈಲೆಟ್]] (ಪ್ರಧಾನ ಕಥಾನಕದ ಹೆಚ್ಚಳ)ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ABCಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದು ಅದರ ಮೇ11,2007ರ ಸರದಿಗಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು 2007ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ9.00/ಈಸ್ಟರ್ನ್ 8:00ರಾತ್ರಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26,2007ರಂದು [[ABC]]ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ''[[ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]]'' ನ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಣಿಗಳಾದ ''[[ಡರ್ಟಿ ಸೆಕ್ಸಿ ಮನಿ ]]'' ಕುರಿತಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತಿತ್ತು. ''[[ಪುಶಿಂಗ್ ಡೈಸಿಸ್]]'' ಮೂರನೆಯ ಹೊಸ ಸರಣಿ ಕೂಡಾ ಸಂಜೆ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಕ್ಟೊಬರ್ 3,2007ರಲ್ಲಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು'' ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ '' <ref>[http://abcmedianet.com/specials/upfront07/docs/upfront07.pdf ], ABC ಮಿಡಿಯಾನೆಟ್, ಮೇ 15, 2007</ref> ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು ಸರದಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ರೇಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುದಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ABCಯ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಪ್ರಾವೈಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್'' ಸರಣಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನುWGA ನ ಧರಣಿಯಿಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಧರಣಿಯ ನಂತರ ABC ಯು ''ಪ್ರೈವೆಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ '' ನ್ನು ಹೊಸ ಧಾರಾವಹಿಗಳ ಆಗಮನದ ನಂತರ 2008-2009ರಲ್ಲಿ ಪುನ: ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.ತನ್ನ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಅವಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬುಧವಾರದ ಸಂಜೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಅದು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1,2008ರ ಪ್ರಧಾನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು ==ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು== {{Main|List of characters from Grey's Anatomy}} ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಇಂಟರ್ನಿಗಳು,ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತುಹಲವಾರು ವೈದ್ಯರು,ಇವರು ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಇಂಟರ್ನಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಈ ಶೊದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು "[[ಬಣ್ಣ ರಹಿತ ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ]]" ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವಿದೇ ಜನಸಮೂಹದ ವಿಭಜನೆ ಅಥವಾ ಭೇದಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕ್ಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಳಂಕದ ಯಾವುದೇ ಅ6ಶಗಳಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್]] ನ ವಿವಿಧತೆಯ ಕನಸನ್ನು ಇಲ್ಲಿ <ref>[https://www.nytimes.com/2005/05/08/arts/television/08foge.html?pagewanted=print 'ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಗೋಸ್ಸ್ ಕಲರ್ ಬ್ಲೈಂಡ್ ], ''ದಿ ನಿವ್ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 8, 2005</ref> ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಐದು ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯವು ಹೊಸಮುಖಗಳಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ; [[ಮೆರೆಡಿತ್ ಗ್ರೆಯ್]] ([[ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ ]]), [[ಅಲ್ಕ್ಸ್ ಕರೆವ್]] ([[ಜಸ್ಟಿನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್ ]]), [[ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮಲ್ಲೆಯ್]] ([[ಟಿ. ಆರ್. ನೈಟ್]]), [[ಇಜ್ಜೆ ಸ್ಟಿವೆನ್ಸ್]] ([[ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ]]) ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಯಾಂಗ್]] ([[ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್]]). ಅವರು ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು,ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ [[ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]] ಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಿರಾಂಡಾ ಬೈಲೆಯ್ ]]([[ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್]] )ಓರ್ವ ಜನರಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗಿ ನಂತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಖಾಯಮ್ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ]]ನಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಿಚರ್ಡ್ ವೆಬ್ಬರ್ ([[ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್,ಜೂ.]])ಈತನಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮೆರಿಡಿತ್ ಚಿಕ್ಕವಳಿರುವಾಗ ಅವಳ ತಾಯಿ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ ವೆಬ್ಬರ್ ನಲ್ಲಿರುವವರೆಂದರೆ (ಕೆಲಸಗಾರರು) {0ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತ ವೈದ್ಯರು {/0}ಗಳು [[ಡೆರೆಕ್ ಶ್ಫೆರ್ಡ್]] ([[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪೆಸಿಯ್ ]]) ಮತ್ತು[[ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ ಬುರ್ಕೆ]] ([[ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ]]), ಈತ who specialize in [[ನರಮಂಡಲದ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರೊರ್ಯಾಸಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ.. ಡೆರೆಕ್ ಮೆರೆಡಿತ್ ನ ಪ್ರೆತಿ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದವರೆಂದರೆ [[OB/GYN]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಸವ ನಂತರದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿ]] ([[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ]]), [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜನ್]] [[ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೊವನ್]] ([[ಎರಿಕ್ ಡೇನ್ ]]), [[ಕೀಲು-ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಕ್ಯಾಲಿ ಟೊರೆಸ್]] ([[ಸಾರಾ ರಾಮಿರೆಜ್ ]])..ಆಡಿಸನ್ ಡೆರೆಕ್ ನ ಪತ್ನಿ ಆಕೆ ಸೀಟಲ್ ಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಆತನೊಂದಿಗಿನ ಮರುಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಾರ್ಕ್ ಡೆರೆಕ್ ನ ಈ ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಆಡಿಸನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಮದುವೆಗೆ ಕುತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ..ಕ್ಯಾಲೆಯು ಜಾರ್ಜ್ ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳಾದರೂ ನಂಟರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಡಿಸನ್ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತಾಳೆ,ಅದೇ ರೀತಿ ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ''[[ಪ್ರೈವೆಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ನತಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ,ಆದರೆ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ.'' ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಾಗ ಅತಿಥಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಿ [[ಲೆಕ್ಸಿ ಗ್ರೆಯ್]] ([[ಚಿಲೆರ್ ಲೇಘ್]] )ಮೆರಿಡಿತ್ ನ ಸಹೋದರಿ. ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಜಾರ್ಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳಸಿದಳು ಈ ಋತುವಿನ ಐದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ,ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೋಯನ್ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಋತುವುನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಟೆನ್ ಬರ್ಕೆನ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾಳನ್ನು ಸರನಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ [[ಎರಿಕಾ ಹ್ಯಾನ್]] ([[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್]] )ಈ ಪಾತ್ರವು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ,ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಆತ ಪ್ರೇಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರಣಿಯ ಐದನೆಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಡಾ.ಎರಿಕಾ ಹಾನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದಳು;ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಆಕೆ ಕ್ಯಾಲಿ ಹಾಗು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬೆಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಎರಡು ಹೊಸ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು:[[ಟ್ರಾಮಾ ಸರ್ಜನ್]] [[ಒವನ್ ಹಂಟ್]] ([[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್]] )ಮತ್ತು [[ಪಿಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ ]][[ಅರಿಜೊನ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ ]]([[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಾವ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಒವನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾನೊಂದಿಗೆ ಅರಿಜೊನ್ ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಯಿತು. ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ [[ಡಾ.ಸ್ಯಾಡೆ ಹ್ಯಾರಿಸ್]] ([[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] )ಈತ ಮೆರ್ಡಿತ್ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಗೆಳೆತನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಆಕೆ ಲೆಕ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆಯುತ್ತಾಳಲ್ಲದೇ ಸಂಭವನೀಯ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೊಂದುವರೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಯಾಡಿಯನ್ನು ಸರಣಿಯ ನಿರಂತರ ಕಲಾವಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಅವಳ ಒಪ್ಪಂದ ನವೀಕರಣವಾಗದೇ ಹೋಯಿತಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶೊದಿಂದ ತೆಗೆದು <ref>{{Cite web |url=http://tvwatch.people.com/2009/01/13/melissa-george-it-was-my-choice-to-leave-greys/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2012-05-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/67paWRGfU?url=http://www.people.com/people/article/0,,20422900.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆರನೆಯ ಅವಧಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು:ಆತನ ದುರಂತ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಡಾ.ಜಾರ್ಜ್ ಒ ಮ್ಯಾಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು[[.ಡಾ.ಟೆಡ್ದಿ ಅಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಕಿಮ್ ರೇವೆರ್]] )ಇವರು ಪಾತ್ರವರ್ಗವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.ಒವೆನ್ ನ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಡಿಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗಾಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರಹಗಾರರು ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಒವನ್ ಟೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ನಡುವೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಡಾ.ಇಜ್ಜಿ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ತನ್ನನ್ನು ಫೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಮುಂದೆ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಳು,ಅದಲ್ಲದೇ ಡಾ.ಕಾರೆವ್ ರೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಾ ಕುಸಿಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನು ಹಲವರು ನಿರಂತರ ಪಾತ್ರಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ಇದಲ್ಲದೇ ''ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್'' ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ವಿಲೀನತೆ ಕೂಡಾ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಡಾ.ರೀಡ್ ಆಡಮ್ಸನ್ ([[ನೊರಾ ಜೆಹೆತ್ನೆರ್ ]])ಡಾ.ಜಾಕ್ಸ್ನ್ ಅವೆರಿ ([[ಜೆಸ್ಸೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ),ಡಾ.ಏಪ್ರಿಲ್ ಕೆಪ್ನೆರ್ ([[ಸಾರಾ ಡ್ರೆವ್]] )ಮತ್ತು ಡಾ.ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರ್ಸಿ ([[ರೊಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್]] )ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮೆರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞ ಡಾ.([[ಜಾಸೊನ್ ಜಾರ್ಜ್ ]])ಕೂಡಾ ಬೈಲಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೇಮದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ===ಬರ್ಖಾಸ್ತುಗಳು=== ====ಇಸೈಹ್ ವಾಷಂಗ್ಟನ್ ==== ಅಕ್ಟೊಬರ್ 2006,ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶೊದ ನಟರು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.ಸೆಟ್ ಯೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ]]ಯ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಗ್ವಾದಲ್ಲಿ [[ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್]] ರನ್ನು ಓರ್ವ [[ಅನಿಷ್ಟ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ]] ಎಂದು ಕರೆದಳು ಇದಾದ ನಂತರ ನೈಟ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಚಾರದ ವಿವರ ಪರಿಗಣಿಸಿ ತನ್ನ ಲೈಂಗಿಕ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ [[ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ]]. ಈ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ &amp; ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿನಿ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ]] ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="fight">[http://www.eonline.com/news/article/index.jsp?uuid=2335b61f-822a-4d64-b1bd-35f5a494c2e3 ಗ್ರೆಯ್ಸ್' ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಸೀಯಿಂಗ್ ರೆಡ್ ಓವರ್ ಸ್ಲರ್ ], ಜನವರಿ 17, 2007, eonline.com</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನ್ನುವಂತೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತದೇ ಅದಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಅಳತೆಗೆ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ABC ಯು ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವಿಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆತನನ್ನು ಶೊದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಕನಿಂದ ಹೊರಬಿತ್ತು."ನಾನೊಬ್ಬನು ಹುಚ್ಚನೇ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನೇನು ಅದರಲ್ಲಿ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |author= |coauthors= |title=Washington Out of `Grey's Anatomy' |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/08/AR2007060800015.html |work=[[The Washington Post]] |date=2007-06-08 |accessdate=2007-06-08 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೋಗಲಾರೆ," ಇದನ್ನು ನೈಟ್ ಇಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದನೆಂದು ಆತ ಉಸುರಿದ;ಇಂತಹದನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆತ ಹೆಚ್ಕಿನ ಲಾಭಾಂಶ ಅಥವಾ ಸಂಬಳದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣಬಹುದು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಾನು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಕರಿಸಿದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ]] ಈ ಹಿಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಆತ <ref>{{Cite web |url=http://www.edmontonsun.com/Entertainment/OtherEntertainment/2007/06/23/4284045-sun.html |title=edmontonsun.com—ಅದರ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್—ಗ್ರೆಯ್ಸ್' ಸ್ಟಾರ್ ಸೀಸ್ ರೆಡ್ ಓವರ್ ಫೈಯರಿಂಗ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217184914/http://www.edmontonsun.com/Entertainment/OtherEntertainment/2007/06/23/4284045-sun.html |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದನು. ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಫೈಯರಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ತಾನು "ದುಖಿತ"ನಾಗಿದ್ದೇನೆ ವಿನಹ ಹುಚ್ಚನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾಸಿದ್ದಾನೆ, ಆತ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತನಗೆ ಕೇಳಿದರೆ ಈ ಶೊದಲ್ಲಿ [[ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲು]] ತಾನು "ಸಿದ್ದ"ವಿರುವುದಾಗಿ ಆತ <ref>{{cite news |url=http://www.pr-inside.com/washington-i-d-consider-a-grey-s-anatomy-r155519.htm |title=WASHINGTON: 'I'D CONSIDER A GREY'S ANATOMY CAMEO' |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526030919/http://www.pr-inside.com/washington-i-d-consider-a-grey-s-anatomy-r155519.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದ. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪಾತ್ರದ (ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ )ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮೇ 9,2008ರಲ್ಲಿ "ದಿ ಬಿಕಮಿಂಗ್ "ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕೆ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಅಟಾರ್ನಿ ಪೀಟರ್ ನೆಲ್ಸನ್ ABC ಮತ್ತು SAG ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತಾವು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆತನ ಪ್ರಚಾರಕರ್ತ ಹಾವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಗ್ ಮನ್ ''ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಪೊರ್ಟರ್'' ಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಚಿತ್ರವನ್ನಲ್ಲ"ಇದು ಹೀಗಾಗುವದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಕುದರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನೂ ಅವರು <ref>"ಆಕ್ಟರ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಓವರ್'ಅನ್ಯಾಟಮಿ'", Reuters.com, ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು ಆಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2008. http://www.reuters.com/article/televisionNews/idUSN1155789020080512</ref> ಹೇಳಿದರು. ====ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್==== ನವೆಂಬರ್ 3, 2008,ರಲ್ಲಿ ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ '' <nowiki>'</nowiki>ಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲೊ]] ಹೇಳಿದಂತೆ [[ಎರಿಕಾ ಹಾನ್]] ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಿಂದ, ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು <ref name="EW" /> ಆತ ಹೊರಹೋಗಲಿದ್ದಾನೆ. ಸರಣಿ ನಿರ್ಮಾತೃ [[ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್]] ಹೇಳುವಂತೆ "[[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್]] "ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿಂದಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ" ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ವಿವಾದವೇ ಅಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಸಲಿಯತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಯೊಪೆ ಟೊರೆಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. [[ಸಾರಾ ರಮಿರಜ್]] ಒಬ್ಬ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಇದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಕೆಯ ನಟನೆಯ ಕೌಶಲ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟಾವಶಾತ ಬ್ರೂಕ್ ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸತ್ವ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಕ್ಯಾಲಿ/ಎರಿಕಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಭಾವವು ತಿಳಿವಿಗೆ ನಿಲುಕಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತೆ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರುವುದಲ್ಲದೇ ಈರಿಕಾ ಬದಲಾಗಿ 'ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ'ಯ ಪಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ನೀನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ ಪೂರ್ಣ ಋತುವಿನಾದ್ಯಂತ ಬುರ್ಕೆಯ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು <ref name="EW">{{cite news |url=http://ausiellofiles.ew.com/2008/11/brooke-smith-le.html |title=Grey's Anatomy Discharges Erica Hahn |publisher=Entertainment Weekly |authorlink=Michael Ausiello |first=Michael |last=Ausiello |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2008-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081106123632/http://ausiellofiles.ew.com/2008/11/brooke-smith-le.html |url-status=dead }}</ref> ತೋರ್ಪಿಡಿಸಿದಳು". ಹೇಗಾದರೂ, [[E! ]][[ಆನ್ ಲೈನ್]] ನ [[ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಡೊಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊಸ್]] ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಸ್ಮಿತ್ ನ ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ [[ABC]] ಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ "ಗೇ-ರಹಿತ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆಯೂ <ref name="gay">{{cite news |url=http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b66996_greys_de-gayed_brooke_smith_axed.html |title=Grey's De-Gayed: Brooke Smith Axed; Melissa George's Role Rewritten |publisher=[[E! Online]] |authorlink=Kristin Dos Santos |first=Kristin |last=Dos Santos |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03}}</ref> ಸಫಲವಾಯಿತು. ಆಕೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಎರಿಕಾ ಹಾನ್ ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಪಾತ್ರದ [[ಮೆಲಿಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲಾರರು.ಎಂದು ಅವರು <ref name="gay" /> ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲ್ಲೊರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್ "ಯಾವಾಗ ಎರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರೋ ಆಗ ನನಗೆ ಕೊಂಚಮಟ್ತಿಗೆ ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟಾಯಿತು." ಅದಲ್ಲದೇ ನಾವು,ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರು ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ದಂಪತಿಗಳಂತೆ ಅವರನ್ನುTV ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ.ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಬರೆಯಲಾಗದು ಎಂದಾಗ ನನಗೆ ತೀವ್ರ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. [...] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಏಕಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಎರಿಕಾ ತಾನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿದಳು. ಆವರು ಆಗ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಬಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಕುಸಿದೆ,[ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು,] ಇದೊಂದೇ ಕೊನೆಯ ವಿಷಯ ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ,"ಇದು ಯಾವಾಗ ಘಟಿಸಿತು?" ಅವರು ಹೇಳಿದರು"[ಮುಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ]ಯು ನಿಮ್ಮದು ಕೊನೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ."ಅದೇ ಈ ಗುರುವಾರದಂದು ಅದು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಠಾತ್ <ref name="EW" /> ಆಗಿದ್ದು". ====ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್==== ಮೇ 27, 2009, ''[[E! ]]'' ''[[ಆನ್ ಲೈನ್]]'' ನ {{'}}ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್ಕಿನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ [[ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್]] ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ಅವರು ಹಿಂದುರಿಗಿ ಬರಲಾರರು. ಮಾಲ್ಕಿನ್ ನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರಣಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನೈಟ್ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ-ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಅಸಹನೀಯವಾದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನೈಟ್ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಒ' ಮ್ಯಾಲ್ಲೆ]]ಯ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ತೋರಿದರಲ್ಲದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ನಲ್ಲಿತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner">{{cite news| last = Malkin| first = Marc| title = T.R. Knight: A Grey's Anatomy Goner| publisher = [[E! Online]]| date = 2009-05-27| url = http://www.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b125996_tr_knight_greys_anatomy_goner.html| accessdate = 2009-05-28}}</ref> ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಇದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಜಾರ್ಜ್ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನ <ref name="Ausiello finds theory intriguing">{{cite news| last = Ausiello| first = Michael| authorlink = Michael Ausiello| title = Ask Ausiello: Spoilers on 'Gossip Girl,' 'Dollhouse,' 'Scrubs,' 'NCIS,' 'Grey's,' and more!| work = The Ausiello Files| publisher = [[Entertainment Weekly]]| date = 2009-05-20| url = http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/ask-ausiello--2.html| accessdate = 2009-05-29| archive-date = 2009-05-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20090526203823/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/ask-ausiello--2.html| url-status = dead}}</ref> ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಎಂದು; ಆದರೆ ''[[ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಡೇಲಿ ನಿವ್ಸ್|{{'}}ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಡೇಲಿ ನಿವ್ಸ್]]'' ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಾರ ಪ್ಯಾಟಿ ಲೀ ಹೇಳಿರುವಂತೆ "ಡಾ.ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮ್ಯಾಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಸತ್ತು ಹೋಯಿತು" ಎಂದು <ref name="Source: T.R. Knight's 'Dr. George O'Malley' character officially off 'Grey's Anatomy'">{{cite news| last = Lee| first = Patty| title = Source: T.R. Knight's 'Dr. George O'Malley' character officially off 'Grey's Anatomy'| publisher = [[New York Daily News]]| date = 2009-05-28| url = http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/28/2009-05-28_source_tr_knights_dr_george_omalley_character_officially_off_greys_anatomy.html| accessdate = 2009-05-28| archive-date = 2009-07-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20090727080027/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/28/2009-05-28_source_tr_knights_dr_george_omalley_character_officially_off_greys_anatomy.html| url-status = dead}}</ref> ಬರೆದಿದ್ದರು. ನೈಟ್ ಮತ್ತುABC ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದನ್ನಿ ಇನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಬ್ನೇಕಾಗಿದೆ ಆದರ ಅವುಗಳು ಇವ್ಯಾವುದನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner" /> ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿಯ'' [[ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲ್ಲೊ]] ಮೇ15,2009ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಬ್ಲಾಗ್ ''ದಿ ಆಸಿಲ್ಲೊಫೈಲ್ಸ್ '' ನ ಪತ್ರಕರ್ತನೊಂದಿಗೆ,ನಡೆಸಿ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು;ರಿಮ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮ್ಯಾಲ್ಲೆಯ ಪಾತ್ರದ ಕೊರತೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಿದ್ದರೂ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತೆನ್ನುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೇ14,2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. "ಈ ಋತುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ಹರಿವು ಕೂಡಾ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ ಋತುವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಇದನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನನಗನಿಸಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡಿರಲಾರರು ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವರೆದುರಿಗೆ ಇಡಲು <ref name="Rhimes exclusive">{{cite news| last = Ausiello| first = Michael| authorlink = Michael Ausiello| title = Exclusive: 'Grey's' boss on finale's Izzie-George shocker, Mer-Der 'wedding,' and more!| work = The Ausiello Files| publisher = [[Entertainment Weekly]]| date = 2009-05-15| url = http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-greys.html| accessdate = 2009-05-28| archive-date = 2009-06-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20090627025937/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-greys.html| url-status = dead}}</ref> ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner" /> ಇದ್ದರೂ ರಿಮ್ಸ್ ನೈಟ್ ನನ್ನು"ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆ <ref name="Rhimes exclusive"/> ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ 22,2009ರಲ್ಲಿ ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನುಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಆರನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ಆತ <ref>http://www.thehdroom.com/news/Katherine_Heigl_Returning_to_ಗ್ರೆಯ್ಸ್{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ಯಾಟಮಿ_Next_Season/5024</ref> ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ====ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್==== ಮಾರ್ಚ್ 11,2010 ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'' ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾಥ್ರನ್ ಹೇಗಿಲ್ ತನ್ನ ಹೆರಿಗೆ ರಜೆಯಿಂದ ವಾಪಸು ಬಂದು ಸೆಟ್ ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಅದು ನಂತರ ಹೇಗಿಲ್ ಶೊ ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಯ್ತು.ಜನವರಿ21ರ ಆತನ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಇಜ್ಜೈನ ಕೊನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ <ref name="heigl">[http://ausiellofiles.ew.com/2010/03/11/greys-anatomy-katherine-heigl-leaving "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ಎಕ್ಸಕ್ಲುಸಿವ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಈಸ್ (ಆಲ್ಮೊಸ್ಟ್) ಔಟ್ಟಾ ದೇರ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614185415/http://insidetv.ew.com/2010/03/11/greys-anatomy-katherine-heigl-leaving/ |date=2012-06-14 }}, ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'', ಮಾರ್ಚ್ 11, 2010</ref><ref>[http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b171689_sources_confirm_katherine_heigl_leaving.html ಸೌರ್ಸಸ್ ಕನ್ ಫರ್ಮ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಈಸ ಲೀವಿಂಗ್ "ಗ್ರೆಯೆ'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ"], ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 15, 2010</ref> ಆಗಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ಯಲ್ಲದೇ ಹೇಗಿಲ್ ಕೂಡಾ ಈ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು,ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಜ್ಜೈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರುವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಇರ್ಮಾಪಕ ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ರಜೆ ಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಳು,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ವಿನಾಯತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಳು,ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ರಜೆ ಮೇಲ,ಎ ತೆರಳಲು ಸಮ್ಮತಿ ದೊರಕಿತ್ತು. ಹೇಗ್ಲಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ24,2010ರಂದು ತನ್ನ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದಳು. ಚಿತ್ರದ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ ಇದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು <ref>[http://www.eonline.com/uberblog/detail.jsp?contentId=173161 ABC ಕನ್ ಫರ್ಮ್ಸ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಲೀವಿಂಗ್ "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121150423/http://www.eonline.com/uberblog/detail.jsp?contentId=173161 |date=2012-01-21 }}, ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್'', ಮಾರ್ಚ್24, 2010</ref> ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಳು. ==ಕಾಲಗಳು(ಋತುಗಳು)== {{See also|List of Grey's Anatomy episodes}} ===ಮೊದಲ ಋತು: 2005=== {{Main|Grey's Anatomy (season 1)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2004-5 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #9 (18.5 ದಶಲಕ್ಷ <ref>{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471 |publisher=[[Hollywood Reporter]] |date=May 27, 2005 |title=2004-05 Final audience and ratings figures |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051226102306/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471 |archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2005 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಮೊದಲ ಪ್ರಸಾರದ ಋತು ಭಾನುವಾರ ಮಾರ್ಚ27ಕ್ಕೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲವು ಇದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮೇ22,2005ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲ ಕೆಲ ವಾರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನಿಗಳ ಇಂಟರ್ನಶಿಪ್ ಬಗ್ಗೆ,ಅಂದರೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ತಾಯಿಯ [[ಅಪಸ್ಮಾರ ಕಾಯಿಲೆ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ [[ಉಪಯೋಜನೆ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ಇಂಟರ್ನ್ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು,ಅಲ್ಲದೇ ಡೆರೆಕ್ ನ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಪತ್ನಿ ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮರಿಯ ರಹಸ್ಯ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಜನೆಗಳು,ಮಿರಾಂಡಾ ಬೇಲಿಯವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಿಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ;ಡೆರೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಕೆಯ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾರೊಂದಿಗಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ;ಇಜ್ಜೈನ ವೈದ್ಯ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಯತ್ನ ಆಕೆ ತನ್ನ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಯತ್ನ ಮೆರೆಡಿತ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಜಾರ್ಜನ ಘರ್ಷಣೆ,ಒಲಿವಾಳೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧ ಅಲ್ಲದೇ ರಿಚರ್ಡ್ ನ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ===ಎರಡನೆಯ ಋತು: 2005–2006=== {{Main|Grey's Anatomy (season 2)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2005-6 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #5 (20.3 ದಶಲಕ್ಷ <ref>{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393 |publisher=[[Hollywood Reporter]] |date=May 26, 2006 |title=2005-06 primetime wrap |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060529003429/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393 |archivedate=ಮೇ 29, 2006 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಎರಡನೆಯ ಋತುವು ಭಾನುವಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25,2005 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡು,ಮೇ14 ಮತ್ತು 15,2006ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಋತು 14 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ABC ಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಮಧ್ಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಋತುವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಕೊನೆಗಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ABC ಯ ಆಡಳಿತವು ಶೊದ ಮೊದಲ ಋತುವನ್ನು ABC ಯ ''[[ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್]]'' ಗಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ(ಇದು''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಎರಡು ಋತುಗಳಿಗೆ ಕಾಲಾವಾಕಾಶ ಪಡೆದಿತ್ತು.) ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇನ್ನುಳಿದುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾದ 10-14 ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು 2ನೆಯ ಋತುವಿನ ಐದು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ABC ಯು 22 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನು ಐದನ್ನು ಮುಂದಿನದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 27ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ರಿಂಗ್ ದಿ ಪೇನ್'' ಇದು ಸರಣಿಯ 14ನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಮೊದಲ ಋತುವಿನ <ref>{{Cite web |url=http://www.greyswriters.com/2005/11/from_shonda_rhi.html |title=ಗ್ರೆಯ್ ಮ್ಯಾಟರ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090515034229/http://www.greyswriters.com/2005/11/from_shonda_rhi.html |url-status=dead }}</ref> ಅಂತ್ಯಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಆದರೆ ಇದು ಅಚಾನಾಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತಿತು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಡೆರೆಕ್ ಪ್ರಸವ ತಜ್ಞ ಸರ್ಜನ್ ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದುದನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಡತಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇಜ್ಜೈ ಮತ್ತು ಅಲ್ಕ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು(ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಇಜ್ಜೈ ಹೃದಯರೋಗಿ ಡೆನ್ನಿ ಡುಕೆಟೆನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಪಾಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.)ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಾದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಿತು. ಬೈಲೆಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ನಂತರ ಆಕೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನಲೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳುತ್ತದೆ. ಮೇ 15,2006 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶೊದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ಇಬ್ಬರು ನಟರು ಮತ್ತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು;ಸಾರಾ ರೆಮಿರೆಜ್ (ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ ಟೊರೆಸ್ )ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಡೇನ್ (ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೊಯನ್ )ಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಡೆಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು 7, 8, 10 ಮತ್ತು13ನೆಯ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಲ್ಲೇ ಹಿಂಪಡೆಯುಅ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ತಡೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಆರಂಭದ ಮುಂಚೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ===ಮೂರನೆಯ ಋತು: 2006–2007=== {{Main|Grey's Anatomy (season 3)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2006-7 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #4 (21.3 ದಶಲಕ್ಷ <ref name="HRwrap2006-07">{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |source=Hollywood Reporter |date=May 25, 2007 |title=Hollywood Reporter: 2006-07 primetime wrap |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070528062839/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |archivedate=ಮೇ 28, 2007 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಮೇ 16,2006ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ಘೋಷಿಸಿದ ABC ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ನಂತರ ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ <ref name="zap2it06">[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-abc-upfront-grid,0,7505738.story ABC ಫಾಲ್ 2006 ಶ್ದ್ಯುಲ್, Zap2It.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524054650/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-abc-upfront-grid,0,7505738.story |date=2012-05-24 }}, ಜುಲೈ11, 2006</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ 9ಕ್ಕೆ [[ET]]ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿತು.ABC ಯು ಮೊದಲು ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 9,2006ಕ್ಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು,ನಂತರ [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ XL]]-ನ ಮರುಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ "ಇಟ್ ಇಸ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ "ಪ್ರಮುಖ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದಿನ ಗುರುವಾರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16,2006ರಂದು ಈ ವಾಹಿನಿಯು "(ಆಸ್ ಉಯಿ ನೊ ಇಟ್ )"ನ ಎರಡನೆಯ ಕಂತನ್ನು ಮೂಲ ಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಪ್ರಸಾರಗಳು ರಾತ್ರಿ 9,30ಕ್ಕೆ ET,ಮತ್ತು''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' CBS ಮತ್ತು''[[ಉತೌಟ್ ಎ ಟ್ರೇಸ]]'',ಫಾಕ್ಸ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನ ''[[ದಿ OC]]'',ಹಾಗೂ NBCಯ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಟಕ ''[[ER]]'' ತಮ್ಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ತಾನು ಮೂರನೆಯ ಋತುವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21,2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ABC ಜುಲೈ18, 2006ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸರಣಿಯು ತನ್ನ್ ಹೊಸ ಗುರುವಾರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಜುಲೈ 6,2006ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರಾವಾಹಿ "ಎ ಹಾರ್ಡ್ ಡೇಸ್ ನೈಟ್ "ನ್ನು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮರು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮಿತಿಸಿತು. ಈ ಋತುವಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ನಿಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಇಜ್ಜೈ,ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ನಡುವಿನ ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಆಯ್ಕೆ,ಬರ್ಕೆಯನ ಗಾಯಗಳ ಉಪಶಮನ,ನಾಲ್ವರು ಸರ್ಜನರ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಅಯ್ಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲದೇ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಆಯ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಸರಣಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಷ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿವಾರ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಗುರುವಾರದಲ್ಲೊಂದು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಹಾಗು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಅದರ ಭಾನುವಾರದ ಅವಧಿಯು ಮುಂದುವರಿಕೆ ಇತ್ತು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಹೊಸ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. ಅದು ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ9ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ 1 ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25.14 ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ 10.9 ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 18-49ರಲ್ಲಿತ್ತು. ಇನ್ನುಳಿದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ''CSI'' {{'}}ನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಕವರ್ಗ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ 22.04ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು 7.5 ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 18-<ref name="medialife">{{Cite web |url=http://www.medialifemagazine.com/artman/publish/article_7475.asp |title=ಮೆಡಿಯಾ ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827121505/http://www.medialifemagazine.com/artman/publish/article_7475.asp |url-status=dead }}</ref> 49ರಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಕಂತು ಮೇ 17,2007ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಋತು ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬರ್ಕೆ,ಬರ್ಕೆಯೊಂದಿನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಚರ್ಚ್ ತಡೆ ಹಿಡಿದ,ಸರ್ಜರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕ್ಯಾಲ್ಲಿಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ತಾನು ಅಂತಿಮ ಇಂಟರ್ನ್ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಪಾಸಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಅರಿತುಕೊಂಡ. ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಶೊದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇಸ್ಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಈ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಡೆರೆಕ್ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ,ಜಾರ್ಜ್,ಮತ್ತು ಇಜ್ಜೈ ಅವರ ಸ6ಬಂಧಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆಡಿಸನ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಲು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತು: 2007–2008=== {{Main|Grey's Anatomy (season 4)}} :''ನೆಲ್ಸನ್ '' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2007-8 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #8 (15.9 ದಶಲಕ್ಷ <ref name="ABC Medianet Seasonal Rankings">{{cite news |url=http://www.abcmedianet.com/web/progcal/dispDNR.aspx?id=052808_06 |date=May 28, 2008 |title=ABC Medianet: Season Program Rankings}}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27,2007ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವದರೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ನವಿಕರೀಸಲಾಯಿತು ರಿಮ್ಸ್ ಗೆ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ಎರಡರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿತ್ತು.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಇದರ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೆ ವೆರ್ನಾಫ್]] ಗೆ <ref>'' 'ಗ್ರೆಯ್' ಶಿಫ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ವೆರ್ನಾಫ್, ನೊಕ್ಸೊನ್'' [http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3iaf82321e51c9ae09a55c8263388d21aa ದಿ ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಪೊರ್ಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011094403/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3iaf82321e51c9ae09a55c8263388d21aa |date=2007-10-11 }}</ref> ವಹಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ 0}ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಆಗ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ |ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ 0}ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಆಗ ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ]]ನ್ನು ಉಪಸರಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು. [[ಇಸ್ಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವಿಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಜೂನ್ 7,2007ರಲ್ಲಿ <ref name="MA-2007-06-07">ಆಸಿಲೊ ಮೈಕೆಲ್,. [http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 "ಎಕ್ಸಕ್ಲುಸಿವ್! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103135256/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 |date=2008-11-03 }}[http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಫೈಯರ್ಸ್ ಇಸೈ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103135256/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 |date=2008-11-03 }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಿಕಾ ಕಾರ್ಡಿಥ್ರ್ಯಾಸಿ ಸರ್ಜರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಬರ್ಕೆಯವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿದರು. ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಂತಿಮ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಚಿಲೆರ್ ಲೇಘ್]] ಅತಿಥಿ ತಾರೆಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಸಿ ಗ್ರೆಯ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು,ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಇಂಟರ್ನಿ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಚಿಕ್ಕ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಲೇಘ್ ಳು ಸರಣಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವರೆಂದು ಜೂನ್ 11,2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು,ಈ ಮೊದಲೇ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ 13 ಕಂತುಗಳ ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಿದ್ದತೆ <ref>[http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html ಗ್ಲಿಟ್ಟೆರೆಟಿ ಗಾಸ್ಸಿಪ್ : ಡೂಮ್ಡ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928155600/http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html |date=2011-09-28 }}[http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html ಚಿಲರ್ ಲೇಘ್ ಆಡೈಡ್ ಟು''ಗ್ರೀಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928155600/http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html |date=2011-09-28 }}</ref> ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನ ಅತಿಥಿ ತಾರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಅವರೆಂದರೆ ''[[ಗಿಲ್ಮೊರೆ ಗರ್ಲ್ಸ್]]'', ನಟ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೆರ್ಮನ್]] ಇವರು ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ಬಫೆ ದಿ ವ್ಯಾಂಪೈಯರ್ ಸ್ಲೇಯರ್]]'' ನ [[ಸೆಥ್ ಗ್ರೀನ್]] ಇವರು ಎರಡು ಭಾಗದ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ <ref>[https://web.archive.org/web/20071013042824/http://news.yahoo.com/s/nm/20071011/tv_nm/sethgreen_dc_1 ಸೆಥ್ ಗ್ರೀನ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಇನ್ ಸಿಕ್ ಫಾರ್"ಗ್ರೆಯ್'ಸ್"], ''ಯಾಹೂ!'', ಒಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007</ref> ಅಭಿಯಿನಸಿದರು. [[ಲಾರೆನ್ ಸ್ಟೇಮೈಲ್]] ಳು [[ಸ್ಕ್ರಬ ನರ್ಸ್]] ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಈಕೆ ಡೆರೆಕ್ ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ <ref>[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-laurenstamilegreysanatomycasting,0,6140336.story "ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" Casts Mystery Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218193205/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-laurenstamilegreysanatomycasting,0,6140336.story |date=2009-02-18 }}, ''Zap2It.com'', October 5, 2007</ref> ವಿಶೇಷ. [[ಜೊಶುವಾ ಜಾಕ್ಸನ್]] ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ''[[ಡಾವ್ಸನ್ ಕ್ರೀಕ್]]'' ತನ್ನ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ,ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಈಋತುವಿನ ಹನ್ನೊಇಂದನೆಯ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ <ref>[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-joshuajacksongreysanatomycasting,0,5817254.story?coll=zap-tv-headlines ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್: 'ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಪಿಕ್ಸ್ ಅಪ್ ಪ್ಯಾಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821044525/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-joshuajacksongreysanatomycasting,0,5817254.story?coll=zap-tv-headlines |date=2009-08-21 }}, ''Zap2It.com'', ಅಕ್ಟೊಬರ್ 22, 2007</ref> ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ [[2007-2008ರ ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾದವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]]ಯಿಂದ ಜಾಕ್ಸನ್ ನ ಪಾತ್ರ <ref>[http://www.teentelevision.com/d/164960/1002/jacksons-tv-comeback-derailed-by-strikes.html ಜಾಕ್ಸನ್'ಸ್ TV ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಡಿರೇಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417014930/http://www.teentelevision.com/d/164960/1002/jacksons-tv-comeback-derailed-by-strikes.html |date=2008-04-17 }}, ''TeenTelevision.com'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007</ref> ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್]] ಮತ್ತೆ ಆಡಿಸನ್ ಮ್ಪೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೇ 1,ರ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ಪೀಸ್ ಆಫ್ ಮೈ ಹಾರ್ಟ್]]''ಗೆ ವಾಪಸಾದಳು. <ref name="tv.ign.com">[http://tv.ign.com/articles/853/853797p1.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ನಿವ್ ಟೈಮ್ ಸ್ಲೊಟ್ ಕನ್ ಫರ್ಮೆಡ್ / ABC ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ''ಬಾಸ್ಟನ್ ಲೀಗಲ್ '', ''ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್'', ''ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ], ''IGN.com'', February 20, 2008</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 20,2008ರಲ್ಲಿ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಮತ್ತೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 24,2008ಕ್ಕೆ ಐದು ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಪಸಾಗುವುದು ಎ6ದು <ref name="tv.ign.com"/> ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ WGA ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಂತಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ''[[ವ್ಹೇರ್ ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್]]'' ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ದ್ವೀತಿಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅಂತಿಮ ಕಂತು ([[ಫ್ರೀಡಮ್ ]])ಮೇ22,2008ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಮೆರೆಡಿತ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸತನ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಗೆಡ್ಡೆಯಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳು ಅವರ ಕೈಮೀರುತ್ತಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಜರಿ ನಂತರ ಉಳಿದ ಮಹಿಳೆಯ ಗೆಳೆಯ ಅಸುನೀಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೆರೆಡಿತ್ ತಾನೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಡೆರೆಕ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮರುಮಿಲನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಕಟತೆ ಇದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್,ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಸಿ, ರಿಚರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅಡೆಲ್,ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಜ್ಜೆ,ಹಾಗು ಎರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ. ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಾಗಿ ಇದು ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು;ಗ್ರೆಯ್ ಯು GLAAD ನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ <ref>{{Cite web |url=http://www.afterellen.com/TV/2008/6/greysanatomy |title=ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಲೆಸಿಬಿಯನ್ ಸ್ಟೊರಿ ಲೈನ್ ಆನ್ "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" {{!}} AfterEllen.com |access-date=2012-05-26 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://archive.is/20120526231257/http://www.afterellen.com/TV/2008/6/greysanatomy |url-status=live }}</ref> ಸಾಧಿಸಿದರು. ===Season Five: 2008–2009=== {{Main|Grey's Anatomy (season 5)}} :''ನೆಲ್ಸನ್ '' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2008-9 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #12 (14.6 ದಶಲಕ್ಷ {2/}ವೀಕ್ಷಕರು) ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಂತನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25,2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ''[[ಅಗ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಿ]]'' ಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಇದರೆ ಸರದಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಸರಣಿಯ ನಿಯಮಿತ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು U.S ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 9,2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸ ಲಾಯಿತು.ಆಗಿನ [[2008ರ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸೆಡೆನ್ಸಿಯಲ್ ಡಿಬೇಟ್ ]]ಗೆ ಹೊಂದಿ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇರುತಿತ್ತು. ಆಗ ಈ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾದ ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಕುರಿತು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿ ಬಂದವು.ಆಗ ಹೇಗಿಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ತಾನು ಎಮ್ಮಿ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಳು.ಅಲ್ಲದೇ ಶೊದ ನಿರ್ಮಾತೃ ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಆಗ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ''[[OK!ಓಕೆ]]'' ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಮಾತ್ರ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು,ಅದಲ್ಲದೇ [[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್ |[[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್ ]]]]ಮತ್ತು [[ಮೆಲ್ಲಿಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಇವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ <ref name="OK!US.com">{{cite web |url=http://www.okmagazine.com/news/view/7889/Denied:-Katherine-Heigl-Not-Leaving-Grey's-Anatomy |title=Katherine Heigl is staying on ''Grey's Anatomy'' |work=OK!magazine.com |accessdate=2008-08-28}}</ref> ಆರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್ ]]([[ಎರಿಕಾ ಹಾನ್]] )ಇವರನ್ನು ಶೊದಿಂದ ಹೊರಕಳಿಸಲಾಗುವುದೆ6ದು ನವೆಂಬರ್ 3,2008ರಲ್ಲಿ <ref name="EW" /> ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಮಿತ್ ನ ಹೊರಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಮೇರಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನೆಲ್]] ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಡಿಕ್ಸನ್ ಆಗಿ ಒಬ್ಬ [[ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್]] ನಂತೆ [[ಆಸ್ಪೆಜರೆ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿವರೆಂದು <ref name="EW2">{{cite news |url=http://ausiellofiles.ew.com/2008/10/mary-mcdonnells.html |title='Grey's Anatomy' Exclusive: Mary McDonnell's Secret Revealed! |publisher=Entertainment Weekly |authorlink=Michael Ausiello |first=Michael |last=Ausiello |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102080359/http://ausiellofiles.ew.com/2008/10/mary-mcdonnells.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಕೂಡಾ ಸರಣಿಯುಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರಲಾರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರ [[ಸಾಡಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಈ ಪಾತ್ರ ಕೂಡಾ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 6, 2008,ರ [[TV ಗೈಡ್]] ನ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿ ಇದನ್ನು ಉಪಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ <ref>[http://www.tvguide.com/News/Greys-Anatomy-crossover-35411.aspx ಎಕ್ಸುಕ್ಲುಸಿವ್: ಮಲ್ಟಿ-ಎಪಿಸೊಡ್''ಗ್ರೆಯ್ಸ ಅನ್ಯಾಟಮಿ '' /''ಪ್ರಾವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ '' ಕ್ರಾಅಸ್ ಒವರ್ ಇಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003170745/http://www.tvguide.com/news/greys-anatomy-crossover-35411.aspx |date=2009-10-03 }} ''TV ಗೈಡ್''. ನವೆಂಬರ್‌ 12, 2008</ref> ಮಾಡಿತು. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮೆರಿಡಿತ್ ಳ ತಾಯಿಯ ಯಾವಾಗ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳೋ ಆಗ ಜರ್ನಲ್ ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು,ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹ ಇಂಟರ್ನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವ್ಹಣೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು,ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಃಇತ ಸಾಡಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು,ಅಲ್ಲದೇ ಡೆನ್ನಿ ಡುಕ್ವೆಟ್ಟೆ ಪುನಕಾಣಿಸಿದ್ದು,ಇಜ್ಜೈ ಸ್ಟೆವನ್ ಗೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಾಂತಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಆಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿಲ್ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಎಣಿಸಿದ್ದಾಳೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದು)ಹೀಗೆ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುವ ತುಮುಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಜರಿಯ ಕುರಿತ ನಾಟಕ ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪ್ರಣಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 26,2009ರಲ್ಲಿ [[ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಿವ್]] ABC ಯೊಂದಿಗೆ ಕರಾರೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ,ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಂಗಸೌಷ್ಟವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಅರಿಜೊನಾ ರಾಬಿನ್ಸ್]] ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಋತುಗಳ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ಮುಂಬರುವ ಋತುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕುರಿತ ವಿಷಯ ಅದರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web |url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/02/greys-exclusi-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2012-05-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/67pakACxU?url=http://insidetv.ew.com/2009/02/26/greys-exclusi-1-3/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.buddytv.com/articles/greys-anatomy/jessica-capshaw-inks-greys-ana-26630.aspx}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆರನೆಯ ಋತು: 2009–2010=== {{Main|Grey's Anatomy (season 6)}} ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2009,ರಲ್ಲಿ [[ABC]] ಯು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು for the [[2009–2010]]ರ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090423abc01 ABC ಘೋಷಣೆ ಆರಂಭಿಕ ಪಿಕ್-ಅಪ್ಸ್ ಫಾರ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ], ''ದಿ ಫುಟಾನ್ ಕ್ರ್ತಿಟಿಕ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2009</ref> ಆರನೆಯ ಋತುವಿನ ಮೊದಲ ಕಂತನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24,2009ರ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ 9.00/ಈಸ್ತರ್ನ್ /8.00ರಾತ್ರಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾವಧಿ <ref>{{cite web|url =http://www.tvguide.com/News/FallTV-ABC-Premieres-1006734.aspx|title=ABC Announces Fall Premiere Dates for 19 Shows|publisher=TVGuide.com|accessdate=2009-06-09}}</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಟಿ.ಆರ್. ನೈಟ್]] ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರಲಾರರು,ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಿವ್]] ರನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯು ನಿಯಮಿತ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ <ref>[http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/its-official-tr-knight-to-exit-greys-anatomy.html ಇದು ಅಧಿಕೃತ: T.R. ನೈಟ್ ಟು ಎಕ್ಸಿಟ್ "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್' ಅನ್ಯಾಟಮಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090722035248/http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/its-official-tr-knight-to-exit-greys-anatomy.html |date=2009-07-22 }}, ''ಎಂಟರ್ನೇಟ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ '', ಜೂನ್ 17, 2009</ref><ref>[http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/exclusive-greys-anatomy-promotes-jessica-capshaw-.html ಎಕ್ಸುಕ್ಲುಸಿವ್: "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ಪ್ರೊಮೊಟ್ಸ್ ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ ಶಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629212238/http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/exclusive-greys-anatomy-promotes-jessica-capshaw-.html |date=2009-06-29 }}, ''ಎಂಟರ್ನೇಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'', ಜೂನ್ 17, 2009</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗಾಗಿ [[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಋತುವಿಗಾಗಿ <ref>[http://abclocal.go.com/wls/story/section=news/entertainment&amp;id=6873492 ನೈಟ್ ಔಟ್, ಹೆಗಿಲ್ In on "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯಲ್ಲಿ "]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ABC 7 ಶಿಕ್ಯಾಗೊ'', ಜೂನ್ 19, 2009</ref><ref>[http://www.tvguide.com/News/ABC-Heigl-staying-1007116.aspx ABC ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಸಿದೆ.Makes : ಹೇಗಿಲ್ "ಗ್ರೆಯ್'"ನಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ], ''TV ಗೈಡ್ '', ಜೂನ್ 19, 2009</ref> ಉಳಿದರು. [[ಮಾರ್ಥಾ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್]] ಬಹುಸರಣಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಆಕೆ ಋತುವಿನ ಪ್ರಧಾನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತಿನೊಂದಿಗೆ <ref>[http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSTRE56E0Z520090715?feedType=RSS&amp;feedName=entertainmentNews ಮಾರ್ಥಾ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್ ಅಭಿನಯ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು "ಗ್ರೆಯ್ ನ" ಹೊಸ ಅವಧಿಗಾಗಿ ], ''Reuters.com'', July 15, 2009</ref> ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಋತ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಬಹುತೇಕ ಕಂತುಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿವೆ.ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಡೆರೆಕ್]] ಎಂಬ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು([[ಗಿವ್ ಪೀಸ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್]] "),[[ಅರಿಜೊನಾ]],([[ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಲೌ]] "[[ಒವೆನ್ ]]([[ಸುಸೈಡ್ ಇಸ್ ಪೇನ್ ಲೆಸ್ಸ್]] "ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ]]"ಸಿಂಪತಿ" [[ಫಾರ್ ದಿ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್]] "ಇತ್ಯಾದಿ. ಆರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಭಿನ್ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗು ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನ ಇತ್ಯಾದಿ. ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳೆಂದರೆ (ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ )[[ನೊರಾ ಝೆಹೆತ್ನರ್]] ನ ಡಾ.ರೀಡ್ ಆಡ್ಮಸನ್,[[ಜೆಸ್ಸೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ನ ಡಾ.ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವೆರಿ,[[ರಾಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್]] ನ ಡಾ.ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಸಾರಾ ಡ್ರೆವ್]] ನ ಡಾ.ಏಪ್ರಿಲ್ ಕೆಪ್ನರ್,ಈತ ಆರನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಗೊಳಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡನು. ನವೆಂಬರ್ 12 ರಂದು [[ಕಿವ್ ರಾವರ್]] ಡಾ.ಟೆಡ್ಡಿ ಅಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ ಆಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ದ ಯೋಧನೊಬ್ಬ ಡಾ.ಒವೆನ್ ಹಂಟ್ ರೊಂದಿಗಿದ್ದ. ರಾವೆರ್ ಸರಣಿಯ ನಿಯಮಿತ ನಟನಾದನೆಂದು ಜನವರಿ 4,2010ರಂದು <ref>[http://news-briefs.ew.com/2010/01/04/kim-raver-joins-greys-anatomy/ 'ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ಮೇಲೆ ಕಿಮ್ ರಾವೆರ್ ' ನಿರಂತರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141017221235/http://news-briefs.ew.com/2010/01/04/kim-raver-joins-greys-anatomy/ |date=2014-10-17 }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ''[[ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]]'' /''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ಗಳು ಸಮಾನಾಗಿ ಜನವರಿ 14, 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡವು. ಇಜ್ಜೈ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ[[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ಸ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಆಗಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಮರಳಲಾರಳು. ಮಾರ್ಚ್ 29,2010ರಲ್ಲಿ [[ಡೆಮಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ]] ತಾನು ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯನ್ನು "ಈ ವಾರದಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.twitter.com/ddlovato |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609021843/https://twitter.com/ddlovato |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ". ಏಪ್ರಿಲ್ 8,2010 ದ 6 ನೆಯ ಕೊನೆಯ ಸಿರೀಸ್ ಗೆ ಗಾಯಕ [[ಮ್ಯಾಂಡಿ ಮೂರೆ]] ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== {{See also|List of awards and nominations received by Grey's Anatomy}} ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯು ಬಹುಮುಖಿ [[ಎಮ್ಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗಳಿಸಿರುವ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಶೊ ಎನಿಸಿದೆ. ===U.S. ಟೆಲೆವಿಸನ್ ರೇಟಿಂಗ್ಸ್=== ಋತುವಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು (ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ವೀಕ್ಷಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ. ''ಟಿಪ್ಪಣಿ:ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ U.S.ನ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಜಾಲದ ಸೀಜನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬ್ರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಮೇ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ,ಅದು ಮೇ [[ಕೊನೆಗಾಲ]]ದ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable" |- style="background-color:#E0E0E0" valign="bottom" ! ಋತು ! ಟೈಮ್ಸ್‌ಲಾಟ್‌! ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಪ್ರಥಮಪ್ರದರ್ಶನ ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ! ಟಿವಿ ಸೀಸನ್ ! ಶ್ರೇಯಾಂಕ ! ವೀಕ್ಷಕರು<br>(ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) |- style="background-color:#E0E0E0" |- style="background-color:#F9F9F9" | 1 ನೆಯ | ಭಾನುವಾರ 10:00PM | ಮಾರ್ಚ್ 27, 1988 | ಮೇ 25, 2004 | 2005 ! #9<ref name="season1">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 24, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052405_05|title= Season Program Rankings from 09/20/04 through 05/22/05|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 18.5<ref name="season1" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 2 ನೆಯ | ಭಾನುವಾರ 10:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2005 | ಮೇ 26, 2006 | 2005–2006 ! #5<ref name="season2">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 28, 2006|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=053106_05|title= Season Program Rankings from 09/19/05 through 05/28/06 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 20.3<ref name="season2" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 3 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2006 | ಮೇ 17, 2007 | 2006–2007 ! #4<ref name="season3">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=June 3, 2007|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=060507_05|title= Season Program Rankings from 09/18/06 through 06/03/07|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 21.3<ref name="season3" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 4 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2007 | ಮೇ 19, 2008 | 2007–2008 ! #8<ref name="season4">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 28, 2008|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06|title= Season Program Rankings from 09/24/07 through 05/25/08|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 15.9 <ref name="season4" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 5 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2008 | ಮೇ 14, 2009 | 2008–2009 ! #12<ref name="season5">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 19, 2009|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05|title= Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/17/09 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 14.6<ref name="season5" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 6 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2009 | ಮೇ 25, 2004 | 2009–2010 ! 17 ! 13.53 (ಇಲ್ಲಿಯ ದಿನಾಂಕದ ವರೆಗೆ ) |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು== [[ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಲಿಂಡಾ ಲೊವೆ ಮತ್ತು ಜೊನ್ ಬ್ರೇಸ್ )ಅವರಿಂದ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕೈಲ್ಕೆ ಚಾಂಡ್ಲರ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕಾಟೆ ಬರ್ಟನ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಾ ರಿಕಿ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ) *'''2007 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ (ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )''' *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕಾಟೆ ಬರ್ಟನ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಎಲೆಜಾಬೆತ್ ರೀಸರ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಡೈಹಾನ್ ಕರೊಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಶೆರೊನ್ ಲಾರೆನ್ಸ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ [[ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡಿಂಪ್ಸೆ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್)''' *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡಿಂಪ್ಸೆ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ TV ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ TV ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ TV ಪುರುಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ) *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್)''' *2006ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *'''2007ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ''' *2008ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ [[NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಇಸೈಹ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ ) *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಇಸೈಹ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ''' *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *'''2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ ) *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2010 ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರವಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್)''' *'''2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' [[ಜನರಾಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *'''2006 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಪುರುಷ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ)''' *'''2006 ರಲ್ಲಿ ನಟನೆಗಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *'''2007 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಮಹಿಳಾ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )''' *'''2007 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಪುರುಷ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ)''' *'''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2008 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ಪುರುಷ ತಾರೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೆಂಪ್ಸಿಯೆ) *2008 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ TV ನಾಟಕದ ನಟನಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಮ್ಸೆಯ್) *'''2009ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ TV ನಾಟಕದ ನಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ )''' [[ಸ್ಯಾಟ್ ಲೈಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2005 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *'''2007ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಟಕದ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ)''' *2007 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಕಿರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್) *2007 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್) *2008 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್) [[ಎವ್ವಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ]] *2008 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪೆ ) *2009 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಕೆವಿನ್ ಮೆಕ್ಕಿಡ್) [[ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕದ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2005 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''' *2006 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ==ವ್ಯಾಪಾರಿಕರಣ== ===DVD ಬಿಡುಗಡೆಗಳು=== [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್]] (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ತಾ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು )''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳ DVD ಗಳ ರೀಜನ್ 1ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಿಕೆಯಾಗಿ {{Citation needed|date=November 2009}}ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ[[ಬ್ಲು-ರೇ]] ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿUK ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಋತು ಐದರ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ರೀಜನ್ ಎ ನಲ್ಲಿ ನಂತರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ;ಆಯಾ ಕಾಲದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು {| class="wikitable" !DVD ಹೆಸರು !USA ರಿಲೀಸ್ ದಿನಾಂಕ !Ep # ! ದಿಸ್ಕೊಸ್ ! ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1973 | align="center"|9 (R2-14) | align="center"|2 | ಪರ್ಯಾಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ title ಸಂದರ್ಭ, ಆಡಿಯೊ ಕಾಮೆಂಟರೀಸ್, an ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಮೂಲ,ಪ್ರಧಾನ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಎ ಮೇಕಿಂಗ್-ಆಫ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಈಸ್ಟರ್ Egg (ದಿಸ್ಕೊ2). |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2006 | align="center"|27 (R2-22) | align="center"|6 | ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ದಿ ಸಾಫ್ಟರ್ ಬದಿಯ ಡಾ.ಬೈಲಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಸಮ್ಗ್ರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ, ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆಡಿಯೊ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು, ''ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಮೆಮೊರೀಸ್ '',ಗಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಇಟ್ಸ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ '', ''ವಾಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ಐ ಡನ್ ಟು ಡಿಸರ್ವ್ ದಿಸ್?'' ಮತ್ತು''ಲೂಸಿಂಗ್ ಮೈ ರಿಲಿಜನ್ ''. |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2007 | align="center"|25 | align="center"|7 | ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಂಪುಟ: 4 ವಿಸ್ಟೃತ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು, ಒಂದು "ಒನ್-ಆನ್-ಒನ್ ಉಯ್ತ್ ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ", a visit to the race track with ತಾರೆ ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸ್,ರೊಂದಿಗೆ ರೇಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೆ ಭೇಟಿ, ಅಭಿನಯ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ತಂಡ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ದೃಶ್ಯಗಳು,ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಮೂಹ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು. |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2008 | align="center"|17 | align="center"|5 | ವಿಸ್ತೃತ ಸಂಪುಟ: "ಫಾರ್ ಎವರ್ ಯಂಗ್ ",ನ ವಿಸ್ತೃತ ಧಾರಾವಾಹಿ,ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅದರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಹೇಳುವವರ 4ನೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆಡಿಯೊ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು,ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾದಗಳು. {{Citation needed|date=November 2009}} |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2009 | align="center"|24 | align="center"|7 | ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಪುಟ: 100ನೆಯ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ, ಜಸ್ಟಿನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್, ಜೆಫ್ರಿ ಡೀನ್ ಮೊರ್ಗನ್, ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಹೆಚ್ಕು ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಣಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾದಗಳು |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2010<ref>[http://www.tvshowsondvd.com/news/Greys-Anatomy-Season-6/13564 ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯ - ಸಂಪೂರ್ಣ 6ನೆಯ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.Season is On the Way: ದಿನಾಂಕ, ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದು!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017202158/http://www.tvshowsondvd.com/news/Greys-Anatomy-Season-6/13564 |date=2011-10-17 }}, ''TVShowsonDVD.com'', ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2010</ref> | align="center"|24 | align="center"|6 | |} ===ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸಂಘಟನೆ=== ಸೋಮವಾರ ದಂದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದ ವರೆಗೆ 5/4cಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 6/5cಕ್ಕೆ,ಸದ್ಯ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಬ್ಲಾಕ್ ಆರಂಭವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. [[FOX]] ಕೂಡಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ===ಧ್ವನಿಪಥಗಳು=== {{See also|Grey's Anatomy (soundtrack)}} ಈ ಶೊ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅದರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೀಜನ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಲಾವಿದ [[ಸ್ಯಾಪ್]] ಅವರಿಂದ "ಕೊಸಿ ಇನ್ ದಿ ರಾಕೆಟ್ "ನ ಅಂಶವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಇದು ABC ಕಾರ್ಪೊರೇಟನ ಮೂಲಕ ಸಹವರ್ತಿ [[ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ಧ್ವನಿ ಪಥದ ಸಂಗೀತದ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಎಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2005ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಪಟ್ಸವಾಸ್]] ಅವರಿಂದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವ [http://abc.go.com/primetime/greysanatomy/index?pn=musicguide ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531225654/http://abc.go.com/shows/greys-anatomy/ |date=2012-05-31 }} ಪಟ್ಸವಾಸ್ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು [[FOX]] ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪಡೆಯಿತು.''[[The O.C.]]'' ಅದರ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮುಂಚೆ ABC ಸರಣಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ {{Citation needed|date=June 2008}}ತೋರಿತು. ಎರಡನೆಯ ಧ್ವನಿ ಪಥಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಈ ಸರಣಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು,ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗಿನ ಧ್ವನಿಪಥವೂ ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಮೂರನೆಯ ಅವಧಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ===ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು=== {{Main|Grey's Anatomy: The Video Game}} ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ [[ಗೇಮ್ ಲಾಫ್ಟ್]] ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಮೊಬೈಲ್ ಗೇಮ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಒಂದು Reuters.com ನ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ "ಇದು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೇ ನೋಡುಗರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸರಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯುವ ಅವಕಾಶವಾಗುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ <ref>{{Cite web |url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS223051+17-Jan-2008+BW20080117 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207003022/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS223051+17-Jan-2008+BW20080117 |url-status=dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮೂಲದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಒಂದರ ಕುರಿತಂತೆ ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್ ತಾನು ಜನವರಿ7,2009ರಲ್ಲಿ ABC ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್ ನ ಅನುಮತಿಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಪರಿಕಲ್ಪನೆ [[Wii]]ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ, ದಿ [[ನೈಟೆಂಡೊ DS]] ಮತ್ತು PC, ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ:ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಹ ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ '' ನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 10, 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಒಂದು ಎದುರು ಬದರಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ,ಅಂದರೆ [[ಟ್ರಾಮಾ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಈ ಆಟಗಾರರು ಆಯಾ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು {{Citation needed|date=March 2009}}ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. DigitalSomething.com [http://www.digitalsomething.com/news/2115.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110630004817/http://www.digitalsomething.com/news/2115.html |date=2011-06-30 }} ಇದರಿಂದ ನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ರೇಟಿಂಗ್ ಅಂದರೆ 10ಕ್ಕೆ 2 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಅಂಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ [[ದಿ CW]] ತಾನು ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸರಣಿ ಆಧಾರಿತ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಂದರೆ [[ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸರಣಿಗಳ]] ನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ <ref>[http://www.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b125402_greys_anatomy_inspires_reality_show.html "ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ರಿಯಾಲ್ಟಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯೇ ?], ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್ '', May 22, 2009</ref> ಘೋಷಿಸಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 26,2010ನಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ''[[ಎ ಕೊರಾಜೊನ್ ಅಬಿರ್ಟೊ ]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತು. ಒಟ್ಟು 20.4 ರ[[ರೇಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು 48 [[ಶೇರ್ ]],ನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅರ್ಧದಷ್ಟು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ವೀಕ್ಷಕರು ಈ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ <ref>{{cite web|url=http://tvbythenumbers.com/2010/04/27/greys-anatomy-adaptation-a-corazon-abierto-premieres-to-huge-ratings-in-colombia/49914|title=ABC Press Release: "Grey's Anatomy" Adaptation "A Corazón Abierto" Premieres to Huge Ratings In Colombia|date=April 27, 2010|last=Seidman|first=Robert|work=TVbytheNumbers.com|accessdate=April 27, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100429183357/http://tvbythenumbers.com/2010/04/27/greys-anatomy-adaptation-a-corazon-abierto-premieres-to-huge-ratings-in-colombia/49914|url-status=dead}}</ref> ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{wikimedia}} * {{official|http://beta.abc.go.com/shows/greys-anatomy}} * [http://www.greyswriters.com ಗ್ರೆಯ್ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್ ರೈಟರ್ಸ್ ' ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008004304/http://www.greyswriters.com/ |date=2014-10-08 }} * {{imdb title|413573}} * {{tv.com show|24440}} {{Grey's Anatomy}} {{Private Practice}} {{GoldenGlobeTVDrama 1990-2009}} {{ScreenActorsGuildAwardsTVEnsembleDrama 1994-2009}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ನೆಯ ದಶಕದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ದಶಕದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಶೊಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಡ್ರಾಮಾ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಕಲ್ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಿರಿಯಲ್ ಡ್ರಾಮಾ ಟೆಲಿವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್ ಬೈ ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ತಾ ಟೆಲೆವಿಸನ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ತೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಸ್ಟ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸಿರೀಸ್ ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿನ್ನರ್ಸ್]] bixiw6z7tekorotum66818odnhuht0m 0 23643 1370895 1344052 2026-03-31T02:08:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dotcom company | company_name = Craigslist, Inc. | company_logo = Craigslist logo.svg|center | company_type = [[Private company|Private]] | genre = | foundation = 1995 (incorporated 1999) | founder = [[Craig Newmark]] | location_city = [[San Francisco Bay Area]] | location_country = United States<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-08|url=http://www.hoovers.com/craigslist/--ID__129617--/free-co-factsheet.xhtml|title=craigslist – Company Overview|publisher=[[Hoover's]]}}</ref> | area_served = 570 cities in 50 countries | key_people = [[Jim Buckmaster]] (CEO) | industry = | products = | services = Web Communications | revenue = | operating_income = | net_income = | num_employees = 32 | parent = | divisions = | subsid = | company_slogan = | url = [http://www.craigslist.org/ www.craigslist.org] | screenshot = | caption = | website_type = [[Classifieds]], [[Internet forum|forums]] | language = English, French, German, Spanish, Italian, Portuguese | advertising = None | registration = Optional | launch_date = 1995 | current_status = Active | alexa = 37<ref>{{cite web| url=http://www.alexa.com/siteinfo/craigslist.org| title=craigslist.org – Traffic Details from Alexa| publisher=[[Alexa Internet]], Inc| accessdate=2009-10-17| archive-date=2015-05-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20150502211129/http://www.alexa.com/siteinfo/craigslist.org| url-status=dead}}</ref> }} [[File:Craig Newmark, 2006.jpg|thumb|ಕ್ರ್ಯೇಗ್ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ]] '''ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್''' ಎಂಬುದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮೂಹಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.ಉಚಿತ [[ಆನ್ ಲೈನ್ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ –ಆಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ, ಆಶ್ರಯ, [[ವೈಯಕ್ತಿಕ]], ಮಾರಾಟ, ಸೇವೆಗಳು, [[ಸಮೂಹ]], [[ಗಿಗ್]] ಗಳು, ಪರಿಚಯ ಪತ್ರ, ಮತ್ತು ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== [[ಕ್ರ್ಯೇಗ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], 1995 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಿತರಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇಮೇಲ್ ನ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇದು 1996 ರಲ್ಲಿ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಸ್ಥಳಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 1999ರಲ್ಲಿ ಲಾಭಯುತ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ನಂತರ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅದರ ಸೇವೆಯನ್ನು 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಭತ್ತು U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, 2001 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು 2002ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು, ಹಾಗು 2003 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 14 ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ 2009ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 28 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2009-04-07|url=http://www.usatoday.com/money/2007-01-02-terror-war-business-usat_x.htm|title=Can small businesses help win the war?|work=[[USA Today]]|date=2007-01-02 | first=Del | last=Jones}}</ref> ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹಣವೇ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.-ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $75ಗಳಂತೆ ಹಾಗು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಗೊ, ಬುಸ್ಟನ್, ಸಿಏಟಲ್, ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ D.C.ಚಿಕಾಗೋ, ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $25 ಗಳಂತೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ಯೆಯ್ಡ್ ಬ್ರೋಕರ್ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗೆ ( ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $10) ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೈಟ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 37ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್( [[Alexa.com]] ಜನವರಿ 8, 2010ರ ಪ್ರಕಾರ ) ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಟ್ಟು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 49.4 ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಕೇವಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.([[Compete.com]] ಜನವರಿ 8, 2010ರ ಪ್ರಕಾರ). ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಎಂಬತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗೀಕೃತ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೈಟ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ ಮಂಡಳಿಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_SellingOnline_Nov05.pdf | title = Selling items online | author = Lenhart, Amanda | coauthors = Shermak, Jeremy | month = November | year = 2005 | publisher = [[Pew Research Center]] | format = [[PDF]] | accessdate = 2007-09-06 | archive-date = 2007-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070714052427/http://www.pewinternet.org/pdfs/PIP_SellingOnline_Nov05.pdf | url-status = dead }}</ref> ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ/ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಹೀರಾತು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರ ಸೇವೆ(ಮೊದಲ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳು )ಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸೈಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ಕೆಲವೆ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾಹರವಾಗಿದೆ; 1996 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೂಡ ತುಂಬ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 2001ರ ವರೆಗೆ ಸೈಟ್ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಕನಿಷ್ಠ ಜಾವಾಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಆ ವಿನ್ಯಾಸದ ತತ್ವಗಳು 1990 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಅವು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=August 2009}} ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ನ [[UBS]] ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ CEO ಆದ [[ಜಿಮ್ ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]ನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಾರು, ವಾಸದ ಮಹಡಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಕಾರರು ಇವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ವಿವಿಧ ಮೊತ್ತದ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2004ರಲ್ಲಿ $10 ಮಿಲಿಯನ್,2005ರಲ್ಲಿ $20 ಮಿಲಿಯನ್, ಹಾಗು 2006 ರಲ್ಲಿ $25 ಮಿಲಿಯನ್ 2007 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ $150 ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite news | url = http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/12/12/8363113/index.htm | work = [[Fortune (magazine)|Fortune]] | accessdate = 2007-08-22 | title = Burning Sensation | author = Lashinsky, Adam | date = 2005-12-12}}</ref><ref>{{cite news | title = Zen and the Art of Classified Advertising: Craigslist could make $500 million a year. Why not? | author = Carney, Brian M. | date = 2006-06-17 | accessdate = 2007-08-22 | work = [[Wall Street Journal]] | url = http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110008531}}</ref><ref name="vw">{{cite news | title =http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110008531 | author = Thomas, Owen | publisher = [[Valleywag]] | date = 2007-07-26 | url =http://valleywag.com/tech/mythbusting/craig-newmark-filthy-rich-on-ebays-millions-283002.php | accessdate=2008-08-22}}</ref> ಈ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್, ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು [[ಇಬೇ]] (ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿಯ ಮೂರು ಜನ ಸದಸ್ಯರು) ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.ಇಬೇ 25% ನಷ್ಟು ಹಾಗು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="vw" /><ref name="craigslists-factsheet" /><ref>{{cite news | publisher = [[CNET]] | title = Craigslist grapples with competitor on board | author = Sandoval, Greg | date = 2007-07-03 | accessdate = 2007-08-22 | url = http://news.com.com/2100-1024_3-6194872.html | archiveurl = https://archive.today/20120713200619/http://news.cnet.com/2100-1024_3-6194872.html | archivedate = 2012-07-13 | url-status = live }}</ref> ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== [[File:Craigslist01.jpg|right|thumb|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಸನ್ ಸೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯ]] [[ವೆಲ್]], [[ಮೈಂಡ್ ವಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂಸ್ ನೆಟ್]] ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹಭಾವದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಾಗು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹಾಯಮಾಡುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ;ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗೆ ಈ ಸೈಟ್ ಹೊಸದೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ;ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕ್ರೇಗ್ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಳಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಏನನ್ನಾದರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-08|url=http://www.craigslist.org/about/factsheet.html|title=craigslist factsheet|publisher=Craigslist|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828065416/http://craigslist.org/about/factsheet.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ದ ಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೆಲವು ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಯಿತು, ಜೂನ್ 2005 ರಲ್ಲಿ [[ಮೇಜರ್ ಡೋಮೋ]] ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ "ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್" ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ.ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಹಾಗು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಅಭಿವರ್ಧಕರು(ಡೆವಲಪರ್ಸ್ )ಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ]] ಹರಡಿ ಇದು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ನ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇಳಿಮುಖ ಹೊಂದಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜನರು ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ನ ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದ.{{Citation needed|date=October 2007}} ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಯಿತು. ಇದು "ಉದ್ಯೋಗ"ಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ವಿಭಾಗಳು ಬೇಕೆಂಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಬೇಡಿಕೆ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ವೆಬ್ ಇಂಟರ್ ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್, ವಿಭಿನ್ನ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಹಾಗು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ.{{Citation needed|date=February 2007}} ಈ ಸೈಟ್ ಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಂದ ಕ್ರ್ಯೇಗ್ "craigslist.org" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ (ಅಲ್ಲದೇ "ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್" ಹೆಸರನ್ನು ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಂತರ "craigslist.com"ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ).{{Citation needed|date=November 2007}} ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ, ಸೈಟ್ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ತಾನು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಕೋಲೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ನ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ಜನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://craigslist.org/aboutus.html | title = Archived page from Craigslist's About Us | date = 2000-04-19 | accessdate = 2007-02-08 | archive-date = 2000-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20000620192058/http://craigslist.org/aboutus.html | url-status = bot: unknown }}</ref> ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ;ಸಾಮೂಹಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತಿದೆ: ಎಂದು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಇದರ ಸರಳತತ್ವದ ದೃಢತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಹಾಗು ಸರಳತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಗೆ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ [[ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ]]ನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವನು ಮುಕ್ತಾಯ ಹೇಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ. 2002ರಲ್ಲಿ, [[ಏಪ್ರಿಲ್ ಫೂಲ್]] ಜೋಕ್ ಎಂದು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ ಸುಳ್ಳು-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.craigslist.org/about/aprilfools.html | title = april fool's rules | publisher = Craigslist | accessdate = 2007-02-08 | archive-date = 2007-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070227154650/http://www.craigslist.org/about/aprilfools.html | url-status = dead }}</ref> ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅಸಂಬದ್ಧ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:ಅನುಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಟ್ಟ, ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್/ಒವರ್ ಪೋಸ್ಟ್.<ref>{{cite web | url = http://www.craigslist.org/about/help/flags_and_community_moderation | title = flags and community moderation | publisher = Craigslist| accessdate = 2010-03-24}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಲಘು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರು ಇಚ್ಛಿಸುವುದರಿಂದ,ಪೂರ್ವಗ್ರಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web | url = http://www.craigslist.org/about/terms.of.use#conduct | title = terms of use | publisher = Craigslist| accessdate = 2010-03-24}}</ref> ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗು ಫ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂದರೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಫ್ಯ್ಲಾಗಿಂಗ್ FAQ<ref>{{cite web| url = http://www.eskimo.com/~newowl/Flagged_FAQ.htm| title = Unofficial Flagging FAQ| publisher = Craigslist users| accessdate = 2010-03-24| archive-date = 2012-08-05| archive-url = https://archive.today/20120805045207/http://www.eskimo.com/~newowl/Flagged_FAQ.htm| url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಸಹಾಯಕ ಫೋರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = http://craigslist.org/forums/?forumID=3&all=Y| title = Craigslist flag help forum| publisher = Craigslist users| accessdate = 2010-03-24}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಘಟನೆಗಳು== *ಜನವರಿ 2000ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ [[CEO]] [[ಜಿಮ್ ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್]][[CTO]] ಹಾಗು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಆಗಿ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಸೈಟ್ ಗೆ ಮಲ್ಟಿ-ಸಿಟಿ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್, ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್, ಡಿಸ್ಕಷನ್ ಫೋರಮ್, ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೆಲ್ಫ್-ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್, ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ CEO ಆಗಿ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.craigslist.org/about/management.html | title = Jim Buckmaster—CEO & programmer | accessdate = 2007-09-06 | archive-date = 2007-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070630145737/http://www.craigslist.org/about/management.html | url-status = dead }}</ref> *2002ರಲ್ಲಿ "ಮೆನ್ ಸೀಕಿಂಗ್ ಮೆನ್", "ಕ್ಯಾಷ್ಯುಅಲ್ ಎನ್ ಕೌಂಟರ್ಸ್", "ಎರೋಟಿಕ್ ಸರ್ವೀಸಸ್", ಮತ್ತು "ರಾಅಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೇವ್ಸ್" ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು 18 ವರ್ಷ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು ನೋಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ " ಮೆನ್ ಸೀಕಿಂಗ್ ವಿಮೆನ್", "ವಿಮೆನ್ ಸೀಕಿಂಗ್ ಮೆನ" ಅಥವಾ ವಿಮೆನ್ ಸೀಕಿಂಗ್ ವಿಮೆನ" ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಷಪಾತ ಹಾಗು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಮುದ್ರಣ]]ದ ಆಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವಂತೆ; ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಮ ಏನೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಶ್ಲೀಲತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಮೆನ್ ಸೀಕಿಂಗ್ ಮೆನ್ " ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿನಯ ಪೂರ್ವಕ ವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸ ಬೇಕು ಎಂದು ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.sovo.com/thelatest/thelatest.cfm?blog_id=2296 | title = Warning: men seeking men—Craigslist posts disclaimer for gay male personals | date = 2005-08-31 <!-- year deduced from https://web.archive.org/web/20051201143639/http://www.sovo.com/thelatest/thelatest.cfm?blog_id=2296 --> | work = [[Southern Voice (newspaper)|Southern Voice]] | accessdate = 2007-09-06 | archive-date = 2007-07-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070702115137/http://www.sovo.com/thelatest/thelatest.cfm?blog_id=2296 | url-status = dead }}</ref> ಇಂದು ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು (ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು)ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಆಗಸ್ಟ್ 1ರ 2004ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ನ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು $25 ನಷ್ಟು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದೇ ದಿನ "ಗಿಗ್ಸ"ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಹಾಗು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿರದ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ ಷಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. *ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ 25% ರಷ್ಟು ಶೇರನ್ನು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಂದ ಇಬೇ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದೆ, ಎಂದು 2004 ಆಗಸ್ಟ್ 13 ರಂದು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೈಟ್ ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. {{As of|2009|11}},ಆದರೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ(ಈಗಲೂ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). *ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಇಬೇ]] ಅದರ "ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕೆಂದು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು"."ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಇಬೇಯ ಆದಾಯದ ಹಣದಲ್ಲಿ 10% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ"ಎಂದು ಇಬೇ ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-08|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7362221.stm|title=EBay sues Craigslist ad website|publisher=[[BBC]]|date=2008-04-23}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್, "ನ್ಯಾಯಯುತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗು ಆಗುತ್ತಿರುವ ಹಾನಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ" ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ ಇಬೇಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು.ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಆರೋಪವು ಇಬೇ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-13|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7399720.stm|title=Craigslist strikes back at eBay|publisher=[[BBC]]|date=2008-05-13}}</ref> *ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ 'ಎರೋಟಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್' ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ 'ವಯಸ್ಕರ ಸೇವೆಯ'(ಅಡಲ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮೇ 13ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನೌಕರರಿಂದ ಮರು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು. US ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಎರೋಟಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಎಂಬ ಆರೋಪ ಬಂದ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/05/14/technology/companies/14craigslist.html|title=Craigslist to Remove Category for Erotic Services|publisher=[[New York Times]]|date=2009-05-13 | first=Brad | last=Stone | accessdate=2010-04-30}}</ref> ಈ ಹೊಸ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಳುಹಿಸಲು $10 ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ನವೀಕರಿಸಲು $5 ರಷ್ಟು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮ === *2003 ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಫೇರಿಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್]]''[[24 ಹಾರ್ಸ್ ಆನ್ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್]] ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿದ.'' *[[ಆಫ್- ಬ್ರಾಡ್ ವೇ]]ಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನ್ಯೂ ವಲ್ಡ್ ಸ್ಟೇಜಸ್<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-08|url=http://www.playbill.com/news/article/111961.html|title=Jeffery Self to Offer My Life on the Craigslist at New World Stages Nov. 1|work=[[Playbill]]|date=2007-10-17|author=Hetrick, Adam}}</ref> ನಲ್ಲಿ, ಜೆಫ್ ರಿ ಸೆಲ್ಫ್ ಸೋಲೊ ಶೋ ''ಮೈ ಲೈಫ್ ಆನ್ ದಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್'' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ರೆಅನ್ ಜೆ. ಡೆವಿಸ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ. ಈ ಶೋ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಯುವಕನೊಬ್ಬನ ಲೈಂಗಿಕ ಅನುಭವದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.ಆಲ್ಲದೇ ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-08|url=http://www.broadwayworld.com/viewcolumn.cfm?colid=24539|title='My Life on the Craigslist' Returns Feb. 15, 22 & 29|publisher=Broadway World|date=2008-01-23}}</ref> *[[ನರ್ಡ್ ಕೋರ್]] [[ಹಿಪ್ -ಹಾಪ್]] ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಶಾಫರ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್]] ಎಂಬುವವನು ಆತನ ಆಲ್ಬಂ ಆದ ಮಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್ ಗೆ "ಕ್ರ್ಯೇಗ್'ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದನು. * ಜೂನ್ 16ರ 2009ರಲ್ಲಿ, [["ವಿಯರ್ಡ್ ಆಲ್" ಯಾಂಕೋವಿಕ್]] ಎಂಬುವನು "ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಇರುವಂತಹ ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಇದು ಸ್ಟೈಲ್ ಆಫ್ [[ದಿ ಡೋರ್ಸ್]] ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಸೈಟ್ ನ ಅಣಕ ಬರಹವಾಗಿದೆ. ==ಟೀಕೆ== *ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಡಾಗ್ ಬ್ರೀಡರ್ಸ್ ನಿಂದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ, ಹಾಗು ನಾಯಿಗಳು ಮರಿಹಾಕುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಬುಲ್ ಗಳನ್ನು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]'' ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/07/11/MNGJ2DLUUH1.DTL | title = Craigslist pressured to ban dog, cat ads | date = July 11, 2005 | author = Ilene Lelchuk | publisher = [[San Francisco Chronicle]] | accessdate = 2007-09-06 | archive-date = ಜನವರಿ 28, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120128014629/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2005%2F07%2F11%2FMNGJ2DLUUH1.DTL | url-status = dead }}</ref> *ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಸ್ಸಾರಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ; ಅದನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಲೇಖನವನ್ನು ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಬೇ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು [[ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಇದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರಗಳಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಆಗಾಧ ಸರಕುಗಳ ವಿತರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡತ್ತದೆ, ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.sfbg.com/40/18/x_editors_notes.html | title = Editor's Notes | author = Tim Redmond | publisher = [[San Francisco Bay Guardian]] | date = July 11, 2005 | accessdate = 2007-09-06 | archive-date = 2010-12-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101205041004/http://www.sfbg.com/40/18/x_editors_notes.html | url-status = dead }}</ref> *ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯದೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಾಲ್ಯ ವೇಶ್ಯವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೋರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ [[ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದ [[ಮೇಯರ್]] [[ಶರ್ಲೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]]ರವರು ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಗೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.techmeme.com/070823/p28#a070823p28 | title = Mayor rips Craigslist over child prostitution | author = David Pendered | publisher = agc.com | date = August 22, 2007 | access-date = ಜೂನ್ 15, 2010 | archive-date = ಮೇ 17, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090517035052/http://www.techmeme.com/070823/p28#a070823p28 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news|title=Atlanta mayor says Craigslist used for child prostitution|publisher=San Francisco Business Times|date=2007-08-22|accessdate=2008-01-29|url=http://www.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2007/08/20/daily24.html?jst=s_cn_hl}}</ref> ==ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ== ಕಂಪನಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು [[§]] [[501(c)(3)]] ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಗು ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಜನರಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಸಮುದಾಯಗಳ ರಚನೆಗೆ]] ಬೇಕಾದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ; ಉಚಿತ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುವ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಲದೇ ಇದು "ಮುಖಾಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ನಿಜವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ". ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ 2004 ರಲ್ಲಿ ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ(ಇನ್ ಪರ್ಸನ್) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದದೆ. ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ,ಸೇರಿಸುವ ಕೌಶಲಗಳ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ 10,000 ಕ್ಕಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಕಟ ಭಾವನೆಯುಳ್ಳ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2010 ರ ಶನಿವಾರ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://craigslistfoundation.org/events/index.html |title=ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |access-date=2010-06-15 |archive-date=2010-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512075633/http://craigslistfoundation.org/events/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ್ ಗುಡ್ ವಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ AllforGood.org ಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ;ಇದು ವೆಬ್ ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಜನರು ಅವರ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.allforgood.org AllforGood.org]</ref> ==ನಗರಗಳು== ನಗರದ ಮೊದಲನೆಯ 14 ಸೈಟ್ ಗಳು :<ref name="craigslists-factsheet">{{cite web | author = craigslist.org | url = http://www.craigslist.org/about/factsheet.html | title = craigslist fact sheet | accessdate = 2007-09-06 | month = November | year = 2006 | archive-date = 2008-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080828065416/http://craigslist.org/about/factsheet.html | url-status = dead }}</ref> ([http://www.craigslist.org/about/factsheet.html ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828065416/http://craigslist.org/about/factsheet.html |date=2008-08-28 }}) * ಮಾರ್ಚ್ 1995: [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಪ್ರದೇಶ]] * ಜೂನ್ 2000: [[ಬೊಸ್ಟನ್]] * ಆಗಸ್ಟ್ 2000:, [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], [[ಪೊರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ]], [[ಸೀ ಟಲ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]] * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000: [[ಸ್ಕ್ಯಾರಮೆಂಟೊ]] * ಏಪ್ರಿಲ್ 2001: [[ಅಟ್ಲಾಂಟ]], [[ಆಸ್ಟಿನ್]], [[ಡೆನ್ ವರ್]], [[ವ್ಯಾನ್ ಕೋವರ್]] [[ವ್ಯಾನ್ ಕೋವರ್]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ]], ಇವು ಅವರು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯ U.S. ಗೆ ಸೇರದ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಹೊರಗೆ [[ಲಂಡನ್]] ಮೊದಲನೆಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ[[ಅಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಡಮ್]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], [[ಸಾ ಪೌಲೊ]], ಮತ್ತು [[ಟೋಕಿಯ]], ಇವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೊರಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ. {{As of|2008|5}}50 ದೇಶಗಳ 500 "ನಗರಗಳು"ಗಳು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="craigslists-factsheet" /> ಕೆಲವು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳು ಏಕ ಪ್ರಧಾನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. — ಉದಾಹರಣೆಗೆ; [[U.S. ಸ್ಟೇಟ್]] ನ [[ಡೆಲ್ ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಯೋಮಿಂಗ್]], [[ಕಾಲಾರ್ಯಾಡೊ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಲೋಪ್]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಗೋಲ್ಡ್ ಕಂಟ್ರಿ]], ಮತ್ತು [[ಅಪ್ಪರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗನ್]] ನಗರಗಳು, ತಮ್ಮದೇ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.{{As of|2009|09|24}},695 ಅಪೂರ್ವ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು. ==ಭಾಷೆಗಳು== ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷೇತರ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]], [[ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದನೆಯ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html | title = Multiple language support on Craigslist | author = [[Craig Newmark]] | publisher = cnewmark | date = March 27, 2008 | accessdate = 2008-09-13 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005220720/http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html | url-status = dead }}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] {{-}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== ===ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌=== * [http://www.craigslist.org/ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಮುಖಪುಟ] * [http://blog.craigslist.org/ ಕಂಪನಿ ಬ್ಲಾಗ್] * [http://www.craigslistfoundation.org/ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614184902/http://craigslistfoundation.org/ |date=2010-06-14 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾವಾ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು- ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು]] [[ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಯತಃ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು]] d8q70tt1xfrwl11uhk7lxml3v13s9dh 0 24028 1370887 1310608 2026-03-31T00:26:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370887 wikitext text/x-wiki {{multiple issues|wikify=February 2010|refimprove=February 2010}} [[File:Sewer Plant.jpg|250px|thumb|ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಹೊರಬಿಡಲಾಗುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಪ್ಪಿಸುವುದೇ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣದ ಗುರಿ.<ref>[1]</ref>]] ಮನೆಯ ಹಾಗೂ [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರಹರಿಯುವ]] ನೀರಿನ ಎರಡನ್ನೂ, ಗೃಹಕೃತ್ಯದ [[ಕೊಳಚೆ ನೀರು]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯರ್ಥ ನೀರಿ]]ನಿಂದ [[ಮಲಿನತೆ]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೇ, '''ಮನೆಯ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ''' ಅಥವಾ '''ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ'''. ಅದು ದೈಹಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ದೈಹಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಮರು ಉಪಯೋಗ ಅಥವ ಹೊರಬಿಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ [[ಕೆಸರು]] ಇಲ್ಲವೆ ಘನ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವನ್ನು ಮತ್ತು (ಅಥವ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ [[ಮಲಿನ ನೀರು]]) ಒಂದು ವ್ಯರ್ಥ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೇ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪದಾರ್ಥವು ಅನೇಕ [[ನಂಜಿನ]] ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಅಸಾವಯವ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಸಹಿತ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಸೋಂಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ==ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು== ಕೊಳಚೆನೀರು ಗೃಹಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಶೌಚಗೃಹ]]ಗಳು, [[ಬಚ್ಚಲುಮನೆ]], [[ಸ್ನಾನಗೃಹ]], [[ಅಡಿಗೆಮನೆ]], [[ತೊಟ್ಟಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ [[ಚರಂಡಿ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬರುವ ದ್ರವರೂಪದ [[ಗೃಹ ತ್ಯಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆಯು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ದ್ರವರೂಪಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗೃಹತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಬೂದುನೀರು]] ಮತ್ತು [[ಕರಿನೀರು]] ಆಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನುಹೊರ ಒಯ್ಯುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೂದುನೀರನ್ನು ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಎರೆಯಲು ಅಥವಾ ಶೌಚಗೃಹಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೊಳಚೆನೀರು ಛಾವಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ (ನೀರು ಹೀರದ) ಸ್ಥಳಗಳ ನೀರನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹರಿದುಬರುವ [[ಮಳೆನೀರು]] ಸಹ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆನೀರನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ [[ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಾಗಿಸುವ ಚರಂಡಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ [[ಕೂಡು ಚರಂಡಿ]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಅವುಗಳ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವು ತೊಡಕಾಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಅದರ ಮುಖಾಂತರ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಕಾರಣ ಅಂತಹ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೂರವಿರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಸಹ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಂತರದ ಬಹಳ ವೆಚ್ಚದ, ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಬಲವಾದ ಮಳೆನೀರಿನ ಹರಿವು ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಿತಿಮೀರುವಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಚೆಲ್ಲುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಒಳಚರಂಡಿಯ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಮಳೆನೀರಿಗೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ [[ಮಳೆನೀರಿನ ಚರಂಡಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆನೀರು ಮಾಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲದಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಹರಿದಾಗ, ಅದು [[ಮಣ್ಣಿನ]] ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ಚರಟ]], ಭಾರವಾದ ಲೋಹಗಳು, [[ಸಾವಯವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು]], ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಳಕು ಮತ್ತು [[ಎಣ್ಣೆ]] ಹಾಗೂ[[ಗ್ರೀಸ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನೇರವಾಗಿ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಮುಂಚೆ ನಿಗದಿತ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಮಳೆನೀರು ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು [[ಕಾನೂನು ಪರಿಧಿಗಳು]] ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಸೋಸುವ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಹಿತ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಚರಟ ತೆಗೆಯುವ ತೊಟ್ಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[ತೇವಭೂಮಿಗಳು]], ಹೂತಿರುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಮಾನುಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಹಾಗೂ ಜಲಾವರ್ತ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗಳು (ಒರಟಾದ ಘನವಸ್ತಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು) ಮಳೆಯನೀರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಹಿತವಾದ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಒಳಚರಂಡಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಾರದು. ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಒಳಚರಂಡಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಳೆನೀರಿನ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಚರಂಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನೆಲ ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆಯ ಸಹಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳೆಯನೀರನ್ನು ಬುಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಚ್ಚಾ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಹಿಂಬದಿಯ ಹೊಡೆತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ==ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಲೋಕನ== ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಅದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದು ( [[ಭೂಗತ ಮಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳು]], [[ಜೈವಿಕ ಸೋಸುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು]] ಅಥವ [[ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಹಿತದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]]), ಇಲ್ಲವೇ ಉದ್ದವಾದ ಕೊಳವೆಗಳ ಜಾಲ ಹಾಗೂ ಪಂಪ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ([[ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಳವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು]] ನೋಡಿರಿ). ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲದ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ ([[ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ]]ನೋಡಿರಿ). ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ''ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು '' ನಿಶ್ಚಲ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರವಾದ ಘನ ವಸ್ತುಗಳು ಮುಳುಗಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಏಣ್ಣೆ, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಘನ ವಸ್ತುಗಳು ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತವೆ. ನೆಲೆನಿಂತ ಹಾಗೂ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನೀರನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹೊರಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು '' ಕರಗಿದ ಮತ್ತು ತೇಲಾಡುವ ಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಾಸಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ [[ದೇಶೀಯ]] ಅತಿ ಸ್ಮೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಬಿಡುವ ಮೊದಲು ಅಥವ ಹೊರಬಿಡುವ ಮುನ್ನ, ಎರಡನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ''ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು '' ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ತೊರೆ]], [[ನದಿ]], [[ಕೊಲ್ಲಿ]], [[ಖಾರಿ]] ಇಲ್ಲವೇ [[ತೇವ ಭೂಮಿಗೆ]] ಬಿಡುವ ಮೊದಲು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಖಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ [[ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸೋಸುವಿಕೆಯಿಂದ]]) ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಗಾಲ್ಫ್ ಮಾರ್ಗ, ಹಸಿರು ದಾರಿ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಾನವನದ [[ನೀರಾವರಿಗೆ]] ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಭೂ ಅಂತರ್ಜಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ]]ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. {| align="center" |+ <td>'''ಸಾಂಕೇತಿಕ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದ [[ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಿತ್ರ]]''' </td> | [[File:ESQUEMPEQUE-EN.jpg|frame]] |} {{clear}} ===ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ=== ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಜಾಲರಿ ಸೌಟುಗಳು ಮತ್ತು ರೇಚಕಗಳಿಗೆ ತೊಡಕು ಅಥವ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕಚ್ಚಾ ವ್ಯರ್ಥ ನೀರಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ (ಕಸ, ಮರದ ತುಂಡುಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮುಂತಾದುವು). ====ಮರೆಮಾಡುವುದು==== ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಒಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಅಂತರ್ವಾಹಿ ಮಲಿನವಾದ ನೀರು ಸೋಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lut.ac.uk/well/resources/technical-briefs/64-wastewater-treatment-options.pdf ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717210830/http://www.lut.ac.uk/well/resources/technical-briefs/64-wastewater-treatment-options.pdf |date=2011-07-17 }} ಹೆಸರು= ಲೌಬರೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಕಂಬದ ಪರದೆಯ ಸಹಿತ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧುನಿಕ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಅಥವ ಕಡಿಮೆ ಆಧುನಿಕ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪರದೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪರದೆಯ ತೂಗಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕಂಬದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಹರಿವಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಘನ ವಸ್ತುಗಳು ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸುಟ್ಟು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಳೆತೆಯ ಕಂಬದ ಪರದೆಗಳು ಅಥವಾ ಜಾಲರಂದ್ರ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಘನವಸ್ತುಗಳ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅಡ್ಡತೆರೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಗದ, ಮರ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ತುಂಡುಗಳಂತಹ ತೇಲಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಡ್ಡತೆರೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ದಾಟಿಸಲು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನುತೆಗೆದು ಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಉದ್ದನೆಯ ಕೊಳವೆಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ರೇಚಕಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾರಣ ನಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ರೇಚಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೇ ಈ ಅಡ್ಡ ತೆರೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ್ಯ. ಅದನ್ನು ಮರಳಿನ ಗೂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹೊಂದಿಸಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ತುಂಬುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಮರಳಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮರಳಿನ ಕೋಣೆಗಳ ನಂತರವೂ ಅಡ್ಡತೆರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸ್ವತಃ ಮರಳಿನ ಕೊಣೆಗಳ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ====ಮರಳಿನ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ==== ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪೂರ್ವ ಒಂದು ಮರಳಿನ ಅಥವ ಉಸುಕಿನ ನಾಲೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿರುವ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ನೀರಿನ ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಸುಕು, ಮರಳು, ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯರ್ಥ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ರೇಚಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅವು ಹಾಳು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದಾಯಕ ಕೊಳಚೆನೀರು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಮರಳಿನ ಕೋಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಉಸುಕಿನ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ ದೊಡ್ಡ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[File:Sedimentation tank.jpg|thumb|313px|ಮೆರ್ಕ್ ಟೆಮ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿನ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗಡವಿಳಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿ.]] ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ=== ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚರಟಗಟ್ಟಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ" ಅಥವಾ "ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗಷ್ಟುಗಟ್ಟಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ದೊಡ್ಡ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಸರು ತಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಏರಿ ತೇಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಜಾಲಿಸಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಟ್ಟಿಯ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರುವ ಮಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಸರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೂಡುವಂತಹ ಮಣ್ಣು ಒರೆಸುವ ಮಣೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಕೆಸರು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು [[ಸಾಬೂನುಕರಣವಾಗಿ]] ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ತೇಲಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಸರಿನ ಉನ್ನತ ಶೇಕಡಾ ದರದ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತೆ ತೊಟ್ಟಿಯ ಅಳತೆಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಕೊಳಚೆನೀರಿನಿಂದ BOD ಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 30 ರಿಂದ 35 ರ ವರಗೆ, ಮತ್ತು ತೇಲಾಡುವ ಘನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೇಕಡಾ 60 ರಿಂದ 65 ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚರಟಗಟ್ಟಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿಯು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ===ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ=== ಮಾನವನ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ಆಹಾರದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ಸಾಬೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಜಕಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದಂತಹ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಜೈವಿಕ ಒಟ್ಟುವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಗಿಳಿಸುವಂತೆ '''ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ''' ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಹುಭಾಗ ಪುರಸಭಾ ಘಟಕಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಿತದ ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನೆಲನಿಂತ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲು, [[ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ]][[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಹಾಗೂ ಆಹಾರವೆರಡೂ ಬೇಕು. [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಟೊಜೊವಾ]] ಗಳು ಕರಗಿರುವ ಸಾವಯುವ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ಕೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆ [[ಸಕ್ಕರೆಗಳು]], ಕೊಬ್ಬುಗಳು, ಸಾವಯುವ ಗಿಡ್ಡ-ಸರಪಳಿ ಇಂಗಾಲದ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್ಸ್ ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕರಗುವ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಾಂಶಗಳನ್ನು [[ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಪಂಜಿನಂತಹ ನೊರೆಯಾಗಿ]] ಬಿಗಿಯುತ್ತವೆ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೀಗೆ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ *'''ಫಿಕ್ಸಡ್-ಫಿಲ್ಮ್ ''' ಅಥವ *'''ಸಸ್ಪೆಂಡೆಡ್-ಗ್ರೋಥ್'''. [[ಜಿನುಗುವ ಸೋಸುವ ಯಂತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು ]]ಒಳಗೊಂಡ '''ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ಫಿಲ್ಮ್ ಅಥವ ಅಟ್ಯಾಚ್ಡ್ ಗ್ರೋಥ್ ಸಿಸ್ಟಮ್''' ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಬಯೋಮಾಸ್ ಸಾಧನಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆನೀರು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಸರಿನಂತಹ '''ಸಸ್ಪೆಂಡೆಡ್-ಗ್ರೋಥ್ ''' ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಬಯೋಮಾಸ್ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಪೆಂಡೆಡ್-ಗ್ರೋಥ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವಯುವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ತೇಲುವ ಘನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಲವಾದ ಅಥವ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾವಯುವ ಭಾರಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಂತರ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ, [[ರೋಘಿಂಗ್ ಫಿಲ್ಟರ್]] ಉದ್ದೇಶಿಸಲಪಟ್ಟಿವೆ. ವ್ಯರ್ಥನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿದ ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಭಾರ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿಯಾಡುವಂತೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಾಧನಗಳ ಮುಖಾಂತರ ರಭಸದಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದೂಡಲಾಗುವುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಳಗೇ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ವರೂಪದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ಇರುತ್ತದೆ. [[File:Activated Sludge 1.svg|thumb|right|300 px|ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತ ಬಗ್ಗಡ ಕ್ರಮದ ಯೋಜನೆಯ ನಕ್ಷೆ.]] ಒಂದು ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಯು ತೇಲುವ ಸಾವಯುವ ವಸ್ತಗಳ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ ದರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರೆ, ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ, ಸಾವಯುವ ಪದಾರ್ಥದ ಬಹುಭಾಗ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಹಿತದ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಗಳಿಂದ, ತೊಟ್ಟಿಯ ತಳ ಬಾಗಕ್ಕೆ ಮುಳುಗಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವಂತಹ ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ, ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ತೇಲಾಡುವ ರಾಶಿಗೆ ಸಾವಯುವ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಯ ಹೊರಹರಿವನ್ನು, ದ್ವಿತೀಯ ಪರಿಶುದ್ಧಶಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಗಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿದ ತೊಟ್ಟಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ====ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಸರು==== {{main|Activated sludge}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಣನೀಯವಾದ ಸಾವಯುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಜೈವಿಕ ಸೋಪಿನಂತಹ ಸ್ಪಂಜಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಕರಗಿದ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ವಿಧ ವಿಧದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಚುರುಕಾದ ಕೆಸರಿನ ಘಟಕಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ವಶವಾಗಿ, [[ಅಮೋನಿಯಾ]]ವನ್ನು [[ನೈಟ್ರೈಟ್]] ಮತ್ತು [[ನೈಟ್ರೇಟ್]] ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಸಾರಜನಕ]]ದ ಅನಿಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ([[ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್]] ಸಹ ನೋಡಿರಿ). ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲೇ ಬೇಕಾದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಸರು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ====ಮೇಲ್ಮೈ-ಗಾಳಿಗೆ ಇಟ್ಟಂತಹ ಬೇಸಿನ್ ಗಳು (ಖಾರಿಗಳು)==== [[File:Surface-Aerated Basin.png|thumb|right|318px|ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮತಳ-ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡಿದ ಬೇಸಿನ್ (ಮೋಟಾರ್-ಚಾಲಿತ ತೇಲುವ ಆಮ್ಲಜನಕಕಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ)]] ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೈವಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕ (ಅಥವಾ ಗಾಳಿ) ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣುಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೇಲ್ಮೈ-ಗಾಳಿಗೆ ಇಟ್ಟಂತಹ ಬೇಸಿನ್ ಗಳು 1 ರಿಂದ 10 ದಿನಗಳ ಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು [[ಬಯೋಕೆಮಿಕಲ್ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್]] ನ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ 80 ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Basin">{{cite journal|author=Beychok, M.R.|year=1971|month=|title=Performance of surface-aerated basins|journal=Chemical Engineering Progress Symposium Series|volume=67|issue=107|pages=322–339|issn=}} [http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&amp;collection=ENV&amp;recid=7112203&amp;q=&amp;uid=788301038&amp;setcookie=yes CSA ಇಲ್ಯುಮಿನಾ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114140052/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=7112203&q=&uid=788301038&setcookie=yes |date=2007-11-14 }}</ref> ಬೇಸಿನ್ ಗಳು ಆಳದಲ್ಲಿ 1.5 ರಿಂದ 5.0 ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಏರಿಯೇಟರ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Basin" /> ಏರಿಯೇಟೆಡ್ ಬೇಸಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಏರಿಯೇಟರ್ ಗಳು ಎರಡು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ: ಜೈವಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಬೇಕಾದಂತಹ ಬೇಸಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಅವು ಅನಿಲವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನಿಲವನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು (ಅಂದರೆ, ಆಮ್ಲಜನಕ, ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಮತ್ತು ಅಣುಜೀವಿಗಳು) ಅವು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, 1.8 ರಿಂದ 2.7&nbsp;kg [[O2|O<sub>2</sub>]]/[[kW·h]] ರಷ್ಟು ಸಮತೂಕದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ತೇಲುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಗಾಳಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಸರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದಷ್ಟು ಅವು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ರಾಡಿಯ ಘಟಕದ ಸಮನಾದ ಸಾಧನೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆದ್ದರಿಂದ ಏರಿಯೇಟೆಡ್ ಬೇಸಿನ್ ಗಳು ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Basin" /> ಜೈವಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು 0&nbsp;°C ಹಾಗೂ 40&nbsp;°C ನಡುವೆ ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮಟ್ಟವು ಉಷ್ಣಮಾನದ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮೈ ಏರಿಯೇಟೆಡ್ ಪಾತ್ರೆಗಳು 4&nbsp;°C ಮತ್ತು 32&nbsp;°C ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Basin" /> ====ಸೋಸುವ ಬೆಡ್ ಗಳು (ಆಕ್ಸಿಡೈಜಿಂಗ್ ಬೆಡ್ ಗಳು)==== {{main|Trickling filter}} ಹಳೆಯ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಭಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತಹುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಜಿನುಗುವ ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಯ]] ಬೆಡ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತ ಕೊಳಚೆನೀರು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು [[ಕೋಕ್]] (ಇಂಗಾಲೀಕರಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು), [[ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ]] ಚೂರುಗಳು ಅಥವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಾಧನದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಬೆಡ್ ಮೇಲೆ ಹರಡುತ್ತಾರೆ. ತಯಾರಾದ ಜೈವಿಕ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ದೊಟ್ಟ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ರಂದ್ರ ಮಾಡಿದ ತುಂತುರು ಹನಿಯ ಕೈಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಹರಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರವವು ಬೆಡ್ ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಳದಲ್ಲಿರುವ ತೂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕದೊಡನೆ ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಬೆಡ್ ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಜಿನುಗುವಂತಹ ಗಾಳಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಸಹ ಈ ತೂಬುಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ಪ್ರೊಟೊಜೊವ ಹಾಗೂ ಅಣಬೆ, ಬೂಷ್ಟಿನ ಜೈವಿಕ ಪದರಗಳು ಸಾಧನಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಿಂದು ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾವಯುವ ವಸ್ತುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳ ಮರಿಗಳು, ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಹುಳುಗಳಿಂದ ಈ [[ಜೈವಿಕ ಪೊರೆಯು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿದ ಭಾರದ ಹೊರೆಯು ಪದರದ ದಪ್ಪತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆ ಸಾಧನದ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಕೊಳದ ರೀತಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುನ್ನಡೆಗಳು ಜಿನುಗುವ ಸೋಸುವ ಪಾತ್ರೆಯ ನಕ್ಷೆಗಳ ಸಹಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ರಚನೆಯು ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿವೆ. ====ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ==== {{main|Soil Bio-Technology}} ಒಂದು ಕೆ.ಜಿ. ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿಗೆ 50 ಜೋಲ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗದ ಕಾರಣ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ [[ಐಐಟಿ ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೆಂದು [http://www.che.iitb.ac.in/online/municipal-wastewater-treatment-using-novel-constructed-soil-filter-system SBT ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152641/http://www.che.iitb.ac.in/online/municipal-wastewater-treatment-using-novel-constructed-soil-filter-system |date=2014-11-10 }} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯು ಅಗಾಧ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. COD 400&nbsp;mg/L [http://www.che.iitb.ac.in/online/bibliography/wastewater-renovation-using-constructed-soil-filter-csf-a-novel-approach ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110153818/http://www.che.iitb.ac.in/online/bibliography/wastewater-renovation-using-constructed-soil-filter-csf-a-novel-approach |date=2014-11-10 }} ನ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ COD < 10&nbsp;mg/L ನಷ್ಟು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ SBT ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಾಣುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ COD ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ SBT ಘಟಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಂತಲ್ಲದೆ SBT ಘಟಕಗಳು ಇತರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೆಸರಿನ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ನಿಕೃಷ್ಟ ರಾಡಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರಕ್ಕಾಗಿ [[ಬೃಹನ್ ಮುಂಬಯಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ]]ನಲ್ಲಿ [https://www.youtube.com/watch?v=dKWVtZ81mY0 BMC ಮುಂಬಯಿ SBT ] ಯ 3 MLD ಘಟಕದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರದ ವಿಡಿಯೊ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಳಚೆನೀರು ಘಟಕಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾರಣ 1) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚ, 2) ಮೆಥೆನೊಜೆನಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕದ ಸಲ್ಫೈಡ್ ನಿಂದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ 3) ಹೆಚ್ಚು COD (>30&nbsp;mg/L) ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಫೀಕಲ್ ಕೋಲಿಫಾರ್ಮ್ (>3000 NFU)ಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, 4) ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು 5) ಸಲಕರಣೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು [[ಗಂಗಾ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್]] ನಡಿ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಂದು ಅಗಾಧ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ [[ಗಂಗಾ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಂಕಟ್ ಮೋಚನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ನಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೋಲುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನದಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸೋತಿತು. ====ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾಳಿಯಂತ್ರದ ಸೋಸುಪಾತ್ರೆಗಳು==== ಬಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಏರಿಯೇಟೆಡ್ (ಅಥವ ಅನಾಕ್ಸಿಕ್) ಫಿಲ್ಟರ್ (BAF) ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಸೋಸುಪಾತ್ರೆಗಳು, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಇಂಗಾಲದ ಕಡಿತ, [[ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್]] ಇಲ್ಲವೇ ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ ಜೊತೆ ಸೋಸುವುದನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ BAF [[ಸೋಸುವ]] ಸಾಧನದ ಸಹಿತ ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಧನವು ಸೋಸುಪಾತ್ರೆಯ ತಳದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುವ ಅಥವಾ ಒಂದು ಬೆಣಚು ಕಲ್ಲಿನ ಪದರದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರಿತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾದ ಬಯೊಮಾಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತೇಲಾಡುವ ಘನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೋಸುವುದು ಈ ಸಾಧನದ ದ್ವಿಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಾದ ಮಾರ್ಪಾಡು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಿತದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಏಕೈಕ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ನೈಟ್ರೇಟ್ ಬದಲಾವಣೆ [[ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ತಯಾರಕರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಚನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮೇಲ್ಮುಖ ಹರಿವಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಳಮುಖ ಹರಿವಿನಲ್ಲಾಗಲಿ BAF ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Secondary sedimentation tank 1 w.JPG|thumb|right|250px|ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಘನ-ತಳವೂರಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿ.]] ====ಪೊರೆಯ ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕಗಳು==== [[ಪೊರೆಯ ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕಗಳು ]](MBR) ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಸರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ಪೊರೆಯ ದ್ರವ-ಘನಪದಾರ್ಥ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ. ಪೊರೆಯ ಘಟಕಗಳು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶೋಧನೆ ಅಥವಾ ಅತಿಶಯವಾದ ಶೋಧಕ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿಚ್ಚಳಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಶೋಧನೆಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವಾಹಕ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದರಗಳ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MBRನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ [[ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತ ರಾಡಿ]] (CAS)ಸಂಸ್ಕರರಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಡಿಯು ಸರಿಯಾಗಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದಂತಹ ಮಿತಿಯನ್ನು ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೀರುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ರಾಡಿಯು ತಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುವ CAS ಪದ್ಧತಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮದ್ಯಮಿಶ್ರಿತ ತೇಲಾಡುವ ಘನವಸ್ತುಗಳ (MLSS) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಜೈವಿಕಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ MLSS ನಲ್ಲಿ 8,000–12,000&nbsp;mg/L ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ CAS 2,000–3,000&nbsp;mg/L ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರ ಹೊರಿಸಿದ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಯ ಬಯೋಡಿಗ್ರೇಡಬಲ್ ವಸ್ತುಗಳೆರಡನ್ನು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಬಯೋಮಾಸ್ MBR ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ರಿಟೆಂಷನ್ ಟೈಮ್ಸ್ (SRTs) - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ದಿನಗಳು ಮಿತಿಮೀರದಂತೆ - ಆತಿಯಾದ ಶೀತ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ ನ ಭರವಸೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು MBR ಅನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವೆಚ್ಚವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತೇಲಾಡುವ ಮರಳಿನಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ಸವೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಗ್ರೀಸ್ ನಿಂದ ಪೊರೆಯ ಸೋಸು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚ ಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸೋಸುವಿಕೆಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭರವಸೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ವ್ಯರ್ಥ ನೀರಿನ ತೊರೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಳಸೋಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಳಹರಿವನ್ನು ಹತೋಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಶಲ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ವೆಚ್ಚವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. MBR ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಹರಿವು, ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ====ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಚರಟಗಟ್ಟುವಿಕೆ==== ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೋಸಿದ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪಂಜಿನಂತಹ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾವಯುವ ಪದಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೇ ಕೊನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ====ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು==== {{main|Rotating biological contactor}} [[File:Rotating Biological Contactor.png|thumb|right|373 px|ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸಂಪರ್ಕದಾಯಕ (RBC)ಯ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನಾ ನಕ್ಷೆ.ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸ್ವಚ್ಚಕಾರಕ/ತಳವೂರಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.]] ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು (RBCS) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಜೈವಿಕ ಹೊರೆಗಳ ರಭಸದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. RBCಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ 1960ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. ತಿರುಗುವ ತಟ್ಟೆಗಳು ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ; ಇವು ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಬದುಕಲು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯಲು ಆಹಾರ ಎರಡೂ ಬೇಕು. ತಟ್ಟೆಗಳು ತಿರುಗಿದಾಗ ಆಮ್ಲಜನಕವು ವಾತಾವರಣದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವುಗಳು ತಾವಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆಯೇ ಒತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ; ಕಡೆಗೆ ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ರಭಸಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ, ಹೊರಹೋಗುವ ನೀರಿನೊಡನೆ ಆಚೆಗೆ ದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. RBCಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವು ನಂತರ ಕಡೆಯಸ್ವಚ್ಚಕಾರಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಬಗ್ಗಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಳ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಚ್ಚಕಾರಕಗಳಿಂದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೃಹ-[[ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯರೂಪವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜೈವಿಕ ಸೋಸುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ನೂಲು-ಬಲೆಗಳ ಪದರಗಳುಳ್ಳ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಶೋಧಕದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಜೈವಿಕ ಪೊರೆ]]ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳ ಪದರವನ್ನು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಲರಂಧ್ರದೆ ಚಕ್ರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವು ತಿರುಗಿದಂತೆ ಅವೂ ಸಹ ವಾಯುಮಂಡಲಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮೀನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಯೂರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯದು. ===ಮೂರನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣವಿಧಿ=== ಪಡೆಯುವಂತಹ ಪರಿಸರ(ಸಮುದ್ರ, ನದಿ, ಕೆರೆ, ನೆಲ, ಇತ್ಯಾದಿ)ಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆಡವುವ ಮುನ್ನ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಡೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದೇ ಈ ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಉದ್ದೇಶ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುತೆರವು ವಿಧಿಸಲಾದರೆ, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ (ಹೊರಬಿಡುವ ನೀರು) ಪಾಲಿಷಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ====ಶೋಧಿಸುವಿಕೆ==== [[ಮರಳು ಸೋಸುವಿಕೆ]]ಯು ಉಳಿದಿರುವ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. [[ಕಾರ್ಯಾನ್ವಿತ ಇಂಗಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೋಸುವುದರಿಂದ ಉಳಿದ [[ವಿಷಕಾರಕ]]ಗಳು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ====ಖಾರಿ ಪದ್ಧತಿ==== [[File:Everett Water Pollution Control Facility main buildings from I-5.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಎವರೆಟ್ಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಖಾರಿ.]] ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಕೊಳಗಳು ಅಥವಾ ಖಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯ ಮುಖಾಂತರ ನೆಲೆಯೂರುವ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಜೈವಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾತಾನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತಿದ್ದು, ಸ್ಥಾನಿಕ [[ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೈಟ್]] ಗಳು, ವಿಶೇಷತಃ ದೇಟುಗಳು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಳವೂರಲು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಶೋಧಕ ಸೇವನೆಯ [[ಅಕಶೇರುಕ]]ಗಳಾದ [[ಡಾಫ್ನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಟಿಫೆರಾ]]ದ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹಳವೇ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ====ನಿರ್ಮಿತ ಗದ್ದೆಗಳು==== [[ನಿರ್ಮಿತ ಗದ್ದೆ]]ಗಳು ರೂಪಿಸಿದ [[ದೇಟುಹಾಸು]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೈವಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು; [[ಫೈಟೋರಿಮೀಡಿಯೇಷನ್]] ಅನ್ನೂ ನೋಡಿ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನ [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಮೃಗಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಆನೆ]]ಗಳ ಆವರಣದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಚರಂಡಿಯನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ದೇಟುಹಾಸನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಇದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ====ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನ==== ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು, [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]] ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ [[ಯೂಟ್ರೋಫಿಕೇಷನ್]] ಎಂಬ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗಬಹುದು; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾಡುಗಿಡಗಳು, [[ಪಾಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಯಾನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]](ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಪಾಚಿ)ಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪಾಚಿಯು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿ [[ಪಾಚಿಯ ವಿಕಸನ]]ಕ್ಕೆ ಎಡೆ ನೀಡಬಹುದು. ಪಾಚಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಲಾರವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಚಿಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಜಲಚರಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ವಿಭಜಿತವಾಗಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಿರಾಮ್ಲಜನಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಪಾಚಿಗಳು ವಿಷಕಾರಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, [[ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ]] ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ರಂಜಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. =====ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ===== ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮೊದಲು [[ಅಮೊನಿಯಾ]]([[ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್]])ವನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ನ ಜೈವಿಕ [[ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣ]]ದ ಮೂಲಕ [[ನೈಟ್ರೇಟ್]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅನ್ನು [[ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್]] ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಕ್ರಮವೇ ಎರಡು-ಹಂತಗಳ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡುವ ವಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ-ಕರಣಗೊಳಿಸಿ (NH<sub>3</sub>) ನೈಟ್ರೈಟ್(NO<sub>2</sub><sup>−</sup>) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ನೈಟ್ರೋಸೋಮೋನಾಸ್'' spp.ಗಳಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ (ನೈಟ್ರೋಸೋ ಎಂದರೆ ರಚಿತವಾದ [[ನೈಟ್ರೋಸೋ]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವರ್ಗ). ನೈಟ್ರೈಟ್ ಅನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೈಟ್ರೇಟ್ (NO<sub>3</sub><sup>−</sup>), ಆಗಿಸಲು ''ನೈಕ್ರೋಬ್ಯಾಕ್ಟರ್'' spp.ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ರೂಢೀಗತವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ (ನೈಟ್ರೋ ಎಂಬುದು [[ನೈಟ್ರೋ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಗ]])ಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಈಗ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ''ನೈಟ್ರೋಸ್ಪಿರಾ'' spp.ಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೂಕ್ತ ಜೈವಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಲು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮರಳಿನ ಶೋಧಕಗಳು, ಖಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಟುಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತ ಬಗ್ಗಡ ಕ್ರಮವು (ಸರಿಯಾಗಿ ರಚಿತವಾದಲ್ಲಿ) ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಬಲ್ಲದು. ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಡಿನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದುದರಿಂದ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಯಕ]]ದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯರ್ಥನೀರಿನ, ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ (ಮಲದಿಂದ), [[ಸಲ್ಫೈಡ್]] ಗಳ, ಅಥವಾ [[ಮಿಥೆನಾಲ್]] ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಯಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಷಕಾರಕ ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ನೈಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನೇ ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು [[ಅಕ್ಷಕ್ರಮದ ಹರಿವು ಪಂಪ್]](ಆಕ್ಸಿಯಲ್ ಫ್ಲೋ ಪಂಪ್)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಮದ್ಯವನ್ನು ಆಮ್ಲಸಹಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆಮ್ಲರಹಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪಂಪ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಇಂಟರ್ನಲ್ ಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಲಿಕ್ಕರ್ ರೀಸೈಕಲ್ ಪಂಪ್'' (IMLR ಪಂಪ್)ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. =====ರಂಜಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ===== ಹಲವಾರು ಹೊಸ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಚಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸು ಗುಣವಿರುವುದರಿಂದ ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.(ಪಾಚಿಯ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ನಿರ್ಮೂಲನ ನೋಡಿ) ನೀರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ರಂಜಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಕೆಳನೀರಿಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಳಾಗಿ [[ರಿವರ್ಸ್ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್]] ನಂತಹವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ರಂಜಕವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವುವುದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಂಜಕವನ್ನು [[ವರ್ಧಿತ ಜೈವಿಕ ರಂಜಕ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ]] ಎಂಬ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಸಂಕಲನಕಾರಕ ಜೀವಾಣಿಗಳು (PAOಗಳು)ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಜೋವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಂಜಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ(ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ 20%ದಷ್ಟು). ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಜೈವಿಕಪ್ರಮಾಣವು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಈ ಜೈವಿಕಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾದ [[ಗೊಬ್ಬರ]]ದ ಗುಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ]]ದಿಂದಲೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಲವಣ]]ಗಳಾದ [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ದ ಲವಣಗಳು (ಉದಾ: [[ಫೆರಿಕ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್]]), [[ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ]] ಲವಣಗಳು (ಉದಾ: [[ಆಲಂ]]) ಅಥವಾ ಸುಣ್ಣವನ್ನು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ಗಳು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಬಗ್ಗಡದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಮತ್ತು ಬೆರೆಸಿದ ರಾಸಾಉನಿಕಗಳು ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ಖರ್ಚನ್ನು ತರಬಹುದು. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಜಾಡು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಯೆಯೋ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕ ರಂಜಕ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಲರ್ಹವಾದುದಾಗಿದೆ{{cite}}. [[ಲ್ಯಾಟರೈಟ್]] ನ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧ. ಒಮ್ಮೆ ತೆಗೆದ ನಂತರ, ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಭರಿತ ಬಗ್ಗಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ರಂಜಕವನ್ನು ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಬಹುದು ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಮತ್ತೆ ಮಾರಬಹುದು. ===ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ=== ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಡುವಂತಹ ನೀರಿನಲ್ಲಿ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ. ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಫಲಿತವು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ(ಉದಾ:ಮಂಜುಗಟ್ಟಿರುವಿಕೆ, pH, ಇತ್ಯಾದಿ), ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮುಕ್ತಕಾರಕ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ (ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಾರಿ), ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಯಿಲ್ಲದ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಯಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲ್ಲಿರಿಸಬಹುದು - ವಿಶೇಷತಃ [[ಊದಾರಂಗಿನ ಬೆಳಕಿ]]ನಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಯವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಮಯಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹರಿವುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತತೆಯ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ. ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಓಝೋನ್]], [[ಕ್ಲೋರಿನ್]], ಅತಿ ನೇರಳೆ ಬೆಳಕು, ಅಥವಾ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ಕ್ಲೋರಾಮೈನ್]] ಅನ್ನು, ಅದರ ಸ್ಥಿರಗುಣವನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಣಾಮವಿರುವುದೆಂಬ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವ [[ಕ್ಲೋರಿನೇಷನ್]] (ಕ್ಲೋರಿನ್ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ) [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಸೋಂಕುಕಾರಕ-ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಉಳಿದ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ ನ ಪ್ರಭಾವ ಬಿದ್ದಾಗ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತ ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕ]]ಗಳೂ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾದವುಗಳೂ ಆಗಿರುವಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉಳಿದಿರುವಂತಹ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೋರಮೈನ್ ಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಚರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಉಳಿದಿರುವ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಜಲಚರಗಳಿಗೆ ವಿಷಪ್ರಾಯವಾದುದರಿಂದ, ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವೂ ಸಹ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣವು ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ದುಬಾರಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಅತಿ ನೇರಳೆ]] (UV) ಬೆಳಕನ್ನು ಕ್ಲೋರಿನ್, ಐಯೋಡಿನ್, ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ಜಲವನ್ನು ಜೀವಿಗಳು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. UV ಬೆಳಕು ಬೀರುವಿಕೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು, [[ವೈರಸ್]] ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ [[ರೋಗಕಾರಕ]]ಗಳ [[ವಂಶಾಣು]]ಗಳ ರಚನಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯೊದಗಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತದೆ. UV ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ದೀಪವನ್ನು (ಲ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು) ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನೇ ಒಡ್ಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಾವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡಬೇಕೋ ಅವು UV ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಅವಿತಿರದಂತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಎಂದರೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು UV ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮರೆಮಾಚಬಹುದು). ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿ, ಬೆಳಕೇ ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಎಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಕರವಾಗಿದೆ; ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದಲ್ಲಿನ ಶೇಷ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಲೋರಿನ್ ನ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವ ಜಲದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭೀತಿಯೇ ಬೆಳಕಿನ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಎಡ್ಮಂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ]], [[ಆಲ್ಬರ್ಟಾ]], ಮತ್ತು [[ಕೆಲೋವ್ನಾ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], ಕೆನಡಾಗಳು ಸಹ UV ಬೆಳಕನ್ನು ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವನ್ನು ರೋಗಾಣಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಓಝೋನ್]] {{oxygen}}<sub>3</sub> ಅನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು {{oxygen}}<sub>2</sub> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ವೋಲ್ಟೇಜ್]] ಶಕ್ಯತಾದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮೂರನೆಯ ಆಮ್ಲಜನಕದ[[ಪರಮಾಣು]]ವು ಜೋಡಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ {{oxygen}}<sub>3</sub> ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್ ಬಹಳ ಅಸ್ಥಿರವೂ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೂ ಆದ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಹುತೇಕ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು(ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೆ ಇದು ಬಹಳ ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ), ಓಝೋನ್ ಅನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಓಝೋನ್ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಝೋನೀಕರಣವು ಕ್ಲೋರಿನೈಝೇಷನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ರೋಗಾಣುನಿವಾರಕ ಉಪಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮದ ತೊಡರೇನೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಓಝೋನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯದ್ದಾಗಿವೆ. ===ವಾಸನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ=== ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮುವ ವಾಸನೆಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಅಥವಾ "ಕೊಳೆಯಿಸುವ" ಸ್ಥಿತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.wwdmag.com/Wastewater-Odor-Control-An-Evaluation-of-Technologies-article1698 |title=Wwdmag.com |access-date=2010-07-22 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706182228/http://www.wwdmag.com/Wastewater-Odor-Control-An-Evaluation-of-Technologies-article1698 |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಅನಿಲಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿದ್ದು, [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್]] ಇಂತಹ ದೂರುಗಳನ್ನು ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ, ಜೈವಿಕ-ಕೆಸರಿನೊಡನೆ ಒಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕ್ಲೋರಿನ್]] ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹರಿಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುವ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ವಾಕರ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಡಿ. ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೆಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ನಿಗಮ (1976).[http://www.freepatentsonline.com/4421534.html "][http://www.freepatentsonline.com/4421534.html ಅನಿಲಗಳಿಂದ ವಾಸನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವ ಗೋಪುರ."] ಯು.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆ. 4421534.</ref> ವಾಸನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳೂ ಇವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಲವಣಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು, [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]], [[ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್]], ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್]] ನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್(ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕ)ಗಳು== ಕಡಿಮೆ ಜಾಗ ಬಳಸಲು, ತ್ರಾಸಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಂತರ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಲು, ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕಸಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡನ್ನಾದರೂ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಹಂತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಹಂತಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆನಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ತಳವೂರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಸೀಕ್ವೆಂಸಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್]] (SBR). ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತವಾದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಹರಿವ ಕೊಳಚೆನೀರಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಬೆರೆಸಿ ಗಾಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗುಳಿದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹರಿಯಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡಿ, ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಮೂಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. SBR ಘಟಕಗಳನ್ನು ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. SBR ವಿಧಾನದ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಕ್ಲುಪ್ತವಾದ ಸಮಯ, ಮಿಶ್ರಣ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಾರುವಾಕ್ಕುತನವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಸೆಸ್ನರ್ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆಡೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ''ಹೈ ಚಾರ್ಜ್ಡ್'' ಅಥವಾ ''ಲೋ ಚಾರ್ಜ್ಡ್'' ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಜೈವಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೈ ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಜೈವಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೈವಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಕಲಿತ ನಾರಿನಂತಹ ಅಂಶ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೊಡ್ಡಿ, ತದನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೋ ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಜೈವಿಕ ಹೊರೆಯು [[ನಾರು]]ಗಳೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಸಂಕಲಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ==ಬಗ್ಗಡ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಹೊರಸಾಗಿಸುವಿಕೆ== {{main|Sewage sludge treatment}} ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕು. ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು]] ಮತ್ತು ರೋಗ-ಕಾರಕ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ [[ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]], [[ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]. ಅಪರೂಪವಾದರೂ, [[ಸುಡುವಿಕೆ]]ಯನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಗ್ಗಡದ ಸಂಸ್ಕರಣವು ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ಘನವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳ-ನಿಯಮಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ====== {{main|Anaerobic digestion}} ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾಗಳಿದ್ದು, ''[[ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್]]'' ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಎಂಬ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು 55&nbsp;°C ತಾಪಮಾನವಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ [[ನೊರೆಗಟ್ಟುಸಲಾಗುತ್ತದೆ]]; ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವಾದ ''[[ಮೀಸೋಫಿಲಿಕ್]]'' ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 36°Cಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು)ಯಿಂದ, ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು, ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು(ಮೀಸೋಫಿಲಿಕ್) ಸಂಸ್ಕರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗೃಹಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ B.O.D.ಯನ್ನು 35 ರಿಂದ 40%ದಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ 'ಏರೋಬಿಕ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಯೂನಿಟ್'(ATUs)ಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿಶತ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ [[ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್]](ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ) ನ ಉತ್ಪಾದನೆ(ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವಸ್ತುವಾದ [[ಮೀಥೇನ್]]); ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜನರೇಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬಾಯ್ಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ===ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ=== [[ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ]] ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಹಾಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. [[ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ]] ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೀಫ್ರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು [[ಕಾರ್ಬನ್ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ಲೋಯರ್ ಗಳು, ಪಂಪ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮವಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು(ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಧನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಒದಗಿಸಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯೆನಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಕಲ್ನಾರಿನ ಶೋಧಕ ತಂತ್ರಜ್ಷಾನವು ಬೆಳೆದಂತೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಯುವಿನ ತರಂಗಗಳನ್ನೇ ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈಗ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ [[ಡಿಫ್ಯೂಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಜೆಟ್ ಏರೇಟರ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ-ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ===ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ=== [[ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯೂ ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು ಬಗ್ಗಡವನ್ನು [[ಇಂಗಾಲ]]ದ ಮೂಲಗಳಾದ ಮರಕೊರೆದ ಪುಡಿ (ಸಾಡಸ್ಟ್), ಕೊಳವೆ(ಸ್ಟ್ರಾ) ಅಥವಾ ಮರದ ಚೆಕ್ಕೆಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕವಿದ್ದಾಗ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರೆಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲಗಳೆರಡನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತವೆ,ಮತ್ತು, ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ===ಸುಡುವಿಕೆ=== ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಇರುವ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡಲು ಹಾಗೂ ಶೇಷ ನೀರನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸಲು ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಇಂಧನ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಇಂಧನ ತೈಲ)ಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಗ್ಗಡ [[ಸುಡುವ ಕ್ರಮ]]ವನ್ನು ಕೇವಲ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಅನೇಕ ಬೆಂಕಿಗೂಡುಗಳಿರುವ [[ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ]] ಬರುವ ಒಲೆಗಳು ಮತ್ತು [[ದ್ರವೀಕೃತ ಹಾಸು]]ಗಳುಳ್ಳ ಒಲೆಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ [[ತ್ಯಾಜ್ಯ-ದಿಂದ-ಶಕ್ತಿ]] ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸುಡುವಿಕೆಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವೂ ಕಡಿಮೆ; ಘನತ್ಯಾಜ್ಯವು ಮೊದಲೇ ಇದ್ದು, ಸಹಕಾರಿ ಇಂಧನದ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬಗ್ಗಡ ವಿಲೇವಾರಿ=== ದ್ರವರೂಪದ ಬಗ್ಗಡವು (ರಾಡಿಯು) ಉಂಟಾದಾಗ, ಕೊನೆಯ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳಬಹುದು. ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಘನೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು(ನೀರನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದು). ಜೈವಿಕಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವೂ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಗೋಲಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಹರಳುಗಳಾಗಿಸುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ನೀರು ಹೋಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಬೃಹತ್ ವಿಕೇಂದ್ರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಮರ್ ನಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಗ್ಗಡದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆ ಹೊರತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ರೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ದ್ರವವು ಮತ್ತೆ ವ್ಯರ್ಥನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು "ಕೇಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಗೊಬ್ಬರದ ಗೋಲಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೇಕಾದ ಹಳ್ಳಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪಡೆಯುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣ== [[File:MiRO3.jpg|thumb|ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದ ಒಂದು ಬಹಿರ್ಗೊಳವೆಯ ನೀರು ಸಣ್ಣ ನದಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಸೇರುತ್ತಿದೆ.]] ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಸರವು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗಳ ಅಣಕವೇ ಆಗಿವೆ; ಆ ಪರಿಸರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಾಶಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ಕಲುಷಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೀರಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ತಗ್ಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವ ನೀರಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ]] ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ಕಾಲುಷ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣದ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಬೇಟೆ ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಟ್ರಾವಾಯ್ಲೆಟ್]] ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ರೋಗ-ಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪಡೆಯುವ ಪರಿಸರವು ತಿಳಿಯಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಿದಾಗ, ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, [[ಹಾರ್ಮೋನು]]ಗಳು ([[ಪಶುಸಂಗೋಪನ]] ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ) ಮತ್ತು ಫ್ತಾಲಾಟೆಸ್ ನಂತಹ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವಂತಹ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಲುಷತೆಗಳು ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರಾನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಬಹುವಂಶ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ, ಅನೂಹ್ಯವಾದ ವ್ಯತಿರೇಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.environment-agency.gov.uk/business/444304/1290036/1290100/1290353/1294402/1314667/ |title=ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್-agency.gov.uk |access-date=2010-07-22 |archive-date=2009-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206223121/http://www.environment-agency.gov.uk/business/444304/1290036/1290100/1290353/1294402/1314667/ |url-status=dead }}</ref> US ಮತ್ತು [[EU]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಡುವುದನ್ನು ಕಾನೂನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಭೀತಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ, ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ== ಚರಂಡಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಎಷ್ಟು ಅಂಶವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ದೊರಕುವುದು ವಿರಳ. ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಗಳ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಬಹು ಅಂಶವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಸುಮಾರು 15% ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ (ವಾಸ್ತವ ಸಂಸ್ಕರಣದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ). [[ವೆನೆಝೂಯೆಲಾ]] ಎಂಬ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಸಂಸ್ಕರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ತೊಂಬತ್ತೇಳು ಪ್ರತಿಶತ [[ಕೊಳಚೆನೀರು]] ಹಾಗೆಯೇ (ಸಂಸ್ಕರಣವಿಲ್ಲದೆ) ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Appropriate Technology for Sewage Pollution Control in the Wider Caribbean Region |last=Caribbean Environment Programme |year=1998 |publisher=United Nations Environment Programme |location=Kingston, Jamaica |isbn= |pages= |url=http://www.cep.unep.org/publications-and-resources/technical-reports/tr40en.pdf |accessdate=2009-10-12 |archive-date=2012-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710144715/http://www.cep.unep.org/publications-and-resources/technical-reports/tr40en.pdf |url-status=dead }} ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ ಸಂಖ್ಯೆ. 40.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರುವ [[ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ]] ದೇಶಗಳಾದ [[ಇರಾನ್]], [[ಟೆಹರಾನ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಇನಿತೂ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸದ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ನಗರದ ಭೂಜಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ನಾಗರಿಕರು ಅದನ್ನೇ ಹೊಂದಬೇಕಾದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ.<ref>ಮಸೂದ್ ತಾಜ್ರಿಷೈ ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದ್ ಆಬ್ರಿಷಾಂಚಿ, ''ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ವಾಟರ್ ಎಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಟೆಹರಾನ್, ಇರಾನ್'', ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮರುಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಆವರ್ತನೆ: ಇರಾನಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮಂಡಣೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮೀಸ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (2005)</ref> ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರತಿಶತ ಜಲವು (2008ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉಪಯೋಗಿಸಿದುದು ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು) ಮರುಗಳಿಸಿದ ಚರಂಡಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಒದಗಿಸಿದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಲವಣೋಚ್ಛಾಟನ ಘಟಕ]]ಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080811165124/http://www.iht.com/articles/2008/08/10/business/10feed.php ಇಸ್ರೇಲ್ ಯೂಸಸ್ ಬೋತ್ ಡಿಸಲೈನೇಟೆಡ್ ವಾಟರ್ ಎಂಡ್ ರೀಸೈಕಲ್ಡ್ ಸ್ಯೂಯರ್ ವಾಟರ್ ಫಾರ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್]</ref> [[ಸಬ್-ಸಹಾರನ್-ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಜಲವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವಿಕೆ]] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat|Wastewater treatment plants}} *[http://www.lagoonsonline.com ಏರೇಟೆಡ್ ಲಾಗೂನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್] - ಮೇಯ್ನೆ ಲಗೂನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ *[http://library.wur.nl/wasp/bestanden/LUWPUBRD_00350331_A502_001.pdf "ಅನೇರೋಬಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ವಾಟರ್ ಎಂಡ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಸೈಕಲ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326182841/http://library.wur.nl/wasp/bestanden/LUWPUBRD_00350331_A502_001.pdf |date=2009-03-26 }} ಜ್ಯೂಲ್ಸ್ ಬಿ. ವಾನ್ ಲೈಯರ್, ವಾಗೆನಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ *[http://ecotippingpoints.org/our-stories/indepth/usa-california-arcata-constructed-wetland-wastewater.html ಆರ್ಕಾಟಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟೆಡ್ ವೆಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್: ಎ ಕಾಸ್ಟ್-ಎಫಿಕ್ಟಿವ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಫಾರ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್] *[http://seagrant.mit.edu/education/resources/bostonsewage/introduction.html ಬೋಸ್ಟನ್ ಸ್ಯೂಯೇಜ್ ಟೂರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630233001/http://seagrant.mit.edu/education/resources/bostonsewage/introduction.html |date=2010-06-30 }} - MIT ಸೀ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ *[http://wef.org/apps/gowithflow/theflow.htm ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ ಡಯಾಗ್ರಮ್ ಆಫ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ - "ಗೋ ವಿತ್ ದ ಫ್ಲೋ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023221308/http://www.wef.org/apps/gowithflow/theflow.htm |date=2011-10-23 }} - ಜಲ ಪರಿಸರ ಒಕ್ಕೂಟ *[http://www.phosphorus-recovery.tu-darmstadt.de ಫಾಸ್ಫರಸ್ ರಿಕವರಿ] - ಟೆಕ್ನಿಷೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಡಾರ್ಸ್ ಸ್ಟಾಡ್ಟ್ & CEEP *[http://www.sewerhistory.org ಸ್ಯೂಯರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190623053147/http://www.sewerhistory.org/ |date=2019-06-23 }} *[http://www.straightdope.com/mailbag/msolidwaste.html ದ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಡೋಪ್ - ವಾಟ್ ಹ್ಯಾಪನ್ಸ್ ಟು ಆಲ್ ದಟ್ ಸ್ಟಫ್ ದಟ್ ಗೋಸ್ ಡೌನ್ ದ ಟಾಯ್ಲೆಟ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821154748/http://www.straightdope.com/mailbag/msolidwaste.html |date=2008-08-21 }} - ಸೆಸಿಲ್ ಆಡಮ್ಸ್ ರವರ ಅಂಕಣ ಬರಹ *[http://www.poopreport.com/Consumer/poop_plant.html ಟೂರ್ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಯೂಯೇಜ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ರಿಟನ್ ಬೈ ಎನ್ ಎಂಪ್ಲಾಯೀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210132254/http://www.poopreport.com/Consumer/poop_plant.html |date=2014-12-10 }} *[http://www.nwepk.com/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಾಟರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ - ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801183435/http://nwepk.com/ |date=2015-08-01 }} {{waste}} {{DEFAULTSORT:Sewage Treatment}} [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಎಕಾಲಜಿ (ಪರಿಸರದೊಡನೆ ಜೀವಿಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ)]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರಸಂಬಂಧಿತ ಮೃತ್ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಚರಂಡಿ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚರಂಡಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಕ್ರಮ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ar:معالجة مياه الصرف الصحي]] [[ca:Depuradora]] [[cs:Čištění odpadních vod]] [[da:Rensningsanlæg]] [[de:Kläranlage]] [[el:Επεξεργασία λυμάτων]] [[en:Sewage treatment]] [[eo:Akvopurigejo]] [[es:Tratamiento de aguas residuales]] [[fi:Jätevedenpuhdistus]] [[fr:Traitement des eaux usées]] [[gl:Estación depuradora de augas residuais]] [[he:טיהור שפכים]] [[hu:Szennyvíztisztítás]] [[id:Pengolahan limbah]] [[is:Skólphreinsun]] [[it:Trattamento delle acque reflue]] [[ja:下水処理場]] [[lb:Kläranlag]] [[mk:Обработка на отпадни води]] [[nl:Rioolwaterzuiveringsinstallatie]] [[no:Vannverk]] [[pl:Oczyszczalnia ścieków]] [[pt:Estação de tratamento de águas residuais]] [[ru:Очистка сточных вод]] [[sv:Reningsverk]] [[tr:Atık su arıtma]] [[zh:污水處理]] 5890gwkrsy1hpxssu6maxowbxyg6449 0 24147 1370966 1346667 2026-03-31T11:40:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370966 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|300px|ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದ ತುಂಬಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನೆತನಗಳವರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಅಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] {{History of China|BC=1}} [[ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್]] ಯುಗದಲ್ಲಿ, [[ಹಳದಿ ನದಿ]] (ಎಲ್ಲೊ ರಿವರ್) ಮತ್ತು [[ಯಾಂಗ್ತ್ಸೆ ನದಿ]]ಯ (ಯಾಂಗ್ತ್ಸೆ ರಿವರ್) ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಚೀನಾ]] ನಾಗರೀಕತೆಯು ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಳದಿ ನದಿಯೇ ಚೀನಾ ನಾಗರೀಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ಕೂಡಾ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. (ca. 1700 BC - 1046 BC) ಕಾಲದ [[ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಲಿಖಿತ '''ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ''' ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೈವದ ಮೂಳೆಗಳು ಅಥವಾ [[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]] ಮೇಲಿನ ಪುರಾತನ [[ಚೀನಾ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿಪಿಯು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. [[ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಬನ್ ದಿನಾಂಕ]] ನಮೂದಾಗಿರುವ ಈ ಮೂಳೆಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 1500ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಇದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲೀರ್ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನ 2005. ರೂತ್ಲೆದ್ಜ್ ಪು. 318 ISBN 0-415-21448-3.</ref> ಚೀನಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ವಜ್ಞಾನ]]ಗಳ ಮೂಲವು [[ಝೋ ಆಡಳಿತ]]ದ (1045 BC-256 BC) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 8 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಝೋ ರಾಜಮನೆತನವು ಬಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದುದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳನ್ನೇ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಝೋ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಅರಸು ಮನೆತನವು ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ವಸಂತ ಋತು ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದ]]ಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಒಡಕು, '[[ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಲ]]'ದಲ್ಲಿಯಾಗಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 221ರಲ್ಲಿ [[ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಯಾಂಗ]]ನು ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಪುನಃ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಚೀನಾ ಅರಸು ನಾಡೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲ [[ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳು]] [[ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ]] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಗೆ ವಿಶಾಲ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ನೆರವಾಗಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಚೀನೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜಕೀಯ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅದಲು ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆಯೇ, ಚೀನಾ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಂಬಂತೆ [[ಒಳ ಏಶಿಯಾ]]ದ ಜನರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ, [[ಹ್ಯಾನ್ ಚೈನೀಸ್]] ಜನ ಸಮುದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ [[ವಲಸೆ]] ಹೋಗುವ, ಅಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಒಂದರ ಜೊತೆಗೊಂದು ಬೇರೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ]]ಯಿರುವ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಲೆಗಳು ಚೀನಾದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ [[ಏಶಿಯಾ]]ದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. == ಪೂರ್ವಇತಿಹಾಸ == === ಪಾಲಿಯೋಲಿಥಿಕ್ === {{See also|List of Paleolithic sites in China}} [[ಚೀನಾ]] ಈಗ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಸುಮಾರು ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ''[[ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್]]'' ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದುದಾಗಿದೆ.<ref name="MagnetostratigraphicDating">{{cite journal|author=Rixiang Zhu, Zhisheng An, Richard Pott, Kenneth A. Hoffman|title=Magnetostratigraphic dating of early humans of in China|journal=Earth Science Reviews|volume=61|month=June|year=2003|pages=191–361|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|format=PDF|issue=3-4|access-date=2010-08-02|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಸಿಯಾವೋಶಾನಗ್ಲಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು 1.36 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಪದರು ಪದರಾದ, [[ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಗುಣ]]ಗಳುಳ್ಳ ನೆಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Xiaochangliang">{{cite web|url=http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|title=Earliest Presence of Humans in Northeast Asia|publisher=[[Smithsonian Institution]]|accessdate=2007-08-04|archive-date=2007-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813201519/http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ [[ಕ್ಸಿಹೌದು]]ವಿನ ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1.27 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೊದಲು ''ಹೋಮೊ ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಜನರಿಂದ ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ ಆಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="MagnetostratigraphicDating"/> ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುವಾನ್ಮೌ]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಂತಿಯನ್]] ಉತ್ಖನನಗಳು, ಮೊದ ಮೊದಲು ಜನಜೀವನ ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚೀನಾದ ''ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, 1923-27ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[ಪರ್ ಕಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸೀ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಲಿಯುಜ್ಹೋ]] ಮತ್ತು [[ಗುಯಾಂಗ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೆದು ಶೋಧಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳೂ ಕೂಡ ಜನಾಂಗ ಯ ಕುರುಹನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 16,500 ಮತ್ತು 19,900 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.<ref>[http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಪಾಟರಿ ಇನ್ ಚೈನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} - ಲೇ. ಝಾಂಗ್ ಚಿ, ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ವಿಭಾಗ, ಪೀಕಿಂಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಚೀನಾ</ref> === ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ === {{See also|List of Neolithic cultures of China}} ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಯುಗದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 12,000 ಮತ್ತು 10,0000 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="neolithic period in china">{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|month=October | year=2004|accessdate=2008-02-10}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಜನ [[ರಾಗಿ]], ನವಣೆಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದಿರಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಕುರುಹಾಗಿ, [[ರೇಡಿಯೋ-ಕಾರ್ಬನ್ ದಿನಾಂಕ]]ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ಜನಾಂಗ ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 7000 ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Rice and Early Agriculture in China|url=http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|work=Legacy of Human Civilizations|publisher=Mesa Community College|accessdate=2008-02-10|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827184517/http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|url-status=dead}}</ref> [[ಹೆನಾನ್]] ನ [[ಕ್ಸಿನ್ಜ್ಹೆಂಗ್]] ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಪೀಲಿಗ್ಯಾಂಗ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು 1977ರಲ್ಲಿಯೆ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Peiligang Site|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|publisher=[[Ministry of Culture of the People's Republic of China]]|year=2003|accessdate=2008-02-10|archive-date=2007-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807120030/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬೆಳೆಗಳ ಮರುಹಂಚುವಿಕೆ, ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಕೃಷಿ ಪರಿಣಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಚೀನೀಯರು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|last=Pringle|first=Heather|title=The Slow Birth of Agriculture|url=http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|work=[[Science (journal)|Science]]|date=1998|volume=282|page=1446|access-date=2010-08-02|archive-date=2011-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110820023435/http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|url-status=dead}}</ref> [[ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್]] ಯುಗದ ನಂತರದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಹಳದಿ ನದಿ]] ತೀರದ ಕಣಿವೆಯೇ ಹೊಸದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಅಂಶ ಇಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಚೀನೀ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಉತ್ಖನನದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಾನ್ಪೋ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]].<ref>{{cite web|last=Wertz|first=Richard R.|title=Neolithic and Bronze Age Cultures|url=http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s04.html|work=Exploring Chinese History|publisher=[[ibiblio]]|year=2007|accessdate=2008-02-10}}</ref> ಈ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಲೋಯೇಸ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಹಳದಿ ದ್ರವವು ನದಿಯು ಹಳದಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆ ನದಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Huang He|url=http://www.bartleby.com/65/hu/HuangHe.html|encyclopedia=[[The Columbia Encyclopedia]]|edition=6th|year=2007|access-date=2010-08-02|archive-date=2009-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090605050404/http://www.bartleby.com/65/hu/HuangHe.html|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವೆತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಮುಂಚಿನಿಂದ ಇರುವ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಅಂದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕೊಡುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ನಡೆದಿರಬಹುದೆನ್ನಲಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಚೀನೀಯರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಒಳನೋಟವು, ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೆರೆಯೊಂದನ್ನು ಎಳೆದಿದ್ದು, ಅದು ಎಲ್ಲ ಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಮಸುಕಾಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಈ ಅಸ್ಪಸ್ಟತೆ ಎಂಬುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನೀಯರು [[ರಾಗಿ]], ನವಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, [[ಜಿಯಾಹು]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದರು. [[ನಿಂಗ್ಸಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಡಮೈಡಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ 3,172 [[ಗುಹಾಕೆತ್ತನೆಗಳು]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000-5000ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 8,453 ಬಗೆಯ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲದೆ, ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಸಂಕೇತಗಳು ತೀರಾ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳೆಂದೇ ರುಜುವಾತಾಗಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6669569.stm | work=BBC News | title=Chinese writing '8,000 years old' | date=2007-05-18 | accessdate=2010-05-04}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|title=Carvings may rewrite history of Chinese characters|publisher=[[Xinhua]] online|date=2007-05-18|accessdate=2007-05-19}}</ref> ತದನಂತರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಲಾಂಗ್ಸ್ಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯು, [[ಯಾಂಗ್ ಶಾವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. == ಪುರಾತನ ಯುಗ == {{See also|Xia Shang Zhou Chronology Project}} === ಕ್ಸಿಯಾ ಮನೆತನ (ca.2100BC- ಕ್ರಿ.ಪೂ.1600BC) === {{Main|Xia Dynasty}} ಚೀನಾದ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜ ಮನೆತನವು(ca.2100BC- ಕ್ರಿ.ಪೂ.1600BC) ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನವೆಂದೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪೈಕಿ ''[[ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ಯಾಂಬೂ ಯಾನಲ್ಸ್]]'' ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು.<ref name="state1"/><ref>{{cite web|url=http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html|title=The Ancient Dynasties|publisher=University of Maryland|accessdate=2008-01-12}}</ref> ಈ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಊಹಾಪೋಹಗಳು, ವಿರೋಧಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರಾಜಮನೆತನವು ಇದ್ದಿತೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಶಿಜಿ'' ಅಥವಾ ''ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್'' ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ, ಹಾಗೆಯೇ ''ಬಾಂಬೂ ಯಾನಲ್ಸ್'' ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ [[ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್]] (145-90 BC) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ಸುಮಾರು 4200 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ [[ಹೆನನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಎರ್ಲಿಟೋ]]ವಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕಂಚಿನ ಲೋಹಪ್ರತಿಮೆ ದೊರಕಿರುವುದು ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm ಬ್ರಾನ್ಜ್ ಏಜ್ ಚೈನಾ] ಎಟ್ [http://www.nga.gov/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ]</ref> ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಂಪರಾಗತ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ನಂತರ ಆ ಆಕೃತಿಗಳು ಅಧುನಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20050213035644/http://www.gog.com.cn/gz/art0402ca615230.htm ಏರ್ಲಿಟೋ ಮಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬರುವ ಲಿಪಿ ([[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಾ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದು)</ref> ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಖಚಿತ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಂಗ್ ನ [[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಜೌ]] ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನವು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1600ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಮಿಂಗ್ತಿಯಾವೋ ಕದನ]]ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. === ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ca.1700-1046 BC) === {{Main|Shang Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:China 1.jpg|left|thumb|ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ, ಹಳದಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಮುಂದುವರಿದ, ವಿಂಗಡಣೆಯಾದ ಸಮಾಜಗಳ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು]] ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದೀಚೆಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಷ್ಟೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅದು ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲೋ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಮೇಲೋ, ''[[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶಾಸನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.ca.1600-1046 ರಲ್ಲಿ ಶಾನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪು ಮುಂಚಿನ ಶಾಂಗ್ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ಅರ್ಲಿಗಾಂಗ್]], [[ಜ್ಹೆಂಗ್ ಝೌ]] ಮತ್ತು ಶಾಂಗ್ ಚೆಂಗ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪು, ನಂತರದ ಶಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಯಿನ್ (殷) ಅವಧಿಯ ಮೂಲದ್ದು ಹಾಗೂ ಅದು ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ ಬರವಣಿಗೆಗಳಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಹೆನನ್]] ನ '[[ಅನ್ಯಾಂಗ್]]' ಶಾಂಗ್ ನ 9 ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕಡೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. (ca.1300-1046 BC) [[ಶಾಂಗ್ ನ ಟಾಂಗ್]] ಎಂಬುವ ಅರಸನಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಶಾಂಗ್ ನ ಕಿಂಗ್ ಝೌ]] ಎಂಬುವ ಅರಸನತನಕ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು 31 ಅರಸರನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚೀನೀಯರು ಹಲವಾರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ, ವಾಯುದೇವತೆಗಳು, ಆಕಾಶದೇವತೆಗಳು, ಅಲ್ಲದೆಯೇ ಇತರೆ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಳಿದ ಪರಮಾತ್ಮ [[ಶಾಂಗ್ಡಿ]] ಎನ್ನುವ ದೇವರನ್ನೂ ಅವರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಜನ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಮುತ್ತಜ್ಜರು ಸತ್ತ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಸತ್ತು ದೇವತೆಗಳಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.1500 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನೀಯರು ಲಿಖಿತ ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದ್ದರು. ಝೌ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬರುವ ವೇಳೆಗೆ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1100ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ)ಚೀನೀಯರಾಗಲೇ ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿರೂಪವೆಂದೇ ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ''ತಿಯಾನ್'' ಎಂಬ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಲವೊಂದರ ಆರಾಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಶಾಂಗ್ಡಿ ಯಂತೆಯೇ ಚೀನೀಯರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರ್ಗವು ಇತರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿ]]ಯಂತೆ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳುವವರು ಯಾರು ಎಂಬುದು ಕೂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯಿದ್ದ ಅರಸುಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬೇಕಾದರೂ ಆಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಹಜ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೋ, ಮಹಾರಾಣಿಯೋ ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಜನಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಳಜಿ, ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾನೆಂದು ಸಹ ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, ರಾಜಮನೆತನವು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜವಂಶವು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇದ್ದವು. ''ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್'' ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆರು ಸಲ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಘಟನೆ ಎಂದರೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1350ರಲ್ಲಿ [[ಯಿನ್]] ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಂಗ್ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಈ ಮನೆತನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಿನ್ ವಂಶವು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅರ್ಧರೂಪವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇತಿಹಾಸದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಯಿನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರತಿರೂಪವಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎಂದು. ನಂತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋದ [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ]] ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರುಗಳು ಒಂದು ರಾಜಮನೆತನವು ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮುಂಚಿನ ಚೀನಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ ತೆರನಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಚೀನಾದ ಕೆಲ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳನ್ನು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿನೋಡಲು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಂಕ್ಸಿಂಗ್ಡುಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೂ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಅನಿರ್ಣಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅನ್ಯಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಎಷ್ಟು ದೂರದತನಕ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿವೆ. ಸಧ್ಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಊಹಾಪೋಹವೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ಮನೆತನವು, ಈಗ ಪ್ರಾಪರ್ ಚೀನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. === ಝೌ ರಾಜಮನೆತನ (1066-ca.221 BC) === [[ಚಿತ್ರ:You with zigzag thunder pattern.jpg|thumb|ಬ್ರಾನ್ಜ್ ರಿಚುಅಲ್ ವೆಸೆಲ್ (ಯು) ಪಶ್ಚಿಮ ಝೌ ಮನೆತನ]] {{Main|Zhou Dynasty}} ಚೀನಾದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದವರದ್ದು ಬಹು ಸುದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1066 ರಿಂದ to ಖಚಿತವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 221 ರವರೆಗೆ) ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ, [[ಝೌ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರು [[ಹಳದಿ ನದಿ]]ಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನವನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಝೌ ಮನೆತನದವರು [[ಅರೆ-ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ]] ಪದ್ಧತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. [[ಶಾಂಗ್]] ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಝೌ ವಂಶದವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಝೌ ನಾಯಕನನ್ನೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ರಕ್ಷಕ ಎಂದು ಶಾಂಗ್ ಅರಸರುಗಳು ನೇಮಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೊಮ್ಮೆ, ಝೌ ಮನೆತನದ ಅರಸ '[[ಕಿಂಗ್ ವು]]' [[ಝೌ ನ ಮಂತ್ರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು 'ಝೌ'ನ ರಾಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, [[ಮುಯೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್ ಅರಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಝೌ ಅರಸನು [[ಸ್ವರ್ಗದ ಅಣತಿ]]ಯ ನೆಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ವೀ ರಾಜಮನೆತನವೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದೇ ವಶೀಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಝೌ ಮನೆತನದವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ, ಅಧುನಿಕ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ, ಹಳದಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ [[ವೈ ನದಿ]]ಯ ದಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, [[ಯಂಗ್ತ್ಸೆ ನದಿ]]ಯ ತಟವನ್ನೂ ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ, ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಜನಾಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯ ನಿದರ್ಶನ. === ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳ ಅವಧಿ (722-476 BC) === {{Main|Spring and Autumn Period}} [[ಚಿತ್ರ:Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದಂತಿರುವ ಡ್ರಾಗನ್ ಕಲಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಚೀನಾದ ಪು ವೆಸೆಲ್, ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತು]] ಕ್ರಿ.ಪೂ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ಇದನ್ನ [[ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಮಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ, ಝೌ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು [[ಪ್ರಾಬಲ್ಯ]] ಸಾಧಿಸಲು ಮುಂದಾದದ್ದು. ಯಾವಾಗ ವಾಯುವ್ಯದೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ [[ಕಿನ್]] ಮುಂತಾದ ರಾಜವಂಶಸ್ತರು ಝೌ ಮನೆತನದವರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನೇ ಪೂರ್ವದ [[ಲ್ಯುಯಾಂಗ್]] ನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸತೊಡಗಿದರೋ, ಆಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಡತೊಡಗಿತು. ಈ ಸಂಗತಿಗಳು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಝೌ ಮನೆತನದ ಉದಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿ ಆ ಮೂಲಕ ಝೌ ವಂಶದವರ ಎರಡನೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟವೊಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ನೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯದ, ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದವರೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಲಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಝೌ ವಂಶಸ್ತರಿಗೆ ಅನುಗುಣರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರುಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಚೀನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ನೂರು ಚಿಂತನ ಶಾಲೆಗಳು]] ಇದೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಮತ್ತು ಇದೆ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕನ್ಫ್ಯುಷಿಯಾನಿಸಂ]], [[ತಾವೊಯಿಸಂ]], [[ಲೀಗಲಿಸಂ]] ಮತ್ತು [[ಮೊಹಿಸಂ]] ಚಿಂತನ ಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೆಂಬಂತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ಪತನವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚೀನಾ ನೂರಾರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಕೋಟೆಯಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಂತೆ ಇವೆಯಷ್ಟೇ. === ಯುದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ (476-221 BC) === {{Main|Warring States Period}} ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಆಮೇಲೂ ಕೂಡ ಈ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ಒಡಕು ಮೂಡಿ, ಯುದ್ಧಗಳಾಗಿ, ಈ ಅವಧಿಯನ್ನೇ [[ಯದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೫೬ ರ ತನಕ [[ಝೌ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಇದ್ದರೂ, ಅವನು 'ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಅರಸ' ಮಾತ್ರ ಎಂಬಂತಿದ್ದು, ಅವನಿಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿಯೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಯಾವಾಗ ಈ ಯುದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ನೆರೆಯ ಉಪಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಸಿಚುಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಯಾವೊನಿಂಗ್]] ಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವೋ, ಆಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಲಿಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಗಳ ರಾಜ್ಯಭಾರಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವು.(郡縣/郡县) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಶೆಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ(ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಟಿ 省縣/省县)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಯ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಿನ್ ಅರಸ [[ಯಿಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.214ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಆರು ಬಲಾಡ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳಾಗಿದ್ದ [[ಝೆಜಿಯಾಂಗ್]], [[ಫುಜಿಯನ್]], [[ಗ್ಯ್ವಂಗ್ಡಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಗುಯಂಗ್ಕಸಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಿಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್ ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ [[ಪ್ರಥಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಎಂದು ಸ್ವಯಂಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. == ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯುಗ == === ಕಿನ್ ರಾಜ ಮನೆತನ (221-206 BC) === [[File:QinshihuangBW.jpg|thumb|ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಅಂಗ್ ]] {{Main|Qin Dynasty}} [[ಕಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ಉದಯವಾಗಿ [[ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯವರೆಗೆ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವತನಕದ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನೇ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು 'ಪರಮಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅರಸುತನದೊಂದಿಗೆ [[ಕಿನ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರೂ, [[ಹ್ಯಾನ್ ಚೈನೀಸ್]] ತಾಯ್ನಾಡು ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ]] ನಡೆಯುವ ಸರಕಾರದೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಡಳಿತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್ ಯಾಂಗ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ)ಇರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾನು ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನಿನ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು, ಅರಸನೊಬ್ಬನು ಧೃಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಖಚಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ನಂಬಿದ್ದವನು. ಸೇನಾ ವಿಸ್ತರಣಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ಸೇನಾ ತತ್ವವು ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಕ್ರೂರ, ಪಾಶವೀ ಮೌನ, '[[ಗ್ರಂಥ ಉರಿಸಿ, ಗ್ರಂಥಿಕರನ್ನು ಹೂಳಿ]]' ಮುಂತಾದ ವಿರೋಧದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹಾನ್ ಸಿಂಥೆಸಿಸ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಈ ವಿಚಾರವೇ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪುಟಿಗೆ ಕೊಡುವ ಮಾಡ್ಯೂಗೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Terracotta Army-China2.jpg|thumb|ದಿ ಟೆರ್ರಕೋಟಾ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಅಂಗ್]] [[ಚೀನಾದ ಮಹಾಗೋಡೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಕಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರ ಪಾತ್ರ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲಾದ ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ, ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಿನ್ ವಂಶದವರ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಂಕೇತ ಸಂಹಿತೆ, ಲಿಖಿತ ಲಿಪಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆಡಳಿತದ ಅಳತೆಗೋಲು ಮತ್ತು ವಸಂತ, ಶಿಶಿರ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಾಧೀನ ಅವಧಿಗಳು ಕೊಡಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಅಡೆತಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿತ್ತ ಚಿಹ್ನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ತೀರ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಾದ ಬಂಡಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಗಾಲಿಗಳ ಸುತ್ತಳತೆ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಲಾಭ ಇತರರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯುರಿ ತರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.uobuy.com/upload/2005/9/19/200591911278032621125.jpg|title=Book "QINSHIHUANG"|accessdate=2007-07-06|archive-date=2007-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703101114/http://www.uobuy.com/upload/2005/9/19/200591911278032621125.jpg|url-status=dead}}</ref> === ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ (202 BC–ಕ್ರಿ.ಶ. 220) === {{Main|Han Dynasty}} {{See|History of the Han Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:ChangXingongdeng.jpg|thumb|ಬಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ, 2ಡನೆ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ, ತೆರೆಯುವ ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಹಾನ್ ಮನೆತನದ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ.]] [[ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದ ಉದಯವಾದದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 206ರಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 202 – ಕ್ರಿ.ಶ. 220). [[ಲಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಗ್]] ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. [[ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್ ನ ತತ್ವ]]ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮನೆತನವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದರದ್ದು. ಮುಂದೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಚೀನಾದ ಕೊನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಇದೇ ತತ್ವವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. [[ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು ಚೀನಾ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಏಕೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಕೂಡ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, [[ಹನ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದವರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, [[ಕ್ಸಿಯೊಂಗು]] ಮನೆತನವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಒಳ ಮಂಗೋಲಿಯ]]ದವರೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಗಾನ್ಸು]], [[ನಿಂಗ್ಕ್ಸಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್ ಘೈ]]ಗಳನ್ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು, ಚೀನಾ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್]] ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಂ ರಾಜಮನೆತನದ ಜನರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಬಾನ್ ಚಾವೋ]] ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು [[ಪಾಮಿರ್ಸ್]] ನಿಂದ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಎಲ್ಲೆಯವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದನು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440601/Ban-Chao ಬ್ಯಾನ್ ಚವೋ] ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ</ref> ಮೊದಲ ಕೆಲ [[ರೋಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಚೀನಾಕ್ಕೆ]] ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 166ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 284ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಚೀನೀ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜದ ಉನ್ನತ ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೂ ಅತಿಕ್ರಮಣತೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ತೆರಿಗೆ ಮೂಲವನ್ನೇ ಒಣಗಿಸಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 9ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರನಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಂಗ್ ಮಾಂಗ್]] ನು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಪಾಯುವಾಗಿದ್ದ [[ಕ್ಸಿನ್ (ಹೊಸ) ರಾಜಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಜಮೀನುದಾರರು, ಭೂಮಾಲೀಕರು ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ರೈತರ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಮುಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಲುವೊಯಾಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ [[ಗುವಾನ್ ಗ್ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು ಜಮೀನುದಾರರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನೇ [[ಪೂರ್ವ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತೆ ಅವೇ ಹಳೆಯ ಭೂ ಕಬಳಿಕೆ, ಅತಿಕ್ರಮಣ, ಹಗೆತನ, [[ಆಸ್ಥಾನ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗ]], [[ನಪುಂಸಕತ್ವ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಅಸಂಬದ್ಧ, ಅನುಮಾನಿತ ವಿಷಯಗಳ ಮತ್ತು ವೈರತ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಹಾನ್ ಮನೆತನ ಕಡೆಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 184ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಸೇನಾನಿಗಳು]] ತೋರಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳದಿ ಪೇಟದ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ವಾತಾವರಣದ [[ತ್ರೈರಾಜ್ಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಮೂರೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನೇ ತುಂಬಾ ರಸಿಕತೆಯಿಂದ, ಸ್ವಾರಸ್ಯದಿಂದ ''[[ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ವೇಯ್ ಮತ್ತು ಜಿನ್ ಅವಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 265–420) === {{Main|Cao Wei|Jin Dynasty (265-420)}} ಕ್ರಿ.ಶ. 208ರಲ್ಲಿ [[ಕಾವೋ ಕಾವೋ]] ಅರಸನು ಉತ್ತರದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಮಗನು [[ವೇಯ್]] ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 220ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೇಯ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ [['ಶು']] ಮತ್ತು [['ವು']] ಎಂಬ ವಿರೋಧೀ ಬಣಗಳು ಕಾಡತೊಡಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಯಂಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಚೀನಾವನ್ನು [[ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ದಾಹದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 280ರಲ್ಲಿ [[ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾದಾಗ್ಯೂ, ವು ಹು ಮನೆತನದ ಉದಯವಾಗುವತನಕ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ವು ಹು ಅವಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 304–439) === {{Main|Sixteen Kingdoms|Wu Hu uprising}} ಜಿನ್ ಮನೆತನದವರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ನ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಹಾನ್ ಮನೆತನದವರಲ್ಲದ ಚೀನೀಯ [[ವು ಹು]] ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿನವರು 4ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಚೀನಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾನ್ ಚೀನೀಯರು [[ಯಾಂಗ್ತ್ಸೀ ನದಿ]]ಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 303ರಲ್ಲಿ [[ಡೈ]] ಜನಾಂಗದವರು ದಂಗೆಯೆದ್ದು ನಂತರ [[ಚೆಂಗ್ಡು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮುಖಾಂತರ, [[ಚೆಂಗ್ ಹಾನ್]] ರಾಜ್ಯಭಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಲಿಯೂ ಯುವಾನ್]] ನ ಕೈ ಕೆಳಗಿನ [[ಕ್ಸಿಯೊಂಗ್ನು]] ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಲಿನ್ ಫೇನ್ ಕಾಂಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವೇ [[ಹಾನ್ ಜ್ಹಾವೋ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಯೂ ಯುವಾನ್ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಲಿಯೂ ಕಾಂಗ್ ಕಡೆಯ ಇಬ್ಬರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುತ್ತಾನೆ 4 ಮತ್ತು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವ ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳಲು ಬಂದ ಚೀನೀಯೇತರ ಮನೆತನಗಳಿಗೆ [[ಹದಿನಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವು. [[ಟರ್ಕ್ಸ್]] ನ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಮಂಗೋಲರು]], [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು]] ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಈ [[ನೋಮ್ಯಾಡಿಕ್]] ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ [[ನಾಗರೀಕರಣಗೊಂಡ]] ಜನರ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಕಿಯಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯೊಂಗ್ನು ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ, ಹಾನ್ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ಮಹಾಗೋಡೆಯ ಒಳಗೇ, ಸರಹದ್ದುಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಇರಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Chinese Boddhisattva statue.jpg|thumb|upright|ಬೋಧಿಸತ್ವನ ಲೈಮ್ ಸ್ಟೋನ್ ವಿಗ್ರಹ, ಉತ್ತರ ಕಿ ರಾಜಮನೆತನ. ಕ್ರಿ.ಶ. 570. ಈಗಿನ ಮಾಡರ್ನ್ ಹೆನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದು]] === ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ರಾಜಮನೆತನಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 420–589) === {{Main|Southern and Northern Dynasties}} 420ರಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವದ ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಯೇಷವಾದ ನಂತರ, ಚೀನಾ [[ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ]] ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಹಾನ್ ಜನಾಂಗದವರು ಅದು ಹೇಗೋ ನಾಮಿಡಿಕ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್ಬೀ]] ಸೇನೆಯ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಅವರ ಜನಾಂಗವು ಉಳಿದು, ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವು ಇರಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಘನಘೋರ ಚರ್ಚೆಗಳೂ, ಸಂವಾದಗಳೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳ ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಡೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು [[ತಾವೋ]] ಈ ಎರಡೂ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. 589ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಯಿ]] ಮನೆತನವು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ವಂಶವಾಗಿದ್ದ [[ಚೆನ್]] ಮನೆತನವನ್ನು ಸೇನಾ ಬಲದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 589–618) === {{Main|Sui Dynasty}} 589ರಲ್ಲಿ, ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಒಡಕು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರ, [[ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ತಾನು ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮರುಜೋಡಣೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವಕಾರಿಯಾದದ್ದು. ಸುಯಿ ಮನೆತನವು ಚೀನಾವನ್ನು ಪುನಃ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಂಗ್]] ನ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕಿನ್ ಮನೆತನದವರ ಹಾಗೆಯೇ ಸುಯಿ ಮನೆತನ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೇ ಅವನತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿತು. ಕಿನ್ ಮನೆತನದವರಂತೆಯೇ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸವು ಸುಯಿ ವಂಶವನ್ನು ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ಅರಸು ಮನೆತನವೆಂದೇ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ, ಸುಯಿ ಆಡಳಿತವು ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಒತ್ತಡದ, ಒರಟುತನದ ಎರಡನೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಾಳಜಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದ್ದು. === ಟಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 618–907) === [[ಚಿತ್ರ:Tang horse.jpg|thumb|ತ್ರಿವರ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಪರ್ಸೆಲೆನ್ ಕುದುರೆ, ಚೀನಾದ ಟಾಂಗ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ.700]] {{Main|Tang Dynasty}} ಜೂನ್ 18, 618ರಲ್ಲಿ [[ಗೌಜು]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಟಾಂಗ್ ವಂಶ]]ವು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ಸಮೃದ್ಧಿಯ, ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ನವೀನ ಲೋಕವೊಂದು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಮನೆತನದವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಧುನಿಕ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಅಥವಾ [[ಚಾಂಗ್ಎನ್]], ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯು, ಪ್ರಸ್ತುತ, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ, ಟಾಂಗ್ ಮಾತು ಹಾನ್ ಮನೆತನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ವಂಶಗಳು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾನ್ ನಂತೆಯೇ, ಟಾಂಗ್ ಸಹ ತನ್ನ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊರಳುವ ಹಾಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು. ದೂರ ದೂರದ ದೇಶಗಳ ತನಕ ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಹಿವಾಟುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರೂ ಕೂಡ ಚೀನಾದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. [[ಸಮಾನ-ಭೂಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದು ಚೀನಾದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಟಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮನಾಗಿ ಅವರವರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವ ಅಂತಸ್ತು, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೇ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 860ರಿಂದ ಈಚೆಗಷ್ಟೇ, ಟಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಂತರಿಕ ವಿರೋಧ, ಕಲಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ನಾನ್ಜ್ಹಾವೋ ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಕಳಿಸಿ, ಅವನತಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದದ್ದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾಸೇನಾನಿ [[ಹುಆಂಗ್ ಚಾವೋ]] ಸುಮಾರು 200,000 ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, [[ಗುಅಂಗ್ ಝೌ]] ಅನ್ನು 879ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನೂ ಸಹ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html ಕೈಫಂಗ್ ಜ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028113532/http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html |date=2008-10-28 }} ಕುಮ್ಬ್ರಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ</ref> 880ರ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಲುವೊಯಾಂಗ್ ನು ಆತನಿಗೆ ಶರಣಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. 881ರ ಜನವರಿ 5ರಂದು, ಹುಆಂಗ್ ಚಾವೋ [[ಚಾಂಗನ್]] ಅನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಕ್ಸಿಜಾಂಗ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು [[ಚೆಂಗ್ಡು]]ವಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಹುವಾಂಗ್ ನು ಹೊಸದೊಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜ್ಯಭಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಕೂಡ ಕ್ರಮೇಣ ಟಾಂಗ್ ಸೇನಾಬಲದವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಕೀಯ ನರಕವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಐದು ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 907–960) === {{Main|Five Dynasties and Ten Kingdoms Period}} ಟಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕಿನ ಅವಧಿಯನ್ನೇ '[[ಪಂಚವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಶದೇಶಗಳ ಅವಧಿ]]' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಧ ಶತಮಾನ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯು 907ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು 960ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಿಂದ ಬಹು-ರಾಜ್ಯ ದೇಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಹೃದಯ ಭಾಗವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ, ಮುಖ್ಯವಾದ ಐದು ಆಡಳಿತಗಳು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಅತೀ ಶೀಘ್ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬಂದು ನಶಿಸಿಹೋದವು. ಇದೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸದೃಢ ಆಡಳಿತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಚೀನಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ದಶರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಾಂಗ್, ಲಿಯಾವ್, ಜಿನ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 960–1234) === [[ಚಿತ್ರ:Li Di, Homeward Oxherds in Wind and Rain.jpg|thumb|ಹೋಂವರ್ಡ್ ಅಕಸರ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ವಿಂಡ್ ಎಂಡ್ ರೇನ್, ಲಿ ದಿ ಯಾವ್ರಿಂದ, 12ನೆ ಶತಮಾನ]] {{Main|Song Dynasty|Liao Dynasty|Western Xia|Jin Dynasty, 1115-1234}} {{See|History of the Song Dynasty}} ಸುಮಾರು 960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನ]]ದವರು ಬಹುತೇಕ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಕೈಫೆಂಗ್]] (ಈಗಿನ [[ಬೀಜಿಂಗ್]]) ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, [[ಖಿಟಾನ್]], [[ಲಿಯಾವೊ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರು [[ಮಂಚೂರಿಯ]] (ಈಗಿನ [[ಮಂಗೋಲಿಯ]])ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಚೀನಾ]]ದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. 1115ರಲ್ಲಿ [[ಜುರ್ಚೆನ್]] ಹಾಗೂ ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು 10ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಯವೋ ವಂಶವನ್ನೇ ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಈಗಿನ ವಾಯುವ್ಯ ಚೀನಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಗಾನ್ಸು]], [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ನಿಂಗ್ಕ್ಸಿಯಾ]]ಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ, ಆಗಿರುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ವಂಶ]]ವನ್ನು [[ತಂಗುಟ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನೆತನವು 1032ರಿಂದ 1227ವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ಕೈಫೆಂಗ್ ನ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿ, ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಹಾಂಗ್ ಝೌ]] ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. (杭州) ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನವು ಸಹ ಜಿನ್ ವಂಶದವರನ್ನು ತನ್ನ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, ಸಾಂಗ್, ಜಿನ್ ಮತ್ತು [[ತಂಗುಟ್]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ]] ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಿಂದ ತಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೇನಾ ಒತ್ತಡಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನವು ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು, [[ಗನ್ ಪೌಡರ್]] ನ ಬಳಕೆ, ಆಯುಧಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕೂಡ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, 1161ರಲ್ಲಿ ಯಂಗ್ತ್ಸೀ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ, [[ತಂಗ್ದಾವೋ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಕೈಶಿ ಯುದ್ಧ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ ಮನೆತನದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದವರ ಸೇನಾ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಚೀನಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ [[ನೌಕಾ]] ನೆಲೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಆರಂಭಗೊಂಡದ್ದು 1132ರಲ್ಲಿ, [[ದಿಂಘಯಿ]]ಯ [[ಅಡ್ಮಿರಲ್]] ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ. ಇದು ನಡೆದದ್ದು [[ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ರೆನ್ಝಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರ ಜ್ಞಾನಗಳು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಆಡಳಿತ-ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳಾದ [[ಸು ಸಾಂಗ್]] (1020–1101) ಮತ್ತು [[ಶೇನ್ ಕುವೋ]] (1031–1095) ಅವರು ಇದ್ದದ್ದು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಿಕ ಒಳ ಪಿತೂರಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷಗಳು, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ಪಂಡಿತರುಗಳ ನಡುವೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ವಾಂಗ್ ಅಂಶಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಮಾ ಗುಆಂಗ್]] ರ ನಡುವೆ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಚೀನೀಯರು, [[ಝು-ಕ್ಸಿ]] ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದ [[ನಿಯೋ-ಕನ್ಫ್ಯುಶಿಯನ್]] ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳಾದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಜಿಜ್ಹಿ ತಾಂಗ್ ಜಿಯಾನ್]]'' ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದವು. ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಆಚರಣೆಗಳಾದ ''[[ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿಂಗ್ ಮಿಂಗ್ ಉತ್ಸವ]]'' ಮತ್ತು ''[[ನೋಮ್ಯಾಡ್ ಕೊಳಲಿನ ನಾದದ 18 ಗೀತೆಗಳ ಗಾಯನ]]'', ಇವಿಷ್ಟೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಬುದ್ಧಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರಾದ [[ಲಿನ್ ಟಿಂಗುಇ]] ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. === ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1271–1368) === {{Main|Yuan Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:Ch'ien Hsüan 002.jpg|thumb|ಯಂಗ್ ಗುಇ ಫೇಯಿ ಕುದುರೆ ಹತ್ತುತ್ತಿರುವುದು, ಕ್ಸಿಯನ್ ಕ್ಸುವನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1235-1305)]] [[ಜುರ್ಚೆನ್]] ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಜಿನ್ ಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ [[ಮಂಗೋಲರು]] ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವೂ ಹೀನಾಯವೂ ಆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಆಯುಧಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಂತರ ''[[ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮಂಗೋಲಿಕಾ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ]] ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಸಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಚೀನಾದವರೆಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀನಾದ ಅಚ್ಚರಿಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪಿಗೂ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪಂಗಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಮೊದಲನೆಯದು ಬೆಂಗಾಡಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬಯಸಿದ ಮಂಗೋಲರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಮಂಗೋಲರ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು. ಚೀನಾದ ರೀತಿ-ನೀತಿ, ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರಾದೆಯಿದ್ದ, [[ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಕುಬ್ಲಾಯಿ ಖಾನ್]] ನು [[ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊದಲ ಮನೆತನವೆಂದರೆ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನ. [[ಯಾನ್ ಯುನ್ ನ ಹದಿನಾರು ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ]] ಜೊತೆಗೆ ಬೀಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಲಿಯವೋದ ವಶಕ್ಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 938ರಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅದು ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನ ಯಾವತ್ತೂ ಆಳದ [[ಜಿನ್]] ರಾಜವಂಶದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಂಗೋಲರ ದಾಳಿ]]ಗೂ ಮೊದಲು ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನವಸತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧೨೦ ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು. ಆದರೆ, 1279ರ 1300 ಜನಗಣತಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೇವಲ 60 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನ<ref>ಪಿಂಗ್ ಟಿ ಹೋ, ಸುಂಗ್-ಚಿನ್ ಚೀನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಅಂದಾಜು ವಿವರಣೆ - ''ಎಟುದೆಸ್ ಸಾಂಗ್'', ಸೀರೀಸ್ 1, ನಂ. 1, (1970) ಪು. 33-53</ref>. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಭೀಕರ ಸೋಂಕು ರೂಗಗಳಾದ [[ಪ್ಲೇಗ್]], [[ಕಪ್ಪುಸಾವು (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್)]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಚೀನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 30 ಪ್ರತಿಶತಃ ಜನರು ಬಲಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url = http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&topic=1|title = Course: Plague|access-date = 2021-07-17|archive-date = 2007-11-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20071118121009/http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&topic=1|url-status = bot: unknown}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.experiencefestival.com/a/Black_Death_-_Consequences/id/617544|title = Black Death - Consequences}}</ref> === ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1368–1644) === {{Main|Ming Dynasty}} {{See|History of the Ming Dynasty|Tibet during the Ming Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg|thumb|ಮಾಜೀ ಶು ವಂಶದ ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಿಳೆಯರು - ಮಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ ಟಾಂಗ್ ಯಿನ್ (1470-1523)]] [[ಚಿತ್ರ:明太祖.jpg|left|thumb|ಮಿಂಗ್ ವಂಶದ ರೂವಾರಿ ಹಾಂಗ್ ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಒಂದು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಂಗೋಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೃದು ಧೋರಣೆಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ತೀರಾ 1340ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪರಿಸರ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ, ರೈತಾಪಿ ಜನರು ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ 1368ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಮಿಂಗ್ ವಂಶ]]ದವರಿಂದ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನವು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೂಲಿಕಾರರ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಕರಣದಿಂದ, ನಗರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತು. [[ನಾನ್ಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡತೊಡಗಿದವು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಕಾಗದ, ಸಿಲ್ಕ್, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸಲೆನ್ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ, ಕೆಲ ನಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿದ್ದ ಪಿನ್ನುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗೆಗಿನ ಭೀತಿ]] (ಕ್ಸಿನೋಫೋಬಿಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ, ನೂತನ [[ನಿಯೋ-ಕನ್ಫ್ಯುಶಿಯನಿಸ್ಮ್]] ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನಾ ದೇಶವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಯಂತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೊರಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ಇತರ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. [[ಜ್ಹೆಂಗ್ ಹೇ]] ನ ನೇತೃತ್ವದ ಮಹಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು [[ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರ]]ವನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು, [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಯುವಾನ್ ಮನೆತನದ ರೂವಾರಿ [[ಝೂ ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್-ವು]] ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದ, ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ, ಲಾಭಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಆಲೋಚನೆಗಳಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ವೃತ್ತಿ ಮೂಲದಿಂದ ಆತನೊಬ್ಬ ಕೃಷಿಕನಾಗಿದ್ದುದೂ ಕೂಡಾ ಮಿಂಗ್ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಡಲು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ, ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡು ಬರದೇ, ಅವರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರ ಕಾಲದ ನಿಯೋ-ಫ್ಯೂಡಲ್ ಜಮೀನುದಾರತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಿಂಗ್ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ವಾಪಾಸು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಮೀನು, ತೋಟ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಕಾರವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗೀ ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಯೋಂಗ್-ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ನಿಧನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಕೃಷಿಮಾಲೀಕರುಗಳು ಚೀನಾದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳು, ಚೀನಾ ದೇಶವು ಹಿಂದಿನ ರಾಜರುಗಳ, ಮನೆತನಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದ, ಬಡತನ, ಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Map of Ming Chinese empire 1415.jpg|left|thumb|ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ ಯಾನ್ಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನವು ಅತ್ಯಂತ ಸದೃಢ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಝು ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್ ನು ತುಂಬಾ ಅವಶ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದ, [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ರೆಟರೀಸ್]] (内阁) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂಕುಶವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಬಂಧೀ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ, ಲಿಖಿತ ಅಹವಾಲುಗಳ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಮೋದನಾ ಪತ್ರಗಳ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಹುಕುಮುಗಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ಈ ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಮುಂದೆ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡದೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಂತತಿಯೇ ನಶಿಸಿ ಹೋಯಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಂಗ್-ಲೇ ಯು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರ ಅರಸರಿಗೆ ಅವರವರ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಚೀನಾದ ಸರಹದ್ದುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ ಹಡಗುಸ್ಥಂಭಗಳಿರುವ, 1500ಟನ್ ಭಾರ ಹೊರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾ ಪಡೆಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಸೈನಿಕರ ಪದಾತಿದಳವೂ, (ಕೆಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 1.9 ದಶಲಕ್ಷ{{Who|date=March 2009}}) ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಚೀನಾ ಸೈನ್ಯವು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ್ನು ಜಯಿಸಿ]], ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ನೌಕಾಬಲವು ಚೀನಾದ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರವನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಡಲ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ [[ಪೂರ್ವ ಟರ್ಕಿಸ್ತಾನ್]] ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಶಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಕಡಲಸಂಬಂಧೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಸ್ವದೇಶೀ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೆನಾಲ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100,000ಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಚೀನಾ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯ ತತ್ವವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ [[ಫಾರ್ಬಿಡನ್ ಸಿಟಿ]]ಯ ಸಧ್ಯದ ವೈಭವ ಆಗ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಬಹುತೇಕ ಸದೃಢತೆಯಾ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆಯಾದದ್ದು. ಕೃಷಿಕರು ಹೊಸ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ಸಲೆನ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗುತ್ತವೆ. 1449ರಲ್ಲಿ [[ಎಸೆನ್ ತಾಯಿಸಿ]]ಯು [[ಒಯಿರಟ್]] ಮಂಗೋಲ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮೂಲಕ, [[ಟುಮು]] ವಂಶದ [[ಜ್ಹೆಂಗ್ಟಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. 1542ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ನಾಯಕ [[ಅಲ್ತಾನ್ ಖಾನ್]] ಎಂಬುವನು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಗಡಿಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. 1550ರ ಹೊತ್ತಿಗಂತೂ ಬೀಜಿಂಗ್ ನ ಉಪಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚೀನಾ ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಜಪಾನೀ ಕಡಲುಗಳ್ಳರು]] ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು.<ref>"ಚೀನಾ > ಇತಿಹಾಸ > ದಿ ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ > ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ > ದಿ ಡಿನಸ್ತಿಕ್ ಸಕ್ಸೆಶನ್", ''ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ'', 2007</ref> ಈ ಕಡಲುಗಳ್ಳರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಯುಗಲ್ [[ಕಿ ಜಿಗುಅಂಗ್]] ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನದು. [[ಜಿಯಾಜಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾದ ಭೂಕಂಪವೆಂದರೆ [[ಶಾಂಕ್ಸಿ ಭೂಕಂಪ]]. 1556ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪದ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 830,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಜೀವ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ವಿದೇಶೀ ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನಾದ [[ಮಹಾಗೋಡೆ]]ಯ ಕಡೆಯ ಹಂತದ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಆಗಿದ್ದು ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಮಿಂಗ್ ಮನೆತದವರಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಚೀನಾ ಮಹಾಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಮುಕ್ತಾಯದ ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸಗಳು ಜರುಗಿದ್ದು ಮಿಂಗ್ ಅರಸರ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ. ಇವತ್ತಿನ ಗೋಡೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳೆಂದರೆ ಮಿಂಗ್ ಅರಸರುಗಳು. ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು; ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1644–1911)=== [[ಚಿತ್ರ:The Reception.JPG|thumb|left|ಪೆಕಿನ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರಾಯಭಾರಿ (ಮಕರ್ಟ್ನೆ)ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲರಿ ರಚಿಸಿ, ಕೆತ್ತಿಸಿರುವುದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1792ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ.]] [[ಚಿತ್ರ:Qing china.jpg|thumb|300px|1892ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಉಪ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] {{Main|Qing Dynasty}} [[ಮಂಚೂಸ್]] ವಂಶದವರಿಂದ ಸೋಲುಂಡ ಬಳಿಕ ಕಡೆಯ [[ಹಾನ್ ಚೀನಾ]] [[ಮನೆತನ]]ವಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಂಗ್]], [[ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರಿಗೆ (1644–1911) ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲೇಬೇಕಾಯಿತು ಮಂಚೂಸರು ಮೊದಲು ''[[ಜುರ್ಚೆನ್]]'' ಜನಾಂಗದವರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವಾಗ ಬೀಜಿಂಗ್ 1644ರಲ್ಲಿ [[ಲಿ ಜೈಚೆಂಗ್]] ಒಕ್ಕಲಿಗ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಕಡೆಯ ಮಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಚೊಂಗ್ಜೆನ್]] ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಮಂಚು ಮನೆತನದವರು ಮಿಂಗ್ ನ ಗೆಂಗುಯಲ್ [[ವು ಸಂಗುಯಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೆ ಮುಂದೆ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಾ ಆಡಳಿತದ ಕನ್ಫ್ಯುಷಿಯನ್ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮಂಚು ವಂಶದವರು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಾಪರ್ ಚೀನಾ]] ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂಚು ಜನರು ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಜನರನ್ನು ಕ್ಯು ಆರ್ಡರ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ [[ಕ್ಯು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ]], ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾನ್ ನವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯಾಗಿದ್ದ ''[[ಹಾನ್ಫು]]'' ವಿನ ಜಾಗಕ್ಕೀಗ ಮಂಚು-ವಿನ್ಯಾಸದ ''[[ಕಿಪಾವೋ]]'' [[ಬ್ಯಾನ್ನರಮೆನ್]] ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ''[[ಟ್ಯಾಂಗ್ ಝುವಾಂಗ್]]'' ಗಳು ಕಾಲಿಟ್ಟಿವೆ. [[ಕಾಂಗ್ಸ್ಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು [[ಚೀನಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುನಾಗಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯೂ, ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿಯೂ, ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು [[ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಪದಕೋಶ]]ವೊಂದರ ರಚನೆಗೆ ಆದೇಶ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನವು [[ಎಂಟು ಬಾವುಟಗಳು]] ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೇನಾಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಲಾಂಛನವೊಂದರ ರಚನೆಗೂ ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾವುಟ ಮಾಡುವ ಕೂಲಿಕಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಕೈಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅವರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಘನವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಪಿಂಚಣಿ, ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಮೊದಲಾದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:China imperialism cartoon.jpg|left|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ 1890 ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಯುಕೆ, ಜರ್ಮನಿ, ರಷಿಯ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಚೀನಾದ ಪೈ ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ]] ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಮಿಂಗ್]] ಮನೆತನದವರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ [[ಯುನ್ನಾನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಗ ಕಿಂಗ್ ವಂಶಸ್ಥರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದ ವಲಯವನ್ನು [[ಕ್ಸಿನ್ ಜಿಯಾಂಗ್]], [[ಟಿಬೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗೋಲಿಯ]] ಗಳ ಮೇಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಿಂಗ್ ನ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಗೊಂಡು ಅದು ದುರ್ಬಲವಾಗತೊಡಗಿತು. [[ಓಪಿಯಂ]]ನ್ನು ಮಾರುವುದರ ಮೂಲಕ ಚೀನಾದ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿಸುವ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ಚೀನಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನಿಯಮಗಳು ಓಪಿಯಂ ಅನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಅದರ ಆಸೆಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರೆಚುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಶುರುವಾದ ವಿರೋಧ ಕಡೆಗೆ 1840ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲ ಓಪಿಯಂ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ 1842ರಲ್ಲಿ [[ನಾನ್ಕಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ [[ಹಾಂಗಕಾಂಗ್]] ನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟಯಿಪಿಂಗ್ ರೆಬೇಲ್ಲಿಯನ್]] (1851–1864) ಎನ್ನುವುದು ಚೀನಾದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿ. ಚೀನಾದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಟೈಪಿಂಗ್ ತಿಯಂಗೋ ಎನ್ನುವ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಷ್ಟಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ, 'ಸ್ವರ್ಗದ ಅರಸು' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಹಾಂಗ್ ಕ್ಸಿಕ್ವ್ಯಾನ್ ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರವೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಟೈಪಿನ್ಗ್ಸ್ ಜನರು ಕಡೆಗೂ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. 1864ರಲ್ಲಿ [[ಮೂರನೇ ನಾನ್ಕಿಂಗ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಟೈಪಿಂಗ್ ಸೇನೆಯು ನಾಶವಾದದ್ದು. 15ವರ್ಷಗಳ ಬಂಡಾಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 20ದಶಲಕ್ಷಗಳು.<ref name="Userserols">ಯುಸೆರ್ಸರೋಲ್ಸ್ "[http://users.erols.com/mwhite28/wars19c.htm ಯುಸೆರ್ಸೆರೋಲ್ಸ್ ]." ''19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುದ್ಧಗಳ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳ, ಪಾಶವೀ ಕೃತ್ಯಗಳ ಗಣತಿ '' 2007-04-11 ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ</ref> ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಈ ಬಂಡಾಯಗಳು ಮಾನವ ಜೀವಗಳನ್ನೂ ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ಬಂಡಾಯದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪುಂತಿ-ಹಕ್ಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯುದ್ಧ]]ಗಳು, [[ನಿಯೇನ್ ಚಳುವಳಿ]], [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಚಳುವಳಿ]], [[ಪಾನ್ಥಾಯ್ ಚಳುವಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಕ್ಸರ್ ಚಳುವಳಿ]].<ref>ದಮ್ಸನ್ ಹಾರ್ಪರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಫಾಲನ್, ಕಾತ್ಜಾ ಗಸ್ಕೆಲ್, ಜೂಲೀ ಗ್ರಂದ್ವಿಗ್, ಕೆರೋಲಿನ್ ಹೆಲ್ಲರ್, ಥಾಮಸ್ ಹುಹ್ತಿ, ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಮೇನ್ಯೂ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಚೀನಾ 9. 2005. ISBN 1-74059-687-0</ref> ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಂಡಾಯದ ಅಥವಾ [[ತಾರತಮ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ್ಯಾವುವೂ ಅವರು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲ. ಹಲವು ಕೋನಗಳಿಂದ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನ ತಂದೊಡ್ಡಿದ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉಂಟಾದ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಕಿನ್]] ರಾಜಮನೆತನವು ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾಗದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವಗಳನ್ನೇ ಒತ್ತೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡಿತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತೊಡಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಖಾಂತರ ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಾಯಕರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರು [[ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸ್ವಯಂಬಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಹೊರಟ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅರಸು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುವಾನ್ಗ್ಕ್ಸು]] ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅದರೂ, ಕಡೆಗೆ, [[ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರ್ ಸಿಕ್ಸಿ]]ಯು ಚಳುವಳಿಕಾರ ಗುವಂಗ್ಗ್ಕ್ಸು ವನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನೆಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. {{Citation needed|date=January 2010}} ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರ್ ಕೆಲ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ದಿಢೀರ್ ಸೇನಾ ದಾಳಿಯೊಂದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ತುಂಬಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಯುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೇರುಸಮೇತ ಕಿತ್ತು ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ, ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಆಕೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲಷ್ಟೇ ಗುವಾನ್ಗ್ಕ್ಸು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. (ಆತನ ಸಾವಿಗೆ ಸಿಕ್ಸಿಯು ವಿಷವನ್ನು ತಿನ್ನಿಸಿದ್ದೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಹಾರ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಸಿನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಕುಟುಂಬ ಕಲಹಗಳು, ಚೀನಾದ ಸೇನಾಡಳಿತವನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಪ್ರಯೋಜನವಿರದಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದ [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಮೀಸ್]] ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ [[ಸಿನೋ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧ (1883-1885)]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧ (1894-1895)]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ದಿ [[ಬಾಕ್ಸರ್ ರೆಬೆಲ್ಲಿಯನ್]] ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಡುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚೀನಾ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಸದಾ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಬೀಜಿಂಗ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಬಾಕ್ಸರ್ ವಂಶದವರನ್ನೂ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, [[ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು [[ಪರಿಹಾರ ಯಾತ್ರೆ]] ಕೈಗೊಂಡು ಚೀನಾವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡುದಲ್ಲದೆ, ವಿದೇಶೀ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್, ಜಪಾನೀಸ್, ರಷಿಯ, ಇಟಲಿ, ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಅಮೇರಿಕ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟವು, ಬಾಕ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕಿಂಗ್ ಸರಕಾರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ರಿಯಾಯತಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿತು. == ಆಧುನಿಕ ಯುಗ == === ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ === {{Main|History of the Republic of China}} ಸುಧಾರಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಸದಾ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಕಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನಿರ್ಜೀವ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ದುರ್ಬಲತೆ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು - ಮುಂತಾದವರು [[ಸೂನ್ ಯಾತ್-ಸೆನ್]] ರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಯಾಗಲೇಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕೆಂದು ಪಣ ತೊಟ್ಟರು. [[ಚಿತ್ರ:Sunyatsen1.jpg|thumb|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್]] 1910ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಜೀತ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url = http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm|title = Commemoration of the Abolition of Slavery Project|access-date = 2021-07-17|archive-date = 2007-11-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20071114095017/http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm|url-status = bot: unknown}}</ref> ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸೇನಾಡಳಿತವಾಗಿದ್ದ [[ವುಚಾಂಗ್ ನ ಉದಯ]]ವು 1911ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು [[ವುಹನ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಹಂಗಾಮಿ ಸರಕಾರವು 1912ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು, [[ಸುನ್ ಯಾತ್ ಸೇನ್]] ರ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ತೆಯಲ್ಲಿ, [[ನಾನ್ಜಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸುನ್ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು, ಕಿಂಗ್ ಆಡಳಿತದ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಯೂ, [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಮಿ]]ಯ ನಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಯುವಾನ್ ಶಿಕಯ್]] ಅವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇತ್ತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಕಿಂಗ್ ಅರಸು ಮನೆತನ]]ದ ಕಡೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. (ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸುನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನಗಳೂ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೂ ಇದ್ದವು) ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದಂತೆಲ್ಲ, ಯುವಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಹಂಗಾಮಿ ಶಾಸನಸಭೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ 1915ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಂದು ಘೋಶಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಯುವಾನ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಗುರಿಗಳು ಆತನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿವರ್ಗದವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿರೋಧಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಬಂಡಾಯದ ಫಲಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆತ ಕಡೆಗೂ 1916ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಶೂನ್ಯ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಗಣರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಬುಡಸಹಿತ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಚೀನಾ, [[ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯದ ಯುಗ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅದಲು ಬದಲಾಗುವ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಿಶ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 1919ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿಯಬೇಕೆಂಬ [[ವೆರ್ಸಲೆಸ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವು ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಮೇ ಫೋರ್ಥ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್]] ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಶೀಘ್ರವೇ ಅದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮುಕ್ತ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲ ಬೇರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥಗಳ ನಡುವೆ ಬಗೆಹರಿಯಲಾಗದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮುಂಬರುವ ಶತಮಾನವಿಡೀ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1920ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ ಯಾತ್-ಸೇನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ತಳಪಾಯವೊಂದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಒಡೆದಂತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸೋವಿಯೆಟ್ ರಶಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆತ ಫ್ಲೆದ್ಗ್ಲಿಂಗ್ ನೊಡನೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. 1925ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸುನ್ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಆತನ ಕೃಪಾಪೋಷಿತರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ [[ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್]] ''ಕುವೊಮಿನ್ತಾಂಗ್'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ KMT]])ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು [[ನಾರ್ತ್ರನ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆಡಿಶನ್]] ಎಂಬ ಸೇನಾ ಚಳುವಳಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಸೇನಾಬಲದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಚಿಯಾಂಗ್ ನು ಉತ್ತರದ ಸೇನಾ ನಾಯಕರುಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಾನೆ. 1927ರಲ್ಲಿ, ಚಿಯಾಂಗ್ ನು ಯನ್ನು CPCಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಕಾರುಣವಾಗಿ CPC ಸೇನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ ಹೋಗಿ, ಅದರೆಲ್ಲ ನಾಯಕರನ್ನು ಅವರ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಸಮೇತ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. 1934ರಲ್ಲಿ, ತಂತಮ್ಮ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮೂಲಗಳಿಂದಲೇ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದವರಂತೆ ನುಗ್ಗಿ ಬರುವ [[ಚೀನಾ-ಸೋವಿಯೆಟ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಂತಹ CPC ಬಲಗಳು ಚೀನಾದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಜನ ವಸಾಹತುವಿನ ಕಡೆಗೆ [[ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ, [[ಯಾನನ್]] ನ [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್]] ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್]] (ಮಾವೋ-ತ್ಸೆ-ತುಂಗ್)ಎಂಬ ಹೊಸ ನಾಯಕನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಣಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್ 14ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ(1931–1945), KMT ಮತ್ತು CPCಗಳ ನಡುವಿನ ವೈಮನಸ್ಯ ವಿಷಮತೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. 1937ರಲ್ಲಿ, [[ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ(1937-1945), ಚೀನಾದ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜಪಾನಿಗೆ ಎದಿರು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಇದು ಮುಂದೆ [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. 1945ರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಶಾಂತಿಯ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ KMT ಮತ್ತು CPC ಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 1949ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, CPC ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನೇ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ''ಗಮನಿಸಿ [[ಚೀನೀಯ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್]]'' 1945ರಲ್ಲಿ WWII ಕೊನೆಗೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲಿನ ಭಾಗವಾಗಿ, ಜಪಾನೀ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ತೈವಾನಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ನಿಗೆ ತೈವಾನಿನ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.taiwandocuments.org/ghq.htm ಸರೆನ್ಡರ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಜನರಲ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಪಾನ್] 2ನೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1945. ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜಪಾನೀಸ್ ಭೂ, ನೌಕಾ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಬಲಗಳ ಹಿರಿಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು (ಮಂಚೂರಿಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 16 ಡಿಗ್ರಿ ಇರುವ [[ಫಾರ್ಮೋಸ]], ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಇಂಡೋ ಚೈನಾ]]ಗಳು ಜನರಲ್ ಇಸ್ಸಿಮೋ ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ನಿಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕು.</ref> 1949ರಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಚಿಯಂಗ್ ನು ಮೇನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ CPC ಬಲಗಳಿಂದ ಸೋಲುಂಡನೋ, ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅವನು ಅಳಿದುಳಿದ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯೊಂದಿಗೆ [[ತೈವಾನ್]] ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ KMT ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಾರೆ. === 1949ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ === {{See also|People's Republic of China|Republic of China|Legal status of Taiwan|Political status of Taiwan}} 1949 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು cpc ಯ ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶ]]ವೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಚೀನಾ ಮೇನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, [[ಚೀನಾ ಗಣತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದಲೇ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಎರಡು ವಿರೋಧೀ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವೊಂದು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಜರುಗಿಲ್ಲ. 1949ರಿಂದ ಜನತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಗಣತಂತ್ರ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ, [[ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೆಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]. 1949 ರಿಂದ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು [[ತೈವಾನ್ ನ ಮೇಲೆ ಚೀನಾದ ಗಣತಂತ್ರ]] (1949-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ===ಸರ್ಕಾರಗಳು ೧೯೪೯ ರಿಂದ ೨೦೧೮ === *1949ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮೊದಲ 30 ವರ್ಷ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾವೊ ಚಿಂತನೆಗಳು ಚೀನಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿದವು. *ನಂತರದ 30 ವರ್ಷ ಡೆಂಗ್ ಕ್ಸಿಯೋ ಪಿಂಗ್ ಅವರ ಸುಧಾರಣಾ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚೀನಾ ಮುನ್ನಡೆದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. *ಆನಂತರ 14 ಮಾರ್ಚಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕ್ಸಿ ಜಿನ್‌ ಪಿಂಗ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಿಕರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಗುರಿ, 2049ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸೂಪರ್ ಪವರ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವುದು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ 2018 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ಇರುವ ಎರಡು ಅವಧಿಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಚೀನಾದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೆ 64 ವರ್ಷದ ಜಿನ್ ಪಿಂಗ್, ತಾವು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚೀನಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/03/09/558402.html |title=ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾವೊ |access-date=2018-03-12 |archive-date=2018-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180312165110/http://www.prajavani.net/news/article/2018/03/09/558402.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾವಿರ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಪತ್ತೆ== *ಬೀಜಿಂಗ್‌: ನದಿಯಲ್ಲಿ 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಆಭರಣ ಹಾಗೂ ಕಡ್ಗ, ಭರ್ಜಿ, ಚಾಕು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಬೆಳ್ಳಿ, ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿಚುವಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಾವೋ ಡಾಲನ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. ಸಿಚುವಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಿಂಜಿಯಾಂಗ್‌ ನದಿ ಹಾಗೂ ಜಿಂನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ದೊರೆತಿದೆ. ಉತ್ಖನನ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಾಗಿ ತಜ್ಞರು ತಿಳಿಸಿದರು. *1,000 ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ...:1646ರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಝಾಂಗ್‌ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಝಾಂಗ್‌ 1,000 ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಮಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯೋಧರಿಂದ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದೋಣಿಗಳು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/20/478926.html 300 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ;ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಸಾವಿರ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಪತ್ತೆ: ಚೀನಾ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು;ಏಜೆನ್ಸಿಸ್‌;20 Mar, 2017]</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಚೀನಾದ ಸೈನ್ಯಗಳು (ಪ್ರಿ-1911)]] * [[ಚೀನಾದ ರಕ್ಷಾಕವಚ]] * [[ಚೀನಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ಚರಿತ್ರೆ]] * [[ಚೀನಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]] * [[ಚೀನಾದ ಅರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು]] * [[ಸಾರ್ವಭೌಮೀಯ ಚೀನಾದ ವಿದೇಶ ಸಂಬಂಧಗಳು]] * [[ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿಗಳು]] * [[ಹಾಂಕಾಂಗಿನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಮಾಕಾವ್ ನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದ ಮಹಾರಾಜರುಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದವರು]] * [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಚೀನಾದ ಕೂಡುನದಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ನೌಕಾ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ]] * [[ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲರೇಖೆ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥವಿವರಣ ಸೂಚಿ == === ಭೂ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಳು === * ಎಬಾರ್ಹಾರಡ್, ವೊಲ್ಫ್ರಂ ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾ'', (2005) 380ಪುಟಗಳು, [https://books.google.com/books?id=5LgjunIn1CEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:history+intitle:china&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;sig=k1CgHXYb6jQ6BgdwVpUWngov7So ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಎಬ್ರೆ, ಪಟ್ರೀಸಿಯ ಬಕ್ಲಿ, ಅಂಡ್ ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿಂಗ್ ಲಿಯೂ. ''ದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೆಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (1999) 352 ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Cambridge-Illustrated-History-China-Histories/dp/052166991X/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346890&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್, ಮೆರ್ಲೆ ''ಚೀನಾ: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 2ನೆ ಆವೃತ್ತಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, (2006). 640 ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/China-New-History-Second-Enlarged/dp/0674018281/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346975&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಗರ್ನೆಟ್ ಜಾಕ್ಸ್, ಜೆ.ಆರ್. ಫಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾಸ್ ಸಿವಿಲಿಸೇಶನ್'' (1996), ಏಕಸಂಪುಟ ಆವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಿರುವ ಅನ್ವೇಷಣ ಗ್ರಂಥ [http://www.amazon.com/History-Chinese-Civilization-Jacques-Gernet/dp/0521497817/ref=sr_1_11?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197220627&amp;sr=1-11 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸು, ಇಮ್ಮ್ಯನುಅಲ್ ಚುಂಗ್-ಯು ''ದ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ'' 6ನೆ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಆಕ್ಸ್ ಫಾರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್,1999), ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗ್ರಂಥ 1644-1999, 1136ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Rise-Modern-China-Immanuel-Hsu/dp/0195125045/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238178&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಹುವಾಂಗ್, ರೆ ''ಚೀನಾ - ಅ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1997) 335 ಪು ಒಂದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಓದುಗರಿಗಲ್ಲ. http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ ''ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ'' * ಕೀ ಜಾನ್ ''ಚೀನಾ: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2009), 642 ಪು * ಲಟೋರೆಟ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಸ್ಕಾಟ್ ''ದ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (1917) 273ಪುಟಗಳು [https://books.google.com/books?id=fSIPAAAAYAAJ&amp;dq=inauthor:latourette&amp;num=30&amp;as_brr=1 ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ ] * ಮೈಕೆಲ್, ಫ್ರಾನ್ಜ್ ''ಚೀನಾ ಥ್ರೋ ದಿ ಎಜಸ್: ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅ ಸಿವಿಲೈಸೇಷನ್ '' (1986). 278ಪು; [http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ [[ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ]] * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ W. ''ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಚೀನಾ'', 900–1800 ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 1999, 1,136ಪುಟಗಳು, ದಿ ಅಥಾರಿಟೆಟಿವ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸಾಂಗ್, ಮಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಕಿನ್ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತೀಸ್; [http://www.amazon.com/Imperial-China-900-1800-F-Mote/dp/0674012127/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197237736&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಡೋರೋತಿ ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೆಡಿಯ ಆಫ್ ಚೀನಾ: ಡಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ರೆಫೆರೆನ್ಸ್ ಟು ಚೀನಾ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ '' ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ಫೈಲ್, 1999. 62ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Encyclopedia-China-Essential-Reference-History/dp/0816043744/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346428&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ J.A.G. ''ಅ ಕನ್ಸೈಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, 1999. 341 ಪು. * ಶೋಪ್ಪಾ, ಆರ್. ಕೀತ್. ''ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯ ಗೈಡ್ ಟು ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ಕೊಲಂಬಿಯ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 2000. 356ಪು. [http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ [[ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ]] * ಸ್ಪೆನ್ಸ್, ಜೊನಾಥನ್ ಡಿ. ''ದಿ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ'' (1999), 876ಪು; 1644 ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ, ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ರಚನೆಯಾದಂತಹ ಗ್ರಂಥ; [http://www.amazon.com/Search-Modern-China-Jonathan-Spence/dp/0393307808/ref=pd_sim_b_title_2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] [http://www.questia.com/read/98946348 ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಎಡಿಶನ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಎಟ್ [[Questia]] * ವೆನ್, ಹಾನ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆ ಎಡಿಶನ್ ''ವಾರ್ ಫೇರ್ ಇನ್ ಚಿನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ಇ.ಜೆ. ಬ್ರಿಲ್, 2000. 456ಪು [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109282565 ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್] * ವಾಂಗ್, ಕೆ-ವೆನ್, ಎಡಿಶನ್ ''ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ: ಎನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕಲ್ಚರ್, ಎಂಡ್ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಮ್ '' ಗಾರ್ಲ್ಯಂಡ್, 1998. 442ಪುಟಗಳು * ರೈಟ್, ಡೇವಿಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (2001) 257ಪು; [http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್] * [https://books.google.com/books?as_q=&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;btnG=Google+Search&amp;as_epq=&amp;as_oq=&amp;as_eq=&amp;as_libcat=0&amp;as_brr=1&amp;as_vt=history+china&amp;as_auth=&amp;as_pub=&amp;as_sub=&amp;as_drrb=c&amp;as_miny=&amp;as_maxy=&amp;as_isbn= ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಓಲ್ಡರ್ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್ (ಪ್ರಿ 1923)] === ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ === * ಚಾಂಗ್, ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿ ''ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯೆಂಟ್ ಚೀನಾ'', ಏಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1986 * 9000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ. ಚೀನಾದ ಹೆನನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಿಯಾಹುವಿನಲ್ಲಿ ಬುರುಗು ಬರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪಾನೀಯದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸೇವನೆ ಡಾ. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಈ ಮ್ಯಾಕ್ ಗವರ್ನ್, ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ-ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಚೀನಾ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ. * ಚೀನಾದ ಆದಿಮಾನವರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ - ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಸ್ಟ್ರಟಿಗ್ರಾಪ್ಫಿಕ್ - ರಿಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಝು, ಜ್ಹಿಷೆಂಗ್ ಯಾನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಪೊಟ್ಸ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಎ. ಹಾಫ್ಮನ್. [http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf ] * ದ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಪಾಟರಿ ಇನ್ ಚೀನಾ - ಝಾಂಗ್ ಚಿ, ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ, ಪೀಕಿಂಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಚೀನಾ [http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf ] === ಶಾಂಗ್ ರಾಜ ಮನೆತನ === * ಡ್ಯುರಂಟ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ''ದಿ ಕ್ಲೌಡಿ ಮಿರರ್: ಟೆನ್ಶನ್ ಎಂಡ್ ಕನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ರೈತಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್'' (1995) === ಹ್ಯಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ === * [[ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ]] 1972. ದ ಚಿಯಾಂಗ್ ಬಾರ್ಬರಿಯನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದ ಎಂಪೈರ್ ಆಫ್ ಹಾನ್: ಅ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಪಾಲಿಸಿ ''ಪೇಪರ್ಸ್ ಎನ್ ಫಾರ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 16, ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1984 ''ಉತ್ತರ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ '' ''ದಿ ಪಾಲಿಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಸ್ ಆಫ್ ದ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್'' ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ 1984 ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಏಶಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1989 ನಂತರದ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ "''ದಕ್ಷಿಣದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಂಥದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ: ದ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಎಂಡ್ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ತ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್" ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ವು'', ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ಅಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮೊನೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಗ್ರಂಥದಿಂದ. ನ್ಯೂ ಸಿರೀಸ್ ನಂ.16 ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಅಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ 1989) [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html ] * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1996. ನಂತರದ ಹಾನ್ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತ: ಎನ್ ಔಟ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ದ ಸೇನಾ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್ ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ 189ರಿಂದ ೨೨೦ರವರೆಗಿನ ನಂತರದ ಹಾನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹುಯಾನ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಚಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸಿಮಾ ಗುಯಾಂಗ್ ರಚಿಸಿರುವ ಜಿಜ್ಹಿ ತಾಂಗ್ಜಿಯಾನ್ ನ 59 ಮತ್ತು 69ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿ, ವಿವರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಪ್ರಕಟಣೆ ಏಶಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮೊನೋಗ್ರಫ್ಸ್, ಹೊಸ ಸರಣಿ ನಂ. 21, ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಎಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್. ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ 1996 [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html ] * ದಬ್ಸ್, ಹೋಮರ್ ಎಚ್. 1938 -55 ''ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಾರ್ಮರ್ ಹಾನ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ ಬೈ ಪಾನ್ ಕು''. (3 ಸಂಪುಟಗಳು) * ಹಿಲ್ ಜಾನ್ ಎ. ರ ''ಜೇಡ್ ದ್ವಾರದಿಂದ ರೋಮ್ ನವರೆಗೆ: ಅ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಲ್ಕ್ ರೂಟ್ಸ್ ಡುರಿಂಗ್ ದಿ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ದಿನಾಸ್ಟೀ'' 2009) ISBN 978-1-4392-2134-1. * ಹಲ್ಸೇವೆ, A. F. P. ಮತ್ತು ಲೋಎವೆ M. A. N., ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''ಚೀನಾ ಇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯ: ದಿ ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೇಜ್ 125 BCE – CE 23: ಎನ್ ಅನ್ನೋಟೆಟೆಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೆಶನ್ ಆಫ್ ಚಾಪ್ಟರ್ಸ್ 61 ಎಂಡ್ 96 ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಾರ್ಮರ್ ಹಾನ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ''. (1979) * ಟ್ವಿಟ್ಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಲೋವೆ ಮೈಕೆಲ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್ 1986. ''ದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂಪುಟ I, ದಿ ಚಿನ್ ಎಂಡ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್ಸ್, 221 BCE – CE 220'' ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ === ಜಿನ್, 16 ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ರಾಜವಂಶಗಳು === * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1991. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಇನ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ಸೆಂಚುರಿ AD ''ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ'' ಸಂ. 1ಜೂನ್ 1991 ಪು. 1-36 ಸಂ. 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1991, ಪು. 143–164. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html ] * ಮಿಲ್ಲರ್, ಅಂದ್ರ್ಯು ''ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಚೌ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ'' (1959) === ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ === * ರೈಟ್, ಅರ್ಥರ್ ಎಫ್ 1978 ''ದಿ ಸುಯಿ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ : ದಿ ಯುನಿಫಿಕೆಶನ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''CE 581-617''. ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ. ನಾಫ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ISBN 0-394-49187-4 ; 0-394-32332-7 (ಪ್ರ). === ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಬೆನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ 2002. ''ಚೈನಾಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್: ಎವ್ರಿಡೇ ಲೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ'' ಆಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 0-19-517665-0. * ಶಫೆರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ H 1963 ''ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಚಸ್ ಆಫ್ ಸಮರ್ಕಂಡ್ : ಅ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ತಾಂಗ್ ಎಕ್ಸೋಟಿಕ್ಸ್'' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಡ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ 1 ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಎಡಿಶನ್ 1985. ISBN 0-520-05462-8. * ಶಫೆರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ H 1967. ''ದಿ ವರ್ಮೀಲಿಯನ್ ಬರ್ಡ್: ಟಾಂಗ್ ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ '' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಡ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ರಿಪ್ರಿಂಟ್ 1985. ISBN 0-520-05462-8. * ಶಾಫಾರ್, ಲಿಂಡಾ ನೋರೆನ್ 1996. ''ಮರಿಟೈಮ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಶಿಯ ಟು 1500'' ಅರ್ಮೊಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಎಂ.ಈ. ಶಾರ್ಪ್, Inc. ISBN 1-56324-144-7. * ವ್ಯಾಂಗ್, ಜ್ಹೆನ್ಪಿಂಗ್ 1991. ತಾಂ'ಗ್ ಮರಿಟೈಮ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ತ್ರೆಶನ್ ವ್ಯಾಂಗ್, ಜ್ಹೆನ್ಪಿಂಗ್ ''ಏಶಿಯ ಮೇಜರ್'' ಥರ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ವಲ್ಯುಂ IV, 1991, ಪು. 7–38. === ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಎಬ್ರೆ, ಪೆಟ್ರಿಸಿಯ ''ದಿ ಇನ್ನರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್: ಮೆರೆಜ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್'' (1990) * ಹೈಮ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಕಾನ್ರಾಡ್, ಶಿರೋಕೌರ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ಆರ್ಡರಿಂಗ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ : ಅಪ್ಪ್ರೋಚಸ್ ಟು ಸ್ಟೇಟ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್ ಚೀನಾ'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 1993 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft1000031p/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಶಿಬಾ, ಯೋಶಿನೋಬು 1970. ''ಕಾಮರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಸುಂಗ್ ಚೀನಾ '' ಜಪಾನೀ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ''ಸೊ-ಡೈ ಷೋ-ಗಯೋ--ಶಿ-ಕೆನ್ಕ್ಯು'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿತ ಟೋಕಿಯೋ, ಕಜ್ಮಾ ಶೋಬೋ, 1968. ಯೋಶಿನೋಬು ಶಿಬಾ ಮಾರ್ಕ್ ಎಲ್ವಿನ್ ರಿಂದ ಅನುವಾದ, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚೀನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ === ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಬ್ರೂಕ್ ಟಿಮೊತಿ ''ದಿ ಕನ್ಫುಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲೆಶರ್: ಕಾಮರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ '' (1998). [http://www.amazon.com/Confusions-Pleasure-Commerce-Culture-China/dp/0520221540/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246164&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಬ್ರೂಕ್ ಟಿಮೊತಿ ''ದಿ ಟ್ರಬಲ್ದ್ ಎಂಪೈರ್ : ಚೀನಾ ಇನ್ ದಿ ಯುವಾನ್ ಎಂಡ್ ಮಿಂಗ್ ಡಿನಾಸ್ತಿ'' 2010) 329 ಪುಟಗಳು ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಅ ಲಿಟ್ಲ್ ಐಸ್ ಏಜ್ ಆನ್ ದಿ ಎಂಪೈರ್, ಅಸ ದಿ ಎಂಪೈರ್, ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ವಿತ್ ಅ ಶಾರ್ಪ್ ಡ್ರಾಪ್ ಇನ್ ಟೆಂಪರೇಚರಸ್ ಇನ್ ದಿ 13 ಸೆಂಚುರಿ ದ್ಯುರಿಂಗ್ ವಿಚ್ ಟೈಮ್ ಮಂಗೋಲ ಲೀಡರ್ ಕುಬ್ಲಾ ಖಾನ್ ಮೂವ್ದ್ ಸೌತ್ ಇನ್ ಟು ಚೀನಾ * ದರ್ದೆಸ್ಸ್, ಜಾನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ''ಅ ಮಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ : ಟೈ-ಹೋ ಕಂಟಿ, ಕಿಯನ್ಗ್ಸಿ, ಫೋರ್ತೀನ್ತ ಟು ಸೇವೆನ್ತೀಂತ್ ಸೆನ್ಚುರೀಸ್'' (1983): ಯೂಸಸ್ ನ್ಯೂ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft2s2004qh/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಫಾರ್ಮರ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ''ಝು ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ಎರ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಲೆಗಿಸ್ಲೆಶನ್ : ದಿ ರಿ ಅರ್ಡರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸೊಸೈಟಿ ಫಲೊಇನ್ಗ ದಿ ಎರ ಆಫ್ ಮಂಗೋಲ್ ರೂಲ್ '' ಇ. ಜೆ. ಬ್ರಿಲ್, 1995 * ಗೂಡ್ರಿಚ್, ಎಲ್, ಕಾರ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಎಂಡ್ ಚವೊಯಿಂಗ್ ಫಂಗ್ ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮಿಂಗ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ '' (1976). * ಹುವಾಂಗ್ ರೆ ''1587, ಅ ಇಯರ್ ಆಫ್ ನೋ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕನ್ಸ್: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಸ್ಟಿ ಇನ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ '' (1981). [http://www.amazon.com/1587-Year-No-Significance-Dynasty/dp/0300028849/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246303&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಮನ್, ಸುಸಾನ್ ''ಪ್ರೆಸಿಯಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಚೀನಾಸ ಲಾಂಗ್ 18 ಸೆಂಚುರಿ '' (1997) * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎಂಡ್ ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂ. 7: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ, 1368–1644, ಭಾಗ 1.'' (1988). 976 ಪು. * ಶೀನ್ವಿಂಡ್, ಸಾರಾ ''ಅ ಟೆಲ್ ಆಫ್ ಟು ಮೆಲೋನ್ಸ್: ಎಂಪೆರರ್ ಎಂಡ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಇನ್ ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ '' (2006). [http://www.amazon.com/Tale-Two-Melons-Emperor-Subject/dp/0872208249/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246335&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ತ್ಸೈ, ಶಿಹ್-ಶಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ''ಪರ್ಪೆಚುಅಲ್ ಹೆಪಿನೆಸ್ : ದಿ ಮಿಂಗ್ ಎಂಪೆರರ್ ಯಂಗ್ಲ್ '' (2001). [http://www.amazon.com/Perpetual-Happiness-Ming-Emperor-Yongle/dp/0295981245/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246363&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎಂಡ್ ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂ. 7: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ, 1368–1644'', ಭಾಗ 1, 1008 ಪುಟಗಳು. [https://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮೋಟೆ ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 8: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ, 1368–1644, ಪಾರ್ಟ್ 1.'' ** ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮೋಟೆ ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 8:ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ, 1368–1644, ಪಾರ್ಟ್ 2 '' (1998). 1203ಪು === ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ಎಂಡ್ ಲಿಯೂ, ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿಂಗ್, ಎದಿ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 2: ಲೇಟ ಚಿಂಗ್, 1800–1911, ಪಾರ್ಟ್ 2.'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 1980. 754 ಪು * ಪೀಟರ್ಸನ್, ವಿಲ್ಫ್ರೆಡ್.ಜೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 9: ಪಾರ್ಟ್ ೨ ಲೇಟ ಚಿಂಗ್ ಡಿನಾಸ್ತಿ 1800'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 2002. 753 ಪು * ರಾವ್ಸ್ಕಿ, ಎವೆಲಿನ್ ಎಸ. ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಎಂಪರರ್ಸ್: ಅ ಸೋಶಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಇನ್ಸ್ತಿತ್ಯೂಷನ್ಸ್'' (2001) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft8d5nb4v4/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಸ್ತ್ರುವ್, ಲಿಂ ಎ. ಎದಿ ''ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಟೈಮ್ '' (2004). 412 ಪು * ಸ್ತ್ರುವ್, ಲಿಂ ಎ. ಎದಿ ದಿ ''ವೈಸಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಮಿಂಗ್-ಕಿಂಗ್ ಕ್ಯಟಕ್ಲಿಸ್ಮ್: ಚೀನಾ ಇನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಜಾಸ್ '' [http://www.amazon.com/Voices-Ming-Qing-Cataclysm-China-Tigers%60/dp/0300075537/ref=sr_1_3?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197220627&amp;sr=1-3 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಯಿಜ್ಹುಂಗ್, ಡಿಂಗ್ ರೆಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಕಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್. ''ಚೈನೀಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ವಿಂಟರ್ 2009/2010, ಸಂ. 43 ಸಂಚಿಕೆ 2, pp 92–96, ಗ್ರಂಥವು ನಾನ್ -ಹಾನ್ ಮನೆತನದವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಚು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಚು ಜನಾಂಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಮತ್ತು ಗೆಲುವುಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕೃತಿಯು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ, ಕಿಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಗಣರಾಜ್ಯದ ಯುಗ === * ಬರ್ಗೆರ್, ಮೇರಿ ಕ್ಲೇರ್ ''ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್'' 480ಪು, ದಿ ಸ್ಟೇನ್ಡರ್ಡ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ * ಬೂರ್ಮನ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಎಲ್. ''ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ '' (Vol. I-IV ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿ 1967-1979). 600 ಚಿಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಚರಿತ್ರೆಗಳು [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;dq=+Biographical+Dictionary+of+Republican+China&amp;pg=PP1&amp;ots=2vo5nw0qS0&amp;sig=fxzwBb475KIbQBr8KGRDrkVSvl8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPA1,M1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] ** ಬೂರ್ಮನ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಎಲ್.ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್ ಇನ್ ಬೂರ್ಮನ್ ಎದಿ ''ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ'' (1970) 3: 170-89, [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;pg=PA172&amp;lpg=PA172&amp;dq=+YANG+CH'%C3%9C-Y%C3%9CN&amp;source=web&amp;ots=2vo5nB_pW4&amp;sig=z9_ba59M35GI7n85WvjZR5zS3HU&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA170,M1 ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಡ್ರೆಯರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್. ''ಚೀನಾ ಎಟ್ ವಾರ್ 1901-1949'' (1995). 422 ಪು * ಈಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ''ಸೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ತ್ರಕ್ಶನ್: ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ಇನ್ ವಾರ್ ಎಂಡ್ ರೆವಲೂಶನ್, 1937- 1945. '' (1984) * ಈಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ''ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಎರಾ ಇನ್ ಚೀನಾ 1927-1949'' (1991) [http://www.amazon.com/Nationalist-Era-China-1927-1949/dp/0521385911/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1204422788&amp;sr=8-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಫೇರ್ ಬೇಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 12, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ 1912-1949. '' ''ಪಾರ್ಟ್ 1.'' (1983). 1001 ಪು * ಫೇರ್ ಬೇಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ಎಂಡ್ ಫೆವೆರ್ಕರ್ ಅಲ್ಬರ್ತ್ಸ್ ಎಡಿಶನ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 13, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ 1912-1949. ಪಾರ್ಟ್ 2'' (1986). 1092 ಪು * ಗೊರ್ಡನ್, ಡೇವಿಡ್ ಎಂ. ''ದಿ ಚೀನಾ-ಜಪಾನ್ ವಾರ್, 1931–1945'' ''ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' v70#1 (2006) 137-182; ಮೇಜರ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಓವರ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಆಲ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್ ಬುಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಇಂಟರ್ಪ್ರೆತೆಶನ್ಸ್ ಇನ್ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸ್]] * ಸಿಯುಂಗ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಸಿ. ಎಂಡ್ ಸ್ಟೀವನ್ I ಲೆವಿನ್ ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ಚೀನಾಸ್ ಬಿಟರ್ ವಿಕ್ಟರಿ: ದಿ ವಾರ್ ವಿಥ್ ಜಪಾನ್, 1937-1945'' (1992) ಎಸ್ಸೇಸ್ ಬೈ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್; [http://www.questia.com/library/book/china s-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಫ್ರಂ [[Questia]]; [http://www.amazon.com/Chinas-Bitter-Victory-Japan-1937-1945/dp/156324246X/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1195984482&amp;sr=1-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸಿ-ಶೆಂಗ್, ಚಿ ''ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ಎಟ್ ವಾರ್: ಮಿಲಿಟರಿ ದಿಫೀಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕೊಲಾಪ್ಸ್ 1937–1945'' (1982) * ಹುಂಗ್, ಚಾಂಗ್-ಟೈ ''ವಾರ್ ಎಂಡ್ ಪಾಪುಲರ್ ಕಲ್ಚರ್: ರೇಸಿಸ್ಟನ್ಸ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ 1937-1945'' (1994) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft829008m5/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ರುಬಿನ್ಸ್ಟೀನ್, ಮುರ್ರೆ ಎ. ಎಡಿಶನ್ ''ತೈವಾನ್: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2006), ಪು. 560 * ಶಿರೋಯಾಮ, ಟೋಮೊಕೋ ''ಚೈನಾ ದ್ಯೂರಿಂಗ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ದಿಪ್ರೇಸ್ಶನ್: ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಎಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕಾನಮಿ. 1929-1937'' (2008) * ಶುಯುನ್, ಸುನ್ ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಂಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಮಿಥ್'' (2007) * ಟೇಲರ್, ಜೆ ''ದಿ ಜನರಲಸ್ಸಿಮೋ: ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಸ್ತ್ರಗ್ಗಲ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ '' (2009) ISBN 978-0-674-03338-2 * ವೆಸ್ತಾದ್, ಆಡ್ ಅರ್ನ್ ''ದಿಸಿಸಿವ್ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಸ್: ದಿ ಚೈನೀಸ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್, 1946-1950 '' (2003). 413 pp. ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಇತಿಹಾಸ === ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಯುಗ, 1949- ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ === * ಬರ್ನೋಯಿನ್, ಬಾರ್ಬರ, ಎಂಡ್ ಯು ಚಾನ್ಗೆನ್ ''ಝೌ ಎನ್ಲಾಯಿ: ಅ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಲೈಫ್'' (2005) [http://www.amazon.com/Zhou-Enlai-Political-Barbara-Barnouin/dp/9629962446/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477281&amp;sr=1-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಬಾಮ್, ರಿಚರ್ಡ್ ದಿ. ರೆಡ್ ಎಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್: ದಿ ಪೋಲಿಟಿಕೋ-ಇಡಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಫೌಂದೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ'ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಲೀಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್. ''ಎಷಿಯನ್ ಸರ್ವೇ''. ವಾಲ್ಯೂಮ್ 4. No. 9, ಸೇಪ್ಟ್ 1964 ) ಪುಟಗಳು 1048–1057 [http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(196409)4%3A9%3C1048%3A%22AETPF%3E2.0.CO%3B2-%23 ಇನ್ JSTOR] * ಬೇಕರ್, ಜಸ್ಪರ್ ''ಹಂಗ್ರಿ ಘೋಸ್ತ್ಸ್: ಚೀನಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಮೈನ್'' (1996) ಎನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲೀಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ 1950 * ಚಾಂಗ್, ಜುಂಗ್, ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಹಾಲ್ಲಿಡೇ ''ಮಾವೋ: ದಿ ಅನ್ನೋನ್ ಸ್ಟೋರಿ'' (2005), 814 ಪುಟಗಳು, ISBN 0-679-42271-4 * ಡಿತ್ತ್ಮರ್, ಲೋವೆಲ್. ''ಚೀನಾಸ್ ಕಂಟಿನ್ಯುಅಸ್ ರೆವಲೂಶನ್: ದಿ ಪೋಸ್ಟ್-ಲಿಬರೆಶನ್ ಎಪೋಕ್, 1949-1981'' (1989) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft3q2nb24q/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಆನ್ಲೈನ್ ಫ್ರೀ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ದಿಯೇತ್ರಿಚ್, ಕ್ರೆಗ್ ''ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚೀನಾ: ಅ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 3ನೆ ಎಡಿಶನ್ (1997), 398 ಪುಟಗಳು. [http://www.amazon.com/Peoples-China-History-Craig-Dietrich/dp/0195106288/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238522&amp;sr=8-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಕಿರ್ಬಿ, ವಿಲಿಯಂ ಸಿ, ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ರೀಲ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಚೀನಾ '' (2004). 416 ಪು * ಕಿರ್ಬಿ, ವಿಲಿಯಂ ಸಿ, ರಾಸ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ. ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಗ್, ''ನಾರ್ಮಲೈಸೆಶನ್ ಆಫ್ ಯು.ಎಸ. ಚೀನಾ ರಿಲೇಶನ್ಸ್: ಏನ್ ಇಂತರ್ನ್ಯಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ. '' (2005). 376 ಪು * ಲಿ, ಕ್ಸಿಯಬಿಂಗ್ ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನೀ ಆರ್ಮಿ (2007) ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್ * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಜಾನ್ ಕೆ. ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 15: ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೆಪಬ್ಲಿಕ್, ಪಾರ್ಟ್ 2: ರೆವಲೂಶನ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ದಿ ಚೈನೀಸ್ ರೆವಲೂಶನ್ಸ್. 1966-1982 '' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು.ಪ್ರೆಸ್. ಪು 1108 * ಮಿಸ್ನರ್, ಮೌರಿಸ್ ''ಮಾವೊಸ್ ಚೀನಾ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೀಪಬ್ಲಿಕ್'', 3ನೆ ಎಡಿಶನ್ (ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್, 1999) ಡೇನ್ಸ್ ವಿಥ್ ಥಿಯರತಿಕಲ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಪ್ಪ್ರೋಚ್ [http://www.amazon.com/Maos-China-After-History-Republic/dp/0684856352/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238473&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸ್ಪೆನ್ಸ್, ಜೋನಾತನ್ ''ಮಾವೋ ಜೆದಾಂಗ್'' (1999) [http://www.amazon.com/Mao-Zedong-Penguin-Life-Lives/dp/0670886696/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477500&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಶುಯುನ್, ಸುನ್ ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಸ ಕಮ್ಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಮಿಥ್'' (2007) * ವಾಂಗ್, ಜಿಂಗ್ ''ಹೈ ಕಲ್ಚರ್ ಫೀವರ್: ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಎಸ್ಥೆತಿಕ್ಸ್, ಎಂಡ್ ಐದಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ಡೆಂಗ್ಸ್ ಸ್ ಚೀನಾ'' (1996) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft0489n683/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ವೆನ್ಕಿಯನ್, ಗಾವೋ ''ಝೌ ಎನ್ಲೈ: ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನರಿ'' 2007 [http://www.amazon.com/Zhou-Enlai-Last-Perfect-Revolutionary/dp/158648415X/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477281&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ 1966-76 ==== * ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪಾಲ್. ''ಚೀನಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ'' (2008), ಅ ಫೆವರಬಲ್ ಲುಕ್ ಎಟ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ [http://www.amazon.com/Chinese-Cultural-Revolution-History/dp/0521875153/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1214281188&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಎಷೆರಿಕ್, ಜೋಸೆಫ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಪಿಕೊವಿಕ್ಜ್, ಪಾಲ್ ಜಿ, ಎಂಡ್ ವಾಲ್ದರ್, ಎಂದ್ರ್ಯೂ ಜಿ. ''ಚೈನಾಸ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ ಎಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (2006). 382 ಪು [http://www.amazon.com/Cultural-Revolution-Shorenstein-Asia-Pacific-Research/dp/0804753504/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197221379&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಜಿಯಾನ್, ಗುವೋ, ಸಾಂಗ್, ಯಂಗೆಯಿ, ಝೌ ಎಂಡ್ ಯುವಾನ್ ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಚೀನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' (2006). 433 ಪು * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್. 15 : ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೀಪಬ್ಲಿಕ್, ಪಾರ್ಟ್ 2; ರೆವಲೂಶನ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ಚೈನಾ ರೆವಲೂಶನ್, 1966-1982.'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, 1992. 1108 ಪು * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿಷೆಲ್ ಶೊಎನ್ಹಲ್ಸ ''ಮಾವೋ ನ ಕಡೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ '' (2006). * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ''ದಿ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್. 3: ದಿ ಕಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಟಕ್ಲಿಸ್ಮ್ 1961-1966.'' (1998). 733 ಪು * ಯಾನ್, ಜಿಯಾಕಿ, ಗಾವೋ, ಗಾವೋ ''ಟರ್ಬುಲೆಂಟ್ ಡೆಕೆಡ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' (1996). 736 ಪು === ಅರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ === * ಚೌ ಗ್ರೆಗರಿ ಸಿ. ''ಚೀನಾಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್'' (2nd ed. 2007)[http://www.amazon.com/Chinas-Economic-Transformation-Gregory-Chow/dp/1405156244/ref=pd_sim_b_img_3 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಎಲ್ವಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ''ರಿಟ್ರೀಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಲಿಫನ್ಟ್ಸ್: ಏನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾ '' (2004). 564 ಪು. * ಎಲ್ವಿನ್, ಮಾರ್ಕ್, ಲಿಯೂ, ತ್ಸುಯಿ-ಜಂಗ್, ''ಸೆಡಿಮೆಂಟ್ಸ ಆಫ್ ಟೈಮ್: ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಚೈನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (1998). 820 pp. * ಜಿ, ಜ್ಹೊವಜಿನ್, ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಶಾಂಘೈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್; ದಿ ರೈಸ್ ಎಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ಚಿನಾಸ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ'' (2003. 325 ಪು. * ನಾಟನ್, ಬಾರಿ ದಿ ಚೀನಾ ಎಕಾನಮಿ: ಟ್ರಾನ್ಸ್ಸಿಶಂಸ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರೋತ್ (2007) * ರಾವ್ಸ್ಕಿ, ಥಾಮಸ್ ಜಿ, ಮತ್ತು ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಎಂ. ಲಿ. ''ಚೈನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ತಿವ್'' : ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 1992 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft6489p0n6/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಶೀಹನ್, ಜಾಕೀ ''ಚೀನಾ ವರ್ಕರ್ಸ್: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ರೂತ್ಲೆದ್ಜ್, 1998, ಪುಟಗಳು 269 * ಸ್ಟುವರ್ಟ್-ಫಕ್ಷ್, ಮಾರ್ಟಿನ್, ''ಅ ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಎಂಡ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಎಶಿಯಾ: ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್, ಟ್ರೇಡ್ ಎಂಡ್ ಇನ್ಫ್ಲುಎನ್ಸ'' (2003). 278 ಪು === ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ === * ಎಬ್ರೆ, ಪೆತ್ರಿಸಿಯ ''ದಿ ಇನ್ನರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್: ಮೆರೆಜ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್ '' (1990) * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್ ಮತ್ತು ವಾಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ: ಲಿಂಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಗ್ರಂಥ. ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008, ಸಂ. 113, ಸಂಚಿಕೆ 5, ಪುಟಗಳು 1404 -1421 * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್ ''20ನೆ ಶತಮಾನದ ಚೀನಾದ ಲಾಂಗ್ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು''. (2007) [http://escholarship.org/uc/gaia_gaia_books ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್, ಎಮಿಲಿ ಹನಿಗ್, ಸುಸಾನ್ ಮ್ಯಾನ್, ಮತ್ತು ಲೀಸಾ ರಾಫೆಲ್, ''ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ'' (1998) * ಕೋ, ದೊರೋಥಿ ''ಟೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ನರ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಚೀನಾ 1573-1722'' (1994) * ಮನ್, ಸೂಸನ್ ''ಪ್ರೀಶಿಯಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಚಿನಾಸ್ ಲಾಂಗ್ 18ಥ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (1997) * ವಾಂಗ್, ಶುಒ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇನ್ ಚೀನಾ: ದಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಟೀಚರ್'' ಮೇ2006, ಸಂಪುಟ 39, ಸಂಚಿಕೆಗಳು 3, ಪುಟಗಳು 315–323 == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * [http://www.princeton.edu/~classbib/ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚರಿತ್ರೆ ] * ಅಬ್ರಮ್ಸನ್, ಮಾರ್ಕ್. ಎಸ್. 2008). ''ಎತ್ನಿಕ್ ಐಡೆನ್ಟಿಟಿ ಇನ್ ಟಾಂಗ್ ಚೀನಾ'' ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ ISBN 978-0-8122-4052-8. * ಅನ್ಕೆರ್ಲ್ ಜಿ.ಸಿ. ''ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು : ಅರಬ್, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಭಾರತಿ, ಚೀನಾ, ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ'' INU ಪ್ರೆಸ್ ಜಿನೇವ, 2000 ISBN 2-88155-004-5. * [[ಕ್ರೀಲ್, ಹೆರ್ಲೀ ಗ್ಲೆಸ್ಸ್ನರ್]] ''ಚೀನಾದ ಹುಟ್ಟು '' 1936. * [[ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್]], ''ಚೀನಾ:ಒಂದು ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಾಸ್, ಬೆಲ್ಕನ್ಯಪ್ ಪ್ರೆಸ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, 1992 ISBN 0-674-11670-4 * [[ಫೆಯಿಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್]], ''ದಿ ಚೀನಾ ಟ್ಯಾನ್ಗಲ್: ಪರ್ಲ್ ಹರ್ಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಿಶನ್ ವರೆಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು'', ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1853 * [[ಹಮ್ಮಂಡ್, ಕೆನ್ನೆತ್. ಜೆ]]. [http://www.thegreatcourses.com/ttcx/coursedesclong2.aspx?cid=8320&amp;id=8320&amp;d=From+Yao+to+Mao%3A+5000+Years+of+Chinese+History&amp;pc=History%20-%20Ancient%20and%20Medieval ಯಾವೋ ನಿಂದ ಮಾವೋ ನ ವರೆಗೆ: ೫೦೦೦ವರ್ಶಗಲ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928210136/http://www.thegreatcourses.com/ttcx/coursedesclong2.aspx?cid=8320&id=8320&d=From+Yao+to+Mao%3A+5000+Years+of+Chinese+History&pc=History%20-%20Ancient%20and%20Medieval |date=2007-09-28 }} ದಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 2004 (ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉಪನ್ಯಾಸ ) * [[ಗೈಲ್ಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆಲೆನ್]] [http://www.gutenberg.org/etext/2076 ''ಚೀನಾ ನಾಗರೀಕತೆ '' ] [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್]] ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇತಿಹಾಸ, ಮೂಲ ಪ್ರಕಟಣೆ 1911 * [[ಗೈಲ್ಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆಲೆನ್]]. [http://www.gutenberg.org/files/2156/2156-h/2156-h.htm ''ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಂಚು ಜನಾಂಗ'' ] ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್ ಇ-ಪುಸ್ತಕ 1912ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನ ಅಳಿದು ಹೋದಾಗ, ಆ ಮನೆತನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ * [[ಕೊರೋತಯೇವ್]] ಎ. ಮಲ್ಕೊವ್ ಎ., ಖಾಲ್ಟೂರಿನ ಡಿ. ''ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯ; ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲೆನ್ನಿಯಲ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ'' ಮಾಸ್ಕೋ: URSS, 2006. ISBN 5-484-00559-0 [http://urss.ru/cgi-bin/db.pl?lang=en&amp;blang=en&amp;page=Book&amp;list=14&amp;id=37484 ] (ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ]]) * [[ಲೌಫೆರ್ ಬೇರ್ತೋಲ್ದ್]] 1912. ''ಜೇಡ್: ಚೀನಾ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ'' ಮರುಮುದ್ರಣ: ಡೋವರ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 1974. * ಮುರ್ರೆ, ಹು, ಕ್ರಾಫಾರ್ಡ್, ಜಾನ್, ಗೊರ್ಡನ್, ಪೀಟರ್, [https://books.google.com/books?id=PJEoAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover ''ಚೀನಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ'' ] ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ & ಲಂಡನ್: ಆಲಿವರ್ & ಬೋಯ್ದ್, 1836, 3 ಸಂಪುಟಗಳು * ಟೆರ್ರಿಲ್ ರಾಸ್ಸ್, ''800,000,000: ದಿ ರಿಯಲ್ ಚೀನಾ'', ಬೋಸ್ಟನ್, ಲಿಟಲ್, ಬ್ರೌನ್, 1972 * ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಎಂಡಿಮಿಯಾನ್ ಪಾರ್ಟಾರ್, [https://books.google.com/books?id=ERnrQq0bsPYC&amp;printsec=frontcover ''ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ - ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿ'' ], ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಮಾಸ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಏಶಿಯ ಸೆಂಟರ್ (ಫಾರ್ ದಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೆಂಚಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರ), 2000, 1181 p., ISBN 0-674-00247-4; ISBN 0-674-00249-೦ == ಎಕ್ಸ್ಟರ್ನಲ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ == {{Commons category|History of China}} * [http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm ಚೀನಾ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} ಬೈ [[ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸಿನಿಕ]] {{zh icon}} * [http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm ಮೆನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ತ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} ಬೈ [[ಅಕಾಡೆಮಿಕ ಸಿನಿಕ]] {{zh icon}} * [http://www.badley.info/history/China.index.html ಚೀನಾ ಕ್ರೋನೋಲಜಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಡಾಟಾಬೇಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108032715/http://www.badley.info/history/China.index.html |date=2010-11-08 }} * [http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm ಅ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಗೈಡ್ ಫಾರ್ ಚೀನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }} * [http://www.ancientchinalife.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಚೀನಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207100548/http://ancientchinalife.com/ |date=2011-02-07 }} * [http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ ಚೈನೀಸ್ ಸೀಜ್ ವಾರಫೆರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }} - ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಅರ್ಟಿಲರೀ ಎಂಡ್ ಸೀಜ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅನ್ತಿಕಿಟಿ - ಎನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟ್ಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಬ್ರಾಟ್ ಟು ಯು ಬೈ [http://www.history-forum.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] * [http://pem.org/yinyutang/ ''ಯಿನ್ ಯು ತಾಂಗ್: ಅ ಚೈನೀಸ್ ಹೋಂ'' ]. ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಟ್ಟೆಂಟ್ಸ ಆಫ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ ದ್ಯುರಿಂಗ್ ದಿ ಕಿಂಗ್ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ ಎಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಪರಟಿನೆನ್ಸ್ ಟು ಚೈನೀಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ * [http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''ಅರ್ಲಿ ಮೆಡೀವಲ್ ಚೈನಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }} - ಇದೊಂದು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಪತ್ರಿಕೆ. ಅಂದಾಜಾಗಿ ಹಾನ್ ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * [https://web.archive.org/web/20080116175553/http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವೊಲೂಶನ್ ಪ್ರಾಪಗಂಡಾ ಪೋಸ್ಟರ್] * [http://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 ಚೀನಾ ರಿದಿಸ್ಕವರ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] -ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ 100 ನಿಮಿಷಗಳ ಉಪನ್ಯಾಸ - ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ/ವಿದ್ವಾಂಸ ಯು ಯಿಂಗ್ -ಶಿಹ್, ಎಮೆರಿಟಸ್ ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್, ಈಸ್ಟ್ ಎಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ * [http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಯುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು - 5ರಿಂದ 9ನೆ ತರಗತಿಗಳ ತನಕ - 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಂಕ್ಸ್ * ವೊಲ್ಫ್ರಂ ಎಬರ್ಹರ್ಡ್, [http://www.gutenberg.org/files/17695/17695-h/17695-h.htm ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ] (ಆನ್ಲೈನ್) ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2006 [EBook #17695], ISO-8859-೧ * [http://www.pbs.org/kqed/chinainside/ ಚೀನಾ ಫ್ರಂ ದಿ ಇನ್ಸೈಡ್] - 2006 PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ KQED ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರಾನಡ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಫಾರ್ PBS, ಗ್ರಾನಡ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಬಿಬಿಸಿ * [http://www.ourorient.com/ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಸ್ಟೈಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325192112/http://www.ourorient.com/ |date=2010-03-25 }} ದಿ ಜೇನ್ಯೂನ್ ಸೌಲ್ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ * [http://chinese.dsturgeon.net/ ಚೈನೀಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಚೈನೀಸ್ ವರ್ಕ್ಸ್ * [http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಎಷಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }} ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕಲ್ಚರ್ ಎಂಡ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಎಷಿಯನ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು * [http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ : ಪರಿವಿಡಿ] - ಕೆಯೋಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ * [http://www.history-forum.com/forum/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712213414/http://www.history-forum.com/forum/ |date=2011-07-12 }} - [http://www.history-forum.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] ನ [http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html ಎಷಿಯಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }} ಇಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ. * ಡೌನ್ಲೋಡೆಬಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್: ಬ್ರಾನ್ಜ್ ಏಜ್ ನಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಟರಿಂ ಬೇಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ವೆಸ್ಟ್-ಈಸ್ಟ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಜನವಸತಿ. ಲಿ ಎಟ್ ಅಲ್ ''BMC ಬಯಾಲಜಿ'' 2010, 8:15. [http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf ] {{DEFAULTSORT:History Of China}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸ]] 5k9lwlqkhimpk89bctpa01jcq9663y5 0 24813 1370958 1346404 2026-03-31T10:39:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370958 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Charlie Sheen | image = CharlieSheenMarch2009.jpg | caption = Sheen in March 2009 | birth_name = Carlos Irwin Estévez | birth_date = ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೫ | birth_place = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯು.ಎಸ್.ಎ]] | occupation = ನಟ | years_active = 1974–ಪ್ರಸ್ತುತ | spouse = ಡೊನ್ನಾ ಪೀಲೆ (೧೯೯೫-೧೯೯೬)<br />[[m:en:Denise Richards|ಡೆನಿಸ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್]] (೨೦೦೨-೨೦೦೬)<br /> [[m:en:Brooke Mueller|ಬ್ರೂಕ್ ಮುಲ್ಲರ್]] (೨೦೦೮-೨೦೧೦) | ಪೋಷಕರು = [[m:en:Martin Sheen|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್]]<br />[[Janet Sheen|Janet Templeton]] | website = }} '''ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಇರ್ವಿನ್ ಎಸ್ಟಿವೆಝ್''' (ಜನನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩, ೧೯೬೫), ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ '''ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್''' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಈತ ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟ. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ೧೯೮೬ ವಿಯಟ್ನಾಮ್ ವಾರ್ ಡ್ರಾಮ ''ಪ್ಲಾಟೂನ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಸ್ ಟೈಲರ್, ೧೯೮೬ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿ ವ್ರೈತ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೇಕ್ ಕೆಸೆಯ್,'' ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಬಡ್ ಫಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು, ''ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್, ದಿ ''[[ಹಾಟ್ ಶಾಟ್ಸ್‌!]]'' '' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೇರಿ ಮೂವಿ ೩'' ಮತ್ತು ''೪'' ಗಳಂತಹ, ಅನೇಕ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಶೀನ್‌ ಟು ಸಿಟ್‌ಕೊಮ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು: ''ಸ್ಫಿನ್ ಸಿಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲಿ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್, ಮತ್ತು ''ಟು ಆಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲಿ ಹಾರ್ಪರ್‌‌ ಆಗಿ. == ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ == ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ, ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಇರ್ವಿನ್ ಎಸ್ಟಿವೆಝ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಟ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದೆ ಜನೆತ್ ಟೆಂಪಲ್ಟನ್ ದಂಪತಿಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನಾಗಿ, ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವರಾಗಿ ಶೀನ್ ಜನಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅವರ ಗುಪ್ತನಾಮವನ್ನು ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು ಥೆಲೋಗಿಯನ್, ಪಲ್ಟನ್ ಜೆ. ಶೀನ್ರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲಿ ಸಹ ಇದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="actors">[10] ^ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ದ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋನಲ್ಲಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ೨೦೦೭</ref> ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್’ರ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ''ದಿ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ವಾಸ್ ರೋಸೆಸ್‌'' ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಪೋಷಕರು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ, ಮಲಿಬುಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಶೀನ್ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಹ ನಟರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: ಎಮಿಲೊ ಎಸ್ಟೆವೆಝ್, ರಮೊನ್ ಎಸ್ಟೆವೆಝ್, ಮತ್ತು ರೆನೀ ಎಸ್ಟೆವೆಝ್. ಶೀನ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯದ, ಸಂತ ಮೊನಿಕದಲ್ಲಿನ ಸಂತ ಮೋನಿಕ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದ, ಮುಖ್ಯ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಟ್‌ಸ್ಟಾಪ್(ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಟದ ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ನಡುವಿನ ಫೀಲ್ಡ್‌‌ಸ್ಥಾನ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="actors"/><ref>{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/espn/page3/story?page=sheen/merron|title=How Good Was Charlie Sheen?|last=Merron|first=Jeff|date=2004-02-19|work=Page 3|publisher=ESPN|accessdate=2009-03-21}}</ref> ಅವರು ಮೊದಲೇ ನಟನೆಯಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಸಹೋದರ ಎಮಿಲೊ, ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ರೋಬ್ ಮತ್ತು ಚದ್ ಲೊವೆ, ಮತ್ತು ಹಳೇ ಸ್ನೇಹಿತ ಕ್ರಿಸ್ ಪೆನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸೂಪೆರ್-೮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಪಧವೀದರನಾಗುವ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ, ಅವರ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ದರ್ಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಾಜರಾತಿಗಾಗಿ ಶೀನ್‌ರನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="allmovie">{{cite news|url=http://movies.nytimes.com/person/65046/Charlie-Sheen/biography|title=Charlie Sheen|publisher=allmovie|accessdate=2009-03-21}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಶೀನ್ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ನಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸ್ಲೋವಿಕ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಶೀನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸ್ವಯ್ಝ್, [[ಸಿ. ಥಾಮಸ್ ಹವೆಲ್]], [[ಲೀ ಥಾಮ್ಸನ್]], ಮತ್ತು [[ಜೆನಿಫರ್ ಗ್ರೇ]]ರ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಟೀನ್ ಡ್ರಾಮ ''ರೆಡ್ ಡಾನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶೀನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇ ''ಪೆರ್ರಿಸ್ ಬುಲ್ಲರ್ಸ್ ಡೇ ಆಫ್'' (೧೯೮೬)ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುಕೂಡಿದರು. ಅವರು ಆಂಥಲೋಜಿ ಸೀರೀಸ್‌ನ ''ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌'' ನ ಒಂದು ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಿಯಟ್ನಮ್ ವಾರ್ ಡ್ರಾಮ ''ಪ್ಲಟೂನ್'' (೧೯೮೬), ಇದರಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಮತ್ತು ''ಪ್ಲಟೂನ್'' ಎರಡನ್ನೂ ಆಲಿವರ್ ಸ್ಟೋನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು; ಅದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋನ್ ತನ್ನ ಹೊಸಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಬೋರ್ನ್ ಆನ್ ದಿ ಪೋರ್ತ್ ಆಫ್ ಜುಲೈ'' (೧೯೮೯) ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಶೀನ್‌ರನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು, ಅದರ ನಂತರವಷ್ಟೆ ಶೀನ್‌ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟೋಮ್ ಕ್ರುಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಶೀನ್‌ಗೆ ಸ್ಟೋನ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಎಮಿಲಿಯೊನಿಂದ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯಿತು. ಸ್ಟೋನ್‌ನ ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ'' ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಮಿಯೊ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಟೋನ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ, ೧೯೭೬ರ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳದ ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಗ್ರಿಜ್ಲಿ'' ಯಲ್ಲಿ ರೋನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಶೀನ್‌ನನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎಯ್ಟ್ ಮೆನ್ ಔಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡರ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಫೆಸ್ಚ್‌‍ನಂತೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಎಮಿಲಿಯೊ ಎಸ್ಟೆವೆರ್ಜ್‌ನ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ''ಯಂಗ್ ಗನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನಃ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ''ಮೆನ್ ಅಟ್ ವರ್ಕ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಸಹ, ಅವರ ತಂದೆ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್‌ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ''ಕ್ಯಾಡೆನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮಿಲಟರಿ ಸ್ಟಾಕೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡುಕೋರರ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಬ್ಬಿ ಕಾರ್ಪ್ ಯಾಕ್ಷನ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ ''ದಿ ರಾಕೀ'' ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref name="actors"/> ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟ್‌ವೂಡ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಬಿಯೋಂಡ್ ದಿ ಲಾ'' ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ ಫಿಯರೆಂಟಿನೊ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಮಾಡ್ಸನ್‌ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಶೀನ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ, "ಇಸ್ ದೇರ್ ಲೈಫ್ ಆನ್ ಮಾರ್ಸ್? ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ನೇರ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, ''ಡಿಸ್ಕವರಿ ಮಾರ್ಸ್‌'' ನ್ನು ಬರೆದರು. ಮುಂದಿನ್ ವರ್ಷ,ಯಾಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, ''ನೊ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕಂಡಕ್ಟ್‌'' ನ್ನು ಶೀನ್ ಬರೆದು, ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು ಸಹ.<ref name="YH!M">{{cite web|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800020143/filmography|title=Charlie Sheen|publisher=[[Yahoo! Movies]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೩೦|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://www.webcitation.org/65T2enKmj?url=http://movies.yahoo.com/person/charlie-sheen/filmography.html|url-status=dead}}</ref> ''ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ''ಮನೀ ಟಾಕ್ಸ್'', ಮತ್ತು ದಿ ಸ್ಪೂಫ್ ''ಹಾಟ್ ಷಾಟ್ಸ್‌!'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಶೀನ್ ಅನೇಕ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಶೀನ್ ''ಸುಗರ್ ಹಿಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಎ&amp;ಇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ''ಬೀಯಿಂಗ್ ಜಾಹ್ನ್ ಮಾಲ್ಕೊವಿಚ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಪೂಫ್ ಶ್ರೇಣಿಯಾದ ''ಸ್ಕ್ರೇ ಮೂವೀ ೩'' ಮತ್ತು ನಂತರದ ''ಸ್ಕಾರಿ ಮೂವೀ ೪'' ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಸಿಟ್‌ಕಾಮ್ ''ಸ್ಫಿನ್ ಸಿಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮಿಚಾಯಲ್ ಜೆ. ಪಾಕ್ಸ್‌ರ ಬದಲಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು;<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/05/07/arts/charlie-sheen-delivers-a-new-spin-to-spin-city.html?pagewanted=all|title=Charlie Sheen Delivers A New Spin To 'Spin City'|last=Weinraub|first=Bernard|date=2001-05-07|work=The New York Times|page=E1}}</ref> ಶ್ರೆಣಿಯು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಶೀನ್ ಸಿಬಿಎಸ್ ಸಿಟ್‌ಕಾಮ್ ''ಟು ಆಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲೀ ಹಾರ್ಪೆರ್‌ರಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಇದು ''ಯವರಿಬಡಿ ಲವ್ಸ್ ರೇಮಂಡ್‌'' ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮಂಡೇ ನೈಟ್ ಟೈಮ್ ಸ್ಲಾಟ್‌ನ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ. ''ಟು ಆಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಶೀನ್’ರ ಪಾತ್ರವು ಅಸಂಗತವಾಗಿ ಶೀನ್’ರ ಬ್ಯಾಡ್ ಬೋಯ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Heffernan|first=Virginia|title=Swinging Bachelor's Peril: Beware of Geek Bearing Kid|url=https://www.nytimes.com/2003/09/22/arts/television-review-swinging-bachelor-s-peril-beware-of-geek-bearing-kid.html|work=The New York Times|date=2003-09-22|page=E6}}</ref> ಶೀನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಲೈಯನ್ಸ್‌ಗೇಟ್ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಹಾಸ್ಯ ''ಫುಡ್‌ಫೈಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಸ್ ಡಾಗ್‌ಟೆಕ್ಟಿವ್‌ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="YH!M"/> == ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == === ಪರೋಪಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === ಶೀನ್ ಲೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೆನಿಮ್ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಈ ನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶೀನ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ತಾನು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಗುಣಮುಖರಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ೨೦೦೬ರಿಂದ ಏಡ್‌ ಫಾರ್ ಏಯ್ಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗನಾದ, ಶೀನ್‌ನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೇ ನೀಡುವ ''ಎ‌ಎಫ್‌ಎ ಏಂಜಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ''೨೫ನೇ ಬೆಳ್ಳಿ ಮಹೋತ್ಸವ'' ೨೦೦೯ ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>ಏಯ್ಡ್ ಫಾರ್ ಏಯ್ಡ್ಸ್ ೨೫ನೆಯ ಸಿಲ್ವರ್ ಆನಿವರ್ಸರಿ ರಿಸೆಪ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾರಂಭ, ನವೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೦೯ “[http://www.aidforaids.net/events.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028083812/http://www.aidforaids.net/events.html |date=2010-10-28 }}”</ref> ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು. ಏಡ್ಸ್ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಲಾಸ ಎಂಜಲೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಬೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಡ್ರಾಗ್ ಶೋ<ref>ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಏಯ್ಡ್ ಫಾರ್ ಏಯ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬”[http://www.tmz.com/2006/10/23/charlie-sheen-does-drag-sort-of/ ]” ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref> ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌<ref>ಏಯ್ಡ್ ಫಾರ್ ಏಯ್ಡ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ [http://www.aidforaids.net/events.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028083812/http://www.aidforaids.net/events.html |date=2010-10-28 }} ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref> ನಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>’’ಅಕ್ಸೆಸ್ ಹಾಲಿವುಡ್’’ ವೀಡಿಯೊ ಸಂದರ್ಶನ, ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮”[http://www.accesshollywood.com/access-extended-maria-menounos-judges-best-in-drag-show_video_775419?__source=omg ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515014852/http://www.accesshollywood.com/access-extended-maria-menounos-judges-best-in-drag-show_video_775419?__source=omg |date=2011-05-15 }}” ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref><ref>ಸೌಂಡರ್ಸ್, ಟಿಮ್, ‘’ಚೆಕ್ ಔಟ್ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ದಿಸ್ ವೀಕೆಂಡ್.’’ ''ಲುಕ್ ಟು ದಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್; ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಗಿವಿಂಗ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ೨೪, ೨೦೦೯. "[http://www.looktothestars.org/news/1398-check-out-the-best-in-drag-this-weekend ]”ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref> ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ನಟ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೀನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ನಟರನ್ನು ಕರೆತಂದನು.<ref>''ದಿ ಇನ್‌ಸೈಡರ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪, ೨೦೦೭ ‌ಮಾರ್ಚ್‌ ೯, ೨೦೦೯. "[http://www.theinsider.com/news/411727_Martin_Sheen_Beats_Perez_Hilton_in_Popularity_Competition_with_the_Gays ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}"ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref> ಶೀನ್‌ನ ಏಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಆಸಕ್ತಿ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ರಯಾನ್ ವೈಟ್ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈತನು ಹಿಮೊಫೀಲಿಯಾ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು ರಕ್ತದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸೋಂಕಿತಗೊಂಡು ನಂತರ ಏಡ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹೊರಟ ಇಂಡಿಯಾನದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ.<ref>ಫ್ರೀಡ್ಮನ್, ಜಾಕ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲ್ ಷಾ, ‘’ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಗ್ರೇಸ್.’’ ''ಪೀಪಲ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್,'' ಮೇ ೩೦, ೧೯೮೮. “[http://www.people.com/people/archive/article/0,,20099075,00.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109142733/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20099075,00.html |date=2011-01-09 }}” ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೧೦</ref><ref>ಸಿಟ್ರನ್, ಅಲನ್, ‘’ಚಾರಿಟಿ ರೀಚಸ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್--ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸೇ ಇಟ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಶಾರ್ಟ್.’’ ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ನವೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೮೮.“[http://articles.latimes.com/1990-11-02/news/mn-3707_1_hollywood-charity?pg=5 ]”‌ಮಾರ್ಚ್‌ ೯, ೨೦೦೯.</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸ್ಕರ, ಶೀನ್ ಕಿಡ್ಜ್ ಎಂಬ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.sheenkidz.com/index2.shtml|title=Official Sheen Kidz website|work=Our Concept|accessdate=2008-07-21|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215134247/http://www.sheenkidz.com/cgi-sys/suspendedpage.cgi|url-status=dead}}</ref> === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರ ದಾಳಿ === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦, ೨೦೦೬ರಂದು ಶೀನ್ ಯು.ಎಸ್.ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧೧ರ ದಾಳಿಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.<ref>{{cite web |title=Charlie Sheen on The Alex Jones Show |url=http://www.infowars.com/video/clips/news/september_11/032006_charlie_sheen_911_wm.htm |publisher=InfoWars |date=2006-03-20 |accessdate=2008-08-04}}</ref> ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದ ಗೋಪುರಗಳ ಪತನ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ನಾಶದಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite news |first=Ron |last=Brynaert|url=http://www.rawstory.com/news/2006/Sheen_interview_on_911_garners_media_0323.html |title=Controversial Charlie Sheen 9/11 interview begins to attract media attention |date=2006-03-23 |publisher=[[Raw Story]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೭}}</ref> ಆತನು ವಿಮರ್ಶಕರು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ನೈಜ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಮೆಲೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು.<ref name="CNN Showbiz March">{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0603/22/sbt.01.html |title=Showbiz Tonight March 22 transcript|publisher=[[CNN]]|date=೨೦೦೮-೦೩-೨೨|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೭}}</ref> ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಅಂದಿನಿಂದ ೯/೧೧ರ ಘಟನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರಾದರು.<ref>{{cite journal |last1=Keating|first1=Joshua|last2=Downie|first2=James|title=The World's Most Persistent Conspiracy Theories|journal=Foreign Policy|date=2009-09-10 |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/09/10/the_worlds_most_popular_conspiracy_theories |accessdate=2009-09-13}}</ref> ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೯ ಶೀನ್ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಯು.ಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]]ರವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ತನ್ನ ನಿಲುವುಗಳು ಒಬಾಮರೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ದಂತಕತೆಯ ದುರಂತ ಎಂದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ೯/೧೧ ಆಯೋಗ ಒಂದು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕರ್ತೃ ಮಾಜಿ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್]]ರವರೇ ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite news |first=Paul |last=Thompson |title='Call me crazy, Mr President': Actor Charlie Sheen provokes outrage over claims of 9/11 'cover-up' |work=[[Daily Mail]] |date=೨೦೦೯-೦೯-೧೦ |url=http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-೧೨೧೨೫೪೩/Charlie-Sheen-demands-speak-Barack-Obama-೯-೧೧-government-cover-up.html |accessdate=೨೦೦೯-೦೯-೧೦}}</ref><ref>{{cite news |last=Banerjee |first=Subhajit |work=Daily Telegraph |title=Charlie Sheen urges Barack Obama to reopen 9/11 investigation in video message |date=2009-09-12 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/6177194/Charlie-Sheen-urges-Barack-Obama-to-reopen-911-investigation-in-video-message.html |accessdate=2009-09-13 |location=London |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210010937/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/6177194/Charlie-Sheen-urges-Barack-Obama-to-reopen-911-investigation-in-video-message.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Twenty Minutes With The President |url=http://www.prisonplanet.com/twenty-minutes-with-the-president.html |date=2009-09-08|work=Charlie Sheen |publisher=''Prison Planet'' |accessdate=2009-09-08}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶೀನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳತಿಯಾದ ಪೌಲಾ ಪ್ರಾಫಿಟ್‌ಗೆ, ಕಸ್ಸಾಂಡ ಜೇಡ್ ಎಸ್ಟೆವೆಜ್ (ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಡಿಸೆಂಬರ್೧೨, ೧೯೮೪) ಎಂಬ ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು.<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,410161,00.html|title=Charlie Sheen, New Wife Have Baby On the Way|publisher=[[Fox News]]|date=೨೦೦೮-೦೮-೨೫|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೨೦}}</ref> ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ, ಶೀನ್ ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಾದ ಕೆಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್<ref name="girls"/> ನ ಕಾಲಿಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಆಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಎರಡು ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು: ಆದರೆ ಈ ಸಂಬಂಧ ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಮುರಿದು ಬಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kelly Preston |url=http://www.hollywood.com/celebrity/Kelly_Preston/190841 |work=Hollywood.com |accessdate=2008-09-20 |archiveurl=https://archive.today/20120629080929/http://www.hollywood.com/celebrity/190841/Kelly_Preston |archivedate=2012-06-29 |url-status=live }}</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ಡೊನ್ನಾ ಪೀಲೆ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಹೀಡಿ ಫ್ಲೆಯಿಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಿರಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೀನ್‌ನ ಹೆಸರೂ ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.news.com.au/new-heidi-fleiss-has-stars-running/story-e6frfkp9-1111113069418 | work=The Australian | title=New 'Heidi Fleiss' has stars running | first=Robert | last=Lusetich | date=2007-02-28}}</ref>. ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಶೀನ್ನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ "ನಾನು ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಪೋರ್ನೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಟಿಯಾದ ಜಿಂಜರ್ ಲಿನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಶೀನ್ನ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸಂಬಂಧ ೧೯೯೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.<ref name="girls">{{Cite web |title=Charlie Sheen |first=Judy |last=Faber |url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/24/entertainment/main1931661.shtml |publisher=[[CBS]] |accessdate=೨೦೦೯-೧೦-೩೦}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಈತನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾಜಿ ಪೋರ್ನೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಟಿಯಾದ ಹೀತರ್ ಹಂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದನು.<ref name="girls"/> ಮೇ ೨೦, ೧೯೯೮ ರಂದು ಶೀನ್ ಕೊಕೇನ್ ಎಂಬ ಮಾದಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು ಆತನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ನಂತರ, ಬೇಗನೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆತನ ತಂದೆ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರೊಲ್‌ನ ಹಿಂಸಾಚರದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು. ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಒಂದು ವಾರೆಂಟನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ, ಶೀನ್‌ನನ್ನು ರೆಹಾಬ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="telegraph">{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2004/01/19/bfsheen19.xml|publisher=[[Telegraph]]|title=How Charlie Sheen saw the light|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೬|location=London|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501143448/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2004%2F01%2F19%2Fbfsheen19.xml|url-status=dead}}</ref><ref name="CNN">{{cite news|url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Movies/9805/22/charlie.sheen/index.html|publisher=[[CNN]]|title=Charlie Sheen in hospital for drugs, alcohol|accessdate=೧೯೯೮-೦೭-೧೬}}</ref> ಜೂನ್೧೫, ೨೦೦೨ರಂದು ಡೆನ್ಸಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಎಂಬ ನಟಿಯನ್ನು, ''ಗುಡ್ ಅಡ್ವೈಸ್'' ಎಂಬ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮದುವೆಯಾದನು. ಅವರಿಗೆ ಸ್ಯಾಮ್ ಜೆ. ಶೀನ್ (ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಮಾರ್ಚ್ ೯, ೨೦೦೪) ಮತ್ತು ಲೋಲಾ ರೋಸ್ ಶೀನ್ (ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಜೂನ್, ೨೦೦೫) ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/gallery/0,,1066791,00.html|title=Denise Welcomes Baby Lola!|accessdate=2007-06-01|author=Caryn Midler|date=2005-06-02|work=[[People (magazine)|People]]|archive-date=2007-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20070504084851/http://www.people.com/people/gallery/0,,1066791,00.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ ಇನ್ನೂ ಮಗಳಾದ ಲೋಲಾಳ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ, ಶೀನ್ ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/0421061sheen1.html |title=Charlie Sheen Divorce Bombshell |publisher=[[The Smoking Gun]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೬}}</ref> ನವಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಶೀನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ರವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chinadaily.com.cn/entertainment/2006-12/13/content_758022.htm |title=Charlie Sheen and Denise Richards|accessdate=2007-06-01|date=2006-12-13 |publisher=[[China Daily]]}}</ref> ಶೀನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಲುವಾಗಿ ಉಗ್ರವಾದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು,<ref name="FOX">{{cite news |first=Roger |last=Friedman |title=Inside Charlie Sheen's and Denise Richard's Divorce |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,299100,00.html |date=2007-10-03 |publisher=[[Fox News]] |accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೬}}</ref> ಆದರೆ ಶೀನ್ ೨೦೦೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ನಾವು ನಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸ್ಕರ ನಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು." ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಾನವಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.intouchweekly.com/2009/04/in_touch_exclusivecharlie_shee.php |title=In Touch Exclusive: Charlie Sheen: "They've made me a better man" |work=In Touch Weekly |date=2009-04-10 |accessdate=2009-06-06 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616003440/http://www.intouchweekly.com/2009/04/in_touch_exclusivecharlie_shee.php |url-status=dead }}</ref> ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೮ ರಂದು ಶೀನ್ ಬ್ರೂಕ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಎಂಬ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು.<ref>{{cite news |date=2008-05-30 |first=Ulrica |last=Wihlborg|url=http://www.people.com/people/article/0,,20203278,00.html|work=[[People (magazine)|People]]|title=Charlie Sheen & Brooke Mueller Get Married|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೭}}</ref> ಶೀನ್‌ಗೆ ಇದು ಮೂರನೇ ಮದುವೆ, ಆದರೆ ಮುಲ್ಲರ್‌ಗೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |date=2008-05-30 |first=Natalie|last=Finn|url=http://uk.eonline.com/uberblog/b140223_charlies_got_newlywed_sheen.html|work=[[E! Online]]|title=Charlie's Got That Newlywed Sheen |accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೭}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೨೦೦೯ ಬಾಬ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಅವಳಿ ಜವಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.<ref>{{cite web |title=Charlie Sheen and His Wife Welcome Twins |url=http://www.etonline.com/news/2009/03/71806/index.html |date=2009-03-15 |work=[[E! Online]] |access-date=2010-09-21 |archive-date=2010-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822171918/http://www.etonline.com/news/2009/03/71806/index.html |url-status=dead }}</ref> ಶೀನ್ ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೦೯ ಮುಲ್ಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಆತನ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20333226,00.html |title=Charlie Sheen Arrested for Domestic Violence |date=2009-12-25 |accessdate=2009-12-25}}</ref> $ ೮,೫೦೦ ಬಾಂಡ್ ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/life/people/2009-12-25-sheen-arrest_N.htm?csp=34 |title=Bond Posted |work=[[USA Today]] |date=೨೦೦೯-೧೨-೨೫ |accessdate=೨೦೦೯-೧೨-೨೫}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8433407.stm|title=Charlie Sheen 'threatened to kill wife' |date=December 29, 2009|publisher=BBC News|accessdate=29 December 2009}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಶೀನ್‌ಗೆ ಬೆದರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದರ್ಜೆಹಲ್ಲೆ ಅಪರಾಧಿ ಕೃತ್ಯ,, ದುರ್ನಡತೆಯ ಘೋರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2010/02/charlie-sheen-charged-with-3-felonies-in-alleged-assault-on-wife-in-aspen.html |title=Charlie Sheen charged with felony in alleged assault on wife in Aspen [Updated] |date=2010-02-08 |accessdate=2010-02-09 | work=The Los Angeles Times}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ದುರ್ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇತರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರ ಸೊಲೊಮನ್ ಬೆಂಡಾರವರು ಬರೆದಿರುವ ಒಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಆತನನ್ನು ೩೦ದಿನಗಳ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ೩೦ದಿನಗಳ ಪೂರ್ವಸೇವೆ, ಮತ್ತು ೩೬ ಗಂಟೆಗಳು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್" ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಬ್ರೂಕ್ ಮುಲ್ಲರ್‌ಗೆ ಗೃಹ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶೀನ್ ಲಾಂಟನ್‌ಬರ್ಗ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ, ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗನ್ ಬಳಸದೇ ಇರುವಂತೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[https://news.yahoo.com/s/ap/us_people_charlie_sheen;_ylt=AiL8wPRCLeESZgAwRCMi68qs0NUE;_ylu=X3oDMTNzcGQ3dnV0BGFzc2V0A2FwLzIwMTAwODAzL3VzX3Blb3BsZV9jaGFybGllX3NoZWVuBGNjb2RlA21vc3Rwb3B1bGFyBGNwb3MDMTAEcG9zAzcEcHQDaG9tZV9jb2tlBHNlYwN5bl9oZWFkbGluZV9saXN0BHNsawNjaGFybGllc2hlZW4-Charlie ಶೀನ್ ಪ್ಲೀಡ್ಸ್ ಗಿಲ್ಟಿ ಟು ಆಸ್ಪೆನ್ ಅಸಾಲ್ಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ ೨, ೨೦೧೦ ಸೊಲೊಮನ್ ಬಂದಾ ಅವರು ಬರೆದದ್ದು.</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ತಾನು ಸ್ವ ''ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಎರಡುವರೆ ಮನುಷ್ಯರ'''' '' ಸಂಬಂಧದಿಂದ ವಿರಾಮ ಪಡೆದು ರೆಹಾಬ್ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದನು. ಸಿಬಿಎಸ್ ಸಹಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>ಲಿನೆಟ್ ರೈಸ್ ಬರೆದ ಲೇಖನ [http://hollywoodinsider.ew.com/2010/02/23/charlie-sheen-rehab/ ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಟು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಸಿಬಿಎಸ್ ಸೈಟ್‌ಕಾನ್ ಟು ಎಂಟರ್ ರಿಹ್ಯಾಬ್], ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩, ೨೦೧೦, ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ</ref> ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ತಾನು ಬೇರೊಂದರ ರೆಹಾಬ್ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದನು. ಶೀನ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://abclocal.go.com/kabc/story?section=news/entertainment&amp;id=7293471 ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಚೆಕ್ಸ್ ಇನ್‌ಟು ರಿಹ್ಯಾಬ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110821195132/http://abclocal.go.com/kabc/story?section=news/entertainment&id=7293471 |date=2011-08-21 }} ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩, ೨೦೧೦, ಕೆ‍ಎ‌ಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್</ref> ಮಾರ್ಚನಲ್ಲಿ ಶೀನ್‌ನ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆತನು ರೆಹಾಬನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬರಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಿಟ್ಕಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>[http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2010/03/charlie-sheen-to-return-to-work-next-week-/1 ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಟು ರಿಟರ್ನ್ ಟು ವರ್ಕ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ವೀಕ್] ಮಾರ್ಚ್ ೧೦, ೨೦೧೦, ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ</ref> ಮೇ ೧೮, ೨೦೧೦ ರಂದು, ಶೀನ್ ಸಿಟ್ಕಾಮ್‌ಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವರ್ಷ ಪ್ರತಿ ದಾರವಾಹಿಗೆ $೧.೭೮ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದನು.<ref>[http://www.usatoday.com/life/television/news/2010-05-19-cbsupfront19_ST_N.htm?csp=hf ಸಿಬಿಎಸ್ ಆಡ್ಸ್ ಸಿಕ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಶೋಸ್, ಹ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಆನ್ ಟು ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ಸೇ ] ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ, ಮೇ ೨೦, ೨೦೧೦ ಗ್ಯಾರಿ ಲೆವಿನ್ ಬರೆದದ್ದು.</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {{Main|List of awards and nominations received by Charlie Sheen}} ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಫುಸ್ಕೊ, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೆಯ್ನ್, ಲೌ ಡೈಮಂಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಎಮಿಲಿಯೊ ಎಸ್ಟಿವೆಝ್, ಮತ್ತು ಕಿಯೆಫರ್ ಸುತರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶೀನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ''ಯಂಗ್ ಗನ್ಸ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಾಂಝ್ ರ್ಯಾಂಗ್ಲರ್ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ೭೦೨೧ ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೌಲಿವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೀನ್‌ನನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್ ವಾಕ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ತಾರೆಯೆಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://uk.eonline.com/celebrities/profile/index.jsp?uuid=a39d1465-e0d7-4ac7-b922-5691eec471de|title=Charlie Sheen Profile|publisher=''[[E! Online]]''|accessdate=೨೦೦೮-೦೯-೨೦}}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭದ ಹಾಸ್ಯ ''ಸ್ಪಿನ್‌ ಸಿಟಿ'' ಗಾಗಿ ಆತನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಶೀನ್ ಎರಡು ಅಲ್ಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ದಾರವಾಹಿಯ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="GG">{{cite web|url=http://www.thegoldenglobes.com/welcome.html?nominee%2Fsheen_charlie.html|title=Charlie Sheen|publisher=[[Golden Globes|TheGoldenGlobes]].com|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೨೭|archive-date=2012-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210225011/http://www.thegoldenglobes.com/welcome.html?nominee%2Fsheen_charlie.html|url-status=dead}}</ref> ಶೀನ್ ಆಲ್ಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮೂರು ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು, ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಕಾಂ ''ಟು ಅಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು<ref name="GG"/> ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" |ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1974 | ''ದಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸ್ಲೋವಿಕ್'' | ಕಿಡ್ ಅಟ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ | ಎನ್‌ಬಿಸಿ ಟಿವಿ-ಚಲನಚಿತ್ರ; ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರ. |- | 1979 ಈಗಿನ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್ | ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/celebrity/Charlie_Sheen/196651|title=Charlie Sheen's Milestones|publisher=[[Hollywood]].com|accessdate=೨೦೦೮-೦೭-೧೭|archiveurl=https://archive.today/20121208134114/http://www.hollywood.com/celebrity/196651/Charlie_Sheen|archivedate=2012-12-08|url-status=live}}</ref> | |- |rowspan=೨| ೧೯೯೩ | ''ರೆಡ್ ಡಾನ್'' | ಮ್ಯಾಟ್ ಎಕೆರ್ಟ್ | |- | ''ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಾರ್ಟ್'' | ಕೆನ್ ಕ್ರೂಝ್ | ಸಿಬಿಎಸ್ ಟಿವಿ-ಚಲನಚಿತ್ರ |- |rowspan="೩"| ೨೦೦೫ | ''ದಿ ಫೋರ್ತ್ ವೈಸ್ ಮ್ಯಾನ್'' | ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ (ಹೆರಾಡ್ಸ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್) | ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರ |- | ''ಔಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್'' | ಮ್ಯಾನ್ ಶೇವಿಂಗ್ | ಸಿಬಿಎಸ್ ಟಿವಿ-ಚಲನಚಿತ್ರ |- | ''ದಿ ಬಾಯ್ಸ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡೋರ್‍'' | ಬೊ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ | |- |rowspan="೩"| ೨೦೦೫ | ''ಲ್ಯುಕಾಸ್'' | ಕ್ಯಪ್ಪೀ | |- | ''ಫೆರ್ರಿಸ್ ಬುಯೆಲ್ಲರ್ಸ್ ಡೇ ಆಫ್'' | ಗರ್ತ್ ವೊಲ್ಬೆಕ್-ಬಾಯ್ ಇನ್ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ | ಕಿರುಪಾತ್ರ |- | ''ಪ್ಲಾಟೂನ್'' | ಪ್ರೈವೇಟ್ ಕ್ರಿಸ್ ಟೇಲರ್ | |- | ''ದಿ ವ್ರೆಯ್ತ್ '' | ಜೇಕ್ ಕೆಸೇ | |- | ವಿಸ್ಡಮ್ | ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗರ್ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ | ಕಿರುಪಾತ್ರ |- | rowspan="೪"| ೨೦೦೪ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ | ಬಡ್ ಫಾಕ್ಸ್ | |- | ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ | ಟೆಡ್ ವೆರ್ರಿಕ್ | |- | ''ಥ್ರೀ ಫಾರ್ ದಿ ರೋಡ್'' |ಪಾಲ್ | |- | ''[[Grizzly II: The Predator|ಗ್ರಿಝ್ಲಿ II: ದಿ ಪ್ರಿಡೇಟರ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್]]'' | ರಾನ್ | ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ<br />೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿರುವ |- |rowspan="೩"| ೨೦೦೫ | ನೆವರ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ಯೂಸ್‌ಡೇ | ಥೀಫ್ |ಅನ್‌ಕ್ರೆಡಿಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- | ''ಎಯ್ಟ್ ಮೆನ್ ಔಟ್'' | ಆಸ್ಕರ್ 'ಹ್ಯಾಪಿ ಫೆಸ್ಚ್ | |- | ''ಯಂಗ್ ಗನ್ಸ್'' | ರಿಚರ್ಡ್ "ಡಿಕ್" ಬ್ರೆವರ್ | ಬ್ರಾಂಝ್ ರ್ಯಾಂಗ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |rowspan="೩"| ೨೦೦೫ | ''ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಟು ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್'' | ನಿರೂಪಕ | ಬರಹಗಾರನೂ ಹೌದು (ಕವನಗಳು) |- | ''ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್'' | ರಿಕಿ 'ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್' ವಾಗ್ನ್ | |- | ''ಕ್ಯಾಚ್‌ಫೈರ್'' ಬಾಬ್‌‌ | ಕಿರುಪಾತ್ರ |- |rowspan="೩"| ೨೦೦೫ | ''ಕ್ಯಾಡೆನ್ಸ್'' | ಪಿಎಫ್‍ಸಿ. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಫೇರ್‍‌ಚೈಲ್ಡ್ ಬೀನ್n | |- | ''ಕರೇಜ್ ಮೌಂಟೇನ್'' | ಪೀಟರ್‌ | |- | ''ಮೆನ್ ಅಟ್ ವರ್ಕ್'' | ಕಾರ್ಲ್ ಟೇಲರ್ | |- | ''ನೇವಿ ಸೀಲ್ಸ್'' | Lt. (j.g.) ಡೇಲ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ | |- | ''ದಿ ರೂಕೀ'' | ಡೇವಿಡ್ ಆಕರ್ಮನ್ | |- ೧೯೯೧ | ''ಹಾಟ್ ಶಾಟ್ಸ್!'' | Lt. ಸೀನ್ ಟಾಪನ್ ಹಾರ್ಲೆ | |- |rowspan=೨| ೧೯೯೩ | ''ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಲಾ'' | ವಿಲಿಯಮ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೀನರ್/ಡೇನಿಯಲ್ "ಡ್ಯಾನ್" ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್/ಸಿದ್ | |- | ''ಆಲಿವರ್ ಸ್ಟೋನ್: ಇನ್ಸೈಡ್ ಔಟ್'' | ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ |- | rowspan="೪"| ೨೦೦೪ | ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಂಪೂನ್ಸ್ ಲೋಡೆಡ್ ವೆಪನ್ ೧'' | ಜರ್ನ್, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್ | ಕಿರುಪಾತ್ರ |- | ಡೆಡ್‌ಫಾಲ್‌ | ಮಾರ್ಗನ್ "ಫ್ಯಾಟ್ಸ್" ಗ್ರಿಪ್ | ಕಿರುಪಾತ್ರ |- | ''ಹಾಟ್ ಶಾಟ್ಸ್! '' ''ಪಾರ್ಟ್ ಡಿಯಕ್ಸ್'' | Lt. ಸೀನ್ ಟಾಪರ್ ಹಾರ್ಲೇ | |- | ''ದಿ ಥ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್'' | ಅರಾಮಿಸ್ | |- | rowspan="೪"| ೨೦೦೪ | ''ಚಾರ್ಲೀ ಶೀನ್ ಸ್ಟಂಟ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕ್ಯುಲರ್'' | ತನ್ನದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರ |- | ''ಟರ್ಮಿನಲ್ ವೆಲಾಸಿಟಿ '' | ರಿಚರ್ಡ್ 'ಡಿಚ್' ಬ್ರಾಡೀ | |- | ''ದಿ ಚೇಸ್'' | ಜಾಕ್ಸನ್ ಡೇವಿಸ್ "ಜಾಕ್" ಹ್ಯಾಮಂಡ್ | ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಹ |- | ''ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ II'' | ರಿಕಿ 'ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್' ವಾನ್ | |- | rowspan="೪"| ೨೦೦೪ | ''ಲೂಸ್ ವುಮೆನ್'' | ಬಾರ್ಬೀ ಲವಿಂಗ್ ಬಾರ್ಟೆಂಡರ್ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ |- | ''ಫ್ರೇಮ್ ಬೈ ಫ್ರೇಮ್'' | | |- | ''ಆಲ್ ಡಾಗ್ಸ್ ಗೋ ಟು ದಿ ಹೆವನ್ ೨'' | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಿ. "ಚಾರ್ಲಿ" ಬಾರ್ಕಿನ್ | (ಬರೀ ಧ್ವನಿ) |- | ''ದಿ ಅರೈವಲ್'' || ಝೇನ್ ಝಮಿಂಸ್ಕಿ || |- |rowspan="೩"| ೧೯೯೭ || ''ಮನಿ ಟಾಕ್ಸ್'' || ಜೇಮ್ಸ್ ರಸ್ಸೆಲ್ || |- | ''ಶಾಡೋ ಕಾನ್ಸ್‌ಪಿರೆಸಿ'' || ಬಾಬಿ ಬಿಷಪ್ || |- | ''ಬ್ಯಾಡ್ ಡೇ ಆನ್ ದಿ ಬ್ಲಾಕ್'' || ಲೈಲ್ ವೈಲ್ಡರ್ || ಇದನ್ನು ''ಅಂಡಾರ್ ಪ್ರೆಶರ್'' ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. |- |rowspan="೫"| ೧೯೯೮ || ''ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್'' || ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ || |- | ''ಎ ಲೆಟರ್ ಫ್ರಂ ಡೆತ್ ರೋ'' || ಕಾಪ್ #೧ || ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- | ''ನೊ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕಂಡಕ್ಟ್'' || ಜಾಕೊಬ್ "ಜೇಕ್" ಪೀಟರ್ಸನ್ || ಈತ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ |- | ''ಫ್ರೀ ಮನಿ'' || ಬಡ್ ಡೈಯರ್ಸನ್ || |- | ''ಜಂಕೆಟ್ ವ್ಹೋರ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ |- |rowspan="೩"| ೧೯೯೯ || ''ಲಿಸಾ ಪಿಕಾರ್ಡ್ ಈಸ್ ಫೇಮಸ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ || |- | ''ಫೈವ್ ಏಸಸ್'' || ಕ್ರಿಸ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ || |- | ''ಬೀಯಿಂಗ್ ಜಾನ್ ಮಾಲ್ಕೊವಿಚ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ || ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- | ೨೦೦೦ || ''ರೇಟೆಡ್ ಎಕ್ಸ್'' || ಆರ್ಟೀ ಜೇ "ಆರ್ಟ್" ಮಿಚೆಲ್ || ಶೋಟೈಮ್ ಟಿವಿ-ಚಲನಚಿತ್ರ |- |rowspan="೨"| ೨೦೦೧ || ''ಗುಡ್ ಅಡ್ವೈಸ್'' || ರ್ಯಾನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟರ್ನರ್ || |- | ''ಲಾಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ೨೦೦೦'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ |- | ೨೦೦೨ || ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬ್ರೆಟ್ ಮೈಕೇಲ್ಸ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ |- | ೨೦೦೩ || ''ಸ್ಕೇರಿ ಮೂವೀ ೩'' || ಟಾಮ್ ಲೋಗನ್ || |- |rowspan="೨"| ೨೦೦೪ || ''ದಿ ಬಿಗ್ ಬೌನ್ಸ್'' || ಬಾಬ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಜೂ. || |- | ''ಪಾಲಿ ಶೋರ್ ಈಸ್ ಡೆಡ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- | ೨೦೦೫ || ''೩ &amp; ೩: ದಿ ಗಿಲ್ಟಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್'' || ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ || segment "ಸ್ಪೆಲಿಂಗ್ ಬೀ" |- | ೨೦೦೬ || ''ಸ್ಕೇರಿ ಮೂವಿ ೪'' || ಟಾಮ್ ಲೋಗನ್ || ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- | ೨೦೧೦ || ''[[Wall Street: Money Never Sleeps]]'' || ಬಡ್ ಫಾಕ್ಸ್ || ಕ್ಯಾಮಿಯೊ |- |} === ಕಿರುಚಿತ್ರ === === ಕಿರುಚಿತ್ರ === {|class="wikitable" style="font-size: ೯೦%;" border="೨" cellpadding="೪" background: #f೯f೯f೯; |- align="center" ! style="background:#B೦C೪DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B೦C೪DE;" | ಚಿತ್ರ ! style="background:#B೦C೪DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B೦C೪DE;" |ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧೯೮೬ || ''ಎ ಲೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಡೇ'' || || |- | ೧೯೮೯ || ''ಕಮಿಸಿಟ್ಸ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕೂಡಾ |- | ೨೦೦೩ || ''ಡೀಪರ್ ದ್ಯಾನ್ ಡೀಪ್'' || ಚಾರ್ಲ್ಸ್ "ಚಕ್" ಇ. ಟ್ರೇನರ್ || |- | ೨೦೦೪ || ''ಸ್ಪೆಲಿಂಗ್ ಬೀ'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ೩ & ೩ |- |} === ಕಿರುತೆರೆ === {|class="wikitable" style="font-size: ೯೦%;" border="೨" cellpadding="೪" background: #f೯f೯f೯; |- align="center" ! style="background:#B೦C೪DE;" | ವರ್ಷ ! style="background:#B೦C೪DE;" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! style="background:#B೦C೪DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B೦C೪DE;" |ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧೯೮೬ || ''ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್: ಬುಕ್ ಥ್ರೀ'' || ಕ್ಯಸೇ || ಎಪಿಸೋಡ್: "ನೊ ಡೇ ಅಟ್ ದಿ ಬೀಚ್" |- | ೧೯೯೬ || ''ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್'' || ರ್ಯಾನ್ || ಎಪಿಸೋಡ್: "ದಿ ಒನ್ ವಿತ್ ದಿ ಚಿಕನ್ ಪಾಕ್ಸ್" |- | ೧೯೯೯ || ''ಶುಗರ್ ಹಿಲ್'' || ಮ್ಯಾಟ್ || ಅನ್‌ಸೋಲ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ |- | ೨೦೦೦–೨೦೦೨ || ''ಸ್ಪಿನ್ ಸಿಟಿ'' || ಚಾರ್ಲೀ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ||, ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ<br />ಎರಡು ಅಲ್ಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | ೨೦೦೩–ಇಂದಿನವರೆಗೆ || ''ಟು ಅಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್'' || ಚಾರ್ಲಿ ಹಾರ್ಪರ್ || ಹಲವಾರುಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. $೧.೭೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಪರ್ ಎಪಿಸೋಡ್. |- | ೨೦೦೬ || ಓವರ್‌ಹಾಲಿನ್' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಎಪಿಸೋಡ್: "ಲೆಮಮಾಸ್ ಬಾಯ್" |- | ೨೦೦೮ || ''ದಿ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಥಿಯರಿ'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಎಪಿಸೋಡ್: "ದಿ ಗ್ರಿಫನ್ ಈಕ್ವಿವೇಲೆನ್ಸಿ" |- | ೨೦೦೯ || ''ದಿ ಟುನೈಟ್ ಶೋ ವಿತ್ ಜೇ ಲೆನೊ'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || |- | ೨೦೦೯ || ''ಲೊಪಿಝ್'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || |- | ೨೦೧೦ || ''ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈ'' || ತನ್ನದೇ ಪಾತ್ರ || ಎಪಿಸೋಡ್: "ಬ್ರೈನ್ ಗ್ರಿಫಿನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಪೇಯ್ನೆ" |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Charlie Sheen}} * [http://www.cbs.com/primetime/two_and_a_half_men/bio/charlie_sheen/bio.php ಚಾರ್ಲಿ ಶೀನ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ CBS.comನಲ್ಲಿ - ಟು ಅಂಡ್ ಎ ಹಾಫ್ ಮೆನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211113456/http://www.cbs.com/primetime/two_and_a_half_men/bio/charlie_sheen/bio.php |date=2010-02-11 }} * {{imdb|0000221}} * {{tvtome person|id=1379|name=Charlie Sheen}} {{GoldenGlobeBestActorTVComedy 1990-2009}} {{911ct|type=BLP|cat=yes}} {{Persondata |NAME= Sheen, Charlie |ALTERNATIVE NAMES= Estévez, Carlos Irwin |SHORT DESCRIPTION= Actor |DATE OF BIRTH= September 3, 1965 |PLACE OF BIRTH= [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], U.S. |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Sheen, Charlie}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:20ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:21ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಿಂದ ಬಂದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬಾಲಕ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್‌ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮೂಲದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತಕಾರ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎಸ್ಟೆವೆಝ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ಯಾಲಿಶಿಯನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂತಾ ಮೊನಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟೇಟನ್ ದ್ವೀಪದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] f21vnnk1rx9776ieliof6muhh1uil5x 0 24834 1370898 1344294 2026-03-31T03:00:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370898 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Prozac.jpg|thumb|right|ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ರೊಜಾಕ್), ಒಂದು SSRI]] [[ಚಿತ್ರ:Venlafaxine-3D-balls.png|thumb|right|ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌, ಒಂದು SNRI]] '''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'''ಯು ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ತಿಮಿಯಾದಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳವಳ ಕಾಯಿಲೆಯಂತಹ ಆತಂಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು [[ಉಪಶಮನ]] ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ - [[ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್]] (MAOI), ಟೆಟ್ರಾಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ (TCA), ಟೆಟ್ರಾಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ (TeCA), ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ (SSRI) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆ‌ಫ್ರೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ (SNRI). ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮತ್ತು [[ಪೈಪೋಟಿ]] ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಾದಗಳ [[ವಿಷಯ]]ವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-[[ಶಮನಕಾರಿ]] ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದ ಔಷಧಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಕೊಕ್ರೇನ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಧುನಿಕ ಥೈಮೊಲೆಪ್ಟಿಕ್ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60">{{cite journal |author=Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R |title=Selective publication of antidepressant trials and its influence on apparent efficacy |journal=N. Engl. J. Med. |volume=358 |issue=3 |pages=252–60 |year=2008 |month=January |pmid=18199864 |doi=10.1056/NEJMsa065779 }}</ref><ref name="ncbi.nlm.nih.gov">ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್ J, ವೆಸ್ಸೆಲಿ S, ಹಾರ್ಡಿ R. (2004) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?CMD=Display&amp;DB=pubmed ಆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ಲಸೀಬೋಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್.] ''ಕೊಕ್ರೇನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಸಿಸ್ಟ್ ರಿವ್.'' (1):CD003012.</ref> FDAಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಟಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ FDAಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ೯೪%ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/><ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/> ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ೫೦%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ೫೧% ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> - ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ಪಾಯಿಂಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಪ್ಲಸೀಬೊಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿವಿಧ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತೋರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ೧೧%ನಿಂದ ೬೯%ಗೆ ಏರಿಸಿದೆ.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದುವೆಂದರೆ ಮಿರ್ಟಾಜೆಪೈನ್‌ - ಒಂದು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವಿರೋಧಕ, ಇದು SSRI ಮತ್ತು SNRIS ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಹಾಗೂ ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ - ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಪಿಯಾಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಟ್ರೆಮಡಾಲ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಒಂದು SNRI. ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೫೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-೧೯೬೦ರವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಅಥವಾ ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಸಂದಿಗ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದವುಗಳ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ-ಕೊರತೆ ಕಾಯಿಲೆ, ನಾರ್ಕೊಲೆಪ್ಸಿ(ವಿಚ್ಛಿದ್ರ ನಿದ್ರೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅನ್ವಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳೆರಡೂ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕರಿಂದ ನಲವತ್ತೆಂಟು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳೆರಡರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ದರವೂ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ, ಭಾರೀ ಪರಿಮಿತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಬುಪ್ರೆನೊನಾರ್ಫಿನ್‌ ತೀವ್ರ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ತಿಳಿದ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಉಪಶಮನವಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಒಪಿಯಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪವಾದದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>ಬಾಡ್ಕಿನ್ JA. ಮತ್ತು ಇತರರು. (1995): "ಬುಪ್ರೆನೊನಾರ್ಫಿನ್‌ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಡಿಪ್ರೆಶನ್", ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 15:49-57. PMID 7714228</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ನಿಧಾನವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು (೨-೬ ವಾರಗಳು) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ್ನು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಧಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಅವು ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದವಾಗಿವೆ, ಉದಾ. ಆತಂಕ ಕಾಯಿಲೆ, ಗೀಳಿನಂಥ ಅಂತರ್ನಿಬಂಧದ ಕಾಯಿಲೆ, ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಿಲೆ, ತೀವ್ರ ನೋವು ಹಾಗೂ ಡಿಸ್ಮೆನೊರಿಯಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನು-ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು. ಒಂದನ್ನೇ ಅಥವಾ ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳೊಂದಿಗೆ (ಉದಾ. ಟೆಗ್ರೆಟಾಲ್ ಅಥವಾ ಡೆಪಕೋಟ್) ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಟೆನ್ಶನ್-ಡಿಫಿಸಿಟ್ ಹೈಪರ್‌ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ADHD) ಮತ್ತು ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೈಗ್ರೇನ್ಅನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್(ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ-ನಿರೋಧಕ)<ref>{{cite journal |doi=10.4088/JCP.v64n0512 |author=Wheeler Vega JA, Mortimer AM, Tyson PJ |title=Conventional antipsychotic prescription in unipolar depression, I: an audit and recommendations for practice |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |volume=64 |issue=5 |pages=568–74 |year=2003 |month=May |pmid=12755661 |url=http://www.psychiatrist.com/abstracts/abstracts.asp?abstract=200305/050311.htm |access-date=2010-09-22 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717000127/http://www.psychiatrist.com/abstracts/abstracts.asp?abstract=200305/050311.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌<ref>{{cite journal |author=Petty F, Trivedi MH, Fulton M, Rush AJ |title=Benzodiazepines as antidepressants: does GABA play a role in depression? |journal=Biological Psychiatry |volume=38 |issue=9 |pages=578–91 |year=1995 |month=November |pmid=8573660 |doi=10.1016/0006-3223(95)00049-7}}</ref> ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯದ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೂ ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು -"ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ - ದೈಹಿಕ-ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು(ಫಿಸಿಕಲ್-ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ (ಅಥವಾ SSRI) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹಠತ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅಹಿತಕರ ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ನ ಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವೆಂದು ಸೂಚಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'' ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾವರಹಿತವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಉದಾ. ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಸೆಳವಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸೂಜಿ-ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ (ಉದಾ. ನಿದ್ರಾ-ಭಂಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರ, ನಿಯತ ವ್ಯಾಯಾಮ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಡ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಔಷಧಿಯನ್ನು "ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ" ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಅದು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"[http://healthlifeandstuff.com/2009/07/do-we-know-anything-about-antidepressants/ ಡು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಆಸ್ ಪ್ರೋಮಿಸ್ಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924095828/http://healthlifeandstuff.com/2009/07/do-we-know-anything-about-antidepressants/ |date=2010-09-24 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Saint John's wort flowers.jpg|thumb|right|250px|ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌]] ವಿವಿಧ ಓಪಿಯೇಟ್‌ಗಳು(ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳು) (µ-ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು κ-ಒಪಿಯಾಡ್‌ ಗ್ರಾಹಕದ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-1950ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಚಟ ಹಿಡಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref name="Weber 1988 255–66">{{cite journal|last=Weber|first=MM|year=1988|month=July|title=Current and Historical Concepts of Opiate Treatment in Psychiatric Disorders|journal=International Clinical Psychopharmacology|volume=3|issue=3|pages=255–66|publisher=Lippincott Williams & Wilkins |pmid=3153713 |url=http://journals.lww.com/intclinpsychopharm/Abstract/1988/07000/Current_and_Historical_Concepts_of_Opiate.7.aspx |doi=10.1097/00004850-198807000-00007 |accessdate=2009-05-28|last2=Emrich|first2=HM}}</ref> ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ನ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ("ನರ ಉತ್ತೇಜಕ"ವಾಗಿ) ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite journal|last=Czygan|first=FC|date=8 May 2003|title=Kulturgeschichte und Mystik des Johanniskrauts: Vom 2500 Jahre alten Apotropaikum zum aktuellen Antidepressivum|journal=Pharmazie in unserer Zeit|volume=32|issue=3|pages=184–190|publisher=WILEY-VCH Verlag|location=Weinheim|doi=10.1002/pauz.200390062|language=German|accessdate=2009-05-28|pmid=12784538}}</ref> === ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ === 1951ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸೀ ವ್ಯೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಇಬ್ಬರು ಇರ್ವಿಂಗ್ ಸೆಲಿಕಾಫ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್, ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾರೊಚೆಯ ಎರಡು ಹೊಸ ಕ್ಷಯರೋಗ-ನಿರೋಧಕಗಳಾದ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕಡಿಮೆ ರೋಗದ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಸೆಲಿಕಾಫ್ ಮತ್ತು ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೀಪನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ರೋಗಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡರು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದನ್ನು ವರ್ತನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು"<ref name="pmid14906149">{{cite journal|last=Selikoff|first=IJ|year=1952|month=April|title=Tuberculosis chemotherapy with hydrazine derivatives of isonicotinic acid|journal=Chest|volume=21|issue=4|pages=385–438|issn=1931-3543|pmid=14906149|url=http://www.chestjournal.org/content/21/4/385.long|accessdate=2009-05-28|doi=10.1378/chest.21.4.385|doi_brokendate=2009-10-24|last2=Robitzek|first2=EH}}</ref> ಸೀ ವ್ಯೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಖಚಿತತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಯಿತು. 1952ರಲ್ಲಿ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಉತ್ತೇಜಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಸಿನ್ಸಿನಟಿ ಮನೋವೈದ್ಯ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲ್ಯೂರಿಯು ಇದನ್ನು ಅವನ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಸಾಲ್ಜರ್, ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಅವರ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ''ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref name="isbn0-88048-397-0">{{cite book|last=Healy|first=D|editor=Weissman MM|title=The treatment of depression: bridging the 21st century|url=https://books.google.com/?id=LAmBVolIG5kC|accessdate=2009-05-28|year=2001|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-0-88048-397-1|pages=10–11|chapter=The Antidepressant Drama|chapterurl=http://books.google.co.uk/books?id=LAmBVolIG5kC&printsec=frontcover#PPA7,M1}}</ref> ಅಂತಹುದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸೈಂಟ್-ಆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯ ಜೀನ್ ಡಿಲೆಯು ಕೊಚಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಲ್ಮೊಮಾಲಜಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 1952ರಲ್ಲಿ ಲೂರಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಜರ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಡಿಲೆ ನಿವಾಸಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೋಯ್ಸ್ ಬ್ಯುಸನ್ ಒಂದಿಗೆ, ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Healy96">"{{cite book|last=Healy|first=David|title=The psychopharmacologists : interviews|accessdate=2009-05-28|year=c1996|publisher=Chapman and Hall|location=London|isbn=978-1-86036-008-4|page=8}}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿ ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.<ref name="isbn0-88048-397-0"/> ಆದರೂ ಇದು ಕ್ಷಯರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವು ಈಗಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ Aಯ ದುರ್ಬಲ ನಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಡೈಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌‌‌ನ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="isbn1-86036-010-6">{{cite book |author=Healy, David |title=The Psychopharmacologists: Volume 2 |publisher=A Hodder Arnold Publication |year=1998 |pages=132–4 |isbn=978-1-86036-010-7 }}</ref> ಸೆಲಿಕಾಫ್‌ ಮತ್ತು ರಾಬಿಟ್ಜೆಕ್ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಯರೋಗ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ "ಮನೋ-ಉತ್ತೇಜಕ" ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ವಿಷಕಾರಿ.<ref name="pmid12998444">{{cite journal |author=Robitzek EH, Selikoff IJ, Mamlok E, Tendlau |title=Isoniazid and its isopropyl derivative in the therapy of tuberculosis in humans: comparative therapeutic and toxicologic properties |journal=Chest |volume=23 |issue=1 |pages=1–15 |year=1953 |pmid=12998444 |url=http://www.chestjournal.org/content/23/1/1.long |doi=10.1378/chest.23.1.1 |doi_brokendate=2009-10-24 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐಸೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸ್ಮಿತ್, ಗಾರ್ಡನ್ ಕ್ಯಾಮ್ಯಾನ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರ್ಯಾನೆ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಐಡ್ ಮೊದಲಾದವರ ಸಂಶೋಧನಾ-ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದವು. ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಜೆಲ್ಲರ್ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ ಪ್ರಬಲ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref name="pmid18004120">{{cite journal |author=López-Muñoz F, Alamo C, Juckel G, Assion HJ |title=Half a century of antidepressant drugs: on the clinical introduction of monoamine oxidase inhibitors, tricyclics, and tetracyclics. Part I: monoamine oxidase inhibitors |journal=J Clin Psychopharmacol |volume=27 |issue=6 |pages=555–9 |year=2007 |pmid=18004120 |doi=10.1097/jcp.0b013e3181bb617 }}</ref> ರಾಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಭಾವಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಥನ್ ಕ್ಲೈನ್ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ಅನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ "ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ"ವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.<ref name="pmid18004120"/><ref>{{cite news|title=Psychic Energizer|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,862555,00.html|date=April 15, 1957|publisher=Time Magazine|accessdate=2009-05-28|archive-date=2013-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811223331/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C862555%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ರೊಚೆಯು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಇಪ್ರೊನಿಯಜಿಡ್‌ನ ಲೇಬಲ್-ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು‌.<ref name="pmid18004120"/> ನಂತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾರಾಟವು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿತು. ಆದರೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹೆಪಟೊಟಾಕ್ಸಿಸಿಟಿ(ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ-ವಿಷಕಾರಿತ್ವ)ಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="pmid18004120"/> === ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ === ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ("ಮೂರು ಸುರುಳಿಯ") ಸಂಯುಕ್ತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲು 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೊಲಾಂಡ್ ಕುಹ್ನ್ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟಮೀನ್-ರೋಧಕ ಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1955ರಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ಪೀನ್‌ ಆತಂಕಕಾರಿ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳು (ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ "ನರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಅಥವಾ "ನರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು") ಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಕ್ಲೋರ್‌ಪ್ರೊಮಜೈನ್ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕುಹ್ನ್ ಗೈಗಿ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ, "G 22355" ಸಂಯುಕ್ತವು (1951ರಲ್ಲಿ USನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಫ್ಲಿಗರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಂಡರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ) ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ನರಗಳ ಚಲನೆಯ ವಿಲಂಬನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref>{{cite journal|last=Kuhn|first=R|year=1958|month=November|title=The Treatment of Depressive States with G 22355 (Imipramine Hydrochloride)|journal=American Journal of Psychiatry|volume=115|issue=5|pages=459–464|publisher=American Psychiatric Association|doi=10.1176/appi.ajp.115.5.459|url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/115/5/459?ijkey=366b7fc177f17d99017ed6276c3fa6a9411f8a7c&keytype2=tf_ipsecsha|accessdate=2009-05-28|pmid=13583250|doi_brokendate=2009-10-24}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕುಹ್ನ್ "ಥೈಮೊಲೆಪ್ಟಿಕ್" (ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ, "ನರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು" ಎಂಬರ್ಥವಿರುವ ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು") ಎಂದು ಕರೆದ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಮೊದಲು 1955-56ರಲ್ಲಿ ವರದಿಮಾಡಿದನು. ಇವು ಕ್ರಮೇಣ ಊರ್ಜಿತಗೊಂಡು, ಮೊದಲ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಇದನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದವು. === ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸ === ಈ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು 1950ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳಾದವು. ಪ್ರತಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ 50ರಿಂದ 100 ಮಂದಿ ಜನರು ಈ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ಸಂದರ್ಭದ ಮಾರಾಟವು ವಿವಿಧ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಲೈಜರ್‌ಗಳು (ನ್ಯೂರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್‌/ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌) ಮತ್ತು ಅಪ್ರಧಾನ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಲೈಜರ್‌ಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌) ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="3faces">{{cite journal |author=Healy D |title=The three faces of the antidepressants: a critical commentary on the clinical-economic context of diagnosis |journal=J. Nerv. Ment. Dis. |volume=187 |issue=3 |pages=174–80 |year=1999 |month=March |pmid=10086474 |doi=10.1097/00005053-199903000-00007 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=174 |access-date=2010-09-22 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111120405/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=174 |url-status=dead }}</ref> ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್ಅನ್ನು‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ, ಕೇವಲ MAO-A ಉಪ-ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ "ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ-ತರಬಲ್ಲ(ರಿವರ್ಸಿಬಲ್)" ರೂಪಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="3faces"/><ref>{{cite journal |author=Pletscher A |title=The discovery of antidepressants: a winding path |journal=Experientia |volume=47 |issue=1 |pages=4–8 |year=1991 |month=January |pmid=1999242 |doi= 10.1007/BF02041242|url=}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧ-ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 1960ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಶಕ್ತಿಕೊಡುವ ಮತ್ತು ನರಗಳ ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆಯೆಂದು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1969ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಡ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಪಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆನ್‌ಕ್ರಗ್ ಸೂಚಿಸಿದರು) ಕ್ರಮೇಣ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಹಿಸ್ಟಮೀನ್-ರೋಧಕ-ಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಔಷಧಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜೈಮೆಲಿಡೈನ್‌ ಅಂತಹ ಮೊದಲ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1971ರಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಸಂಯುಕ್ತವೆಂದರೆ ಇಂಡಲ್ಪೈನ್‌. ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)ನಿಂದ 1988ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ SSRI ಆಯಿತು. ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮಾಲೊಯ್, ಡೇವಿಡ್ ವೋಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite journal |author=Domino EF |title=History of modern psychopharmacology: a personal view with an emphasis on antidepressants |journal=Psychosom Med |volume=61 |issue=5 |pages=591–8 |year=1999 |pmid=10511010 |doi= |url=http://www.psychosomaticmedicine.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10511010}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wong DT, Bymaster FP, Horng JS, Molloy BB |title=A new selective inhibitor for uptake of serotonin into synaptosomes of rat brain: 3-(p-trifluoromethylphenoxy). N-methyl-3-phenylpropylamine |journal=J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume=193 |issue=3 |pages=804–11 |year=1975 |month=June |pmid=1151730 |doi= |url=http://jpet.aspetjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1151730 |access-date=2010-09-22 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119145719/https://jpet.aspetjournals.org/content/193/3/804.long |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಬಳಕೆಯು 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಹೈಪರಿಕಮ್‌ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವು, ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಆದವು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದವು. ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ 1990ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಹರಿಸಿ ಇವುಗಳ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Linde K, Ramirez G, Mulrow CD, Pauls A, Weidenhammer W, Melchart D |title=St John's wort for depression--an overview and meta-analysis of randomised clinical trials |journal=BMJ |volume=313 |issue=7052 |pages=253–8 |year=1996 |month=August |pmid=8704532 |pmc=2351679 |doi= |url=http://bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8704532}}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ-ಮಾರಾಟಾದ ಔಷಧಿ (OTC) ಅಥವಾ ಪೂರೈಕೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ನರ-ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಅಂಶಗಳ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಪರ್‌ಫೋರಿನ್‌, ಬಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು.<ref>{{cite journal |author=Müller WE |title=Current St John's wort research from mode of action to clinical efficacy |journal=Pharmacol. Res. |volume=47 |issue=2 |pages=101–9 |year=2003 |month=February |pmid=12543057 |doi= 10.1016/S1043-6618(02)00266-9|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1043661802002669}}</ref><ref>{{cite journal |author=Nathan PJ |title=Hypericum perforatum (St John's Wort): a non-selective reuptake inhibitor? A review of the recent advances in its pharmacology |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=15 |issue=1 |pages=47–54 |year=2001 |month=March |pmid=11277608 |doi=10.1177/026988110101500109 |url=http://jop.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11277608 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌, ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌, ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳಾದ SNRI ಮತ್ತು NRIಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು SSRIಗಳನ್ನು "ನೋವೆಲ್(ನವೀನ) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | last = Freeman | first = H | year = 1996 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VM1-3WJNNMF-TX&_coverDate=12%2F31%2F1996&_alid=513741720&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=6137&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=72e4e5cb18384ee1f4f599ed1080eda7 | title = Tolerability and safety of novel antidepressants | journal = European Psychiatry | volume = 11 | issue = supplement 4 | pages = 206 | doi = 10.1016/0924-9338(96)88597-X }}</ref> == ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು == {{Main|List of antidepressants}} === ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SSRI) === ''ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (SSRI) ಔಷಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಪ್ರಮಾಣಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯುಂಟಾಗಲು ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇದು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ನರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿದೆ. SSRIಗಳು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದಿಂದ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ (5-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್‌ ಅಥವಾ 5-HT ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ 5-HTಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರಾದ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಕ್ಮೈಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮೋಲಾಯ್ ಮೊದಲ SSRI ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಔಷಧಿಗಳ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ: *‌ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್ (ಸೆಲೆಕ್ಸ, ಸಿಪ್ರಮಿಲ್) *‌ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್ (ಲೆಕ್ಸಾಪ್ರೊ, ಸಿಪ್ರಲೆಕ್ಸ್, ಸೆರೊಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌, ಲೆಕ್ಸಮಿಲ್) *ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ರೊಜ್ಯಾಕ್, ಸರಫೆಮ್, ಸಿಂಬ್ಯಾಕ್ಸ್) *ಫ್ಲುವೊಕ್ಸಮೈನ್‌ (ಲುವೋಕ್ಸ್) *ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್, ಆರೊಪ್ಯಾಕ್ಸ್) *ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ (ಜೊಲೋಫ್ಟ್) ಈ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಅಥವಾ MAOIಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ಹೆದರಿಕೆ, ಆತಂಕ, ನಿದ್ರಾಭಾವ, ಹಸಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಔಷಧಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಮೊದಲಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದರೂ SSRIಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗಗಳಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ,{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದು ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಪಾತ್ರವು ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವವಾದುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು, ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ SSRIಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Lacasse J, Leo J |title=Serotonin and depression: a disconnect between the advertisements and the scientific literature |journal=PLoS Med |volume=2 |issue=12 |pages=e392 |year=2005 |pmid=16268734 |doi=10.1371/journal.pmed.0020392 |pmc=1277931}} ''[http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1371/journal.pmed.0020392 ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122081424/http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pmed.0020392 |date=2009-01-22 }}''</ref> ಈ ಔಷಧಿಗಳು "ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್‌"<ref>{{cite journal |author=Uz T, Ahmed R, Akhisaroglu M, Kurtuncu M, Imbesi M, Dirim Arslan A, Manev H |title=Effect of fluoxetine and cocaine on the expression of clock genes in the mouse hippocampus and striatum |journal=Neuroscience |volume=134 |issue=4 |pages=1309–16 |year=2005 |pmid=15994025 |doi=10.1016/j.neuroscience.2005.05.003}}</ref> ಗಳೆನ್ನುವ ನಕಲು ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಔಷಧಿಗಳ ಗೀಳಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Yuferov V, Butelman E, Kreek M |title=Biological clock: biological clocks may modulate drug addiction |journal=Eur J Hum Genet |volume=13 |issue=10 |pages=1101–3 |year=2005 |pmid=16094306 |doi=10.1038/sj.ejhg.5201483}}</ref><ref>{{cite journal |author=Manev H, Uz T |title=Clock genes as a link between addiction and obesity |journal=Eur J Hum Genet |volume=14 |issue=1 |page=5 |year=2006 |pmid=16288309 |doi=10.1038/sj.ejhg.5201524}}''[http://www.nature.com/ejhg/journal/v13/n10/full/5201483a.html ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್]''</ref> ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, SSRI ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು HRSD ಸ್ಕೋರುಗಳ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಇಳಿತವನ್ನು 50%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} === ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SNRI) === ''ಸಿರೊಟೋನಿನ್-ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (SNRI) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಹೊಸ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು 5-HT ಎರಡರ ಮೇಲೆಯೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅವು SSRIಗಳಂತಹುದೇ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಡೆಸ್ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ (ಪ್ರಿಸ್ಟಿಕ್) *ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ (ಸಿಂಬಾಲ್ಟ) *ಮಿಲ್ನಾಸಿಪ್ರಮ್ (ಐಕ್ಸೆಲ್) *ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ (ಎಫೆಕ್ಸರ್) === ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಿರೊಟೊನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (NaSSA) === ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಿರೊಟೊನರ್ಜಿಕ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (NaSSA) ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ರಿಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಆಲ್ಫಾ-2 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವು ಕೆಲವು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನೂ ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://www.cnsforum.com/imagebank/item/Drug_nassa/default.aspx</ref> ಇದರ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಮತ್ತು ತೂಕ ಏರುವುದು.<ref name="Stimmel">{{cite journal|last=Stimmel |first=GL|year=1997|month=Jan-Feb|title=Mirtazapine: an antidepressant with noradrenergic and specific serotonergic effects|journal=Pharmacotherapy|volume=17|issue=1|pages=10–21|publisher=American College of Clinical Pharmacy|issn=0277-0008|pmid=9017762|accessdate=2009-05-28|last2=Dopheide|first2=JA|last3=Stahl|first3=SM}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: *ಮಿಯಾನ್ಸೆರಿನ್ (ಟಾಲ್ವನ್) *ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ (ರೆಮೆರಾನ್, ಅವಾಂಜ, ಜಿಪ್ಸಿನ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NRI) === ''ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' (NRI) ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ (''ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. NRIಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ತೈಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಆಟೊಮಾಕ್ಸೆಟೈನ್ (ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟೆರ) *ಮ್ಯಾಜಿಂಡಾಲ್ (ಮ್ಯಾಜನಾರ್, ಸನೋರೆಕ್ಸ್) *ರೆಬೊಕ್ಸೆಟೈನ್ (ಎಡ್ರೊನಾಕ್ಸ್) *ವಿಲೊಕ್ಸಜೈನ್ (ವಿವಲನ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDRI) === ''ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು'' ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ನರಕೋಶದ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Stahl|first=SM|year=2004|title=A Review of the Neuropharmacology of Bupropion, a Dual Norepinephrine and Dopamine Reuptake Inhibitor|journal=Prim Care Companion J Clin Psychiatry|volume=6|issue=4|pages=159–166|publisher=Physicians Postgraduate Press|pmc=514842|accessdate=2009-05-28|doi=10.4088/PCC.v06n0403|pmid=15361919|last2=Pradko|first2=JF|last3=Haight|first3=BR|last4=Modell|first4=JG|last5=Rockett|first5=CB|last6=Learned-Coughlin|first6=S}}</ref> ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *ಬುಪ್ರೊಪಿಯಾನ್ (ವೆಲ್‌ಬುಟ್ರಿನ್, ಜೈಬನ್) === ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಎನ್ಹಾನ್ಸರ್‌ಗಳು (SSRE) === *ಟಿಯಾನೆಪ್ಟೈನ್ (ಸ್ಟ್ಯಾಬ್ಲಾನ್, ಕೊಯಾಕ್ಸಿಲ್, ಟ್ಯಾಟಿನಾಲ್) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಡಿಸ್‌ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDDI) === ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌-ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಡಿಸ್‌ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (NDDI) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ 5-HT<sub>2C</sub> ಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಹೊರಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. *ಅಗೊಮೆಲಟೈನ್ (ವಾಲ್ಡೊಕ್ಸಾನ್, ಮೆಲಿಟರ್, ತೈಮನಾಕ್ಸ್) === ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು (TCA) === ''ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು'' ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಹಳೆಯ ವರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌) ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಔಷಧಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಏರಿಕೆ, ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಮೂತ್ರರೋಧ, ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಕಾಗುವುದು, ತಲೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಗಾಬರಿ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅರಿತ್ಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಮಾರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಖಿನ್ನತೆಯ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: '''ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅಮೈನ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು''' : *ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ಎಲವಿಲ್, ಎಂಡೆಪ್) *ಕ್ಲೋಮಿಪ್ರಮೈನ್ (ಅನಾಫ್ರನಿಲ್) *ಡಾಕ್ಸೆಪಿನ್ (ಅಡಾಪಿನ್, ಸೈನೆಕ್ವನ್) *ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ (ಟಾಫ್ರನಿಲ್) *ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ (ಸರ್ಮಾಂಟಿಲ್) '''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಅಮೈನ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು''' *ದೇಸಿಪ್ರಮೈನ್ (ನಾರ್ಪ್ರಮಿನ್) *ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ಪಾಮೆಲಾರ್, ಅವೆಂಟಿಲ್, ನಾರಿಟ್ರೆನ್) *ಪ್ರೊಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ (ವಿವಕ್ಟಿಲ್) === ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (MAOI) === ''ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳನ್ನು'' (MAOI) ಇತರ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MAOIಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ (ನಾರ್‌ಅಡ್ರೆನಲೈನ್‌)ಅನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವ ಕಿಣ್ವ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಅನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಔಷಧಿ, ಕೆಲವು ಆಹಾರಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟೈರಮಿನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವು) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಬಲ ಮಾರಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, MAOIಗಳನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸೆಲೆಗಿಲಿನ್‌ನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡರ್ಮಲ್ ಪ್ಯಾಚ್(ತೇಪೆ) ರೂಪವಾದ ಎಮ್ಸಾಮ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜಠರದಲ್ಲಿ ಉಪಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Cascade01">{{cite journal |author=Cascade EF, Kalali AH |journal=Psychiatry 2007 |month=June |year=2007 |title=EMSAM: The First Year |url=http://www.psychiatrymmc.com/emsam-the-first-year/ |accessdate=2009-11-30 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228220220/http://www.psychiatrymmc.com/emsam-the-first-year/ |url-status=dead }}</ref> MAOIಗಳು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಅವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MAOIಗಳ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು; ಮೋಕ್ಲೊಬೆಮಿಡ್ (ಮ್ಯಾನೆರಿಕ್ಸ್), ಇದನ್ನು ರಿವರ್ಸಿಬಲ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ ಆಫ್ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ A (RIMA) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ-ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಗತ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. MAOI ಗುಂಪಿನ ಔಷಧಿಗಳೆಂದರೆ: *ಐಸೊಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಜಿಡ್ (ಮಾರ್ಪ್ಲನ್) *ಮೋಕ್ಲೊಬೆಮಿಡ್ (ಆರೊರಿಕ್ಸ್, ಮ್ಯಾನರಿಕ್ಸ್) *ಫೆನೆಲ್ಜಿನ್ (ನಾರ್ಡಿಲ್) *ಸೆಲೆಗಿಲಿನ್ (ಎಲ್ಡೆಪ್ರಿಲ್, ಎಮ್ಸಾಮ್) *ಟ್ರಾನಿಲ್ಸಿಪ್ರೊಮಿನ್ (ಪಾರ್ನೇಟ್) === ವರ್ಧಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳು === ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಅವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಔಷಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ "ವರ್ಧಿಸುವ" ಔಷಧಿಗಳೆಂದರೆ: *ಬಸ್ಪಿರಾನ್ (ಬಸ್ಪಾರ್) *ಗೆಪಿರಾನ್ (ಅರಿಜ) *ನೆಫಜೊಡೋನ್ (ಸರ್ಜಾನ್) *ಟಾಂಡೊಸ್ಪಿರಾನ್ (ಸೆಡೈಲ್) *ಟ್ರಾಜೊಡಾನ್ (ಡೆಸಿರೆಲ್) *ಬುಪ್ರೊಪಿಯಾನ್ (ವೆಲ್‌ಬುಟ್ರಿನ್/ಜಿಬಾನ್) ''ಶಾಮಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳು'' ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್‌‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಲಂಬನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‌ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್ ಫ್ಯುಮರೇಟ್ (ಸೆರೊಕ್ವೆಲ್)ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ ಮತ್ತು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಹಿಸ್ಟಮೀನ್ (H1 ಮತ್ತು H2) ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೂಕಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಡೈಫಿನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್‌‌ನಂತಹುದೇ (ಬೆನಡ್ರಿಲ್) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಿಸ್ಪರಿಡಾನ್ (ರಿಸ್ಪರ್ಡಲ್), ಒಲಾಂಜಪೈನ್ (ಜಿಪ್ರೆಕ್ಸ) ಮತ್ತು ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್‌ (ಸೆರೊಕ್ವೆಲ್) ಮೊದಲಾದ ''ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‌ಗಳನ್ನು'' ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಆಂಟಿ-ಸೈಕಾಟಿಕ್‌‍ಗಳನ್ನು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು, ಮತ್ತೊಂದು ಔಷಧಿಯ ರಕ್ತದ-ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವರಹಿತ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಗಂಭೀರ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ, ಚಂಚಲತೆ, ಟಾರ್ಡಿವ್ ಡಿಸ್ಕಿನೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೈಕೊಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಂಟ್‌(ಮನೋ-ಉತ್ತೇಜಕ)ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ರೋಗಿಯು ಅನ್ಹೆಡೋನಿಯ, ಹೈಪರ್‌ಸೋಮ್ನಿಯಾ, ವಿಪರೀತ ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌ (ಅಡೆರಾಲ್), ಮೀಥೈಲ್‌ಫೆನಿಡೇಟ್ (ರಿಟಲಿನ್) ಅಥವಾ ಮೊಡಫಿನಿಲ್ (ಪ್ರೋವಿಗಿಲ್, ಅಲರ್ಟೆಕ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಮೊಡಫಿನಿಲ್ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ: ಇದು ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವಾಗ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾಮೂಲು ನಿದ್ರೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸೈಕೊಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಂಟ್‌ಗಳ ಸೂಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವವರಲ್ಲಿ ಉನ್ಮಾದಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ರೋಗಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ''ಲೀಥಿಯಂ'' ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೀಥಿಯಂನ ಪ್ರಬಲ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ನಡುಕ, ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆ, ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಭೇದಿ. ಕಾರ್ಬಮಜೆಪೈನ್ (ಟೆಗ್ರೆಟಾಲ್), ಸೋಡಿಯಂ ವಾಲ್ಪೊರೇಟ್ (ಎಪಿಲಿಮ್), ಮತ್ತು ಲಾಮೊಟ್ರಿಗಿನ್ (ಲಾಮಿಕ್ಟಲ್) ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿರೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಲಾಮೊಟ್ರಿಗಿನ್ ಎರಡೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ನಿರೋಧಕ ಯೂನಿಪೋಲಾರ್(ಏಕಧ್ರುವೀಯ) ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸೂಚನೆಯ ರೀತಿ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು 2002ರವರೆಗೆ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 234%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>(ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, 2004)</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 2005ರ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಯೊಂದು, ಸಂಸ್ಥಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲದ ಜನರಲ್ಲಿ (2002) 11ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 5%ನಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://www.meps.ahrq.gov/mepsweb/data_stats/Pub_ProdResults_Details.jsp?pt=Statistical%20Brief&amp;opt=2&amp;id=685 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250626193041/https://meps.ahrq.gov/mepsweb/data_stats/Pub_ProdResults_Details.jsp?pt=Statistical%20Brief&opt=2&id=685 |date=2025-06-26 }} ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನಿಟಿ,M. (2005) ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಯೂಸ್ ಇನ್ ದಿ US ಸಿವಿಲಿಯನ್ ನಾನ್-ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲೈಸ್ಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್, 2002. ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಬ್ರೀಫ್ #77. ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ,MD: ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್, ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ.</ref> 1998ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ 67%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Sleath B, Shih YC |title=Sociological influences on antidepressant prescribing |journal=Soc Sci Med |volume=56 |issue=6 |pages=1335–44 |year=2003 |month=March |pmid=12600369 |doi=10.1016/S0277-9536(02)00132-6 }}</ref> 2007ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ 25%ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರೆಂದು ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Depression could be overdiagnosed|url=http://www.heraldnet.com/article/20070403/NEWS02/704030755|agency=The Washington Post|publisher=HeraldNet|year=2007|month=April|accessdate=2009-05-28|archive-date=2010-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121041809/http://www.heraldnet.com/article/20070403/NEWS02/704030755|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು 8,098 ಮಂದಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2002ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌ನ ಸುಮಾರು 3.5%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1992ರಲ್ಲಿ 1.7%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Ol">{{cite journal|last=Olié|first=JP|year=2002|month=October|title=Antidepressants consumption in the global population in France|journal=L'Encéphale|volume=28|issue=5 pt. 1|pages=411–7|publisher=Elsevier|pmid=12386542 |doi=ENC-10-2002-28-5-0013-7006-101019-ART4|accessdate=2009-05-29|language=French|doi_brokendate=2009-10-24|last2=Elomari|first2=F|last3=Spadone|first3=C|last4=Lépine|first4=JP}}</ref> 1996 ಮತ್ತು 2004ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯು 3.4%ರಿಂದ 7.2%ಗೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite journal|last=Raymond|first=CB|year=2007|month=January|title=Antidepressant utilization in British Columbia from 1996 to 2004: increasing prevalence but not incidence|journal=Psychiatric Services|volume=58|issue=1|pages=79–84|publisher=American Psychiatric Association|pmid=17215416|doi=10.1176/appi.ps.58.1.79|accessdate=2009-05-29|last2=Morgan|first2=SG|last3=Caetano|first3=PA}}</ref> [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್]]‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ 1992ರಿಂದ 2001ರವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯು, SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯು ಏರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meijer W, Heerdink E, Leufkens H, Herings R, Egberts A, Nolen W |title=Incidence and determinants of long-term use of antidepressants |journal=Eur J Clin Pharmacol |volume=60 |issue=1 |pages=57–61 |year=2004 |pmid=14985889 |doi=10.1007/s00228-004-0726-3}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ SSRIಗಳ, ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಚಾರವು ಹೆಚ್ಚಿದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=McManus P, Mant A, Mitchell PB, Montgomery WS, Marley J, Auland ME |title=Recent trends in the use of antidepressant drugs in Australia, 1990-1998 |journal=Med. J. Aust. |volume=173 |issue=9 |pages=458–61 |year=2000 |month=November |pmid=11149300 }}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ-ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ, ನೋವು-ಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಖಿನ್ನತೆಯಿಲ್ಲದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು, ಕೆಲವು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ಭಾವರಹಿತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Zimmerman|first=M|year=2004|month=July|title=Which factors influence psychiatrists' selection of antidepressants?|journal=American Journal of Psychiatry|volume=161|issue=7|pages=1285–9|publisher=American Psychiatric Association|pmid=15229063|url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/161/7/1285|accessdate=2009-05-29|doi=10.1176/appi.ajp.161.7.1285|last2=Posternak|first2=M|last3=Friedman|first3=M|last4=Attiullah|first4=N|last5=Baymiller|first5=S|last6=Boland|first6=R|last7=Berlowitz|first7=S|last8=Rahman|first8=S|last9=Uy|first9=K|archive-date=2008-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926121035/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/161/7/1285|url-status=dead}}</ref> ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, SSRIಗಳು ಮತ್ತು SNRIಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳು ಹಳೆಯ ಔಷಧಿಗಳಿಗಿಂತ (ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು MAOIಗಳು) ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Petersen|first=T|year=2002|month=January|title=A survey of prescribing practices in the treatment of depression|journal=Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry|volume=26|issue=1|pages=177–87|publisher=Elsevier|pmid=11853110|doi=10.1016/S0278-5846(01)00250-0 |accessdate=2009-05-29|last2=Dording|first2=C|last3=Neault|first3=NB|last4=Kornbluh|first4=R|last5=Alpert|first5=JE|last6=Nierenberg|first6=AA|last7=Rosenbaum|first7=JF|last8=Fava|first8=M}}</ref> UKಯಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷ ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Male GPs depression pills 'bias' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4704053.stm|date=July 21, 2005|publisher=BBC News|accessdate=2009-05-29}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ NHS ಸೂಚಿಸಿದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು 2010ರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳು ವರದಿಮಾಡಿವೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2009ರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ 39.1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1999ರಲ್ಲಿ 20.1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು. ವೈದ್ಯರು 2008ಕ್ಕಿಂತ 2009ರಲ್ಲಿ 3.18 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಏರಿಕೆಯು ಭಾಗಶಃ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್‌ಸರಿತದಿಂದಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತರ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸುಧಾರಣೆ, ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣದ ಇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ. ಖಿನ್ನತೆಯ ಸೌಮ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರುಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/society/2010/jun/11/antidepressant-prescriptions-rise-nhs-recession| title=Antidepressant Use Rises as Recession Feeds Wave of Worry|date=2010-06-11|accessdate= 2010-07-01 | location=London | work=The Guardian | first=Rowenna | last=Davis}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು 1996ರಿಂದ 2005ರವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ 1996ರಲ್ಲಿ 13 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ 27 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ 164 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5725E720090804| title=Antidepressant Use Doubles in U.S., Study Finds|date=2009-08-04|accessdate= 2010-07-01 | work=Reuters}}</ref> === ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Escitalopram2DACS.svg|thumb|right|SSRI ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಧಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದರ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸೂತ್ರ.]] 2007ರಲ್ಲಿ US ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ<ref>ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್-ಹೆಸರಿನ ಔಷಧಿಗಳ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನುಗುಣವಾದ ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್-ಹೆಸರಿನ ಔಷಧಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {{cite web | title = Top 200 generic drugs by units in 2007. | work = Drug Topics, February 18, 2008 | url = http://drugtopics.modernmedicine.com/drugtopics/Top200Drugs/ArticleStandard/article/detail/491194 | accessdate = 2008-10-23}} {{cite web | title = Top 200 brand drugs by units in 2007. | work = Drug Topics, February 18, 2008 | url = http://drugtopics.modernmedicine.com/drugtopics/PharmacyFactsAndFigures/ArticleStandard/article/detail/491210 | accessdate = 2008-10-23}}</ref>: {| class="wikitable sortable sortable" border="1" |- ! ಔಷಧಿ ! ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ! ವರ್ಗ ! 2007ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಔಷಧಿಗಳು (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) |- | ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ | ಜೊಲಾಫ್ಟ್ | SSRI | 29.652 |- | ಎಸ್ಕಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ | ಲೆಕ್ಸಾಪ್ರೊ | SSRI | 27.023 |- | ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಪ್ರೊಜಾಕ್ | SSRI | 22.266 |- | ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್ | ವೆಲ್‌‌ಬುಟ್ರಿನ್ | NDRI | 20.184 |- | ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್‌ | SSRI | 18.141 |- | ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ | ಎಫೆಕ್ಸರ್ | SNRI | 17.200 |- | ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ | ಸೆಲೆಕ್ಸ | SSRI | 16.246 |- | ಟ್ರಾಜೊಡನ್ | ಡೆಸಿರೆಲ್ | SARI | 15.473 |- | ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ | ಎಲಾವಿಲ್ | TCA | 13.462 |- | ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ | ಸಿಂಬಾಲ್ಟ | SNRI | 12.551 |- | ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ | ರೆಮೆರಾನ್ | TeCA | 5.129 |- | ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ | ಪಾಮೆಲಾರ್ | TCA | 3.105 |- | ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ | ಟೋಫ್ರನಿಲ್ | TCA | 1.524 |} ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯೆಂದರೆ ಹೈಪರಿಕಮ್‌ ಪರ್ಫೊರಾಟಮ್ (ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌).<ref>{{cite book|last=Tyler|first=VE|editor=Janick J|title=Perspectives on New Crops and New Uses|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1999/|accessdate=2009-05-29|year=1999|publisher=ASHS Press|isbn=978-0-9615027-0-6|pages=528|chapter=Herbs Affecting the Central Nervous System|chapterurl=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1999/v4-442.html}}</ref> ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವ ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವವೆಂದರೆ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್, ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ ಮತ್ತು ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌.<ref>{{cite web |url=http://www.gipdatabank.nl/index.asp?scherm=tabellenFrameSet&infoType=g&tabel=01-basis&item=N06AB |title=GIPdatabank |publisher=Gipdatabank.nl |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206123718/http://www.gipdatabank.nl/index.asp?scherm=tabellenFrameSet&infoType=g&tabel=01-basis&item=N06AB |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಮತ್ತು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ-ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಹೈಪೊಥೆಸಿಸ್ ಜೈವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಖಿನ್ನತೆಯು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮೊದಲಾದ ಮೋನೊಅಮೈನ್‌ಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 1950ರಲ್ಲಿ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOI) ಮತ್ತು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆಯೆಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇತರ ಆಧಾರಗಳು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಕಿಲ್ಡ್‌ಕ್ರಾಟ್‌ನಿಗೆ ಅವನ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನ "ದಿ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್ ಹೈಪೊಥೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್"ಅನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಸ್ಕಿಲ್ಡ್‌ಕ್ರಾಟ್‌ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆಯಂತಹ ಇತರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ. ಈ ಊಹೆಯು ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೋಗ-ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOI) ಕಿಣ್ವ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಧಿಕವಾಗಿ, ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ-ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು (TCA) ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಮಟ್ಟಿಗೆ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌‌ಗಳು (SSRI), ಇವು ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ (ಆ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ). ಇತರ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ನರಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. MAOIಗಳು, TCAಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಇತರೆಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಒಂದು ಯೋಗ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, MAOI, TCA ಮತ್ತು SSRI ಮೊದಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಾಗ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ತಟಸ್ಥ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ವಿಕಸಿಸುವ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳು (5-HT<sub>2A</sub> ವಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರ ತೂಕವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ) ಆ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಆಹಾರ, ಸಂಗಾತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ತಿನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಸಿವಾಗದಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನೆಯು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಪಾಯವು ದೀರ್ಘಕಾಲವಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಪ್ರಾಣಿಯು ಉಳಿದರೆ, ಅಪಾಯವು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಭಾವಿಸಿದಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಡೌನ್‌ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಅದರ ಮಾಮೂಲು ವರ್ತನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಿರೊಟೋನರ್ಜಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: 5-HT<sub>2A</sub> ಗ್ರಾಹಕರ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಆ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನಮಾಡುವ ಮೂಲಕ. ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧವು ಅದರ ಜೀನ್‌ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನರಜನನ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿ(ಮಾರ್ಫೊಜೆನೆಸಿಸ್)ಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="pmid16425236">{{cite journal |author=Warner-Schmidt JL, Duman RS |title=Hippocampal neurogenesis: opposing effects of stress and antidepressant treatment |journal=Hippocampus |volume=16 |issue=3 |pages=239–49 |year=2006 |pmid=16425236 |doi=10.1002/hipo.20156 |url=}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನರಜನನದ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಊಹೆಯಾಗಿದೆ, ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Malberg|first=JE|date=15 December 200|title=Chronic antidepressant treatment increases neurogenesis in adult rat hippocampus|journal=Journal of Neuroscience|volume=20|issue=24|pages=9104–10|publisher=Society for Neuroscience|pmid=11124987|url=http://www.jneurosci.org/cgi/content/full/20/24/9104|accessdate=2009-05-29|author2=E|author3=N|author4=D}}</ref><ref>{{cite journal|last=Manev|first=H|year=2001|month=May|title=Antidepressants alter cell proliferation in the adult brain in vivo and in neural cultures in vitro|journal=European Journal of Pharmacology|volume=411|issue=1-2|pages=67–70|publisher=Elsevier|pmid=11137860|doi=10.1016/S0014-2999(00)00904-3|accessdate=2009-05-29|last2=Uz|first2=T|last3=Smalheiser|first3=NR|last4=Manev|first4=R}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು "ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್‌"ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದೆಂದು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿ-ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. <ref>{{cite journal|last=Uz|first=T|year=2005|title=Effect of fluoxetine and cocaine on the expression of clock genes in the mouse hippocampus and striatum|journal=Neuroscience|volume=134|issue=4|pages=1309–16|publisher=Elsevier|pmid=15994025|doi=10.1016/j.neuroscience.2005.05.003|accessdate=2009-05-29|last2=Ahmed|first2=R|last3=Akhisaroglu|first3=M|last4=Kurtuncu|first4=M|last5=Imbesi|first5=M|last6=Dirim Arslan|first6=A|last7=Manev|first7=H}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತಡವಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಗ್ರಹಿಕೆ ನಿರೋಧಕಗಳು, ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ನಿರೋಧಕಗಳು, ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು, ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ತೀವ್ರ ಆದರೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಲ್ಲದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ 3, 5-ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಅಡೆನೊಸಿನ್ ಮೋನೊಫಾಸ್ಫೇಟ್ (cAMP) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ರೊಡೆಂಟ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. cAMPಅನ್ನು ಅಡೆನೊಸಿನ್ 5-ಟ್ರೈಫಾಸ್ಫೇಟ್ (ATP)ನಿಂದ ಅಡೆನೈಲಿಲ್ ಸೈಕ್ಲೇಸ್‌ನ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಫಾಸ್ಫೊಡೈಈಸ್ಟರೇಸಸ್‌ಗಳಿಂದ (PDE) ಚಯಾಪಚಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Zang|first=HT|date=12 July 2005|title=Interaction between the antidepressant-like behavioral effects of beta adrenergic agonists and the cyclic AMP PDE inhibitor rolipram in rats |journal=Psychopharmacology|volume=182|issue=1|pages=104–115|publisher=Springer|location=Berlin|doi=10.1007/s00213-005-0055-y|pmid=16010541|accessdate=2009-05-28|last2=Huang|first2=Y|last3=Mishler|first3=K|last4=Roerig|first4=SC|last5=O'Donnell|first5=JM}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವನೆಯು ನರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Carboni|first=L|year=2006|month=October|title=Proteomic analysis of rat hippocampus and frontal cortex after chronic treatment with fluoxetine or putative novel antidepressants: CRF1 and NK1 receptor antagonists|journal=European Neuropsychopharmacology|volume=16|issue=7|pages=521–537|publisher=Elsevier|doi=10.1016/j.euroneuro.2006.01.007|pmid=16517129|accessdate=2009-05-28|last2=Vighini|first2=M|last3=Piubelli|first3=C|last4=Castelletti|first4=L|last5=Milli|first5=A|last6=Domenici|first6=E}}</ref> ಖಿನ್ನತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ನರದ-ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಕ್ರಿಯ ಹೈಪೊಥೆಲಾಮಿಕ್-ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರೀನಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ (HPA ಆಕ್ಸಿಸ್)ನಿಂದ ಖಿನ್ನತೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ HPA ಆಕ್ಸಿಸ್ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ HPA ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ಯಾರ್ಮೈನ್ M. ಪ್ಯಾರಿಯಂಟ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ [http://www.neuroendo.org.uk/content/view/31/11/ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅಡ್ರಿನಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706035853/http://www.neuroendo.org.uk/content/view/31/11/ |date=2008-07-06 }} ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರೊಎಂಡೊಕ್ರಿನಾಲಜಿ, 2003.</ref> === ಹೋಲಿಕೆ === ಹಲವಾರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref name="pmid9537821">{{cite journal | author = Tatsumi M, Groshan K, Blakely RD, Richelson E. | title = Pharmacological profile of antidepressants and related compounds at human monoamine transporters. | journal = Eur J Pharmacol. | volume = 340 | issue = 2-3 | pages = 249–258 | year = 1997 | pmid = 9537821 | doi = 10.1016/S0014-2999(97)01393-9 }}</ref><ref name="pmid9400006">{{cite journal | author = Owens MJ, Morgan WN, Plott SJ, Nemeroff CB. | title = Neurotransmitter receptor and transporter binding profile of antidepressants and their metabolites. | journal = J Pharmacol Exp Ther. | volume = 283 | issue = 3 | pages = 1305–1322 | year = 1997 | pmid = 9400006 }}</ref><ref name="pmid7855217">{{cite journal | author = Cusack B, Nelson A, Richelson E. | title = Binding of antidepressants to human brain receptors: focus on newer generation compounds. | journal = Psychopharmacology (Berl). | volume = 114 | issue = 4 | pages = 559–565 | year = 1994 | pmid = 7855217 | doi = 10.1007/BF02244985 }}</ref><ref name="bookEssentials of clinical psychopharmacology">{{cite book | author = Alan F. Schatzberg, Charles B. | title = Essentials of clinical psychopharmacology | publisher = American Psychiatric Pub | year = 2006 | page = 7 | isbn = 1585622435, 9781585622436 }}</ref> {| class="sortable wikitable sortable " | ''' ಸಂಯುಕ್ತ ''' || '''[[ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ವಾಹಕ|SERT]]''' || '''[[ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ವಾಹಕ|NET]]''' || '''[[ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ವಾಹಕ|DAT]]''' || '''[[ಹಿಸ್ಟಮೀನ್ H1 ಗ್ರಾಹಕ|H<sub>1</sub>]]''' || '''[[ಮುಸ್ಕಾರಿನಿಕ್ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೊಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕ|M<sub>1-5</sub>]]''' || '''[[ಆಲ್ಫಾ-1 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ|α<sub>1</sub>]]''' || '''[[ಆಲ್ಫಾ-2 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ|α<sub>2</sub>]]''' || '''[[5-HT1A|5-HT<sub>1A</sub>]]''' || '''[[5-HT2|5-HT<sub>2</sub>]]''' || '''[[D2 ಗ್ರಾಹಕ|D<sub>2</sub>]]''' |- | [[ಅಗೊಮೆಲಟೈನ್]] || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? || 270 || ? |- | [[ಅಮೈಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್]] || 4.3 || 35 || 3250 || 0.95 || 9.6 || 24 || 690 || 450 || 18 || 1460 |- | [[ಅಮೋಕ್ಸಪಿನ್]] || 58 || 16 || 4310 || 25 || 1000 || 50 || 2600 || ? || ? || ? |- | [[ಆಟೊಮಾಕ್ಸೆಟೈನ್]] || 8.9 || 2.03 || 1080 || 5500 || 2060 || 3800 || 8800 || 10900 || 940 || 35000+ |- | [[ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್]] || 45026 || 1389 || 2784 || 11800 || 35000+ || 4200 || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ |- | ಬುಸ್ಪಿರಾನ್ || ? || ? || ? || ? || ? || 138 || ? || 5.7 || 174 || 362 |- | ಬುಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 1360 || 5100 || 3940 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಸಿಟಲೊಪ್ರಮ್‌ || 1.16 || 4070 || 28100 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಕ್ಲೋಮಿರ್ಪಮೈನ್ || 0.28 || 38 || 2190 || 31 || 37 || 38 || 3200 || ? || ? || ? |- | ಡೆಸಿಪ್ರಮೈನ್ || 17.6 || 0.83 || 3190 || 60 || 66 || 100 || 5500 || 6400 || 350 || 3500 |- | ಡೊಸುಲೆಪಿನ್ || 8.6 || 46 || 5310 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಡಾಕ್ಸೆಪಿನ್ || 68 || 29.5 || 12100 || 0.17 || 23 || 23.5 || 1270 || 276 || 27 || 360 |- | ಡ್ಯುಲೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.8 || 7.5 || 240 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಇಟೋಪೆರಿಡಾನ್ || 890 || 20000 || 52000 || 3100 || 35000+ || 38 || 570 || 85 || 36 || 2300 |- | ಫೆಮೊಕ್ಸೆಟೈನ್ || 11 || 760 || 2050 || 4200 || 184 || 650 || 1970 || 2285 || 130 || 590 |- | ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.81 || 240 || 3600 || 5400 || 590 || 3800 || 13900 || 32400 || 280 || 12000 |- | ಫ್ಲುವೊಕ್ಸಮೈನ್‌ || 0.81 || 240 || 3600 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ || 1.4 || 37 || 8500 || 37 || 46 || 32 || 3100 || 5800 || 150 || 620 |- | ಲೋಫೆಪ್ರಮೈನ್ || 70 || 5.4 || 18000 || 360 || 67 || 100 || 2700 || 4600 || 200 || 2000 |- | ಮ್ಯಾಪ್ರೊಟಿಲೈನ್ || 5800 || 11.1 || 1000 || 2 || 570 || 90 || 9400 || ? || ? || ? |- | ಮ್ಯಾಜಿಂಡಾಲ್ || 100 || 1.4 || 11 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿಯಾನ್ಸೆರಿನ್ || 4000 || 71 || 9400 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿಲ್ನಸಿಪ್ರಾನ್ || 123 || 200 || 10000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ || 1500+ || 1250~ || 1500+ || 1~ || 1000~ || 500~ || 100~ || 1500+ || 10~ || 1500+ |- | ನೆಫಜೊಡೋನ್ || 200 || 360 || 360 || 24000 || 11000 || 48 || 640 || 80 || 26 || 910 |- | ನಿಸೋಕ್ಸೆಟೈನ್ || 383 || 5.1 || 477 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ನಾಮಿಫೆನ್ಸೈನ್ || 1010 || 15.6 || 56 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ನಾರ್‌ಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 18 || 4.37 || 1140 || 6.3 || 37 || 55 || 2030 || 294 || 41 || 2570 |- | ಆಕ್ಸಪ್ರೊಟಿಲಿನ್ || 3900 || 4.9 || 4340 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ || 0.13 || 40 || 490 || 22000 || 108 || 4600 || 17000 || 35000+ || 19000 || 32000 |- | ಪ್ರೊಟ್ರಿಪ್ಟಿಲಿನ್ || 19.6 || 1.41 || 2100 || 25 || 25 || 130 || 6600 || ? || ? || ? |- | ರೆಬೊಕ್ಸೆಟೈನ್ || 720 || 11 || 10000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಸೆರ್ಟ್ರಲೈನ್ || 0.29 || 420 || 25 || 24000 || 630 || 380 || 4100 || 35000+ || 9900 || 10700 |- | ಟ್ರಾಜೊಡಾನ್ || 160 || 8500 || 7400 || 1100 || 35000+ || 42 || 320 || 96 || 25.0 || 35000+ |- | ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌ || 149 || 2450 || 3780 || 0.27 || 58 || 24 || 680 || ? || ? || ? |- | ವೆನ್ಲಫಾಕ್ಸೈನ್‌ || 82 || 2480 || 7647 || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ || 35000+ |- | ವಿಲೊಕ್ಸಜೈನ್ || 17300 || 155 || 100000+ || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- | ಜೈಮೆಲಿಡೈನ್‌ || 152 || 9400 || 11700 || ? || ? || ? || ? || ? || ? || ? |- |} ಈ ಮೇಲಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. SERT, NET ಮತ್ತು DAT ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. === ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ-ವ್ಯತ್ಯಾಸ(ಇಮ್ಯನೊಮಾಡ್ಯುಲೇಶನ್) === ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ(ಉರಿಯೂತ-ಮುಂಚಿನ) ಸೈಟೊಕಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾವರಹಿತ ಖಿನ್ನತೆ, ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಔಷಧೀಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal|last=O'Brien|first=SM|year=2006|month=February|title=Cytokine profiles in bipolar affective disorder: focus on acutely ill patients|journal=Journal of Affective Disorders|volume=90|issue=2-3|pages=263–7|publisher=Elsevier|pmid=16410025|doi=10.1016/j.jad.2005.11.015|accessdate=2009-05-29|last2=Scully|first2=P|last3=Scott|first3=LV|last4=Dinan|first4=TG}}</ref><ref>{{cite journal|last=Obuchowicz|first=E|year=2005|month=Sep-OCt|title=Antidepressants and cytokines--clinical and experimental studies|journal=Neurol Neurochir Psychiatr Pol|volume=39|issue=5|pages=921–36|pmid=16358592|oclc=11190611|language=Polish|accessdate=2009-05-29|last2=Marcinowska|first2=A|last3=Herman|first3=ZS}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hong|first=C-J|year=2005|month=November|title=Interleukin-6 Genetic Polymorphism and Chinese Major Depression|journal=Neuropsychobiology|volume=52|issue=4|pages=202–5|publisher=Karger AG|location=Basel|pmid=16244501|doi=10.1159/000089003|accessdate=2009-05-29|last2=Yu|first2=YW|last3=Chen|first3=TJ|last4=Tsai|first4=SJ}}</ref><ref name="Elen">{{cite journal|last=Elenkov|first=IJ|year=2005|month=September|title=Cytokine dysregulation, inflammation and well-being|journal=NeuroImmunoModulation|volume=12|issue=5|pages=225–69|publisher=Karger AG|location=Basel|pmid=16166805|doi=10.1159/000087104|accessdate=2009-05-29|last2=Iezzoni|first2=DG|last3=Daly|first3=A|last4=Harris|first4=AG|last5=Chrousos|first5=GP}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kubera|first=M|date=30 April 2005|title=Effects of serotonin and serotonergic agonists and antagonists on the production of tumor necrosis factor alpha and interleukin-6|journal=Psychiatry Research|volume=134|issue=3|pages=251–8|publisher=Elsevier|pmid=15892984|doi=10.1016/j.psychres.2004.01.014|accessdate=2009-05-29|last2=Maes|first2=M|last3=Kenis|first3=G|last4=Kim|first4=YK|last5=Lasoń|first5=W}}</ref> ಸೊಮಾಟಿಕ್ ಸೋಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಆಟೊಇಮ್ಯೂನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ರವಿಕೆಯು, ಜೀವಕೋಶ-ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆ ಮೂಲಕ ನರ-ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಡಿಸ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Elen"/> ಸಿರೊಟೋನಿನ್, ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ SSRIಗಳು, SNRIಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇಮ್ಯುನೊಮಾಡ್ಯುಲೇಟರಿ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ(ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ)ಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಂಟರ್‌ಫೆರಾನ್-ಗಾಮ (IFN-ಗಾಮ) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್-10 (IL-10) ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ TNF-ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್-6 (IL-6) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು TH1 ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಅನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Diamond|first=M|year=2006|month=October|title=Antidepressants suppress production of the Th1 cytokine interferon-gamma, independent of monoamine transporter blockade|journal=European Neuropsychopharmacology|volume=16|issue=7|pages=481–90|publisher=Elsevier|pmid=16388933|doi=10.1016/j.euroneuro.2005.11.011|accessdate=2009-05-29|last2=Kelly|first2=JP|last3=Connor|first3=TJ}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kubera|first=M|year=2001|month=April|title=Anti-Inflammatory effects of antidepressants through suppression of the interferon-gamma/interleukin-10 production ratio|journal=Journal of Clinical Psychopharmacology|volume=21|issue=2|pages=199–206|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|pmid=11270917|doi=10.1097/00004714-200104000-00012|accessdate=2009-05-29|last2=Lin|first2=AH|last3=Kenis|first3=G|last4=Bosmans|first4=E|last5=Van Bockstaele|first5=D|last6=Maes|first6=M}}</ref><ref>{{cite journal|last=Maes|first=M|year=2001|month=January|title=The immunoregulatory effects of antidepressants|journal=Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental|volume=16|issue=1|pages=95–103|publisher=John Wiley & Sons|pmid=12404604|doi=10.1002/hup.191|accessdate=2009-05-29}}</ref><ref>{{cite journal|last=Maes|first=M|year=2005|month=March|title=The negative immunoregulatory effects of fluoxetine in relation to the cAMP-dependent PKA pathway|journal=International Immunopharmacology|volume=5|issue=3|pages=609–18|publisher=Elsevier|pmid=15683856|doi=10.1016/j.intimp.2004.11.008|accessdate=2009-05-29|last2=Kenis|first2=G|last3=Kubera|first3=M|last4=De Baets|first4=M|last5=Steinbusch|first5=H|last6=Bosmans|first6=E}}</ref><ref>{{cite journal|last=Brustolim D|first=D|year=2006|month=June|title=A new chapter opens in anti-inflammatory treatments: the antidepressant bupropion lowers production of tumor necrosis factor-alpha and interferon-gamma in mice|journal=International Immunopharmacology|volume=6|issue=6|pages=903–7|publisher=Elsevier|pmid=16644475|doi=10.1016/j.intimp.2005.12.007|accessdate=2009-05-29|last2=Ribeiro-Dos-Santos|first2=R|last3=Kast|first3=RE|last4=Altschuler|first4=EL|last5=Soares|first5=MB}}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ TCAಗಳು ಮತ್ತು SNRIಗಳು (ಅಥವಾ SSRI-NRI ಸಂಯುಕ್ತಗಳು), ನೋವು-ಶಾಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Moulin|first=DE|year=2007|month=Spring|title=Pharmacological management of chronic neuropathic pain - consensus statement and guidelines from the Canadian Pain Society|journal=Pain Research & Management|volume=12|issue=1|pages=13–21|publisher=Pulsus Group|pmid=17372630|pmc=2670721|accessdate=2009-05-29|last2=Clark|first2=AJ|last3=Gilron|first3=I|last4=Ware|first4=MA|last5=Watson|first5=CP|last6=Sessle|first6=BJ|last7=Coderre|first7=T|last8=Morley-Forster|first8=PK|last9=Stinson|first9=J}}</ref><ref>{{cite journal|last=Jones|first=CK|year=2006|month=December|title=Analgesic effects of serotonergic, noradrenergic or dual reuptake inhibitors in the carrageenan test in rats: Evidence for synergism between serotonergic and noradrenergic reuptake inhibition|journal=Neuropharmacology|volume=51|issue=7-8|pages=1172–1180|publisher=Elsevier|pmid=17045620|doi=10.1016/j.neuropharm.2006.08.005|accessdate=2009-05-29|last2=Eastwood|first2=BJ|last3=Need|first3=AB|last4=Shannon|first4=HE}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಖಾತರಿ ನೀಡಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತ ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ-ನರ-ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಗವು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=Kulmatycki|first=KM|year=2006|month=October|title=Drug disease interactions: role of inflammatory mediators in depression and variability in antidepressant drug response|journal=Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences|volume=9|issue=3|pages=292–306|publisher=Canadian Society for Pharmaceutical Sciences|pmid=17207413|url=http://www.ualberta.ca/~csps/JPPS9_3/Kulmatycki/Kul_Jam.htm|accessdate=2009-05-29|last2=Jamali|first2=F}}</ref> ಮುಂದಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರೊ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಆಂಟಿ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=O'Brien|first=SM|year=2004|month=August|title=Cytokines: abnormalities in major depression and implications for pharmacological treatment|journal=Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental|volume=19|issue=6|pages=397–403|publisher=John Wiley & Sons|pmid=15303243|doi=10.1002/hup.609|accessdate=2009-05-29|last2=Scott|first2=LV|last3=Dinan|first3=TG}}</ref> == ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ == ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಮೂಲಕ ಅಥವಾ "ನೈಜ" ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಬಲ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಔಷಧಿಯೊಂದರ ಸಮರ್ಥ ''ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯನ್ನು, ಸ್ವತಃ-ಹೇಳಿದ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 50%ನಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ''ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 25%ನಷ್ಟು ಇಳಿತವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಉಪಶಮನ'' ಪದವು ಖಿನ್ನತೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ವಸ್ತುತಃ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ''ಮತ್ತೆ ಬರುವ'' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ''ಮರುಕಳಿಸುವ'' ಅಪಾಯವಿರಬಹುದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಶಮನ ಅಥವಾ ''ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ'' ಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುವುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ<ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿಲ್ಲಿವ್ರೇ, S., ಅರೋಲ್,B., ಹ್ಯಾಚರ್,S., ಆಗ್ಸ್ಟನ್,S., ರೈಡ್,I., ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್, F., ವಿಲಿಯಮ್ಸ್,B., ಕ್ರೋಂಬೀ,I. (2003) [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=154760 ಎಫಿಕಸಿ ಆಂಡ್ ಟಾಲರೆಬಿಲಿಟಿ ಆಫ್ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯಾರ್ಡ್ ವಿದ್ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಟ್ರೀಟೆಡ್ ಇನ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಕೇರ್: ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಂಡ್ ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130801115652/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=154760 |date=2013-08-01 }} ''BMJ.'' ಮೇ 10; 326(7397): 1014.</ref> ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ<ref>{{cite journal |author=Anderson IM |title=Selective serotonin reuptake inhibitors versus tricyclic antidepressants: a meta-analysis of efficacy and tolerability |journal=J Affect Disord |volume=58 |issue=1 |pages=19–36 |year=2000 |month=April |pmid=10760555 |doi=10.1016/S0165-0327(99)00092-0 }}</ref> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಹೋಲಿಕೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.4088/JCP.v62n0209 |author=Parker G, Roy K, Wilhelm K, Mitchell P |title=Assessing the comparative effectiveness of antidepressant therapies: a prospective clinical practice study |journal=J Clin Psychiatry |volume=62 |issue=2 |pages=117–25 |year=2001 |month=February |pmid=11247097 |doi_brokendate=2010-08-28 }}</ref> * "ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಸೀಬೊ" ಒಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಣೆ.<ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/> * ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ MAOI ವರ್ಗದ ನಿರ್ಧಾರಣೆ.<ref>ಲೋಟುಫೊ-ನೆಟೊ, F., ಟ್ರಿವೇಡಿ, M., &amp; ಥೇಸ್, M.E. (1999) [http://www.nature.com/npp/journal/v20/n3/full/1395258a.html ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿವರ್ಸಿಬಲ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಟೈಪ್ ಎ ಮಾಕ್ಲೊಬೆಮೈಡ್ ಆಂಡ್ ಬ್ರೊಫ್ಯಾರೊಮಿನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್] ''ನ್ಯೂರೊಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ'' 20 226-247.10.1038</ref> * ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವೋರ್ಟ್‌‌ನ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref>{{cite journal |author=Linde K, Mulrow CD, Berner M, Egger M |title=St John's wort for depression |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000448 |year=2005 |pmid=15846605 |doi=10.1002/14651858.CD000448.pub2 }}</ref> * ಬಾಲ್ಯದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪುನಃಪರೀಕ್ಷೆ.<ref>ಜ್ಯುರೈಡಿನಿ JN, ಡಿಯೋಕೆ CJ, ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ PR, ಹ್ಯಾಬಿ MM, ಮೆಂಕೆಸ್ DB, ಟಾಂಕಿನ್ AL. (2004) [http://www.bmj.com/cgi/content/full/328/7444/879?ijkey=4f893b9f91cb92fde9abb867c1dd21fb35b7b9d3&amp;keytype2=tf_ipsecsha ಎಫಿಕಸಿ ಆಂಡ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಂಡ್ ಅಡೊಲೆಸೆಂಟ್ಸ್.] BMJ. 2004 ಎಪ್ರಿಲ್ 10;328(7444):879-83.</ref><ref>ಲ್ಯಾಖನ್ SE; ಹ್ಯಾಗರ್-ಜಾನ್ಸನ್ G. [http://www.cpementalhealth.com/content/3/1/21 ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರೈಬ್ಡ್ ಸೈಕೊಟ್ರೋಪಿಕ್ಸ್ ಆನ್ ಯುತ್]. ''ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಎಪಿಡಮಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್'' 2007;3(21).</ref> *1987ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA)ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯು, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪ್ಲಸೀಬೊದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು (FDAಯ ಸ್ವಂತ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ). ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿರುದ್ಧ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ (ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರೆ) ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ನಿಜವಾದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ 94 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಕೇವಲ 51 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಗೋಚರವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 11%ರಿಂದ 69%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R 2008 252–60"/> * 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ UK, US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, 1987ರಿಂದ 1999ರವರೆಗಿನ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ FDAಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆರು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಹೊಸ-ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ-ಕಂಪನಿ-ನಡೆಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಸೀಬೊದ ನಡುವಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಖಿನ್ನತೆಯ ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಪ್ಲಸೀಬೊದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಇಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಯಿತು.<ref name="pmid18303940">{{cite journal |author=Kirsch I, Deacon BJ, Huedo-Medina TB, Scoboria A, Moore TJ, Johnson BT |title=Initial severity and antidepressant benefits: a meta-analysis of data submitted to the Food and Drug Administration |journal=PLoS Med. |volume=5 |issue=2 |pages=e45 |year=2008 |pmid=18303940 |doi=10.1371/journal.pmed.0050045 |pmc=2253608}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>K. ಐಸೆಲೆ, M.D. ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಡು ದೆ ವರ್ಕ್? ಎ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ದಿ ರಿವ್ಯೂ. ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಲಾಂಜ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಯಿದೆ: http://www.doctorslounge.com/index.php/articles/page/152 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100303180328/http://www.doctorslounge.com/index.php/articles/page/152 |date=2010-03-03 }}. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು, ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊಜಾಕ್ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಗಾಬರಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಬಾರದೆಂದು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಔಷಧಿಗಳ FDA ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆಯೆಂದು ವ್ಯೆತ್ ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>ಬ್ಲೂ, L. (2008) [http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1717306,00.html ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ಲಿ ಹೆಲ್ಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211013701/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1717306,00.html |date=2011-02-11 }} ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಮಂಗಳವಾರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 26</ref> ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ UK ಮನೋವೈದ್ಯರು/ಔಷಧ-ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಅಲ್ಪ-ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಲೇಖಕರು ಔಷಧಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಲ್ಲದೆ "ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ"ಯಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು "ವೈದ್ಯ/ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಘಟಕಗಳು" ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮವು ಖಿನ್ನತೆಯ ಗಂಭೀರತೆಗೆ ಮಹತ್ವಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರೆಂದು ದೂಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Nutt DJ, Malizia AL |title=Why does the world have such a 'down' on antidepressants? |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=22 |issue=3 |pages=223–6 |year=2008 |month=May |pmid=18541622 |doi=10.1177/0269881108091877 }}</ref> *2002ರ ಮೇ 7ರಂದು ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ "ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಎ ಶುಗರ್ ಪಿಲ್ ಈಶ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟು ಬೀಟ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನವು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದೆ - "ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು-ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ- ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೊಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಎರಡನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು, ಇದು ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ನ ಅಂಗೀರಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಕ್ಕರೆ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳು ಔಷಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಿದುಳಿನ ಒಂದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರೊಜಾಕ್ ತಯಾರಕರು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಎರಡನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಜೊಲೋಫ್ಟ್ ತಯಾರಕರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಲ್ಯೂಚ್ಟರ್ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾದ ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು. ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾದ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವು ಬಹುಬೇಗ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಯಾಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ." <ref>[http://www.chelationtherapyonline.com/technical/p58.htm ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಎ ಶುಗರ್ ಪಿಲ್ ಈಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟು ಬೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925021110/http://www.chelationtherapyonline.com/technical/p58.htm |date=2010-09-25 }}, ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಮೇ 7, 2002</ref> === ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು === ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆಯ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 2000 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್<ref>{{cite web |url=http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=2605&nbr=1831 |title=Practice guideline for the treatment of patients with major depressive disorder |publisher=Guidelines.gov |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081028165751/http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=2605&nbr=1831 |url-status=dead }}</ref> ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ರೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು; ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಂಡ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ವರ್ಗ-ವರ್ಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಗಗಳೊಳಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮ, ರೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಔಷಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅದರ ಖರ್ಚು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. UK ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್ (NICE) 2004ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಹೀಗೆಂದು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ - ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾಯವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ಗಿಂತ SSRI ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ (ಅರಿವಿನ-ವರ್ತನೆಯ) ಥೆರಪಿ ಮೊದಲಾದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=http://www.nice.org.uk/guidance/CG23 |title=Depression |publisher=Nice.org.uk |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> === ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯಗಳು === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ 30%ರಿಂದ 50%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Baghai TC, Möller HJ, Rupprecht R |title=Recent progress in pharmacological and non-pharmacological treatment options of major depression |journal=Curr. Pharm. Des. |volume=12 |issue=4 |pages=503–15 |year=2006 |pmid=16472142 |doi=10.2174/138161206775474422 }}</ref><ref name="SSRIswitch">{{cite journal |author=Ruhé HG, Huyser J, Swinkels JA, Schene AH |title=Switching antidepressants after a first selective serotonin reuptake inhibitor in major depressive disorder: a systematic review |journal=J Clin Psychiatry |volume=67 |issue=12 |pages=1836–55 |year=2006 |month=December |pmid=17194261 |doi=10.4088/JCP.v67n1203 }}</ref> ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ದರವು 3ರಿಂದ 6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Tranter R, O'Donovan C, Chandarana P, Kennedy S |title=Prevalence and outcome of partial remission in depression |journal=J Psychiatry Neurosci |volume=27 |issue=4 |pages=241–7 |year=2002 |month=July |pmid=12174733 |pmc=161658 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Byrne SE, Rothschild AJ |title=Loss of antidepressant efficacy during maintenance therapy: possible mechanisms and treatments |journal=J Clin Psychiatry |volume=59 |issue=6 |pages=279–88 |year=1998 |month=June |pmid=9671339 }}</ref> ಈ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Mischoulon D, Nierenberg AA, Kizilbash L, Rosenbaum JF, Fava M |title=Strategies for managing depression refractory to selective serotonin reuptake inhibitor treatment: a survey of clinicians |journal=Can J Psychiatry |volume=45 |issue=5 |pages=476–81 |year=2000 |month=June |pmid=10900529 }}</ref> ==== "ಟ್ರೈಯಲ್ ಆಂಡ್ ಎರರ್(ಪ್ರಾಪ್ತಿಪರ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನ)" ಬದಲಾವಣೆ ==== ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 2000 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ನಂತರ ಬೇರೆ ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪುನಃಪರಿಶೀಲನೆಯು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು; SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ 12%ರಿಂದ 86%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ 5%ರಿಂದ 39%ರಷ್ಟು ಮಂದಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಗಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆ, ಆತನು ಹೊಸ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="SSRIswitch"/> ==== ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸುವಿಕೆ ==== ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಔಷಧವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಿಂದ ಉಪಶಮನ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವರ್ಧನೆಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಲೀಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೈರಾಯ್ಡ್ ವರ್ಧನೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ, ಈ ನವೀನ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಆಗನಿಸ್ಟ್(ಸಂಘರ್ಷಕ ಸ್ನಾಯು)ಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, NRI, ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್-ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸೆಳವು-ನಿರೋಧಕಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಳಕೆ.<ref name="augment">{{cite journal |author=DeBattista C, Lembke A |title=Update on augmentation of antidepressant response in resistant depression |journal=Curr Psychiatry Rep |volume=7 |issue=6 |pages=435–40 |year=2005 |month=December |pmid=16318821 |doi=10.1007/s11920-005-0064-x }}</ref> ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನರ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದರೂ, ಈ ವಿಧಾನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Lam RW, Wan DD, Cohen NL, Kennedy SH |title=Combining antidepressants for treatment-resistant depression: a review |journal=J Clin Psychiatry |volume=63 |issue=8 |pages=685–93 |year=2002 |month=August |pmid=12197448 }}</ref> ==== ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆ ==== ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ದರವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ನಡೆದ 31 ಪ್ಲಸೀಬೊ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಸುಮಾರು 18%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರವಾಗಲೇ ಖಿನ್ನತೆಯು ಮರುಕಳಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರಮಾಣವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ಲಸೀಬೊ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ 41%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Geddes JR, Carney SM, Davies C |title=Relapse prevention with antidepressant drug treatment in depressive disorders: a systematic review |journal=Lancet |volume=361 |issue=9358 |pages=653–61 |year=2003 |month=February |pmid=12606176 |doi=10.1016/S0140-6736(03)12599-8 }}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗೆ ಅದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಶಮನವಾದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿಸ್ 2000 ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್ ವಿದ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್, ಖಿನ್ನತೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ರೋಗಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ರೋಗವು ಮರುಕಳಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಡಲಿ ಅದು ಹಿಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಫಾರ್ಮಕೊಥೆರಪಿಯನ್ನು, ನಂತರ ಅದರ ಉಳಿದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Fava GA, Park SK, Sonino N |title=Treatment of recurrent depression |journal=Expert Rev Neurother |volume=6 |issue=11 |pages=1735–40 |year=2006 |month=November |pmid=17144786 |doi=10.1586/14737175.6.11.1735 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Petersen TJ |title=Enhancing the efficacy of antidepressants with psychotherapy |journal=J. Psychopharmacol. (Oxford) |volume=20 |issue=3 Suppl |pages=19–28 |year=2006 |month=May |pmid=16644768 |doi=10.1177/1359786806064314 }}</ref> === ಔಷಧ ವಿಫಲತೆ === ಸರಿಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಖಿನ್ನತೆ ರೋಗಿಗಳು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಉಪಶಮನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid16390886">{{cite journal |author=Trivedi MH, Rush AJ, Wisniewski SR |title=Evaluation of outcomes with citalopram for depression using measurement-based care in STAR*D: implications for clinical practice |journal=The American journal of psychiatry |volume=163 |issue=1 |pages=28–40 |year=2006 |pmid=16390886 |doi=10.1176/appi.ajp.163.1.28}}</ref> ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಎರಡನೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಕ-ಅಂಶವಾದ ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್ (ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ {{nowrap|200 mg}}ನಷ್ಟು, ನಂತರ {{nowrap|100 mg}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಿನನಿತ್ಯ {{nowrap|400 mg}}ನಷ್ಟು) ಅಥವಾ ಬುಸ್ಪಿರಾನ್ಅನ್ನು (ಪ್ರತಿದಿನ {{nowrap|60 mg}}ನಷ್ಟು) ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಉಪಶಮನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid16554526">{{cite journal |author=Trivedi MH, Fava M, Wisniewski SR |title=Medication augmentation after the failure of SSRIs for depression |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=12 |pages=1243–52 |year=2006 |pmid=16554526 |doi=10.1056/NEJMoa052964}}</ref> ಅದೇ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16554525">{{cite journal |author=Rush AJ, Trivedi MH, Wisniewski SR |title=Bupropion-SR, sertraline, or venlafaxine-XR after failure of SSRIs for depression |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=12 |pages=1231–42 |year=2006 |pmid=16554525 |doi=10.1056/NEJMoa052963}}</ref> ==== ಗರ್ಭಿಣಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ==== ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಏಕೈಕ ವರದಿಯು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ: 2006ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್'' (''JAMA'' )ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯು ಖಿನ್ನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಗರ್ಭಿಣಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗವು ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಂಭವವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | last = Cohen, MD | first =Lee S. | title = Relapse of Major Depression During Pregnancy in Women Who Maintain or Discontinue Antidepressant Treatment | journal = Journal of the American Medical Association | volume =295 | issue = 5 | pages = 499–507 | publisher = American Medical Association | date= February 1, 2006 | url = http://jama.ama-assn.org/cgi/content/abstract/295/5/499 | accessdate = 2007-06-14 | doi = 10.1001/jama.295.5.499 | pmid = 16449615 | last2 = Altshuler | first2 = LL | last3 = Harlow | first3 = BL | last4 = Nonacs | first4 = R | last5 = Newport | first5 = DJ | last6 = Viguera | first6 = AC | last7 = Suri | first7 = R | last8 = Burt | first8 = VK | last9 = Hendrick | first9 = V}}</ref> ''JAMA'' ಲೇಖನವು ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ''JAMA'' ನಂತರ ಆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೊಂದುನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಲೇಖಕರು ಆ ಸಂಬಂಧವು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite journal | title = Relapse of Major Depression During Pregnancy in Women Who Maintain or Discontinue Antidepressant Treatment—Correction | journal = JAMA | volume = 296 | issue = 2 | page = 170 | date= July 12, 2006 | url = http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/jama;296/2/170 | accessdate = 2007-06-14 | doi = 10.1001/jama.296.2.170}}</ref> ಪ್ರಸೂತಿ-ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪೆರಿನಾಟಲಜಿಸ್ಟ್ ಆಡಮ್ ಉರಾಟೊ ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'' ‌ನಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, "ಡ್ರಗ್ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಷನ್ಸ್: ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಸ್ ಟು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕ್ಲೌಡ್ ಮೇಜರ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಸ್ಟಡಿ ಅಟ್ ಇಶ್ಯೂ: ವೆದರ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೇಫ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೆಗ್ನೆಂಟ್ ವುಮನ್ ಟು ಸ್ಟೇ ಆನ್ ಮೆಡಿಕೇಶನ್ - JAMA ಆಸ್ಕ್ಸ್ ಆಥರ್ಸ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನ್". ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌. ಜುಲೈ 11, 2006 ([http://www.post-gazette.com/pg/06192/705022-114.stm ಕಾಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111125085721/http://www.post-gazette.com/pg/06192/705022-114.stm |date=2011-11-25 }} post-gazette.com ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು)</ref> == ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳು == SSRI ಔಷಧಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನಿವರ್ತನ-ಚಿಹ್ನೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇದನ್ನು "SSRI ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣ"ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಟ್ಯಾಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಒಜ್ಪೊಯ್ರಾಜ್, 2002). ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ನಿಶ್ಚಿತ ರೋಗ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ, ಇರುಸುಮುರುಸಿನ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಳೆಹುಚ್ಚು ಮೊದಲಾವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} == ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಷ್ಟವು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ: ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ, ಭೇದಿ, ತಳಮಳ, ತಲೆನೋವು. SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಸಂಭೋಗೋದ್ರೇಕ ಉಂಟಾಗದಿರುವುದು, ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣವೂ ಸಹ SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ SSRIಗಳ ಮೇಲೆ 'ಕಪ್ಪುಪೆಟ್ಟಿಗೆ' ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ದರವನ್ನು (1,000ರಲ್ಲಿ 2ರಿಂದ 1,000ರಲ್ಲಿ 4ರವರೆಗೆ) ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Lenzer | first = Jeanne | title = Antidepressants double suicidality in children, says FDA | journal = BMJ | volume = 332 | page = 626 | year = 2006 | url = http://www.bmj.com/cgi/content/full/332/7542/626-c | doi = 10.1136/bmj.332.7542.626-c | accessdate = 2008-04-14}}</ref> 25ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ವರ್ತನೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref>BMJ: [http://www.bmj.com/cgi/content/abstract/339/aug11_2/b2880?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=suicide&amp;searchid=1&amp;FIRSTINDEX=0&amp;sortspec=date&amp;resourcetype=HWCIT ರಿಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಯುಸೈಡಲಿಟಿ ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರೈಯಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್]. ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2009.</ref> TCAಗಳ (ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ತಲೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ, ನಡುಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಚರ್ಮದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ. MAOIಗಳ (ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು) ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಫೆನೆಲ್ಜಿನ್ (ನಾರ್ಡಿಲ್) ಮತ್ತು ಟ್ರಾನಿಲ್ಸಿಪ್ರೋಮೈನ್ (ಪ್ಯಾರ್ನೇಟ್) ಮೊದಲಾದ MAOIಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತ, ಹೃದಯಾಘಾತ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಹಠಾತ್ ಆಕ್ರಮಣ. ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು MAOIಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. === ಸಾಮಾನ್ಯ === {{Contradict|date=May 2010}} ಪಕ್ವ ಚೀಸು, ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಹುದುಗುಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಟೈರಮಿನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಾರಕ ತೀವ್ರ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸೂಚನೆಯ ಮತ್ತು ನೇರ ಮಾರಾಟದ ಔಷಧಿಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. MAO-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಅವರು ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸಿದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಭೇಟಿಯಾದ ವೈದ್ಯರು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ರೋಗಿಗಳು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೊಠಡಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ MAO ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗುರುತಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳು ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ಔಷಧಿಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥೀರೀಕಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅವು ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಳೆಹುಚ್ಚನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=9387089&dopt=Abstract |title=Antidepressant-associated hypomania in outpatient...[J Affect Disord. 1997&#93; - PubMed Result |publisher=Ncbi.nlm.nih.gov |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> SSRIಗಳು ಈ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಔಷಧಿ ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಸಿಫೆನ್ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವುದಾದರೂ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಆ ಕಾಯಿಲೆಯು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/30/health/main5050992.shtml?tag=main_home_storiesBySection | work=CBS News | title=Drug Combos Linked To Breast Cancer Risk | date=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಚಟ ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. SNRI ಔಷಧಿಗಳು SSRIಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ತೀವ್ರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ NaSSA ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಆ ಔಷಧಿ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೆಚ್ಚು ಉಗ್ರವಾದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕು; ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತೀರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಾನಿಕರವಾಗುವ ಸಂಭವವು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಜೋಡಿಯಜೆಪೈನ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನಿಧಾನವಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ಟೇಟಸ್ ಎಪಿಲೆಪ್ಟಿಕಸ್ ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಗರ್ಭಪಾತದ ಮೂಲಕ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು; ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅವುಗಳಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆಂಬುದು ಖಾತರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವವರು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗ ಬಯಸುವವರು ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಮಾನಸಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೇ, ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಥಟ್ಟನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯರ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನಸಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಾರದು.<ref>http://www.biopsychiatry.com/addictionp.htm</ref> === ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ === ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಾನಸ ಚಾಲನೆಯ ವಿಲಂಬನ ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಕೊರತೆ ಮೊದಲಾದ ಖಿನ್ನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದು ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದರೂ {{Which?|date=May 2010}} ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಭಾವನೆಯು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ {{Weasel-inline|date=May 2010}} ಹಾಗೂ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರೆಯಕ್ಕಿಂತ-ಕೆಳ-ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮೊದಲಾದ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲ ಎಂಟು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. FDA ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ, ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಭಾವನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದವು. ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ 24 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು [https://web.archive.org/web/20070930023930/http://www.ecanadanow.com/science/health/2006/12/13/fda-antidepressants-increase-suicidal-risk-for-young-adults/ proposed changes] ಈ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಲೇಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಬಳಸಬಾರದು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರೊಜಾಕ್ ಎಂದು FDA ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://antidepressantseffects.com/depression/|title=Depression Antidepressants in Teenagers and Children|date=|accessdate=2010-07-01|archive-date=2013-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520234355/http://antidepressantseffects.com/depression/|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿನ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಗಿಯರು, 10ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು) ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 8%ನಷ್ಟು (2003ರಿಂದ 2004ರಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ,<ref name="NYTimes">[https://www.nytimes.com/2007/09/07/health/07suicide.html ಸ್ಯುಸೈಡ್ ರೈಸಸ್ ಇನ್ ಯುತ್; ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಡಿಬೇಟ್ ಲೂಮ್ಸ್], ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಕ್ಯಾರಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2007</ref> 2003ರಲ್ಲಿ 4,232ರಷ್ಟಿದ್ದ 10ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 2004ರಲ್ಲಿ 4,599ರಷ್ಟಾಗಿದೆ, ಇದು ಆ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 7.32ರಷ್ಟು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ದರವು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 9.48ರಷ್ಟಿದ್ದುದು 2003ರಲ್ಲಿ 100,000 ಮಂದಿಗೆ 6.78ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಮನೋವೈದ್ಯರು {{Who|date=May 2010}} ಆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ 2003ರಿಂದ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ನಂತಹ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಂಭೀರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ {{Who|date=May 2010}}, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಸುಮಾರು 14 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು; [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯ ಸೂಚನೆಯ ಇಳಿತದ ನಂತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು 50%ನಷ್ಟು ಏರಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Simon GE, Savarino J, Operskalski B, Wang PS |title=Suicide risk during antidepressant treatment |journal=Am J Psychiatry |volume=163 |issue=1 |pages=41–7 |year=2006 |pmid=16390887 |doi=10.1176/appi.ajp.163.1.41}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಮರ್ಶಕರು {{Who|date=May 2010}} USನ "2004ರ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬದಲು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid18056248">{{cite journal |author=Jureidini J |title=The black box warning: decreased prescriptions and increased youth suicide? |journal=Am J Psychiatry |volume=164 |issue=12 |page=1907 |year=2007 |pmid=18056248 |doi=10.1176/appi.ajp.2007.07091463}}</ref> ಹೊಸ ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು (2003 ಮತ್ತು 2004 ವರ್ಷಗಳ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು, SSRI ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಷದಿಂದ-ವರ್ಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಸೀಮಿತ ಮಾನವ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾರ್ಗವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತಿಳಿಯುವವರೆಗೆ, ಜಾಗರೂಕತೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ FDA ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18056247">{{cite journal |author=Olfson M, Shaffer D |title=SSRI Prescriptions and the Rate of Suicide |journal=Am J Psychiatry |volume=164 |issue=12 |pages=1907–1908 |year=2007 |pmid=18056247 |doi=10.1176/appi.ajp.2007.07091467}}</ref><ref name="titleN C H S - Health E Stats - Deaths: Preliminary Data for 2005">{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/prelimdeaths05/prelimdeaths05.htm |title=N C H S - Health E Stats - Deaths: Preliminary Data for 2005 |accessdate=2007-12-12 |author=Kung HC, Hoyert DL, Xu J, Murphy SL |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=National Center for Health Statistics |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=}}</ref> ಅನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |author=Bridge JA, Iyengar S, Salary CB |title=Clinical response and risk for reported suicidal ideation and suicide attempts in pediatric antidepressant treatment: a meta-analysis of randomized controlled trials |journal=JAMA |volume=297 |issue=15 |pages=1683–96 |year=2007 |pmid=17440145 |doi=10.1001/jama.297.15.1683}}</ref><ref>{{cite journal |author=Beasley CM, Ball SG, Nilsson ME |title=Fluoxetine and Adult Suicidality Revisited: An Updated Meta-Analysis Using Expanded Data Sources From Placebo-Controlled Trials |journal=J Clin Psychopharmacol |volume=27 |issue=6 |pages=682–686 |year=2007 |pmid=18004137 |doi=10.1097/jcp.0b013e31815abf21 }}</ref> ಆದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} === ಲೈಂಗಿಕತೆ === ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ SSRIಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಆರ್ಗಾಸ್ಮಿಯಾ (ಸಂಭೋಗೋದ್ರೇಕದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.soc.ucsb.edu/sexinfo/question/antidepressants-and-anorgasmia |title=UCSB's SexInfo |publisher=Soc.ucsb.edu |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2009-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090520055421/http://www.soc.ucsb.edu/sexinfo/question/antidepressants-and-anorgasmia |url-status=dead }}</ref> ಈ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬಲ್ಲವಾದರೂ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ SSRI ಸೆಕ್ಶ್ವಲ್ ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. SSRI-ಉಂಟುಮಾಡುವ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಖಿನ್ನತೆಗಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುಮಾರು 30%ರಿಂದ 50%ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ 5HT2 ಮತ್ತು 5HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ; ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಇಳಿಕೆ; ನಾರ್‌ಎಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ನ ಇಳಿಕೆ‌; ಕೊಲಿಂಗರಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫಾ-1 ಅಡ್ರೆನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ತಡೆ; ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಿಂಥೆಟೇಸ್‍ನ ನಿರೋಧ; ಮತ್ತು ಪ್ರೊಲಕ್ಟಿನ್ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ.<ref>{{cite journal |author=Keltner NL, McAfee KM, Taylor CL |title=Mechanisms and treatments of SSRI-induced sexual dysfunction |journal=Perspectives in Psychiatric Care |volume=38 |issue=3 |pages=111–6 |year=2002 |pmid=12385082 |doi=10.1111/j.1744-6163.2002.tb00665.x}}</ref> ಉಭಯ ಪುನಃಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ (NE ಮತ್ತು DA) ಬುಪ್ರೋಪಿಯಾನ್, ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು, CNS ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಆಗನಿಸ್ಟ್‌(ಸಂಘರ್ಷಗಳ)‌ನಿಂದಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟೀರಾನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ (ಪ್ರೊಲಕ್ಟಿನ್‌ನ ನಿರೋಧದಿಂದ) ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ (ರೆಮೆರಾನ್) ಕಡಿಮೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು 5-HT2 ಮತ್ತು 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ SSRIಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಹುದು, ಇದಕ್ಕೂ ಸಹ ಅದು 5-HT2 ಮತ್ತು 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವುದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ozmenler NK, Karlidere T, Bozkurt A |title=Mirtazapine augmentation in depressed patients with sexual dysfunction due to selective serotonin reuptake inhibitors |journal=Human Psychopharmacology |volume=23 |issue=4 |pages=321–6 |year=2008 |month=June |pmid=18278806 |doi=10.1002/hup.929}}</ref> ಅಪೊಮಾರ್ಫೈನ್, ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೊಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಮೊದಲಾದವು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲವು. MAOIಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಕ್ಲೊಬೆಮೈಡ್ ಸುಮಾರು 1.9%ನಷ್ಟು ಸಂಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆತನೆಕಾಲ್ ಅದರ ಕಾಲಿನರ್ಜಿಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ MAOI-ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Gross MD |title=Reversal by bethanechol of sexual dysfunction caused by anticholinergic antidepressants |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=139 |issue=9 |pages=1193–4 |year=1982 |month=September |pmid=7114318 |doi= |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7114318}}</ref> === ಪ್ರೀತಿ‌ === ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಮಾನವನ ಮೂಲ ಭಾವನೆಗಳಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. "SSRIಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿವೆ" ಹೆಲೆನ್ ಫಿಶರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ, ಈಕೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೊದಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ರಟ್ಗರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ಅನ್ನೂ ಸಹ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಂದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಭಾಗಶಃ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಒಂದು ಕಾಕ್‌ಟೇಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರೀತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನೋವೈದ್ಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಗತಾನೆ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಜೋಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುವುದರಿಂದ ಡಾಪ್ಅಮೈನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಸಾಹವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರೀತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯು ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆ ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಮಟ್ಟದ ಇಳಿಕೆಯು SSRIಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಡಾಪ್ಅಮೈನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಸಹ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆಂದು ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮ್ಸನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.wired.com/wiredscience/2009/02/antidepressants/</ref> ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಿವಾಹಿತರು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸಹಜ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕುಗ್ಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಚ್ಛೆಯು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ತಮಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ಹೊಸಬರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ಸಾಹವು ಇವರು ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ನಿಮ್ಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.psychologytoday.com/articles/200704/sex-love-and-ssris</ref> ಲಿಬಿಡೊ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳುವ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಮೇರಿಯಾನ್ ಫಿಶರ್ (ಹೆಲೆನ್‌ಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ) "ಕೋರ್ಟ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಲಂಟಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆದ 2004ರ ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಪುರುಷರ ಮುಖದ ಆಕರ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಆ ಪುರುಷರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಸಡಗರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>http://richarddawkins.net/articles/1476-are-antidepressants-taking-the-edge-off-love?page=1{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ತಿಮ್ನೊಆನಸ್ತೀಸಿಯಾ === ಲೈಂಗಿಕ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತಡೆ ಅಥವಾ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸಂವೇದನತೆ. SSRIಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಕೊರತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು "ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವ" ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ SSRIಗಳು, SNRIಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರೊಟೋನರ್ಜಿಕ್ TCAಗಳು ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ.<ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9184611</ref> === REM ನಿದ್ರೆ === ಟ್ರಿಮಿಪ್ರಮೈನ್‌, ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ ಮತ್ತು ನೆಫಜೊಡೋನ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಈ ಔಷಧಿಗಳು REM ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಭಾವರಹಿತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಮೋನೊಅಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು (MAOIಗಳು), ಟ್ರೈಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು (TCAಗಳು) ಮತ್ತು ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ರಿಅಪ್ಟೇಕ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್‌ಗಳು (SSRIಗಳು), ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ REM ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |first=Robert P. |last=Vertes |year=2000 |title=The case against memory consolidation in REM sleep |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=23 |issue=6 |pages=867–876 |doi=10.1017/S0140525X00004003 |pmid=11515146 |last2=Eastman |first2=KE}}</ref> ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ REM ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.pslgroup.com/dg/2030e2.htm |title=ISP: Mirtazapine Regulates Stress Hormones, Improves Sleep In Depressed Patients |access-date=2010-09-22 |archive-date=2012-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304235031/http://www.pslgroup.com/dg/2030e2.htm |url-status=dead }}</ref> MAOIಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ TCAಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳು REM ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ (40-85%) ಮತ್ತು ಸತತ (30-50%) ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬಳಲಿಕೆಯು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ರೋಗಿಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. MAOIಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ "REM ರಿಬೌಂಡ್" ಎನ್ನುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಘೋರಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. === ತೂಕದ ಏರಿಕೆ === ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು {{Convert|5|–|25|kg|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ {{Convert|50|kg|lb|abbr=on}}ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರವೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಗಲುಹೊತ್ತು ನಿದ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಯಿ ಒಣಗುವಿಕೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾಲರಿ-ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು TCA ಮತ್ತು TeCA ವರ್ಗದ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ತೂಕದ ಏರಿಕೆ. ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್-ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರದ ಸೇವನೆಯು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ನಂತರ ಹಸಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮಿದುಳಿನ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದ ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Wurtman JJ, McDermott JM, Levendusky P, Duca K, Wurtman R |title=The effect of a novel dietary intervention on weight loss in psychotropic drug-induced obesity |journal=Psychopharmacology Bulletin |volume=36 |issue=3 |pages=55–9 |year=2002 |pmid=12473965 |doi= |url=http://www.medworksmedia.com/psychopharmbulletin/pdf/7/055_059_pb_36_3_wurtman.pdf |format= |access-date=2010-09-22 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828072212/http://www.medworksmedia.com/psychopharmbulletin/pdf/7/055_059_pb_36_3_wurtman.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Wurtman|first=JJ|coauthors=Marquis NF|title=The serotonin power diet : use your brain's natural chemistry to cut cravings, curb emotional overeating, and lose weight|accessdate=2009-05-29|year=c2006|publisher=Rodale|location=Emmaus, Penn|isbn=978-1-59486-346-2|pages=290}}</ref> == ವಿವಾದ == ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. 2002ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಸೀಬೊ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal|last=Kirsch|first=I|year=2002|month=July|title=The emperor's new drugs: An analysis of antidepressant medication data submitted to the U.S. Food and Drug Administration|journal=Prevention & Treatment|volume=5|issue=1|publisher=American Psychological Association|doi=10.1037/1522-3736.5.1.523a|accessdate=2009-05-29|last2=Moore|first2=Thomas J.|last3=Scoboria|first3=Alan|last4=Nicholls|first4=Sarah S.}}</ref> ಫ್ರೀಡಮ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ವಿನಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಇಬ್ಬರು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, 1987-99ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರು ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ FDA ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ 47 ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಪ್ಲಸೀಬೊಗಳಿಗಿಂತ 18%ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ, "ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಕಿರ್ಸ್ಚ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಮತ್ತು ಸಹ-ಲೇಖಕ ಥಾಮಸ್ ಮೂರ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ "ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್"‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/news/health/drugs/2002-07-08-antidepressants.htm |title= Study: Antidepressant barely better than placebo |publisher=Usatoday.com |date=2002-07-07&nbsp;-&nbsp;Updated&nbsp;11:47 PM&nbsp;ET |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ವಾಂಡರ್‌ಬಿಲ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೊಲರಾಡೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವೂ ಸಹ, ಸೌಮ್ಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಸೀಬೊಗಿಂತ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ ಔಷಧಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಇಮಿಪ್ರಮೈನ್‌‌ಗಿಂತ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/2010/01/05/antidepressant-paxil-placebo-business-healthcare-depression.html|title=Study Undermines Case for Antidepressants|date=|accessdate=2010-07-01|archiveurl=https://archive.today/20121208170044/http://www.forbes.com/2010/01/05/antidepressant-paxil-placebo-business-healthcare-depression.html|archivedate=2012-12-08|url-status=live}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಔಷಧಿಗಳಾದವು, ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವಾದಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ಇದು ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ, ಜನರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2007/HEALTH/07/09/antidepressants/index.html |title=CDC: Antidepressants most prescribed drugs in U.S. |date= 2007-07-09|accessdate=2008-11-06 | work=CNN}}</ref> == ದಾವೆಗಳು == {{Story|date=June 2008}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ SSRI ಔಷಧಿ ತಯಾರಕರು, SSRIಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು FDA ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, SSRI ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು SSRIಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ತಾಯಿಯ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿನ ಹುಟ್ಟು-ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ SSRI ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳ ತಯಾರಕರ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. SSRIಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದುದಕ್ಕೆ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕೇಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ, ಎಲಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೇಸನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಫಿರ್ಯಾದಿಯ ವಕೀಲರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು, ಇದು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಫೆನ್ಟ್ರೆಸ್ ಕೇಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರೊಜಾಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಕೇಸ್ ಕೆಂಟುಕಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೋಸೆಫ್ ವೆಸ್ಬೆಕರ್‌ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನು ಅವನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು 8 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು (ಫೆನ್ಟ್ರೆಸ್‌ನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಹಾಗೂ ಇತರ 12 ಮಂದಿಯನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಯು ಲಿಲ್ಲಿಯ ಪರವಾಗಿ 9-ರಿಂದ-3 ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಕೇಸನ್ನು ಕೆಂಟುಕಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದನು. ಅದು "ವಿಚಾರಣಾ-ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿಂದನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೋಸವೂ ಸಹ ನಡೆಯಬಹುದು" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯು ಆ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಕೇಸು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದನು. ರಹಸ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು "ಭೀಕರ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.judicialaccountability.org/articles/hideandseek.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610031049/http://www.judicialaccountability.org/articles/hideandseek.htm |date=2010-06-10 }} - ರಿಚಾರ್ಡ್ ಜಿಟ್ರಿನ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಯಾರಲ್ M. ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಫರ್ಡ್. "ಹೈಡ್ ಆಂಡ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಇನ್ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ" - "ದಿ ಮೋರಲ್ ಕಂಪಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾಯರ್". ಬ್ಯಾಲಂಟೈನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1999</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರಂದು US ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೂರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು v. ಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ಬೀಚ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್(R) ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ CR(TM) (ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದವರು $63.8 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ದಾವೆಯು ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಕ ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ (GSK) ಔಷಧಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್(R) ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ CR(TM)ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.ahrp.org/risks/SSRI0204/GSKpaxil/pg1.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614100740/http://www.ahrp.org/risks/SSRI0204/GSKpaxil/pg1.html |date=2011-06-14 }} ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1998 GSK ಇಂಟರ್ನಲ್ ಮೆಮೊ: ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೀಲ್ಮೆಂಟ್</ref> ಗ್ರಾಹಕ ವಕೀಲರು ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌ ತಯಾರಕ GSKಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು. FDA 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌‌ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಂದಿನಿಂದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5,000 U.S. ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ GSKಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಔಷಧಿಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಗೀಳಿಹಿಡಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದರು. [http://www.paxilprotest.com/ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307152504/http://www.paxilprotest.com/ |date=2018-03-07 }}‌ನ ಪ್ರಕಾರ, GSKನ ವಿರುದ್ಧ ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಹಿಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭವಾದ ಕೇವಲ ಮೂರು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಕಾಲು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಸೈಟ್ಅನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಗೋಪ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಅಥವಾ 'ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಆದೇಶ'ವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸೈಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕನು ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಆತನ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. (2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್<ref>{{cite web|url=http://seroxatsecrets.wordpress.com/2007/03/03/the-paxil-protest-time-machine/ |title=The Paxil Protest time machine « seroxat secrets… |publisher=Seroxatsecrets.wordpress.com |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟ್‌ನ<ref>{{cite web|url=http://paxilprotest.com/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060519170044/http://paxilprotest.com/|archivedate=2006-05-19 |title=The Paxil Protest I Welcome<!-- Bot generated title --> |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಒಂದು ಆರ್ಕೈವ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ Archive.orgನ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು). ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಆದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಯಸುವ ದಾಖಲೆಗಳವರೆಗೂ ಅವು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಉದಾ. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೆಗ್ಗಿನ್ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ. ಡಾ. ಬ್ರೆಗ್ಗಿನ್ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯು ಇಲ್ಲಿದೆ:<ref>{{cite web |url=http://www.breggin.com/courtfiling.pbreggin.2006.html |title=Suppressed Paxil Suicide Data Released |publisher=Breggin.com |date= |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021042112/http://www.breggin.com/courtfiling.pbreggin.2006.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite web|url=http://seroxatsecrets.wordpress.com |title=seroxat secrets… |publisher=Seroxatsecrets.wordpress.com |date= |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಔಷಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ನೂರಾರು ಮಂದಿಯ ಪರವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಂಪಿನ ದಾವೆಯು [[ಲಂಡನ್]]‌ನ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಅಪೀಲ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನ ತೀರ್ಮಾನದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ದೃಢತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯು, ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್ ಒಂದು ದೋಷಯುಕ್ತ ಔಷಧಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೂರಿದೆ. ಹಘ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್‌ಗಳು ಈ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅವರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>https://web.archive.org/web/20070222131722/http://www.hughjames.com/lifestyle/groupactions/seroxt.html</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು UKಯಲ್ಲಿನ BBC, ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಔಷಧಿ ಸೆರೊಕ್ಸಾಟ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಅದರ 'ಪನೋರಮ'<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/5346938.stm |title=BBC NEWS &#124; Programmes &#124; Panorama &#124; Seroxat update |publisher=News.bbc.co.uk |date=Last Updated: |accessdate=2008-11-06}}</ref> ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರೈಯಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಮೂರು GSK ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್(ಶಿಶುವೈದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == *ಜಪಾನಿನ ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಗಳು *ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |author=Healy, David |title=The antidepressant era |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge |year=1997 |isbn=0-674-03958-0 }} * {{cite book |author=Kramer, Peter D. |title=Listening to Prozac |publisher=Penguin Books |location=New York |year=1997 |isbn=0-14-026671-2 }} * {{cite book |author=Baumel, Syd |title=Natural Antidepressants |publisher=McGraw-Hill |location=New York |year=1999 |isbn=0-87983-900-7 }} * {{cite book |author=Stahl, Stephen M. |title=Psychopharmacology of Antidepressants |publisher=Informa Healthcare |year=1997 |isbn=1-85317-513-7 }} * {{cite journal |author=Pacher P, Kecskemeti V |title=Trends in the development of new antidepressants. Is there a light at the end of the tunnel? |journal=Curr. Med. Chem. |volume=11 |issue=7 |pages=925–43 |year=2004 |month=April |pmid=15078174 |pmc=2495050 |doi=10.2174/0929867043455594 }} * {{cite journal |author=Pacher P, Kohegyi E, Kecskemeti V, Furst S |title=Current trends in the development of new antidepressants |journal=Curr. Med. Chem. |volume=8 |issue=2 |pages=89–100 |year=2001 |month=February |pmid=11172668 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Antidepressants}} {{Wiktionary|antidepressant}} * [http://www.nih.gov/news/pr/aug2003/nimh-07.htm ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ನ್ಯೂರಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಟು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಮೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010122000/http://www.nih.gov/news/pr/aug2003/nimh-07.htm |date=2012-10-10 }} * [http://www.plosmedicine.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pmed.0030240 ಡು ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಕ್ಯೂರ್ ಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಅಬ್ನಾರ್ಮಲ್ ಬ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್?]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - PLoS ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೊಯಾನ ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಕೊಹೆನ್‌ರ ಲೇಖನ. * [http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_final.pdf NIH ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್ (ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923193919/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_final.pdf |date=2009-09-23 }} * [http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_monograph.pdf NIH ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ ಆನ್ ದಿ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್ (ಫ್ಲುಯೊಕ್ಸೆಟೈನ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527103308/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/fluoxetine/fluoxetine_monograph.pdf |date=2010-05-27 }} * [http://www.psych.org/psych_pract/treatg/pg/MDD.watch.pdf ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 1995 ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ವಿದ್ ಮೇಜರ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್] * [http://childadvocate.net/childpresentations/child_medication.htm ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಕೇಶನ್ - ಎ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಪ್ರಸೆಂಟೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810061955/http://childadvocate.net/childpresentations/child_medication.htm |date=2014-08-10 }} * [http://www.bap.org.uk/consensus/antidepressant.pdf ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೊಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 2000 ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ ಡಿಪ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್ ವಿದಿ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012221324/http://www.bap.org.uk/consensus/antidepressant.pdf |date=2006-10-12 }} * [http://biopsychiatry.com/index.html ದಿ ಗುಡ್ ಡ್ರಗ್ ಗೈಡ್: ನ್ಯೂ ಮೂಡ್-ಬ್ರೈಟ್ನರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್] * [http://www.yoism.org/?q=node/234 ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ಮಾಶ, M.D.] (NIMHನಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೈಜೊಫ್ರೆನಿಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೈಜೊಫ್ರೆನಿಯ ಬುಲೆಟಿನ್'' ‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ) * [http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/330/7488/420 ಜೊಯಾನ ಮಾನ್‌ಕ್ರೀಫ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಫಾರ್ ಓಲ್ಡರ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಈಸ್ ಶೇಕಿ ಟೂ.] BMJ 2005;330:420 (19 ಫೆಬ್ರವರಿ) * [http://www.healyprozac.com/Book/Introduction.pdf ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ''ಲೆಟ್ ದೆಮ್ ಈಟ್ ಪ್ರೊಜಾಕ್'' ಬೈ ಡೇವಿಡ್ ಹೀಲಿ] * [http://www.rcpsych.ac.uk/mentalhealthinformation/mentalhealthproblems/depression/antidepressants.aspx ಆನ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಲೀಫ್ಲೆಟ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್ಸ್] * ಬ್ಯಾರಿ ಯಿಯೊಮ್ಯಾನ್, [http://www.barryyeoman.com/articles/courtroom.html ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಸೈನ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾಕ್], ದಿ ನೇಷನ್ * [http://ahp.yorku.ca/?p=60 ಬಿಬ್ಲಿಯೊಗ್ರಫಿ ಆನ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ] * [http://www.rsc.org/Publishing/Journals/cb/Volume/2009/7/recognising_antidepressants.asp ಇನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಟ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್] - ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹೇಗೆ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಗುರಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ * [http://www.ssristories.com/ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ 3100+ ನ್ಯೂಸ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ವಿದ್ ದಿ ಫುಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಅವೈಲೇಬಲ್, ಮೈನ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಇನ್ ನೇಚರ್, ಇನ್ ವಿಚ್ ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಆರ್ ಮೆನ್ಶನ್ಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212204756/http://www.ssristories.com/ |date=2013-12-12 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/8304782.stm ಆಂಟಿಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಟ್ಲಿ - BBC ನ್ಯೂಸ್] {{Antidepressants}} {{Major Drug Groups}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಿನ್ನತೆ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] 668gzag237sahul5cpijw3eghkhph3f 0 25260 1370866 1342163 2026-03-30T19:22:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370866 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = Carl Sagan |image = Carl Sagan Planetary Society.JPG |image_width = |caption = |birth_date = {{birth date|1934|11|9|mf=y}} |birth_place = [[Brooklyn, New York]] |residence = United States<ref>{{cite book | last = Sagan| first = Carl| title = Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space| edition = 1st| year=1994| publisher = Random House| location = New York| isbn = 0-679-43841-6| page = 68}}</ref> |nationality = American |death_date = {{Death date and age|1996|12|20|1934|11|09}} |death_place = [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]], U.S. |field = [[Astronomy]] and [[planetary science]] |work_institutions = [[Cornell University]]<br />[[Harvard University]] |alma_mater = [[University of Chicago]] |known_for = [[SETI|Search for Extra-Terrestrial Intelligence (SETI)]]<br />''[[Cosmos: A Personal Voyage]]''<br />''[[Cosmos (book)|Cosmos]]''<br />[[Voyager Golden Record]]<br />[[Pioneer plaque]]<br />''[[Contact (novel)|Contact]]''<br />''[[Pale Blue Dot (book)|Pale Blue Dot]]'' |prizes = [[Oersted Medal]] (1990)<br />[[NASA Distinguished Public Service Medal]] (twice)<br />[[Pulitzer Prize for General Non-Fiction]] (1978)<br />[[United States National Academy of Sciences|National Academy of Sciences]] [[Public Welfare Medal]] (1994) }} '''ಕಾರ್ಲ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಗಾನ್''' {{IPA-en|ˈseɪɡən}} [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ (ನವಂಬರ್ 9, 1934-ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 1996). ಜೊತೆಗೆ ಆತನೊಬ್ಬ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ, ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕನೂ ಹೌದು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳ-ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಸಹಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ [[ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ-ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ]], ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್. ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು, ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು, ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿರುವ ಸಗಾನ್ ತನ್ನ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕ, ಸಹ-ಲೇಖಕ, ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆತ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಕ್ವಯರಿ ಮತ್ತು ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಮೆಥಡ್ಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಕ್ಸೋ-ಬಯಾಲಜಿಯನ್ನು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಕಾರ್ಲ್, ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ನ ಹುಡುಕಾಟ (SETI)ದ ಸಂಶೋಧನೆಗೂ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಧಾರವಾಹಿಯೊಂದಕ್ಕೆ''[[Cosmos: A Personal Voyage]]'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.<ref name="Starchild">{{cite web | url=http://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/whos_who_level2/sagan.html | title=StarChild: Dr. Carl Sagan | publisher=NASA | accessdate=2009-10-08}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಸಗಾನ್ ''ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್'' ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ 1997ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ== ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಜನಿಸಿದ್ದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್<ref name="poundstone">{{cite book | last=Poundstone | first=William | title=Carl Sagan: A Life in the Cosmos | pages=363–364, 374–375 | location=New York | publisher=Henry Holt & Company | year=1999 | isbn=0-805-05766-8}}</ref> ನಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ, ರಶಿಯನ್ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ. ಆತನ ತಂದೆ ಸ್ಯಾಮ್ ಸಗಾನ್, ರಷಿಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಗಾರ್ಮೆಂಟ್ ನೌಕರ; ತಾಯಿ ರಷೆಲ್ ಮೋಲಿ ಗ್ರಬರ್ ಗೃಹಿಣಿ. ರಷೆಲ್ ನ ಜೈವಿಕ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಚೈಯಾ ಕ್ಲಾರಾಳ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ಆತನಿಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಅವನದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 'ತಾಯಿ ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದ ತಾಯಿ'. ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಹ್ವೆಯ, ರಾಹ್ವೆ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ನಿಂದ ಕಾರ್ಲ್ 1951ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.<ref name="Keay" /> ಆತನಿಗೆ ಕರೋಲ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಂಗಿ. ಈ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ನ ನೆರೆನಗರ ಬೆನ್ಸೋಹರ್ಸ್ಟ್ ನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಪ್ರಕಾರ ಆತನ ಕುಟುಂಬದವರು ರಿಫಾರ್ಮ್ ಯಹೂದಿಗಳು. ಯಹೂದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಂಗಡ ಎಂಬುದು ಆತನ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ತಂಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಅವರ ತಂದೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೈವಭಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಾಯಿ ಮಾತ್ರ ದೇವರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಕೋಶರ್ ಮಾಂಸದಡುಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ.<ref name="Keay" />{{rp|12}} ಡಿಪ್ರೆಶನ್(ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ) ಪರಮಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂದೆ ಥಿಯೇಟರ್ ಗೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಆಗಿಯೂ ದುಡಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಕೀ ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಸಗಾನ್ ನ 'ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ'ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದುದು, ಆತನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ 'ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವ' ಹೊಂದಿದ್ದ ಆತನ ಇಬ್ಬರೂ ಪಾಲಕರದ್ದು. ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಏನಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಫ಼ೂಛ್ಖ್ ಕೊರೆಅನ್ ಥಿಸ್ ಶಿತ್ ಇಸ್ ವೊರ್ಥ್ಲೆಸ್ಸ್. ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಬಡತನದ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದ್ದ ಆಕೆ 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, WWI ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಗತಿಕಳಾಗಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Keay" />{{rp|2}} ಒಬ್ಬ ತರುಣಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಅಪಾರವಾದ ಭರವಸೆಗಳು, ಕನಸುಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಆಗಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು, ಆಕೆಯ ಕಡು ಬಡತನದ ಜೀವನ, ಒಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಹೆಣ್ಣಾಗಿ, ಆಕೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕೆಯ ಯಹೂದಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು, ಆಕೆಯ ಎಲ್ಲ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಆಕೆ ತನ್ನ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ಕಾರ್ಲ್ ನನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆತನೊಬ್ಬನೇ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬಲ್ಲ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ".<ref name="Keay" />{{rp|2}} ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಕಾರ್ಲ್ ನಿಗೆ ಇದ್ದ 'ಅದ್ಭುತ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮ' ಆತನಿಗೆ ಒಲಿದು ಬಂದದ್ದು ತುಂಬಾ "ಸಮಾಧಾನಿಯೂ, ಮೃದು ಹೃದಯಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಝಾರ್ ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿ ಬಂದಿದ್ದ ಆತನ ತಂದೆಯಿಂದ". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ಯೂಮಲ್ಟ್ಯುಅಸ್ ಗಾರ್ಮೆoಟ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇಬು ಹಂಚುತ್ತಲೋ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಲೋ ಆತ ತನ್ನ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ.<ref name="Keay" />{{rp|2}} ಇದೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಆತನಿಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ನ ಅದ್ಭುತ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಅಭಿಮಾನವಿತ್ತು. ಹಾಗೆಂದೇ ಆತ ಮಗನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ತಾರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಡೈನೋಸಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಮಗನ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಕೆದಕುವ, ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕಾರ್ಲನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದಾಪುಗಾಲಿಟ್ಟು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಹಾಯಕಾರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Keay" />{{rp|2}} ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಾಗಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಕಾರ್ಲ್ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ಆತನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವೈಜಾನಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವೇ ನೆನಪುಗಳು ಆತನಿಗೆ ನೆರವಾದ ಕ್ಷಣಗಳೂ ಇವೆ. ಇದನ್ನೇ ಆತ ತನ್ನ '''ಶ್ಯಾಡೋಸ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಗಾಟನ್ ಅನ್ಸೆಸ್ಟರ್ಸ್'' ' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Keay" />{{rp|9}} ತನ್ನ ಪಾಲಕರು ತನ್ನ ಆಮೇಲಿನ ಆಲೋಚನಾ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತೂ ಆತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: :''"ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. '' ''ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. '' ಆದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿಸ್ಮಯಗಳ ಕಡೆಗೆ, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಸಿಸಂನೆಡೆಗೆ ಅವರು ''ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗೆ ತುಂಬಾ ಮೂಲಭೂತವಾದದ್ದು ಎನ್ನುವಂತಹ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವೈಚಾರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅವರು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'' <ref name="Spangenburg" /> ===1939 World's Fair=== ಸಗಾನ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಆತನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಕೂತಿರುವ ಮರೆಯಲಾರದ ಅನುಭವ ಚಿತ್ರಣವೆಂದರೆ, ಆತ ನಾಲ್ಕೈದು ವಾರ್ಷದ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆತನ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು, ಆತನನ್ನು 1939ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೇರ್ ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದ್ದ ಯೋಜನೆಗಳೇ ಆತನ ಬದುಕು ತಿರುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದವು. 'ನಾಳೆಯ ಅಮೇರಿಕಾ' ಎಂಬ ಚಲಿಸುವ ನಕಾಶೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆತ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಎಡಬಲಕ್ಕೆ ಕ್ಲೋವರ್ ಎಲೆಗಳ ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಸುಂದರವಾದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರು ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಡೆಗೆ, ಸುಂದರವಾದ ಮಿನಾರುಗಳೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು - ಇದೆಲ್ಲ ತುಂಬಾ ಅಧ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು!"<ref name="Keay" />{{rp|14}} ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಫೋಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸೆಲ್ ವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕರ್ರ್ ಕರ್ರ್ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಲ್ಬಿನ ಬೆಳಕು, ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಕವೆಯಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಬ್ದವೊಂದು ಅದೆಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಸಿಲೋಸ್ಕೊಪ್ ಮೇಲೆ ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ: :''ಸೀದಾ ಸೀದಾ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಊಹಿಸಲೂ ಆಗದಂಥ ಅದ್ಭುತ ನಮೂನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿದ್ದವು. '' ''ಶಬ್ದವೊಂದು ಚಿತ್ರವಾಗಿ, ಬೆಳಕಿನ ಅಲೆಯೊಂದು ಶಬ್ದ ತರಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದೆಂದರೆ, ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?'' <ref name="Keay" />{{rp|14}} ತುಂಬ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ, ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಮೋರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತಿಡಲಾಗಿದ್ದ, ಟೈಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್ಸ್ (ಕಾಲದ ಗುಳಿಗೆಗಳು) ಎಂಬ ಅಂಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನವಂತೂ ಆತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ 1930ರ ಕುರುಹುಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಜನರಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಆತನ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿರುತ್ತದೆ. "ಕಾರ್ಲ್ ನನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಆ ಟೈಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್ಸ್" ಎಂದು ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಆತ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಇದೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೂ, ಅವು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲು ಮಾತ್ರವೇ ಉಪಯೋಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಗಾನ್ ನ ನೆನಪಿನ ''ಪಯಣದ ಅದ್ಭುತ ಸುವರ್ಣ ಕ್ಷಣಗಳು'' ಹಾಗೂ ಮರೆಯದ ನೆನಪಿನ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಫಲಕಗಳು. ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೇರ್ ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ನೆನಪಿನ ನೂಲು ನೇಯುವ ಸಗಾನ್ ನ ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅಪರೂಪದವು.<ref name="Keay" />{{rp|15}} ===2ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ=== [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ವೇಳೆಗೆ, ಯೂರೋಪಿನ ತಮ್ಮ ಬಂಧುವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ನ ಕುಟುಂಬ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ತಾಳಿತ್ತು. ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಬಳಿಯೇ, ಕೂಗಳತೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಹಿಟ್ಲರ್ ನ 'ವೂಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್' ಸಬ್ ಮರೈನ್ ಗಳು ವರ್ತಕರ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಜಲಸಮ ಮಾಡುವುದನ್ನು, ಯುದ್ಧದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸಗಾನ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ. ಸಮುದ್ರ ತೀರದಗುಂಟ ನಡೆದು ಹೋಗುತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗಿನ ಅವಶೇಷಗಳು, ಛಿದ್ರಛಿದ್ರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದ ದೇಹಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಗಾನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆ ಆತ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ, "ಆಗ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೂ ಇದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ... ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಯುದ್ಧದ ತೀವ್ರತೆ, ರೌದ್ರತೆ ನನ್ನನ್ನು ತಟ್ಟದಂತೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದಂತೂ ಹೌದು". ಆತನ ತಂಗಿ ಕರೋಲ್ ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಆತನ ತಾಯಿಯ ಏಕಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶ ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು... ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವು, ಯಾತನೆಗಳು ಭಯಂಕರ ಎನಿಸುವ ಹಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Keay" />{{rp|15}} ಸಗಾನ್ ನ ತನ್ನ '''ಡೆಮಾನ್ ಹಾಂಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' ' (1996), ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಈ ಯುದ್ಧಾವಧಿಯ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆತನ ಕುಟುಂಬ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧಭೀತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಆತನ ಆಶಾವಾದೀ ಚೇತನವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತುಂಬ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Spangenburg" /> ===ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಕುತೂಹಲ === ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸೇರಿದೊಡನೆ ಸಗಾನ್ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಡೆಗೆ ಗಾಢವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾದ ಕುತೂಹಲ ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಐದು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ತಾಯಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಲೈಬ್ರರಿ ಕಾರ್ಡನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಶಾಲೆಯ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಮೊದಲ ಸಲ ಹೋಗಿದ್ದನ್ನು ಸಗಾನ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಾಗಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಾಗಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಸ್ವತಃ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲ ಸಗಾನ್ ಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು: :''"ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಪುಸ್ತಕ ಇದ್ದರೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆ... '' ''ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಮಾತ್ರ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿತ್ತು. '' ''ಸೂರ್ಯನೊಬ್ಬನೇ ನಮಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ. '' ''ಉಳಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಸೂರ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಅವು ನಮ್ಮಿಂದ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬರಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಕಿಡಿಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ... '' ''ಅವರು ಹಾಗೆಂದಿದ್ದೆ, ನನಗೆ ಸಮಸ್ತ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯೇ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಹರಡಿಕೊಂಡತಾಯಿತು. '' ''ಅದೊಂದು ರೀತಿ ಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. '' ''ಅದೊಂಥರಾ ವೈಭವಯುತ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತುಂಬಾ ಅದ್ದೂರಿಯಾದ ಆಕಾಶದ ಚಿತ್ರಣ. ಅದು ನನ್ನ ಯೋಚನಾಲಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕದಲಲೇ ಇಲ್ಲ. '' ''ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಕದಲಲೇ ಇಲ್ಲ''.<ref name="Keay" />{{rp|18}} ಅವನು ಆರೋ ಏಳೋ ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ಆಟ ಮತ್ತು ಆತನ ಖಾಸಾ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ 'ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೇಡನ್ ಪ್ಲಾನಿಟೋರಿಯಂಗೂ ಕೂಡ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಮೆಟಿರಿಯೋರೈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೈನೋಸಾರುಗಳ ಕೃತಕ ನಮೂನೆಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳಿದ್ದವೋ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೈಜ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಎನಿಸುವಂತಹ ನಮೂನೆಗಳಿದ್ದವೋ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ಈ ಭೇಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ: :''ನಿಜವಾದ ಡೈನೋಸಾರುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅವು ಬದುಕುವ ಶೈಲಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನಂತೂ ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿದ್ದೆ. '' ತುಸುವೇ ಮಂದ ಬೆಳಕಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೃತಕ ಅಂಟಾರ್ಕಟಿಕ್ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಗಳು, ಗೊರಿಲ್ಲಾವೊಂದರ ಕುಟುಂಬವೇನೋ ಅನಿಸುವಂತಹ ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳ ಗುಂಪು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆ ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಗೋರಿಲ್ಲಾ,... ತನ್ನ ಹಿಂಗಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ, ಸುಮಾರು 12 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಗ್ರಿಜ್ಲಿ ಕರಡಿ ನನ್ನನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Keay" />{{rp|18}} ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆತನ ತಾಯ್ತಂದೆಯರೂ ಕೂಡ ಅವನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಓದುವ ಪರಿಕರಗಳು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ನೀರೆರೆದು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಗೋಳದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದೇ ಅವನ ಏಕಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ಗರ್ ರೈಸ್ ಬರ್ರೋಸ್ ಮೊದಲಾದವರು ಬರೆದಿದ್ದ '[[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಾರ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಜೀವನ' ಎನ್ನುವ ವಿಷಯದ ಕತೆಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಆತನ ಕುತೂಹಲ ಆಗ್ನಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೌತುಕದ, ಆಲೋಚನೆಯ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಯುತ್ತವೆ. ಜೀವನ ಚರಿತ್ರಕಾರ ರೆ ಸ್ಪ್ಯಾಂಗೆನ್ಬರ್ಗ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ಈ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಅವನ ಈ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಲವಾಗಿ, "ಆತನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲೊಂದು ಕೌತುಕದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಆರಂಭವಾದ ಅವನ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಎಂದೆಂದೂ ಮರೆಯಲಾಗದ್ದು".<ref name="Spangenburg">ಸ್ಪ್ಯಾನ್ಜೆನ್ಬರ್ಗ್, ರೆ; ಮೋಸರ್, ಡಿಯನೇ. ''ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್: ಅ ಬಯೋಗ್ರಫಿ'', ಗ್ರೀನ್ವುಡ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್. (2004) 2-5 ಪುಟಗಳು.</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ಯೋಗ == 1954ರಲ್ಲಿ, ಚಿಕಾಗೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ರೆರ್ಸನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ<ref>{{Cite web |url=http://astro.uchicago.edu/RAS/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-05 |archive-date=2012-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120919011234/http://astro.uchicago.edu/RAS/ |url-status=dead }}</ref> ಯವರು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಸಮ್ಮೆಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸಗಾನ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಗೌರವ ಪದವಿಯಾದ ಬ್ಯಾಚಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. 1955ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು, 1956ರಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ 1960ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ಸಗಾನ್ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಚ್.ಜೆ.ಮುಲ್ಲರ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. 1960ರಿಂದ 1962ರವರೆಗೆ, ಸಗಾನ್ ಬರ್ಕೆಲಿಯ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ, ಮಿಲ್ಲರ್ ಫೆಲೋ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. 1962ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಮೆಸ್ಸಚೂಸೆಟಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕಲ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. 1968ರವರೆಗೂ, ಸಗಾನ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅವನು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗೆ ಹೋಗುವತನಕವೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. 1971ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. 1972ರಿಂದ 1981ರವರೆಗೆ, ಸಗಾನ್ ಕಾರ್ನೆಲ್ ನ ರೇಡಿಯೋ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕೇಂದ್ರದ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಂತೂ ಅದರ ಶುರುವಾತಿನಿಂದಲೇ ಸಗಾನ್ ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ಸಲಹೆ, ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 1950ರ ನಂತರ ಆತ [[ನಾಸಾ|NASA]]ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ, [[ಅಪೋಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಅಪೋಲೋ]] ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್ ಗಳು [[ಚಂದ್ರ]]ನೆಡೆಗೆ ಹಾರುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಆತನಿಗೆ ವಹಿಸಿದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೌರಮಂಡಲದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ನೆರವಾದ ಹಲವಾರು ರೊಬೋಟಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ನ ಸಲಹೆಗಳು ತುಂಬಾ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಆಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದೆ ಸಗಾನ್ ನ ಶ್ರಮ, ಪಾತ್ರ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರದಂತಹ, ಜಾಗತಿಕ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸಗಾನ್ ನೀಡಬಯಸಿದ್ದ. ಸೌರಮಂಡಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾದ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿಯ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದು ಆತನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭೌತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಣಲೇಪವುಳ್ಳ ಅನೋಡೈಜ್ದ್ ಫಲಕವೊಂದನ್ನು, 1972ರಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾದ ಪಯೋನಿಯರ್ 10 ರಾಕೆಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಯೋನಿಯರ್ 11, ಕೂಡ ಅಂತಹುದೇ ಫಲಕವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮರುವರ್ಷವೇ ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪಯಣ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಆತ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತೃತ, ದೀರ್ಘವಾದುದೆಂದರೆ, ಆತನೇ ಜೋಡಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ, ವೊಯೇಜರ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಗಗನನೌಕೆ. ಇದನ್ನು 1977ರಲ್ಲಿ ವೊಯೇಜರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಾಬ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಾರಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಮಿಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ತುಂಬಾ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಆತ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಿಡಿದೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್ ಸಂದರ್ಶನ. ಜನವರಿ 5, 1994.</ref> ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕೋರ್ಸ್ ವೊಂದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು 1996ರಲ್ಲಿ ಆತ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಿಂದಾಗಿ ನಿಧನನಾಗುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ತಾನು ಮೈಲೋಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆತ ತಾನು ಸಾಯುವುದಕ್ಕೂ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು == ಸಗಾನ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಶುಕ್ರ]] ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ, ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ವರದಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಸುತ್ತ ಕೆಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈ ವಾತಾವರಣದ ಕುರಿತು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಗಾನ್, ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ಟೈಮ್-ಲೈಫ್ ಪುಸ್ತಕ ''ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ನೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಒಣ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದು, ಇತರರು ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸದೃಶ ಪರಿಸರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನಿಂದ ರೇಡಿಯೋ ವಿಕಿರಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದ ಸಗಾನ್ ಆ ಗ್ರಹ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದ.{{convert|500|°C|-2}} NASAದ ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಶನ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಯ ಅತಿಥಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಗಾನ್, ಶುಕ್ರಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮೊದಲಡಿಯಿಟ್ಟ ಮರೈನರ್ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ. 1962ರಲ್ಲಿ, ಮರೈನರ್ 2, ಶುಕ್ರಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕುರಿತು ಸಗಾನ್ ನ ಅಬಿಪ್ರಾಯ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಧೃಡೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಶನಿ|ಶನಿಗ್ರಹ]]ದ ಉಪಗ್ರಹ ಟೈಟನ್ ನ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಸಾಗರವೊಂದರ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರುಗ್ರಹ]]ದ ಉಪಗ್ರಹ ಯುರೋಪಾದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಾಗರದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಸಲ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯುರೋಪಾದ ಮೇಲೆ ಜನಜೀವನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref>ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಿಲಿಯಂ ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್. ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್ ಬರೆದಿರುವ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, 1957ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಸುಮಾರು 8 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ, ವಿಸ್ತೃತ ಮಾಹಿತಿಯು ಅವನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಗಾನ್, ಸಿ., ಥಾoಪ್ಸನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಆರ್. ಅಂಡ್ ಖೇರ್, ಬಿ.ಎನ್.''[[Titan: A Laboratory for Prebiological Organic Chemistry]]'' ''[[Titan: A Laboratory for Prebiological Organic Chemistry]]'' ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿವರಗಳು, ಸಂಪುಟ 25, ಪುಟ 286 (1992). ಟೈಟನ್ ಕುರಿತಾದ ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/T/Titanprebiotic.html ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೋಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್ ಲೈಟ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ] ದಲ್ಲಿ, ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ.</ref> ನಂತರ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ, ಯುರೋಪಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನೀರಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಟೈಟನ್ ಉಪಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿದ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಣುಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಮಸುಕು ಬೆಳಕಿನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದು ಕೂಡ ಸಗಾನ್ ನೆ. ಅದೊಂದು ಮುಂದುವರೆದು ಆತ ಶುಕ್ರ, ಗುರು ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ]] ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಋತುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತನ್ನ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣವಂತೂ ತೀರ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆತ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮಾನವನ ಅಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಸಗಾನ್ ಹೇಳಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದರಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರೀ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಆತ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಸಿರು ಮನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶುಕ್ರಗ್ರಹ ಒಂದು ಕೆಂಡದುಂಡೆಯಾಗಿ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಗ್ರಹವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆತಂಕ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾರ್ನೆಲ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಎಡ್ವಿನ್ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಸಾಲ್ಪಿಟಾರ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಗುರುಗ್ರಹದ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವರಾಶಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಳವಾದ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಮಾಣುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದ ಹೆಚ್ಚಳ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಸಗಾನ್, ಅಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಕಾಣಿಸುವ ಬಣ್ಣಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಋತುಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಬಲವಾದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದಾಗ ವಾತವರಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೂಳಿನ ಪರಿಣಾಮವಷ್ಟೇ ಎಂದು ಸಗಾನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಸಗಾನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವುದು, ಆತ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ವಿಕಿರಣತೆಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಮೂಲವಸ್ತು ಅಮಿನೋ ಆಸಿಡ್ ನ ಉಂಟಾಗುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ.<ref>{{cite web | url=http://www.bartelby.com/65/sa/Sagan-Ca.html | title=Sagan, Carl Edward | publisher=Columbia University Press | author=The Columbia Encyclopedia | work=Sixth Edition | accessdate=2007-05-02}}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಮೆಡಲ್ ನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಸಗಾನ್ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೊಡಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಕೊಡುವ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಪುರಸ್ಕಾರ.<ref>{{cite web | url=http://www.planetary.org/about/founders/carl_sagan.html | title=Carl Sagan | publisher=The Planetary Society | author=The Planetary Society | accessdate=2007-05-14 | archive-date=2007-05-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070501145648/http://www.planetary.org/about/founders/carl_sagan.html | url-status=dead }}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು == [[File:Planetary society.jpg|thumb|left|ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ ಮೆಂಬರ್ಸ್. ಬಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್.]] ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಭೂಮಿಗಿಲ್ಲದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಮಾನವಕುಲದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ,ತನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ ಸಗಾನ್ ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣದಿಂದಲೇ, ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಕುರಿತಾದ ಆತನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನ]] ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ನಲ್ಲಿ, 1977ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ನ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಗಾನ್ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ನ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಆತ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಥರ್ಟೀನ್ ಪಾರ್ಟ್ ಪಿಬಿಎಸ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಸರಣಿ''[[Cosmos: A Personal Voyage]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು, ಸ್ವತಃ ಬರೆದು, ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ, ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಯೋಜನೆಯ ಹೊಣೆಯೂ ಆತನದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸರಣಿಯು ಜೇಕಬ್ ಬೋವೆಸ್ಕೀಸ್ ನ ''ದಿ ಅಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್'' ನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮಾಡಿದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಸಂಕುಲದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಅದೆಷ್ಟು ಧ್ರುಡವಾಗಿದ್ದನೆಂದರೆ, 1982ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಏಳು ಮಂದಿ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರೈಜ್]] ಪುರಸ್ಕೃತರು, 70 ಮಂದಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಜರ್ನಲ್ ''ಸೈನ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ, SETI ಪರ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವೆನಿಸಿದ್ದ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನ ಈ ಯಶಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. 1974ರ ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು, ಡಾ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಡ್ರೇಕ್, ಅರೆಸಿಬೋ ಮೆಸೇಜ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಸಂದೇಶವನ್ನು, ಅಂತರಿಕ್ಷದೊಳಕ್ಕೆ, ಅರೆಸಿಬೋ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಸಗಾನ್ ನ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. ಈ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೋಫೆಶನರಿ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಜರ್ನಲ್, '''ಇಕರಸ್'' ' ಗೆ ಸಗಾನ್ ಸತತ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಬಂಧೀ ಸಮೂಹವಾದ, ಸುಮಾರು 149 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, 100,000 ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನುಳ್ಳ, ''ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ'' ಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಸಗಾನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದಲ್ಲದೆಯೇ, SETI ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಸದಸ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ, ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೈನ್ಸಸ್ ವಿಭಾಗದ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಿಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ, ಆಸ್ಟ್ರಾನಮಿ ವಿಭಾಗದ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿ - ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಗಾನ್ ನ ಸೇವೆ ದೊರೆತಿದೆ. [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಉತ್ತುಂಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹವಾಮಾನ ನಮೂನೆಯೊಂದು, ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಮಾಣು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಮತೋಲಿತ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಗಾನ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ. TTAPS ರಿಪೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಿಸರ್ಚ್ ಪೇಪರ್ ಗಳ ಐವರು ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ S ಅಕ್ಷರದ ಒಡೆಯ ಸಗಾನ್. ಕ್ರಮೇಣ, ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಂದ ಜಾಗತಿಕ ಪರಮಾಣು ಚಳಿಗಾಲದ ಕುರಿತು ಊಹಾಪೋಹಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಕೂಡ ಸಗಾನ್ ಒಬ್ಬ ಸಹಲೇಖಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>ತರ್ಕೋ ಆರ್ ಪಿ, ಟೂನ್ ಓಬಿ, ಅಕೆರ್ಮನ್ ಟಿಪಿ, ಪೊಲ್ಲಾಕ್ ಜೆಬಿ, ಸಗಾನ್ ಸಿ.''[[Climate and smoke: an appraisal of nuclear winter]]'' '''' [[Climate and smoke: an appraisal of nuclear winter]]ಸೈನ್ಸ್, ಸಂಪುಟ 247, ಪುಟ 166-176 (1990). [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11538069&amp;dopt=Abstract ಪಬ್ ಮೆಡ್ ಅಬ್ಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್] [http://links.jstor.org/sici?sici=0036-8075%2819900112%293%3A247%3A4939%3C166%3ACASAAO%3E2.0.CO%3B2-V JSTOR] ಪೂರ್ಣಲೇಖನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡಿ. ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್, ತನ್ನ ''ದಿ ಡೆಮಾನ್ ಹಾಂಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿಂಟರ್ ಕುರಿತಾದ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾವಿಗಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೂಲಿಂಗ್ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.</ref> ''ಅ ಪಾತ್ ವ್ಹೇರ್ ನೋ ಮ್ಯಾನ್ ಥಾಟ್: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿಂಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಮ್ಸ್ ರೇಸ್'' ಕೃತಿಗೆ ಕೂಡ ಸಗಾನ್ ಸಹಲೇಖಕ. ಪರಮಾಣು ಚಳಿಗಾಲದ ಕುರಿತು ಇದೊಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿ. ಆತನ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಕೃತಿಯು ಹಲವಾರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸರಣಿಗೆ, ಎಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಪೀಬಾಡಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳೂ ಸಂದಿವೆ. 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗಾಗಿ,<ref name="Starchild" /><ref>{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/pqrst/sagan_carl.html|title=Carl Sagan|publisher=EMuseum@Minnesota State University|accessdate=2009-10-08|archive-date=2010-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528213538/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/pqrst/sagan_carl.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ PBS ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದರದ್ದು.<ref>{{cite web|url=http://www.cosmolearning.com/documentaries/cosmos/|title=CosmoLearning Astronomy|publisher=CosmoLearning|accessdate=2009-10-08|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://archive.is/20120529135421/http://www.cosmolearning.com/documentaries/cosmos/|url-status=dead}}</ref> ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ'' ದ ವಿಷಯವಾಗಿ, ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://science.discovery.com/convergence/cosmos/bio/bio.html?clik=fsmain_feat3 | title=Meet Dr. Carl Sagan | publisher=The Science Channel | accessdate=2007-05-02 | archive-date=2007-05-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070518042909/http://science.discovery.com/convergence/cosmos/bio/bio.html?clik=fsmain_feat3 | url-status=dead }}</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಆತನ ''ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಆಫ್ ಈಡನ್: ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಎವಲೂಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್'' ಕೃತಿಯು ಕೂಡ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತು ''[[Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science]]'' ಸಗಾನ್ ''ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್'' ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ, 1997ರಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ತೆರೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಗಾನ್ ಬದುಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕದಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಡೀ ಫಾಸ್ಟರ್ ಮುಂತಾದವರು ನಟಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, 1998ರ ಹ್ಯೂಗೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಚಿತ್ರ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. [[File:Pale Blue Dot (uitsnede).png|thumb|left|ಮಾಸಿದ ನೀಲಿ ಚುಕ್ಕಿ: ಆರು ದಶಲಕ್ಷ ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ "ವೊಯೇಜರ್ ೧"ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿರುವ, ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು NASAಗೆ, ಸಗಾನ್ ನೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.]]''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ನ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಗಾನ್ ''ಪೇಲ್ ಬ್ಲೂ ಡಾಟ್: ಅ ವಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ, 1995ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪೈಕಿ ಅದೂ ಒಂದು. 1995ರ ಜನವರಿಯ ಪಿಬಿಎಸ್ ಚಾರ್ಲೀ ರೋಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಆಟ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite interview |last=Sagan |first=Carl |subject=Carl Sagan, Astronomer: Author of Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space |interviewer=Charlie Rose |url=http://video.google.com/videoplay?docid=-1127834163386485385#2370s |format=.SWF |program=Charlie Rose |callsign=PBS |city=New York |date=1995-01-05 |accessdate=2007-04-25 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |archivedate=2012-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105125348/http://video.google.com/videoplay?docid=-1127834163386485385#2370s |access-date=2010-10-05 |archive-date=2012-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105125348/http://video.google.com/videoplay?docid=-1127834163386485385#2370s |url-status=dead }}00:39:29 ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.</ref> [[ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಹಾಕಿಂಗ್|ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್]] ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕ ''ಅ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟೈಮ್'' ಗೂ ಸಗಾನ್ ಪ್ರಾಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಗಾನ್ ತುಂಬಾ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತುಂಬಾ ಶ್ಲಾಘನೀಯವೆನಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ, ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಸ್ಮ್ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳುವಿಜ್ಞಾನ(ಸೂಡೋಸೈನ್ಸ್)ನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ತುಂಬಾ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ, ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬರ್ನೀ ಹಿಲ್ ಅಪಹರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಸಗಾನ್ ನದ್ದು. ಸಗಾನ್ ನ 10ನೆಯ ವರ್ಷದ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಡೇವಿಡ್ ಮಾರಿಸನ್, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ, ಜನಪರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಚಳುವಳಿ ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಸಗಾನ್ ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು, '''ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಎನ್ಕ್ವೈರರ್'' ' ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಮಾರ್ರಿಸನ್, ಡೇವಿಡ್ (2007). ಮ್ಯಾನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಾಸ್ಮೊಸ್: ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ಜೀವನವನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ''[http://www.csicop.org/si/2007-01/sagan.html ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಕ್ವೈರರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090813200031/http://www.csicop.org/si/2007-01/sagan.html |date=2009-08-13 }}'' ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರವರಿ, '''31''', ಪುಟ 29-38.</ref> ಜನವರಿ 1991ರ ಕುವೈತ್ ತೈಲ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಲಿವೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ಸಗಾನ್ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತಾನ್ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಕಲ್ಪಿತವಾದದ್ದೆಂದೂ, ಅದು ನಿಜವಾಗದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ಡೆಮಾನ್ ಹಾಂಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ: "ಆ ದಿವಸ ನಡುಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಗತ್ತಲು ಕವಿದಂತೆಯೇ ''ಇತ್ತು''. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫಿನ ಮೇಲಣ ಉಷ್ಣಾಂಶವಂತೂ 4°–6°C ಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕವಿದಿದ್ದ ಹೊಗೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವೇನೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೋಸ್ಫರಿಕ್ ರೇಖೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಏಶಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಲಿ ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |author=Sagan, Carl |title=The demon-haunted world: science as a candle in the dark |publisher=Random House |location=New York |year=1996 |page=257 |isbn=0-394-53512-X }}</ref> 2007ರ ಆಧುನಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾದರಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕುವೈತ್ ತೈಲ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೋಸ್ಫರಿಕ್ ರೇಖೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಏಶಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಲಿ ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಏಳುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಗೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ನಗರವೊಂದು ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೊಗೆಯು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಆವರಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.espo.nasa.gov/docs/crystalface/Jost2004.grl.pdf ಮಧ್ಯ-ಲ್ಯಾಟಿಟ್ಯೂಡ್ ನ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 15.5 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಇನ್-ಸಿಟ್ಯು ಪರಿಣಾಮಗಳ ನೋಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410131921/http://www.espo.nasa.gov/docs/crystalface/Jost2004.grl.pdf |date=2008-04-10 }}.</ref><ref>[http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16641 ಇಒ ನ್ಯೂಸ್ ರೂಂ: ನವೀನ ಚಿತ್ರಗಳು - ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 15.5 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಹರಡಿದಾಗಿನ ನೋಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070802021728/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16641 |date=2007-08-02 }}.</ref><ref>[http://www.cpi.com/remsensing/midatm/smoke.html ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 15.5 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬಾರಿಯಲ್ ಅರಣ್ಯದ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹೊಗೆಯ ನೋಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106220611/http://www.cpi.com/remsensing/midatm/smoke.html |date=2009-01-06 }}.</ref><ref>{{cite journal |last1=Fromm |title=Smoke in the Stratosphere: What Wildfires have Taught Us About Nuclear Winter |journal=Eos Trans. AGU |volume=87 |issue=52 Fall Meet. Suppl. |pages=Abstract U14A–04 |year=2006 |doi= |url=http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&listenv=table&multiple=1&range=1&directget=1&application=fm06&database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm06%2Ffm06&maxhits=200&=%22U14A-04%22 |access-date=2010-10-05 |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124034041/http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&listenv=table&multiple=1&range=1&directget=1&application=fm06&database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm06%2Ffm06&maxhits=200&=%22U14A-04%22 |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್, ಭೂಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite book | last = Head | first = Tom | title = Conversations With Carl Sagan | publisher = University Press of Mississippi | year = 2006 | pages = 86–87 | isbn = 1-578-06736-7 }}</ref> ಇತರ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬೃಹತ್ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, NEOದ ವರ್ತುಲವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಹೊರ ಮೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹಾನಿ ಉಂಟು ಮಾಡಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಅಂಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಸಗಾನ್ ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ: "ನಾವು ಒಂದು ವೇಳೆ ಭೂಮಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿನ ಆಕಾಶಕಾಯವೊಂದರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲೆವಾದರೆ, ಅದೇ ಆಕಾಶಕಾಯವು ಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಬಂದು ಬಾಂಬ್ ಒಂದರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದೊಂದು ಪೈಶಾಚಿಕ ಕೃತ್ಯವೇ ಆಗಲಿದೆ'.<ref>{{cite episode | title = David Morrison - Taking a Hit: Asteroid Impacts & Evolution | series = Silicon Valley Astronomy Lectures | url = http://www.astrosociety.org/education/podcast/index.html | airdate = 2007-10-03 | season = 2007-2008}}</ref><ref>{{Cite journal | last = Sagan | first = Carl | last2 = Ostro | title = Long-Range Consequences of Interplanetary Collisions | journal = Issues in Science and Technology | volume = X | issue = 4 | year = 1994 | postscript = <!--None-->}}</ref> ===ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ === [[File:Sagan Viking.jpg|thumb|250px|right|ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಳಿಯಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗುವ ವೈಕಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಂದರ್ ಮಾದರಿಯ ಜೊತೆ ಸಗಾನ್. ಮೈಕ್ ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್ ಮಸರ್ಸ್ಕಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಗಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ, ವೈಕಿಂಗ್ ಬಂದಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಸಂಭವನೀಯ ಜಾಗಗಳು.]] ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ, ''ಜಾನಿ ಕಾರ್ಸನ್ ನಟನೆಯ ದಿ ಟುನೈಟ್ ಷೋ'' ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಗಾನ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಟಿವಿ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆ ಹೇಳಿಕೆ ತನ್ನದಲ್ಲವೆಂದು ಸಗಾನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="BandB">{{cite book | last=Sagan | first=Carl | coauthors=p. 3-4 | title=[[Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium|Billions and Billions]] | location=New York | publisher=Ballantine Books | year=1998 | isbn=0-345-37918-7}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಥವಿದ್ದ ಬಿಲಿಯನ್ ''ಮೇಲೆ'' ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ:<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=The Yale Book of Quotations|article=Carl Sagan|author=Fred R. Shapiro and Joseph Epstein|pages=660|publisher=Yale University Press|year=2006|isbn=0-300-10798-6|isnb13=9780300107982}}</ref> {{bquote|A galaxy is composed of gas and dust and stars—billions upon billions of stars.|||Carl Sagan|''[[Cosmos (book)|Cosmos]]'', chapter 1, page 3<ref>{{cite book|title=[[Cosmos (book)|Cosmos]]|author=Carl Sagan|publisher=Ballantine Books|year=1980|isbn=0-345-33135-4|isbn13=9780345331359}}</ref>}} ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ತಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ''ಬಿಲಿಯನ್ಸ್'' ಪದ ಬಳಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ (ಮತ್ತು ಆ ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಗಾನ್ ತಾನು 'ಬಿಲಿಯನ್' ಪದ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ 'b' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಮಿಲಿಯನ್ಸ್ ಪದದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು, ಓದುಗರ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಉಳಿಯಲು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೇಕೆಂದೇ ಬಳಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ).<ref name="BandB" /> ಇದೆ ಮುಂದೆ ಆತ ಹಾಸ್ಯಬ್ರಹ್ಮರೆನಿಸಿದ್ದ ಜಾನಿ ಕಾರ್ಸನ್,<ref>{{cite web|url=http://www.csicop.org/si/show/carl_sagan_takes_questions|title=Carl Sagan Takes Questions: More From His ‘Wonder and Skepticism’ CSICOP 1994 Keynote|publisher=The Committee for Skeptical Inquiry|date=1994-06-26|accessdate=2010-03-25|archive-date=2016-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221054208/http://www.csicop.org/si/show/carl_sagan_takes_questions|url-status=dead}}</ref> ಗೇರಿ ಕ್ರೋಗರ್, ಮೈಕ್ ಮೈಎರ್ಸ್, ಬ್ರೋನ್ಸನ್ ಪಿನ್ಕಟ್, ಪೆನ್ ಜಿಲ್ಲಿಯೆಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಶಿಯರರ್ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿಸಲು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜಪ್ಪಾ ಬಿ ಇನ್ ಮೈ ವೀಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ "ಅಟೋಮಿಕ್ ಲೈಟ್" ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಾ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಪುಸ್ತಕ ''[[Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium|ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆ ಎಂಬಂತೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಸನ್ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಅಮೆಚ್ಯೂರ್ ಖಗೋಳಜ್ಞನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ನೈಜ ದೃಶ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="BandB" /> ಈ ತರಹದ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ಅದೊಂದು ಬೃಹತ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಅಳತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೊಂದು ಧನ್ಯತೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ವಿಶಾಲತೆಗೆ ಸಮನಾದ ಅನುಭೂತಿ ಎಂಬುದು ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ "ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸಹಸ್ರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತೀರಗಳ ದಂಡೆಯ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂಬುದು ಆತನ ವಿಸ್ಮಯದ ಭಾವನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ, ಸರಣಿ 8ರಲ್ಲಿ "ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಜೊತೆ ಪಯಣ" ಆತನ "ಪ್ರಪಂಚವು ಇತಿಹಾಸದ ಗಂಭೀರ ವಿಭಾಗ" ಎಂಬ, ವಿಶಾಲಾರ್ಥದ ಹೇಳಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.''[[Cosmos: A Personal Voyage]]'' <blockquote>"ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸಹಸ್ರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ವಿಶ್ವಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತೀರಗಳ ದಂಡೆಯ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಶ್ವವೂ ನಾವಿರುವಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರುವಂಥದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಹವೂ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು, ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಶ್ವಗಳು, ಎಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಕ್ಷಣಗಳು, ಅನಂತ ಅವಕಾಶದ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ವಿಶಾಲತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಇಂಥ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪ್ರಪಂಚವು ಇತಿಹಾಸದ ಗಂಭೀರ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇವತ್ತು ನಾವು ನಮ್ಮ ವಿಸ್ಗ್ವದೊಡನೆ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ, ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನೇ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿಬಿಡುವ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯೂ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ". </blockquote> === ಸಗಾನ್ ಯುನಿಟ್ಸ್ === ಹಾಸ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ''ಸಗಾನ್'' ನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ಒಂದು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ''ಬಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್'' ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ಲಸ್ ಟು ಬಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಡಿಕ್ಷನರಿ.ಕಾಂ ನಲ್ಲಿ [http://dictionary.reference.com/browse/sagan ಸಗಾನ್]. (ಜಾರ್ಗನ್ ಫೈಲ್ ಆಧಾರಿತ ಅರ್ಥ)</ref><ref>ವಿಲಿಯಂ ಸಫೈರ್, [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9507E3DF143EF934A25757C0A962958260 ಆನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್; ಇನ್ಫಾಬಾನ್ ಮೇಲಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪ್ರಕಟಣೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 1994.</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳು == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಳತೆಯ ಅಂದಾಜು ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡ್ರೇಕ್ ಸಮೀಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಸಾರವೇನೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಫರ್ಮಿ ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ತುರ್ತಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮನುಕುಲವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಗಾನ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ತರಹದ ಪ್ರಳಯ ಸಂಧಿಗ್ದತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಭೂಮಿಯು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕಾಯವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳು ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಮಾಣು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಮನುಕುಲದ ಸರ್ವನಾಶದ ಕುರಿತು ಸಗಾನ್ ನಿಗಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಕಳಕಳಿ, [[Cosmos: A Personal Voyage|''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'']] ನ ಕಡೆಯ ದೃಶ್ಯಸರಣಿಯಾದ 'ಹು ಸ್ಪೀಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಅರ್ತ್?'ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಗಾನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಬೋರ್ಡ್ ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇಲೆ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_6_60/ai_78889720/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-05-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.is/20120529135420/findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_6_60/ai_78889720/ |url-status=live }}</ref> 1981ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಮದುವೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಸಗಾನ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೀಗನ್ ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ರೇಸ್ ನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ, ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. 1983ರ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ, ರೀಗನ್, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಯುದ್ಧವಿರೋಧೀ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 'ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್' ಎಂಬ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಘೋಷಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ಯೋಜನೆ 'ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ಕೂಡಲೇ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೇರಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಯುದ್ಧದಾಳಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸರಳ ಕೆಲಸವನ್ನು, ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುಸುವ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಯೋಚನೆಗಳೇ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಎಂಬುದು ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿಸು ಆ ಯೋಜನೆ, ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಮಾಣು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಆತನಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಎಂಬುದು ಆತನ ವಾದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಜನೆ ಪರಮಾಣು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುವುದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೋವಿಯೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೆವ್, 1985ರ ಆಗಸ್ಟ್ 6ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, 40ನೆಯ ಹಿರೋಶಿಮಾ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ನೆನಪಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತಡೆಯೊಂದನ್ನ ಘೋಷಿಸಿದರೋ, ರೀಗನ್ ಆಡಳಿತವು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಾಟಕೀಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ಸಲೀಸಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಮಾಣು ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ನೇವಾಡ ಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಧರಣಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು, 1986ರ ಈಸ್ಟರ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು, 1987ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಜನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು, ಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟಿನ ಬೇಲಿ ತಂತಿಯನ್ನು ಹಾರಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carl Sagan: a biography |edition= |first1=Ray |last1=Spangenburg |first2=Kit |last2=Moser |first3=Diane |last3=Moser |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=0-313-32265-1 |page=106 |url=https://books.google.com/books?id=Z01FzDkprgUC }}, [https://books.google.comù/books?id=Z01FzDkprgUC&amp;pg=PA106 Chapter 8, page 106]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಖಾಸಗಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನಂಬುಗೆಗಳು == ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಲ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ: 1957ರಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಯಿಂದ ಡೋರಿಯನ್ ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ಸಗಾನ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು; 1968ರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದೆ ಲಿಂಡಾ ಸಾಲ್ಜ್ಮನ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಯ ಮಗನೇ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ, 1981ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ರಷೆಲ್ (ಸಾಷಾ) ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಿಟಾಸ್ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು. ಡ್ರುಯಾನ್ ಲೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಆತನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ, ಅಂದರೆ, 1996ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಐಸಾಕ್ ಅಸಿಮೋವ್ 'ತನ್ನ ಅಪೂರ್ವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ತಾನೇ ಸಾಟಿ' ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತೀರ ವಿರಳ, ಅಂತಹ ಕೆಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ, [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ತಜ್ಞ ಮಾರ್ವಿನ್ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite book |title=In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954-1978 |author=Asimov, Isaac |pages =217, 302 |publisher=Doubleday/Avon |year=1980 |isbn= 0-380-53025-2}}</ref> ಸಗಾನ್ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ದೇವರ ಮಾನವತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ ತನಗಿದ್ದ ರೂಢಿಗತ ವೈಚಾರಿಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ತನ್ನ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಮನೋಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: <blockquote>ಕೆಲವರಿಗೆ ದೇವರೆಂದರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ, ನಾಜೂಕು ತ್ವಚೆಯ, ಉದ್ದಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಗಡ್ಡವಿರುವ, ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಬ್ಬಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುತ್ತಾ ಕೂತಿರುವ ಪುರುಷ ರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ, ಅಂದರೆ, ಬರೂಕ್ ಸ್ಪಿನೋಜಾ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್]] ನಂಥವರಿಗೆ, ದೇವರೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ವರ್ಣಿಸಿ ನೋಡುವ ಕೆಲ ಭೌತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಟ್ಟು ರೂಪವೇ ದೇವರು. ಕಲೆಯ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವ ದೇಶಭಕ್ತರೂ ಕೆಲ ಅದೃಶ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರಣವನ್ನೋ, ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನೋ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾನವನ ಗಮ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಈವರೆಗೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|last=Sagan|first=Carl|title=Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science|chapter=Chapter 23|page=330|publisher=Ballantine Books|date=1986-02-12|isbn=0345336895}}</ref> </blockquote> ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಆತ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: <blockquote>ದೇವರೆಂದರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ, ನಾಜೂಕು ತ್ವಚೆಯ, ಉದ್ದಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಗಡ್ಡವಿರುವ, ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಬ್ಬಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುತ್ತಾ ಕೂತಿರುವ ಪುರುಷ ರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾದದ್ದು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಭೌತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಒಟ್ಟು ರೂಪವೇ ದೇವರು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಹೌದು ದೇವರಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಹೇಳುವ ದೇವರು ನನಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತೃಪ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ...ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.''<ref>{{Cite web |url=http://atheism.about.com/library/quotes/bl_q_Csagan.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-05 |archive-date=2012-02-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/65HDPaE7O?url=http://atheism.about.com/library/quotes/bl_q_CSagan.htm |url-status=dead }}</ref>'' </blockquote> ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸಗಾನ್ ತಾನೊಬ್ಬ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾನೆ. "ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ, ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು".<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/18/AR2006041801870.html|author=Achenbach, Joel|title=Worlds Away|work=Washington Post|page=W15|date=2006-04-23}}</ref> 1996ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾರೋ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಸಗಾನ್ "ನಾನೊಬ್ಬ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿ" ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite journal|author=Head, Tom|title=Conversations with Carl|journal=Skeptic|volume=13|pages=32–38|issue=1}}ದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ {{Cite book|author=Head, Tom, ed.|year=2006|publisher=University of Mississippi Press|isbn=1-57806-736-7|unused_data=Conversations with Carl Sagan}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದು, ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವುದು, ಇವೆಲ್ಲ ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಚಾರಗಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪುರಾತನ ವಿಶ್ವ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಸದಾ ಸಗಾನ್ ದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|title=[[The Demon Haunted World: Science as a Candle in the Dark]]|page=278|last=Sagan|first=Carl|year=1996|publisher=Ballantine Books|location=New York |isbn=0-345-40946-9}}</ref> ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ನಂಬುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.{{Quote|When my husband died, because he was so famous and known for not being a believer, many people would come up to me—it still sometimes happens—and ask me if Carl changed at the end and converted to a belief in an afterlife. They also frequently ask me if I think I will see him again. Carl faced his death with unflagging courage and never sought refuge in illusions. The tragedy was that we knew we would never see each other again. I don't ever expect to be reunited with Carl.<ref>{{cite journal |last= Druyan |first= Ann |authorlink= Ann Druyan |year= 2003 |month= November/December |title= Ann Druyan talks about science, religion, wonder, awe… and Carl Sagan |journal= [[Skeptical Inquirer]] |volume= 27 |issue = 6 |publisher= [[Committee for Skeptical Inquiry]] |issn = 0194-6730 |url= http://www.csicop.org/si/show/ann_druyan_talks_about_science_religion/ |accessdate= July 27, 2010}}</ref>}} ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಸಗಾನನ 1985ರ ''ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಥಿಯಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಜಿಫಾರ್ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸ'' ಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ''[[The Varieties of Scientific Experience: A Personal View of the Search for God]]'' ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತ, ಅದರಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ಸಹಜ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ದೈವತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. [[File:Carl Sagan with two CDC employees.png|thumb|right|1988ರಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಿರತ (ನಿಂತಿರುವ) ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್.]] ಸಗಾನ್ ನ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಆತನೊಬ್ಬ ಮುಕ್ತಚಿಂತಕ, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೊಂದು ಹೀಗಿದೆ: "ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಆಗಬೇಕು".<ref> {{cite episode |title= Encyclopaedia Galactica |series= Cosmos |credits= Carl Sagan (writer/host) |network= PBS |airdate= 1980-12-14 |number= 12 |minutes= 01:24}}</ref> ಈ ಹೇಳಿಕೆ, ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ದಾವೆಗಳ ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆತನ ಸಹವರ್ತಿ ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಟ್ರುಜಿಯ ಇಂತಹುದೇ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದದ್ದು. "ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪುರಾವೆಗಳೇ ಬೇಕು".<ref>{{cite web|url=http://www.skepticalinvestigations.org/anomalistics/practices.htm|title=On Some Unfair Practices towards Claims of the Paranormal|work=Oxymoron: Annual Thematic Anthology of the Arts and Sciences, Vol.2: The Fringe|publisher=Oxymoron Media|author=Truzzi, Marcello|year=1998|accessdate=2007-05-02|archive-date=2007-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070428163349/http://www.skepticalinvestigations.org/anomalistics/practices.htm|url-status=dead}}</ref> ಈ ವಿಚಾರವು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವ ಪಿಯರೆ-ಸಿಮೊನ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲೇಸ್ (1749–1827) ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಯೊಂದರ ಪುರಾವೆಯು ಅದರ ಅಪರಿಚಿತತೆಗೆ ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿರಬೇಕು.<ref>[http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=497783&amp;format=print ಅ ಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಇಂದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306041114/http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=497783&format=print |date=2008-03-06 }}, ದಿ ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟೆನೆಲ್ ಆನ್ಲೈನ್.</ref> ಸಗಾನ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆತನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ಇದ್ದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. ವಾದಗಳನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ, ಮೋಸದ ವಾಗ್ವಾದಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ''[[The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark]]'' ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನುಮೋದಿಸಿದಂತೆ ಸಗಾನ್ ನ ಮರಣಾನಂತರ 1997ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆತನ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳು''[[Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium]]'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಆತನೇ ಬರೆದಿರುವ, ಗರ್ಭಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್, ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಚಿಂತಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವನೇ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಗಾನ್ ಸದಾ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆತ ಎಥಿಕಲ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಲಹಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ, ಬ್ಲೂಸ್ ಫಾರ್ ಅ ರೆಡ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ: "ಮಂಗಳದ ಅಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಜೀವಸಂಕುಲ ಇರುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳನಿಗೆ ನಾವೇನೂ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ನಂಬುಗೆ". ಆಗ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಜೀವಿಗಳು ಬರಿಯ ಮೈಕ್ರೋಬ್ಸ್ ಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರಹ, ನಮ್ಮದಲ್ಲ".<ref>{{Cite book|last=Sagan|first=Carl|title=Cosmos|page=108|publisher=Ballantine Books|date=1985-10-12|isbn=0345331354}}</ref> ಸಗಾನ್ ಸ್ವತಃ ಮರಿಜುವಾನದ ಬಳಕೆದಾರನೂ, ಅದನ್ನು ಅನುಮೊದಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಮಿ. ಎಕ್ಸ್, ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆತನ ಕೃತಿ '''ಮರಿಹುಆನ ರೀ ಕನ್ಸಿಡರ್ಡ್'' ' ದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite book|last=Grinspoon|first=Lester|edition=2nd|title=Marihuana Reconsidered|location=Oakland, CA|publisher=Quick American Archives |year=1994|isbn=0-932-55113-0}}</ref><ref>{{cite web|title=Mr. X|url=http://marijuana-uses.com/mr-x/|publisher=Marijuana-Uses.com|author=Sagan, Carl|accessdate=2009-08-07}}</ref> ಮಾರಿಜುಆನಾದ ಬಳಕೆ ಸಗಾನ್ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆತನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನೋಜ್ಞಾನದ ಅನುಭವದ ಹಿಂದೆಯೂ ಅದು ಅದಕವಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತ ಲೆಸ್ಟರ್ ಗ್ರಿನ್ಸ್ಪೂನ್ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಗಾನ್ ಆತ್ಮಚರಿತಕಾರ ಕೀ ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್: ಒಂದು ಬದುಕು'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯು, ಸಗಾನ್ ಜೀವನದ ಈ ಎಳೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/475954.stm|title=Carl Sagan: A Life in the Cosmos|work=BBC News|author=Whitehouse, David|date=1999-10-15|accessdate=2007-05-02}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.druglibrary.org/think/~jnr/sagan.htm|title=US: Billions and Billions of '60s Flashbacks|work=San Francisco Examiner|author=Davidson, Keay|date=1999-08-22|accessdate=2007-05-02|archive-date=2010-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613071820/http://druglibrary.org/think/~jnr/sagan.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://cannabisculture.com/articles/63.html|title=Carl Sagan: Toking Astronomer|work=Cannabis Culture Magazine|author=Larsen, Dana|date=1999-11-01|accessdate=2007-05-02|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927112708/http://cannabisculture.com/articles/63.html|url-status=dead}}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಪವರ್ ಮ್ಯಾಕ್ 7100 ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು 'ಪವರ್ ಮಸಿಂತೊಶ್ 7100 ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್' ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="poundstone" /> ಅದು ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಾನು ಕೊಡಬಹುದಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ ದೊರೆತ ಸಗಾನ್, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುವಂತೆ, ಕೊಟ್ಟ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಒಪ್ಪಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನೀರುಗಳು BHAನ ಒಳ ಕೋಡನ್ನು ಬಟ್-ಹೆಡ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮರ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತನಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Poundstone, p. 364">ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್, ಪುಟ 364.</ref><ref>{{cite web | url=http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20041120.shtml | title=This Week in Apple History: November 14–20 | publisher=The Mac Observer | access-date=2010-10-05 | archive-date=2012-02-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120219170529/http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20041120.shtml | url-status=dead }}</ref> ಸಗಾನ್ ತನಗಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋರ್ಟ್ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಗಾನ್ ನ ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, 'ಇದರ ಅರಿವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಓದುಗನೂ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರಲಾರ; ಹಾಗಾಗಿ, ಖಗೋಳಜ್ಞನಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿದಾರ ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕುಚೋದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತಿವಾದಿಯು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ' ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾವೊಬ್ಬನೂ ಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಜ್ಞನೊಬ್ಬನ, ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದ ಪದವನ್ನು ಬಟ್-ಹೆಡ್ ಎಂದು ಉಡಾಫೆ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Poundstone, p. 364" /><ref>ಸಗಾನ್ ವಿ. ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಇನ್ಕ್., ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪುಟ 874. 1072 (ಯು ಎಸ್ ಡಿ ಸಿ. ಕಾಲ್. 1994), ಸಿವಿ 94-2180 ಎಲ್ ಜಿ ಬಿ (BRx); 1994 ಯು.ಎಸ್ ಡಿಸ್ಟ್. LEXIS 20154.</ref> ನಂತರ ಸಗ್ಗಾನ್ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಅದು ತನ್ನ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ದಾವೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ.<ref name="Poundstone374">ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್, ಪುಟ 374.</ref> ಸಗಾನ್ ಮತ್ತೆ ಮೇಲ್ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Poundstone374" /> 1995ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳು ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುವಂತಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ, "ಆಪಲ್ ಸದಾ ಡಾ.ಸಗಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಾ. ಸಗಾನ್ ಅಥವಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರಿಗಾಗಲಿ, ನೋವುಂಟು ಮಾಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ".<ref>ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್, ಪುಟ 374-375.</ref> ಸಗಾನ್ ನಂತರ ಸ್ಟಾನ್ಲೀ ಕ್ಯುಬ್ರಿಕ್ ನಿರ್ಮಿತ '[[2001: A Space Odyssey (film)|2001: ಅ ಸ್ಪೇಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ]]' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸಲಹಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="Keay">{{cite book |title=Carl Sagan: a life |edition= |first1=Keay |last1=Davidson |first2=Carl |last2=Sagan |publisher=Wiley |year=1999 |isbn=0-471-25286-7 |page=168 |url=https://books.google.com/?id=TXDvAAAAMAAJ }} </ref> ಈ ಚಿತ್ರ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳ ಸುಪರ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{cite book |title=Carl Sagan's cosmic connection: an extraterrestrial perspective |edition=2 |first1=Carl |last1=Sagan |publisher=Cambridge University Press |year=2000 |isbn=0-521-78303-8 |page=183 |url=https://books.google.com/?id=lL57o9YB0mAC}}[https://books.google.com/books?id=lL57o9YB0mAC&amp;pg=PA183 ಚಾಪ್ಟರ್ 25, ಪುಟ 183]. </ref> ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಸಗಾನ್ ನದಾಗಿತ್ತು. == ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು UFOಗಳು == ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ UFO(Unidentified flying object) ಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಜೇಕ್ಸ್ ವಲ್ಲೀ ಜೊತೆಗೆ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1964ರಿಂದಲಾದರೂ ಆತ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದದ್ದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="westrum">{{cite book | last=Westrum | first=Ron | coauthors=Jacobs, David Michael (ed.) | chapter=Limited Access: Six Natural Scientists and the UFO Phenomenon | pages=30–55 | title=UFOs and abductions: Challenging the Borders of Knowledge | location=Lawrence, Kansas | publisher=University Press of Kansas | year=2000 | isbn=0-700-61032-4 }}</ref> UFOಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಅತಿಶಯವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಸಗಾನ್ ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳು ರವಾನಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಸಗಾನ್ ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕುತೂಹಲ ತಣಿಸುವುದಕ್ಕಾದರೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆತ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದೆಡೆ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಅಪ್ಪೆಲ್ಲೇ ಬರೆಯುವಂತೆ, ಸಗಾನ್ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತಾನು UFOಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಪಹರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ತೀರ ಅತಿಶಯವೆನಿಸುವ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಸಗಾನ್ ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿದ್ದ ಅಂಶಗಳು UFOಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತೊಡಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಈ ವಿಷಯ ಆತನಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last=Appelle | first=Stuart | coauthors=Jacobs, David Michael (ed.) | chapter=Ufology and Academia: The UFO Phenomenon as a Scholarly Discipline | pages=7–30 | title=UFOs and abductions: Challenging the Borders of Knowledge | location=Lawrence, Kansas | publisher=University Press of Kansas | year=2000 | isbn=0-700-61032-4}}</ref> 1966ರಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಆಡ್ ಹಾಕ್ ಕಮಿಟಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ, ಯು.ಎಸ್. ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ನ UFO ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಮಿಟಿಯು ಬ್ಲೂ ಬುಕ್ ಅಧ್ಯಯನಾಂಶಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ವೊಂದು ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, UFOಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಿರುವು ಕೊಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕೊಂಡೋನ್ ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೋನ್ ಕಮಿಟಿಯು (1966–1968) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಅಂತಿಮ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, UFOಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಏನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಒತ್ತಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ರಾನ್ ವೆಸ್ಟ್ರಂ ಬರೆಯುವ ಹಾಗೆ UFOಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ನ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಅನಿಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಮನಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವೇ 1969ರ AAASನ ಚರ್ಚಾಗೋಷ್ಠಿ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಶಿಕ್ಷಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನೊಡಗೂಡಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್ಡೋನಲ್ಡ್, ಮತ್ತು ಜೆ. ಅಲೆನ್ ಹೈನೆಕ್ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಕೇಪ್ಟಿಕ್ ಖಗೋಳಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಡೋನಲ್ಡ್ ಮೆನ್ಜೆಲ್ ಮುಂತಾದವರಿಂದಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವವರ ಸರದಿ ಕೂಡ ಸಮತೋಲಿತವಾದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ರೂವಾರಿ ಸಗಾನ್. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾಂಡೋನ್ ನಿಂದ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡವಿದ್ದರೂ, ಸಮ್ಮೇಳನ ಶಾಂತವಾಗಿ, ನಿರುದ್ವಿಜ್ಞವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದು ಸಗಾನ್ ನಿಂದಾಗಿ.<ref name="westrum" /> ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಥಾರ್ಟನ್ ಪೇಜ್ ನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಗಾನ್, ಸಿಪೋಸಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು 1972ರಲ್ಲಿ ''UFOs:ಅ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಡಿಬೇಟ್'' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು UFOಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇವೆ. (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಸರಣಿ ಕೂಡ ಒಂದು) ಹಾಗೆಯೆ ಆತ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಿಕವಾದ ಯಾವುದೋ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹದಂಥದ್ದು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪಯಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ವಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಪೇಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಿವೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಅಥವಾ ಸಂಭವಗಳು ತೀರಾ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಏನೇ ಆದರೂ, [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಕಳಕಳಿಗಳು, UFOಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಆಲೋಚನೆಯ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, "ಕೆಲ UFO ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಗಜಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳು, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕದೆ ಇದ್ದದ್ದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವರೀಗ ತೆರಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು... ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಇದ್ದ ಕಡತಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮರು ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಿ, ಅವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಸಿಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದು ಆತನಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೇ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದ UFO ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಲುಪಿವೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನು ತಲುಪಲಿವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುರುಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಶತಾಯಗತಾಯ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>ಸಗಾನ್, 1996: 81-96, 99-104</ref> ==ಮರಣ== [[File:Carl-sagan-brooklyn.JPG|thumb|right|300px|ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ನ ಬೋಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಪಾತ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಶಿಲಾಸ್ಮಾರಕ.]] ಮೂರು ಮೂಳೆ ಜೋಡಣೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಜ್ವರ ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಸಾವಿನಂಚಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮೈಲೋಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯ ಖಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ, ತನ್ನ 62ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸೀಟಲ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ನಿನ ಫ್ರೆಡ್ ಹಚಿನ್ಸನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ, 1996ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು, ಸಗಾನ್ ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/US/9612/20/sagan/ | work=CNN | title=Carl Sagan dies at 62 | accessdate=2010-04-28}}</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಇಥಾಕಾ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸಿಮೆಟರಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮರಣಾನಂತರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ == ಕಾರ್ಲ್ ನ ಕಾದಂಬರಿ, ''ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್'' ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ನ ಮರಣಾ ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ "ಕಾರ್ಲ್ ಗಾಗಿ" ಎನ್ನುವ ಅರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಇಥಾಕದಲ್ಲಿ, ದಿ ಸಗಾನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವಾಕ್ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೌರಮಂಡಲದ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಡೌನ್ ಟೌನ್ ನ ಇಥಾಕದ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ನಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎನ್ನುವ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್-ಆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ತನಕ ಸುಮಾರು 1.2 ಕಿ.ಮಿ.ಗಳವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಇಥಾಕದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencenter.org/saganpw/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-05 |archive-date=2013-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130205135839/http://www.sciencenter.org/saganpw/ |url-status=dead }}</ref> ನಿರ್ಜನ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಆತ ಗುರುತಿಸಿದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟಿನ ಮಾರ್ಸ್ ಪಾತ್ ಫೈಂಡರ್ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನೇ ನಂತರ 1997ರ ಜುಲೈ 5ರಂದು ''ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸಗಾನ್ ನ ಪುತ್ರ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್ ಕೂಡ ''ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೆಕ್'' ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ನ ಹಲವಾರು ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ''[[Star Trek: Enterprise]]'' ಟೆರ್ರಾ ಪ್ರೈಮ್ ಸರಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಪಾತ್ ಫೈಂಡರ್ ಮಿಶನ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ರೆಲಿಕ್ ರೋವರ್ ಸೋಜೋರ್ನರ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಮೂನೆಯನ್ನೇ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ, ಸಗಾನ್ ನ ಸಂದೇಶವೊಂದು ಹೀಗಿದೆ: "ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನೀನು ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದರೂ, ನನಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನೂ ಇರಬೇಕಿತ್ತೆಂಬ ಆಸೆಯೂ ಇದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸ್ಟೀವ್ ಸ್ಕ್ವಿರೆಸ್ ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್ ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್ ಎಂಬ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯಾನದ ಗುಂಪುಗಳು ಮೊದಲ ಸಲ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು. 2709 ಸಗಾನ್ ಎಂಬ ಆಕಾಶಕಾಯದ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಸಗಾನ್ ನ ಗೌರವಾರ್ಥವೇ ಇಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿದೆ. 2001ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು, ಸಗಾನ್ ನ 67ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, NASA ಅಮೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ, ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜೀವಸೆಲೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ವಿಷಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಿರುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಲ್ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಾರ. ಈಗ ಆತನ ಎಲ್ಲ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು, ಅದಮ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗೆ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುವ ರೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವುದು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಇವೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ನಾವು ಸಗಾನ್ ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಆತ ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ - ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದವರು NASAದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೋಲ್ಡಿನ್. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು NASAದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಕೇಂದ್ರದ ಉದ್ಘಾಟನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್. ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆ ದಿನ ಮೂರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಘೋಷಿತವಾದವು. * ದಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (AAS)ಮತ್ತು ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿಯವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು 1997ರಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ; * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಡಲ್ ನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಯೋಜಕರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಡಿವಿಷನ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೈನ್ಸಸ್ (AAS/DPS). ಈ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು ಗೈಯ್ಯುವ ಅತ್ಯಪೂರ್ವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಅವರು ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪುವ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥಾಪನ ಸದಸ್ಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ. ಮತ್ತು * ಸಮಾಜವು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೀತಿ ಎಂಬ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗುವ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ (CSSP) - 1993ರಲ್ಲಿ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪಾತ್ರನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಗಾನ್.<ref>{{cite web | url=http://cssp.us/index.php?option=content&task=view&id=17&Itemid=47 | title=Sagan Award for Public Understanding of Science | publisher=The Council of Scientific Society Presidents | accessdate=2007-05-02 | archive-date=2007-07-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070726075012/http://cssp.us/index.php?option=content&task=view&id=17&Itemid=47 | url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು, ಸಗಾನ್ ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಲೆಸ್ಟರ್ ಗ್ರಿಸ್ಪೂನ್ ನ ಮಗ, ಜೀವ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಿನ್ಸ್ಪೂನ್ ನಿಗೆ ಕೊಡಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು, ಸಗಾನ್ ಹತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಗೆ, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ಲಾಗರ್, ಜೋಎಲ್ ಶ್ಲೋಸ್ಬರ್ಗ್ ಬ್ಲಾಗಥಾನ್ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅವನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಗಾನ್ ನ ಮಗ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್ ನ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://joelschlosberg.blogspot.com/2006/11/announcing-carl-sagan-memorial-blog.html ಜೋಎಲ್ಸ್ ಹ್ಯೂಮನಿಸ್ಟಿಕ್ ಬ್ಲಾಗ್; ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥದ ಬ್ಲಾಗ್ ನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದೆ].</ref> ಬ್ಲಾಗ್ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬಲ್ಬ್ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆನ್ ಜೋರ್ಡನ್, ''ಪೇಲ್ ಬ್ಲೂ ಡಾಟ್: ಆ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್'' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' ನಿಂದಾಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು, '''ಅ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಡಾನ್'' ' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗೆ ಆಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು, ಸಿಂಫೋನಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದವರಿಗಾಗಿ ಜಾನ್ ಬೋಸ್ವೆಲ್ ನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಜಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜ್ಯಾಕ್ ವ್ಹೈಟ್, ವಿನೈಲ್ ಸಿಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news | url=http://voices.washingtonpost.com/reliable-source/2009/11/jack_white_carl_sagans_biggest.html | title=Jack White: Carl Sagan's Biggest Fan | publisher=The Washington Post | accessdate=2009-11-11 | archive-date=2011-06-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110624101235/http://voices.washingtonpost.com/reliable-source/2009/11/jack_white_carl_sagans_biggest.html | url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಗಾನ್, ಇತರ ಕೆಲವು ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದಕರುಗಳಾಗಿದ್ದ, ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಕಿನ್ಸ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಫೆನ್ಮನ್, ಬ್ರಿಯನ್ ಗ್ರೀನೆ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಂ. ಕ್ರಾಸ್, ಬಿಲ್ ನೇ, ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಡೆಗ್ರಾಸ್ ಟೈಸನ್ ಮುಂತಾದವರೊಡನೆ ಇದ್ದಾಗಿನ, ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೈನ್ಸ್ ವೀಡಿಯೋ ಸಿಂಫೊನಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್. ಹಾಗೆಯೇ, 2009ರಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನ 75ನೆಯ ಜನ್ಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಲ, ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು 'ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಡೇ' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.carlsaganday.com/</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== [[File:NASA Distinguished Public Service Medal.png|thumb|right|NASA ಕೊಡಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮೆಡಲ್.]] * ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ನೀಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 1981 ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ - ಪಿಬಿಎಸ್ ''[[Cosmos: A Personal Voyage|ಕಾಸ್ಮೊಸ್]]'' ಸರಣಿ * [[ಅಪೋಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಅಪೋಲೋ]] ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ - [[ನಾಸಾ|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್]] * ನಾಸಾ ಡಿಸ್ಟಿoಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮೆಡಲ್ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್ (ಎರಡು ಬಾರಿ) * ಎಮ್ಮಿ - ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಇಂಡಿವಿಜ್ಯುವಲ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ - 1981 - ಪಿಬಿಎಸ್ ಸೀರೀಸ್ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ * ಎಮ್ಮಿ - ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನಲ್ ಸೀರೀಸ್ - 1981 - ಪಿಬಿಎಸ್ ಸೀರೀಸ್ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' * ಎಕ್ಸೆಪ್ಶನಲ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಮೆಡಲ್ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್. * ಹೆಲೆನ್ ಕಾಲ್ಡಿಕಾಟ್ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ವಿಮೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಡಿಸಾರ್ಮಮೆಂಟ್. * ಹ್ಯೂಗೋ ಅವಾರ್ಡ್ - 1981 -''ಕಾಸ್ಮೊಸ್'' * ಹ್ಯೂಮನಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ - 1981 - ಅಮೇರಿಕನ್ ಹ್ಯೂಮನಿಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತ. * ಇನ್ ಪ್ರೇಸ್ ಆಫ್ ರೀಸನ್ ಅವಾರ್ಡ್ - 1987 - ಕಮಿಟೀ ಫಾರ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್. * ಐಸಾಕ್ ಅಸಿಮೋವ್ ಅವಾರ್ಡ್ - 1994 ಕಮಿಟೀ ಫಾರ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ * [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನೆಡಿ]] ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ. * ಜಾನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ - 1974.''[[Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective]]'' * ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರಿಸ್ಟ್ಲೀ ಅವಾರ್ಡ್ - "ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಟಿoಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಕಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಟು ದಿ ಮನ್ಕೈಂಡ್" * ಕ್ಲಂಪ್ಕೆ-ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ - 1974. * ಕಾನ್ಸ್ಟಾoಟಿನ್ ಸಿಯೋಲ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಮೆಡಲ್ - ಅವಾರ್ಡೆಡ್ ಬೈ ದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಸ್ಮೋನಾಟ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್. * ಲೋಕಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - 1986 - ''ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್'' * ಲೋವೆಲ್ ಥಾಮಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ - 75ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ. * ಮೆಸರ್ಸ್ಕಿ ಅವಾರ್ಡ್ - ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ. * ಮಿಲ್ಲರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲ್ಲೋಶಿಪ್ - ಮಿಲ್ಲರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (1960–1962) * ಒಯಿರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಮೆಡಲ್ - 1990 - ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಟೀಚರ್ಸ್. * ಪೀಬಾಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ - ೧೯೮೦ - ಪಿಬಿಎಸ್ ಸೀರೀಸ್ ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್''. * ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಗಾಲ್ಬರ್ಟ್ - ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೈಜ್ ಆಫ್ ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್. * ಪಬ್ಲಿಕ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಮೆಡಲ್ - 1994 - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್. * ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಜ್ ಫಾರ್ ಜನರಲ್ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ - 1978 - ''ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್ ಆಫ್ ಈಡನ್''. * ಎಸ್ಎಫ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ - 1998 - ''ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್''. * ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, 2005ರ ಜೂನ್ 5ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ 99ನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರ. ==ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು== * ''ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್'' LIFE ಸೈನ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಸಗಾನ್, ಕಾರ್ಲ್, ಜೊನಾಥನ್ ನಾರ್ಟನ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್, ಟೈಮ್, ಇನ್ಕ್. 1966. * ''ಇಂಟಿಲಿಜೆಂಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್'', ಐ.ಎಸ್. ಶ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ಕೋ-ಆಥರ್, ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್, 1966, 509 ಪುಟಗಳು. * ''UFOs: ಅ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಡಿಬೇಟ್'', ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಪೇಜ್ ಕೋ-ಆಥರ್, ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1972, 312 ಪುಟಗಳು. * ''ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ವಿತ್ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್''. ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1973, 428 ಪುಟಗಳು. * ''ಮಾರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೈಂಡ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್'', ಸಗಾನ್ ಕಾರ್ಲ್, ಎಟ್ ಆಲ್., ಹಾರ್ಪರ್ ಅಂಡ್ ರೋ, 1973, 143 ಪುಟಗಳು. * ''[[Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective]]'' ಜೆರೋಮ್ ಆಗೆಲ್, ಕೋ-ಆಥರ್, ಆಂಕರ್ ಪ್ರೆಸ್, 1973, ISBN 0-521-78303-8, 301 ಪುಟಗಳು. * ''ಅದರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್'' ಬನ್ಟಂ ಬುಕ್ಸ್, 1975 * ''ಮರ್ಮರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರ್ತ್: ದಿ ವೋಯೆಜರ್ ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್'', ಸಗಾನ್, ಕಾರ್ಲ್, ಎಟ್. ಅಲ್. ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್, ISBN 0-394-41047-5, 1978. * ''ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್ ಆಫ್ ಈಡನ್: ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಎವಲೂಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್''. ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1978, 1978, ISBN 0-345-34629-7, 288 ಪುಟಗಳು. * ''[[Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science]]''. ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1979, ISBN 0-345-33689-5, 416 ಪುಟಗಳು. * ''ಕಾಸ್ಮೊಸ್''. ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್‌, 2005. ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್ ನ್ಯೂ ಎಡಿಶನ್, ಮೇ 7, 2002, ISBN 0-375-50832-5, 384 ಪುಟಗಳು. * ''[[The Cold and the Dark: The World after Nuclear War]]'' ಸಗಾನ್ ಕಾರ್ಲ್, ಎಟ್. ಆಲ್, ಸಿಡ್ವಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜಾಕ್ಸನ್, 1985. * ''ಕಾಮೆಟ್'', ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಕೋ-ಆಥರ್, ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1985, ISBN 0-345-41222-2, 496 ಪುಟಗಳು. * ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ :ಸಿಮೊನ್ ಅಂಡ್ ಶುಸ್ಟರ್, ೧೯೮೫, ರೀ-ಇಷ್ಯೂಡ್ ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ಬೈ ಡಬಲ್ಡೇ ಬುಕ್ಸ್, ISBN 1-56865-424-3, 352 ಪುಟಗಳು. * ''ಅ ಪಾತ್ ವೇರ್ ನೋ ಮ್ಯಾನ್ ಥಾಟ್: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿಂಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಮ್ಸ್ ರೇಸ್'', ರಿಚರ್ಡ್ ಟರ್ಕೋ ಕೋ-ಆಥರ್, ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್, 1990, ISBN 0-394-58307-8, 499 ಪುಟಗಳು. * ''ಶ್ಯಾಡೋಸ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಗಾಟನ್ ಎನ್ಸೆಸ್ಟರ್ಸ್: ಅ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹೂ ವಿ ಆರ್'', ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಕೋ-ಆಥರ್, ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್, 1993, ISBN 0-345-38472-5, 528 ಪುಟಗಳು. * 153 ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್, ನವೆಂಬರ್, 1994, ISBN 0-679-43841-6, 429 ಪುಟಗಳು. * ''ದಿ ಡೆಮಾನ್ ಹಾಂಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್: ಸೈನ್ಸ್ ಅಸ್ ಅ ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್''. ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮಾರ್ಚ್, 1996, ISBN 0-345-40946-9, 480 ಪುಟಗಳು. (ನೋಟ್: ಎರ್ರಾಟ ಸ್ಲಿಪ್ ನೊಂದಿಗೆ, 1995ರಲ್ಲಿ, ಕೃತಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. * ''[[Billions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium]]'' ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಕೋ-ಆಥರ್, ಬಲ್ಲಾಂಟಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಜೂನ್, 1997, ISBN 0-345-37918-7, 320 ಪುಟಗಳು. * ''ದಿ ವೆರೈಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಎಕ್ಸ್ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್: ಅ ಪರ್ಸನಲ್ ವ್ಯೂ ಅಸ್ ದಿ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ಗಾಡ್''. ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ (ಲೇಖಕ) ಅಂಡ್ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ (ಸಂಪಾದಕ), 1985, ಜಿಫ್ಫಾರ್ಡ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್, ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಎಚ್ ಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2006, ISBN 1-59420-107-2, 304 ಪುಟಗಳು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * {{cite book | title=Carl Sagan: A Life | last=Davidson | first=Keay | pages=33–41 | location=New York | publisher=John Wiley & Sons | year=1999 | isbn=0471252867}} *{{cite book | title=Conversations with Carl Sagan | last=Head | first=Tom (ed.) | coauthors= | location=Jackson, Mississippi | publisher=University Press of Mississippi | year=2005 | isbn=1578067367}} * {{cite book | title=Carl Sagan: A Life in the Cosmos | last=Poundstone | first=William | location=New York | publisher=Henry Holt & Company | year=1999 | isbn=0805057668}} * {{cite journal |last=Morrison |first=David |year=2006 |title=Carl Sagan: The People's Astronomer |work=AmeriQuests |volume=3 |issue=2 |url=http://ejournals.library.vanderbilt.edu/ameriquests/include/getdoc.php?id=402&article=93&mode=pdf |format=PDF |access-date=2010-10-05 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720110415/http://ejournals.library.vanderbilt.edu/ameriquests/include/getdoc.php?id=402&article=93&mode=pdf |url-status=dead }} * {{cite book|last=Achenbach |first=Joel |year=1999 |title=Captured by Aliens: the search for life and truth in a very large universe |location=New York |publisher=Simon & Schuster |isbn=0-684-84856-2 |laysummary=Includes detailed account of Sagan's role in the search for extraterrestrial life.}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{sisterlinks|b=no|k=no|v=no|n=no|wikt=no}} *[http://www.carlsagan.com/ ದಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ] * [http://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/b00scvqk/Great_Lives_Series_21_Carl_Sagan/ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ "ಗ್ರೇಟ್ ಲೈವ್ಸ್".] * {{imdb name|id=0755981|name=Carl Sagan}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-64998}} *{{Find a Grave|1347|accessdate=August 10, 2010}} * [http://www.wonderfest.org/html/sagan_prize_info.html ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು, ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807023615/http://www.wonderfest.org/html/sagan_prize_info.html |date=2007-08-07 }} * [http://dps.aas.org/prizes/sagan ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಹನದ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗುವ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಡಲ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್]. ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಾಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ(AAS/DPS)ದವರು ಈ ಪುರಸ್ಕಾರದ ಆಯೋಜಕರು. * [http://graduationwisdom.com/speeches/v0040-3-sagan.html 1996ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನೀಡಿದ ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕ ಭಾಷಣ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100426025447/http://graduationwisdom.com/speeches/v0040-3-sagan.html |date=2010-04-26 }} {{Normdaten|PND=115873937|LCCN=n/79/64998|VIAF=36997809}} {{Carl Sagan}} {{Persondata |NAME= Sagan, Carl |ALTERNATIVE NAMES= Sagan, Carl Edward |SHORT DESCRIPTION= [[Astronomy]] and [[planetary science]] |DATE OF BIRTH= {{birth date|1934|11|9|mf=y}} |PLACE OF BIRTH= [[Brooklyn, New York|Brooklyn]], [[NY|New York]] |DATE OF DEATH= {{death date|1996|12|20|mf=y}} |PLACE OF DEATH= [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]] }} {{DEFAULTSORT:Sagan, Carl}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಸಹವರ್ತಿಗಳು, ಬರ್ಕೆಲೀ.]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಮಾಣು-ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯಾ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜಾನಿಕ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ UFO ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರೀ]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಬಳಗ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವುಗಳು (ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ)]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಯಹೂದಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯಹೂದೀ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಯಹೂದೀ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ನ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಹ್ವೆ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಅಲುಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಎಸ್ಇಟಿಐ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್ ಸಂದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪರ ವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿಕಾಗೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಅಲುಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:1934 ಹುಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1996 ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] jttkcdxcep0ttvywrzd4qlbinp3jdwc 0 25457 1370930 1345299 2026-03-31T06:15:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370930 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{About| ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್| ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್}} {{Infobox web browser | name = Google Chrome | logo = [[ಚಿತ್ರ:Google Chrome icon (September 2014).svg|70px]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:Chrome_windows.png|300px|Google Chrome Screenshot]] | caption =ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟ ವಿಂಡೊಸ್ ೭ ಇರುವ ಗಣಕದ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ | author = | developer = Google Inc. | released = {{initial release|2008|9|2}} | discontinued = | frequently updated = yes <!-- Release version update? Don't edit this page, just click on the version number! --> | operating system = [[Windows]] ([[Windows XP SP2|XP SP2]] and later)<br />[[Mac OS X]] (10.5 and later, Intel only)<br />[[Linux]] | engine = [[WebKit]] (Based on [[KHTML]]) | language = 47 languages | programming language = [[C++]], [[Assembly language|Assembly]], [[Javascript]] | status = Active | genre = [[Web browser]] | license = [http://www.google.com/chrome/intl/en/eula_text.html Google Chrome Terms of Service] (Google Chrome executable), [[BSD license|BSD]] (source code and Chromium executable except chromium 5 beta ), [[BSD License]] with proprietary parts (source code and chromium 5 beta executable (as it integrates [[Adobe Flash Player]] 10.1<ref name="GoogleBlog30Mar10">{{cite web|url = http://blog.chromium.org/2010/03/bringing-improved-support-for-adobe.html|title = Bringing improved support for Adobe Flash Player to Google Chrome|accessdate = 2010-05-14|last = Google|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ))<ref>[http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux!]</ref> | website = [http://www.google.com/chrome/ www.google.com/chrome] [http://code.google.com/chromium/ code.google.com/chromium/] [http://dev.chromium.org/ dev.chromium.org/] }} [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್ '''ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌''' ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಲೀಕೇಷನ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್]]‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತಾದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು. ’ಕ್ರೋಮ್‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಫ್ರೇಮ್‌, ಅಥವಾ “ಕ್ರೋಮ್‌”, ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂರನೇ ಬ್ರೌಸರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ{{As of|2010|8}}, ಕ್ರೋಮ್‌ನದ್ದು. ನೆಟ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಸ್‌‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಶೇ.7.54ರಷ್ಟು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಾಗುವ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Browser Market Share">{{cite web |url=http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=0&qptimeframe=M&qpsp=138&qpnp=1 |title=Browser Market Share |date=2010-08-01 |publisher=Net Applications |accessdate=2010-08-01 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯದ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಾದ ಹಾಗೂ V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ’ಕ್ರೋಮ್”ನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌‌ನನ್ನು (ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars |title= Google unveils Chrome source code and Linux port |author= Ryan Paul |publisher= Ars Technica |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>" ಕ್ರೋಮಿಯಂನ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ." [http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started Chromium.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913034656/http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started |date=2008-09-13 }} ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ನ ಈ ನಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತ ಸೋರ್ಸ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯ ಸುಗಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರವಾಯಿತು. V8ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರರೊಬ್ಬರು ಭರವಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>''" ಇಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಮಯಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಇತರೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಣೀತ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ತನಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹಾಗೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಮುಕ್ತ ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್‌-ಸೋರ್ಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Home (Chromium Developer Documentation)|url=http://dev.chromium.org/Home|accessdate=2009-05-05|publisher=dev.chromium.org|year=2009|work=Chromium Developer Documentation}}</ref><ref>''"ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಮೂಲವು ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಪರವಾನಗಿಗೊಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://code.google.com/chromium/terms.html |title=Chromium Terms and Conditions |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03 |work=[[Google Code]]}}</ref> ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನವೀಕರಣಗಳ ಕೊರತೆ ಅದಕ್ಕಿದೆ. ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ನ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಗೂಗಲ್‌ ಲೋಗೋ ಬದಲಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |title=Building Google Chrome: A first look |last=McAllister |first=Neil |date=2008-09-11 |work=Fatal Exception |publisher=InfoWorld |accessdate=2008-09-16 |quote=As the name suggests, Chromium is a rawer, less polished version of Chrome. The UI is mostly identical, with only a few very minor visual differences...The most readily evident difference is the logo, which sheds the Google colors in favor of a subdued blue design |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913214424/http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಗೂಗಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಅಂಥ ಒಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೇ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು”, ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು “ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಕದನಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗುವುದು” ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸೆರ್ಗಿ ಬ್ರಿನ್ ಹಾಗೂ ಲಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಡೆವೆಲಪರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಅದು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೊನೆಗೂ ನಾನು ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದಿದ್ದರು ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌‌‌.<ref>{{cite web |author=Julia Angwin |date=2009-07-09 |url=http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |title=Sun Valley: Schmidt Didn’t Want to Build Chrome Initially, He Says |work=WSJ Digits Blog |accessdate=2010-05-25 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203143959/http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |url-status=dead }}</ref> === ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ === ಈ ಕುರಿತ ನೈಜ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೊರಬೀಳಬೇಕಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೌಡ್‌ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="mccloud">{{cite web |author=Scott McCloud |date=2008-09-01 |url=http://smccloud.livejournal.com/15488.html |title=Surprise! |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]]‌ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಕೋಪ್<ref name="lenssen">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google Chrome, Google's Browser Project |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-01-n47.html |accessdate=2008-09-01 }}</ref>‌ ಮಾಡಿದ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮೂಲದ ಬ್ಲಾಗರ್ ಫಿಲಿಪ್‌ ಲೆನ್ಸೆನ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡಲಾದ 38 ಪುಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="comic">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google on Google Chrome - comic book |url=http://blogoscoped.com/google-chrome/ |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ ಕೂಡ ಈ ಕಾಮಿಕ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ’ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌<ref name="chrome-comic">{{Cite web|url=http://www.google.com/googlebooks/chrome/|title=Google Chrome|work=[[Google Book Search]]|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02}}</ref>’ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಇಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.<ref name="releasedate"/> === ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:File-Chromium-Linux-Alpha.png|thumb|200px|right|ಕ್ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಈ ಬ್ರೌಸರ್ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆಂದೇ (XP ಹಾಗೂ ನಂತರದ್ದು ಮಾತ್ರ) 43 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿ.<ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |title=It was when not if... Google Chrome |accessdate=2008-09-02 |year=2008 |month=September |archive-date=2016-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208060704/http://doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ತಾನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.1ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web |author=Pichai, Sundar |coauthors=Upson, Linus |date=2008-09-01 |url=http://googleblog.blogspot.com/2008/09/fresh-take-on-browser.html |title=A fresh take on the browser |work=Google Blog |accessdate=2008-09-01}}</ref><ref name="cnet">{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|title=Google Chrome update: First screenshot, and live-blog alert|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02|publisher=[[CNet]]|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903085202/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|url-status=dead}}</ref><ref name="CBC">{{cite web |url=http://www.cbc.ca/technology/story/2008/09/01/google-browser.html |title=Google launches Chrome web browser |date=2008-09-02 |agency=Associated Press |publisher=The Canadian Press |accessdate=2008-09-02}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac/ |title=Come on Google... Chrome for Mac? |accessdate=2008-11-22 |year=2008 |month=November |archive-date=2020-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203134004/http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಷೇರು ಶೇ.೦.69ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿತು. ನಂತರ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಲ್ಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಶೇ.1ರ ಗಡಿ ದಾಟಿತು.<ref>{{cite news |first=Wolfgang |last=Gruener |url=http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113/ |title=Google Chrome crosses 1% market share again |publisher=TG Daily |location=Chicago (IL) |date=2009-01-03 |accessdate=2009-01-03 |archive-date=2009-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310161357/http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113 |url-status=dead }}</ref> ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು CNET 2009 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="ChromeMacDeadline">{{cite news|url=http://news.cnet.com/chrome-gets-mac-deadline-extensions-foundation/|title=Chrome gets Mac deadline, extensions foundation|last=Shankland|first=Stephen|date=2009-01-09|publisher=[[CNET]]|accessdate=2009-01-13}}</ref> ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಹಾಗೂ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಡೆವಲಪರ್ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel |title=Early Access Release Channels}}</ref> ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮುಖಾಂತರ 2009 ಜೂನ್‌ 4ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಧೇಶವೆಂದರೆ, ಆ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌<ref>{{cite web |url=http://blog.chromium.org/2009/06/danger-mac-and-linux-builds-available.html |title=Danger: Mac and Linux builds available |accessdate=2009-06-09}}</ref> ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/12/beta-update-linux-mac-and-windows.html |title= Beta Update: Linux, Mac, and Windows |author= Mark Larson |publisher= Google |date=2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref name="Extensions beta">{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2009/12/google-chrome-for-holidays-mac-linux.html|title=Google Chrome for the holidays: Mac, Linux and extensions in beta}}</ref> ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರೂ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಾದ ಸ್ಟೇಬಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂದರೆ 2010 ಮೇ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ’ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 5.0’ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html |title= A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux! |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಬಳಕೆದಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಒಂದು.<ref>{{cite web|url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8537763.stm |title= Microsoft offers browser choices to Europeans |publisher= [[BBC News]] |date= 2010-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಗೂಗಲ್‌ನ 25 ವಿಭಿನ್ನ ಕೋಡ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಿಂದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೋಝಿಲ್ಲಾದ ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ರನ್‌ಟೈಮ್‌, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವೀಸಸ್‌, NPAPI ಮತ್ತು SQLite ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತ-ಸೋರ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://catonmat.net/blog/code-reuse-in-google-chrome-browser/ |title= Code reuse in Google Chrome Browser |author= Peteris Krumins |date= 2008-09-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ವಿಘಟನೆಗೆ (ಅಡೋಬ್‌/ಮೊಝಿಲ್ಲಾಗಳ ಟ್ಯಾಮರೀನ್‌ ರೀತಿ) ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯಯಲ್‌ ಯಂತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ‌ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಹುಷ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾರ್ಸ್‌ ಬಾಕ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್‌ನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ “ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು”, ಆದರೆ, ಜಿಮೇಲ್‌ ರೀತಿಯ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಮಾತ್ರ “DOM ಮ್ಯಾನುಪುಲೇಷನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ”. ಹಾಗಾಗಿ, ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನೂ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರೋಮ್‌, ಅಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ತಂಡದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವೆಬ್‌ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಬಹುತೇಕ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯುನಿಟ್‌ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌, “ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ” ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಫಝ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.99 ರಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ) ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದವು. ಗೂಗಲ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನ ಒಳಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯಾತಿಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾವಿರಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಎದುರು 20-30 ನಿಮಿಷಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ(ಆಫ್‌ಲೈನ್‌ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ) ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಹಾಗೆಯೇ, HTML5ಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://gearsblog.blogspot.com/2010/02/hello-html5.html |title= Hello HTML5 |publisher= Google |author= Ian Fette |date= 2010-02-19 |accessdate= 2010-05-24}}</ref> === ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable sortable " |- ! ಬಣ್ಣ ! ಅರ್ಥ |- | style="background-color:#fa8072"| ಕೆಂಪು | ಹಳೆಯ ಅವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#A0E75A"| ಹಸಿರು | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="background-color:lightblue"| ತಿಳಿ ನೀಲಿ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#D6B4F1"| ಕೆನ್ನೇರಳೆ | ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆವ್ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#DAA520"| ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನೆರಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- |} {| class="wikitable sortable " ! ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ !ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes/ |title=Chromium.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203091242/http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes |url-status=dead }}</ref> !ವಿ8 ಎಂಜಿನ್ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{cite web |url = http://code.google.com/p/v8/source/browse/trunk/ChangeLog |title = ChangeLog - v8 }}</ref> ! ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲ ! ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.2.149 | style="white-space:nowrap" width="70px"|2008-09-08 | style="white-space:nowrap" width="60px" rowspan="2"|522 | style="white-space:nowrap" width="65px" rowspan="4"|0.3 | align="center" width="65px" rowspan="8"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $22.3 ಶತಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-10-29 | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ಲಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಪೆಲ್ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ವೆಬ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ. ಟ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ನವೀಕರಣ ್ಸ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.4.154 | style="white-space:nowrap"|2008-11-24 | 525 | ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಪ್ಶನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂ ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಪಾಪ್‌ಆಪ್ ನೋಟಿಫೀಕೇಶನ್. ಸುರಕ್ಷತಾ ಪಿಕ್ಸ್‌ಗಳು. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $1.56 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-12-11 | 528 | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | style="white-space:nowrap"|2009-05-24 | 530 | 0.4 | 35% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆನ್ ದ ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್. ಮೌಸ್ ವೀಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್. ಫುಲ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೋಡ್. ಫುಲ್-ಪೇಜ್ ಜೂಮ್. ಫ್ರಾಮ್ ಆಟೋ‌ಫಿಲ್. ಸಾರ್ಟ್ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಬೈ ಲಿಟ್ಲ್. ಬ್ರೌಸರ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಟಾಪ್ ಎಡ್ಜಸ್‌ಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ ಡಾಕಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರೀಸ್‌ಮಂಕಿ ಸಪೋರ್ಟ್.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/05/stable-update-google-chrome-2017228.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ : ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 2.0.172.28]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 3.0.195 | style="white-space:nowrap"|2009-10-12 | 532 | 1.2 | ಇಂಪ್ರೂವ್ಡ್ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಜಶ್‌ಗೆ ನ್ಯೂ "ನ್ಯೂ ಟ್ಯಾಬ್" ಪೇಜ್. 25% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌. ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಟ್ಯಾಗ್ ನೆರವು. ಲೈಟ್‌ವೇಟ್ ಥೆಮಿಂಗ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.0.249 | style="white-space:nowrap"|2010-01-25 | rowspan="2"|532.5 | rowspan="2"|1.3 | ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಸಿನ್ಕ್ರೋನೈಸೆಸನ್, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಭಿವರ್ಧಕ ಉಪಕರಣಗಳು, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5 ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಫುಲ್ ಎಸಿಐಡಿ3 ಪಾಸ್, ಎಚ್‌ಟಿಟಿಪಿ‌ ಬೈಟ್ ರೇಂಜ್ ಬೆಂಬಲ, ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಹೊಸ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೆಡ್-XSS ಫೇಚರ್ ಕಾಲ್ಡ್ "XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ".<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.1.249 | style="white-space:nowrap"|2010-03-17 | ಟಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್ ಇನ್ಫೋಬಾರ್, ಹೊಸ ಖಾಸಗಿ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು, XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ‌.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/03/stable-channel-update.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ] 2010-03-17</ref> |- |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 5.0.375 | style="white-space:nowrap"|2010-05-25 | rowspan="1"|533 | rowspan="1"|2.1 | rowspan="3" align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌<br />ಮ್ಯಾಕ್‌<br />ಲಿನಕ್ಸ್ | rowspan="1"|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಬ್ರೌಸರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಜಿಂಗ್, ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ(ಜೊಯೋಲೊಕೇಶನ್ APIಗಳು, ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಕ್ಯಾಶ್, ವೆಬ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕಡತ ಎಳೆಯುವುದು -ಮತ್ತು-ಬಿಡುವುದು), ಪುನಃನವೀಕರಿಸಿದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ್, ಎಡೋಬ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Chrome 5">{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2010/05/evolving-from-beta-to-stable-with.html |title= Evolving from beta to stable with a faster version of Chrome |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref><ref>{{cite web |url=http://chrome.blogspot.com/2010/06/adobe-flash-player-support-now-enabled.html |title= Adobe Flash Player support now enabled in Google Chrome’s stable channel |date= 2010-06-30 |accessdate= 2010-08-08}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#A0E75A"| 6.0.472 | style="white-space:nowrap"|2010-09-02 | 534.3 | 2.2 | ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ಗೆ, ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟಕ್ಕೆ UI ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೆನು ಬಟನ್ಸ್ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ). ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/06/dev-channel-update_17.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases|date=2010-06-17|accessdate=2010-07-24}}</ref> ಪೋಲಿಶ್ ಮೇನ್ ಫೇಮ್ UI ಆನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌. ವಿಪಿ8/ವೆಬ್‌ಎಂ ವಿಡಿಯೋಗೆ ಬೆಂಬಲ. ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್-ಪಿಡಿಎಫ್ ಬೆಂಬಲ.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/07/dev-channel-update.html |title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases |date=2010-07-02 |accessdate=2010-07-02}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#D6B4F1"| 7.0.517 | style="white-space:nowrap"|2010-09-14 | 534.7 | 2.3 | ಕೆಲವೊಂದು ಜಾಲ ಪರದೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಜಿಪಿಯು ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.chromium.org/developers/design-documents/gpu-accelerated-compositing-in-chrome|title=GPU Accelerated Compositing in Chrome|publisher=Google|accessdate=2010-09-13}}</ref> ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ ಪೇಜ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ (ವಿಂಡೋಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ಯಾಬ್‌posé" (ಮ್ಯಾಕ್‌) ಪ್ರಯೋಗಗಳು. HTML5 ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಎಲೆಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಜಿಎಲ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ.<ref name="Dev Channel Update">{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/09/dev-channel-update.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google|accessdate=2010-09-14}}</ref><ref name="Dev Channel Update"/> ಎಸ್ಎಸ್‌ಎಲ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಟ್ ಬೈಂಡಿಂಗ್: ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#DAA520"| 7.0.530 | style="white-space:nowrap"|2010-09-21 | 534.9 | ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ GPU ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು UI ಟ್ವೀಕ್‌ಗಳು. |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಸುರಕ್ಷತೆ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಧುನಿಕ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮಿನಿಮಲಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ<ref name="chrome-comic"/> ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |title= Google Chrome’s Unique Features |author= Gloson |date= 2008-12-04 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100419060202/http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |url-status= dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, RSS<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=84], ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಇಶ್ಯೂ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್.</ref> ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ಅದರ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಅವೆರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಮ್ಮ ಸಂದರ್ಭದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾಜನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |title= Speed test: Google Chrome beats Firefox, IE, Safari - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://lifehacker.com/5286869/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more |title= Lifehacker Speed Tests: Safari 4, Chrome 2, and More - Browsers |author= Kevin Purdy |publisher= [[Lifehacker]] |date= 2009-06-11 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2021-02-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210214075258/https://lifehacker.com/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more-5286869 |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಅನನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಈ ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಗೂಗಲ್‌.<ref>[http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html 12 ಯುನಿಕ್ ಫೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107104859/http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html |date=2010-01-07 }}, ಟೆಕ್‌ಸ್ಟ್ರೋಕ್</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ(GUI) ಅನ್ವೇಷಣೆ, ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟದ ಪಟ್ಟಿ (''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' ) ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಮೊಝಿಲ್ಲಾ. ತನ್ನ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://news.cnet.com/8301-17939_109-9944662-2.html |title= The future of the Firefox address bar |author= Rafe Needleman |publisher= CNET News |date= 2008-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಆಸಿಡ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Acid3-Chrome4Dev.PNG|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0 ಮೇಲೆ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್3 ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ]] ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಆಸಿಡ್‌1 ಹಾಗೂ ಆಸಿಡ್‌2 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಆವೃತ್ತಿ 4.0 ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಖಾತೆ ತೆರೆದ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಸಿಡ್‌3ರ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿತ್ತು.<ref name="chrome 4.0">{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html Stable Channel Update |title= Stable Channel Update |publisher= Google |author= Anthony Laforge |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> === ಭದ್ರತೆ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಲೀಸ್ಟ್‌ಗಳ (ಒಂದು ಫಿಶಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್|ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್]] ಗಳಿಗಾಗಿ) ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಡತಾಕಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ API ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ “ಗೂಗಲ್‌ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ API”ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಈ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಏನೂ ಅರಿವಿರದ, ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅನ್ನೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ “ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು” ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಗದೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |title=chromes-process model explained |first=Marc |last=Chung |date=2008-09-05 |accessdate=2008-09-10 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321110910/http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ನಿಯೋಜನೆ ಮಾದರಿ ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳಿಸಿ ಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ (ಉದಾ: ದಾಖಲೆಗಳು, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌) ರೀಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ತಾ ಹಾಗೂ ವಿಂಡೋಸ್ 7ಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ “ಸುರಕ್ಷಿತ ಮೋಡ್‌”ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಟೀಮ್‌'', “ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ಧಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸೆರೆಮನೆಯಂತೆ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದೆ”<ref>{{cite web|url=http://www.gamesforthebrain.com/google-chrome/26|title=Google Chrome|author=Google|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-03}}{{Dead link|date=May 2009}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾರದೋ ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ, ಮೌಸ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್‌‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಾದಿಸುವ, ಅಥವಾ, ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ “ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌-ಅಪ್‌ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ” ತಿಳಿ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೊಡನೆಯೇ ಅದೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಸರಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಹುಮಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು (''ಬಳಕೆದಾರ'' ಹಾಗೂ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌) ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ''ಬಳಕೆದಾರ'' ರ ಮನವಿಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸಂವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sec">{{cite web|first=Adam|last=Barth|coauthors=Collin Jackson, Charles Reis, and The Google Chrome Team|title=The Security Architecture of the Chromium Browser |publisher=Stanford Security Laboratory|url=http://crypto.stanford.edu/websec/chromium/chromium-security-architecture.pdf|format=PDF|accessdate=2008-09-11}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಟ್ಯಾಬ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವು ತಮ್ಮಿಂದ ತಾವೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಾರ (ರೆಂಡೆರರ್) ಜೊತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಬ್‌ ತಲಾವಾರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ “ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶ”ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಳಗೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.<ref name="chrome-comic"/> ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ (NPAPI)<ref name="chrome-faq-activex">{{Cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |title=ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂ ಫಾರ್ ವೆಬ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415072149/http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |url-status=dead }}</ref> ಅನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕೂಡಾ ದೊರೆಯಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ 30ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಜೊತೆಯೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಧುನಿಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Paul31Mar10">{{cite web|url = https://arstechnica.com/web/news/2010/03/google-bakes-flash-into-chrome-hopes-to-improve-plugin-api.ars|title = Google bakes Flash into Chrome, hopes to improve plug-in API|accessdate = 2010-03-14|last = Paul|first = Ryan|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ಜಾವಾ 6 ನವೀಕರಣ 12 ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾವಾ ಅಪ್ಲೆಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://java.com/en/download/chrome.jsp|title=Java and Google Chrome|publisher=Java.com|date=|accessdate=2009-12-11}}</ref> 2010 ಮೇ 18ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜಾವಾ ನವೀಕರಣವು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=10812|title=Issue 10812 - chromium - No java plugin support yet|publisher= google.com|date=|accessdate=2010-05-18}}</ref> ಬ್ರೌಸರ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಕುಕೀಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ''ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ'' ಮಾದರಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?answer=95464&hl=en |title=Explore Google Chrome Features: Incognito Mode |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-04}}</ref> ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್, “ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಮೇಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗೋಚರಿಸದಂತೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{quotation| * Websites that collect or share information about you * [[Internet service provider]]s or employers that track the pages you visit * [[Malicious software]] that [[Keylogger|tracks your keystrokes]] in exchange for free [[smiley]]s * Surveillance by secret agents * People standing behind you }} ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಆಪಲ್‌ನ ಸಫಾರಿ, ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.5, ಒಪೇರಾ 10.5 ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ. === ವೇಗ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಳಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಯಂತ್ರ, V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌, ''ಡೈನಾಮಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ ಜನರೇಶನ್‌'', ''ಹಿಡನ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನ್'' ‌, ಹಾಗೂ ''ಪ್ರಿಸೈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್'' ‌ ರೀತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ನೈಟ್ಲೀಸ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎರಡರಷ್ಟು ವೇಗ ಹೊಂದಿರುವುದು 2008ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರಿಕರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ನ ತೀವ್ರತರದ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಕಿರಣದ ಜಾಡುಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಂಥ ಮಹತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/apis/v8/run.html|title=V8 Benchmark suite|accessdate=2008-09-03|work=Google code}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎರಡು- ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮತದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಫಾರಿ(ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ), ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ 3.0, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 7, ಒಪೇರಾ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಮುಂತಾದ ಅದರ ಎದುರಾಳಿ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಎದುರು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Google Chrome - first benchmarks. Summary: wow.|url=http://community.zdnet.co.uk/blog/0,1000000567,10009139o-2000331777b,00.htm|author=Rupert Goodwins|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903125550/http://community.zdnet.co.uk/blog/0%2C1000000567%2C10009139o-2000331777b%2C00.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|title=Google Chrome Javascript Benchmarks|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906173710/http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Google Chrome is insanely fast... faster than Firefox 3.0|author=Adrian Kingsley-Hughes|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|url=http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904215141/http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|accessdate=2008-09-03|date=2008-09-02|author=Stephen Shankland|work=CNET Business Tech|title=Speed test: Google Chrome|archive-date=2012-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |title= Chrome: Benchmarks and more |author= Alexander Limi |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100424030617/http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |title= Safari 4 vs. Firefox 3 vs. Google Chrome vs. Opera 10, 9.6 vs. Internet Explorer 8, 7 |author= Vygantas Lipskas |publisher= Favbrowser |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-05-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100501013649/http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |url-status= dead }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಝಿಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಟ್ರೇಸ್‌ಮಂಕಿ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ (ಆಗ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿತ್ತು) ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎಂಜಿನ್‌ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |title= Firefox counters Google's browser speed test - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-01 |archive-url= https://www.webcitation.org/67KMNJo0Z?url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|first=Brendan|last=Eich|authorlink=Brendan Eich|url=http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|accessdate=2008-09-03|title=TraceMonkey Update|date=2008-09-03|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904072046/http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Third-Chrome-beta-another-notch-faster/0,339028227,339292979,00.htm?feed=pt_performance |title= Third Chrome beta another notch faster - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-11-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-09-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120925065647/http://news.cnet.com/third-chrome-beta-another-notch-faster/ |url-status= dead }}</ref> ಗೂಗಲ್‌ನದೇ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಜಾನ್‌ ರೆಸಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು “ನಿಶ್ಯಕ್ತೀಕರಣ”ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದುವರಿದು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ(ಸ್ಯುಟ್) ನೈಜ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ತಂಡ ರಿಕರ್ಷನ್‌ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸದ ಕಾರಣ, ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ರಿಕರ್ಷನ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ತೀರಾ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|first=John|last=Resig|authorlink=John Resig|url=http://ejohn.org/blog/javascript-performance-rundown/|title=JavaScript Performance Rundown|date=2008-09-03|accessdate=2008-06-09}}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೆ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ತಂಡ ಹೊಸ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಯಂತ್ರವಾದ ಸ್ಕ್ವಿರಿಲ್‌ಫಿಷ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್<ref>{{cite web |url= http://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |title= WebKit blog: Introducing SquirrelFish Extreme |author= Maciej Stachowiak |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2022-04-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220426215949/https://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |url-status= dead }}</ref> ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.36ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref>{{cite web|url= http://summerofjsc.blogspot.com/2008/09/squirrelfish-extreme-has-landed.html |title= SquirrelFish Extreme has landed! |author= Cameron Zwarich |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |title= Step aside, Chrome, for Squirrelfish Extreme - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-09-22 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2009-10-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091006214858/http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |title= SquirrelFish Extreme: Fastest JavaScript Engine Yet |author= Charles Ying |date= 2008-09-19 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120509132640/http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್<ref name="features">{{cite web|url=http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|title=Three hidden Chrome features you'll love|author=Preston Gralla|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-16|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923064954/http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಸಫಾರಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/safari/whats-new.html#performance|title=What's new in Safari 5|author=Apple Inc.|date=2010-06-07|accessdate=2010-07-06}}</ref> ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಲುಕ್‌ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ವೇಗವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಸದೃಢ DNS ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಒಪೇರಾದಲ್ಲಿ ಯೂಸರ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಸ್ಥಿರತೆ === ಗೇರ್ಸ್ ತಂಡ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8<ref>{{cite web|author=Andy Zeigler|date=2008-03-11|title=IE8 and Loosely-Coupled IE (LCIE)|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2008/03/11/ie8-and-loosely-coupled-ie-lcie.aspx|accessdate=2008-09-12}}</ref> ನಲ್ಲಿ ''ಲೂಸ್‌ಲಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌'' (LCIE) ಇರುವಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ<ref>{{cite web|author=Charlie Reisn|date=2008-09-11|title=Multi-process Architecture|url=http://blog.chromium.org/2008/09/multi-process-architecture.html|accessdate=2008-09-12 }}</ref> ಒಂದು ಬಹುಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೈಟ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದನ್ನು ’ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೃಥಕ್ಕರಣ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Chromium Developer Documentation|date=2008-09-03|title=Process Models|url=http://dev.chromium.org/developers/design-documents/process-models|accessdate=2008-09-12}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.<ref>{{cite web|author=Brian Prince|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/Google-Chrome-Puts-Security-in-a-Sandbox/|title=Google Chrome Puts Security in a Sandbox|date=2008-12-11|accessdate=2010-06-04}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌'' ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಟ್ಯಾಬ್‌'' ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮಾತ್ರ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಚೆದುರಿದಂತಿರುವ ಮೆಮೊರಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ಗೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಮೆಮೊರಿ ಬ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸದಾದ ಮೆಮೊರಿ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=Google|date=2008-09-21|title=Google Chrome book|url=http://google.com/googlebooks/chrome/index.html|accessdate=2008-09-21}}</ref> ಸಫಾರಿ<ref>{{Cite web |url=https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |title=Webkit.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2020-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508101303/https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌<ref>{{cite web|url= https://developer.mozilla.org/devnews/index.php/2010/04/08/firefox-lorentz-beta-available-for-download-and-testing/ |title= Firefox Lorentz beta available for download and testing |publisher= Mozilla |date= 2010-04-08}}</ref> ಗಳು ಮುಂಬರುವ ತಮ್ಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರೌಸರ್ ಕೂಡ ಬಹು-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದರ್ಥ. ''ಟಾಸ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಸೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|CPU]] ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ === [[ಚಿತ್ರ:Google_Chrome_-_Wikipedia,_the_free_encyclopedia.png|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ]] ಹಿಂದಿರುಗು, ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ರಿಫ್ರೆಶ್‌, ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌, ಹೋಗು, ಹಾಗೂ ರದ್ದು ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರನ್ನು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮ್ ಮುಖಪುಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಮುಖಪುಟ ಬಟನ್‌ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಂಡೋದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ವಿಂಡೋಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂಟೈನ್ ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಂಡೋ ಕಂಟೈನರ್‍‌‍ಗಳ ನಡುವೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು (ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮನಬಂದಂತೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' URL ಬಾಕ್ಸ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳೆರಡರ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ಮೊದಲೇ ಹುಡುಕಲಾದ ಸೈಟ್‌ ಒಂದರ URL ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ''ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು'' ಒತ್ತಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಮೂದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸೈಟ್‌ಗಳು (URL ಅಥವಾ ಇನ್‌-ಪುಟ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ), ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು (ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರಲೇಬೇಕಿಲ್ಲ- ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನಂತೆ), ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಹುಡುಕಾಟಗಳ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನನ್ನು ಆಫ್‌ ಮಾಡಿದರೂ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರಿತ ಸೂಚನೆಗಳು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಆಫ್‌ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸೈಟ್‌ಗಳ URLಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೀವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ ಎಂಟರ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಹುಡುಕಾಟದ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೋಮ್‌ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಯಾವಾಗ ಗರಿಷ್ಠಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠಗೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಉದ್ಧೀಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ''ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ'' ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದು ಬ್ರೌಸರ್ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಒಂಬತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನೂ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗೂಗಲ್‌ ಪರಿಕರಪಟ್ಟಿ 6 ಜೊತೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಒಪೇರಾದ ಸ್ಪೀಡ್‌ಡಯಲ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದ ಹುಡುಕಾಟಗಳು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 2.0ನಲ್ಲಿ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟವನ್ನು ನವೀಕರಣ ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="chrome.blogspot.com">[http://chrome.blogspot.com/2009/05/speedier-google-chrome-for-all-users.html ಎ ಸ್ಪೀಡಿಯರ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಯೂಜರ್ಸ್-ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು 8 ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಜೋಡಣೆಗೊಳಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಪಿನ್‌ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳ ಬದಲು ಪಠ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಇದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್‌ನನ್ನು ಬಳಸುವ ಕುರಿತು ಸುಳಿವು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ “ಸುಳಿವುಗಳು” ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ “ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ” ಪಟ್ಟಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2009/09/google-chrome-after-year-sporting-new.html |title= Google Chrome after a year: Sporting a new stable release |author= Anthony Laforge |publisher= Google |date= 2009-09-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮೆನುವಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌-ಲೈನ್‌ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ; ''ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌-ಮೆನು'' ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಬಟನ್‌ನ್‌ನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://lifehacker.com/5350737/add-a-bookmark-button-to-google-chromes-toolbar |title= Add a Bookmark Button to Google Chrome's Toolbar |author= Kevin Purdy |publisher= Lifehacker |date= 2009-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Issue21152">{{cite web|url = http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=21152|title = Issue 21152: Expose UI for bookmark menu on all platforms|accessdate = 2009-12-30|last = Google |authorlink = |year = 2009|month = September}}</ref> ಪಾಪ್‌ಅಪ್‌ ವಿಂಡೋಗಳು “ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ” ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವು ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆಯ್ಕೆ ವಿಂಡೋ ಮೂರು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''ಬೇಸಿಕ್‌'', ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌. ''ಬೇಸಿಕ್'' ‌ ಟ್ಯಾಬ್‌, ಮುಖಪುಟ, ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಉಳಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳು, ಆಟೋಫಿಲ್‌, ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಡೇಟಾ ಹಾಗೂ ಥೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಲು ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್‌'' ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ, ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ ಸ್ಥಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಲೋಡಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಟದ ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್‌ ಅಪ್‌ ಆಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಬಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಫೈರ್‌ಬಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="features"/> ಗೂಗಲ್‌ನ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ಫೂಲ್ಸ್‌ ಡೇ ಜೋಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಬಿಲ್ಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಅನಾಗ್ಲಿಫ್ 3D ಪುಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದೊಂದಿಗೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="chrome-3d">{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|title=Google Chrome with 3D|date=2009-04-01|publisher=Google|accessdate=2009-05-26|archive-date=2009-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423093646/http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|url-status=dead}}</ref> === ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು === ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರೌಸರ್ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸಹಜ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ, “ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ”ವನ್ನೂ ಅದು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. (ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಿಸ್ಮ್‌ ಹಾಗೂ ಫ್ಲ್ಯುಯಿಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ).<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು, 2010ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ’ಕ್ರೋಮ್‌ ವೆಬ್‌ ಪೇಟೆ’ಯೊಂದಿಗೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://chrome.google.com/webstore|title=Chrome Web Store|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.chromium.org/2010/05/chrome-web-store.html|title=The Chrome Web Store|author=Erik Lay|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref> === ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೂ ''ಏರೋ ಪೀಕ್'' ‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಇದೇನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸುವಂಥದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾದದ್ದು. ಇದರ ಫಲವೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=8036 ಇಶ್ಯೂ 8036: ಶೋ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಓಪನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಸ್ ಆನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸೂಪರ್‌ಬಾರ್ (ಏರೊ ಪೀಕ್)]</ref> IE8, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವಂತೆ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಅದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೀಟಾ ಬಳಕೆದಾರರು ನೀಡಿದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಗೂಗಲ್‌ ಈವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=37957 ಇಶ್ಯೂ 37957: ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಏರೊ ಪೀಕ್ ಫ್ಲಡ್ಡಿಂಗ್ ಯೂಜರ್ಸ್ ವಿತ್ ಟ್ಯಾಬ್ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ]</ref> === ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು === 9 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಂದು, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ದೇವ್ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು ಮಾದರಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/09/extensions-status-on-runway-getting.html |title= Extensions Status: On the Runway, Getting Ready for Take-Off |author= Aaron Boodman |publisher= Google |date= 2009-09-09 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ, 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಬೀಟಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Extensions beta"/><ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/12/extensions-beta-launched-with-over-300.html |title= Extensions beta launched, with over 300 extensions! |author= Erik Kay |publisher= Google |date= 2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0ದ ಜೊತೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜನವರಿ 25, 2010ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು 1500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/01/over-1500-new-features-for-google.html |title= Over 1,500 new features for Google Chrome |author= Nick Baum |publisher= Google Chrome Blog |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ 19, 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ 6000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು,<ref>[http://googledocs.blogspot.com/2010/06/chrome-extensions-for-google-docs.html ಗೂಗಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಇದು ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/mdonfjaemnemdnnpebbcelibeocdmkai?hl=en-GB Official Independent Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>‌ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳು, ಸಿಇಒಪಿ,<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-GB |title=CEOP Official Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222904/https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್,<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/dcbnpmjhmjhpaegikhpjlaemjiilnkgb?hl=en-gb Official TfL Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/ijhlikjoigjegofbedmfmlcfkmhabldh ESPN Cricinfo]</ref> ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಆಯ್‌ಎಫ್‌ಎ<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |title=Official World Cup FIFA Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222746/https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 3.0ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2009/10/splash-of-color-to-your-browser-artist.html |title= A splash of color to your browser: Artist Themes for Google Chrome |author= Glen Murphy |publisher= Google Chrome Blog |date= 2009-10-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಒನ್‌ಲೈನ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಚಿತ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>[https://tools.google.com/chrome/intl/en/themes/index.html Google Chrome Themes Gallery]</ref> ಕ್ರೋಮ್ಸ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ "ಗೆಟ್ ಥೀಮ್ಸ್" ಬಟನ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=148695 ಬೇಸಿಕ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್: ಚೇಂಜ್ ಬ್ರೌಸರ್ಸ್ ಥೀಮ್] ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸಹಾಯ</ref> === ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟ ಭಾಷಾಂತರ === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.1ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಅನ್ವಯಿಕ ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ಮಿತ ಭಾಷಾಂತರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈಗ 52 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hlrm=ru&amp;answer=173424 ಸಪೋರ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ - Automatic web page translationle Chro]</ref> === ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ === ಜನವರಿ 8, 2009ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಮೂರು ವಿವಿಧ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು: ಸ್ಟೇಬಲ್, ಬೀಟಾ, ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ ("ದೇವ್" ಚಾನಲ್ ಎನ್ನುವರು). ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಚಾನಲ್ ಇತ್ತು: ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ. ಮುಂಚಿನ ಎಲ್ಲ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಜೂಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಸಲ ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು. ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web |author=Mark Larson |date=2009-01-08|url=http://blog.chromium.org/2009/01/google-chrome-release-channels.html |title=Google Chrome Release Channels |accessdate=2009-01-09}}</ref><ref>{{cite web|author=Mark Larson|date=2009-01-08|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/01/dev-update-new-webkit-version-new.html|title=Dev update: New WebKit version, new features, and a new Dev channel|accessdate=2009-01-09}}</ref> ಇದು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸ್ಥಿರ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಜುಲೈ 22, 2010ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು; ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸಿಕವನ್ನು 6 ವಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|author=Anthony Laforge|date=2010-07-22|url=http://blog.chromium.org/2010/07/release-early-release-often.html|title=Release Early, Release Often|accessdate=2010-07-25}}</ref> ತ್ವರಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಅವಧಿ "ಕೆನರಿ" ಬಿಡುಗಡೆ ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ತಂದಿತು; ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರೋಮ್ ಕೆನರಿಯನ್ನು "ನಾಶ" ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಡೆವಲಪರ್ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆನರಿ ಇದು "ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್-ಎಡ್ಜ್ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಡೇವ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ". ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆನರಿ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಚಾನಲ್ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಇದು ಇತರ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು, ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Lee Mathews|date=2010-07-23|url=http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|title=Google drops Chrome Canary build down the Chrome mineshaft|accessdate=2010-07-25|archive-date=2010-07-25|archive-url=https://archive.is/20100725003442/http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಬ್ರೌಸರ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇವತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವಂತೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರಣೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯತ್ಸಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ರ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಗ್ರೂಪ್‌ ಪಾಲಿಸಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು,<ref>{{cite web|url=http://google-opensource.blogspot.com/2009/05/google-update-releases-update-controls.html |title= Google Update Releases Update Controls |author= David Dorwin |date= 2009-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಇದು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.google.com/chrome/eula.html?standalone=1 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಪೇಜ್]</ref><ref>{{cite web|url= http://googlesystem.blogspot.com/2009/03/standalone-offline-installer-for-google.html |title= Standalone Offline Installer for Google Chrome |author= Alex Chitu |publisher= Google Operating System |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವ‌ನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ "ಡಿಫಾಲ್ಟ್ಸ್" ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/installer/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=147176&amp;ctx=go ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ "ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ನವೀಕರಣ ಇನ್ ಗೂಗಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಅಪ್‌‍ಡೇಟ್]</ref> ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಹಜ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬೈನರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಇದರ ಕೂರ್ಜೆಟ್ ಅಲ್ಗೊರಿಥಮ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಭದ್ರತಾ ದೋಷಗಳ ಭೇದ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/07/smaller-is-faster-and-safer-too.html |title= Chromium Blog: Smaller is Faster (and Safer Too) |author= Stephen Adams |date= 2009-07-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಬಳಕೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಕ್ರೋಮ್ ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರ ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ [[ಗೂಗಲ್]]‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://blog.chromium.org/2008/10/google-chrome-chromium-and-google.html ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಕ್ರೋಮಿಯಂ/ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್]</ref> {| class="wikitable sortable " border="1" width="64%" |+ ತಿಳಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳು ! ವಿಧಾನ<ref name="iron">{{cite web|url=http://www.srware.net/en/software_srware_iron.php|title=SRWare Iron webpage|accessdate=2008-10-12}}</ref> ! ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ! ಯಾವಾಗ ! ಐಚ್ಛಿಕ? |- | valign="top"| '''ಅಳವಡಿಕೆ ''' | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಟೋಕನ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="privacy"/> | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ | {{no}} |- | valign="top"| '''ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ''' <ref>{{cite web|url=http://foliovision.com/2008/12/09/adwords-ppc-organic-rlz/|title=&rlz= in Google referrer: Organic traffic or AdWords?|accessdate=2009-02-27}}</ref> | ಗೂಗಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಕ್ರೋಮ್ ಹೇಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಳವಡಿಸುವ ವಾರದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="privacy"/> ಈ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಡಿಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಗೂಗಲ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://google-opensource.blogspot.com/2010/06/google-chromes-rlz-library-is-now-open.html | title=In The Open, For RLZ | date=2010-06-02 | accessdate = 2010-06-03}}</ref> | * ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಕ್ವೇರಿಯಲ್ಲಿ * ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ<ref name="privacy"/> | {{partial|Partial<ref group="note">Browser must be downloaded directly from the [http://www.google.com/chrome Google Chrome website] to opt-out of the RLZ Identifier.</ref>}}<ref name="privacy">[http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/google-chrome-privacy-whitepaper.pdf ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವಸಿ ವೈಟ್‌ಪೇಪರ್]</ref> |- | valign="top"| '''ಬಳಕೆದಾರ ಐಡಿ''' <ref name="blogoscoped">{{cite web|url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-09-n68.html|title=Google Reacts to Some Chrome Privacy Concerns|accessdate=2008-09-24}}</ref> | ಬಳಕೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನ. | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings">ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ "ಬಳಕೆಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಎರರ್ ವರದಿ ಕಳುಹಿಸಿ". ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಫ್.</ref> |- | valign="top"| '''ಸಲಹೆ''' <ref name="blogoscoped"/> | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | ಟೈಪ್ ಮಾಡುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಪುಟ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ''' | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | "ಸರ್ವರ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಬಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ''' | ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಫಲತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings"/> |} ಅಳವಡಿಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಡೈಲಾಗ್ ಮೂಲಕ{{Citation needed|date=March 2009}} ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅಸಾದ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="blogoscoped"/> ಎಸ್‌ಆರ್‌ಡಬ್ಲು ಐರನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್‌ಪ್ಲಸ್‌ನಂತಹ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು.<ref name="iron"/> ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಕೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್, 2010ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿತು: ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಜೊತೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಡಿ ಟೋಕನ್‌ನ್ನು ಈಗ ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಇದರ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ವರ್ ಪಿಂಗ್‌ನ ನಂತರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.{0/} === ಎಬೌಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು === ಕ್ರೋಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಲುಗಳು ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|title=Chromium url_constants.cc|accessdate=2010-09-01|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://www.webcitation.org/60ukemrVF?url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|url-status=dead}}</ref> * about:about - ಎಬೌಟ್ ಪುಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ. * about:blank - ಖಾಲಿ ಪುಟ. * about:credits - ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್, ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು. * about:histograms - ವಿವರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್. * about:memory - ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೆಮೊರಿ. * about:net - ಇಂಟರ್ನಲ್ಸ್ * about:labs * about:plugins * about:terms - ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳು * about:version - ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್, ವಿ8, ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು. * chrome://bookmarks - ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://downloads - ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://extensions - ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://history - ಪುಟದ ಇತಿಹಾಸ * view-source:url - ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ನ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ == ಜನರ ಸ್ವೀಕೃತಿ == {{Alternative browser usage}} '' ದೈನಂದಿನ ತಂತಿಸಂದೇಶಗಳು '''ಮಥಿವ್ ಮೂರ್ ಮೊದಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷಕರ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿವೆ: "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ, ವೇಗವಾಗಿರುವ ಇದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ಅಪಾಯವಾಗಿಲ್ಲ."''' <ref>{{cite news |first=Matthew |last=Moore |title=Google Chrome browser: Review of reviews |url=http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2008/09/03/dlchrome103.xml |accessdate=2008-09-04 |date=2008-09-02 |work=Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904022243/http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=%2Fconnected%2F2008%2F09%2F03%2Fdlchrome103.xml |url-status=dead }}</ref> '' ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ "ಕ್ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು" ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರರ್ 8ರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿತ್ತು." "ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದು" ಎಂದು ಒಪೇರಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಹೇಳಿದೆ.{1/} ಆದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2010ರ ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್'' ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, "ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಿವೆ. ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವರದಾನವಾದ ಈ ಧೋರಣೆಯ ಶ್ರೇಯ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ಇದರ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ್ನು ಅದರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಡತ್ವದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರೌಸರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಇದರ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಈಗ ಅದು ಗಿಯರ್‌ಗೆ ಮರಳಿದೆ."<ref>{{Cite document |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/10_10/b4169074693523.htm |title=Browser Wars: The Sequel |first=Rich |last=Jaroslovsky |publisher=BusinessWeek |date=2010-02-25 |postscript=<!--None-->}}</ref> ಮೊಜಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪರಿಚಯ "ನಿಜವಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ", ಅದು "ಕ್ರೋಮ್ ಫೈರ್‌ಫೊಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ", ಮತ್ತು ಇನ್ನೂಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ಮೊಜಿಲ್ಲ ಜೊತೆ ಗೂಗಲ್‌ನ ಆದಾಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url= http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |title= Thoughts on Chrome & More |publisher= John's Blog |date= 2008-09-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2020-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201226011744/http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite document |url=http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |title=Mozilla: Google's not trying to kill us |first=Barry |last=Collins |date=2008-09-02 |publisher=PC Pro |postscript=<!--None--> |access-date=2010-10-13 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210111805/http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |url-status=dead }}</ref> {{quote|Chrome's design bridges the gap between desktop and so-called "[[cloud computing]]." At the touch of a button, Chrome lets you make a desktop, [[Start menu]], or [[Quick Launch]] shortcut to any Web page or [[Web application]], blurring the line between what's online and what's inside your PC. For example, I created a desktop shortcut for [[Google Maps]]. When you create a shortcut for a Web application, Chrome strips away all of the [[toolbar]]s and tabs from the window, leaving you with something that feels much more like a [[desktop application]] than like a Web application or page.|[[PC World (magazine)|PC World]]<ref>{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |title=Google Chrome Web Browser |first=Nick |last=Mediati |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-07 |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904061407/http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |url-status=dead }}</ref>}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2008ರಂದು ಕ್ರೋಮ್ ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ (ಬಿಎಸ್‌ಆಯ್) ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಜರ್ಮನ್ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ "ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ತಯಾರಕರು ಸರಿಯಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಐಚ್ಛಿಕ ಬಳಕೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಳವಳವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Elise |last=Ackerman |title=Google browser's tracking feature alarms developers, privacy advocates |url=http://www.mercurynews.com/breakingnews/ci_10510989 |publisher=Mercury News}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-04 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906065924/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |url-status=dead }}</ref> ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2008ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವೃಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ಸುದ್ದಿಗಳು<ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |title=Be sure to read Chrome's fine print |publisher=[[CNET]] |accessdate=2008-09-03 |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904002226/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |url-status=dead }}</ref> ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಇದು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ತೋರಿತ್ತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೂಗಲ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.google.com/accounts/TOS?hl=en Google Terms of Service]</ref> ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದೇ ದಿನ ಈ ಟೀಕೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ತರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Google Chrome Terms of Service (English) |url=http://www.google.com/chrome/eula.html?hl=en |accessdate=2008-09-04}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆ "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಮರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೇಳಿತು.<ref name="license-change">{{Cite document |title=Google Amends Chrome License Agreement After Objections |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/150637/google_amends_chrome_license_agreement_after_objections.html |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-03 |postscript=<!--None--> |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102103737/http://www.pcworld.com/article/150637/chrome.html |url-status=dead }}</ref> ಅವು ತಿರುಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನಂತರದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರೌಸರ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ "ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಹಾಯ" ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/privacy.html |title=Google Chrome Privacy Notice |accessdate=2009-10-27}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವುದರ ಮೊದಲೇ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುಆರ್‌ಎಲ್ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಐಪಿ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಹುಡ್-ಪ್ರೈವಸಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಯ್ಕೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Fried3Sep08">{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |accessdate=2010-05-13 |last=Fried |first=Ina |date=2008-09-03 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701055203/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Free software}} * ಕ್ರೋಮಿಯಂ (ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್) * ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫ್ರೇಮ್ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೊಂ ಒಎಸ್ * ಎಸ್ಆರ‍್ವೇರ್ ಐರನ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikinews|Google launches web browser, dubbed Chrome}} {{Commons category|Google Chrome}} * {{official|http://www.google.com/chrome}} * [http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫೀಚರ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209194855/http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html |date=2010-02-09 }} * ಗೂಗಲ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ [http://code.google.com/p/chromium/ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಪೇಜ್] * ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ [http://blog.chromium.org/ ದ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಬ್ಲಾಗ್] * [http://www.google.com/googlebooks/chrome/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} <references group="note"></references> {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" Logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:GoogleLogoSept12015.png|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:C++ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್‌ಕಿಟ್ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಸೈಟ್-ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] lsjbk2nuxrglv12soc0mfhffgebc9bu 0 25920 1370864 1342032 2026-03-30T18:46:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370864 wikitext text/x-wiki {{coord|26.1662763|91.7057776|display=title}} {{Infobox Mandir |image = Kamakhya Temple.jpg |caption= ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ಗುವಾಹಟಿ |creator = [[ಚಿಲರೈ]] |proper_name = ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ |date_built = ೧೫೬೫ |primary_deity = [[ಕಾಮಾಕ್ಯ]] |architecture = |location = ನೀಲಾಚಲ ಬೆಟ್ಟ, [[ಗುವಾಹಟಿ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯ. }} '''ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ''' ವು [[ಭಾರತ]]ದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿ]] ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿರುವ ''ಶಕ್ತಿ'' ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ''ಭುವನೇಶ್ವರಿ'', ''ಬಾಗಲಮುಖಿ'', ''ಚಿನ್ನಮಸ್ತ'', ''ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ'' ಮತ್ತು ''ತಾರ'' ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ''ದಾಸ ಮಹಾವಿದ್ಯಾ'' ದಂತೆ ತಾಯಿ ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜಾಕರ್ತರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಈಗಿನ ದೇವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕೋಚ್ ರಾಜವಂಶದ ಚಿಲಾರಾಯ್ ಅವರು 1565 ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>ಸರ್ಕಾರ್ 1992 ಪು16. ಕಾಮಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ಸಿಂಹನು ಪುನರ್ಜೀವನ ಪಡೆದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಮಗನಾದ ಚಿಲಾರಾಯಿಯು ನರನಾರಾಯಣ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಾದ ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಿಂಹನ ಮಗನ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 1565 ರಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.</ref> ಕಾಲಾ ಪಹಾರ್‌ನಿಂದ ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ರೂಪನು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿದೆ. ಈಗಿನ ಕಟ್ಟಡವು ಜೇನುಗೂಡಿನ-ಆಕಾರದಂತಹ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾದ [[ಗಣೇಶ]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ದೇವ-ದೇವತೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.indianngos.com/issue/culture&heritage/monuments/kamakhyatemple.htm |title=Kamakhya temple |publisher= |accessdate=2006-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060318120241/http://www.indianngos.com/issue/culture%26heritage/monuments/kamakhyatemple.htm |archivedate=2006-03-18 |url-status=live }}</ref> ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಾಂಗಣವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಆಯತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪೂಜಾಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೀರ್ಥ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂಗಣವು ಚೌಕವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ದೇವತೆಯ ಚಿಕ್ಕ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಭಾಂಗಣದ ಗೋಡೆಗಳು ನಾರಾಯಣನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಸಂಬಂಧಿತ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.templenet.com/Assam/kamakhya.html |title=Kamakhya |publisher= |accessdate=2006-09-12 }}</ref> ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂಗಣವು ಗುಹೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ''ಗರ್ಭಗುಡಿ'' ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲದಡಿಯ ಚಿಲುಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ತಳಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ''ಯೋನಿ'' -ಆಕಾರದ ಸೀಳಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬುವಾಸಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಮಾಕ್ಯ ತಾಯಿಯ ಋತುಚಕ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ನೀರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ತರಹ ಋತುಚಕ್ರದ ಸ್ರವಿಕೆಯಂತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಖಾಸಿ ಬಲಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಹ ಬಲಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಶಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.durga-puja.org/kamakhya-temple.html |title=Kamakhya temple |publisher= |accessdate=2006-09-12 }}</ref> [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯವಾದ ಕಲಿಕಾ ಪುರಾಣವು ಕಾಮಾಕ್ಯಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳ ಫಲ ನೀಡುವವಳೆಂದು, [[ಶಿವ]]ನ ಕಿರಿಯ ವಧುವೆಂದು, ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ನೀಡುಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.ಶಕ್ತಿಯು ಕಾಮಾಕ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. == ಪೂಜೆ == ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿನ ಆರ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ "ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು" ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿನ ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸತೀಶ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರವರು ಪ್ರಕಟಣೆದಾರರ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯.</ref> ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ (ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯, ಪು೩೮).<ref>ಕಾಕತಿಯ ಶಂಕಿಸುವಂತೆ ''ಕಾಮಾಕ್ಯ'' ದ ''ಕಾಮ'' ನು ಮೇಲ್ತರದ-ಆರ್ಯನ್ ಮೂಲದವನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ: ''ಕಾಮೋಯಿ'', ''ಕಾಮೋಯ್ಟ್'', ''ಕೋಮಿನ್'', ''ಕಾಮೆಟ್'' ಇತರವುಗಳು.</ref> ''ಯೋಗಿನಿ ಪಿತಾ'' ದ ಧರ್ಮವು ಕಿರಾತ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು<ref name="ReferenceA">ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯, ಪುಟ ೯: ಯೋಗಿನಿ ತಂತ್ರ (೨/೯/೧೩) ''ಸಿದ್ದೇಶಿ ಯೋಗಿನಿ ಪಿತೇ ಧರ್ಮಾ ಕೈರತಾಜಾ ಮಾತಾ''.</ref> ಯೋಗಿನಿ ತಂತ್ರವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಬಾಣಿಕಾಂತಾ ಕಾಕತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಾರಾಯಣರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅರ್ಚಕರಲ್ಲಿ ಮಾತೃಸಂತತಿಯ ಜನರಾದ ಗಾರೋಗಳು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾಮಾಕ್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು (ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯, ಪು೩೭). ದೇವತೆಯನ್ನು ವಾಮಾಚಾರ (ಎಡಗೈ-ವಿಧಾನ) ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣಾಚಾರ (ಬಲಗೈ-ವಿಧಾನ) ಹೀಗ ಎರಡೂ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕಾಕತಿ, ೧೯೮೯ ಪು೪೫). ದೇವಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಕೊಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿಕೊಡುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯, ಪುಟ ೬೫).<ref>ಕಾಕತಿಯು ಹೇಳುವಂತೆ ಬಲಿಕೊಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯು''ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣ'' ದಲ್ಲಿ ''ಯೋಗಿನಿ ತಂತ್ರ'' ದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಸಮೂಹಗಳು ಬಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.</ref> == ದಂತಕತೆಗಳು(ಐತಿಹ್ಯಗಳು) == ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವು ಸತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಣಯವನ್ನು [[ಶಿವ|ಶಿವನೊಂದಿಗೆ]] ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶಿವನು ಸತಿಯ ಕಳೇಬರದೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವಳ ''ಯೋನಿ'' ಯು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.<ref>ಕಾಕತಿ ೧೯೮೯, ಪು34</ref> ಕಾಮಾಕ್ಯನನ್ನು ಪೂರಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸತಿಯ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೧೦೮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ''ದೇವಿ ಭಾಗವತ'' ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಕಾಕತಿ, ೧೯೮೯, ಪು42</ref> ನಂತರದ ಕೃತಿಯಾದ ''ಯೋಗಿನಿ ತಂತ್ರ'' ವು ''ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣ'' ದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಕಾಮಾಕ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಮಾಕ್ಯಳನ್ನು ದೇವಿ ಕಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ಯೋನಿ'' ಯ ರಚನಾ ಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಕಾಕತಿ, 1989 ಪು35</ref> == ಅಹೋಮ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಕ್ಯ == ಪುರಾಣ ಕಥೆಯೊಂದರ ಅನುಸಾರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಂತೆ ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್ ರಾಜಮನೆತನದವರನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೇವಿಯೇ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಳು. ಈ ಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ, ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಕುಟುಂಬದ ವಂಶಸ್ಥರು ಕಾಮಾಕ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಸಾಗುವಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ಸಹ ನೋಡುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್ ವಂಶಸ್ಥರ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೇ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ೧೬೫೮ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ಜಯದ್ವಜ ಸಿಂಘಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮಾಗಳು ಕೆಳಗಿನ ಅಸ್ಸಾಂ ಅನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅಹೋಮಾ ರಾಜರ ನಂತರದ ದಶಕಗಳ ನಂತರದವರು ಶೈವಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಶಕ್ತರ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮರು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ರುದ್ರ ಸಿಂಘಾ (ಆಡಳಿತಾವಧಿ ೧೬೯೬ ರಿಂದ ೧೭೧೪) ಅವರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಹಿಂದೂವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರುವೊಬ್ಬನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂವಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಎದುರು ತಲೆಬಾಗುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವರು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೂತರನ್ನು ಬಂಗಾಳ/0}ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಸಾಂತಿಪುರದ ಸಮೀಪ ಮಾಲಿಪೋಟಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ [[ಶಕ್ತ]] ಪಂಥದ ಮಹಂತರಾದ ಕೃಷ್ಣಾರಾಮ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು. ಮಹಂತ ಅವರಿಗೆ ಬರಲು ಮನಸ್ಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ತಮಗೆ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯ ಬಳಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ರಾಜನು ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರ ಬ್ರಾಹ್ಮರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಂತರನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸಿದರು. ರುದ್ರ ಸಿಂಘಾ ಅವರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದಾಗ, ರಾಜನಾದ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಸಿಬಾ ಸಿಂಘಾ (ಆಡಳಿತಾವಧಿ ೧೭೧೪ ರಿಂದ ೧೭೪೪) ಅವರು ಮಹಂತರಾದ ಕೃಷ್ಣಾರಾಮ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಡೆಬೊಟ್ಟರ್ ಭೂಮಿ) ಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮಹಂತ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನೀಲಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪರ್ಬತೀಯ ಗೋಸೇನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಹಲವು ಕಾಮಾಕ್ಯ ಅರ್ಚಕರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಕ್ತಾಗಳು ಪರ್ಬತೀಯ ಗೋಸೇನರು ಅಥವಾ ನಾಟಿ ಮತ್ತು ನಾ ಗೋಸೇನರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗೈಟ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ'', ೧೯೦೫, ಪು೧೭೨-೧೭೩</ref> == ಉತ್ಸವಗಳು == ತಂತ್ರ ಪೂಜೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಅಂಬುಬಾಜಿ ಮೇಳ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ತಂತ್ರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ''ಮಾನಶಾ ಪೂಜೆ'' ಯು ಮತ್ತೊಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಹ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವು ಸಾವಿರಾರು ಭೇಟಿ ನೀಡುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.durga-puja.org/kamakhya-temple.html |title=Kamakhya Temple |publisher= |accessdate=2006-09-12 }}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <div class="references-small"> * ಕಾಕತಿ, ಬಾಣಿಕಾಂತಾ (1989) ''ದಿ ಮದರ್ ಗಾಡೆಸ್ ಕಾಮಾಕ್ಯ'', ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್, ಗುವಹಾಟಿ * ಸರ್ಕಾರ್, ಜೆ. ಎನ್. (1992) ''ಅಧ್ಯಾಯ I: ದಿ ಸೋರ್ಸಸ್'' ಇನ್ ದಿ ಕಾಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಮ್, (ಸಂ ಹೆಚ್ ಕೆ ಬಾರ್ಪುಜರಿ) ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್, ಅಸ್ಸಾಮ್. * ಗೈಟ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ (1905) ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಮ್'' </div> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.assamspider.com/resources/2438-Routes-Kamakhya-Temple-Guwahati-Assam.aspx ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ಗುವಹಾಟಿ, ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳು] * [http://kamakhyamandir.org/culture-and-history/sri-sri-kamakhya-temple-a-socio-religious-perspective/ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ: ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509025914/http://kamakhyamandir.org/culture-and-history/sri-sri-kamakhya-temple-a-socio-religious-perspective/ |date=2012-05-09 }} * [http://www.templenet.com/Assam/kamakhya.html ಕಾಮಾಕ್ಯ - ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ] * [http://www.durga-puja.org/kamakhya-temple.html ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ಗುವಹಾಟಿ, ಅಸ್ಸಾಂ] * [http://www.religiousportal.com/KamakhyaTemple.html ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ಅಸ್ಸಾಂ ಬಗ್ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಓದಿ] * [http://hinduism.about.com/library/weekly/extra/bl-tantratemples1.htm ತಂತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129173544/http://hinduism.about.com/library/weekly/extra/bl-tantratemples1.htm |date=2006-11-29 }} * [http://www.shaktipeethas.org/kamakhya-devi-t61.html ಕಾಮಾಕ್ಯದ ಕಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100123170356/http://www.shaktipeethas.org/kamakhya-devi-t61.html |date=2010-01-23 }} * [http://www.kamakhyamandir.org/ ಶ್ರೀ ಕಾಮಾಕ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501055238/http://kamakhyamandir.org/ |date=2013-05-01 }} {{Hindu Temples in Assam}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಕ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುವಾಹಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗುವಹಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] 6a6eiragy4d89grcgmu326zwha359zb 0 27650 1370845 1339883 2026-03-30T12:01:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370845 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament main | name = ಐಸಿಸಿ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ | image = | imagesize = | caption = | administrator = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] | cricket format = [[ಟ್ವೆಂಟಿ20]] | tournament format = [[ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್]] and [[ಏಕ-ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ನಾಕೌಟ್]] | first = [[2007 ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20|೨೦೦೭]], {{flagicon|SA}} | last = [[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೪]], {{flagicon|USA}} {{flagicon|WIN}} | next = [[೨೦೨೬ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೬]], {{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} | participants = ೨೦ | champions = {{cr|IND}} | most successful = {{cr|IND}}<br/>{{cr|England}}<br/>{{cr|West Indies}} (2 titles) | most runs = | most wickets = }} '''ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್''' ಅಥವಾ '''ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ದ್ ಟಿ೨೦''' ಒಂದು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ಶಿಪ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವಾದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] (ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್)(ಐಸಿಸಿ) ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿ [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]]-ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ೨೦೦೭ ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦, [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರಿಂದ 24 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]] ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ವನ್ನು 5 ರನ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ T20ಯ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ 2009 ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 2009 ರ ಜೂನ್ 5 ರಿಂದ 21 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಲಂಡನ್]] ನ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ವನ್ನು 8 ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="bringing the monster back home">{{Cite web|url=http://www.cricinfo.com/magazine/content/current/story/407459.html|title=Bringing the monster back home|last=Miller|first=Andrew|date=4 June 2009|work=CricInfo|publisher=ESPN|accessdate=5 June 2009}}</ref> ಮೂರನೆಯ ಟ್ವೆಂಟಿ20ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು;ಇದು 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಿಂದ ಮೇ 16 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] ನ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ವನ್ನು 7 ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಐಸಿಸಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. == ಇತಿಹಾಸ == 2002 ರಲ್ಲಿ ಬೆನ್ಸನ್&ಹೆಡಿಗೆ ಕಪ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತ್ತು.ಇದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಇಸಿಬಿ(ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೋರ್ಡ್) ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಹೊಸ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಯನ್ನು  ಇಂದಿನ  ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು  ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.ಆಟದ ವೇಗದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ವೇಗದ, ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಇದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಸಿಬಿ ಯ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್ 20 ಓವರ್ ಮಾದರಿಯ ರೊಪು ರೇಷೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎದುರಿಗೆ ಇಡಲಾಯಿತು ಅವರು 11-7 ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2003 13ಜೂನ್ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿ ಯಲ್ಲಿ ಟಿ20ಕಪ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತ್ತು.ಮೊದಲ ಟಿ20ಕಪ್ ] ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಟ್ವೆಂಟಿ -20 ಯ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಸರ್ರೆ ಲಯನ್ಸ್ ವಾರ್ವಿಕ್‌ಶೈರ್  9 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯ 15 ಜುಲೈ 2004 ರಲ್ಲಿ ಮಿಡಲಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರೆಯ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು 27509 ಜನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಇದು ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ದೇಶಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಗಳು ಸಹ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾದರಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಊಹಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ದೇಶಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಫೈಸಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಟಿ20ಕಪ್, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನಪೋರ್ಡ 20/20, ಪಂದ್ಯಾವಳಿ, ಮತ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳು ಈ ಸ್ಟಾನಪೋರ್ಡ ಟಿ20/20 ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು.ಈ   ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು   ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದು    ಅಪರಾಧಿ ವಂಚಕ ಅಲೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ US$28,000,000 ನಿಧಿಯ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.ಅವರ ಬೃಹತ್ ಪೊಂಜಿ ಯೋಜನೆಯ ಫಲ. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಯಾನಾ ಟ್ರೆನಿಡಾಡ್ ಟೋಬ್ಯಾಗೋ ತಂಡವನ್ನು 5 ವಿಕೆಟುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತ್ತು. US $ 1,000,000 ಬಹುಮಾನದ ಹಣವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು. [13] [14] ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ, ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸೂಪರ್ ಸರಣಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು, 17 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯವನ್ನು  ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ನಾ ಈಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕ್ರಿಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತ್ತು.ಆಟವನ್ನು ಹಗುರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು - ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಧರಿಸಿದ ಕಿಟ್ 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ಕಿಟ್‌ಗೆ ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರು,ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತಂಡವು ಬೀಜ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌   ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಅವರನ್ನು ನೇರ ನಕಲುಮಾಡಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಆಟಗಾರರು 1980 ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕತಹ ಮೀಸೆ ಮತ್ತು ದಾಡಿ ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ ವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಬೀಜ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೆಟ್ರೊ ನೋಟ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.    ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು.NZ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಫಲಿತಾಂಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು - ಗ್ಲೆನ್ ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾತ್ 1981 ರೈ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ ದ ಟ್ರೆವರ್ ಚಾಪೆಲ್ ಅಂಡರ್ ಆರ್ಮ್ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಮಾಷೆಯಿಂದ  ಹೇಳಿದ್ದರು ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ.ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡೆನ್ ಅವರು ಅಣಕು ಕೆಂಪು ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು (ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು == . 2010 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ವೆಸ್ಟ ಇಂಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು  ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವನ್ನು 7 ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 2012 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಅನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದರ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ನ ಇತಿಹಾಸ ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ ತಂಡ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಗಾಗಿ ಸೆಣಸಾಡಿದು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸೀದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗೊ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ  2012 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್(ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಗಳು) ನಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಣಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.ಅದರಲ್ಲಿ  ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ  2012 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯಾದ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. === 16 ತಂಡಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ === 2012 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 16 ತಂಡದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದನ್ನು 12ಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು.[22] 2014 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಇದು ಬಾಗ್ಲಾದೇಶ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮೂಲಕ 16 ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ  10 ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೊ 6 ಅಅಸಹವರ್ತಿ ಸದಸ್ಯರು ಇವರು 2013 ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ  ಸೇಣಸಾಡಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ತಂಡಗಳು.ಆದ್ದರೊ ಸಹ ಅಗ್ರ ಹಾಗೊ ಖಾಯಂ ಎಂಟು ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 2012 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ತಂಡಗಳ  ಅಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಆರಿಸಿ ಆ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಸೊಪರ್10  ಹಂತ ಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಇನ್ನು ಉಳಿದ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಗ್ರೊಪ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಬೇಕಿತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಸೊಪರ್ 10 ಹಂತ ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊಸ ತಂಡಗಳು ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದವು ಅವೆಂದರೆ ನೈಪಾಳ,ಹಾಗಕಾಂಗ್, ಯು.ಎ.ಇ. 20 ತಂಡಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ 2024, 2026, 2028, ಮತ್ತು 2030 ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು T20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು 20 ತಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ICC ಯ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.[25] === ಕೋವಿಡ್ 19 === ಜುಲೈ 2020 ರಂದು ಐಸಿಸಿ  2020 ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೋವಿಡ್ 19 ಸಂಕ್ರಮಣದ ಕಾರಣ ಮೂಂದೊಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. 2020 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ (ಅಸಲಿಯತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಬೇಕಿತ್ತು) ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯನ್ನು  ನವೆಂಬರ್ 2021 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತ್ತು. ಮತ್ತು 2021 ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಅನ್ನು (ಅಸಲಿಯತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಬೇಕಿತ್ತು) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ಕ್ಕೆ ಮೂಂದೊಡಲಾಯಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಆತಿಥ್ಯ ದ ಅರ್ಹತೆ ಪುನಃ ದೊರೆಯಿತ್ತು. ಅದು ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 2021 ರೈ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಹಾಗೊ 2022 ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದೆಂದು ಐಸಿಸಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಐಸಿಸಿ ಅಧಿಕೃತ ವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ 2021 ರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 14 ವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಒಮಾನ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎ.ಇ (ದುಬೈ) ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ==ಸ್ವರೂಪ== ===ನಿಯಮ ಮತ್ತು=== ===ನಿಬಂಧನೆಗಳು=== ತಂಡದ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಏಯ್ಟ್ ಹಂತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಪಾಯಿಂಟ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable sortable " ! colspan="1"|ಫಲಿತಾಂಶ ! colspan="1"|ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳು(ಅಂಕಗಳು) |- | ಜಯ | 2 ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳು |- | ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | 1 ಪಾಯಿಂಟ್ |- | ಸೋಲು | 0 ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳು |} ಒಂದು ವೇಳೆ ಟೈ(ಸಮನಾದರೆ) ಆದಲ್ಲಿ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಅನುಕ್ರಮ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ),ಆಗ ಸೂಪರ್ ಓವರ್ ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೂಪರ್ ಓವರ್ ನಲ್ಲೂ ಮತ್ತೆ ಟೈ ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು 6s ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ 2007ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟೈ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಬೌಲ್-ಔಟ್ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html ಪ್ಲ್ಯೇಯಿಂಗ್ ಕಂಡಿಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=2008-07-20 }}, ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20, 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪ್ರತಿ ತಂಡದೊಳಗೆ (ತಂಡದ ಹಂತ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಏಯ್ಟ್ ಹಂತ ಎರಡಕ್ಕೂ), ಕೆಳಕಂಡ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತಂಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref>[https://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf ಫೈನಲ್ ವರ್ಲ್ದ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಕಂಡಿಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=2008-09-11 }}, ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20, 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> # ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳು # ಸಮನಾದರೆ, ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೆಲುವು # ಮತ್ತೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಧಿಕ ನಿವ್ವಳ ರನ್ ದರ(ರೇಟ್) # ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತ್ತೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ದರ # ಆಗಲೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಖಾಮುಖಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶ. ===ಅರ್ಹತೆ=== [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]]-ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನುಳಿದವರನ್ನು ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೂಲಕ ಐಸಿಸಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗಿನ 2007 ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20ಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಫಲಿತಾಂಶ ಆಧರಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ- ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಾಗಿ 50-ಓವರ್ ಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಸರಣಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗ ಒಂದರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇಬ್ಬರು ಕಡೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು - ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ - ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭದ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವು. ಅನಂತರದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು 2009ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅರ್ಹರನ್ನು ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಶೇಷ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು,ಕಳೆದ 2009 ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಗಾಗಿ, 2008ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಮುಂಬರುವ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20ಯ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ 2008 ರ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ಸ್ ಅನ್ನು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನ ಸ್ಟೋರ್ ಮಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ 2008 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 5 ರವರೆಗೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಆರು ತಂಡಗಳು: ಬರ್ಮುಡಾ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಕೀನ್ಯಾ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌, ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ 2009 ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20ಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಗಳು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದವು. ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಚೆಂಡನ್ನು ಬೋಲ್ ಮಾಡದೇ ಪಂದ್ಯ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2009 ಫೈನಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ಹೊರಗುಳಿದ ಕಾರಣ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ನಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ 2010 ರ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಎಂಟು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9 ರಿಂದ 13ರ ವರೆಗೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಕಡೆ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ರ ಎರಡು ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಎಂಟು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ತಂಡಗಳು: ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಕೀನ್ಯಾ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌, UAE ಮತ್ತು USA.<ref>[http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/story/405141.html UAE ಟು ಹಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಡೆಡ್ ವರ್ಲ್ದ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ಸ್] ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ, 2009 ರ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆಗಿದ್ದವು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನೊಂದಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ==ಆತಿಥೇಯರು== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿ, ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಹರಾಜು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಂತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆತಿಥೇಯರನ್ನು ಆರಿಸಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ 2007 ರ ಸರದಿಯ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 2009 ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು. ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು 2012ರಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ. ಐಸಿಸಿ, ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಂಡ ಆರಂಭಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="ENGSAHOST">{{Cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/current/story/245789.html#Sambit|work=Cricinfo|title= ICC events|accessdate=2006}}</ref> ಮುಂಬರುವ 2014 ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ.<ref>[http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್ ಟು ಹೊಸ್ಟ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 2014] ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ, 2010 ರ ಜುಲೈ 1 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಸಾರಾಂಶ== {| class="wikitable sortable " style="font-size:90%;width:100%;text-align:center" |- ! rowspan="2" width="5%"|ವರ್ಷ ! rowspan="2" width="15%"|ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ(ಗಳು) ! rowspan="2" width="15%"|ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಳ ! colspan="3"|ಅಂತಿಮ |- ! width="22%"|ವಿಜೇತ ! width="18%"|ಫಲಿತಾಂಶ ! width="22%"|ಉಪಾಂತ-ವಿಜಯಿ |- style="background:#ddeeff" | 2007<br>''ವಿವರಗಳು'' | {{Flag icon|RSA}}<br>[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ವಂಡರ್ಸ್ ಮೈದಾನ, | {{cr|India}}<br><small>157/5 (20 ಓವರ್ ಗಳು)</small> | '''5 ರನ್ ಗಳಿಂದ ಭಾರತ ಜಯಗಳಿಸಿತು''' <br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html ಅಂಕದ ಕಾರ್ಡು] | {{cr|Pakistan}}<br><small>152/10 (19.3 ಓವರ್ ಗಳು)</small> |- | 2009<br>''ವಿವರಗಳು'' | {{Flag icon|ENG}}<br>ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ | [[ಲಂಡನ್]] ನ ಲಾರ್ಡ್ಸ್, | {{cr|Pakistan}}<br><small>139/2 (18.4 ಓವರ್ ಗಳು)</small> | '''8 ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಜಯಗಳಿಸಿತು''' [http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html ಅಂಕದ ಕಾರ್ಡು] | {{cr|Sri Lanka}}<br><small>138/6 (20 ಓವರ್ ಗಳು)</small> |- style="background:#ddeeff" | 2010<br>''ವಿವರಗಳು'' | {{Flag icon|Barbados}} {{Flag icon|Saint Lucia}} {{Flag icon|Guyana}}<br>ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ | [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೆಡೊಸ್‌]] ನ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌ ಒವಲ್‌, | {{cr|England}}<br><small>148/3 (17 ಓವರ್ ಗಳು)</small> | '''7 ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜಯಗಳಿಸಿತು''' [http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html ಅಂಕದ ಕಾರ್ಡು] | {{cr|Australia}}<br><small>147/6 (20 ಓವರ್ ಗಳು)</small> |- | 2012<br>''ವಿವರಗಳು'' | {{Flag icon|SRI}}<br>[[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]]ದ ಆರ್. ಪ್ರೇಮದಾಸ ಮೈದಾನ, | '''| TBD''' | '''| TBD''' | '''| TBD''' |- | 2014 <br> ''ವಿವರಗಳು'' | {{Flag icon|BAN}} <br>[[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | [[ಢಾಕಾ]]ದ ಶೆರ್-ಇ-ಬಾಂಗ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, | '''| TBD''' | '''| TBD''' | '''| TBD''' |} ===ತಂಡಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ=== ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಈ ಟೇಬಲ್ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಯಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: {| class="wikitable sortable unsortable" style="text-align:center" |- | ತಂಡ ! width="75"|ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ/ಕಾಣಿಸುವಿಕೆ/ ! width="75"|ಮೊದಲ ! width="75"|ಇತ್ತೀಚಿನ ! width="210"|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ! width="30"|ಆಡಿದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ! width="30"|ಗೆಲುವು ! width="30"|ಸೋಲು ! width="30"|ಟೈ ಆದಂತಹ ! width="30"|NR ! width="30"|ಜಯ% |- | style="text-align:left"|{{Cr|Pakistan}} | 3 | 2007 | 2010 | ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ಸ್ 2009 | 20 | 12 | 7 | 1 | 0 | 60.00 |- | style="text-align:left"|{{Cr|India}} | 3 | 2007 | 2010 | ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ 2007 | 17 | 8 | 7 | 1 | 1 | 47.06 |- | style="text-align:left"|{{Cr|England}} | 3 | 2007 | 2010 | ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ 2010 | 17 | 8 | 8 | 0 | 1 | 47.06 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Sri Lanka}} | 3 | 2007 | 2010 | ಉಪಾಂತ-ವಿಜಯಿ(6) | 18 | 12 | 6 | 0 | 0 | 66.67 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Australia}} | 3 | 2007 | 2010 | ಉಪಾಂತ-ವಿಜಯಿ(6) | 15 | 9 | 6 | 0 | 0 | 60.00 |- | style="text-align:left"|{{Cr|South Africa}} | 3 | 2007 | 2010 | ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್[71] | 16 | 11 | 5 | 0 | 0 | 68.75 |- | style="text-align:left"|{{Cr|New Zealand}} | 3 | 2007 | 2010 | ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್[71] | 16 | 8 | 8 | 0 | 0 | 50.00 |- | style="text-align:left"|{{Cr|West Indies}} | 3 | 2007 | 2010 | ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್[71] | 13 | 6 | 7 | 0 | 0 | 46.15 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Bangladesh}} | 3 | 2007 | 2010 | ಸೂಪರ್ ಎಯ್ಟ್ 2007 | 9 | 1 | 8 | 0 | 0 | 11.11 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Ireland}} | 2 | 2009 | 2010 | ಸೂಪರ್ ಏಯ್ಟ್ 2009 | 7 | 1 | 5 | 0 | 1 | [14] ^ [28] |- | style="text-align:left"|{{Cr|Zimbabwe}} | 2 | 2007 | 2010 | ಸುತ್ತು 1 2007, 2010 | 4 | 1 | 3 | 0 | 0 | 25.00 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Scotland}} | 2 | 2007 | 2009 | ಸುತ್ತು 1 2007, 2009 | 4 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0.76 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Netherlands}} | 1 | 2009 | 2009 | ಸುತ್ತು 1 2009 | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 50.00 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Kenya}} | 1 | 2007 | 2007 | ಸುತ್ತು 1 2007 | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0.76 |- | style="text-align:left"|{{Cr|Afghanistan}} | 1 | 2010 | 2010 | ಸುತ್ತು 1 2010 | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0.76 |} ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ {| class="wikitable sortable " |+ !ತಂಡಗಳು !೨೦೦೭ 2007 ! ! ! ! ! ! ! ! |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |- | | | | | | | | | | |} ಇವನ್ನೂ ಇವನ್ನೂವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಇವನ್ನೂವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಇವನ್ನೂ ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal|Cricket}} * ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://cricket.yahoo.com/ ಐಸಿಸಿ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180105080055/http://cricket.yahoo.com/ |date=2018-01-05 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ದ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 2010] ಫ್ರಮ್ ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ *[http://www.cricket-wc.com ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ದ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 ವರ್ಲ್ದ್ ಕಪ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{International cricket}} {{ICC World Twenty20}} {{Main world cups}} {{DEFAULTSORT:ICC World Twenty20}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ಶಿಪ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು]] toqf7unch7ib6615wahav2b37um592x 0 29515 1370927 1345237 2026-03-31T06:00:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370927 wikitext text/x-wiki {{slavery}} '''ಗುಲಾಮಗಿರಿ''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸ್ವತ್ತಿನಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರನ್ನು ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|last=Brace|first=Laura|title=The politics of property: labour, freedom and belonging|url=http://books.google.co.uk/books?id=osZnIiqDd4sC&pg=PA162|year=2004|publisher=Edinburgh University Press|isbn=0748615350|chapter=8. Slaveries and Property: Freedom and Belonging}}</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಕೊಂಡುಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೆ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ದುಡಿಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬದುಕುವ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ<ref name="Slavery"/> ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದಂತಹ ಬರಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24164 |title=Welcome to Encyclopćdia Britannica's Guide to Black History |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-03-14}}</ref> ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 12 ಮಿಲಿಯನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Forced_Labour/lang--en/index.htm |title=Forced labour – Themes |publisher=Ilo.org |date= |accessdate=2010-03-14 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209072059/http://www.ilo.org/global/Themes/Forced_Labour/lang--en/index.htm |url-status=dead }}</ref> ನಿಂದ 27 ಮಿಲಿಯನ್ ಇರಬಹುದು,<ref name="disposable-bales">{{Cite book|last=Bales|first=Kevin|title=Disposable People: New Slavery in the Global Economy|publisher=University of California Press|year=1999|page=9|chapter=1|isbn=0-520-21797-7}}</ref><ref name="time">{{Cite news |author=By E. Benjamin Skinner Monday, Jan. 18, 2010 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1952335,00.html |title=sex trafficking in South Africa: World Cup slavery fear |publisher=Time.com |date=2010-01-18 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2013-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817100403/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1952335,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="un.org">{{Cite web |url=http://www.smfcdn.com/assets/pubs/un_chronicle.pdf |title=UN Chronicle &#124; Slavery in the Twenty-First Century |publisher=Un.org |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716093517/http://www.smfcdn.com/assets/pubs/un_chronicle.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ ಬಹುಶಃ ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.csmonitor.com/2004/0901/p16s01-wogi.html ಸ್ಲೇವರಿ ಇಸ್ ನಾಟ್ ಡೆಡ್, ಜಸ್ಟ್ ಲೆಸ್ ರೆಕಗ್ನೈಸೇಬಲ್.]</ref> ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸಾಲ ಪಡೆದು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಇವರುಗಳು ಸಾಲದಾತರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಾಲದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಇವರ ಸೇವಕತನವು ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಗಳವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |author=UK |url=http://www.newint.org/issue337/facts.htm |title=Slavery in the 21st century |publisher=Newint.org |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527095857/http://www.newint.org/issue337/facts.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಾನವನ ವಿನಿಮಯ ವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವೇಶ್ಯೆಯಾಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವ್ಯಭಿಚಾರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="voa">{{Cite web |url=http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-15-voa30-68815957.html?rss=human+rights+and+law |title=Experts encourage action against sex trafficking |publisher=.voanews.com |date=2009-05-15 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501101647/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-15-voa30-68815957.html?rss=human+rights+and+law |url-status=dead }}</ref> ಇದು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="voa"/><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2783655.stm |title=Asia's sex trade is 'slavery' |publisher=BBC News |date=2003-02-20 |accessdate=2010-08-29}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದವಾದ ''ಸ್ಲೇವ್'',ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ನ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಜನರಿಗಾಗಿ ಓಲ್ಡ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite |title=slave |encyclopedia=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=slave |accessdate=26 March 2009}}</ref><reಯುಜಿಸಿಸಿಸಿಸಿಸಿgvvbf>{{cite |title=Merriam-Webster's |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/slave |accessdate=18 August 2009}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of slavery}} [[ಚಿತ್ರ:S._V._Ivanov._Trade_negotiations_in_the_country_of_Eastern_Slavs._Pictures_of_Russian_history._(1909).jpg|thumb|right|330px|ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಸೆರ್ಗೆಯಿ ಇವನೋವ್ ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ.]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಇದು ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Slavery">"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ > ಸ್ಲೇವ್-ಒವ್ನಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್]". ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ಲೋವರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8000 BC ಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಲಿಬ್ಯನ್ ಜನರು ಸ್ಯಾನ್-ನಂತಹ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರನ್ನು ಗುಮಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಥಾಮಸ್,ಹುಗ್: ''ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್'' ಸಿಮನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಚುಸ್ಟರ್; ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್ ಸೆಂಟರ್; ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್; 1997</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಬೇಟೆಗಾರ–ಸಂಚಯಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರು, ಇಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯ ಮತ್ತು ಬದುಕಬಲ್ಲ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಟ್ಟಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿ, ಸುಮಾರು 11,000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಆಗಮನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|publisher=Britannica|title=Slavery|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery}}</ref> kasi ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ, ಹಮ್ಮುರಾಬಿ ಯ ಕಾನೂನು (ca. 1760 BC), ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಮ್ಮುರಾಬಿಯ ನ್ಯಾಯ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೀಗೆಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ: ಗುಲಾಮನಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಾರಿಯಾದವರಿಗೆ ಆಸರೆ ನೀಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು. [[ಬೈಬಲ್]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref name="wsu.edu">{{Cite web |url=http://www.wsu.edu/~dee/MESO/CODE.HTM |title=Mesopotamia: The Code of Hammurabi |quote=e.g. Prologue, "the shepherd of the oppressed and of the slaves". Code of Laws #7, "If any one buy from the son or the slave of another man". |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514033802/http://www.wsu.edu/~dee/MESO/CODE.HTM |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ === ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಾದ ಸುಮರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ, ಅಕ್ಕೇಡಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಅಸ್ಸಿರಿಯಾ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್, [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಕಲೀಫಗಿರಿ, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ- ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Slavery"/> ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಲದ-ಜೀತಗಾರಿಕೆ, ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ, ಯುದ್ಧದ ಖೈದಿಗಳ ದಾಸ್ಯ,ಮಗುವಿನ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಜನನಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಡೆಮೊಗ್ರಫಿ, ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ಸ್ಲೇವನ್ಸ್, ಬೈ W. V. ಹ್ಯಾರೀಸ್: ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, 1999</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊರಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮೈಸಿನಿಯನ್ ಗ್ರೀಸ್ ನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡ್ಯುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅಥೇನಿಯನ್ನರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಲಾಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಗೆ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮರಂತೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ<ref>{{De icon}} ಲಾಫರ್, ಎಸ್. "ಡೈ ಬರ್ಗ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲ್ಯಾವನ್ ವಾನ್ ಲಾರಿಯನ್", ''ಅಬನ್ಡ್ಲುಜೆನ್'' ಸಂಖ್ಯೆ.12 (1956), ಪುಟ 916.</ref> 6 ನೇ ಮತ್ತು 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80,000 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://student.britannica.com/comptons/article-201729/ANCIENT-GREECE ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್]. ''ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯ''</ref> ರೋಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ ನ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ನಿಂದ ಗುಲಾಮರ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕರು, ಇಲಿರಿಯನ್ನರು, ಬರ್ಬರರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಬ್ರಿಟನ್ನರು, ಟ್ರಾಸಿಯನ್ನರು, ಗೌಲ್ ರು, ಯೆಹೂದ್ಯರು, ಅರಬ್ಬರು, ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಕೇವಲ ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಲರು ಮತ್ತು ಲೈಗಿಂಕ ಗುಲಾಮರು)ಯು ಗುಲಾಮರಾದರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗಣ್ಯರ ಈ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆ ( ರೋಮನ್ ನಾಗರಿಕರ ಕದನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ)ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ ನಡೆಸಿದ ತರ್ಡ್ ಸರ್ವೈಲ್ ವಾರ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ದಂಗೆಯಾಗಿದೆ. ಗಣತಂತ್ರಯುಗದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ರೋಮ್ ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ರೋಮನ್ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.dl.ket.org/latinlit/mores/slaves/ |title=Slavery in Ancient Rome |publisher=Dl.ket.org |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ನ 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾನ್ನದರು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/slavery_01.shtml |title=BBC – History – Resisting Slavery in Ancient Rome |publisher=Bbc.co.uk |date=2009-11-05 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ, 35 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಅಥವಾ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಚಿವೊನ್ ಅಲ್ಡೊ (2000), ''ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್.'' ''ಏನ್ಷಿಂಟ್ ರೋಮ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಾಡ್ರನ್ ವೆಸ್ಟ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಮಾಸ್.: ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ 112.</ref> [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಕೇವಲ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲೆ ಸುಮಾರು 400,000 ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>[http://mars.wnec.edu/~grempel/courses/wc1/lectures/12romanday.html ದಿ ರೋಮನ್ಸ್ ಅಟ್ ವರ್ಕ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705195437/http://mars.wnec.edu/~grempel/courses/wc1/lectures/12romanday.html |date=2008-07-05 }} ''ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಲೇಜ್.''</ref> ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉದಯಿಸಿದ ಸಹಸ್ರವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಳುಗುವವರೆಗು,ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ಮಯತ್ತು ಅದರ ಒಳನಾಡುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೊನೆಯ ಲಕ್ಷ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನಾದರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು.<ref>"[http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/scheidel/050704.pdf ದಿ ರೋಮನ್ ಸ್ಲೇವ್ ಸಪ್ಲೆ]" ವಾಲ್ಟರ್ ಶೆಡೆಲ್. ''ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.''</ref> [[ಚಿತ್ರ:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|left|thumb|220px|right|upright|13ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯೆಮೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 1962ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.<ref>"ಸೌದಿಯ ಗುಲಾಮರು".ನಯೀಮ್ ಮೊಹೈಮೆನ್.ದಿ ಡೈಲಿ ಸ್ಟಾರ್.ಜುಲೈ 27, 2004.</ref>]] === ಮಧ್ಯಯುಗ === ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದವರೆಗಿತ್ತು: ಬೈಜಾನ್ಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಪಂಚ ಇದರ ನೆಲೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇ ಪೇಗನ್ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೌಕ್ಯಾಸುಸ್ ಮತ್ತು ಟಾರ್ಟರಿ, [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್]] ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ವೈಕಿಂಗ್, ಅರಬ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಯೆಹ್ಯೂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ( ರಾಧನೈಟ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ),ಎಲ್ಲರು ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|author=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/ebc/article-9378861 |title=Slave trade – Britannica Concise Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=849&letter=S |title=– slave-trade |publisher=Jewishencyclopedia.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\S\L\Slavery.htm |title=Slavery Encyclopedia of Ukraine |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಜಾಂಜ್ ಬಂಡಾಯದ ನಂತರ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಈ ಬಂಡಾಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=cHRvtwTLcMAC&amp;pg=PA417&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್: ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್]'' ". ಮೈಕಲ್ ಮೊಯಿಸ್ಸೆ ಪೊಸ್ಟನ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಿಲ್ಲರ್, ಸೈಥಿಯಾ ಪೊಸ್ಟನ್(1987). ಕೆಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ 61. ISBN 0-521-08709-0</ref><ref>{{cite web |url=http://www.arabslavetrade.com/ |title=Arab Slave Trade |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427012626/http://www.arabslavetrade.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=http://books.google.ca/books?id=nkVxNVvex-sC&lpg=RA2-PR3&dq=Encyclopedia%20of%20the%20African%20diaspora%3A%20origins%2C%20experiences%20and%20culture%2C%20Volume&pg=PA1002#v=onepage&q&f=false |title=Encyclopedia of the African diaspora: origins, experiences and culture, Volume 1}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮುಸ್ಲೀಮರ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮತ್ತು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿಂದೆತರಲು ಅಲ್-ಅಂದಲೂಸ್ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. 1189 ರಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬಾನ್, [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲ್ ಮೊಹದ್ ಕಲೀಫ್ ಯಕೂಬ್ ಅಲ್-ಮನ್ಸೂರ್ 3,000 ಸಾವಿರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1191 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಸಿಲ್ವಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ Córdoba ದ ಆತನ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ 3,000 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದನು.<ref>{{Cite web|author=James William Brodman |url=http://libro.uca.edu/rc/rc1.htm |title=Ransoming Captives in Crusader Spain: The Order of Merced on the Christian-Islamic Frontier |publisher=Libro.uca.edu |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> 11 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗು [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಬಾರ್ಬರಿ ಕಡಲುಗಳ್ಳರು, ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಗೇರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರಿಕೊ]] ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ''ಗಾಜಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ತೀರದ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_02.shtml |title=British Slaves on the Barbary Coast}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.city-journal.org/html/17_2_urbanities-thomas_jefferson.html |title=Jefferson Versus the Muslim Pirates by Christopher Hitchens, City Journal Spring 2007 |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925204729/http://www.city-journal.org/html/17_2_urbanities-thomas_jefferson.html |url-status=dead }}</ref> 1086 ರಲ್ಲಿ ''ಡಾಮ್ಸ್ ಡೇ ಪುಸ್ತಕ'' ವನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|title=Medieval English society|url=http://history.wisc.edu/sommerville/123/123%2013%20Society.htm|publisher=history.wisc.edu|author=University of Wisconsin|accessdate=2009-09-05|archive-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025121640/http://history.wisc.edu/sommerville/123/123%2013%20Society.htm|url-status=dead}}</ref> ಪೂರ್ವಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು — ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಕೊಬ್ಲೆನ್ಜ್ (922), ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್(1102), ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅ ಮ್ಯಾಗ್ (1171) ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://scatoday.net/node/3565 |title=Slavery, serfdom, and indenture through the Middle Ages |publisher=Scatoday.net |date=2005-02-03 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2010-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100518195948/http://www.scatoday.net/node/3565 |url-status=dead }}</ref> 1452ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ V, ಪಾಪಲ್ ಬುಲ್ ಡಮ್ ಡೈವರ್ ಸ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದು, ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಅಫೊನ್ಸೊ V ಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಯಾವುದೇ "ಸ್ಯಾರಸನ್ ಗಳು, ಪೇಗನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಸ್ತಿಕರನ್ನು" ವಂಶ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವೆಂಬಂತೆ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿಸಿತು.<ref name="Catholic">{{cite encyclopedia |last=Allard |first=Paul |title=Slavery and Christianity |encyclopedia=Catholic Encyclopedia |volume=XIV |publisher=Robert Appleton Company |location=New York |year=1912 |url=http://www.newadvent.org/cathen/14036a.htm |accessdate=4 February 2006}}</ref> ಈ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ 1455 ರ ರೋಮನುಸ್ ಪಾಂಟಿಫೆಕ್ಸ್ ಬುಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, 1537 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪೌಲ್ III ಭಾರತೀಯರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅವರ ಪಾಪಲ್ ಬುಲ್ ಸಬ್ಲಿಮಸ್ ಡೆಯಿನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.papalencyclicals.net/Paul03/p3subli.htm |title=Sublimus Dei |publisher=Papalencyclicals.net |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ಯಾಂಟೊ ಡೊಮಿಂಗೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಫ್ರೈಯರ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾರತೀಯರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇತರ ಪಾದ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಕಮಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book| last = Thomas | first = Hugh | title = Rivers of Gold: The Rise of the Spanish Empire | publisher = Weidenfeld & Nicolson | location = London | year = 2003| pages = 258–262 | isbn = 0297645633}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sclavi Tiganesti.jpg|thumb|ಬುಕಾರೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ರೋಮ ಗುಲಾಮರ ಹರಾಜಿನ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ 1852ರ ವಲ್ಲಚಿಯನ್ ಪೋಸ್ಟರ್.]] ಬೈಜಾನ್ಟಿನ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಯುದ್ಧಗಳು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆತಂದಿತು.<ref>{{cite book|last=Phillips, Jr|first=William D.|title=Slavery from Roman times to the Early Transatlantic Trade|year=1985|publisher=Manchester University Press|location=Manchester|isbn=9780719018251|url=https://books.google.com/books?id=0B8NAQAAIAAJ&lpg=PA37&ots=vl3lMnZRNH&dq=Byzantine-Ottoman%20wars%20slavery&pg=PA37#v=onepage&q&f=false|page=37}}</ref> 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಿಡಿದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಡೆವ್ಸಿರ್ಮೆ–ಜಾನಿಸ್ಸರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಂದಾಜು 500,000ದಿಂದ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಮುಸ್ಲಿಂಯೇತರ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಕನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು) ಹರೆಯದ ಪುರುಷರನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಎ.ಇ. ವ್ಯಾಕಲೊಪೌಲೋಸ್. ''ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನೇಷನ್'', 1453—1669, ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್ ವಿಕ್, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ರಟ್ಜರ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1976, p.41; ವ್ಯಾಸಿಲಿಕಿ ಪಾಪೊಲಿಯಾ, ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಡೆವ್ಷ್ರಿಮ್ ಆನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಇನ್ ''ವಾರ್ ಅನ್ದ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪ್'', ಎಡಿಟರ್—ಇನ್—ಚೀಫ್, ಬೆಲಾ ಕೆ. ಕಿರ್ಲೆ, 1982, ಸಂಪುಟ II, ಪುಟಗಳು 561—562.</ref> ಲೆಪಾನ್ಟೊನ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸರಿಸುಮಾರು 12,000 ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಟರ್ಕ್ ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.trivia-library.com/b/famous-battles-in-history-the-turks-and-christians-at-lepanto.htm |title=Famous Battles in History The Turks and Christians at Lepanto |publisher=Trivia-library.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಟಾಟರ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದ ಬಳಲಿತು, ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ''ಜಸಿರ್'' ಗೆ ಗುಲಾಮರುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಟಾಟರ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು 1474–1569ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಪೋಲಂಡ್-ಲಿತುವಾನಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Davies|title=Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe,1500–1700|year=2007 |first=Brian|page=17|isbn=0415239869}}</ref> 1551ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಜನ್ ಖನತೆಯಲ್ಲಿ 100,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ರಷ್ಯನ್ ಬಂಧಿತರಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Crimea">^[http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf ದಿ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಟಾಟರ್‌ಸ್ ಅಂಡ್ ಧೇರ್ರಷ್ಯನ್ -ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501041101/http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf |date=2011-05-01 }}. ಈಜೊ ಮಟ್ಸುಕಿ, ''ಹಿಟೊಟ್ಸುಬಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿನ ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮೂಹ''.</ref> === ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ === {{Main|Arab slave trade}} {{See also|Slavery (Ottoman Empire)|Islam and slavery}} ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಅರಬ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.lse.ac.uk/collections/economicHistory/GEHN/GEHNPDF/Islam&SlaveryWGCS.pdf |title=Islam and Slavery |publisher=Lse.ac.uk |date=2010-07-30 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013630/http://www.lse.ac.uk/collections/economicHistory/GEHN/GEHNPDF/Islam%26SlaveryWGCS.pdf |url-status=dead }}</ref> ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 300,000ದಷ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=tIfYPppdbeYC&amp;pg=PA452&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್:ಅ ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ]'' ". ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ವೀನ್ ಹೊವೆನ್, ವಿನಿಫ್ರೆಡ್ ಕ್ರೂಮ್ ಎವಿಂಗ್, ಸ್ಟಿಚ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ಲೂರಲೆ ಸ್ಯಾಮೆನ್ ಲೆವಿನ್ಗೆನ್(1976). ಪುಟ 452. ISBN 90-247-1779-5</ref> ಯೆಮೆನ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸೌದಿಗಳು, ಕೇವಲ 1962ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_8.shtml |title=Religion & Ethics - Islam and slavery: Abolition |publisher=BBC |date= |accessdate=2010-05-01}}</ref> ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುಲಾಮರು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪ-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ''ಜನ್ಜ್'' )<ref>^ ""''[https://books.google.com/books?id=WdjvedBeMHYC&amp;pg=PA53&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ರೇಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ಈಸ್ಟ್: ಆನ್ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಎನ್ ಕ್ವೈರಿ]'' ". ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಲೇವಿಸ್ (1992). ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‍ US. ಪುಟ 53. ISBN 0-19-505326-5</ref>, ಕಕೇಷಸ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿರ್ಕಾಸ್ಸಿಯನ್ಸ್),<ref>{{Cite web|url=https://chnm.gmu.edu/lostmuseum/lm/311/ |title="Horrible Traffic in Circassian Women—Infanticide in Turkey," New York Daily Times, August 6, 1856 |publisher=Chnm.gmu.edu |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಟಾರ್ಟರ್ ಗಳು), ಹಾಗು ಮಧ್ಯ ಹಾಗು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ನ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ''ಸಕಾಲಿಬ'' ) ಗುಲಾಮರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Soldier Khan">{{Cite web|url=http://www.avalanchepress.com/Soldier_Khan.php |title=Soldier Khan |publisher=Avalanchepress.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಇಬ್ನ್ ಬಟೂಟ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಅಥವಾ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>"[http://www.fordham.edu/halsall/source/1354-ibnbattuta.html ಮೆಡಿವಲ್ ಸೋರ್ಸ್ ಬುಕ್: Ibn ಬತೂತ: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ1325-1354]"</ref> 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್ ಖಾಲ್ಡುನ್, ''"ಕಪ್ಪು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಣಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ (ಕರಿಯರು) ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗು ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು..."''.<ref>^ ""''[https://books.google.com/books?id=WdjvedBeMHYC&amp;pg=PA53&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ರೇಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ಈಸ್ಟ್: ಆನ್ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಎನ್ ಕ್ವೈರಿ]'' " ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಲೇವಿಸ್ (1992). ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ US‍. ಪುಟ 53. ISBN 0-19-505326-5</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅವರ ಮಾರಾಟವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24159 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ > ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref><ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=849&amp;letter=S ಸ್ಲೇವ್-ಟ್ರೇಡ್]. JewishEncyclopedia.com</ref><ref>[http://voi.org/books/mssmi/ ಮುಸ್ಲೀಂ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇನ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512073030/http://voi.org/books/mssmi/ |date=2008-05-12 }}, ಕೆ.ಎಸ್. ಲಾಲ್, ಅದಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ನವದೆಹಲಿ</ref> 9ನೇ ಹಾಗು 10ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಳ [[ಇರಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕರಿಯ ಜನ್ಜ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 ಸ್ಲೇವರಿ]. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ.</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಹಾಗು ಕಕೇಷಸ್ ನಿಂದ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies#ref=ref388217 ಸ್ಲೇವರಿ]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> [[ಒಮಾನ್|ಒಮಾನಿನ]] ಅರಬ್ ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜಂಜಿಬಾರ್, [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮುಖ್ಯ ಗುಲಾಮರ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 50,000ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www7.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಕೋಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071206102932/http://www7.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html |date=2007-12-06 }}. Nationalgeographic.com</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6510675.stm ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವ್ ರೈಡ್ಸ್], BBC ನ್ಯೂಸ್, 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 30</ref> ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, 11 ರಿಂದ 18 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ರೆಡ್ ಸೀ, [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರ]], ಹಾಗು [[ಸಹಾರ]] ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು 650 ADಯಿಂದ 1900 ADವರೆಗೆ ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Slavery"/><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1523100.stm ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್], BBC ನ್ಯೂಸ್, 2001 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3</ref><ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_9_54/ai_85410331/pg_2 |title=ದಿ ಅನ್ನೋನ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಇನ್ ದಿ ಮುಸ್ಲೀಂ ವಲ್ಡ್, ಧೆಟ್ ಈಸ್ — ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಒವರ್ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126003242/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_9_54/ai_85410331/pg_2/ |url-status=dead }}</ref> ಎಡ್ವರ್ಡ್ ರಪ್ಪೆಲ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಗುಲಾಮಿ ಸುಡಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ''"ದಕ್ಷಿಣ ನುಬಾ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ದಫ್ತರ್ದಾರ್ ಬೇ 1822ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಂತರ, ಸುಮಾರು 40,000 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು.'' ''ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮಾನವೀಯ ವರ್ತನೆ, ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗು ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇವಲ 5000 ಗುಲಾಮರು ಮಾತ್ರ ಈಜಿಪ್ಟ್ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು."'' <ref>ಗ್ವೆನ್ ಕ್ಯಾಂಪಬೆಲ್, ಸೂಸೇನ್ ಮೀರ್ಸ್, ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಲ್ಡರ್ ಮಿಲ್ಲರ್ (2007). "''[http://books.google.cz/books?id=Jgm69dJt4DcC&amp;pg=PA173&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ವಲ್ಡ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಮೆಡಿವಲ್ ನಾರ್ತ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]'' ". ಓಹಿಒ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ 173. ISBN 0-8214-1724-X</ref> ಮಧ್ಯ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕಾಲಿಬ (ಅರ್ಥಾತ್., ಗುಲಾಮರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html ಲೆವೀಸ್. ][http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html ರೇಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್], ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 1994.</ref> 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮೂರ್ ಗಳೂ ಸಹ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು, ಹಾಗು ಬಾರ್ಬರಿ ದರೋಡೆಕೋರರೆಂದು ಪರಿಚಿತರಾದರು.<ref>{{Cite book | last = Milton | first = Giles | authorlink = | coauthors = | title = White Gold : the Extraordinary Story of Thomas Pellow and North Africa's One Million European Slaves | publisher = Hodder | year = 2004 | location = | page = 352 | url = | doi = | id = | isbn = 0340794690}}</ref> ಅವರು 16ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ 1.25 ದಶಲಕ್ಷ ಬಿಳಿಯ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ಹಾಗು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://researchnews.osu.edu/archive/whtslav.htm |title='&#39;When europeans were slaves: Research suggests white slavery was much more common than previously believed'&#39; |publisher=Researchnews.osu.edu |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725220038/http://researchnews.osu.edu/archive/whtslav.htm |url-status=dead }}</ref><ref>ಡೇವಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್. ''ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500–1800''."ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಲಾದ 27,233 ಪ್ರಯಾಣಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಬೆರೆನ್ಟ್ "ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್", ''ಆಫ್ರಿಕನ್: ದಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಬೇಸಿಕ್ ಸಿವಿಟಸ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, 1999), ISBN 0-465-00071-1.</ref> ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1662ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಜೀರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಗುಲಾಮಿ ಆಶ್ರಯದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ರೋಗವು ಹರಡಿದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ 30,000 ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ 10,000–20,000 ಗುಲಾಮರು ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&amp;pg=PA18&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500-1800]'' ". ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ (2004). ಪುಟ 18. ISBN 1-4039-4551-9.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Purchase of Christian captives from the Barbary States.jpg|220px|thumb|1662ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಜೀರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಲಾಮರ ವಿಮೋಚನೆ.]] === ಯುರೋಪ್‌ === {{Main|Slavery in medieval Europe}} ಸರಿಸುಮಾರು 10–20%ನಷ್ಟು ಕಾರೋಲಿಂಗಿಯನ್ ಯುರೋಪ್ ನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Perry|title=Passages from antiquity to feudalism|publisher=Verso|year=1996|isbn=1859841074|page=141}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://historymedren.about.com/library/weekly/aa012698.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060226095348/http://historymedren.about.com/library/weekly/aa012698.htm |date=2006-02-26 }}. Historymedren.about.com</ref> ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 1102ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.buildinghistory.org/bristol/saxonslaves.shtml ದಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸ್ಲೇವ್-ಮಾರ್ಕೆಟ್]. 2006 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.</ref> ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://runeberg.org/nfcj/0106.html ಟ್ರ್ಯಾಡೊಮ್]. ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ ಫ್ಯಾಮಿಲ್ಜೆಬಾಕ್ / ಉಗ್ಲೆಉಪ್ಲ್ಯಾಗನ್. 30. ಟ್ರಾಮ್ಸ್ ಡಾಲ್ಸ್ಟಿಂಡ್– ಉರಕ್ಯಾಮಿ/159–160, 1920. (ಇನ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್)</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು, ಲಿತುವಾನಿಯನಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1588ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಎರಡನೇ ಮಟ್ಟದ ಜೀತಗಾರರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕಿಯೇವನ್ ರುಸ್ ಹಾಗು ಮಸ್ಕೊವಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಹೊಲೋಪ್ ಗಳೆಂದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, 1723ರವರೆಗೂ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮನೆಗೆಲಸದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮನೆಗೆಲಸದ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ 1679ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24160 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ >ವೇಸ್ ಆಫ್ ಎಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ 23 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜೀತಗಾರರನ್ನು 1861ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ IIನ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರ ಧಣಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="slavery">"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery ಸ್ಲೇವರಿ (ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ)]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀತಗಾರರನ್ನು 1866ರಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಮೀ, ಅರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಟನ್, ಜೆ. ಎ.; ಇನ್ನೆಸ್, ಅರ್ಥರ್ ಡಿ.;[https://archive.org/stream/harmsworthhistor07meea/harmsworthhistor07meea_djvu.txt "ಹಾರ್ಮ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ವಲ್ಡ್: ವಾಲ್ಯೂಮ್ 7"], 1907, ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಹೌಸ್, ಲಂಡನ್; 5193 ಪುಟದಲ್ಲಿ.</ref> ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ 1 ದಶಲಕ್ಷ ಹಾಗು 1.25 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಬಾರ್ಬರಿ ದರೋಡೆಕೋರರು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, 16 ಹಾಗು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗು [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&amp;pg=PR14&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಂ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್:ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500–1800]'' ". ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ (2004) ISBN 1-4039-4551-9</ref><ref>ರೀಸ್ ಡೇವಿಸ್, [http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_02.shtml ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬರೆ ಕೋಸ್ಟ್], BBC, 2003 ರ ಜುಲೈ 1.</ref> 1783ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿಮೀನ್ ಖಾನತೆಯನ್ನು ನಾಶಪದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೆಶಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾರಾಟವೂ ಸಹ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="Crimea"/> 1570ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಫ್ಫಾನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html ಹಲಿಲ್ ಇನಾಲ್ಕಿಕ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504102244/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html |date=2017-05-04 }}[http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html "ಸರ್ವಿಲ್ಲೆ ಲೇಬರ್ ಇನ್ ದಿ ಅಟಮನ್ ಎಂಪೈರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504102244/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html |date=2017-05-04 }} ಇನ್ ಎ. ಅಸ್ಚೆರ್, ಬಿ. ಕಿ.ಕಿರಾಲೆ, ಮತ್ತು ಟಿ. ಹ್ಯಾಲಸಿ-ಕುನ್ (ಸಂಪಾದಕರು),ದಿ ಮ್ಯೂಚಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜೂಡೊ-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಲ್ಡ್ಸ್: ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ಯಾಟ್ರನ್, ಬ್ರೂಕ್ಲೀನ್ ಕಾಲೇಜ್, 1979, ಪುಟಗಳು 25–43.</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯಾ, ಪೋಲಂಡ್-ಲಿತುವಾನಿಯ, ಮೊಲ್ಡವಿಯಾ, ವಲ್ಲಚಿಯಾ, ಹಾಗು ಸಿರ್ಕಾಸ್ಸಿಯದಲ್ಲಿ "ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಕಟಾವು" ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಟರ್ ಕುದುರೆ ಸವಾರರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ಪೊಡೋಲಿಯಾನಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ 1578 ಹಾಗು 1583ರ ನಡುವೆ ಬೇರೊಬ್ಬರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಬ್ ಟೆಲ್ನೆ, ಆರೆಸ್ಟ್ (1988). "''[https://books.google.com/books?id=HNIs9O3EmtQC&amp;pg=PA106&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಉಕ್ರೇನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ.]'' ". ಪುಟ 106</ref> ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು, ಕ್ರಿಮೀನ್ ಖಾನತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.americanthinker.com/2005/04/the_living_legacy_of_jihad_sla.html ಫಿಷರ್ 'ಮಸ್ಕೊವಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೀಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್', ಪುಟಗಳು 580—582]</ref><ref>[http://www.avalanchepress.com/Soldier_Khan.php ಸೋಲ್ಜರ್ ಖಾನ್] ಬೈ ಮಿಕ್ ಬೆನ್ನಿಗ್ಆಫ್, Ph.D. 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್</ref> ಕ್ರಿಮೀನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 75%ರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಗುಲಾಮರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Brit"/> === ಆಫ್ರಿಕಾ === {{Main|African slave trade}} [[ಚಿತ್ರ:Msiri's kingdom in 1880 760x460 lo-res.jpg|thumb|190px|1880ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ.]] [[ಚಿತ್ರ:Hamoud bin Mohammed2.JPG|thumb|ಹಮೌದ್ ಬಿನ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್, 1896ರಿಂದ 1902ರವರೆಗೂ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ.ಈತ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದನಿಗೂಡಿಸಿದ.]] ಪಶ್ಚಿಮ ಸುಡಾನ್ ನ ಆರಂಭಿಕ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಘಾನ (750–1076), ಮಾಲಿ (1235–1645), ಸೇಗೌ (1712–1861), ಹಾಗು ಸೊಂಘೈ(1275–1591)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸೆನೆಗಾಂಬಿಯಾನಲ್ಲಿ, 1300 ಹಾಗು 1900ರ ನಡುವೆ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಿಯೆರ್ರಾ ಲಿಯೋನ್|ಸಿಯೆರ್ರ ಲೆಯೋನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಗುಲಾಮಿ ಜನರಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡೆಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು [[ಕ್ಯಾಮರೂನ್|ಕ್ಯಾಮೆರೂನ್]] ನ ದುವಾಲ, ಈಗ್ಬೋ ಹಾಗು ಕೆಳ ನೈಗರ್, ಕಾಂಗೋ, ಕಸಂಜೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು [[ಅಂಗೋಲ|ಅಂಗೋಲಾ]]ದ ಚೊಕ್ವೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅಶಾಂತಿ ಹಾಗು ಯೊರುಬಾಗಳ ನಡುವೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Britannica"/> ಕಾನೆಮ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ (1600–1800) ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಬಹುಶಃ ಬೋರ್ನುನಲ್ಲಿ (1580–1890) 40%ರಷ್ಟಿದ್ದಿರಬಹುದು. 1750ರಿಂದ 1900ರ ನಡುವೆ ಫುಲಾನಿ ಜಿಹಾದ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಿಂದ-ಎರಡರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref name="Britannica"/> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]] ಹಾಗು ಕ್ಯಾಮೆರೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೌಸಸ್ ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಸೋಕೊಟೋ ಕಾಲೀಫಗಿರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು. 65%ರಿಂದ 90%ರಷ್ಟು ಅರಬ್-ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಜಂಜಿಬಾರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]] ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Britannica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 |title=Welcome to Encyclopædia Britannica's Guide to Black History |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |title=Digital History Slavery Fact Sheets |publisher=Digitalhistory.uh.edu |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2006-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |url-status=dead }}</ref> ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಪ್ರಕಾರ, "1890ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಗುಲಾಮರ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೋಕೊಟೋ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್ ನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮರ ಶ್ರಮವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref>ಕೆವಿನ್ ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ (2005). ''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ''. ಮಿಚಿಗನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. p.1401. ISBN 1-57958-455-1</ref><ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/journal_of_world_history/v007/7.1blue02.html ಸ್ಲೋ ಡೆತ್ ಫಾರ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬಾಲಿಷನ್ ಇನ್ ನಾರ್ತನ್ ನೈಜೀರಿಯಾ, 1897–1936 (ವಿಮರ್ಶೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411071529/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fjournal_of_world_history%2Fv007%2F7.1blue02.html |date=2016-04-11 }}, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ MUSE – ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 1930ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ನಲ್ಲಿ 8 ರಿಂದ 16 ದಶಲಕ್ಷ ಅಂದಾಜಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="twentieth1">{{Cite web |url=http://www.yale.edu/glc/events/cbss/Miers.pdf |title="Freedom is a good thing but it means a dearth of slaves": Twentieth Century Solutions to the Abolition of Slavery |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515192003/http://www.yale.edu/glc/events/cbss/Miers.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಗ್ ಕ್ಲಾಪ್ಪರ್ಟನ್ ರ ಪ್ರಕಾರ 1824ರಲ್ಲಿ ಕಾನೋನ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=3wYE_dh1alkC&amp;pg=PA33&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮುಸ್ಲೀಂ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]'' ". ಹಂಪ್ರೆ ಜೆ. ಫಿಷರ್ (2001). ಸಿ. ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಕೋ. ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್. ಪುಟ 33 ISBN 1-85065-524-3</ref> W. A. ವೀನ್ಹೊವೆನ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ವೈದ್ಯ, ಗುಸ್ತಾವ್ ನಾಚ್ಟಿಗಲ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ... ಕೆಲ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ (''ದಿ ಪಾರ್ಟಿಷನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ'', ಲಂಡನ್, 1920) ಅರಬರು ಕರೆತರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆರು ಜನರು ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟೋನ್ ಈ ಅಂಕಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹತ್ತು ಜನರಂತೆ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."<ref>ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ವೀನ್ ಹೊವೆನ್ (1977). "''[https://books.google.com/books?id=0lSH6-0HRaYC&amp;pg=&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್: ಅ ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ]'' ". ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ನಿಝೊಫ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್. ಪುಟ 440. ISBN 90-247-1956-9</ref> ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೆಂದರೆ ಟಿಪ್ಪು ಟಿಪ್, ಈತ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದ. ''ಪ್ರಜೆರೋ'' ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಸಂತತಿಯವರಾಗಿದ್ದು, ಜಾಂಬೆಜಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಾಂಬೆಜಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ, ವಾಯಾವೋ ಹಾಗು ಮಕುವ ಜನರು, ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಲಾಮರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಕ್ರಮನಕಾರರಾಗಿ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಮ್ವೆಜಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಮ್ಸಿರಿ ಹಾಗು ಮಿರಂಬೋನ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1624_story_of_africa/page51.shtml ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವ್]. ''BBC ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್| ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ.''</ref> === ಏಷ್ಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Persian slave.jpg|thumb|240px|ಖನತೆ ಆಫ್ ಖಿವಾನಲ್ಲಿನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗುಲಾಮ, 19ನೇ ಶತಮಾನ]] 1908ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_7.shtml ಸೆಕ್ಚ್ಯುವಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ – ದಿ ಹ್ಯಾರೆಮ್]. ''BBC – ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್''</ref> ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ರಷ್ಯನ್ ಹಾಗು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಖಿವ ಖನತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.khiva.info/gb/history/freeings.htm |title=The Freeing of the Slaves |publisher=Khiva.info |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಬಾರ್ಟ್ಲ್ ಫ್ರೆರೆಯ ಪ್ರಕಾರ (ಇವರು ವೈಸರಾಯನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು), 1841ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 8 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 9 ದಶಲಕ್ಷದವರೆಗೂ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು. ಮಲಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ 1843ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಆಕ್ಟ್ Vನ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Slavery"/><ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 |title=Historical survey > Slave-owning societies |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಇಸ್ತಾನಬುಲ್]] ನಲ್ಲಿ, ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref name="Brit"/> [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ|ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ]] 1906ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು 1910ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24160/Ways-of-ending-slavery |title=Slavery |work=Encyclopædia Britannica |date=May 19, 2009}}</ref> 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆಯು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರತರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಮಾಲೀಕರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ-ಪ್ರಧಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref>"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24175 ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ > ಸ್ಲೇವ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> ಚೈನೀಸ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಂಗ್ಜನ್ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಮನೆಗೆಲಸದ ಗುಲಾಮರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಎ. ಟಾಮ್ ಗ್ರೂನ್ ಫೆಲ್ಡ್, [http://books.google.fr/books?id=odyxWQGD2eoC&amp;printsec=frontcover#v=snippet&amp;q=slaves&amp;f=false ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಟಿಬೆಟ್'' ], ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ, ಆರ್ಮಾಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಎಮ್. ಇ. ಶಾರ್ಪ್, 1996, p. 15.</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಲಾಮರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1894ರ ಗಬೋ ರಿಫಾರ್ಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ 1930ರವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಜೋಸೆಯೋನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1392–1910) ಸುಮಾರು 30% ರಿಂದ 50% ಕೊರಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 |title=Encyclopædia Britannica – Slavery |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಜಪಾನ್]] ನಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹಾಗು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಗಳ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಅವಧಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಲೆವೀಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೈಂಟ್. (2003). [https://books.google.com/books?id=0YIbNlliRswC&amp;pg=PA31&amp;lpg=PA31&amp;dq=hideyoshi+slavery&amp;source=web&amp;ots=9P9o262Fpo&amp;sig=TKN79q0hnoLMEP8UbZk2fdmq00I&amp;hl=en#PPA31,M1 ''ಫ್ರಾಂಟೈರ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಚೊಸನ್ ಕೊರಿಯಾ ಅಂಡ್ ಟೊಕುಗವಾ ಜಪಾನ್,'' p. 31]-32.</ref> [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಹದಿನೇಳರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲಾಂಡ್]] ಹಾಗು ಬರ್ಮಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref name="Slavery"/> ಇಂಡೋಚೀನಾದ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು "ಸಿಯಾಮೀಸ್(ಥಾಯ್), ಅನಮೈಟ್ಸ್ (ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್), ಹಾಗು ಕಾಂಬೋಡಿಯನ್ನರು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು."<ref>"[http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನೈಂಟೀತ್-ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ನಾರ್ದನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ (ಪುಟ 4 of 6)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009132129/http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm |date=2010-10-09 }}". ''ಕ್ಯೊಟೊ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ;'' (ಕಾಲ್ಕುಹಾನ್ 1885:53).</ref> ಸಿಯಾಮೀಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಲಾಮರ-ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm "ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನೈಂಟೀತ್-ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ನಾರ್ದನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್: ಆರ್ಚಿವಲ್ ಅನೆಕ್ಡಾಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸಸ್" (ಪುಟ 3 ಆಫ್ 6)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101012011239/http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm |date=2010-10-12 }}. ''ದಿ ಕ್ಯೊಟೊ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ''</ref> === ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳು === {{Main|Atlantic slave trade}} {{See|Slavery in Brazil|Slavery in the United States}} ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುಂಚೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Brit">[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ > ಸ್ಲೇವ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಲಾಗೋಸ್ ಎಂಬ ಕಡಲತೀರದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು – 1444ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ''ಮರ್ಕ್ಯಾಡೋ ಡೆ ಎಸ್ಕ್ರಾವೋಸ್''.<ref name="Goodman">ಗುಡ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜೋನ್ ಇ. (2001). [https://books.google.com/books?id=Ziv7J90u-mAC&amp;pg=PT14&amp;dq=Lagos,+Portugal+first+slave+market&amp;sig=VEEkBG7i9zL9OzT36EtwdIl4ono ಅ ಲಾಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಸರ್ಟನ್ ಜರ್ನಿ: ದಿ 27,000 ಮೈಲ್ ವೊಯೇಜ್ ಆಫ್ ವಾಸ್ಕೊ ಡಾ ಗಾಮಾ]. ಮಿಕಾಯಾ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-9650493-7-X.</ref><ref name="Oliveira">ದೆ ಒಲಿವಿರ ಮಾರ್ಕ್ವೇಸ್, ಆಂಟೊನಿಯೋ ಹೆನ್ರಿಕ್ವೆ ಆರ್. (1972). ''ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಪೊರ್ಚುಗಲ್''. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-231-03159-9, p. 158-160, 362–370.</ref> 1441ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಉತ್ತರ [[ಮಾರಿಟಾನಿಯ|ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ]]ದಿಂದ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Oliveira"/> 1552ರಲ್ಲಿ, ಲಿಸ್ಬನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 10ರಷ್ಟು ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>ಥಾಮಸ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಎರ್ಲ್, ಕೆ. ಜೆ. ಪಿ. ಲೊವೆ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ರೆನೆಸಾಯನ್ಸ್ ಯುರೋಪ್", ಪುಟ 157 [https://books.google.com/books?id=d2dN5vh2200C&amp;pg=PA156&amp;dq=slaves+black+in+portugal#PPA157,M1 ಗೂಗಲ್]</ref><ref>ಡೇವಿಡ್ ನಾರ್ತ್ ರುಪ್, "ಆಫ್ರಿಕಾ'ಸ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್", ಪುಟ 8 ([https://books.google.com/books?id=RzJzjQ4eOgQC&amp;pg=PA8&amp;dq=lisbon+balck+slaves+percent ಗೂಗಲ್])</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತಿಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜಾಧಿಕಾರವು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯಿತು – ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Oliveira"/> 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಕ್ಲೇನ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್. ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್''.</ref> ಸ್ಪೇನ್, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಆಕ್ರಮಣವು, ವ್ಯಾಪಕ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿತ್ತು. ಸ್ಪಾನಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು, ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಬಾ]] ಹಾಗು ಹಿಸ್ಪಾನಿಯೋಲಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗಳೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ,.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Haiti&countryCode=ha&regionCode=ca&#ha |title=CIA Factbook: Haiti |access-date=2022-08-25 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629173336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Haiti&countryCode=ha&regionCode=ca&#ha |url-status=dead }}</ref> ಬಾರ್ಟೋಲೋಮೆ ಡೆ ಲಾಸ್ ಕಾಸಸ್, ಕ್ಯೂಬಾದ (ಬಯಾಮೋ ಹಾಗು ಕಾಮಗುಯೇನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು) ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಪಂಥದವರು ಹಾಗು ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ, ಇವರು ಹತುಯೇನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯ ವೇಳೆ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು; ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯು ಇವರಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರುವಂತೆ ಹಾಗು ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ಷೀಣತೆಯು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶದ ಕಾನೂನಿನ ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು(ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಬುರ್ಗೋಸ್, 1512–1513). ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ಹಿಸ್ಪಾನಿಯೋಲಾನಲ್ಲಿ 1501ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ukcouncilhumanrights.co.uk/webbook-chap1.html |title=ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2006-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003165601/http://www.ukcouncilhumanrights.co.uk/webbook-chap1.html |url-status=dead }}</ref> 1518ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I, ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. "ಗುಲಾಮರ ತ್ರಿಕೋಣ"ವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡ್ರೇಕ್ ಹಾಗು ಆತನ ಸಹಚರರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಂತೋನಿ ಜಾನ್ಸನ್, ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಕರಿಯ ಗುಲಾಮನೆಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ 1650ರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕರಿಯ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ.<ref>{{cite book | last = Billings | first = Warren | year = 2009 | title = The Old Dominion in the Seventeenth Century: A Documentary History of Virginia, 1606-1700 | publisher = | location = Pg 286-287 | isbn = 1442961260 }}</ref> 1750ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಎಲ್ಲ 13 ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು,<ref name="cornerstones">{{Cite book | publisher = University of Georgia Press | isbn = 0820317438, 9780820317434 | last = Scott | first = Thomas Allan | title = Cornerstones of Georgia history | date = 1995-07 | url = https://books.google.com/?id=0qdkKS2F42MC&lpg=PA114&dq=isbn%3A0820317438&pg=PA26#v=onepage&q= }}</ref><ref>{{Cite web | title = Thurmond: Why Georgia's founder fought slavery | accessdate = 2009-10-04 | url = http://savannahnow.com/node/448938 | archive-date = 2012-07-15 | archive-url = https://archive.is/20120715041234/http://savannahnow.com/node/448938 | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಲಾಭ ಹಾಗು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ 5%ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |title=Was slavery the engine of economic growth? |publisher=Digitalhistory.uh.edu |date= |accessdate=2009-04-18 |archive-date=2009-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226181840/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:L'Exécution de la Punition de Fouet by Jean-Baptiste Debret.jpg|thumb|left|"ಲಾ'ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಡೆ ಲಾ ಪುನಿಟಿಯೋನ್ ಡು ಫೌಯೆಟ್" ("ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಹಿಪ್") ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ರಿಯೋ ಡೆ ಜನೈರೊನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚಾವಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ.ಜೀನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟೆ ಡೆಬ್ರೆಟ್‌ನಿಂದ, ವೊಯಾಜೆ ಪಿಟ್ಟೋರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಎಟ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ಯೂ ಆವ್ ಬ್ರೆಸಿಲ್ (1834–1839).]] ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓಯೋ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ(ಯೊರುಬಾ), ಅಶಾಂತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>"[https://www.nytimes.com/2010/04/23/opinion/23gates.html ಎಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬ್ಲೇಮ್-ಗೇಮ್]". ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌. 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22</ref> ದಹೊಮೆಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/slav/hd_slav.htm ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್] ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಇವ್ಸ್ ಬೊರ್ಟೊಲಾಟ್. ಕಲೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಕೊಲಂಬಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.</ref> ಹಾಗು ಆರೋ ಒಕ್ಕೂಟ.<ref>[http://countrystudies.us/nigeria/7.htm ನೈಜೀರಿಯಾ –ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್]. ಮೂಲ: ''U.S. ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್.''</ref> ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಿರೋಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಹೊರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ವಸ್ತುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 16ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 12 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last=Ronald Segal |title=The Black Diaspora: Five Centuries of the Black Experience Outside Africa |year=1995 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |isbn=0-374-11396-3 |page=4 |quote=It is now estimated that 11,863,000 slaves were shipped across the Atlantic. [Note in original: Paul E. Lovejoy, "The Impact of the Atlantic Slave Trade on Africa: A Review of the Literature," in ''Journal of African History'' 30 (1989), p. 368.]... It is widely conceded that further revisions are more likely to be upward than downward. }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು 645,000 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಇಂದಿನ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶೇಖಡ 15ರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಖುದ್ದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ತುಂಬುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಸರಿಸುಮಾರು 6 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಕರಿಯರಿಂದ ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book | last = Rubinstein | first = W. D. | title = [https://books.google.com/books?id=nMMAk4VwLLwC&pg=PA76&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Genocide: a history] | publisher = Pearson Education | year = 2004 | pages = 76–78 | isbn = 0582506018 }} </ref> ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬಿಳಿಯ ನಾಗರೀಕರು, ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವಕರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/secret/famous/johnson.html |title=Frontline: Famous Families |publisher=Pbs.org |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> 17 ಹಾಗು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧದಷ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವಕರುಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ ಇನ್ ಡೆಂಚರ್ಡ್ ಸರ್ವಿಟ್ಯೂಡ್ ಇನ್ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಅಮೇರಿಕ]. ಡೀಅನ್ನ ಬಾರ್ಕರ್, ''ಫ್ರಾಂಟೈರ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್''.</ref> 1655ರಲ್ಲಿ, ಕರಿಯ ಜಾನ್ ಕಾಸೋರ್, ಇಂದಿನ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಗುಲಾಮನೆನಿಸಿದ.<ref>[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1993/1/1993_1_90.shtml ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಪೂರ್ ಸ್ಟೆವೆನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507112026/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1993/1/1993_1_90.shtml |date=2006-05-07 }}. ಫಿಲಿಪ್ ಬರ್ನ್ ಹ್ಯಾಮ್, ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್.''</ref> 1860ರ U.S.ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 393,975 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ US ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 8%ರಷ್ಟು ಜನರು, 3,950,528 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.civil-war.net/pages/1860_census.html 1860 ಸೆನ್ಸಸ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040604075834/http://www.civil-war.net/pages/1860_census.html |date=2004-06-04 }}, ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್.</ref> ದಕ್ಷಿಣದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[https://www.theatlantic.com/national/archive/2010/08/small-truth-papering-over-a-big-lie/61136/ ] "ಸ್ಮಾಲ್ ಟ್ರೂತ್ ಪ್ಯಾಪರಿಂಗ್ ಒವರ್ ಅ ಬಿಗ್ ಲೈ"</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಡಿ. ಬೆರೆನ್ಡ್ಟ್, ಡೇವಿಡ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಸನ್, ಮತ್ತು ಎಲಿಟ್ಸ್, ಡ್ಬ್ಲ್ಯೂ. ಇ. ಬಿ. ಡೂ ಬಾಯ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ - ಅಮಿರಿಕನ್ ರಿಸರ್ಚ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. "ಅಮೇರಿಕಕ್ಕಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದಂತಹ 27,233 ಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. {{Cite book|last=Stephen Behrendt |title=Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience |year=1999 |publisher=Basic Civitas Books |location=New York |isbn=0-465-00071-1 |chapter=Transatlantic Slave Trade |quote=}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], ಹಾಗು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ]] ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ನ್ಯೂ ಗ್ರನೆಡಾ ವೈಸರಾಯಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, 1789ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾದ ಕರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 420,000ದಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ಕೇವಲ 20,000 ದಷ್ಟಿದ್ದರು. ಬಂಧಮುಕ್ತರಾದ ಕರಿಯರೂ ಸಹ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಕ್ಯೂಬಾ|ಕ್ಯೂಬಾನಲ್ಲಿ]], ಮುಕ್ತವಾದ ಕರಿಯರು 1827ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 15%ನಷ್ಟಿದ್ದರು; ಹಾಗು 1789ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್-ಡೊಮಿನ್ಗ್ಯೂನಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಹೈತಿ) ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 5%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>"[http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=200351 AFRICAN-AMERICANS]". History.com.</ref> ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು, ಸೇಂಟ್-ಡೊಮಿನ್ಗ್ಯೂನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/05/30/CMGKG6F3UV1.DTL ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ಅ ನೇಷನ್ / "ಹ್ಯಾಸ್ ದಿ ಬ್ಲಡಿ200-ಇಯರ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಹೈತಿ ಡೂಮ್ಡ್ ಇಟ್ ಟು ಮೋರ್ ವಾಯ್ಲೆನ್ಸ್?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304221956/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/05/30/CMGKG6F3UV1.DTL |date=2012-03-04 }}, ''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್'', 2004 ರ ಮೇ 30.</ref> [[ಚಿತ್ರ:SlaveDanceand Music.jpg|thumb|220px|ವರ್ಜಿನಿಯಾ ತೋಟದಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರು (ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್, ಸುಮಾರು 1790)]] ಲೇಖಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರಪ್ಪ್ಲೆಯೇ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ {{cquote|In the West Indies in particular, but also in North and South America, slavery was the engine that drove the mercantile empires of Europe..It appeared, in the eighteenth century, as universal and immutable as human nature.<ref>''Sons Of Providence: The Brown Brothers, the Slave Trade, and the American Revolution'' By Charles Rappleye. 2006 Simon & Schuster. 978-0743266871</ref>}} [[ಚಿತ್ರ:Capitao-mato.jpg|thumb|left|180px|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಗುಲಾಮ-ಬೇಟೆಗಾರ, 1823]] ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, ದಕ್ಷಿಣತಮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಾಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು 1780 ಹಾಗು 1804ರ ನಡುವೆ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂಡವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕ್ರಮೇಣವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಎಸ್. ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್, ''ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಬಾಲಿಷನಿಸಮ್: ಫೈಟಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್'' ಚಾಪ್ಟರ್ 1</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಪೀಟರ್ ಕೊಲ್ಚಿನ್, "ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಹಾಗು ತಮಗೆ ತಿಳಿದ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ದೂರಹೊಗಬೇಕೆಂದು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು" ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದ "ಹಲವು ಭಯಾನಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು"(ಒಂದು ತಗ್ಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ).<ref>ಕೊಲ್ಚಿನ್ ಪುಟ 96</ref> ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಇರಾ ಬರ್ಲಿನ್, ಈ ಬಲವಂತದ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮಿಡಲ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಗುಲಾಮನ ಜೀವನದ "ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆ" ಎಂದು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಓಡಿಹೋದರೆ ಅಥವಾ ತಾವು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ, "ತೀವ್ರತರವಾದ ಗಡಿಪಾರು, ಗುಲಾಮ ಹಾಗು ಮುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕರಿಯರಿಗೆ ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತೆಂದು" ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>ಬರ್ಲಿನ್ ಪುಟಗಳು 161–162</ref> 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 500,000ದಷ್ಟಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇದು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಹಾಗು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದು ಅಸಂಭವವೆನಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು, ಇದರ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಲಾಭಕರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಕೆಲವರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹಾಗು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಾದರಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ, ಹಾಗು ಕೆಂಚುಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಭತ್ತದ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಅಲಬಾಮ, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಸಮೃದ್ಧ ಹತ್ತಿ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು—ಹಾಗು ಇದರಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಗುಲಾಮರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು1808ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸುಮಾರು 1,000,000 ಗುಲಾಮರು 1790ರಿಂದ 1860ರ ನಡುವೆ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್ ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ವರ್ಜೀನಿಯ]], ಹಾಗು ಕ್ಯಾರೋಲಿನಾಸ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕಲ್ ಟಾಡ್ಮನ್, 1989ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ''ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಟರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್, ಟ್ರೇಡರ್ಸ್, ಹಾಗು ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಇನ್ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರ 60–70% ಅಂತರಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯು ಅವರ ಮಾರಾಟಗಳ ಪರಿನಾಮವಾಗಿತ್ತು. 1820ರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಪರ್ ಸೌತ್ ನ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 30% ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref>ಬರ್ಲಿನ್ ಪುಟಗಳು 168–169. ಕೊಲ್ಚಿನ್, ಪುಟ 96. 84%ನಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರೆಂದು ಫೋಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಗರ್‌ಮನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಪಂಡಿತರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಂದು ಕೊಲ್ಚಿನ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫೋಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಗರ್‌ಮನ್ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ 1830ರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಕೌಂಟಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆಂದು ರಾನ್ಸಮ್ (ಪುಟ 582) ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1850ರ ರಾಜಿ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದರಂತೆ ಗುಲಾಮರು ಹಾಗು ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕನ್ಸಾಸ್ ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಿಹಾರವಾಗದೆ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು, ಇದು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪರವಾದ ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ನೆಲೆಗಾರರ ನಡುವೆ ರಕ್ತಪಾತದ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/69220/Bleeding-Kansas ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ)]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> 1860ರಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]] ರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷಗಾದಿಗೆ ಏರಿಸಲು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಯೋಜನೆಗೆ ಹಾಗು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|US ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲಿಂಕನ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಯುದ್ಧದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಇಮಾನ್ಸಿಪೆಶನ್ ಪ್ರೋಕ್ಲಮೇಶನ್ ನನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1865ರ ಥರ್ತೀನ್ಥ್ ಅಮೆಂಡ್ಮೆಂಟ್ ಟು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕೃತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹಾಡಿತು. == ಸಮಕಾಲೀನ ಗುಲಾಮಗಿರಿ == {{See also|Contemporary slavery|Child slavery|Trafficking of children}} ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಸಂಬಂಧಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು (ಬಹಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ತೃತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಪರತಂತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ) 1960ರ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಮುಂದುವರೆಯಿತು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೂಸಂಬಂಧಿ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಇದು 1970ರಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತಕ್ಕೂ ಸಹ ಮುಂದುವರೆಯಿತು (ಬ್ರಸ್ಸ್ ರ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿ, 1999, ಹಾಗು 600 ಪುಟದ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಬ್ರಾಸ್ ಹಾಗು ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಲಿಂಡೆನ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ). ಬಂಡವಾಳವಾದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಮುಕ್ತರಾಗದ ಜೀತಗಾರರ (ಸೇವಕತನ, ಸಾಲದ ಬಂಧನ, ಕರಾರು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ)ಆಧುನಿಕ ರೂಪಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗು ಎಂದಿಗೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದ ಜೀತಗಾರರೆಂದು ಯಾರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅರಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದ ಜೀತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಊಹೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಬಂಧದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಲದ ಬಂಧನ, ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವೆ, ಜೀತಗಾರಿಕೆ, ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಮನೆಗೆಲಸದವರು, ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗುಲಾಮರು, ಚಿಕ್ಕ ಸೈನಿಕರು, ಹಾಗು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="modernslavery">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/ethics/slavery/modern/modern_2.shtml |title=Religion & Ethics – Modern slavery: Modern forms of slavery |publisher=BBC |date=2007-01-30 |accessdate=2009-06-16}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 1910ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ,<ref>{{Cite web |url=http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |title=Commemoration of the Abolition of Slavery Project |publisher=Uclan.ac.uk |date=2008-05-20 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2007-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114095017/http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ದೇಶದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7374864.stm |title=Chinese Police Find Child Slave |publisher=BBC News |date=2008-04-30 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6902459.stm |title=Convictions in China slave trial |publisher=BBC News |date=2007-07-17 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref name="acme">{{Cite web|url=http://www.tibetwrites.org/?Acme-of-Obscenity|title=Acme of Obscenity|accessdate=2010-03-28}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿರೂಪಿತವಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಖಂಡದಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಗ್ರೂಪ್, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್, ಫ್ರೀ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಹಾಗು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಂಟಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿಯಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದಂತ್ಯ ಇರುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. === ಪ್ರಸಕ್ತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ === ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ,<ref name="un.org"/><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/2010401.stm |title=BBC Millions 'forced into slavery' |publisher=BBC News |date=2002-05-27 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.anti-slaverysociety.addr.com/slavery2.htm |title=ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2017-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213021044/http://www.anti-slaverysociety.addr.com/slavery2.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಮಾರಿಟಾನಿಯ|ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ]] 1981ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6938032.stm | work=BBC News | title=Mauritanian MPs pass slavery law | date=2007-08-09 | accessdate=8 Jan 2011}}</ref> ಹಾಗು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಕಡೆ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಸಹ ಹೌದು - ನೋಡಿ ಅಬಾಲಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ ನ್ನು ನೋಡಿ.[[ಚಿತ್ರ:FrancisBok.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೊಕ್, ಮಾಜಿ ಸುದಾನೆಸೆ ಗುಲಾಮ.ಎರಡನೇ ಸುದಾನೆಸೆ ನಾಗರಿಕ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200,000 ಮಂದಿಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡಿಂಕಾ ಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[227]</ref><ref>[228]</ref>]] ಕೃಷಿಕ ಜೀತಗಾರರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಮಾಡ್ರನ್-ಡೇ ಸ್ಲೇವರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಏಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ತೋಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀತರಾರರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಂತಹ ಧಣಿಗಳ ಮೇಲೆ USನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಏಕೈಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು, 1980ರಿಂದಲೂ USAನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ರಾಜ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾನೂನುಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nationslavery">[http://www.ciw-online.org/freedom_march/MuseumBookletWeb.pdf ]</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="antislaverysociety">{{Cite web |url=http://www.anti-slaverysociety.org/slavery.htm |title=Does Slavery Still Exist? |accessdate=2008-01-04 |last= |first= |coauthors= |date= |work= |publisher=Anti-Slavery Society |archive-date=2018-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808135831/http://www.anti-slaverysociety.org/slavery.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಸುಡಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಏಕರೀತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=My Career Redeeming Slaves |url=http://www.meforum.org/article/449 |work= |publisher=MEQ |date=December 1999 |accessdate=2008-07-31 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705155607/http://www.meforum.org/article/449 |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ ಹಾಗು ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ, ಶಾಂಕ್ಸಿ ಹಾಗು ಹೆನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 570 ಜನರನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಕರು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇವರನ್ನು ಚೈನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂಧಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref name="brickkiln">{{Cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Convictions in China slave trial |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6902459.stm |work= |publisher=BBC |date=July 17, 2007 |accessdate=2008-01-04 }}</ref> ಸರಕಾರವು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ 69 ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|first=Zhu |last=Zhe |authorlink= |coauthors= |title=More than 460 rescued from brick kiln slavery |url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-06/15/content_894802.htm |work= |publisher=China Daily |date=June 15, 2007 |accessdate=2008-01-04 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಚೈನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಚೈನೀಸ್ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಪರಿಶೋಧನೆಗಾಗಿ 35,000 ಪೋಲಿಸು ಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು, ಡಜನ್ನುಗಟ್ಟಲೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರನ್ನು ಸೆರೆಗೆ ಹಾಕಿತು, ಶಾಂಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತದ 95 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು, ಹಾಗು ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮ ಕೆಲಸಗಾರನನ್ನು ಕೊಂದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು.<ref name="brickkiln"/> 2008ರಲ್ಲಿ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳಿ]] ಸರ್ಕಾರವು ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯ ಹಲಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು, ಇದು 20,000 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref>"[http://www.abc.net.au/news/stories/2008/09/08/2357789.htm?section=justin ನೇಪಾಳ್ ಅಬಾಲಿಷಸ್ ಸ್ಲೇವ್ ಲೇಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]". ABC ನ್ಯೂಸ್‌. 2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8</ref> [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಅಂದಾಜು 40 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ದಲಿತರು ಅಥವಾ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದರು", ಇವರುಗಳು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗುಲಾಮರ-ಮಾದರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಕೆನಡಾದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮಂಡಳಿ, ''ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಕರೆಂಟ್ ಸಿಚ್ಯುವೇಷನ್ ಇನ್ ಆಫ್ ದಲಿತ್ಸ್, ಎಸ್ಪೆಷಲಿ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್; ಅಂಡ್ ಆನಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ರಾಲಿಸ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ದಲಿತ್ಸ್ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ 1997 ಅಂಡ್ 1998 ಅಂಡ್ ಸಬ್ಸಿಕ್ವೆಂಟ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬೈ ದಿ ಅಥರಿಟೀಸ್;'', 1999 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, IND31487. E, ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ - http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6ad3914.html [2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿತು]</ref><ref>"[https://www.hrw.org/en/news/2003/01/23/child-slaves-abandoned-indias-silk-industry ಚೈಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಅಬಾನ್ಡಡ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ]". ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್. 2003 ರ ಜನವರಿ 23.</ref><ref>"[http://www.cbc.ca/world/story/2007/03/02/india-dalits.html UN ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಸ್ ಇಂಡಿಯ ಫಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್]". CBC ನ್ಯೂಸ್. 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 2.</ref> [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ನಲ್ಲಿ 5,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗುಲಾಮರನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗುಲಾಮರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|last=Hernandez |first=Vladimir |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/latin_america/10230766.stm |title='&#39;Forced labour clouds boom in Brazil's Amazon'&#39;, BBC |publisher=BBC News |date=2010-06-26 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೇವಲ ಮೌರಿಟಾನಿಯಾನಲ್ಲಿ, 600,000 ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ 20% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲವರನ್ನು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.saiia.org.za/index.php?option=com_content&view=article&id=635:mauritaniamadeslaveryillegallastmonth&catid=62:governance-a-aprm-opinion&Itemid=159 |title=Mauritania made slavery illegal last month |publisher=Saiia.org.za |date=2007-09-06 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1458_abolition/page4.shtml |title=The Abolition season on BBC World Service |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಮೌರಿಟಾನಿಯಾನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6938032.stm |title=Mauritanian MPs pass slavery law |publisher=BBC News |date=2007-08-09 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ನೈಗರ್ ನಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನೈಜೀರಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನವು 800,000 ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8% ರಷ್ಟು ಜನರು.<ref>{{Cite web|url=http://abcnews.go.com/International/Story?id=813618&page=1 |title=The Shackles of Slavery in Niger |publisher=Abcnews.go.com |date=2005-06-03 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite news|last=Andersson |first=Hilary |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4250709.stm |title=Born to be a slave in Niger |publisher=BBC News |date=2005-02-11 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1357_slavery_today/page3.shtml |title=BBC World Service &#124; Slavery Today |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಾದ ಪಿಗ್ಮೀಸ್,<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9900EFDB103FF935A25755C0A961958260 ಆಸ್ ದಿ ವಲ್ಡ್ ಇಂಟ್ರೂಡ್ಸ್, ಪಿಗ್ಮೀಸ್ ಫೀಲ್ ಎಂಡೇಜಂರ್ಡ್], ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಬಾಂಟುಸ್ ಗಳ ಸೇವತಕನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>[http://www.newsobserver.com/110/story/552528.html ಕಾಂಗೋ'ಸ್ ಪಿಗ್ಮೀಸ್ ಲೈಸ್ ಆಸ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228160138/http://newsobserver.com/110/story/552528.html |date=2009-02-28 }}, newsobserver.com</ref> [[ಇರಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಷೇಕ್ ಗಳು ಇಂದಿಗೂ ''ಅಬ್ದ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕರಿಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅರೇಬಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾದರಿ ಸೇವಕ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2008/08/baghdad-black-i.html IRAQ: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಹೋಪಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಅ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ವಿನ್], ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಸ್ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ|ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, 2002ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ [[ಕೋತ್ ದ್'ಇವಾರ್|ಕಾಟೆ ಡ'ಐವೋಯಿರ್]](ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್) ನಲ್ಲಿ109,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಕ್ಕಳು ಕೋಕೋ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ "[[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ|ಮಕ್ಕಳ ಗುಲಾಮಗಿರಿ]]ಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು".<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2005/61565.htm U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಂಟ್ರಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮರ್ ರೈಟ್ಸ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್], 2005 ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಕೋಟೆ ಡಿಐವೋಯರೆ</ref> ಬಡತನವು ಕಡೇಪಕ್ಷ 225,000 ಹೈತಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೆಸ್ಟವೆಕ್ ಗಳಾಗಿ (ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಮನೆಗೆಲಸದವರು) ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/2009-12-22-haiti-slavery_N.htm ರಿಪೋರ್ಟ್: 225,000 ಹೈತಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ], USATODAY.com, 2009-12-22. 2010-02-16 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ ಇರುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೀ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ಸ್(FTS) ನ ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್ ಬಳಸಿದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಮರ್ಥನಾ ಗುಂಪು, 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ 27 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್''</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ 12.3 ದಶಲಕ್ಷ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರರಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು,.<ref>{{Cite book| title= A Global Alliance Against Forced Labour.| isbn= 9221153606| unused_data= International Labour Organisation}}.</ref> [http://www.ilo.org/sapfl/lang--en/index.htm ILO ಸ್ಪೆಷಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಟು ಕಾಂಬಾಟ್ ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಲೇಬರ್](SAP-FL) ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ILOದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು 2002ರ ಆರಂಭದಿಂದೀಚೆಗೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯ ಅರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡಿತು; ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ [http://www.ilo.org/sapfl/Informationresources/ILOPublications/lang--en/index.htm ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗು ತರಬೇತಿ ಸಾಮಗ್ರಿ] ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು; ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು, ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧ ಹಾಗು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಹಾಗು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನೇರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ [http://www.ilo.org/sapfl/Projects/lang--en/index.htm ಕ್ಷೇತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು] ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಕಾರಾ, 2006ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 28.4 ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು: ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಸಾಲದ ಬಂಧನ(18.1 ದಶಲಕ್ಷ), ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ(7.6 ದಶಲಕ್ಷ), ಹಾಗು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಗುಲಾಮರು(2.7 ದಶಲಕ್ಷ).<ref name="Dhaliwal"/> ಕಾರಾ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಂತೆ 2009ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 29.2 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ನಿರ್ಮೂಲನಾ ವಾದ == {{Main|Abolitionism}} {{See also|Abolition of slavery timeline}} [[ಚಿತ್ರ:Am I not a man.jpg|right|thumb|left|250px|ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಆಂಥೋನಿ ಬೆನೆಜೆಟ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ 'ಸಮ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಗಿನಿಯಾ'ದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪುಟದಿಂದ, ಲಂಡನ್, 1788]] [[ಚಿತ್ರ:Cicatrices de flagellation sur un esclave.jpg|thumb|right|1863ರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ - ಪೀಟರ್, ಈತ ಲೂಸಿಯಾನದ ಬೇಟನ್ ರೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದನು, ಆತನ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಆತನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು ಚಾಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನನ್ನು ಅನಂತರ ಪೀಟರ್‌ನ ಮಾಲೀಕನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು.ಇಲ್ಲಿರುವ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳ ರೂಪವು ನಾರೂತಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ತೀವ್ರ ಚಾವಟಿ ಹೊಡೆತವನ್ನಲ್ಲ.]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿತವಾದ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು — ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರ ಮುಕ್ತವಾದ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಬೈಬಲಿನ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೋಡಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋಸಸ್, ಇಸ್ರೇಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದ — ಬಹುಶಃ ಇದು ಗುಲಾಮರು ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=August 2009}}. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿ ಕಾನೂನುಗಳು(ಹಲಚ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲ್ ಭೂಪ್ರದೇಶ]]ದಾಚೆಗೆ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು, ಹಾಗು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಿಂದ ಗುಲಾಮರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಗ್ರೀಕ್ ಸ್ಟೋಯಿಕರು, ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ಸಹೋದರತ್ವ ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರು ಒಂದೇ ಎಂಬ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದೆಂದು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite book |title=The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages: Stoicism in classical Latin literature |last=Colish |first=Marcia |authorlink= |coauthors= |year=1990 |publisher=Brill |location= |isbn=9004093273 |page=37 |pages=459 |url=https://books.google.com/?id=WY-2MeZqoK0C&dq=The+Stoic+Tradition+from+Antiquity+to+the+Early+Middle+Ages:+Stoicism+in+classical+Latin+literature |accessdate=December 2010}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಾಂಗ್ ಮಾಂಗ್, [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ]] 9 CEನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ(ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನಲ್ಲ).<ref>http://books.google.co.il/books?id=g_kuS42BxIYC&amp;pg=PA420&amp;lpg=PA420&amp;dq=wang+mang+slavery&amp;source=bl&amp;ots=ZVLP0h32P9&amp;sig=bf89w4fTVdCeQn5q4pdbgHdfKv8&amp;hl=iw&amp;ei=UjRSSpjOGYfgnAPapqymCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕಾಕಾರನೆಂದರೆ ಬಾರ್ಟೊಲೊಮೆ ಡೆ ಲಾಸ್ ಕಾಸಸ್, ಈತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನೂ ಸಹ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ವಿರೋಧವು 1688ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗು ಡಚ್ ಕ್ವೇಕರ್ಸ್ ರಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು 1772ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಲಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಫೀಲ್ಡ್ ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅವರು ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಾರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆದ್ಯಂತ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಈ ತೀರ್ಪು, ಇತರ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಪ್ಪಂದವೆಂಬ ಆಧಾರ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ರಚಿಸಿತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು), ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>ಎಸ್.ಎಮ್.ವೈಸ್, ''ಧೋ ದಿ ಹೆವನ್ಸ್ ಮೇ ಫಾಲ್'', ಪಿಮ್ಲಿಕೊ (2005)</ref> 1777ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗವೆನಿಸಿದ ವರ್ಮೊಂಟ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು(ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಮೊಂಟ್ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು). 1794ರಲ್ಲಿ ಜಾಕೊಬಿನ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5913/Abolition-Movement.html ಅಬಾಲಿಷನ್ ಮೂಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100112204130/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5913/Abolition-Movement.html |date=2010-01-12 }}. ''ಆನ್ ಲೈನ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ''</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವು ರದ್ದುಗೊಂಡ 200ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುಲಾಮಿ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಥಾಮಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸನ್ ಒದಗಿಸಿದರು. ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಗೆ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ಟ್ ದಿ ಯಂಗರ್ ಸಹ, ತಮ್ಮದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗು ಇವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತ ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಜಾನ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಸಹ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆಕ್ಟ್ ನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಸತ್ತು 25 ಮಾರ್ಚ್ 1807ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿತು, ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಸ್ಲೇವರಿ ಅಬಾಲಿಶನ್ ಆಕ್ಟ್ 1833ರಲ್ಲಿ ಕಂಡರು. 1807ರ ಕಾಯಿದೆಯ ನಂತರ, ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದ ರದ್ದಿಯಾತಿಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿತು, ಈ ಚಳವಳಿಗಾರರು, ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. 1808 ಹಾಗು 1860ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೌಕಾದಳವು ಗುಲಾಮರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸರಿಸುಮಾರು 1,600 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ 150,000 ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಸ್ಯೇಲಿಂಗ್ ಅಗ್ಯೇನ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ].[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಬೈ ಜೊ ಲೂಸ್ ಮೋರ್]. ''BBC – ಡಿವಾನ್ – ಅಬಾಲಿಷನ್''</ref> [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು 1833ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಹಾಗು ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1834ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಮಾನ್ಸಿಪೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಪೇಜಸ್ http://blackhistorypages.net/pages/emancipation.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723025659/http://blackhistorypages.net/pages/emancipation.php |date=2011-07-23 }}</ref> ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮುಖಂಡರ ಮೇಲೂ ಸಹ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "[[ಲಾಗೊಸ್|ಲಾಗೋಸ್]] ನ ದುರಾಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊರೆಯನ್ನು" 1851ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು 50 ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.pdavis.nl/Background.htm#WAS |title=The West African Squadron and slave trade |publisher=Pdavis.nl |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮೂನಲಾವಾದಿ ಒತ್ತಡವು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೆಡೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಜನವರಿ 1, 1808ರ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು,<ref>[https://www.nytimes.com/2007/12/30/opinion/30foner.html ಫೋನರ್, ಎರಿಕ್. ][https://www.nytimes.com/2007/12/30/opinion/30foner.html "ಫರ್ಗಾಟನ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರೀಡಮ್,"] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್.'' 2007 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30.</ref> ಆದರೆ ಆಂತರಿಕ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ, ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಟಕ್ಕೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು; ಹಾಗು ಈಗಾಗಲೇ U.S.ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 60 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿಗಳು ನೆಲದಡಿ ರೈಲುರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರವೇ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪರವಾದ ನೆಲೆಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್ ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೆತವಾಯಿತು. 1861ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ವು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 1863ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಕನ್, ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು; U.S. ಸಂವಿಧಾನದ 13ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು (1865)ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. 1860ರಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ರ ವರದಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದು ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಹಾರಿಸಿತು. 1870ರುದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ "ಈ ಅಸಹನೀಯ ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು" ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 1948ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯು ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವ ಹಕ್ಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ನ 4ನೇ ನಿಬಂಧನೆಯು ಈ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: {{cquote|No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/ethics/slavery/modern/law.shtml|title=The law against slavery|work=Religion & Ethics – Ethical issues|publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]]|accessdate=2008-10-05}}</ref>}} === ಆರ್ಥಿಕತೆ === ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನ ಸರಾಸರಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು $340 ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಗುಲಾಮರ ಸರಾಸರಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು $1,895ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಗುಲಾಮರು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ $40 ರಿಂದ $50ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Dhaliwal"/> ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಒಂದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಗುಲಾಮರ ಒಡೆಯರು ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವ ಅಪಾಯದ ನಡುವೆಯೂ ಇವರುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅಧಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹೆಸರು="ಸ್ಲೇವರಿ1"/</ref> ಸಂಶೋಧಕ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಕಾರಾ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಲಾಭವು $91.2 ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಉದ್ಯಮಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದ ಅಪರಾಧದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು $3,175 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಜೀತಗಾರರು $950ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಹಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರು $29,210ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Dhaliwal">{{Cite book| last=Kara |first = Siddharth| title= Sex Trafficking – Inside the Business of Modern Slavery | publisher = Columbia University Press | year=2008| month=October| isbn=978-0231139601}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಲ್ಲ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ನಲವತ್ತು ಶೇಖಡದಷ್ಟು ಹಣವು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಗುಲಾಮರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ 29 ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರಿಗಿಂತ ಶೇಖಡಾ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Dhaliwal"/> ರಾಬರ್ಟ್ E. ರೈಟ್, ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕರಾರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸೇವಕರು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು, ಅಥವಾ ಇತರ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಊಹನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ರೈಟ್, ಫ್ಯುಬರ್ನಾಮಿಕ್ಸ್ (ಬಫಲೋ, ಎನ್.ವೈ.: ಪ್ರಾಮ್ಥಿಯಸ್, 2010), 83-116.</ref> === ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳು === ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ನಲ್ಲಿ "ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂದು, ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗುತ್ತಿರುವ" ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಜುಂಟದ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |url=http://in.today.reuters.com/news/newsArticle.aspx?type=worldNews&storyID=2006-11-16T163442Z_01_NOOTR_RTRJONC_0_India-276537-1.xml&archived=False |title=ILO seeks to charge Myanmar junta with atrocities |publisher=Reuters |date=2006-11-16 |accessdate=2006-11-17 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.reuters.com/article/asiaCrisis/idUSL14863912 |title=ILO asks Myanmar to declare forced labour banned |publisher=Reuters.com |date= 2007-11-14|accessdate=2010-08-29}}</ref> ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್(ILO) ಪ್ರಕಾರ, ಅಂದಾಜು 800,000 ಜನರು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |author=Mar 29, 2005 |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GC29Ae02.html |title=ILO cracks the whip at Yangon |publisher=Atimes.com |date=2005-03-29 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2017-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119044024/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GC29Ae02.html |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 40-50 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ''ಲಾವೊಗೈ'' ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್'ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಶಿಬಿರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>"[https://web.archive.org/web/20110103130708/http://afp.google.com/article/ALeqM5jz7MvYluWdvFC3K35LXjQNNNDfYA ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಇನ್ US ಟು ಶೋಕೇಸ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಲೇಬರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಸ್]". ಏಜನ್ಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಪ್ರೆಸ್. 2008 ರ ನವೆಂಬರ್ 8.</ref> ಇಕೋವಾಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್, 2008ರಲ್ಲಿ ಹದಿಜತೌ ಮನಿಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಂತೆ ಕು.ಮನಿ ನೈಗರ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಆಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7692396.stm |title=BBC report on Mani case |publisher=BBC News |date=2008-10-27 |accessdate=2010-08-29}}</ref> === ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆ === {{Main|Human trafficking}} [[ಚಿತ್ರ:Monument_to_slaves_in_Zanzibar.jpg|350px|thumb|left|ಜಾಂಜಿಬರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುಲಾಮರ ಸ್ಮಾರಕ.]] ಮಾನವರನ್ನು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ (ಇದನ್ನು '''ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಅಥವಾ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದ ಮೂಲಕ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಮಿಷ, ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವಂಚನೆ, ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದು), ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಮಾರಾಟ, ಹಿಂದಿನ ಗುಲಾಮರಿಂದ ಸೇವಕತನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅಪಹರಣ ಮಾದಿವಿದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು "ಸಾಲದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ" ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ವಂಚನೆ, ಮೋಸ, ಬೆದರಿಕೆ, ಒಂಟಿ ಮಾಡುವುದು, ಹೆದರಿಸುವುದು, ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಬಲವಂತಪದಿಸುವುದು, ಸಾಲದ ನಿರ್ಬಂಧ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಗುಲಾಮರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಲು ಮಾದಕವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಪಡಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnestyusa.org/violence-against-women/end-human-trafficking/trafficking-faq/page.do?id=1108432&n1=3&n2=39&n3=738 |title=Trafficking FAQs – Amnesty International USA |publisher=Amnestyusa.org |date=2007-03-30 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2009-07-08 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090708085725/http://www.amnestyusa.org/violence-against-women/end-human-trafficking/trafficking-faq/page.do?id=1108432&n1=3&n2=39&n3=738 |url-status=dead }}</ref> "ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ U.S. ಸರ್ಕಾರ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಿಸುಮಾರು 800,000 ಜನರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗೆ ಸಾಗಣಿಕೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರದಾಚೆಗಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಖಡಾ 80ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 50ರಷ್ಟು ಜನರು ಅಪ್ರಾಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://womennewsnetwork.net/2008/12/05/lostdaughternepal808/ ಲಾಸ್ಟ್ ಡಾಟರ್ಸ್ – ಆನ್ ಆನ್ ಗೋಯಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಜಿಡಿ ಇನ್ ನೇಪಾಳ್] ವುಮೆನ್ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್– WNN, 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 05</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಮಕ್ಕಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು '''ಲೈಂಗಿಕತೆಗಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರುಗಳನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="state.gov">{{Cite web|url=http://www.state.gov/g/tip/rls/tiprpt/2005/46606.htm |title=US State Department Trafficking report |publisher=State.gov |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿಯು, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ 600,000 ರಿಂದ 800,000ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ.<ref name="state.gov"/> ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನವು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ 1.5 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 1.8 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 500,000 ರಿಂದ 600,000 ಜನರು ಲೈಂಗಿಕಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Dhaliwal"/> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg|250px|thumb|right|ಗುಸ್ಟೇವ್ ಬೌಲಾಂಗರ್‌ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್.]] ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು (ಮತ್ತು ಜೀತಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ) ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ಕಂಡುಬರದ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಭೂಮಾಲೀಕರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಮೀನನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಮಿಕರು ದೊರಕದಿದ್ದಾಗ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು ಎಂಬ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವಿದೆ{{Citation needed|date=February 2010}}. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಮೀನು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಭೂಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇತನಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗುಲಾಮರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು{{Citation needed|date=February 2010}}. ಕೆಲವು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ ಜಮೀನು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ (ಜೀತಗಾರಿಕೆ) ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರೂಢಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}}. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[Time on the Cross: The Economics of American Negro Slavery|ಟೈಮ್ ಆನ್ ದಿ ಕ್ರಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ವಿದೌಟ್ ಕನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್: ದಿ ರೈಸ್ ಆಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' ಮೊದಲಾದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೋಗೆಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Juliao14.JPG|thumb|200px|left|ಮಿನಾಸ್ ಗೆರೈಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನಿಗೆ ಚಾವಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು (177).]] ಕಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾ, ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಗುಲಾಮರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಧಿಕ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸುವ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಬಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಾಳುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆ-ರೀತಿಯ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸ-ಗುಂಪು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಂತರಿಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಂದು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಲ್ಲದೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇತರರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹತ್ತಿಯ ತೋಟಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿದ್ದ ಕಳೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಕಳೆಗುದ್ದಲಿಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದವು. ಅದರ ನಂತರ ಉಳುವ ತಂಡಗಳು ಹತ್ತಿಯ ತೋಟಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೆದಕಿ, ಆ ತೋಟಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಂತರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜೋಡಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಾರದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|author=Lagerlöf, Nils-Petter |url=http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/372.html |title=Slavery and other property rights |publisher=Ideas.repec.org |date=2006-11-12 |accessdate=2009-05-06}}</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಸರಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಕಲಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=223811|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080423152702/http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=223811|archivedate=2008-04-23 |title=Technology |publisher=History.com |date=2008-01-04 |accessdate=2009-05-06}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗುಲಾಮ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ವಾದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಆತ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರವೇ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಸಂಘಟನೆಗಳಾದವು,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=e-unV4v5puYC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=Robert+Forbes,+evangelical#v=onepage&q=Robert%20Forbes%2C%20evangelical&f=false |title=Slavery and Evangelical Enlightenment by Robert P Forbes in Religion and the Antebellum Debate over Slavery By John R. McKivigan and Mitchell Snay |publisher=Books.google.com |date=2008-07-03 |accessdate=2010-08-29|isbn=9780820320762}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಯ ಮತ್ತು ಗಣತಂತ್ರದ ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸಕರು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮಗೆ ತಾವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್‌ನಂತೆ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತವಿದ್ದಾಗ ಗುಲಾಮರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದೂ ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=WRcU_GJAc9gC&pg=PA198&lpg=PA198&dq=griswold,+enlightenment,+slavery#v=onepage&q=griswold%2C%20enlightenment%2C%20slavery&f=false |title=Adam Smith and the Virtues of Enlightenment by Charles L. Griswold |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2010-08-29|isbn=9780521628914|year=1999}}</ref> ಅಂತಹುದೇ ವಾದಗಳು ನಂತರ ಆಗಸ್ಟೆ ಕಾಮ್ಟೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಮ್ಟೆ 'ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ' ಎಂದು ಕರೆದುದರ ಬಗೆಗಿನ ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರು, ಗತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ಮಿತ್‌ರ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ. ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, 'ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸುವ ರಾಜರ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಜನ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳೆರಡೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರವು ಕೊರೆಯಾದರೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.' == ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳು == 2001ರ ಮೇ 21ರಂದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಟಾಬಿರಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಸಹದೇಶೀಯರನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರವಾದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳು ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್(ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ)ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕರಿಯ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮ ಮಾರಾಟ ಜಾಲಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಆಡು ಬೊಹೆನ್, ಟಾಪಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ p. 110</ref> ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. <blockquote>ಈ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿವೆ. ನೈಜೀರಿಯಾದ ಇತರ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಬರ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು. ಅಂಗೋಲದ ಇಂಬಂಗಲ ಮತ್ತು ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ನ್ಯಾಮ್ವೆಜಿ ಮೊದಲಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜನರು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಇತರ ಆಪ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾದಾಡುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.africawithin.com/kwaku/afrikan_involvement.htm |title=Afrikan Involvement In Atlantic Slave Trade, By Kwaku Person-Lynn, Ph.D |publisher=Africawithin.com |date= |accessdate=2010-08-29 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080418072244/http://africawithin.com/kwaku/afrikan_involvement.htm |archivedate = April 18, 2008}}</ref></blockquote> ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಗುಲಾಮರ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಂಚಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.h-net.org/reviews/showrev.cgi?path=13661080113274 João C. Curto. ][http://www.h-net.org/reviews/showrev.cgi?path=13661080113274 Álcool e Escravos: O Comércio Luso-Brasileiro do Álcool em Mpinda, Luanda e Benguela durante o Tráfico Atlântico de Escravos (c. 1480–1830) e o Seu Impacto nas Sociedades da África Central Ocidental]. ಮ್ಯಾರ್ಸಿಯಾ ಲೆಮಿರಿನ್ ಹ್ಯಾಸ್ ರವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಟೆಂಪೊಸ್ ಇ ಎಸ್ಪಾಕೊಸ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಸೀರಿಸ್, ವಾಲ್ಯೂ. 3. ಲಿಸ್ಬನ್: ಎಡಿಟೊರಾ ವುಲ್ಗ್ಯಾಟಾ, 2002. ISBN 978-972-8427-24-5.</ref> ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಪ್ರಪಚಂದಾದ್ಯಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಜಮೈಕನನ್ ರಿಪೇರೇಶನ್ಸ್ ಮೂಮೆಂಟ್ ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, UK ಸರ್ಕಾರವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ 'ಕ್ಷಮೆಕೇಳುವ ಹೇಳಿಕೆ'ಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/5369858.stm ವಾಟ್ ದಿ ಪೇಪರ್ಸ್ ಸೇ], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'', 2006-09-22</ref>, ಇದರ ನಂತರ 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ 'ವಿಷಾದದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ'ಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6185176.stm ಬ್ಲೇರ್ 'ಸಾರೋ' ಒವರ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'', 2006-11-27</ref> 2007ರ ಫ್ರೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು, [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ]]ವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿಷಾದಿಸಲು' ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. U.S. ನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ಈ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯು, ವರ್ಜಿನಿಯಾವು 1619ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 400ನೇ ವಾರ್ಷಿಕದಿನವನ್ನು ತಲುಪಿದಂತೆ ಎರಡೂ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6394981.stm |title='&#39;BBC News'&#39;, 2007-02-25 |publisher=BBC News |date=2007-02-25 |accessdate=2010-08-29}}</ref> 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]]ನ [[ಲಂಡನ್]]‌ನ ಮೇಯರ್ ಕೆನ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್ ವಸಾಹತಿನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. 'ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಈಗಲೂ ಲಾಭಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಬಹುದು' ಎಂದು ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಲಂಡನ್ ಈಗಲೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಕಳಂಕಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆತ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಜೆಸ್ಸೆ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೇರಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=477337&in_page_id=1770 |title=Livingstone breaks down in tears at slave trade memorial |publisher=Dailymail.co.uk |date=2007-08-23 |accessdate=2010-08-29 | location=London}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, US ಸೆನೆಟ್ 'ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಅನ್ಯಾಯ, ಕ್ರೂರತೆ, ಪಾಶವತೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯತೆ'ಗಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/barackobama/5580749/Barack-Obama-praises-Senate-slavery-apology.html ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಪ್ರೈಸಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಪಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623064528/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/barackobama/5580749/Barack-Obama-praises-Senate-slavery-apology.html |date=2009-06-23 }}". ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌. 2009 ಜೂನ್ 19.</ref> === ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳು === {{Main|Reparations for slavery}} ಹಿಂದೆ ಗುಲಾಮರಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿದುದಕ್ಕೆ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವಿಷಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಜಿ ಗುಲಾಮರ ಬಂಧುಗಳು ಹಣದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಂದರೆ ಅವರು ಅತಿ ದುಬಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದಂಡಗಳಿಂದ ವಾರಸುದಾರರ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಗುಂಪಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿದವು, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಪಾವತಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಈ 'ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಮಸ್ಯೆ'ಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಕೀಲರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ-ಗುಲಾಮರು ಅಥವಾ ಮಾಜಿ-ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರೂ ಜೀವಂತವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೋರಿಕೆಗಳ ಮಿತಿಗಳ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ ಮುಗಿದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಕೊಟ್ಟಿದೆ. == ಪದದ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳು == ''ಗುಲಾಮಗಿರಿ'' ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನಿಕೃಷ್ಟಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಬಲವಂತಪಡಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ರಾಜ್ಯದಿಂದ-ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯದ ದಾಖಲತಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇವರಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ</ref><ref>[http://rmf.net/pauldraft.html ದಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ]{{Dead link|date=August 2010}} ಮತ್ತು [http://www.antiwar.com/paul/paul60.html ಕನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಈಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ] ಎರಡು ರಾನ್ ಪೌಲ್ ರ ದಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಪೀಟರ್ ಕ್ರೆಂಬ್ಸ್ ರವರಿಂದ [http://www.capmag.com/article.asp?ID=2346 ಆನ್ ಐಡಿಯಾ ನಾಟ್ ವರ್ತ್ ಡ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್: ಕನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಈಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ]</ref><ref>ಡೇವ್ ಕೊಪೆಲ್ ರವರಿಂದ [http://www.davidkopel.com/NRO/2001/Nationalized-Slavery.htm ನ್ಯಾಷನಲೈಸ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ; ಅ ಪಾಲಿಸಿ ಇಟಲಿ ಷುಡ್ ಡಂಪ್], ಇದು ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> * ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ತತ್ತ್ವಾನುಯಾಯಿ]]ಗಳು "ಸಂಬಳದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ" ಅಥವಾ "ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿ"ಯನ್ನು ದೂರಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಮಾರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} * ಕೆಲವು ಇಚ್ಛಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಬಂಡವಾಳಗಾರರು [[ತೆರಿಗೆ]] ಸಂದಾಯವನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಉದಾ, {{Cite web|url=http://www.mises.org/story/410|last=Machan|first=Tibor R.|title=Tax Slavery|publisher=[[Ludwig von Mises Institute]]|month=13 April|year=2000|accessdate=October 9, 2006}}</ref> * ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿಪರರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿಗಳು ಗರ್ಭಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಬಲವಂತ ಪಡಿಸುವ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Citation needed|date=February 2011}} * ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ''ಗುಲಾಮಗಿರಿ'' ಪದವನ್ನು ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಸ್ವಂತದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮಾನವ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="MSpiegel">ಸ್ಪ್ಜೆಲ್, ಮಾರ್ಜೊರೆ ''ದಿ ಡ್ರೆಡೆಡ್ ಕಂಪ್ಯಾರಿಷನ್: ಹ್ಯೂಮನ್ ಅಂಡ್ ಅನಿಮಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮಿರಾರ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, 1996.</ref> * [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]], ಆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ದೇವರ ಮುಂದೆ [[ಪಾಪ|ಪಾಪದ]] ''ಗುಲಾಮ'' ರಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣ ಆಡಮ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಪಾಪ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 'ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿ' ಪದವನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 'ಪಾಪದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ'ಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{fact|date=March 2011}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == ;ವಿವಿಧ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ನಿಂದನೆ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನ * ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮರ ಪಟ್ಟಿ * ಬ್ಯಾಂಡೈರಾಂಟೆಸ್ * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ಡಿಂಗ್ * [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ|ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರು]] * ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯಾಪಾರ * ಕೂಲಿಗಳು * ಒತ್ತಾಯದ ದಾಖಲಾತಿ * ಫ್ಯಾಜೆಂಡಾಸ್ {{Col-3}} * ಸ್ವತಂತ್ರಹುಟ್ಟು * ಜುಲುಂ ಭರ್ತಿ * ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಗುಲಾಮ * ಅನೈಚ್ಛಿಕ ದಾಸ್ಯ * ಮಾಸ್ಟರ್-ಸ್ಲೇವ್ ಡೈಯಲೆಕ್ಟಿಕ್ * ಸ್ಯಾಂಬೋನ ಸಮಾಧಿ * ಊಳಿಗತನ * ಲೈಗಿಂಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಒತ್ತಾಯದ ವ್ಯಭಿಚಾರ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮರ ಹಡಗು * ಸಿಹಿಯಂಗಡಿ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ * ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ * ಸಾಲದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ * ಶೋಷಣೆ * ಕೆಳವರ್ಗ * ಒತ್ತಾಯದ ದುಡಿಮೆ * ಕೂಲಿಯ ಜೀತಗಾರಿಕೆ * ವಿಲಿಯಂ ಲಿಂಚ್ ರ ಭಾಷಣ * ಅನಾಥಾಲಯ/ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗಾಗಿ ಊಟವಸತಿ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ * ಖೈದಿ {{Col-end}} ;ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಯುರೋಪಿಯನ್ ** ಬರ್ಮೂ ಡಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ನಾಜಿ ಜರ್ನನಿ *** ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಮಹಾಯುದ್ಧ IIರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯದ ದುಡಿಮೆ ** ಗುಲಾಮರು (ಮೈಕಿಂಗ್ ಗಳ ಗುಲಾಮರು) ** ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ * ಆಫ್ರಿಕಾ ** ಮೌರಿಟೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಆಧುನಿಕ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ** ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ *** ರಾಯಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಂಪನಿ {{Col-3}} * ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ *** ಬಾರ್ಬರಿ ಕಡಲುಗಳ್ಳ *** ಸುಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಅರಬ್ ನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ *** ಸಕ್ವಾಲಿಬಾ ** ರಷ್ಯಾ‌ *** ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಕೊಲೊಪ್ ಗಳು ([[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಅರೆ-ಗುಲಾಮರು) ** ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ *** ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಮ್ಯಾಕೌ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ *** ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಇತಿಹಾಸ {{Col-3}} * ಅಮೇರಿಕ ** ಅಜ್ಟೆಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಕ್ವಿಲುಂಬೊ ** ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ** ಪರ್ಟೊ ರಿಕೊ ದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ** ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿ *** ಅಮೇರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಗಳು *** ''ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ v. ಮನ್ನ್'' *** ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್#ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** [[Forced into Glory: Abraham Lincoln's White Dream]] *** ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ *** ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (ಪುಸ್ತಕ) {{Col-end}} ;ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯುಗದಿಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ * ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ V ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನ ** ವಿಮೋಚನಾ ಹಬ್ಬ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹೈ ನಂಬಿಕೆ {{Col-3}} * ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಸ್ಪಾರ್ಟ್ಕಸ್ * ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಆಧುನಿಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಒತ್ತಾಯದ ವ್ಯಭಿಚಾರ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಪೇಪಲ್ ಬುಲ್ ಗಳು ** ಸಿಕಟ್ ಡುಡಮ್ (1435) ** ಡಮ್ ಡೈವರ್ಸ್ಯಾಸ್ (1452) ** ರೋಮನಸ್ ಪಾಂಟಿಫೆಕ್ಸ್(1455) ** ಸಬ್ಲಿಮಸ್ ದೈ (1537) {{Col-end}} ;ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೆ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಕಾಲನು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನ * ಸರಿದೂಗಿಸಲಾದ ವಿಮೋಚನೆ * ವಿಮೋಚನ ಸಂಪರ್ಕ * ಮೊದಲ ಸರ್ವೈಲ್ ಯುದ್ಧ {{Col-3}} * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಷ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರ ಪಟ್ಟಿ * ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮರ ಕಥೆ * ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿಯ ದುಡಿಮೆ ಇರುವಂತಹ ರಾಜ್ಯ {{Col-end}} ;ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು {| class="wikitable sortable " <hiddentext>generated with [[:de:Wikipedia:Helferlein/VBA-Macro for EXCEL tableconversion]] V1.7<\hiddentext> |- style="font-weight:bold" align="center" | width="47" height="26" | ವರ್ಷ | width="212" | ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ <ref>http://www.ama.africatoday.com/films.htm</ref><ref>http://www.imdb.com/find?s=all&amp;q=slavery</ref> | width="127" | ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ <br />(ಬೇರೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) | width="65" | ಸ್ವರೂಪ | width="151" | ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ | width="202" | ನಿರ್ದೇಶಕ | width="76" | ನಟ | width="190" | ರಾಷ್ಟ್ರ | width="130" | ಪುಸ್ತಕ | width="106" | ಲೇಖಕ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1903 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಎಡ್ವಿನ್ ಎಸ್. ಪೋರ್ಟರ್, ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಲೂಬಿನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1907 |style="font-style:Italic" | ಪ್ರೈಮ್ಯವೆರ ಸೆನ್ಜಾ ಸೋಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್ ವೆಲ್ಲೆ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1910 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಜೆ. ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಟನ್, ಬೆರಿ ಒ'ನ್ಯೆಯಿಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1910 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಜೇಮ್ಸ್ ಸೌರ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಟನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸಿಡ್ನಿ ಒಲ್ಕಾಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಒಟಿಸ್ ಟರ್ನರ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಡೇಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಒಟಿಸ್ ಟರ್ನರ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ವಿಲಿಯಂ ರಾಬರ್ಟ್ ಡ್ಯಾಲಿ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ವಿಲಿಯಂ ರಾಬರ್ಟ್ ಡ್ಯಾಲಿ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಇನ್ ದಿ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಿಚರ್ಡ್ ರಿಡ್ಜ್ಲೆ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಆಫ್ ಫಾಕ್ಸಿಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮಾರ್ಷಲ್ ನೈಲನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಮಾರ್ಷಲ್ ನೈಲನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1918 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಜೆ. ಸಿರ್ಲೆ ಡೌಲೆ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1919 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ ವಿತೌಟ್ ಅ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯ | ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಫ್. ಕ್ಲೈನ್, ರೇ ಹಂಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1927 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಹ್ಯಾರಿ ಅ.ಪೊಲರ್ಡ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1927 |style="font-style:Italic" | ಗುಲ್ಜರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ನನುಬಾಯ್ ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ | &nbsp; | {{IND}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1931 |style="font-style:Italic" | ಗುಲಮ್ ನು ಪತನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಶ್ಯಾಮ್ ಸುಂದರ್ ಅಗರ್ವಾಲ್l | &nbsp; | {{IND}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1936 |style="font-style:Italic" | ಆಂತೋನಿ ಅಡ್ವರ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮರ್ವಿನ್ ಲೇರಾಯ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಹರ್ವೆ ಅಲೆನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1937 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ ಶಿಪ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಟೇ ಗಾರ್ನೆಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1937 |style="font-style:Italic" | ಸೋಲ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೀ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಹೆನ್ರಿ ಹ್ಯಾತ್ ವೇ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1945 |style="font-style:Italic" | ಒ ಕೋರ್ಟಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಲೂಯಿಜ್ ದೆ ಬರೋಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಒ ಕೋರ್ಟಿಕೊ | ಅಲುಯಿಸ್ ಅಜೆವೆಡೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1947 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ ಗರ್ಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಸೀ ಕ್ರೀಡೆಗಳು | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲ್ಯಾಮಂಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1949 |style="font-style:Italic" | ಅ ಎಸ್ಗ್ರಾವ ಇಸೋರ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಯುರಿಡೆಸ್ ರಾಮೊಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಅ ಎಸ್ಕ್ರಾವ ಇಸೋರ | ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಗೈಮ್ಯಾರೇಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1953 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಪಾರ್ಟ್ಯಾಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | &nbsp; | ರಿಕಾರ್ಡೊ ಫ್ರೆಡಾ | &nbsp; | {{FRA}}, {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1957 |style="font-style:Italic" | ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ರೌಲ್ ವಾಲ್ಷ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ರಾಬರ್ಟ್ ಪೆನ್ ವರೇನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1958 |style="font-style:Italic" | ಟ್ಯಮಾಂಗೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜಾನ್ ಬೆರ್ರಿ | &nbsp; | {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1960 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕುಬ್ರಿಕ್ | ಕಿರ್ಕ್ ಡ್ಪ್ಗ್ಲಾಸ್ | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1960 |style="font-style:Italic" | ಗಿಸ್ಪೆ ವೆನ್ಡುಟು ಡೈ ಫ್ರಾಟೆಲಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಇರ್ವಿಂಗ್ ರಾಪರ್, ಲುಸಿನೊ ರಿಸ್ಸಿ | &nbsp; | {{Italy}}, {{YUG}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1962 |style="font-style:Italic" | Il ಫಿಗ್ಲಿಯೊ ದಿ ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ | ಸರ್ಗಿಯೋ ಕಾರ್ಬಸಿ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1964 |style="font-style:Italic" | ಗಂಗಾ ಜುಂಬಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಕಾರ್ಲಾಸ್ ಡೈಗ್ಯೀಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1965 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಕೇಸ್ ಡೆ ಐ'ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗೆಜಾ ವಾನ್ ರಾದ್ವ್ಯಾನಿ | &nbsp; | {{FRA}}, {{Italy}}, {{FRG}}, {{YUG}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1967 |style="font-style:Italic" | ಸಿಮರಾನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಸರ್ಗಿಯೊ ಗಿರಾಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1969 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವೈಮದಾ |style="font-style:Italic" | ಬರ್ನ್! | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗಿಲ್ಲೊ ಪಾಂಟೆಕೊರ್ವೊ [[ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]]. | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1969 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಜೆ. ಬೈಬರ್ ಮನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1971 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಕಿನ್ ಗೇಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗಾರ್ನರ್‌ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1974 |style="font-style:Italic" | ? |style="font-style:Italic" | ಸೋಲ್ ಇನ್ ದಿ ಐ | &nbsp; | &nbsp; | ಜೊಜಿಮೊ ಬುಲ್ಬುಲ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ಎಲ್ ಒಟ್ರೊ ಫ್ರಾಂಸಿಸ್ಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಸರ್ಗಿಯೊ ಗಿರಾಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಫೈಟ್ ಅಗ್ಯೇನ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ರಾಲಿಂಗ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ಮ್ಯಾಂಡಿಗೋ |style="font-style:Italic" | &nbsp; |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕ್ರಿಯೆ | ರಿಚರ್ಡ್ ಫ್ಲೆಸ್ಚರ್ | &nbsp; | {{USA}} |style="font-style:Italic" | ಮ್ಯಾಂಡಿಗೋ | ಕೈಲೆ ಆನ್ ಸ್ಟಾಟ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ಸೆನಾ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪರ್ | &nbsp; ನಾಟಕ | ಟಾಮಸ್ ಗಟೀರ್ಜ್ ಅಲೇಯ | &nbsp; | {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಸಿಕಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ಹಾಸ್ಯ | ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಡೈಗ್ಯೂಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಮೆಮೊರೈಸ್ ಡೊ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಟೊ ಡೆ ಡೈಮ್ಯಾಂಟಿಯಾ | ಜೊವೊ ಫೆಲಿಸಿಯೋ ಡಾಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ಸೆನಾ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪರ್ | &nbsp; | &nbsp; | ಟಾಮಸ್ ಗಟೈರೆಜ್ | &nbsp; | {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಅಲ್ ಆಡಮ್ಸನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಇಸೌರಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (TV ಸರಣಿ) | &nbsp; | ಗಿಲ್ಬರ್ಟೊ ಬ್ರಾಗಾ | &nbsp; | {{BRA}} | ಅ ಎಸ್ಕ್ರಾವ ಇಸೋರ | ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಗೈಮ್ಯಾರೇಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ರೂಟ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (TV ಸರಣಿ) | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಾಮ್ಸ್ಕಿ, ಎರ್ಮಾನ್, ಗ್ರೀನೆ ಅಟ್ ಮೋಸೆಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | [[Roots: The Saga of an American Family]] | ಅಲೆಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಲೆ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ಒ ಕೊರ್ಟಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ರಾಮಲ್ಹೊ Jr. | &nbsp; | {{BRA}} | ಒ ಕೊರ್ಟಿಕೊ | ಅಲುಸಿಯು ಅಜೆವೆಡೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಓಲ್ದ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಬ್ಲಾಸ್ ಫೆಮರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1978 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜುರ್ಗೆನ್ ಗೊಸ್ಲರ್r | &nbsp; | {{GER}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1978 |style="font-style:Italic" | ಸೆಡೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆಸ್ಮನ್ ಸೆಂಬೇನ್ | &nbsp; | {{SEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1979 |style="font-style:Italic" | ಮಲೌಲಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಸರ್ಗಿಯೋ ಗಿರಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1981 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡೇವಿಡ್: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವೆಸ್ಸೇಸ್ ರೆಬೆಲಿಯನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಲಾಥನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1984 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವಿಲೊಂಬೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ಪ್ರಕಾರ! | ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಡೈಗ್ಯೂಸ್ | &nbsp; | {{BRA}}, {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1984 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್ : ಸೊಲೊಮಾನ್ ನಾರ್ಥ ಅಪ್'ಸ್ ಒಡಿಸ್ಸೆ(ಅಕಾ ಹಾಲ್ಫ್ ಸ್ಲೇವ್, ಹಾಲ್ಫ್ ಫ್ರೀ) |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗೊರ್ಡನ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಲೊ ಪಾಟರ್, ಸಮ್-ಆರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಚಿಕೊ ರೇ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ವಾಲ್ಟರ್ ಲಿಮಾ ಜೂನಿಯರ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | ಸೆಸಿಲಿಯಾ ಮಿಯರ್ಲೆಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್: ಎಕ್ಸ್ ಪಿರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಫ್ರೀಡಮ್: ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಫೋರ್ಟೆನ್ಸ್ ಮಿಷಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಬ್ಯಾರಿ ಕ್ರೇನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಸ್ಯಾಮ್-ಆರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ವೈಟ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಲಿನೊ ಬ್ರೊಕಾ | &nbsp; | {{PHI}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಚೈವೆ ಬಿಯಾಂಚೆ: ವಿಲೆನ್ಜಾ ಇನ್ ಅಮೇಜೊನಿಯಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಸಾಹಸ, ನಾಟಕ, ಹಾರರ್ | ಮರಿಯೋ ಗ್ರಾರಿಜೊ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1986 |style="font-style:Italic" | ಸರೌನಿಯಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ | ಮೆಡ್ ಹೊಂಡೊ | &nbsp; | {{MRT}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1987 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಲಾಥನ್ | ಅವೆರಿ ಬ್ರೋಕ್ಸ್ | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅಬಾಲಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ವಾಲ್ಟರ್ ಅವ್ಯಾನ್ಸಿನಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅಬಾಲಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಜೊಜಿಮೊ ಬುಲ್ಬುಲ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಆಕ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಮರಿಯಾ ಏಂಜಲಿಕಾ ಲೆಮೊಸ್, ಮ್ಯಾರ್ಸಿಯ ಮೆರ್ಲೆಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ನಾಟಲ್ ಡಾ ಪೊರ್ಟೆಲಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಪೌಲೊ ಸ್ಯಾರಾಸೆನಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್ : ಕೇರ್ ಗೀವರ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಅಂಡ್ ಎಲ್ಡರ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ವಿಲಿಯಂ ಹಂಪ್ಟ್ಮನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1989 |style="font-style:Italic" | ಒ ನೀಗ್ರೋ ನೊ ಬ್ರಾಸಿಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಲೂಸಿಯಾ ಮುರಾಡ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1989 |style="font-style:Italic" | ಮೆಸ್ಟಿಜೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮರಿಯೋ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ | &nbsp; | {{VEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1990 |style="font-style:Italic" | ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ : ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ರೆಸಿ - ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ರೈಲ್ ರೋಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆರ್ ಲ್ಯಾಂಡೊ ಬ್ಯಾಗ್ ವೆಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1991 |style="font-style:Italic" | ಡಾಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಸ್ಟ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಹಾಸ್ಯ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ | ಜೂಲಿ ಡ್ಯಾಷ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1992 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ರುಂಬಾ ದೆ ಪಾಪಾ ಮಾಂಟೆರೊ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ರುಂಬಾ ಆಫ್ ಪಾಪಾ ಮಾಂಟೆರೊ | &nbsp; | ಸಂಗೀತ | ಆಕ್ಟೇವಿಯೊ ಕೊರ್ಟಾಜರ್r | &nbsp; | {{flag|Martinique}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1993 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಯಾನ್ಕೊಫಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಹೈಲೆ ಗೆರಿಮಾ | &nbsp; | {{USA}}, {{GHA}}, {{flag|Burkina Faso}}, {{UK}}, {{GER}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1993 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಯಾಂಡೊಂಬೆ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಾಫೆಲ್ ಡೆಜೆನಿಯೋ | &nbsp; | {{URU}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1994 |style="font-style:Italic" | ಫೆಡ್ರಿಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್: ವೆನ್ ದಿ ಲಯನ್ ರೋಟ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆರ್ಲೆಂಡೊ ಬ್ಯಾಗ್ ವೆಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ? |style="font-style:Italic" | ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಫೇವಿಯೋ ಲಿಂಡ್ರೋ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ಅಸೈನ್ ಟಾಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಫ್ರಾಂಕಾಯ್ಸ್ ವೊಕೊಚೆ | &nbsp; | {{SEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಜಾನ್ ಡಿಗನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1996 |style="font-style:Italic" | ನೈಟ್ ಜಾನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ನೆಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1996 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1997 |style="font-style:Italic" | ಅಮಿಸ್ಟ್ಯಾಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್|ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್‌]] | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1997 |style="font-style:Italic" | ಥ್ರೂ ದಿ ಡೋರ್ ಆಫ್ ನೋ ರಿಟನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಷಿರಿಕಿಯನಾ ಐನಾ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಬಿಲವ್ಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ ಜೊನಥಾನ್ ಡೆಮ್ಮೆ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; ಟೊನಿ ಮಾರಿಸನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ: ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಜರ್ನಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ನೊಲ್ಯಾಂಡ್ ವಾಕರ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಅ ಸನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; '''ಶಾರ್ಟ್‌''' | ಐತಿಹಾಸಿಕ | ಅಲ್ರಿಕ್ ರಿಲೆ | &nbsp; | {{UK}} |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಒಲಾವುದಾ ಎಕ್ವೈನೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1999 |style="font-style:Italic" | ಅ ಸ್ಲೇವ್ ಆಫ್ ಲವ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜಾನ್ ಬೇಡನ್ ಹಾರ್ಸ್ಟ್ | &nbsp; | {{SAF}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಲಾಸ್ ಪ್ಯಾಲೆನ್ ಕ್ವೇರೊಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಸಿದಿಕಿ ಬಕಾಬಾ, ಬ್ಲೈಸೆ ಜೆಹೊಯಾ | &nbsp; | {{flag|Colombia}}, {{flag|Cote d'Ivoire}}, {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಅಡನ್ಗ್ ಮನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಾಜರ್ ಗ್ನೋನಾ ಎಮ್'ಬಾಲಾ | &nbsp; | {{flag|Cote d'Ivoire}}, {{SUI}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಮಿಡಲ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಗೈ ಡೆಸ್ಲಾರೀರ್ಸ್ | &nbsp; | {{flag|Martinique}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಏಜ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಸ್ಟೀವನ್ ಜೆ. ಆಂಡರ್ಸನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2004 |style="font-style:Italic" | C.S.A.: ದಿ ಕಾನ್ ಫೆಡರೇಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಹಾಸ್ಯ, ನಾಟಕ, ಗ್ಯೂರ್ರೆ | ಕೆವಿನ್ ವಿಲ್ ಮಾಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | 500 ಇಯರ್ಸ್ ಲೇಟರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಒವೆನ್' ಅಲಿಕ್ ಷಹದಾಹ್ | &nbsp; | {{UK}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವಾಂಟೊ ವೇಲ್ ಔ ಇ ಪಾರ್ ಕ್ವಿಲೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಸರ್ಜಿಯೋ ಬಿಯಾಂಚಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ವಿಲಿಯಂ ಆರ್. ಗ್ರಾಂಟ್ ಮಾರ್ಗನ್‌ ಫ್ರೀಮನ್‌ | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಚೈನ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಡೆತ್ ಬಿಫೋರ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ವಿಕೋರೀಯಾ ಚಿಕಾನ, ವಿಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮಿನ, ವಿಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮಿನಾ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಹೌ ಟು ಮೇಕ್ ಅ ಮಿಲಿಯನ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯೂಲ್ಸ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಸುಗಾರ್ ಡೈನಾಸ್ಟಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2006 |style="font-style:Italic" | ಅಮೇಸಿಂಗ್ ಗ್ರೇಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೈಕಲ್‌ ಆಪ್ಟೆಡ್‌ | &nbsp; | {{UK}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2006 |style="font-style:Italic" | ಮಾಡ್ರನ್ ಡೇ-ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಟ್ರೇಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ರೋಮಾಂಚಕ | ಮಾರ್ಕೊ ಕ್ರೆಜ್ ಪೈಂಟರ್ | &nbsp; | {{GER}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಮ್: ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ | ಅನಿಮೇಷನ್ | ಕೆನ್ ಜಕೋಬ್ಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಚೈಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ವಿತ್ ರಾಗೆ ಒಮಾರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ರಿಚರ್ಡ್ ಅಲ್ವಿನ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2008 |style="font-style:Italic" | ಲೆಸ್ ಎಸ್ಕ್ಲೇವ್ಸ್ ಅಬ್ಲೀಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಆಂತೋನಿ ವಿಟ್ಕಿನೆ | &nbsp; | {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಮಾಡ್ರನ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಟಿನಾ ಡೇವಿಸ್, ಥಾಮಸ್ ರಾಬ್ ಸಮ್ | &nbsp; | {{NOR}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಪಂಕ್ಚರ್ಡ್ ಹೋಪ್: ಅ ಸ್ಟೋರಿ ಅಬೌಟ್ ಟ್ರೊಕೊಸಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಯಂಗ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಟುಡೇಸ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಬ್ರೂನೊ ಪಿಸ್ಚಿಟ್ಟ | &nbsp; | {{CAN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಲೆ ಡೈಬಲ್ ನಾಯ್ರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಚಿತ್ರ, ಬಯೋಪಿಕ್ | ಕ್ಲೌಡೆ ರಿಬ್ಬೆ | ಸ್ಟ್ಯಾನಿ ಕೊಪೆಟ್, ಅಮ್ ಸಿಸೇರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್-ಫ್ಲೋರಾ ಪ್ರಾಕ್ಸೊ | {{flag|Guadeloupe}} |style="font-style:Italic" | ಲೆ ಡೈಬಲ್ ನಾಯ್ರ್ | ಕ್ಲೌಡೆ ರಿಬ್ಬೆ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್- ಟ್ರೈಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅರ್ಸೊನಿಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಟೆಟ್ಚೆನಾ ಬೆಲಾಗ್ಜೆ | &nbsp; | {{flag|Quebec}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ಅಟ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ನೆಕ್ರೊ, ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಿಂಗ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2012 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಬೈ ಅನದರ್ ನೇಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಸ್ಯಾಮ್ಯೂವಲ್ ಡಿ. ಪೊಲಾರ್ಡ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |} {{Articles of the Universal Declaration of Human Rights}} {{Discrimination}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == === ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖ === * ಬ್ಯಾಲೆಸ್, ಕೆವಿನ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್:ನ್ಯೂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ'' (1999) * ಕ್ಯಾಂಪಬೆಲ್, ಗ್ವೆನ್, ಸೂಸೇನ್ ಮಿರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸಿ.ಮಿಲ್ಲರ್, eds. ''ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ. '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1: ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ವಲ್ಡ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಮೆಡಿವಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ; ''ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ. '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 2: ದಿ ಮಾಡ್ರನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' (2007) * ಡೇವಿಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್. ''ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1770-1823'' (1999) * ಡೇವಿಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್. ''ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಕಲ್ಚರ್'' (1988) * ಡ್ರೆಸ್ಚರ್, ಸೆಮೌರ್. ''ಅಬಾಲಿಷನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಅಂಟಿ ಸ್ಲೇವರಿ'' (2009) ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ಮೂಲನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. * ಫಿಂಕೆಲ್ಮೆನ್, ಪೌಲ್, ed. ''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' (1999) * ಲಾಲ್, ಕೆ. ಎಸ್. ''[http://www.voi.org/books/mssmi/ ಮುಸ್ಲೀಂ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇನ್ ಮಿಡಿವಲ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512073030/http://voi.org/books/mssmi/ |date=2008-05-12 }}'' (1994) ISBN 81-85689-67-9 * ಗೊರ್ಡನ್, ಎಮ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಅರಬ್ ವಲ್ಡ್'' (1989) * ಗ್ರೀನೆ, ಜಾಕ್ವೆಲೈನ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಮೆಸೊಪೊಟೆಮಿಯ'', (2001), ISBN 0-531-16538-8 * ಮೀರ್ಸ್, ಸೂಸೇನ್ ಮತ್ತು ಇಗರ್ ಕೊಪಿಟಫ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ: ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಅಂತ್ರಪಾಲಜಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ '' (1979) * ಮಾರ್ಗನ್, ಕೆನೀತ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈಯರ್: ಫ್ರಮ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟು ಅಮೇರಿಕ'' (2008) * ಪೊಸ್ಟ್ ಮಾ, ಜೊಹಾನ್ಸ್. ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್'', (2003) * ರಾಡ್ರಿಗೆಸ್, ಜುನಿಸ್ ಪಿ. - ಸಂಪಾದಕರು, ''ದಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ವಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' (1997) * ರಾಡ್ರಿಗ್ಯೂಜ್, ಜುನಿಸ್ ಪಿ. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್: ಅ ಸೋಷಿಯಲ್, ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ'' (2007) * ಶೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾರ್ಲ್-ಹೆನ್ಜ್ ''ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಬಾಂಡೇಜ್: ಅ ಸೋಷಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಕೊಸೈಟಿ ಅಟ್ ದಿ ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಗುದ್ ಹೋಪ್, 1652–1813'' (1994) * ವಿಲಿಯಂ ಲಿನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಮನ್, ''ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಮನ್ ಅಂಟಿಕ್ವಿಟಿ'' (1955), ISBN 0-87169-040-3 ;ಉಲ್ಲೇಖಿಸದ ಮೂಲಗಳು * ಹೊಗೆನ್ ಡಾರ್ನ್, ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಮರಿಯನ್:ದಿ ಶೆಲ್ ಮನಿ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಸರಣಿಗಳು 49, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, 1986. * ''ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ರೀಡರ್'', ಸಂಪಾದಕರು - ಬೈ ರಿಗಾಸ್ ಡೊಗ್ಯಾನಿಸ್, ಗ್ಯಾಡ್ ಹೆಮನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾಲ್ವಿನ್, ರೂಟ್ ಲೆಡ್ಜ್ 2003 ;ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು * ಬರ್ಲಿನ್, ಇರಾ. ''ಮೆನಿ ತೌಸೆಂಡ್ಸ್ ಗಾನ್: ದಿ ಫ್ಸ್ಟ್ ಟು ಸೆಂಚ್ಯುರೀಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ'' (1999),ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮನ್, ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಎ. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಬೈ ಅನದರ್ ನೇಮ್: ದಿ ರಿ-ಎನ್ ಸ್ಲೇವ್ಮೆಂತ್ ಆಫ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಟು ವಲ್ಡ್ ವಾರ್ II'' ಡಬಲ್ ಡೇ (2008 ರ ಮಾರ್ಚ್ 23), ISBN 0-385-50625-2 ISBN 978-0-385-50625-0 * ಬೋಲ್ಸ್, ಜಾನ್. ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸದರ್ನರ್ಸ್: 1619–1869'' (1983) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಮೀಕ್ಷೆ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=25779117 ಎಂಗರ್ಮನ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಎಲ್. ''ಟರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್: ಸ್ಲೇವರಿ, ಸರ್ಫ್ ಡಮ್, ಅಂಡ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್'' (1999)] * ಗೆನೊವೀಸ್ ಯುಗೆನೆ ಡಿ. ''ರೋಲ್, ಜೊರ್ಡನ್ ರೋಲ್'' (1974), ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಧ್ಯಾಯನ ** ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆಚ್.ಕಿಂಗ್, "ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಸೌತ್", ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' 29 (1977), 117–31, ಗೆನೊವೆಸೆಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=5002427959 ಎಸ್ಕಾಟ್,ಪೌಲ್ ಡಿ. "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525054957/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5002427959 |date=2012-05-25 }}[http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=5002427959 ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಟಾಕ್ ಧೇರ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್" ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸದರನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ'', ವಾಲ್ಯೂಮ್ 67, 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525054957/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5002427959 |date=2012-05-25 }} * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=6641514 ಪ್ಯಾರಿಶ್, ಪೀಟರ್ ಜೆ. ''ಸ್ಲೇವರಿ: ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್ಸ್'' (1989)] * ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಅಲ್ರಿಚ್ ಬಿ. ''ಅಮೇರಿಕನ್ ನೀಗ್ರೋ ಸ್ಲೇವರಿ :ಅ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ದಿ ಸಪ್ಲೈ, ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೇಬರ್ ಆಸ್ ಡಿಟರ್ಮೈಂಡ್ ಬೈ ದಿ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ರೆಜಿಮ್'' (1918; ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ರಿಪ್ರಿಂಟ್1966), ಸದರ್ನ್ ವೈಟ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ * ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಅಲ್ರಿಚ್ ಬಿ. ''ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೇಬರ್ ಇನ್ ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್'' (1929) * ಸೆಲೆರ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಆಲ್ಬಾಮ'' (1950). * ಸಿಡ್ನರ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಒ '' (1933 * ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್, ಕೆನೀತ್ ಎಮ್. ''ದಿ ಪೆಕ್ಯೂಲಿಯರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್: ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಆಂಟೆ-ಬೆಲ್ಲುಮ್ ಸೌತ್'' (1956), ಯು ಬಿ ಫಿಲಿಪ್ಪ್ ರ ಖಂಡನ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=105900244 ವರೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಮೈಕೆಲ್. ][http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=105900244 ''ಫೈನಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್: ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್, ದಿ ಅಬಾಲಿಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ಥರ್ಟೀನ್ತ್ ಅಮೆಂಡ್ಮೆಂಟ್'' (2001)] * ವೇನ್ ಸ್ಟೀನ್, ಅಲೇನ್, ಫ್ರಾಂಕ್ ಓ. ಗ್ಯಾಟೆಲ್, ಮತ್ತು ಲೆವಿಸ್ ಸ್ಯಾರಸೊನ್ - ಸಂಪಾದಕರು, ''ಅಮೇರಿಕನ್ ನೀಗ್ರೋ ಸ್ಲೇವರಿ: ಅ ಮಾಡ್ರನ್ ರೀಡರ್'', ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ. (1978) * ಮಿಂಟ್ಜ್, ಎಸ್. ''[http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm ಸ್ಲೇವರಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮಿತ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |date=2006-11-06 }}'', ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ;ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಎರಾ * ಜೆಸ್ಸೆ ಸೇಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಯೋರ ಕ್ಯಾಸ್ಟನ್, ''ಎನ್ ಸ್ಲೇವಡ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಡೇ ಸ್ಲೇವರಿ'', ಪಾಲ್ಗ್ರೇವ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿಲ್ಲನ್, 2008 ISBN 978-1-4039-7493-8 * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ದೆರ್ ಲಿಂಡನ್, ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಲುಕ್ಯಾಸಿನ್, ''ಫ್ರೀ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್''. ಅಮ್ ಸ್ಟರ್ಡಮ್: ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, 1993 * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್, ''ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಅ ಕಾಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಆಫ್ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್: ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಬೇಟ್ಸ್'', ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ಪೋರ್ಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರ್: ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 1999. 400 ಪುಟಗಳು. * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಸೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ಲಿಂಡನ್ - ಸಂಪಾದಕರು, ''ಫ್ರೀ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಫೀ ಲೇಬರ್: ದಿ ಡಿಬೇಟ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್'', ಬೆರ್ನ್: ಪೀಟರ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಎಜಿ, 1997. 600 ಪುಟಗಳು. ಈ ಸಂಪುಟ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್ ನ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್. '' ''ನ್ಯೂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೇಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ'', ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2004, ISBN 0-520-24384-6 * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್(ಸಂಪಾದಕರು), ''ಅಂಡರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' ''ಅ ರೀಡರ್'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2005, ISBN 0-520-24507-5freak * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಎಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಹೌ ವಿ ಫ್ರೀ ಟುಡೇಸ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2007, ISBN 978-0-520-25470-1. * ಮೆಂಡೆ ನ್ಯಾಜರ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮಿನ್ ಲೆವಿಸ್, ''ಸ್ಲೇವ್:ಮೈ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ'', ISBN 1-58648-212-2. ಮೆಂಡೆ ಈಸ್ ಅ ನ್ಯುಬಾ, ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ಡ್ ಅಟ್ 12 ಇಯರ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್. 2003 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಸಿಲಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. * ಗ್ಯಾರಿ ಕ್ರೈಗ್, ಅಲೈನ್ ಗೌಸ್, ಮಿಕ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಕ್ಲಾರ ಕ್ರಿವ್ಯಾಂಕೋವ ಮತ್ತು ಏಡನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೇಡ್ (2007). [http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ UK: ಒವರ್ ವ್ಯೂ ಅಂಡ್ ಕೀ ಇಷ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614012656/http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf |date=2007-06-14 }}, ಜೋಸೆಫ್ ರೌನ್ ಟ್ರೀ ಫೌಂಡೇಷನ್. ISBN 978-1-85935-573-2. * [http://www.somalymamfoundation.org/ ಸೊಮ್ಲೆ ಮ್ಯಾಮ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons}} {{Wiktionary}} {{Wikiquote}} ;ಐತಿಹಾಸಿಕ * [http://www.loc.gov/rr/program/bib/slavery/ ಸ್ಲೇವರಿ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಗೈಡ್, ಫ್ರಮ್ ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್] * [http://www.africanholocaust.net/ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್] * [http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html ಎಮೊರಿ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718224733/http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html |date=2011-07-18 }} * [http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm ಸ್ಲೇವರಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ಸ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |date=2006-11-06 }} * [http://www.pdavis.nl/Background.htm#WAS ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಾನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್] * [http://www.pbs.org/wnet/slavery/ ಸ್ಲೇವರಿ – PBS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006014112/http://www.pbs.org/wnet/slavery/ |date=2009-10-06 }} * [http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ ಅಂಡರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326073920/http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ |date=2010-03-26 }} * [http://www.history.com/topics/slavery ಸ್ಲೇವರಿ] * [http://www.slaverymuseum.co.uk/ ಸ್ಲೇವರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316161536/http://www.slaverymuseum.co.uk/ |date=2012-03-16 }}[http://www.slaverymuseum.co.uk/ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316161536/http://www.slaverymuseum.co.uk/ |date=2012-03-16 }} * [https://web.archive.org/web/20110623032240/http://www.thefirstpost.co.uk/8337,news-comment,news-politics,modern-slavery ಮಾಡ್ರನ್ ಸ್ಲೇವರಿ] - ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಬೈ''ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಪೋಸ್ಟ್'' * [http://www.memoirestbarth/EN/ ಮೆಮೊರಿ ಸೆಂಟ್ ಬಾರ್ತ್(ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ, ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಧೆರ್ ಅಬಾಲಿಷನ್)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಕಮಿಟಿ ಡಿ ಲೈಸನ್ ಎಟ್ ಡಿಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಡೆಸ್ ಸೋರ್ಸಸ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ಯೂಸ್. {{Racism topics|state=collapsed}} {{Particular human rights}} {{Commonscat|Slavery}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾನವಿಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾಗುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಮಿಕ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಲಾಮಗಿರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ದುರುಪಯೋಗ]] 7c2zs7daupgsp1m9fne6f33u4fo6bh2 0 30354 1370920 1344690 2026-03-31T04:22:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370920 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = A trident outside Gavigangadareswara temple in Bangalore.jpg | alt = | caption = ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಶಿವನ ತ್ರಿಶೂಲದ ದೃಶ್ಯ. | map_type = India Bengaluru | map_caption = Location within Bengaluru | coordinates = {{coord|12|56|53.5|N|77|33|46.8|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[India]] | state = [[Karnataka]] | district = [[Bengaluru]] | locale = Gavipura | elevation_m = | deity = [[Shiva]] as Gavi Gangadhareshwara | festivals= [[Maha Shivaratri]], [[Makara Sankranti]] | architecture = [[:en:Indian rock-cut architecture|ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = 16th century CE | creator = | website = }} '''ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ''' ಅಥವಾ ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ, [[:en:Indian rock-cut architecture|ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ]] ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಗವಿಪುರ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿಗೂಢ ಕಲ್ಲಿನ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನಿಖರವಾದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[:en: Kempe Gowda I|ಒಂದನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|last1=Shastry|first1=Vyasa|title=The mysteries of Bengaluru’s famed Gavi Gangadhareshwara temple|url=http://www.livemint.com/Sundayapp/X3uvXrojiRaPr31fhf6IQI/The-mysteries-of-Bengalurus-famed-Gavi-Gangadhareshwara-tem.html|work=Livemint|access-date=2 March 2017|date=25 February 2017}}</ref> ==ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು [[ಶಿವ]] ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವೈದಿಕ ಕಾಲ|ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] [[ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರದ್ವಾಜ]] ಮುನಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಸಾ.ಶ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ|ಕೆಂಪೇಗೌಡರು]] ನವೀಕರಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[:en: Rama Raya|ರಾಮರಾಯನಿಂದ]] ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗವಿ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ==ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಗವಿಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಏಕಶಿಲಾ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳವು ಹಲವಾರು ಏಕಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ: [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ದೈತ್ಯ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಎರಡು [[ಗ್ರಾನೈಟ್]] [[ಕಂಬ|ಕಂಬಗಳು]] ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ [[ನಂದಿ|ನಂದಿಯ]] ಹಲವಾರು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಸ್ತಂಭಗಳು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಡಮರು]], [[ತ್ರಿಶೂಲ]] ಮತ್ತು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾ.ಶ. ೧೭೯೨ ರ ಮೇ ೧ ರಂದು ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಡೇನಿಯಲ್ ಸಹೋದರರು ರಚಿಸಿದ ಎರಡು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ದೇವಾಲಯವು ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ==ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗಿನ ದೇವತೆಗಳು== ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರನ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [[:en:Parvati Devi|ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ]] * [[:en:Vinayaka|ವಿನಾಯಕ]] * [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] * [[ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿ]] * [[ಭಾರದ್ವಾಜ |ಭಾರದ್ವಾಜ ಮುನಿ]] * [[:en:Chandikeswara|ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ]] * [[:en:Uma Maheswara|ಉಮಾ ಮಹೇಶ್ವರ]] * ವಲ್ಲಭ ಗಣಪತಿ * [[:en:Durga Devi|ದುರ್ಗಾ ದೇವಿ]] * [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿದೇವ]] * [[ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು]] * [[:en:Dakshinamurthy|ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]] * [[ಕಾಳಭೈರವ]] * [[ವೀರಭದ್ರ]] * [[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ]] * [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ]] * [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] * [[ಆಂಜನೇಯ]] * [[ಮಹಾಗಣಪತಿ]] * [[ವಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ದೇವಸೇನಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ * [[ನವಗ್ರಹಗಳು]] ==ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷ ಅಂಶಗಳು== ===ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗಿರುವ [[:en: Agnimurthi|ಅಗ್ನಿಮೂರ್ತಿಯ]] ವಿಗ್ರಹವು ಎರಡು ತಲೆಗಳು, ಏಳು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯು [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣಿನ]] ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.templenet.com/Karnataka/gavigang.html |title=Gavi Gangadhareshwara Temple at Bangalore(Karnataka) |access-date=2006-09-13 }}</ref> ===ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರಕಾಶ=== [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ|ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ಸಂಜೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನಂದಿಯ ಕೊಂಬುಗಳ ನಡುವಿನ ಕಮಾನಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ [[ಶಿವಲಿಂಗ|ಶಿವಲಿಂಗದ]] ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/652565/a-stellar-wonder.html|title=A stellar wonder|date=2018-01-08|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2019-08-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.iiacd.org/projects/vernacular/gg_temple.html|title=IIACD {{!}} Gavi Gangadhareshwara Cave Temple and Vernacular Dwellings of Gavipuram: A Pilot Study|website=www.iiacd.org|access-date=2019-08-05}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_095_11_1632_1636_0.pdf |title=Astronomical Significance of the Gavi Gangadhareshwara temple in Bangalore |publisher=Current Science, Vol.95, No. 11, 10 December 2008. |access-date=2010-06-18 |archive-date=2014-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116112701/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_095_11_1632_1636_0.pdf |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನದಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಈ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ರಚನೆಗಳು, [[:en: Thomas Daniell |ಥಾಮಸ್ ಡೇನಿಯಲ್]] ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ, ದೇವಾಲಯವು ಕಡಿಮೆ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸೂರ್ಯನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಜನವರಿ ೧೩ ರಿಂದ ೧೬ ರವರೆಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨ ರವರೆಗೆ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸುರಂಗ== [[ಕಾಶಿ|ಕಾಶಿಗೆ]] ಹೋಗುವ [[ಸುರಂಗ|ಸುರಂಗವಿದೆ]] ಎಂದು ಜನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಶಾಂತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ==ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇವಾಲಯ== ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೬೧ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Gavi Gangadhareshwara Temple, Bangalore|url=http://www.bengaloorutourism.com/gavi-gangadhareshwara-temple.php}}</ref> ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery widths="250px" perrow="3"> File:GGTemple4.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ. File:GGTemple1.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ File:GGTemple2.jpg|ಏಕಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳ. File:GGTemple3.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟ. File:GGTemple5.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ </gallery> ==ವಿಂಟೇಜ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು== ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <gallery widths="250px" perrow="3"> File:Oriental Scenery Part 5 Fig 18.jpg|೧೭೯೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Thomas Daniell|ಥಾಮಸ್ ಡೇನಿಯಲ್]] ದೇವಾಲಯದ ಚಿತ್ರಕಲೆ. File:A Moorish mosque at Bangalore.jpg|೧೮೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[:en:James Hunter (military artist)|ಜೇಮ್ಸ್ ಹಂಟರ್ (ಮಿಲಿಟರಿ ಕಲಾವಿದ)|ಜೇಮ್ಸ್ ಹಂಟರ್]] ದೇವಾಲಯದ ಚಿತ್ರಕಲೆ. File:Oriental Scenery Part 5 Fig 17.jpg|೧೭೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಹರರಾಯನ ಗುಡ್ಡದ (ಬೆಟ್ಟದ) ಮೇಲೆ ಹರಿಹರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣ. File:View from the Hepern House, Bangalore (Campbell, 1839).jpg|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೆಪರ್ನ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನೋಟ (ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ೧೮೩೯). File:The Umbrella Temple, Bangalore - J B MacGeorge, 1917.jpg|೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಜೆ ಬಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ "ದಿ ಅಂಬ್ರೆಲಾ ಟೆಂಪಲ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ. </gallery> ==ಹತ್ತಿರದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು== * ಗೋಸಾಯಿ ಮಠ * ಯೋಗಿ ಬಿಜೆಟಿ [[:en:Narayan Maharaj|ನಾರಾಯಣ್ ಮಹಾರಾಜ್]] ಅವರ ಸಮಾಧಿ - ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. * ಶ್ರೀ ಬಂಡೆ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Bhaja Caves|ಭಾಜಾ ಗುಹೆಗಳು]] * [[:en:Varaha Cave Temple|ವರಾಹ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ]] * [[:en:Undavalli caves|ಉಂಡವಳ್ಳಿ ಗುಹೆಗಳು]] * [[:en:Badami Cave Temples|ಬಾದಾಮಿ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಗಳು]] * [[:en:Nellitheertha Cave Temple|ನೆಲ್ಲಿತೀರ್ಥ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ]] * [[:en:Pandavleni Caves|ಪಾಂಡವಲೇನಿ ಗುಹೆಗಳು]] * [[:en:Karla Caves|ಕಾರ್ಲಾ ಗುಹೆಗಳು]] * [[:en:Elephanta Caves|ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆಗಳು]] * [[:en:Indian rock-cut architecture|ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] * [[:en:Hulimavu cave temple|ಹುಳಿಮಾವು ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ== * {{Cite book|title=Indian Temple Architecture: Form and Transformation|last=Hardy|first=Adam|isbn=8170173124|location=New Delhi}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://bangaloretourism.org/bangalore-Gavi-Gangadeshwara-Cave-Temple.php Gavi Gangadhareshwara - BangaloreTourism.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065548/http://bangaloretourism.org/bangalore-Gavi-Gangadeshwara-Cave-Temple.php |date=2016-03-04 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ]] 2lt9e6iyvs163nec560ypuq3u797kzf 0 32717 1370943 1345703 2026-03-31T08:10:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370943 wikitext text/x-wiki [[File:Indischer Maler um 1680 001.jpg|thumb|right|upright=1.1|ಗೌರಿ ರಾಗಿಣಿ, ಸಿ. ೧೬೮೦ 1680]] '''ಗೌರಿ''' [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ]] ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗ.ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಪವಿತ್ರ ಭಾಗವಾದ ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ (SGGS.) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಪ್ರತಿ ರಾಗವೂ ಒಂದು ಸಿದ್ದ ಚೌಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತೀ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರಗಳು,ಸ್ವರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ,ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಇವುಗಳು ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್ ದಲ್ಲಿ ೩೧ ರಾಗಗಳ ರಚನೆಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಗವು ೨೪ನೆಯದು.. ಗೌರಿ ರಾಗವು ಶ್ರೀ ರಾಗ ದ ಒಂದು ರಾಗಿಣಿ (ಉಪಭಾಗ)ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಇದು ರಾಗಮಾಲ ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಶರತ್ಕಾಲದ ಸಂಜೆ ರಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ಚಿಂತನಶೀಲ ಆಗಿದೆ. ಗೌರಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇವೆ. ಗೌರಿ ರಾಗವನ್ನು ಗುರು ನಾನಕ್, ಗುರು ಅಮರ್ ದಾಸ್, ಗುರು ರಾಮ್ ದಾಸ್, ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದುರ್ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗೌರಿನ ರಾಗದ ಹಲವು ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.ಗೌರಿ ಚೇತಿ,, ಗೌರಿ ಬೈರ್ಗನ್ an, ಗೌರಿ ದೀಪಕಿ, ಗೌರಿ ಪೂರ್ವಿ ದೀಪಕಿ,, ಗೌರಿ-ಮಾಜ್, ಗೌರಿ ಮಾಳವ, ಗೌರಿ ಮಾಲಾ, ಗೌರಿ ಸೋರತ್, ಗೌರಿ ದಖ್ಖನಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು. * ಆರೋಹ್ : ಸ ಗ ಮ ಧಾ ನಿ ಸ * ಅವರೊಹ್ :ಸ,ನಿ ಧ ಮ,ಪ,ಧ,ಪ, ಮ, ಗ,ಗ, ಸ, ನಿ, ಸ * ವಾದಿ : ರಿ * ಸಂವಾದಿ : ಪ ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == * ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳು * ಕೀರ್ತನ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * [http://www.gurmatsangeetproject.com/ ಗುರ್ಮತ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217121606/http://www.gurmatsangeetproject.com/ |date=2012-02-17 }} * [http://www.rajacademy.com/ ರಾಜ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಎಸಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್] * [http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan/ ಸಿಖನೆತ್: ಶಾಬಾದ್ ಫಾರ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119062900/http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan |date=2008-11-19 }} {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಕಿರ್ತನ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು]] i0d0hqtc7v6evnftfp4j45nnd8em1cc 0 34173 1370871 1342619 2026-03-30T20:52:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370871 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ | image = File:Kudroli ganesh.jpg|Kudroli_ganesh | caption = ಗಣೇಶ್, ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ''ಕಾಮಿಡಿ ಟಾಕೀಸ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | other_names = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = <!-- {{Birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[ಕುದ್ರೋಳಿ]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | occupation = ಜಾದುಗಾರ<ref>{{cite web |title=ಜಾದುಗಾರ |url=https://kn.wiktionary.org/wiki/ಜಾದುಗಾರ |website=ವಿಕ್ಷನರಿ |language=kn |date=23 December 2010}}</ref> | years_active = | known_for = | notable_works = | website = {{URL|http://www.kudroliganesh.com/}} }} '''ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್''' ( ಜನನ-ಎಪ್ರಿಲ್ 1, 1972 ) [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] ಕುದ್ರೋಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಜಾದೂ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರದ್ದು. ಜಾದೂ ಕಲೆಗೆ ನವರಸಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಭಾರತೀಯ ಜಾದೂವಿಗೆ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವರು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms|title=Magician Kudroli Ganesh: Magician enthralls differently-abled kids with his tricks /|date=24 February 2017|website=[[:en:The Times of India|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]|location=India|accessdate=2019-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170831052714/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms|archivedate=31 August 2017}}</ref> ಕಳೆದ 26 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕೀನ್ಯಾ]], [[ದುಬೈ]], [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುದಾಬಿ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್]], [[ಮಸ್ಕಟ್|ಮಸ್ಕತ್]], [[ಕುವೈತ್|ಕುವೈಟ್]], ರಾಸ್ ಅಲ್ ಖೈಮಾ, ಶಾರ್ಜಾ, [[ಬಹರೇನ್|ಬಹರೈನ್]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಸುಮಾರು 2300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/dharawada/articleshow/45653305.cms|title=ಕದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ತಂಡದವರಿಂದ ಮೆಗಾ ಜಾದೂ|date=2014-12-26|website=Vijaya Karnataka|publisher=[[:en:Vijaya Karnataka|ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ]]|location=Karnataka, India|language=kn|accessdate=2019-11-26}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇವರು [[ಕರಾವಳಿ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾದೂಗಾರರು. ಜಾದೂ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಾನಪದ]] ಹಾಗೂ [[ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದವರು. ಕರಾವಳಿಯ ಜಾನಪದ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ದತಿಯಾದ [[ಭೂತಕೋಲ|ಭೂತ ಕೋಲ]]ವನ್ನು ಜಾದೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/waving-the-magic-wand-to-inspire-children-to-go-green/article29419192.ece|title=Waving the magic wand to inspire children to go green|last=Kamila|first=Raviprasad|date=2019-09-14|website=[[:en:The Hindu|ದಿ ಹಿಂದೂ]]|location=India|accessdate=2019-11-26}}</ref> '''ವಿಸ್ಮಯ ಜಾದೂ ತಂಡ''' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/29855/kudroli-ganeshs-magic-series-launched.html|title=Kudroli Ganesh's new magic series launched in Mangalore|date=2009-10-10|website=Deccan Herald|publisher=[[:en:Deccan Herald|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]|location=India|accessdate=2019-11-26}}</ref> 2001ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವರನ್ನೇ ಮಾಯ ಮಾಡುವ ಜಾದೂ ಸಾಹಸ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು]] ಪುರಭವವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ [[ಬಿ.ರಮಾನಾಥ ರೈ|ಶ್ರೀ ಬಿ.ರಮಾನಾಥ ರೈ]]ಯವರನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/times%20of%20india-20.05.2001.jpg |date=18 February 2026}}</ref> ನೆರಿದಿದ್ದ ನೂರಾರು ಗಣ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಯವಾದ್ದರು. ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರವಿದ್ದ ಮೋತಿ ಮಹಲ್ ಹೋಟೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/IMG_20170606_0002.jpg |date=18 February 2026}}</ref> ಜನವರಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಪಣಂಬೂರು]] [[ಸಮುದ್ರ]] ಕಿನಾರೆಯಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಾದೂ ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/mangaluru-the%20new%20indian%20express-10.01.2001.jpg |date=18 February 2026}}</ref> ಸೇರಿದ್ದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ದ ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಸ್ಪೋಟಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಾಗ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಮಾಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/prajavaani-10.01.2001.jpg |date=18 February 2026}}</ref> ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಬಿಗಿದ ಕುರುಡು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ, ವಾಹನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸುವ ''ಅಗೋಚರ ದೃಷ್ಟಿ'' ಜಾದೂ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಲವೆಡೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Internet Archive: Digital Library of Free & Borrowable Texts, Movies, Music & Wayback Machine |url=https://archive.org/search?query=Kudroli+Ganesh |website=archive.org}}</ref> '''ಕಲರ್ಸ್ ಹಿಂದಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್''' ನಡೆಸಿದ ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಗಾಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನ ಸೀಸನ್ 3ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ''' [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್]] ಸೀಸನ್ 7''' ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=magician kudroli ganeshm participating as spl. guest in Big Boss Kannada Season 7.I #biggboss #viral |url=https://www.youtube.com/watch?v=Oqxfv4Xom7g&t=11s |date=15 October 2023}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಒಬ್ಬ ಜಾದುಗಾರ ಆಗಿ, ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms|title=Magician Kudroli Ganesh: Magician enthralls differently-abled kids with his tricks /|date=24 February 2017|website=[[:en:The Times of India|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]|location=India|accessdate=2019-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170831052714/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms|archivedate=31 August 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms "Magician Kudroli Ganesh: Magician enthralls differently-abled kids with his tricks /"]. ''[[:en:The Times of India|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]''. India. 24 February 2017. [https://web.archive.org/web/20170831052714/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/magician-enthralls-differently-abled-kids-with-his-tricks/articleshow/57318646.cms Archived] from the original on 31 August 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 November</span> 2019</span>.</cite></ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ''ಇಲ್ಯೂಷನ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ'' ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://swachhindia.ndtv.com/swachh-bharat-abhiyan-magician-magic-tricks-spread-awareness-waste-management-mangaluru-kudroli-ganesh-23086/|title=Swachh Tricks Up His Sleeve This Magician Uses Magic To Spread Swachh Bharat Abhiyan Message In Mangaluru|date=2018-07-20|website=NDTV-Dettol Banega Swasth Swachh India|publisher=[[:en:NDTV|NDTV]]|location=India|accessdate=2019-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180720102122/https://swachhindia.ndtv.com/swachh-bharat-abhiyan-magician-magic-tricks-spread-awareness-waste-management-mangaluru-kudroli-ganesh-23086/|archivedate=20 July 2018}}</ref> ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 245 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ 2000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/waving-the-magic-wand-to-inspire-children-to-go-green/article29419192.ece|title=Waving the magic wand to inspire children to go green|last=Kamila|first=Raviprasad|date=2019-09-14|website=[[:en:The Hindu|The Hindu]]|location=India|accessdate=2019-11-26}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKamila2019">Kamila, Raviprasad (14 September 2019). [https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/waving-the-magic-wand-to-inspire-children-to-go-green/article29419192.ece "Waving the magic wand to inspire children to go green"]. ''[[:en:The Hindu|The Hindu]]''. India<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 November</span> 2019</span>.</cite></ref> === ವಿಸ್ಮಯ ಜಾದೂ ತಂಡ === 25 ಕಲಾವಿದರ ''ವಿಸ್ಮಯ'' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾದೂ ತಂಡವನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ವಿಸ್ಮಯ ಜಾದೂ ಎರಡೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು ಜಾದೂವಿನ ಜೊತೆ [[ಜಾನಪದ]], [[ರಂಗಭೂಮಿ]], [[ಸಂಗೀತ]]ಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಾದೂ ಕಲೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್, ವಿಸ್ಮಯ ಜಾದೂ, ಮಸ್ತ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್, [[ತುಳುನಾಡು]] ತುಡ‌ರ್ ಚೆಂಡು, [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಯಕ್ಷಿಣಿ, [[ಹರಿಕಥೆ]] ಜಾದೂ, ಮೈಂಡ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್, ನವದುರ್ಗಾ ವಿಸ್ಮಯ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === ಜಾದೂ ಥೆರಪಿ, ಜಾದೂ ಜಾಗೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾದೂ, [[ಸ್ವಚ್ಛತೆ]]ಗಾಗಿ ಜಾದೂ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರ ಜಾದೂ ಧಾರವಾಹಿಗಳು [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ]], ಕಸ್ತೂರಿ ಚಾನೆಲ್, [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟಿವಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. * ವಿಸ್ಮಯ ( ಅರ್ಥ: [[ಅದ್ಭುತ]] ), ([[ಅಕ್ಟೋಬರ್]], 2009ರ ಪ್ರಕಾರ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಗಿದಿದೆ.) <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/29855/kudroli-ganeshs-magic-series-launched.html|title=Kudroli Ganesh's new magic series launched in Mangalore|date=2009-10-10|website=Deccan Herald|publisher=[[:en:Deccan Herald|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]|location=India|accessdate=2019-11-26}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.deccanherald.com/content/29855/kudroli-ganeshs-magic-series-launched.html "Kudroli Ganesh's new magic series launched in Mangalore"]. ''Deccan Herald''. India: [[:en:Deccan Herald|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]. 10 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 November</span> 2019</span>.</cite></ref> * ''ಮಾಯ ಸ್ಪಟಿಕದ ಚಾಮತ್ಕಾರ'' ( ''ಅರ್ಥ: ಜಾದುಗಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಸ್ಮಯ'' ) * ಸ್ವಚ್ಛ ಸಂದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಜಾದೂ 2017 <ref>Reporter |first1=Staff |title=Using magic to send the Swachh message |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/using-magic-to-send-the-swachh-message/article17532842.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2017</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯಿರುವ ಜಾದು 2017 <ref>Title=Welcome Bellevision.com |url=https://www.bellevision.com/?action=topnews&type=17118 |website=www.bellevision.com</ref> * ಸ್ವಚ್ಛತೆಗಾದ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ - [[ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ|ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್]] ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಿಷನ್ 2018 <ref>Title=Swachh Tricks Up His Sleeve This Magician Uses Magic To Spread Swachh Bharat Abhiyan Message In Mangaluru Waste Warriors Of India https://swachhindia.ndtv.com/swachh-bharat-abhiyan-magician-magic-tricks-spread-awareness-waste-management-mangaluru-kudroli-ganesh-23086/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720102122/https://swachhindia.ndtv.com/swachh-bharat-abhiyan-magician-magic-tricks-spread-awareness-waste-management-mangaluru-kudroli-ganesh-23086/ |date=2018-07-20 }} |website=swachhindia.ndtv.com</ref> * ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಜಾದು-ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 2019 <ref>Kamila |first1=Raviprasad |title=Waving the magic wand to inspire children to go green |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/waving-the-magic-wand-to-inspire-children-to-go-green/article29419192.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=14 September 2019</ref> <ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/WhatsApp%20Image%202018-07-18%20at%207.52.27%20AM%20-%20Copy.jpeg |date=18 February 2026}}</ref> * ಪ್ರೇರಣಾ ಜಾದು <ref>Title=Programme on ‘Power of Subconscious Mind’ by Magician Kudroli Ganesh. – SDM College of Business Management |url=https://blog.sdm.ac.in/programme-on-power-of-subconscious-mind-by-magician-kudroli-ganesh/</ref> * ವಿಶಿಷ್ಟರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಜಾದೂ <ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002 |date=18 February 2026}}</ref> * [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್‌]]ಗೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಜಾದೂ ಕಲಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ <ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/dr.raj%20prajavani.jpg |date=18 February 2026}}</ref> <ref>{{cite web |title=IMG 20190912 0002 |url=https://archive.org/details/img-20190912-0002/mysore-udayavaani-08.10.2001.jpg |date=18 February 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ "ಮೆಗಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ "ಇಲ್ಯೂಶನ್ ಜಾದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಸೇರಿದಂತೆ 11 ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಜಾದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಎಂ ಕೃಷ್ಣರವರು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರಿಗೆ ಮೆಗಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಬಿರುದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ದ.ಕ.ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ವತಿಯಿಂದ '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''', ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ವತಿಯಿಂದ " ಮರ್ಲಿನ್ ಮೆಡಲ್", [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ವತಿಯಿಂದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ " ಗೊಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ ರವರಿಗೆ ಸಂದಾಯವಾಗಿದೆ. * ಜಿಲ್ಲಾ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 2011 <ref>Rajyotsava Award winners� https://www.mangaloretoday.com/main/Rajyotsava-Award-winners-list-formally-released.html www.mangaloretoday.com</ref> * ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಸೋಶಿಯೇಶನ್ (ಐಎಂಎ) ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾಜಿಷಿಯನ್’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025 <ref>{{cite web |title=ಮೆಗಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್‌ಗೆ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾಜಿಷಿಯನ್' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ {{!}} Public TV |url=https://publictv.in/kudroli-ganesh-wins-golden-magician-national-magic-award-mangaluru/ |date=15 March 2025}}</ref> * ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಗಾಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |title=Kudroli Ganesh team and Vilas loses India�s Got Talent trophy despite spectacular performance |url=https://www.mangaloretoday.com/main/Kudroli-Ganesh-team-and-Vilas-loses-India-s-Got-Talent-trophy-despite-spectacular-performance.html www.mangaloretoday.com</ref> <ref>https://www.kudroliganesh.com/Illusion.html |website=www.kudroliganesh.com</ref> * 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾಜಿಷಿಯನ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025 <ref> The Hindu |title=Kudroli Ganesh presented with ‘Golden Magician’ award https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/kudroli-ganesh-presented-with-golden-magician-award/article69336583.ece The Hindu date=16 March 2025</ref> <ref>Instagram /www.instagram.com/p/DHOkSmwP493/ www.instagram.com</ref> * ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2019 <ref>https://news13.in/archives/127931</ref> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ನೋಡಿ == * [[:en:Magic in India|ಭಾರತೀಯ ಮಾಂತ್ರಿಕರು]] * [[:en:List of people from Karnataka|ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [https://www.kudroliganesh.com| ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> File:District Rajyothsava Award.jpg|thumb|ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ File:Aryabhata International Award.jpg|thumb|ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ File:Mega Magic Star.jpg|thumb|ಮೆಗಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್‌ಗೆ ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾಜಿಷಿಯನ್’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ File:Kudroli Ganesh 01.jpg|thumb|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ File:Kudroli Ganesh 02.jpg|thumb|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ File:Kudroli Ganesh 03.jpg|thumb|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ File:Kudroli Ganesh 04.jpg|thumb|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗಣೇಶ್ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ == * [https://www.youtube.com/user/modigara/videos ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=Yl3JTvJRa38&t=2546s ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ 2] {{ಜಾದು ಮತ್ತು ಮಾಯ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಾದುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] ascj5v5ea5j25twmr7iravxuywldrm4 0 35781 1370939 1345527 2026-03-31T06:51:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370939 wikitext text/x-wiki {{Geobox|River <!-- *** Name section *** --> | name = Godavari | native_name = Dakshin Ganga | other_name = | other_name1 = <!-- *** Image *** ---> | image = Godavari satellite view.jpg | image_size = 200 px | image_caption = The Mouth of the Godavari river (East) emptying into the Bay of Bengal. <!-- *** Country etc. *** --> | country = India | state = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | state1 = [[Telangana]] | state2 = [[Chhattisgarh]] | state3 = [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] | state4 = [[Pondicherry]] ([[Yanam, Pondicherry|Yanam]]) | region = Southern India, Western India | region1 = | district = | district1 = | city = [[Nashik]] | city1 = [[Nanded]] | city2 = [[Nizamabad, Telangana|Nizamabad]] | city3 = [[Rajamundry]] <!-- *** Geography *** --> | length = 1465 | length_round = 0 | watershed = 312812 | watershed_round = 0 | discharge1_location = Polavaram (1901-1979) | discharge1_average = 3061.18 | discharge1_max = 34606 | discharge1_min = 7 | discharge1_note = <ref>{{cite web | title = Sage River Database | date = | publisher = | url = http://www.sage.wisc.edu/riverdata/scripts/station_table.php?qual=32&filenum=865 | accessdate = 2011-06-16 }} </ref> | discharge_location = | discharge_average = 3505 | discharge_note = <ref>{{cite journal | last = Kumar | first = Rakesh | last2 = Singh | first2 = R.D. | last3 = Sharma | first3 = K.D. | title = Water Resources of India | journal = Current Science | volume = 89 | issue = 5 | pages = 794–811 | publisher = Current Science Association | location = Bangalore | date = 2005-09-10 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf | accessdate = 2013-10-13 | archive-date = 2019-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 | url-status = dead }}</ref> <!-- *** Source *** --> | source_name = | source_location = Brahmagiri Mountain, [[Tryambakeshwar]] | source_district = [[Nashik]] | source_region = | source_state = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | source_country = India | source_lat_d = 19 | source_lat_m = 55 | source_lat_s = 48 | source_lat_NS = N | source_long_d = 73 | source_long_m = 31 | source_long_s = 39 | source_long_EW = E | source_elevation = 920 | source_length = <!-- *** Mouth *** --> | mouth_name = | mouth_location = [[Antarvedi]] into [[Bay of Bengal]] | mouth_district = [[East Godavari district|East Godavari]] | mouth_region = | mouth_state = [[Andhra Pradesh]] | mouth_country = India | mouth_lat_d = 17 | mouth_lat_m = 0 | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = N | mouth_long_d = 81 | mouth_long_m = 48 | mouth_long_s = | mouth_long_EW = E | mouth_coordinates_note = <ref>{{GEOnet2|32FA87A287373774E0440003BA962ED3|Godāvari River}}</ref> | mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries*** --> | tributary_left = [[Purna river|Purna]] | tributary_left1 = [[Pranahita River|Pranahita]] | tributary_left2 = [[Indravati River|Indravati]] | tributary_left4 = [[Taliperu River|Taliperu]] | tributary_left3 = [[Sabari River|Sabari]] | tributary_left5 = [[Wainganga River|Wainganga]] | tributary_left6 = [[Penganga River|Penganga]] | tributary_left7 = [[wardha River|Wardha]] | tributary_left8 = [[Dudhana River|Dudhana]] | tributary_right = [[Pravara River|Pravara]] | tributary_right1 = [[Manjira River|Manjira]] | tributary_right2 = [[Pedda Vagu]] | tributary_right3 = [[Maner River|Manair]] | tributary_right4 = [[Kinnerasani River|Kinnerasani]] <!-- *** Free free fields *** --> | free_name = | free_value = <!-- *** Map section *** --> | map = Godavari River.png | map_size = 250 px | map_caption = Path of the Godavari through the South Indian Peninsula <!-- *** Website *** --> | website = | commons = <!-- *** Footnotes *** --> | footnotes = }} '''ಗೋದಾವರಿ'''ನದಿ (ತೆಲುಗು: గోదావరి) (ಮರಾಠಿ: गोदावरी) ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂದು ನದಿ. ಇದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ತೆಲಂಗಾಣ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ತಲುಪುತ್ತದೆ. 1465 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ, ಇದು ಗಂಗಾನದಿಯ ನಂತರದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ದನದಿಯೂ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ]] ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾಣಂ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ವೇದಿ ಬಳಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[File:Sculpture depicting govu vatsa and gowthama legend.jpg|thumb|Sculpture depicting govu vatsa and gowthama legend]] ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಗೆ (ದಕ್ಷಿಣಗಂಗಾ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆದಿಲಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸರಾದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಧರ್ಮಪುರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧರ್ಮಪುರಿಯು ಒಂದು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ಸ್ನಾನವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಂತರ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ದಾಟುವ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಕವಲಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬಸರಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ಆದಿಲಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ, ಸರಸ್ವತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯ ಎರಡನೇ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.( ಮೊದಲನೆಯದು [[ಪಾಕ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಕಿಷನ್ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾರದಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.) ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ ಅಥವಾ ರಾಜಮಹೇಂದ್ರಿ, ಗೋದಾವರಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ನಾಸಿಕ್ ಮೊದಲನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ) ಆಗಿದೆ. ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ ನಲ್ಲಿ, ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ರಾಜಮುಂಡ್ರಿ ಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದಂಡೆಯಾದ ಕೋವೂರ್ ವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Godavari River.png|thumbnail]] ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]] ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ "ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮಾ ಗೋದಾವರಿವರಮಿರ್ಪ ನಾಡದಾ ಕನ್ನಡದೊಳ್" ಎಂದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹರಹು ಕಾವೇರಿಯಿಂದ ಗೋದಾವರಿವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ==ನೋಡಿ== *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು]] *[[ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು]] 0ksad2u5ztmnhyd2qpemojyclrnpdmw 0 49834 1370863 1342012 2026-03-30T18:43:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370863 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader| |ಹೆಸರು=ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು |image= Raghweshwara_Bharathi_guruji.JPG |place=[[ಹೊಸನಗರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |guru= ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ }} '''ಕಾಮದುಘಾ''' - ಭಾರತೀಯ ಗೋವು ತಳಿಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಹೊಸನಗರ|ಹೊಸನಗರದ]] [[ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ|ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠವು]] ಕೈಗೊಂಡ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆ. ೨೦೦೪ ನವೆಂಬರ್ ೬ ರಂದು ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರಮಠದ ಶೀಗಳಾದ [[ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿ|ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು]] ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆಯನ್ನಿತ್ತರು. ಕಾಮ-ದುಘಾ ಎಂದರೆ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವ ಎಂದರ್ಥ. ಗೋಮಾತೆಗೆ ಅನ್ವರ್ಥನಾಮವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ==ಉದ್ದೇಶ== ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀ ಗೋ ತಳಿಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದೇ ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಗಾವೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ – ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧದ ತಳಿಗಳ ಗೋವುಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿ ತಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಮಲೆನಾಡು]] ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಲೆನಾಡುಗಿಡ್ಡ]] ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಡಿಮೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, [[ಹಳ್ಳಿಕಾರ]] ತಳಿಯು ಗಾಡಿಯ ದುಡಿಮೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ [[ಕಾಸರಗೋಡು|ಕಾಸರಗೋಡುತಳಿಯು]] ಔಷಧೀಯ ಗುಣದ ಹಾಲಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] ಗೀರ್ ತಳಿಯು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತುಂಬಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೀತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಳಿಸಂಕರ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ರೈತರ ಮೇಲೆ ಕಸಾಯಿ ಖಾನೆಗಳ ಹಿಡಿತವೂ ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇವೆಲ್ಲ ದೇಶೀ ತಳಿಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ನಾಶಗಳಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶೀ ದನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿನ ಆಂದೋಲನ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯು ಈ ಅರಿವಿನ ಆಂದೋಲನೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಂವರ್ಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಬೋಧನೆ – ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಮದುಘಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಸಂರಕ್ಷಣೆ=== [[ಭಾರತ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋತಳಿಗಳು ಇದ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಈಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವೂ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿವೆ. ಮೂಲ ತಳಿಗಳ ನಿರ್ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣ - ತಳಿಸಂಕರ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, [[ಬರ]]-[[ನೆರೆ]] ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು, ರೈತರ ಮೇಲೆ [[ಕಸಾಯಿಖಾನೆ|ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳ]] ಹಿಡಿತ - ಇತ್ಯಾದಿ. ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಪ್ರಭೇದದ ದೇಶೀ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದು, ಹಾಗೂ ಆ ದನಕರುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ದೇಶ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು [[ಗೋಶಾಲೆ|ಗೋಶಾಲೆಗಳನ್ನು]] ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ===ಸಂಶೋಧನೆ=== ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ಗೋವುಗಳ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ]]], [[ಧಾರ್ಮಿಕ]], [[ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ]] ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮದುಘಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶೀಯ ದನಗಳ ಹಾಲಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದನಗಳ ಅಥವಾ ತಳಿಸಂಕರಗೊಂಡ ದನಗಳ ಹಾಲಿನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶೇಷ ಸತ್ವಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, [[ಗೋಮೂತ್ರ]], ಗೋಮಯ, ಗೋ [[ಅರ್ಕ|ಅರ್ಕಗಳನ್ನು]] ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿಭಾಗವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಮದುಘಾವು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ''ಗೋ ಗಂಗಾ'' ಎಂಬ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗವ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ===ಸಂಬೋಧನೆ=== ಭಾರತೀಯ ಗೋವಂಶ, ಗೋತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಚಾರ - ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಂಬೋಧನೆ ವಿಭಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅವುಗಳ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧನೆಯು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಗೋ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತರಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== ===ದತ್ತಶಂಕರ ಗೋಯಾತ್ರೆ=== ಉತ್ತರದ ಪಥಮೇಡಾ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠಕ್ಕೆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧ ಸೃಷ್ಟಿ. ===ಭಾರತೀಯ ಗೋಯಾತ್ರೆ=== ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ – ರಥಯಾತ್ರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಂದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===ಗೋ ಸಂಸತ್ತು=== ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಆರ್ಥಿಕ-ಆರೋಗ್ಯ-ಆಹಾರ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂವಾದ-ಕಾರ್ಯಾಗಾರ. ===ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನ – ''ಜಗಜ್ಜನನಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಹಬ್ಬ''=== ಗೋ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ, ಹೊಸನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ದೇಶಗಳಿಂದ, ಒಟ್ಟು ಎಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ಗೋಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಗೋಮಾತೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ [[ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನ|ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನವು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ===ಗೋ ಸಂಧ್ಯಾ=== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನ್ನೊಂದು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ – ರಥಯಾತ್ರೆ – ಸಭಾಸಮಾರಂಭ. ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸ್ಫುರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ===ಕೋಟಿ ನೀರಾಜನ=== ಗೋಸಂಧ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ. ನೀರಾಜನ ಎಂದರೆ ಆರತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ದೇಶೀಯ ಗೋವಿಗೆ ಕೋಟಿ ಆರತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ===ಅಭಯಧಾಮ=== ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಜನಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ –ಧಾರವಾಡ ಅವಳಿ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ===ದೀಪಗೋಪುರ=== ಅಭಯಧಾಮ ಜನಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಗೋವಿಗೆ ನಾವಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ===ಗೋ ತುಲಾಭಾರ=== ಗೋವಿನ ತೂಕದ ಫಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು [[ತಕ್ಕಡಿ|ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಗೋವನ್ನೂ ದೇವರೆಂದು ಕಾಣುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಅದಾಗಿ, ಬಾರಿ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋ ತುಲಾಭಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ===ಗೋ ಕಥಾ ಕಿರಣ – ''ಜನಜನನಿ''=== ಶ್ರೀರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ರಾಮಕಥಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂಪದಲ್ಲೇ, ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ [[ಪ್ರವಚನ]], ಸಂಗೀತ, ರೂಪಕ, ಚಿತ್ರ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದಿದ್ದು ಜನಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜನನಿಗಾಗಿ ಜನರು – ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೆಸರು ಜನಜನನೀ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ===ಅನಂತ ಗೋ ಯಾತ್ರೆ=== ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭನ ಮೂಲಸ್ಥಾನ - ಕಾಸರಗೋಡಿನ [[ಅನಂತಪುರ|ಅನಂತಪುರದಿಂದ]] ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರ|ತಿರುವನಂತಪುರದ]] ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ '''ಕಾಸರಗೋಡು ತಳಿ'''ಯ ಸಮರ್ಪಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯಾತ್ರೆ. ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ವರೆಗೆ ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಗಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡು ತಳಿಯ ದನ-ಕರುವನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರದ ಅರಸರಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ===ಧೇನು ದರ್ಶನ=== ರೈತಜನರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು [[ಹೊಸಾಡ|ಹೊಸಾಡದಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕಾಮಧೇನುವಿನ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ===ವಿಶ್ವಮಂಗಲ ಗೋಗ್ರಾಮ ಯಾತ್ರೆ=== ಗೋವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಡಿಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾರುವ ಮಹತ್ತರ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿದ್ದವು: ====ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತಾ ಯಾತ್ರೆ==== ಇಡಿಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಿ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ, ಗೋ ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆ. ====ಯಾತ್ರೆ==== ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ, ರಥಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರ್ಯಾಬಲಿಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದಿತ್ತು, ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೈತರನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ====ಸಹಿಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ - ಸಮರ್ಪಣೆ==== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗೋಭಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಘನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ==ಯೋಜನೆಗಳು== ===ಸಾವಿರದ ಗೋದಾನ=== ಗೋ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ, ಗೋ ಸಾಕಣೆಯ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಗೋಸಂತತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಮದುಘಾ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಸತ್ಪಾತ್ರರಿಗೆ ಗೋದಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===ಗೋಬ್ಯಾಂಕ್=== ಅಶಕ್ತ ರೈತರ ಕೈಯಿಂದ ಗೋವುಗಳನ್ನು ತಂದು ಸಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತ ರೈತರಿಗೆ ಸಾಕಲು ಕೊಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಮದುಘಾ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅನಾಥ ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ===ಗೋ ಸಂಜೀವಿನೀ=== ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುವ ದನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ಸಾವಿರಾರು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ದನಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಗೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಯೋಗ್ಯ ರೈತರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===ಗೋಬಂಧು=== ಭಾರತೀಯ ಗೋ ತಳಿಗಳ [[ದತ್ತು|ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಪಟ್ಟಣದ ಜಂಜಡದಲ್ಲಿ ಗೋ ಸಾಕಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಗೋಭಕ್ತರು ಈ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ===ಗೋಪುಷ್ಠಿ ಮಹಾಭಿಯಾನ=== ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಕಾಮದುಘಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೂಲಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಠದ ಮಹಾನಂದಿಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಇಡಿಯ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರದ ಮಹಾ ಅಭಿಯಾನ. ಸಹಸ್ರಾರು ಗೋಸೇವಕರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸನಗರ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠದಲ್ಲಿ “ಮಹಾನಂದಿ ಗೋಲೋಕ”, “ಗೋ ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರ” ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ===ಗೋಶಾಲೆಗಳು=== ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ-ಕೇರಳ-ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಗೋಶಾಲೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸಹಸ್ರಾರು ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಗೋಶಾಲೆಗಳು: * ಮಹಾನಂದಿ ಗೋಲೋಕ, ಹೊಸನಗರ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಲೋಕ, ಕನಕಪುರ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲಾ, ಮಾಲೂರು * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಲೋಕ, ಕೋಲಾಡ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲಾ, ಮುಳಿಯ * ಕಾವೇರಮ್ಮ ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲ, ವೇಣೂರು * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲೆ, ಮಾಣಿ – ಪೆರಾಜೆ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಬ್ಯಾಂಕ್, ಹೊಸಾಡ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲೆ, ಕೈರಂಗಳ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗ್ಗೋಶಾಲಾ, ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲಾ, ಸಿದ್ಧಾಪುರ * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲಾ, ಬಜಕ್ಕೂಡ್ಳು * ಅಮೃತಧಾರಾ ಗೋಶಾಲಾ, ಬೋಗಾದಿ - ಮೈಸೂರು * ನಂದಿನಿ ಗೋಶಾಲೆ, ಗಿರಿನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು ===ಗವ್ಯೋತ್ಪನ್ನ ಘಟಕಗಳು=== ಗೋವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು ಗವ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ. ಗೋ ಮೂತ್ರದಿಂದ ಗೋ ಅರ್ಕ, ಸೆಗಣಿಯಿಂದ ಗೋಮಯ ಖಂಡ, ಫಿನಾಯಿಲ್, ಸೊಳ್ಳೆ ಬತ್ತಿ – ಇವುಗಳು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ===ಗವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು=== ಗೋ ಜನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆ, ಗೋಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯ – ಪಂಚಗವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ರೋಗನಿವಾರಣಾ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಹೊಸನಗರ, ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜನರ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ===ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದನಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಮೇವುಗಳು ಸಿಗುವಂತೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಗೋವುಗಳು ಇದರ ಸದುಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ===ಐಟಿ-೪-ಕೌ (IT For Cow)=== ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ರೇಮಿ [[ತಂತ್ರಜ್ಞ|ತಂತ್ರಜ್ಞರನ್ನು]] ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಟಿ-ಬಿಟಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಗೋವುಗಳ ಬಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗೈಯುವ ಯುವ [[ಇಂಜಿನಿಯರು|ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ]] ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಗೋಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ===ಗೋವಿಶ್ವ === ಐಟಿ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಗೋತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅಂತರಜಾಲ ಪತ್ರಿಕೆ. ನೂರಾರು ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಚಿಂತಕರ ಲೇಖನಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಡಾ. ಯು.ಬಿ.[[ಪವನಜ]] ಗೋವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗೋ ಸಾಕಣೆ ಕೇವಲ ಹಾಲಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಸೇವೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ – ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯ. ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರಾ ನೋಡದೆ, ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ – ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕುವ ಮನೋ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ರೈತರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ==ನೋಡಿ== [[ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು]] ==ಆಕರಗಳು== * ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಬ್ರೀಡ್ ಸೇವಿಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್: [http://honnemablu.blogspot.in/2013/03/blog-post.html ಸುದ್ದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306232909/http://honnemablu.blogspot.in/2013/03/blog-post.html |date=2016-03-06 }} * ಕಾಮದುಘಾ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಕೇರಳ ಸರಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ: [http://www.kannadaprabha.com/districts/dakshina-kannada/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%98%E0%B2%BE-%E0%B2%89%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B3%87%E0%B2%B0%E0%B2%B3-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B3%86/135221.html ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಸುದ್ದಿಪುಟ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಹರೇರಾಮ.ಇನ್ : [https://en.wikipedia.org/wiki/Raghaveshwara_Bharathi ಶ್ರೀರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿ]ಗಳ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ: [http://hareraama.in HareRaama.in] * ವಿಶ್ವಮಂಗಲ ಗೋಗ್ರಾಮ ಯಾತ್ರೆಯ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ: [http://gougram.org gougram.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127151416/http://www.gougram.org/ |date=2013-11-27 }} * ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ “ಧರ್ಮಚರ ಟ್ರಸ್ಟ್” ನ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ: [http://%20vishwahitam.org http:// vishwahitam.org]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಗೋವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕೆಯ [http://www.vishwagou.org/e-paper-KAN.htm ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221940/http://www.vishwagou.org/e-paper-KAN.htm |date=2016-03-04 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] lotrtovtqst02eflxu6rd1tnet56tw9 0 53039 1370880 1343006 2026-03-30T22:04:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370880 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ | image = | birth_name = ಪ್ರವೀಣ್ | birth_date = {{Birth date and age|1962|4|12|df=yes}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = ಭಾರತೀಯರು | occupation = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | years_active= ೧೯೭೮-ಪ್ರಸ್ತುತ }} '''ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್''' (ಜನನ ೧೯೬೨) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ.<ref name=Praveen7>{{cite news |title= Praveen Nayak Biography |url= http://www.filmibeat.com/celebs/praveen-nayak/biography.html |publisher= filmibeat.com |accessdate= 16 January 2017}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಅವರು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ರಾಧಾ ನಾಯಕ್ ದಂಪತಿಗೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು, ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ (೨೦೨೪) ಅವರು ಟ್ವಿಟರ್ ಲೋಕ ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=twitterloka>{{cite news |title= A short satire film on Twitter |url= http://www.thehindu.com/features/metroplus/twitter-loka-is-a-short-film-on-twitter/article8625670.ece |work= [[The Hindu]] |date= 20 May 2016 |accessdate= 15 January 2017}}</ref> ==ಪುಸ್ತಕಗಳು== ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಅವರು ನಟ [[ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ನಿಕಟ ಸಹಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು "''ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್: ಒಂದು ಬೆಳಕು''" ಎಂಬ ದಂತಕಥೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=praveen1>{{cite book |last=Nayak |first=Praveen K. |date= 2011|title= ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್: ಒಂದು ಬೆಳಕು|trans-title= Rajkumar: A Light |language= Kannada|url= https://www.sapnaonline.com/books/rajkumar-ondu-belaku-praveen-nayak-1234567114253 |location= Bangalore, India|publisher= Zoom 2 Publication |pages= 1000|author-link= K. Praveen Nayak}}</ref> ಅವರು ಪುಸ್ತಕದ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು "''ರಾಜಕುಮಾರ್: ಒಂದು ಬೆಳಕು''" ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಹಿರಿಯ ನಟರಾದ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ ಅವರ ಕುರಿತಾದ "ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್: ಎ ಜರ್ನಿ ವಿಥ್ ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್" ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=praveen5>{{cite news |title= The human side of a lofty icon |url= http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/The-human-side-of-a-lofty-icon/article14678882.ece |work= [[The Hindu]] |date= 11 April 2011 |accessdate= 15 January 2017}}</ref> ''ದೇವರು, ಧರ್ಮ - ಏನಿದರ ಮರ್ಮ?'' ಇವರು ರಚಿಸಿದ ವೈಚಾರಿಕ ಕೃತಿ.<ref name=praveen4>{{cite news |title= 80 works, and there's more to him |url= http://www.thehindu.com/features/friday-review/80-works-and-theres-more-to-him/article8504223.ece |work= [[The Hindu]] |date= 21 April 2016 |accessdate= 15 January 2017}}</ref><ref name=praveen3>{{cite book |last=Nayak |first=Praveen K. |date= 2013|title= Rajkumar: A Journey with the legend|url= https://www.sapnaonline.com/books/rajkumar-journey-legend-praveen-nayak-1234567174407# |location= Bangalore, India|publisher= Zoom 2 Publication |pages= 200|author-link= K. Praveen Nayak}}</ref><ref name=praveen6>{{cite news |title= BOOK ON DR RAJ IN KANNADA AND ENGLISH BY PRAVEEN NAYAK |url= http://chitratara.com/show-content.php?id=2797&ptype=News&title=BOOK%20ON%20DR%20RAJ%20IN%20KANNADA%20AND%20ENGLISH%20BY%20PRAVEEN%20NAYAK |publisher= chitratara.com |date= 13 April 2011 |accessdate= 16 January 2017}}</ref> ==ದೂರದರ್ಶನ== ಪ್ರವೀಣ್ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಹಂಸ''ವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನಾಗಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಚಿತ್ರಕಥೆ== ===ನಟನೆ=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ |- |೧೯೯೩ ||''[[ಆಕಸ್ಮಿಕ]]''|| ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್, ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ |- |೧೯೯೪ || ''[[ಶ್!! (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್!!]]'' || ನಾಯಕಿಯ ಸಹೋದರ, ಕೃಷ್ಣ |- |೧೯೯೯ || ''Z'' || ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಾಯಕಿಯ ಗೆಳೆಯ |- |೨೦೦೧ || ''ಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ ಉಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ'' || ನಾಯಕನ ಗೆಳೆಯ, ನಾಯಕ್ |- |೨೦೦೩ || ''ಮೀಸೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ'' || ನೀತಿಭೋದಕ, ಹಾಡು ''ಚೆಲುವೇ ಚೆಲುವೆಂದು'' |- |೨೦೦೪ || ''ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ'' || ರಮೇಶನ ಗೆಳೆಯ |- |೨೦೦೬ || ''ರಾಮ ಶ್ಯಾಮ ಭಾಮ'' || ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |} ===ನಿರ್ದೇಶನ=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |೧೯೯೯ || ''Z'' || [[ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಮಾ]] ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು |- |೨೦೦೧ || ''ಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ ಉಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ'' || [[ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್]], ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕಾರ್ ಮತ್ತು [[ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್]]<ref name=hoo_1>{{cite news |title= Ishaa Koppikar Biography |url= http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/ishaa-koppikar/6470 |publisher= bollywoodmdb.com |accessdate= 16 January 2017 }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |೨೦೦೩ || ''ಮೀಸೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ'' || ತೇಜಸ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ<ref name=shankara2 /><ref name=meesechi_1>{{cite news |title= Meese Chiguridaga – teenage love story film |url= http://www.viggy.com/english/wings_meesechiguridaga.asp |publisher= viggy.com |accessdate= 15 January 2017}}</ref> |- |೨೦೧೭ || ''ಶಂಕ್ರ'' || ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ<ref name=shankara>{{cite news |title= Praveen Nayak to direct Kitty in Shankra |url= http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Praveen-Nayak-to-direct-Kitty-in-Shankra/articleshow/19802188.cms |work= [[The Times of India]] |date= 30 April 2013 |accessdate= 15 January 2017}}</ref>><ref name=shankara2>{{cite news |title= PRAVEEN NAYAK TO DIRECT SHANKRA |url= http://www.chitraloka.com/news/2844-praveen-nayak-to-direct-shankra.html |publisher= chitraloka.com |date= 30 April 2013 |accessdate= 15 January 2017 }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=shankara3>{{cite news |title= Praveen Nayak's 'Shankra' |url= http://www.bharatstudent.com/news/5-122579/praveen-nayaks-shankra |publisher= chitraloka.com |date= 1 May 2013 |accessdate= 15 January 2017 |archive-date= 16 ಜುಲೈ 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190716232907/http://www.bharatstudent.com/news/5-122579/praveen-nayaks-shankra |url-status= dead }}</ref><ref name=shankara4>{{cite news |title= 'SHANKRA' PRAVEEN NAYAK BACK |url= http://cinecircle.in/cinema_news/SHANKRA_film.html |publisher= cinecircle.in |date= 16 March 2015 |accessdate= 16 January 2017}}</ref> |- |೨೦೧೭ || ''ಲವ್ ಜಿಹಾದ್'' || |} ==ಇತರೆ ವಿಷಯ== ಇವರು ಶಿವಮಣಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''ಲವ್ ಯು'' ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಐದನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ''ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್'' ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಒಂಭತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂದಿನ ಸುಧಾ, ಪ್ರಜಾಮತ, ಮಯೂರ, ಕಸ್ತೂರಿ ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತಮಿಳಿನ ''ಆನಂದ ವಿಕಟನ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಪುರಸ್ಕಾರ ರಂಗಚಿತ್ರಬಳಗದಿಂದ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ''ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್'', ''ಸೊಸೈಟಿ'', ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮುಂತಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ''ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್: ಒಂದು ಬೆಳಕು'' ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ'' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref name=award1>{{cite news |title= It is Praveen Shankra |url= http://www.indiaglitz.com/it-is-praveen-shankra-kannada-news-104802.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20170119020845/http://www.indiaglitz.com/it-is-praveen-shankra-kannada-news-104802.html |url-status= dead |archive-date= 19 January 2017 |work= indiaglitz.com |date= 17 March 2014 |accessdate= 15 January 2017}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಗ್ರಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] r259mgd0uimdrh9ufr7zfxyf92i5975 0 59325 1370884 1343364 2026-03-30T23:17:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370884 wikitext text/x-wiki {{Incomplete}} {{Infobox non-profit | name = ಕೇಳಿ ಕಥೆಯ | image = | caption = ಕೇಳಿ ಕಥೆಯ.. ಒಂದಲ್ಲ ಆರು | purpose = "ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಬರುವ 100% ಲಾಭವನ್ನು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಿರತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" | key_people = {{flatlist| * ಮುಕುಂದ್ ಸೆಟ್ಲೂರ್ * ಕಿರಣ್ ಮಂಜುನಾಥ್ * ನಿತೇಶ್ ಕುಂಟಾಡಿ * ಸತೀಶ್ ಗೌಡ * ಹರೀಶ್ ಮಲ್ಯ *ಪ್ರಮೋದ್ ಪಟಗಾರ್ * ಮಾನಸ ಭಾರದ್ವಾಜ್ }} | country = [[Kannada literature|India]] | genre = [[Fantasy]], [[political strategy]], [[epic fantasy]] | area_served = Worldwide | homepage = http://www.kelikatheya.com/ | footnotes = }} '''ಕೇಳಿ ಕಥೆಯ'''', ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಆರು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಕಥಾಗುಚ್ಛ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗ, ನಾಟಕರಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು ಈ ಅನನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ, ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ನಾಗಾಭರಣ, ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಲವಿ ಅರುಣ್ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್ ದನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[File:KK Celeb.jpg|thumb|Celebrities recording for Keli Katheya Audio Book |400px]] ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮಹಾಪೂರ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ‘ಕೇಳಿ ಕಥೆಯ’ ಆಡಿಯೋ ಪುಸ್ತಕವು ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಲದ ಪೀಳಿಗೆಯವರ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಡಿಯೋ ಪುಸ್ತಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳಿಗೆ ದನಿ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು ತಮ್ಮ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಬರುವ 100% ಲಾಭವನ್ನು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಿರತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಕನಸಿನ ಕೂಸು ಇದು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== #[http://www.kelikatheya.com ಕೇಳಿ ಕಥೆಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727073609/http://www.kelikatheya.com/ |date=2014-07-27 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು]] pppt3c4mddpp5vbxsrenwui3auu54v4 0 63288 1370921 1344693 2026-03-31T04:23:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370921 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Singapur cherry (Muntingia calabura) in Hyderabad, AP W IMG 9597.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Malvales]] | familia = [[Muntingiaceae]] | genus = '''''Muntingia''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | species = '''''M. calabura''''' | binomial = ''Muntingia calabura'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} [[Image:Singapur cherry Muntingia calabura tree in Secunderabad, AP W IMG 6651.jpg|thumb|[[Hyderabad, India]]]] '''ಗಸಗಸೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ'''ಟೀಲಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಮರ. ಇದರ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗಸಗಸೆ ಬೀಜವನ್ನು ಹೋಲುವ ನೂರಾರು ಬೀಜಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ ಚೆರಿ ಅಥವಾ ಜಪಾನೀಸ್ ಚೆರಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಟಿಂಜಿಯ ಕ್ಯಾಲಬುರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ. ಇದು ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ್ದು. ಉಷ್ಣವಲಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೊಂಬೆಗಳು, ಭರ್ಜಿಯಾಕಾರದ ಹಾಗೂ ಗರಗಸ ಅಂಚುಳ್ಳ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಹಣ್ಣು ಬೆರಿ ಮಾದರಿಯದು. ಇದು ಗುಂಡಾಗಿಯೂ ನುಣುಪಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು. ರುಚಿ ಸಿಹಿ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಸಭರಿತ ತಿರುಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುರಬ್ಬ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಗಸಗಸೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮರವನ್ನು ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರಳುಭೂಮಿ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತಮ. ಈ ಮರದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಹೂಗಳನ್ನು ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ನೆಗಡಿಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ನಾರು ತೆಗೆದು ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿದೆ. [[Image:Singapur cherry Muntingia calabura leaves & fruits in Secunderabad, AP W IMG 6646.jpg|thumb|left|leaves and fruits]] ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> Image:Singapur cherry (Muntingia calabura) in Hyderabad, AP W IMG 9597.jpg|flower in [[Hyderabad, India]]. Image:Common Emigrant (Catopsilia pomona) on Singapur cherry (Muntingia calabura) W IMG 9605.jpg|Common Emigrant ''[[Catopsilia pomona]]'' on its flower in [[Hyderabad, India]]. Image:Singapur cherry Muntingia calabura trunk in Secunderabad, AP W IMG 6649.jpg|trunk in [[Hyderabad, India]]. Image:Singapur cherry Muntingia calabura leaves & flowers in Secunderabad, AP W IMG 6645.jpg|leaves & flowers in [[Hyderabad, India]]. Image:Singapur cherry Muntingia calabura leaves & flowers in Secunderabad, AP W IMG 6644.jpg|leaves & flowers in [[Hyderabad, India]]. Image:Common Jay (Graphium doson) on Singapur Cherry (Muntingia calabura) W IMG 9602.jpg|Common Jay ''[[Graphium doson]]'' on its flower in [[Hyderabad, India]]. File:Muntingia calabura 8406.JPG|Muntingia calabura flower </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?24697 Germplasm Resources Information Network: ''Muntingia calabura''] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=MUCA4 USDA Plants Profile: ''Muntingia calabura'']{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.stuartxchange.org/Aratiles.html Aratiles] *[http://www.naturia.per.sg/buloh/plants/cherry_tree.htm Jamaican Cherry Tree] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506075046/http://www.naturia.per.sg/buloh/plants/cherry_tree.htm |date=2013-05-06 }} *[http://www.hear.org/Pier/species/muntingia_calabura.htm Pacific Island Ecosystems: ''Muntingia calabura''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141227180837/http://www.hear.org/Pier/species/muntingia_calabura.htm |date=2014-12-27 }} *[http://www.jstor.org/pss/4252085 Claude Lévi-Strauss: The use of wild plants in tropical South America] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] 957b7y8vggjfdzi7xwkv358hs1c5ges 0 65826 1370861 1341891 2026-03-30T18:22:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370861 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = Yellow Oleander (Thevetia peruviana) leaves & flowers in Kolkata W IMG 8008.jpg |image_caption = ಕಾಡು ಕಣಿಗಿಲೆ ಹೂವು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Apocynaceae]] |genus = ''[[Cascabela]]'' |species = '''''C. peruviana''''' |binomial = ''Cascabela thevetia'' |binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Hans Lippold|Lippold]] |synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Cascabela peruviana'' <small>(Pers.) Raf.</small> *''Cerbera linearifolia'' <small>Stokes</small> *''Cerbera peruviana'' <small>Pers.</small> *''Cerbera thevetia'' <small>L.</small> *''Thevetia linearis'' <small>Raf.</small> *''Thevetia linearis'' <small>A. DC.</small> *''Thevetia neriifolia'' <small>Juss. ex A.DC.</small> *''Thevetia peruviana'' <small>(Pers.) K.Schum.</small> *''Thevetia thevetia'' <small>(L.) H.Karst.</small> nom. inval. }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-34836 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=May 17, 2014 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415130004/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-34836 |url-status=dead }}</ref> |}} [[Image:Cascabela thevetia1MTFL.jpg|thumb|225px|right|Leaves & flowers]] [[Image:Thevetia peruviana 05.JPG|thumb|225px|right|Ripe fruit are black.]] [[Image:Yellow Oleander (Thevetia peruviana) trunk in Kolkata W IMG 8009.jpg|thumb|225px|right|Trunk and bark]] '''ಕಾಡು ಕಣಿಗಿಲೆ''' ಒಂದು ಔಷಧೀಯ [[ಸಸ್ಯ]]. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ== ಅಪೋಸೈನೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಗಿಡ. ''ತೆವೀಷಿಯ ನೀರಿಫೋಲಿಯ'' ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ.ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಕರವೀರ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಘ್ನ, ಅಶ್ವಹ, ಹರಿ ಪ್ರಿಯ, ಕರವೀರ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಲೆಂಡರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ೧೦ ರಿಂದ ೨೦ ಆಡಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪೊದೆಸಸ್ಯ. ಸಪೂರವಾಗಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಎಲೆಗಳು. ಸೌಮ್ಯ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಹಳದಿ ಪುಷ್ಪ.ಕಡು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಾಯಿಗಳು.ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಒಸರುವ ಬಿಳಿ ದ್ರವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ.ಇದು ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ಪೊದರುಗಿಡ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮರವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ. ಭಾರತದ ಆದ್ಯಂತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನೀಳವಾಗಿವೆ. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಆಕಾರ ಗಂಟೆಯಂತೆ. ದಳಗಳ ಮೇಲೆ ದಳರೋಮಗಳು (ಕೊರೋನಾ) ಬೆಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕೇಸರಗಳು ದಳಕೊಳವೆಯ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿವೆ. ಶಲಾಕಾಗ್ರ ಲಿಂಗಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಯ ಉದ್ದ 3 ಸೆಂಮೀ., ಅಗಲ 3.8 ಸೆಂಮೀ. ಇದರಲ್ಲಿ 4 ಬೀಜಗಳಿವೆ. ಕಾಯಿಗೆ ದುಂದಾಡ ಮೂಲೆಗಳಿವೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.ಗಿಡ ಬಹಳ ಕಹಿ. ಇದರ ಹಾಲು ವಿಷ. ಆಗಾಗ ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ [[ಜ್ವರ]]ಕ್ಕೆ ಗಿಡದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜಗಳು ಸಹ ವಿಷಪೂರಿತವಾದವು. ಮುಂಡರು [[ಹಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ನರಿ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಬೀಜಗಳನ್ನು ವಿಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಭೇಧಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಉಂಟು. ಕಾಡು ಕಾಸಿಕಣಗಿಲೆ ಗಿಡದಿಂದ ಥೆವಿಟಿನ್, ಥೆವಿಟಾಕ್ಸಿನ್, ನಿರಿಫೋಲಿನ್, ಅಸಿಟೈಲ್ ಮುಂತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಥೆವಿಟಿನ್ ಮುಂತಾದ ಔಷಧಿ ಹೃದ್ರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಮೂಲರೋಗ, ತೊನ್ನು, ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೂ ಈ ಗಿಡದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲಿನಾಶಕವಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|author=Gupta R, Kachhawa JB, Gupta RS, Sharma AK, Sharma MC, Dobhal MP |title=Phytochemical evaluation and antispermatogenic activity of Thevetia peruviana methanol extract in male albino rats |journal=Hum Fertil (Camb) |date=March 2011 |volume=14 |issue=1 |pages=53–59 |doi=10.3109/14647273.2010.542230}}</ref> ==ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು== [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಇದರ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿ ದ್ರವದಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಿಂದ [[ವಾತ]],[[ಕಫ]] ಮತ್ತು [[ಪಿತ್ತ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಜೇಡ]] ಕಚ್ಚಿದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಔಷಧ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. <br /> ಕಾಡು ಕಣಿಗಿಲೆ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಜೈವಿಕ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಲು ನಿರೋಧಕ,ಫಂಗಸ್ ನಿರೋಧಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ..<ref>{{cite journal | author = Kareru P.G., Keriko J.M., Kenji G.M., Gachanja A.N. | title = Anti-termite and antimicrobial properties of paint made from ''Thevetia peruviana'' (Pers.) Schum. oil extract | journal = African Journal of Pharmacy and Pharmacology | year = 2010 | volume = 4 | issue = 2 | pages = 87-89}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Cascabela thevetia}} *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=THPE3 USDA Plants - ''Thevetia peruviana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101016055806/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=THPE3 |date=2010-10-16 }} *[http://www.inchem.org/documents/pims/plant/thevetia.htm Inchem.org: Thevetia peruviana] *[http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?code=A551 Kemper Center for Home Gardening.org - ''Thevetia peruviana'' horticultural info and photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041209235844/http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?code=A551 |date=2004-12-09 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಾಡು ಕಾಸಿ ಕಣಗಿಲೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] 9lbpb940jd6scjhbkstjb8ihbmx87tr 0 68965 1370955 1346268 2026-03-31T10:07:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370955 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ (Churchgate) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = Neighbourhood | image_skyline = Churchgate Bombay 1863.jpg | image_alt = | image_caption = ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ (1863) | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = ಮುಂಬಯಿ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 18.93 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 72.82 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | subdivision_type2 = Metro | subdivision_name2 = Mumbai | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Marathi language|Marathi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | area_code_type = | area_code = 022 | blank1_name_sec1 = Civic agency | blank1_info_sec1 = [[Brihanmumbai Municipal Corporation|BMC]] | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 400020<ref name="pcode">{{cite web|url=https://pincode.org.in/400020|title=Pin code : Churchgate, Mumbai|accessdate=9 February 2015|publisher=pincode.org.in|archive-date=6 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106234253/https://pincode.org.in/400020|url-status=dead}}</ref> | registration_plate = MH 01 | website = | footnotes = }} 'ಮುಂಬಯಿ'ನಗರದ,'''ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ''',<ref>{{Cite web |url=http://www.mumbai.org.uk/tourist-attractions/churchgate.html |title=Church Gate |access-date=2015-04-23 |archive-date=2015-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413124018/http://www.mumbai.org.uk/tourist-attractions/churchgate.html |url-status=dead }}</ref> ದಮುಂದೆ ಸಾಗಿಹೋಗುವ ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ ರೋಡನ್ನು ಈಗ 'ವೀರ್ ನಾರಿಮನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಭೂಭಾಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ಮುಂಬಯಿನಗರ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. '''ಆಗಿನ ಕೋಟೆಗೆ ೩ ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು.''' * ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್, ಸೆಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಇರುವ ಜಾಗ ಈಗಿನ 'ಹುತಾತ್ಮ ಚೌಕ್', (ಫ್ಲೋರಾ ಫೌಂಟೆನ್) ಇದೆ. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಕೋಟೆಯ ನಗರವಿಸ್ತರಣೆಗೋಸ್ಕರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್, ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಮುಂಬಯಿ ಉಪನಗರ ಸೇವೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. * ==ಕಾಲೇಜುಗಳು== * H.R College of Commerce & Economics * Jamnalal Bajaj Institute of Management Studies (JBIMS) * Government Law College, Mumbai * K.C College * Jai Hind College * Siddharth College * Sydenham College ==ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು== ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗಿ ಬರಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://mumbaiwalkingtours.com/The%20Churchgate%20and%20Heritage%20Mile%20walk.html |title=The Churchgate and Heritage Mile Walk |access-date=2015-04-23 |archive-date=2015-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503084017/http://mumbaiwalkingtours.com/The%20Churchgate%20and%20Heritage%20Mile%20walk.html |url-status=dead }}</ref> * ಬ್ರೆಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್, * ಇರಾಸ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, * ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, * ವಿದೇಶ ಸಂಚಾರ ನಿಗಮ, * ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್ ಆಫೀಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, * ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕಟ್ಟಡ, * ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ ಬಾನುಲಿ ನಿಲಯ, * ಕ್ವೀನ್ಸ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್, * ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೋಟೆಲ್, * ಚರ್ಚ್ ಗೇಟ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, * ಯುನೈಟೆಡ್ ಇಂಡಿಯ ಅಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ, * ಓವೆಲ್ ಆಟದ ಮೈದಾನ, * ಎಲ್.ಐ.ಸಿ.ಆಫೀಸ್, * ರೇಷಮ್ ನಿಲಯ, * ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ, * ಆಯ್ಕರ್ ಭವನ್, * ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]] ho4unipz13yh7h32ik1uz27ywth46dg 0 72784 1370949 1345820 2026-03-31T08:32:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370949 wikitext text/x-wiki {{WEP|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} '''ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಂಪನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕದ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ, [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], ಗ್ರಾಹಕ [[ಸೇವೆ]], ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[File:CRM Analyticke.jpg|thumb|CRM Analyticke]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇಂದು ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕೇವಲ ದೃಢವಾದ, ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅಲ್ಲ. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ಇದು ವ್ಯಾಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿಯ [[ಉದ್ಯಮ]] ಇಡೀ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಹಳಿತಪ್ಪಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ನಂತರ '''೧೯೮೦''', '''೧೯೯೦''' ಮತ್ತು '''೨೦೦೦''' ಗಳ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ದತ್ತಂಶಗಳು, ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗ್ರಾಹಕರ ಏಳ್ಗೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. =='''ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು'''== ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದ [[ತಂತ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ: ೧) '''ಗ್ರಾಹಕರ ಅಗತ್ಯಗಳು''': [http://ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಸ್ಥೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯೊಂದು ಗ್ರಾಹಕರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಇದೇ ಎಂದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನ ಬೇಕು ಬೇಡಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗು [[ಕರ್ತವ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೆಡಿಕೆಗಳ್ಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಸಮನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ೨) '''ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಮ್ದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ. ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಅಪಾರ್ಥಗಲನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ೩) '''ಗ್ರಾಹಕರ ತೃಪ್ತಿ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ತೃಪ್ತಿಯು ಗ್ರಾಹಕರ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ತೃಪ್ತಿಯ ವಿತರಣೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯದ ವಿಶಯವಾಗಿದೆ. ೪) '''ಗ್ರಾಹಕರ ನಿಷ್ಠೆ''' : ಗ್ರಾಹಕ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ನಿಷ್ಠೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಗ್ರಹಕರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತೀ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದ ವಿಶಯ್ವಾಗಿದ್ದು ಅದರಂತೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕರನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ೫) '''ಗ್ರಾಹಕ ದೂರುಗಳು''' : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಗ್ರಹಕನನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸದೆ ಅವರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೆ ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪಾರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕು. ೬) '''ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಒಳಿತಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಗ್ರಾಹಕನು ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿರುವುದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ವಿಧಗಳು'''== ೧) '''ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ.''' : ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವಿವಿಧ [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿವಿಧ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾರಟ, [[ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಸೇವೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಡೇಟಾ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ೨) '''ಸಹಯೋಗದ ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ.''' : ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವರೈ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ವೆಬ್ ಪೇಜ್, ಈ-ಮೇಲ್, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಧ್ವನಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀಡಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ೩) '''ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ''': ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾಹಿತಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ, ಇದು ಗುರಿ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಗೊಳಿಸಿ [[ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] ಪರಿಣಮವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು== ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ೬ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. '''[http://ಕ್ಲೌಡ್%20ಬೇಸ್ಡ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಬೇಸ್ಡ್]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ''' : ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಆಧುನಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಅದರೊಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕ ದತ್ತಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ಲೌಡ್ ಬೇಸ್ಡ್ (ಮೇಘ ಮೂಲ) [http://ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಒಂದು ವೆಚ್ಚ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವಗಿದೆ. ಮೊದಲಿನಂತಲ್ಲದೆ, ಆನ್-ಸೈಟ್ ಸಂಪನ್ನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾರಟ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಭಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಲಿ ಅವಶ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಮೂಲಗಳು ಈಗಾಗಲೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ''' : ಸಾಮಾಜಿಕದ ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿ, [[ಟ್ವಿಟ್ಟರ್]] ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ನಡೆಸಲು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಮ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ನೀಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಮಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಬಲಗೊಳಿಸಿ ತನ ಕ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮಾರಟಗಾರರು ಮೊದಲಿನಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡದೆ, ಮೊದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ್ಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು [[ಜಾಹೀರಾತು]]ಗೊಳಿಸಿ ಅವರ ಮನವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. '''ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [http://ಡೇಟಾ ಡೇಟಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' : ಗ್ರಾಹಕರ ದತ್ತಂಶಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡೇಟಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮಾರ್ಗ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲು [http://ಡೇಟಾ ಡೇಟಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕನ ಮಾಹಿತಿ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ್ಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲಾಯಿತು. '''ಗತಿಶೀಲತೆ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ದತ್ತಂಶಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪನ್ನ್ಮೂಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆಯೂ ಅಧೀಕೃತಗೊಂಡಿತು. '''ನಮ್ಯತೆ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ದತ್ತಂಶಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗತಿಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಬೇಕಾದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರ ದಾತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಾಗಲಿ, ತಿದ್ದುಪಡಿಸುವುದಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ಶುಗರ್CRM (ಗ್ರಾ.ಸಂ.ನಿ) ಎಂಬುದನ್ನು CRM ಮಾರಾಟಗಾರರಂತೆ ಮುಕ್ತ ಆಕಾರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವೇಧಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. '''[http://ಕ್ರೌಡ್ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ರೌಡ್ಸೋರ್ಸಿಂಗ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' : ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಈ '''[http://ಕ್ರೌಡ್ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ರೌಡ್ಸೋರ್ಸಿಂಗ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'''ನ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಪರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿತು. ಅಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಕೇವಲ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲದೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆಗೂ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <ref>{{Cite web |url=http://searchcrm.techtarget.com/definition/CRM |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-12-16 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327135849/https://searchcrm.techtarget.com/definition/CRM |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.managementstudyguide.com/features-of-crm.htm</ref> ಈ ಲೇಖನವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಓದುಗರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವಾಗ ನಮಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಓದುಗರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. {{Interwikineeded}} 816mpd3rywz9ilj56l9y17zoeyrpsuw 0 76698 1370855 1340915 2026-03-30T15:05:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370855 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ''Cymbopogon'' |regnum = [[Plantae]] |image = Cymbopogon_nardus_(DITSL).JPG |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |unranked_ordo = [[Commelinids]] |ordo = [[Poales]] |familia = [[Poaceae]] |genus = ''[[Cymbopogon]]'' |genus_authority = [[Kurt Sprengel|Spreng.]] |species = '''''C. nardus''''' |binomial = ''Cymbopogon nardus'' |binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Alfred Barton Rendle|Rendle]] |}} '''ಕಮಾಚಿ ಹುಲ್ಲು''' ಏಷಿಯಾ ಮೂಲದ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹುಲ್ಲು. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಪೋಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬ. ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ ಸಿಂಬೋಪೋಗಾನ್ ನಾರ್ಡಸ್ ಎಂದು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ-ಸಿಂಬೋಪೋಗಾನ್ ನಾರ್ಡಸ್ ಲೀನಾಬಾಟು ಮತ್ತು ಸಿ. ನಾರ್ಡಸ್ ಮಹಾವೆಂಗಿನಿ. ಸಿ.ನಾರ್ಡಸ್ ಮಹಾವೆಂಗಿನಿ ಭೇದವನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಿಂಬೋಪೋಗಾನ್ ವಿಂಟರೇನಿಯಸ್ ಪ್ರಭೇದ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಬಗೆಗಳನ್ನೂ [[ಶ್ರೀಲಂಕ]] ಮತ್ತು ಜಾವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ [[ಆಫ್ರಿಕ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯ]]ದ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧವಾದ ಸಿಂಬೋಪೋಗಾನ್ ಕನ್ಫರ್ಟಿಫ್ಲೋರಸ್ ಎಂಬ ಹುಲ್ಲು [[ನೀಲಗಿರಿ]], ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಗಳ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಪಂಜಾಬ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಈ ಪ್ರಭೇದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಯಿಂದ ತಂದು ರೂಢಿಸಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕಮಾಚಿ ಹುಲ್ಲು ಸು. 4'-6' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ಹುಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇದರಲ್ಲೂ ತೊಡಕುಬೇರೂ ಉದ್ದವಾದ ಎಸಳಿನಂತಿರುವ ಎಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾಳವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸಂಕೀರ್ಣಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು. ಬಹುವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದು ವಿಪುಲ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹೂಗುಂಪುಗಳನ್ನು (ಸ್ಪೈಕ್ಲೆಟ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಈ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಸಿಟ್ರೊನೆಲ ತೈಲವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಸುಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕ ಮತ್ತು ಜಾವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆಸವೀಕರಣದ (ಆವಿ ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವಿಕೆಯ) ಮೂಲಕ ಹೊರ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ 8 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಹುಲ್ಲು ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಸಲ ಕಟಾವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಣ್ಣೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಎಕರೆಗೆ 68 ಪೌಂಡುಗಳು. ಈ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್, ಜಿರಾನಿಯಾಲ್, ಸಿಟ್ರೊನೆಲ್ಲಾಲ್, ಮೀಥೈಲ್ ಯೂಜಿನಾಲ್, ಬೊರಿನಿಯಾಲ್, ಮೀಥೈಲ್ ಹೆಪಟೋನ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ನೆಸಾಲ್ ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಸಿಂಬೋಪೋಗಾನ್ ನಾರ್ಡಸಿನಿಂದ ದೊರೆತ ಎಣ್ಣೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಎಣ್ಣೆಗಿಂತ ಅಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದುದೇನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ [[ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ]]ಗಳನ್ನೂ [[ಸಾಬೂನು]]ಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸೊಳ್ಳೆ]]ಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ಲಿಷ್ಟಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಬೂನುಗಳಿಗೆ ಸುವಾಸನೆ ಕೊಡಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಮಾಚಿ ಹುಲ್ಲು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} * http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYNA {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502041013/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYNA |date=2013-05-02 }} * http://www.fao.org/AG/AGP/AGPC/doc/GBASE/DATA/PF000206.HTM {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203034838/http://www.fao.org/ag/agp/agpc/doc/gbase/data/pf000206.htm |date=2017-12-03 }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹುಲ್ಲು]] [[ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು]] hvgigwzrtlnhrleera8g95346rg9l7n 0 81267 1370893 1343945 2026-03-31T01:43:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370893 wikitext text/x-wiki {{cleanup|reason= copyvios - http://kannada.oneindia.com/news/international/mars-crater-once-held-massive-lake-new-curiosity-089868.html('''ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ''')}} ''''' ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು''''' ಕಾರ್ ಗಾತ್ರದ [[ಮಂಗಳ]] ರೋವರ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಾಸಾದ ಮಂಗಳ ಸೈನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮಿಷನ್‌ನಭಾಗವಾಗಿ [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳದ]] ಮೇಲೆ ಗೇಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 ರಂದು 15:02:00 [[ಯುಟಿಸಿ+5:30|ಯುಟಿಸಿ]] ಕ್ಕೆ ಕೇಪ್ ಕೆನವೆರಲ್ನಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 ರಂದು 05:17:57 [[ಯುಟಿಸಿ+5:30|ಯುಟಿಸಿ]] ರಂದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್‌ನೊಳಗಿನ ಅಯೋಲಿಸ್ ಪಾಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು. ==ರೋವರ್ ಉಡಾವಣೆ== {{Quote_box| width=19em|align=|right|quote= | <center> '''<big>ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್</big>''' </center>. [[File:Curiosity Self-Portrait at 'Big Sky' Drilling Site.jpg|thumb|ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಸ್ವಯಂ ಫೋಟೊ]] * ಉಪಗ್ರಹ :ಮಾರ್ಸ್ ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್ * ಉಪಗ್ರಹದ ಇಂಧನ: ಪರಮಾಣು * ಕಳುಹಿಸಿದ ದೇಶ : ಅಮೇರಿಕ * ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು : ನಾಸಾ * ಉಡಾವಣೆ ದಿನ : 26-11-2011 * ತಲುಪುವ ಗ್ರಹ : ಮಂಗಳ * ತಲುಪಿದ ದಿನ : 6-8-2012 * ಸಮಯ : 11.00 * ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರ : 3500 ಲಕ್ಷ ಮೈಲಿ * ವೆಚ್ಚ : 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ .}} *ನಾಸಾ ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್‍ನ್ನು ಹೊತ್ತ ನೌಕೆಯನ್ನು 8 ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನೌಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 3,500 ಲಕ್ಷ ಮೈಲಿ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿ 6-8-2016 ದಂದು (ಸೋಮವಾರ) ಮುಂಜಾನೆ ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಕೆಂಪು ಕಾಯದ (ಮಂಗಳ) ಬಗೆಗಿರುವ ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ `ನಾಸಾ’ (NASA ) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್’ ಉಪಗ್ರಹ, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಸಾ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಡಿಸ್ಕವರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. *ಮಾನವನ ಪಾಲಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗ್ರಹಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆಲ್ಲ ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಗೂಢ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಅದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಸಾ ಈಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಈ ದಿನ 6-8-2016 ರಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ==ವಿವರ== *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ನಾಸಾದ ಮಾರ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮಿಷನ್ (ಒSಐ) ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಸ್ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರು ಗಾತ್ರದ ರೋಬಾಟ್ ರೋವರ್ ಆಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2016 ರಕ್ಕೆ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 ರಂದು ಇಳಿದ ದಿನದಿಂದ 1481 sಸೋಲ್ಗಳ (ಅಂದರೆ 1522 ಒಟ್ಟು ದಿನಗಳು)ಕಾಲ ಮಂಗಳದಲ್ಲಿದೆ. (ವಿವರ ಚಿತ್ರ:[http://www.jpl.nasa.gov/missions/mars-science-laboratory-curiosity-rover-msl/]) *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 ರಂದು, 15:02 ಯುಟಿಸಿ (ಗ್ರೀ.ಮೀ.ಟೈ.) ಸಮುಯಕ್ಕೆ ಎಂಎಸ್’ಎಲ್’ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕನವರೆಲ್ ಉಡಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಉಡಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012, ಯುಟಿಸಿ (ಗ್ರೀ.ಮೀ.ಟೈ.) ಕ್ಕೆ ಮಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ರಲ್ಲಿ ಆಯಿಲೊಸ್ ಪಾಲಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು.. [1] [12] ಬ್ರಾಡ್ಬರಿ (ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟ್) ಇಳಿದ ಜಾಗ ನಿಲುಗಡೆ ಗುರಿಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಿಂತ 2.4 ಕಿ.ಮಿ (1.5 ಮೈಲಿ) ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಇದು ರೋವರ್ ನ 563.000.000 ಕಿ.ಮಿ (350,000,000 ಮೈಲಿ) ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಆದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಗಿತ್ತು. *ರೋವರ್ ಮಂಗಳದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ತನಿಖೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆ:; ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ಒಳಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರ ತನಿಖೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಬದುಕಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ವಾತಾವರಣ ನೀಡಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ; ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾನವ ಪರಿಶೋಧನೆ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹದ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ ಮಂಗಳ 2020ರ ರೋವರ್ ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಿಷನ್ /ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.jpl.nasa.gov/missions/mars-science-laboratory-curiosity-rover-msl/]</ref><ref>[http://edition.cnn.com/2012/08/10/us/mars-curiosity/index.html?eref=mrss_igoogle_cnn "Impressive' Curiosity landing only 1.5 miles off, NASA say]</ref><ref>[http://mars.jpl.nasa.gov/msl/mission/science/objectives/ "Overview". JPL, NASA.August 16, 2012.]</ref> ==ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ== *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ ಮಂಗಳ 2020ರ ರೋವರ್ ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಿಷನ್ /ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. *'''ವಿಶೇಷಣಗಳು''' *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ರಮಿಸಿ ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಮೃದುವಾದ ಇಳಿತಕ್ಕೆ (ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್) ಭೂಮಿಯಿಂದ ತಲುಪಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶಿತಕಾರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ 3,893 ಕೆಜಿ (8,583 ಪೌಂಡು) ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು, ಮಂಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ವಾಹಕದ (ಎಂ.ಎಸ್.ಎಲ್) ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಪ್ರತಿಶತ 23 (ಶೇ) ಇತ್ತು. ಎಂ.ಎಸ್.ಎಲ್ ನ ಉಳಿದ ಭಾರವನ್ನು ಸಮೂಹ ಈ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಲಿಸಸಲಾಗಿದೆ. *'''ಆಯಾಮಗಳು:''' *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ 899 ಕೆಜಿ (1,982 ಪೌಂಡು) 80 ಕೆ.ಜಿ. (180 ಪೌಂಡು) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಕರಣೆ ಸಮೂಹ ಸೇರಿದಂತೆ; ರೋವರ್ ಉದ್ದ 2.9 ಮೀ (9.5 ಅಡಿ); 2. 2 ಮೀ (7.2 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ.. 2.7 ಮೀ (8.9 ಅಡಿ). ಅಗಲವಿದೆ; [21] ===ಶಕ್ತಿ - ಇಂಧನ=== [[File:Fueling of the MSL MMRTG 001.jpg|thumb|ಇಂಧನ ವಿಕಿರಣ ಐಸೊಟೊಪ್‍ನ ಜನರೇಟರ್ (Fueling of the MSL MMRTG 001)]] *ವಿಕಿರಣ ಐಸೋಟೋಪ್ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲವು ಜನರೇಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್ ಶೆಲ್ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿಕಿರಣ ಐಸೋಟೋಪ್ ಥರ್ಮೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ಜ ನರೇಟರ್ ನಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಹಿಂದಿನ 1976 ರ ಯಶಸ್ವಿ ವೈಕಿಂಗ್ 1 ಮತ್ತು ವೈಕಿಂಗ್ 2 ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಹಾಗೆಯೇ ಪಡೆಯುವುದು. *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಮಲ್ಟಿ ಮಿಷನ್ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೋಟೋಪು ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಉತ್ಪಾದಕ (ಒಒಖಖಿಉ), ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆರ್.ಟಿ.ಜಿ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧರಿಸಿ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ತಾಂತ್ರಕ ವಸ್ತು. ಈ ಮಿಷನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸುಮಾರು 2,000 ವ್ಯಾಟ್ ನಿಂದ 125 ವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಇಂಧನ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಎಮ್.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ.ಜಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ 14 ವರ್ಷಗಳು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಜೀವಮಾನ, ವಿದ್ಯುತ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ 100 ವ್ಯಾಟ್ ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲ 9 ಎಮ್ಜೆ (2.5 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆಗಳ) ಪ್ರತಿ ದಿನ, ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮಾರ್ಸ್ ಪರ್ಯಟಕಗಳ ಸೌರ ಫಲಕಗಳು, ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 2.1 ಎಮ್ಜೆ ಯಷ್ಟು (0.58 kWh ಗೆ) ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಔಟ್ಪುಟ್ ಎರಡು ರೀಚಾರ್ಜ್ ಲಿಥಿಯಂ ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಜನರೇಟರ್ ನ ಸ್ಥಿರ ಔಟ್ಪುಟ್ ಮಟ್ಟ ಮೀರಿದಾಗ ರೋವರ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಟರಿ 42 ಆಂಪಿಯರ್-ಗಂಟೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ===ಶಾಖ ನಿರಾಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== *ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ -127 ರಿಂದ 40 ಲಿ ಸಿ (-197 ಗೆ 104 ಲಿ ಈ) ಬದಲಾಗಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಉಷ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಂಗಳದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೋವರ್ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುವಿಕೆ? ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಾಖೋತ್ಪಾದಕಗಳನ್ನು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದು. ; ಹಾಗು ರೋವರ್ ಶಾಖ ನಿರಾಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು. ಈ ಕ್ರಮ ರೋವರ್ ದೇಹದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 60 ಮೀ (200 ಅಡಿ) ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಂಪ್ ದ್ರವ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ರೋವರ್ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದೋ ಆಗ ದ್ರವ ಲೂಪ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಾಖ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ವಸ್ಥೆಹೊಂದಿದೆ. [[File:PIA16106 - Curiosity speaks and orbiters listen.jpg|360px|right|thumb|ಭೂಮಿಗೂ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Curiosity speaks and orbiters listen]] *'''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''': ಎರಡು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ವಾಹಕ ರೋವರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಬ, ರೋವರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿಕಿರಣ ಸಹಿಸಿಕೊಂಳ್ಳುವಮತಿದೆ. ವಿಕಿರಣ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ 256 ಕೆಬಿ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು 2 ಜಿಬಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ. *'''ಸಂಪರ್ಕ:'''. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಾರ್ಹ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಪುನರುಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಎಕ್ಷ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ ಮತ್ತು ರಿಸೀವರ್ ಭೂಮಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಗಳು ಸಂವಹಿಸಲು ಹೊಸ ಯು.ಎಚ್.ಎಫ್. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾ ಲೈಟ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ನಿರ್ಧಾರಿತ ರೇಡಿಯೋ ಇವೆ. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ 32 ಕೆಬಿಟ್/ಸೆ.ನs ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೃಹತ್ ಮಂಗಳ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಪರಿಭ್ರಮಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪರಿಭ್ರಮಕದ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕು. <ref>"Mars Science Laboratory: Mission: Rover: Brains"</ref><ref>Bajracharya, Max; Maimone, Mark W.; Helmick, Daniel (December 2008). "Autonomy for Mars rovers: past, present, and future"</ref>[http://<ref>[mars.jpl.nasa.gov/msl/mission/technology/technologiesofbroadbenefit/power/ Mars Science Laboratory – Technologies of Broad Benefit: Power".NASA/April 23, 2011.]</ref> ==ಶೋಧನೆ== *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ರಚನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ನೌಕೆಯು ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಂತಹ ರಚನೆ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದು ಫೋಟೋ ರವಾನಿಸಿದೆ. ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದರಿಬಹದು ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಮೇ 7ರಂದೇ ತೆಗೆದಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇದೀಗ ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಿರಮಿಡ್ ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಸವಾಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಇದುವರೆಗೂ ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದುರುವ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂದು ನಾಸಾ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲೂ ಮೊದಲು ಮಂಗಳನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಂಶ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ವಾತಾವರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಂಗಳಯಾನ ನಿರಂತರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಗಾಗ ರವಾನಿಸುತ್ತಿವೆ. *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಹೇಗಿದೆ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ:[http://kannada.oneindia.com/news/international/nasa-spots-pyramid-like-structure-on-mars-094736.html] ==ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕೆರೆ== *ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ ಮಾನವ ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೇ? ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕೆರೆಯೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕೆರೆಯೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. 154 ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲದ ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಯೊಂದು ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಕೆರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿರುವ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂಶವಿರುವ ಕೆಸರು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡಿದೆ. 3.5 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕೆರೆ ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2012 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದಿರುವ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರ್ವತವೊಂದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಂತೆ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಸರಿನ ಅಂಶವು ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುನ್ನಡೆ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾಸಾ ತಿಳಿಸಿದೆ. *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಕಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆ ಹಾಕಲು ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ನೌಕೆ (MOM) ಮಂಗಳದ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ನೌಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. 'ಮಾಮ್' ಯಶಸ್ಸಿಗೆ 'ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ' ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದೆ. (ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಂಗಳನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ನೌಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಹಾಪೂರ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ. [MOM ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ)<ref>[http://kannada.oneindia.com/news/international/nasa-spots-pyramid-like-structure-on-mars-094736.html ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಕಂಡ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ-Thursday, June 25, 2015]</ref> [[File:PIA19912-MarsCuriosityRover-MountSharp-20151002.jpg|360px|right|thumb|ಮೌಂಟ್ ಶಾರ್ಪ್ ಕ್ಯೂ-ರೋವರ್‍ನಿಂದ ನೋಟ;]]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ== *ನಾಸಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹೊತ್ತ ಶೋಧಕ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಸಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತು. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹೊತ್ತ 'ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್' ಮಂಗಳವಾರ (ಆ.6) ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ. *ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಶನ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಈ ಶೋಧ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಟನ್ ತೂಕದ, ಆರು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ, 17 ಕೆಮೆರಾ ಹೊಂದಿರುವ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಈ ವಾಹನವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಈ ಯೋಜನೆ ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷದ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಡಗಿದೆ. ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{wide image|PIA16056hl.jpg|1600px|align-cap=center|''Curiosity'' and surrounding area as viewed by Mars Reconnaissance Orbiter|MRO/[[HiRISE]]. North is left. (August 14, 2012; Mars surface color|enhanced colors)}} {| class="wikitable sortable " |- |ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಇಳಿದ ನೆಲ;ಅದರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶ, ಕೆಳಗಿನ ಜಾರು-ಪಟ್ಟಿ ಸರಿಸಿ ನೋಡಿ.ಎಡದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು: ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳ:ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಎಂ.ಆರ್.ಒ ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಫೋಟೊ. |- |} ==ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ-ಹೊಸ ತಾಣದತ್ತ== *5 Oct, 2016 *ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ ರೋವರ್‌, ಈಗ ಅಂಗಾರಕನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದ ಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಡಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ ರೋವರ್‌, ಈಗ ಅಂಗಾರಕನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದ ಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಡಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಭರಿತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಅದು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. *ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ರೋವರ್‌ ಈಗ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಎರಡೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಖನಿಜಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ದಿಬ್ಬದ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್‌, ಹೆಮಟೈಟ್‌ ಅಂಶಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಶಿಲಾ ಬಂಡೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ನ (ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್‌ ಇಳಿದಿರುವ ಗೇಲ್‌ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಇದೆ) ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರೋವರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಪದರ ಪದರವಾಗಿರುವ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ವಾತಾವರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. 2012ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’, ಇದುವರೆಗೆ 1.80 ಲಕ್ಷ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/05/442850.html |title=ಹೊಸ ತಾಣದತ್ತ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ |access-date=2016-10-05 |archive-date=2016-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005124212/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/05/442850.html |url-status=dead }}</ref> ==ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ-ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ== *ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಜೀವ ಪೋಷಕವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ರೋವರ್‌ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇಎಸ್‌ಎ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ನೌಕೆ ‘ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ’, ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕೆ ಮೂಡಿದೆ. ನೌಕೆಗೆ ಏನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಇಎಸ್‌ಎ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ನೌಕೆಯು ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ‘ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ’ ನೌಕೆ ಏಳು ತಿಂಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಬುಧವಾರ (ಅ.19) ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದು ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನೌಕೆ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿರುವುದು ದೃಢ. ಆದರೆ, ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಯುರೋಪ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೌರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹೀಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆ್ಯಂಡ್ರಿಯಾ ಅಕೊಮಜೊ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html |title=ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ-ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ |access-date=2016-10-21 |archive-date=2016-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021125436/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html |url-status=dead }}</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== [http://kannada.oneindia.com/news/international/mars-crater-once-held-massive-lake-new-curiosity-089868.html] *ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ;ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ:[http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html] ==ನೋಡಿ== *[[ಮಂಗಳಯಾನ]] *[[ಚೀನಾದ ಫಾಸ್ಟ್ ಅಪರ್ಚರ್ ಗೋಲಾಕಾರದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] *[[ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ-ಸಿ35]] *[[ಕ್ಯಾಸಿನಿ-ಹೈಜಿನ್ಸ್]] ನಾಸಾದ ಶನಿಗ್ರಹ ಅನ್ವೇಶಣ ನೌಕೆ *[[ಸೊಯುಜ್ ಕೋಶ ಟಿಎಮ್‍ಎ-20ಎಮ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] roegn7d5ss0acl2xgbw91l1m2tla21w 4 90682 1370867 1348074 2026-03-30T19:25:05Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-14 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1370867 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೧೧, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೦೬, ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೪೪, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೧, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೧೧, ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೮:೦೦, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೩೯, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೬, ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೧೧, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೩, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೧, ೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೯, ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೦, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೩, ೬ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೦೬, ೧೩ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೧, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೩, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೨೩, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೫, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೯, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೯, ೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೪, ೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೭, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೦, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೯:೦೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೭, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೦೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೮, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೨, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೩೫, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೨೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೦, ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೪, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೦೭, ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೫, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೨೫, ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೪, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೨, ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೧೪, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೩, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೪೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೩, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೨೧, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೨೦, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೫, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> 1gsj6zjtje94j3fugy57r3mxh23mwc1 0 97238 1370956 1346296 2026-03-31T10:16:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370956 wikitext text/x-wiki [[File:Sochi 2014 olympic mountain cluster map-en.svg|thumb|]] [[File:2010 Winter Olympic games countries.svg|thumb|ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳು ]] [[File:Sochi2014 - panoramio (112).jpg|thumb|]] [[File:2018 Winter Olympic & Paralympic Torch,NMKCH.jpg|thumb|೨೦೧೮ನೇ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಜ್ಯೋತಿ ]] ಒಲಿಂಪಿಕ್ ವಿಂಟರ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿದೆ. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚಳಿಗಾಲದ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಚಮೋನಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಪ್ರಾಚೀನ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್ನ]] ಒಲಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.೪ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.೧೮೯೪ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು (ಐಓಸಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬ್ಯಾರನ್ ೧೮೯೬ಪಿಯೆರ್ ಡಿ ಕೊಬೆರ್ಟಿನ್ 1896 ರಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಆಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಳುವಳಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಐಒಸಿ ಇದರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂಲ ಐದು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು ಬಾಬ್ಬ್ಲೇಸ್, ಕರ್ಲಿಂಗ್, ಐಸ್ ಹಾಕಿ, ನಾರ್ಡಿಕ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳು. ೧೯೨೪ ರಿಂದ ೧೯೩೬ ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೦ ಮತ್ತು ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ]] ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಲೂಜ್, ಸಣ್ಣ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವೇಗ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್, ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ, ಮತ್ತು ಸ್ನೋಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಇವು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಆಟ|ಆಟಗಳಾಗಿವೆ.]]<ref>https://www.olympic.org/winter-games</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.gettyimages.com/photos/winter-olympic-games |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-02-10 |archive-date=2017-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108132140/http://www.gettyimages.com/photos/winter-olympic-games |url-status=dead }}</ref> =ಕ್ರೀಡೆ= ೧೯೯೨ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವೇಗ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್, ಸ್ನೋಬೋರ್ಡಿಂಗ್, ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಗಲ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಆಚೆಗೆ ವಿಂಟರ್ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ನ ಮನವಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮುಂತಾದ ಐರೋಪ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಂತಹ ದೇಶಗಳು ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. =ಫಲಿತಾಂಶಗಳು= *ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದಕ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನತೆ *ವಿಂಟರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ * ಉನ್ನತ ಜಾಗತಿಕ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ರೇಟಿಂಗ್ಗಳು. =ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರೀಡೆಗಳು= *ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ *ಬಯಾಥ್ಲಾನ್ *ಬಾಬ್ಸ್ಲೀಘ್ *ಕ್ರಾಸ್ ಕಂಟ್ರಿ *ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ *ಫಿಗರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ *ಲೂಜ್ *ಸ್ಪೀಡ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ *ಸ್ಕೀ ಜಂಪಿಂಗ್<ref>https://www.olympic.org/sports</ref> =ಭಾರತೀಯ ಪದಕ ವಿಜೇತರು= {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| ಪದಕ !style="width:12em"| ಹೆಸರು !style="width:10em"| ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕೂಟ !style="width:10em"| ಕ್ರೀಡೆ !style="width:10em"| ಸ್ಪರ್ಧೆ |- | {{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} || ನಾರ್ಮನ್ ಪ್ರಿಚರ್ಡ್ || ೧೯೦೦ ಪ್ಯಾರಿಸ್ || [[ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ]]||ಪುರುಷರ ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಓಟ |- | {{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} || ನಾರ್ಮನ್ ಪ್ರಿಚರ್ಡ್ || ೧೯೦೦ ಪ್ಯಾರಿಸ್ || [[ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ]]||ಪುರುಷರ ೨೦೦ ಮೀಟರ್‍ ಹರ್ಡಲ್ಸ್ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೨೮ ಆಮ್‍ಸ್ಟರ್‍ಡ್ಯಾಮ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೩೨ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೩೬ ಬರ್ಲಿನ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೪೮ ಲಂಡನ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ|| ೧೯೫೨ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || ಕೆ.ಡಿ.ಜಾಧವ್ || ೧೯೫೨ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ || [[ಕುಸ್ತಿ]] || ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಬಾಂಟಮ್‌ವೆಯ್ಟ್ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೫೬ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೬೦ ರೋಮ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೬೪ ಟೋಕಿಯೋ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೬೮ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || [ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೭೨ ಮ್ಯೂನಿಚ್ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ || ೧೯೮೦ ಮಾಸ್ಕೋ || [[ಹಾಕಿ]] || ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || ಲಿಯಾಂಡರ್ ಪೇಸ್ || ೧೯೯೬ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ || [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] || ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ || ೨೦೦೦ ಸಿಡ್ನಿ || ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ || ಮಹಿಳೆಯರ ೬೯ ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗ |- | {{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} || [[ರಾಜ್ಯವರ್ಧನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್]] || ೨೦೦೪ ಅಥೆನ್ಸ್ || [[ಶೂಟಿಂಗ್]] || ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ |- | {{ಚಿನ್ನದ ಪದಕ}} || [[ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ]] || ೨೦೦೮ ಬೀಜಿಂಗ್ || [[ಶೂಟಿಂಗ್]] || ಪುರುಷರ ೧೦ ಮೀ. ಏರ್ ರೈಫಲ್ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || [[ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್]] || ೨೦೦೮ ಬೀಜಿಂಗ್ || [[ಕುಸ್ತಿ]] || ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ೬೬ ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗ |- | {{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} || [[ವಿಜೇಂದರ್ ಕುಮಾರ್]] || ೨೦೦೮ ಬೀಜಿಂಗ್ || [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] || ಪುರುಷರ ೭೫ ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗ |- |colspan=5 style="background:#eee;" | <center>[[ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] </center> |- |{{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} ||ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್|| 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2012||ಶೂಟಿಂಗ್|| ಪುರುಷರ 25 ಮೀ ವೇಗ ಫೈರ್ ಪಿಸ್ತೋಲ್ |- |{{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} ||ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ||12 ಆಗಸ್ಟ್ 2012||ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ || ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ |- |{{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}} ||[[ಯೋಗೇಶ್ವರ್ ದತ್]] ||11 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|| ರೆಸ್ಲಿಂಗ್|| ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ 60 ಕೆಜಿ |- |{{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}}||ಗಗನ್ ನಾರಂಗ್||30 ಜುಲೈ2012||ಶೂಟಿಂಗ್|| ಪುರುಷರ 10 ಮೀ ಏರ್ ರೈಫಲ್ |- |{{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}}||[[ಸೈನಾ ನೆಹವಾಲ್]]||4 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 ||ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್|| ಮಹಿಳೆಯರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |- |{{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}} ||[[ಮೇರಿ ಕೋಮ್]]||8 ಆಗಸ್ಟ್ 2012||ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ || ಮಹಿಳೆಯರ ಫ್ಲೈತೂಕ |- |colspan=5 style="background:#eee;" | <center>[[೨೦೧೬ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] (9 ಚಿನ್ನ+8 ಬೆಳ್ಳಿ+11 ಕಂಚು= ಒಟ್ಟು28)</center> |- |{{ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ}}||[[ಪಿ.ವಿ. ಸಿಂಧು]]||19 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 ||ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್||ಮಹಿಳೆಯರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |- |{{ಕಂಚಿನ ಪದಕ}}||ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್||17 ಆಗಸ್ಟ್ 2016||ಕುಸ್ತಿ||ಮಹಿಳೆಯರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್,58 ಕೆಜಿ |- |}<ref>https://www.cbssports.com/olympics/news/2016-rio-olympics-medal-tracker/</ref> =ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಕಾಶೆ= https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b4/Winter_olympics_all_cities.PNG =ಉಲ್ಲೇಖ= {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] jiqc0mzra5h65lte6ooym7yytyguydw 0 101758 1370947 1345728 2026-03-31T08:14:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370947 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = ಗೌಹರ್ ಜಾನ್ |image = Gauhar Jaan.jpg |image_size = |landscape = |alt = |caption = |background = solo_singer |native_name = |native_name_lang = |alias = |birth_name = ಏಂಜಲೀನಾ ಯಿಯೋವರ್ಡ್ |birth_date = {{birth date|df=yes|1873|06|26}} |birth_place = ಅಜಗಢ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ |death_date = {{death date and age|df=yes|1930|01|17|1873|06|26}} |death_place = India |genre = ಗಝಲ್, ತುಮರಿ, ದಾದ್ರಾ |occupation = ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ, ನರ್ತಕಿ |instrument = |years_active = 1900–1930 |associated_acts = | module = {{Listen |embed= yes |filename= Thumari By Gauhar Jaan Recorded in 1905.ogg |title= Gauhar Jaan's voice |type= music |description= Thumari with "My name is Gauhar Jaan" at the end. Recorded in 1905. }} | module2 = }} '''ಗೌಹರ್ ಜಾನ್''', <ref> https://www.last.fm/music/Gauhar+Jan/+wiki, Biography]</ref> (ಜನನ ಏಂಜಲೀನಾ ಯೆವಾರ್ರ್ಡ್, 26 ಜೂನ್ 1873 - 17 ಜನವರಿ 1930) [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತಾದ]] ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ನರ್ತಕಿ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] 78 ಆರ್ಪಿಎಂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೋಫೋನ್ ಕಂಪನಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. <ref>[https://ngh.co.in/malka-jan-n-796-78-rpm.html New Gramaphone house, Malka jan, N. 796-78 ಮಲ್ಕಾಜಾನ್, N. 796-78]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, <ref>{{Cite web |url=http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm |title=The first dancing girl of Calcutta |access-date=2018-06-26 |archive-date=2018-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614171349/http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಗೌಹರ್ ಜಾನ್ <ref> [https://www.dnaindia.com/entertainment/report-who-was-gauhar-jaan-here-s-all-you-need-to-know-about-iconic-hindustani-singer-2629445 Who was Gauhar Jaan? Here's all you need to know about iconic Hindustani singer, DNA]</ref> 26 ಜೂನ್ 1873 ರಂದು ಅಜಮ್ಗಾರ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮೂಲದ ಏಂಜಲೀನಾ ಯೆವಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ, ವಿಲಿಯಂ ರಾಬರ್ಟ್ ಯೆಯೋರ್ಡ್ ಅವರು ಡ್ರೈ ಐಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1872 ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೆಮಿಂಗ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಳು. 1879 ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, 1881 ರಲ್ಲಿ ನಂತರ ಬನಾರಸ್ ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅವಳ ಪತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಲೀನ, ಖುರ್ಷಿದ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ==ಬನಾರೆಸ್ ನಗರ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು== ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರನಗರ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸತತವಾಗಿ ೮ ವರ್ಗಳ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಳಿಕ, "ಬೈಜಿ ಬೈಜಿ ಪದವಿ" ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ,ನವಾಬರನ್ನು, ಸಾಹುಕಾರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜರಿಗೆ ತನ್ನ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮನತಣಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಧೃಡ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡಿದಳು. ರಸಿಕರು ಆಕೆಯನ್ನು "ಬಡಿ ಮಲ್ಕ ಜಾನ್", ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಜನ 'ಮಲ್ಕ ಜಾನ್' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ನರ್ತಕಿಯರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. # ಆಗ್ರಾದ ಮಲ್ಕಜಾನ್, # ಮುಲ್ಕ್ ಫುಖ್ರಾಜ್ ನ ಮಲ್ಕಜಾನ್, # ಚುಲ್ಬುಲಿ ಮಲ್ಕಜಾನ್, ಮುಂದೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾರವರು ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು. ಮತ್ತು ಏಂಜಲೀನಾ ಹೆಸರನ್ನು 'ಗೌಹಾರ್ ಜಾನ್'<ref> [https://www.jstor.org/stable/3060823?seq=1#page_scan_tab_contents, Reviewed Work: Vintage Music from India: Early Twentieth-Century Classical and Light-Classical Music] </ref> ಮತ್ತು 'ಮಲ್ಕ ಜಾನ್' ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article429071.ece|title=The Hindu : Arts / Music : Recording Gauhar Jaan|author=Savitha Gautam|date=13 May 2010|publisher=Beta.thehindu.com|accessdate=29 January 2012}}</ref><ref name="Tribune">[http://www.tribuneindia.com/2002/20020526/spectrum/main7.htm The importance of being Gauhar Jan] [[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]], 26 May 2002.</ref> ==ವಿಕ್ರಂ ಸಂಪತ್ ಅಧ್ಯಯನ== ಹೆಸರಾಂತ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, [[ವಿಕ್ರಂ ಸಂಪತ್]], ಗೌಹರ್ ಜಾನ್ ರವರ, ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>[https://m.himalmag.com/chasing-legend/ Chasing a legend, By: Vikram Sampath 14 January 2014]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, <ref>{{Cite web |url=http://www.timesquotidian.com/2010/11/20/gone-in-the-air/ |title=Gone in the Air, November 20, 2010 {{!}} by Aram Yardumian {{!}} “My Name is Gauhar Jaan!” The Life and Times of a Musician, by Vikram Sampath (©2010), Rupa Publications, New Delhi, ISBN 8129116185 – |access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2018 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001015124/http://www.timesquotidian.com/2010/11/20/gone-in-the-air/ |url-status=dead }}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಗಾಯಕಿ/ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಗೌಹರ್ ಜಾನ್ ಹಾಡಿನ ಪ್ರಥಮ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಹೆಸರಾಂತ ಗ್ರಾಮಫೋನ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ದಾಖಲಾತಿ ಕಡಿಮೆ. "The great mystery of Vikram Sampath’s definitive account of Gauhar Jaan’s life is how India’s first recorded voice, whose image appeared on Austrian-made matchbooks, and whose voice was known to and loved by millions of Indians all but vanish from history? That Mr Sampath’s richly detailed biography of Gauhar Jaan is the first of its kind (barring an extremely obscure Bengali language work) is testament to his inquiry into this mystery. Sometimes overnight successes vanish by the very principle that inflates them, and other times events seem to conspire against individuals and leave us with no trace of them. Even if the old guard who, in refusing to be mechanically recorded, remain part of a millennia-old oral tradition gone without a trace and thus kept their art free from political machination, we may also listen to Gauhar Jaan as the first voice heralding the dawn of a new kind of history". ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://feminisminindia.com/2018/08/22/gauhar-jaan-essay/ Gauhar Jaan: The Forgotten Doyen Of Hindustani Music | #IndianWomenInHistory By Tanya Jha - August 22, 2018] * [https://www.india.com/buzz/gauhar-jaans-145th-birthday-google-celebrates-indian-singers-birthday-with-a-doodle-3131078/ Google Doodle Celebrates Noted Singer Gauhar Jaan’s 145th Birth Anniversary June 26, 2018] * [https://www.nationalheraldindia.com/people/gauhar-jaan-the-most-famous-tawaif-of-british-india National herald, Gauhar Jaan: The most famous ‘tawaif’ of British India, June 26, 2018] * [https://www.peopleofar.com/2018/02/11/gauhar-jaan-armenian-lady-became-indias-first-superstar/ Gauhar Jaan – an Armenian lady who became India’s first Superstar, Feb, 11, 2018] * [https://www.telegraphindia.com/states/west-bengal/our-masters-voices-album-lined-up-to-mark-100-years-of-recording/cid/1080368 Our masters' voices - Album lined up to mark 100 years of recording, The Telegraph, By SUBHRO SAHA, Published 1.11.02] * [https://artsandculture.google.com/exhibit/pioneering-musicians-women-superstars-of-the-early-gramophone-era/gQDe4uw4, 1900-1930, Pioneering Muscians, : WomenSuperstars of the Early Gramaphone Era, Archive of Indian Music]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.emiarchivetrust.org/about/history-of-emi/ EMI Archive trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116192530/https://www.emiarchivetrust.org/about/history-of-emi/ |date=2018-11-16 }} * [https://www.thebetterindia.com/147454/news-google-doodle-gauhar-jaan-indias-first-gramophone-girl/ thebetterindia.com] * [https://www.saregama.com/artist/gauhar-jaan_2264/songs saregama,] * [http://archiveofindianmusic.in/2017/07/13/ras-ke-bhare-gauhar-jaan/ Ras ke bhare, Gauhar jaan, Archive of Indian music]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.londontheatre1.com/reviews/review-gauhar-jaan-the-datia-incident-omnibus-theatre/ Review of Gauhar Jaan – The Datia Incident at the Omnibus Theatre, APRIL 17, 2018 9:58 PM BY CHRIS OMAWENG, London theater 1.com] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]] ox2ltp65c9jdgpij0qrsfkkck251ox2 0 114399 1370890 1343802 2026-03-31T00:59:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370890 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Black_Powder_Close_Up.jpg|right|thumb]] '''ಕೋವಿಮದ್ದು''' ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕ. ಇದು [[ಗಂಧಕ]], [[ಇದ್ದಿಲು]] ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‍ಗಳ (KNO₃) ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕ ಮತ್ತು ಇದ್ದಿಲು [[ಇಂಧನ]]ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬೆಂಕಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಶಾಖ ಹಾಗೂ ಅನಿಲದ ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣ, ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಫಿರಂಗಿಗಳು, [[ರಾಕೆಟ್]]‍ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಡುಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ನೋದಕವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಪುಡಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಯೂರೇಷ್ಯಾದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮೂಲತಃ ಔಷಧೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಟಾವೋವಾದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಸಲ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.silk-road.com/artl/gun.shtml Gun and Gunpowder] * [https://web.archive.org/web/20091023043409/http://geocities.com/Athens/2430/gporigins.html The Origins of Gunpowder] * [https://web.archive.org/web/20070701172502/http://www.du.edu/~jcalvert/tech/cannon.htm Cannons and Gunpowder] * [http://www.gunpowderworks.co.uk/ Oare Gunpowder Works, Kent, UK] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120802102720/http://www.gunpowderworks.co.uk/ |date=2012-08-02 }} * [http://www.royalgunpowdermills.com/ Royal Gunpowder Mills] * [http://www.hagley.org/library/exhibits/brandywine/index.html The DuPont Company on the Brandywine] A digital exhibit produced by the Hagley Library that covers the founding and early history of the DuPont Company powder yards in Delaware * {{Cite web|url=http://www.musketeer.ch/blackpowder/history.html|title=Ulrich Bretschler's Gunpowder Chemistry page|archive-url=https://archive.is/20120523235357/http://www.musketeer.ch/blackpowder/history.html|archive-date=23 May 2012|dead-url=yes}} * [https://web.archive.org/web/20110715074434/http://philipmcgaw.com/medieval-siege-society/gun-powder-demonstration/ Video Demonstration] of the Medieval Siege Society's Guns, Including showing ignition of gunpowder * [http://www.musketeer.ch/blackpowder/recipe.html Black Powder Recipes] * {{Cite web|url=http://dsearch.dtic.mil/search?site=default_collection&q=black+powder&btnG.x=-1050&btnG.y=-126&btnG=Google+Search&client=dticol_frontend&proxystylesheet=dticol_frontend&proxyreload=1&filter=0&tlen=200&getfields=*|title="Black Powder" search at DTIC|archive-url=https://archive.is/20130616025606/http://dsearch.dtic.mil/search?site=default_collection&q=black+powder&btnG.x=-1050&btnG.y=-126&btnG=Google+Search&client=dticol_frontend&proxystylesheet=dticol_frontend&proxyreload=1&filter=0&tlen=200&getfields=*|archive-date=2013-06-16|dead-url=yes}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೋದಕಗಳು]] t3uj9bda0iqk20vpxuyetio0bq6robq 0 122186 1370847 1340050 2026-03-30T12:26:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370847 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್ ಒಪ್ಪೋ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. | logo = OPPO LOGO 2019.svg | logo_caption = ಲೋಗೋವನ್ನು ೨೦೧೯ ರಿಂದ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ | image = | native_name = | type = ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ | founder = ಟೋನಿ ಚೆನ್(陈明永) | predecessor = ಬಿಬಿಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ | area_served =ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = ಟೋನಿ ಚೆನ್ (ಸಿಇಓ | industry = ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ | products = ಹೋಮ್ ಸಿನಿಮಾ,ಆಡಿಯೋವಿಶುಯಲ್,ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ | num_employees = ೪೦೦೦೦ | divisions = | foundation = ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ | parent = | subsid = ಒನ್‌ಪ್ಲಸ್<br>ರಿಯಲ್ಮೆ | location_city = ಡಾಂಗ್‌ಗುವಾನ್, ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್ | location_country = ಚೀನಾ | website = {{URL|oppo.com}} }}[[ಚಿತ್ರ:Earphones BW 2011-12-10 15-49-08.JPG|thumb|ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು]] ಒಪ್ಪೋವು ಚೈನೀಸ್ [[:en:consumer electronics|ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[:en:Dongguan|ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್‌]]ನ [[:en:Guangdong|ಡಾಂಗ್‌ಗುವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಾಧನಗಳು, ಆಡಿಯೊ ಸಾಧನಗಳು, ಪವರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[:en:BBK Electronics|ಬಿಬಿಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ಇದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ೨೦೨೩ ರವರೆಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name=":2">{{Cite web |date=2023-02-12 |title=SuperVOOC fast charging technology: Everything you need to know |url=https://www.androidauthority.com/supervooc-fast-charging-686000/ |access-date=2023-06-23 |website=Android Authority |language=en}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ "ಒಪ್ಪೋ" ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಟೋನಿ ಚೆನ್ ಅವರು [[ಚೀನಾ]]ದ ಡೊಂಗುವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಾಧನ ಒಪ್ಪೋ ಸ್೩ ಎಂಪಿ೩ ಅನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="About OPPO">{{Cite web |url=http://www.oppo.com/en/about-us/ |title=Technology as an art form |website=Oppo |access-date=29 September 2021}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪೋ ತನ್ನ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ೨೦೦೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ತಯಾರಕರಾದರು.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.technoxmart.com/2019/05/oppo-a3s-2gb-3gb-ram-variants-price-drop.html|title=TECHNOXMART {{!}} OPPO Becomes the Leading Smartphone Brand in China in June 2016|website=www.technoxmart.com|access-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728161129/https://www.technoxmart.com/2019/05/oppo-a3s-2gb-3gb-ram-variants-price-drop.html/|archive-date=28 July 2016|url-status=live}}</ref><ref>Upstarts on top / How OPPO and Vivo are beating Apple, Xiaomi and the gang. Economist, 4–10 February 2017, page 56.</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Oppo Digital|ಒಪ್ಪೋ ಡಿಜಿಟಲ್]] ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಡಿಸ್ಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪೋ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರಿನಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://telecoms.com/498788/q2-smartphones-samsung-grows-huawei-slows-and-apple-flows/|title=Q2 smartphones: Samsung grows, Huawei slows and Apple flows|website=telecoms.com|access-date=7 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801163005/http://telecoms.com/498788/q2-smartphones-samsung-grows-huawei-slows-and-apple-flows/|archive-date=1 August 2019|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪೋ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಫೋನ್ ತಯಾರಕರಾದ [[:en:OnePlus|ಒನ್‍ಪ್ಲಸ್]] ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಒನ್‍ಪ್ಲಸ್ ಒಪ್ಪೋ ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್== [[File:Oppo Find X7 Ultra.jpg|left|thumb|266x266px|ಒಪ್ಪೋ ಫೈಂಡ್ ಎಕ್ಸ್೭ ಅಲ್ಟ್ರಾ ೨೦೨೪ ರ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಫೋನ್]]೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಬಾಯ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ [[:en:Thailand|ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಒಪ್ಪೋ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಾರದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ "ಫಾಲೋ ಯುವರ್ ಸೋಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಾಡನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು.<ref name="Follow Your Soul YT">{{cite web|url=https://www.technoxmart.com/2018/03/launched-oppo-f7-with-bezel-less.html|title=[M/V] TECHNOXMART|last=Hotmaster121|date=25 May 2019|via=Web Url|access-date=25 May 2019|archive-date=25 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525045926/https://www.technoxmart.com/2018/03/launched-oppo-f7-with-bezel-less.html|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಲು ಎಫ್‍ಸಿ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.technoxmart.com/2018/03/launched-oppo-f7-with-bezel-less.html|title=Launched OPPO F7 with Bezel-Less Display and 25 Megapixel Camera in India; Price, Specification|website=technoxmart.com|access-date=25 May 2019|archive-date=25 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525045926/https://www.technoxmart.com/2018/03/launched-oppo-f7-with-bezel-less.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.technoxmart.com/search?q=oppo|title=OPPO phones|website=technoxmart.com|access-date=25 May 2019|archive-date=25 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525050634/https://www.technoxmart.com/search?q=oppo|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.technoxmart.com/2019/05/oppo-reno-series-launch-on-may-28-in.html|title=OPPO Reno Series Launch on May 28 in India: Check Prices, Reno 10x Zoom Edition Models, Reno Specifications|website=technoxmart.com|access-date=25 May 2019|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806040549/https://www.technoxmart.com/2019/05/oppo-reno-series-launch-on-may-28-in.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Philippine Basketball Association|ಫಿಲಿಪೈನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ​​ಈ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಬಿ.ಎ ಕಮಿಷನರ್ ಕಪ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪೋ [[:en:India national cricket team|ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವನ್ನು]] ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಬಿಡ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಇದು ೨೦೧೭ ರಿಂದ ೨೦೧೯ ರವರೆಗೆ ತಂಡದ ಕಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೋಗೋವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|last=Galaxy|first=F. T. T.|date=27 February 2021|title=OPPO|url=https://www.followthistrendingworld.com/post/_oppo|access-date=13 October 2021|website=FTT World|language=en|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019053358/https://www.followthistrendingworld.com/post/_oppo|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=12 July 2021|title=Why Sơn Tùng M-TP is called the 'Prince of V-pop'|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3140740/why-son-tung-m-tp-called-prince-v-pop-hiring-blackpinks|access-date=13 October 2021|website=South China Morning Post|language=en}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್-ಗ್ಯಾರೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[:en:French Open|ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್]] ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಪಾಲುದಾರರಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರು ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[:en:Wimbledon Championships|ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ]] ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಪಾಲುದಾರರಾದರು.<ref>{{Cite web|title=Oppo signs up as first Asian sponsor of Wimbledon Championships|url=https://www.thedrum.com/news/2019/04/29/oppo-signs-up-first-asian-sponsor-wimbledon-championships|access-date=9 June 2020|website=The Drum|language=en}}</ref> ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== ===ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್=== ಒಪ್ಪೋ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[:en:smartwatch|ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೬ ೨೦೨೦ ರಂದು ಚೀನಾದ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ವಾಚ್ ೩ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ವಾಚ್ ೪ಪ್ರೊ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |title=OPPO Watch深度评测：最美安卓手表居然如此面面俱到 |url=https://post.smzdm.com/p/andlk0z7/ |website=smzdm.com |access-date=20 September 2020 |language=zh |date=26 March 2020}}</ref> ===ಫೋನ್‌ಗಳು=== [[ಚೀನಾ]]ದ ಕಂಪನಿ ಒಪ್ಪೋ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಎ ಸರಣಿ, ಫೈಂಡ್ ಸರಣಿ, ಎಫ್ ಸರಣಿ, ಎನ್ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಆರ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಪ್ಪೋ ತನ್ನ ಒಪ್ಪೋ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ===ವಿಓಓಸಿ=== ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ವಿಓಓಸಿ (ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಓಪನ್ ಲೂಪ್ ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಟೆಪ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟ್-ಕರೆಂಟ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ಒಪ್ಪೋ ನಿಂದ ಅನಾವರಣಗೊಂಡೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಮೂಲ ಕಂಪನಿ ಬಿಬಿಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Peter |title=Oppo will license its VOOC charging technology to third-party makers |url=https://www.gsmarena.com/oppo_will_license_its_vooc_charging_technology_to_thirdparty_makers-news-47889.php |access-date=2023-06-23 |website=GSMArena.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tushar |first=Mehta |date=2022-04-20 |title=Fast charging the OnePlus 10 Pro: SuperVOOC vs. USB-C PD |url=https://www.digitaltrends.com/mobile/oneplus-10-pro-super-vooc-vs-usb-pd-charging-review/ |access-date=2023-06-23 |website=Digital Trends |language=en}}</ref> [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೨೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವಿಓಓಸಿಯು ಒಪ್ಪೋನ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಯೋಜಿತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಒಪ್ಪೋ ಸಾಧನಗಳು ಯುಎಸ್‍ಬಿ-ಪಿಡಿ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೨೨ ರಿಂದ ವಿಓಓಸಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು: *ವಿಓಓಸಿ ೨.೦ (೨೦೧೫), ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ. ಇದು ೫ವಿ/೪ಎ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. *ಸೂಪರ್ ವಿಓಓಸಿ (೨೦೧೬), ಇದು ಎರಡು-ಸೆಲ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು "ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಪಲ್ಸ್" ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಹಾಗೂ ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=2016-02-23 |title=[POWAAAAH] OPPO's Super VOOC Can Fully Charge A 2500mAh Battery In 15 Minutes |url=https://www.androidpolice.com/2016/02/23/powaaaah-oppos-super-vooc-can-fully-charge-a-2500mah-battery-in-15-minutes/ |access-date=2023-06-23 |website=Android Police |language=en}}</ref> *ವಿಓಓಸಿ ೩.೦ (೨೦೧೯), ವಿಓಓಸಿ ೨.೦ ಗಿಂತ ೨೩.೮% ವೇಗವಾಗಿದೆ.<ref name="vooc3">{{cite web |last1=John |first1=Jed |title=OPPO Reno comes with VOOC 3.0 which improves fast charging speed by 23.8% |url=https://www.gizmochina.com/2019/03/22/oppo-reno-comes-with-vooc-3-0-which-improves-fast-charging-speed-by-23-8/ |website=Gizmochina |date=22 March 2019 |access-date=2 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601041122/https://www.gizmochina.com/2019/03/22/oppo-reno-comes-with-vooc-3-0-which-improves-fast-charging-speed-by-23-8/ |archive-date=1 June 2019 |url-status=live }}</ref> *ವಿಓಓಸಿ ೪.೦ (೨೦೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್), ಇದು ೫ವಿ/೬ಎ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Minsheng20">{{cite web |last1=Minsheng securities |title=快充新"赛道"，行业势不可挡 |url=https://pdf.dfcfw.com/pdf/H3_AP202008311404459956_1.pdf?1598908275000.pdf |access-date=24 August 2022 |language=zh |date=31 August 2020}}</ref> *ಸೂಪರ್ ವಿಓಓಸಿ ೨.೦ (೨೦೨೦), ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರು: ವಾರ್ಪ್ ಚಾರ್ಜ್ ೬೫. ==ವಿವಾದಗಳು== ===ಜರ್ಮನಿ=== ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಫಿನ್ನಿಷ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರ ನೋಕಿಯಾ ಪರವಾನಗಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸದೆ ಒಪ್ಪೋ ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಪ್ಪೋ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="nikkeiasia">{{cite news |last1=Kawakami |first1=Takashi |title=China's Oppo plots next step after smartphone sales ban in Germany |url=https://asia.nikkei.com/Business/Electronics/China-s-Oppo-plots-next-step-after-smartphone-sales-ban-in-Germany |access-date=17 July 2023 |agency=Nikkei Asia |date=October 8, 2022}}</ref> ===ಭಾರತ=== ಒಪ್ಪೋ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ಇದು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗಾಗಿ ಒಪ್ಪೋನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೪೩.೮ ಶತಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದಂಡವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಸಹ ನೋಡಿ== *[[:en:OnePlus|ಒನ್‍ಪ್ಲಸ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ದೂರಸಂಪರ್ಕ]] m6ougw9iggjtc234ncopxm7pkqk5pbn 0 123964 1370872 1342678 2026-03-30T21:02:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370872 wikitext text/x-wiki {{Infobox dancer | name = ಕುಮಾರಿ ಕಮಲಾ | image = Kumari Kamala.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ೧೬ ಜೂನ್ ೧೯೩೪ | birth_place = | death_date = <!-- {{death date and age|deathyear|mm|dd|birthyear|mm|dd}} --> | death_place = | residence = | nationality = | citizenship = | education = | occupation = | years_active = | home_town = | height = | spouse = ಟಿ. ವಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ್ | partner = | children = ಜೈನಂದ ನಾರಾಯಣ್ | website = <!-- {{URL|website}} --> | current_group = | former_groups = | dances = | module = }} '''ಕುಮಾರಿ ಕಮಲಾ'''ರವರು (ಜನನ ೧೬ ಜೂನ್ ೧೯೩೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿ (ಇವರನ್ನು ಕಮಲ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಮಲಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಂದಾಜು ೧೦೦ ರಷ್ಟು [[ತಮಿಳು]], ಹಿಂದಿ, [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾವೂರ್ ​​ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ== ಅವರು ಭಾರತದ ಮಯೂರಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ವಸಂತಿ ಕೂಡ ನರ್ತಕರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಮಲಾ ಬಾಂಬೆಯ ಲಚು ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರಿಂದ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ವ್ಯಾಸ್ ಅವರಿಂದ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತದ]] ಪಾಠಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. ಅವಳನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎನ್. ಕಲ್ಯಾಣಸುಂದರಂ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ನೃತ್ಯ ಪಠಣಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು. ಅವರು [https://www.imdb.com/title/tt3215258/ ವಾಲಿಬಾರ್ ಸಂಘಮ್] (೧೯೩೮) ಮತ್ತು ರಾಮನಮಾ ಮಹಿಮೈ (೧೯೩೯) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಮಲಾ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಗಮನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಜೈಲರ್ ಮತ್ತು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಕಿಸ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು,ಕಮಲಾ ಅವರ ತಾಯಿ [[ಮದ್ರಾಸ್‌|ಮದ್ರಾಸ್‌ಗೆ]] ತೆರಳಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮಗಳು ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಕಟ್ಟುಮನ್ನಾರ್ಕೋಯಿಲ್ ಮುತುಕುಮಾರ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ವಾ uz ುವೂರ್ ​​ಬಿ. ರಾಮಯ್ಯ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಯಶಸ್ವಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಮಲಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಜಗತಲ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಪಾಂಪು ಅತ್ತಂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಕಮಲಾ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಿ (೧೯೪೫) ನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೀರಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಅವರ ಚಿತ್ರ ನಮ್ ಇರುವರ್ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನಾಮ್ ಇರುವರ್ [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ನೃತ್ಯಗಳು [https://www.youtube.com%20›%20watch ಭರತನಾಟ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು" ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ, ಕಮಲಾ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ [https://www.biography.com/royalty/queen-elizabeth-ii ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್] II ರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, [https://www.britannica.com/place/China ಚೀನಾ] ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇನ್೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ,|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [https://www.encyclo.co.uk/meaning-of-Padma_Bhushan ಪದ್ಮಭೂಷಣವನ್ನು] ನೀಡಿತು. ಅವರು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಟಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಮಲಾ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೆರಳಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಶ್ರೀ ಭರತ ಕಮಲಾಲಯದ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅವರು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆರ್. ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಆದರೆ ವಿವಾಹವು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇಧನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತಿ ಟಿ. ವಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ್ 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. ಜೈನಂದ ನಾರಾಯಣ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿ.<ref>http://www.kutcheribuzz.com/features/interviews/kkamala.asp</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಕಲೈಮಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು. * ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-11-15 |archive-date=2015-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead }}</ref> * ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬ್ರಾಂಟಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಇ.ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಪದಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. * ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಆರಾಧನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ರತ್ನಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಜುಬಿಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌‌ನನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. * ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ೪ನೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ==ನಟಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== * ೧೯೩೮ - ಭ್ವಾಲಿಬಾರ್ ಸಂಘ * ೧೯೩೮ - ಜೈಲರ್ * ೧೯೩೯ - ರಮಣಮಾ ಮಹಿಮೈ * ೧೯೪೧ - ಕಾಂಚನ್ * ೧೯೪೨ - ಚಾಂದನಿ * ೧೯೪೩ - ಕಿಸ್ಮೆಟ್ * ೧೯೪೩ - ರಾಮ ರಾಜ್ಯ * ೧೯೪೪ - ಜಗತಲಪ್ರಥಾಪನ್ * ೧೯೪೫ - ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಿ * ೧೯೪೫ - ಮೀರಾ * ೧೯೪೫ - ಎನ್ ಮಗನ್ * ೧೯೪೭ - ಏಕಂಬಾವನನ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] oireqvipmivjq1e4tvx87u6xbvtr2jc 0 124452 1370869 1342503 2026-03-30T20:30:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370869 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = | image = | caption = | fullname = Nameirakpam Devi Kunjarani | nickname = Nameirakpam Jani Devi | birth_date = {{birth date and age|1966|03|01|df=y}} | birth_place = [[Imphal]], [[Manipur]], India | death_date = | death_place = | nationality = Indian | residence = | years_active = | weight = {{convert|48|kg|lb|abbr=on}} | website = | country = {{flagu|India}} | sport = [[Olympic weightlifting|Weightlifting]] | weight_class = 48 kg | pb = | club = | team = National team | coach = | retired = | show-medals = | medaltemplates = {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[World Weightlifting Championships|World Championships]]}} {{MedalSilver|[[1989 World Weightlifting Championships|1989 Manchester]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1991 World Weightlifting Championships|1991 Donaueschingen]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1992 World Weightlifting Championships|1992 Varna]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1994 World Weightlifting Championships|1994 Istanbul]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1995 World Weightlifting Championships|1995 Warsaw]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1996 World Weightlifting Championships|1996 Guangzhou]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1997 World Weightlifting Championships|1997 Chiang Mai]]| 46 kg}} {{MedalCompetition|[[Asian Games]]}} {{MedalBronze| [[1990 Asian Games|1990 Beijing]] | [[Weightlifting at the 1990 Asian Games – Women's 44 kg|44 kg]]}} {{MedalBronze| [[1994 Asian Games|1994 Hiroshima]] | [[Weightlifting at the 1994 Asian Games – Women's 46 kg|46 kg]]}} {{MedalCompetition | [[Weightlifting at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]] }} {{MedalGold| [[2002 Commonwealth Games|2002 Manchester]] | [[Weightlifting at the 2002 Commonwealth Games - Women's 48 kg|48 kg]]}} {{MedalGold| [[2006 Commonwealth Games|2006 Melbourne]] | [[Weightlifting at the 2006 Commonwealth Games - Women's 48 kg|48 kg]]}} | height = 148cm | hometown = | training = }} ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ನೇಮಿ ರಾಕ್ಟಮ್ ಕುಂಜರಾನಿ ಜನನ 1 ಮಾರ್ಚ್ 1968 ರಂದು ಮಣಿಪುರದ ಇಂಫಾಲನ್ ಕೈರಾಂಕ್ ಮಾಯೈ ಲಿಕೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕುಂಜರಾನಿ ದೇವಿ 1978ರಲ್ಲಿ ಇಂಫಾಲ್ ನ ಸಿಂಡಮ್ ಸಿನ್ ಶಾಂಗ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕ್ರೀಢೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಂಫಾಲನ್ ಮಹರಾಜ ಭೋದಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಮುಗಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಪೋಲೀಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1996 ರಿಂದ 1998ರ ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ..<ref>http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html</ref> ==ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸ== 1985 ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ 44,46,48ಕಿಲೋಗ್ರಾಂವರೆಗೆ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.1987 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ತನ್ನ ತೊಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು 46 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು 1994 ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದರು. ಆದರೆ 4 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ 48 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಚಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್1989 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು 3 ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳ ಬಹುಮಾನವು ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ಸತತ ಏಳು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರತುಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.ಹೇಗಾದರೂ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1990 ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1994 ರಲ್ಲಿ ಹಿರೋಶಿಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1998ರ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪದಕ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು. ಏಷ್ಯನ್ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕುಂಜರಾನಿ ನಿಯಮಿತ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1989ರ ಶಾಂಗೈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅವರು 1991ರ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ 44 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 1992 ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು 1995 ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== #1990 ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಕೆಕೆ ಬಿರ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #2011 [http://ಪದ್ಮಶ್ರೀ%20ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801</ref> ==ಕುಂಜರಾನಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು== {| class="wikitable sortable " | '''ವರ್ಷ''' || '''ಸ್ಥಳ''' || '''ತೂಕ''' |- | 1989 || ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1991 || ಡೋನೌ ಸ್ಟಿಂಗನ್ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1992 || ವರ್ಣ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1994 || ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ || 46 ಕೆಜಿ |- | 1995 || ವಾರ್ಸಾ || ೪೬ಕೆಜಿ |- | 1996 || ಗುವಾಂಗ್ ಹೌ || 46 ಕೆಜಿ |- | 1997 || ಚಿಯಾಂಗ್ ಮಾಯ್|| 46 ಕೆಜಿ |- |} ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ== ಕುಂಜರಾನಿ ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (ಸಿಆರ್ ಪಿಎಫ್) ಯಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ 2014 ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗ್ಲಾಸ್ಗೊದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2014 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರ ರಾಗಿದ್ದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] atta2m2110ip0gfq588arahmg6sloqz 0 125355 1370901 1344470 2026-03-31T03:33:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370901 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟರ್ಜಿ | birth_name = | alias = | image = | caption = | background = | birth_date = ೧೮೯೦ | birth_place = ಅಲ್ಲಾಹಾಬಾದ್ | death_date = | instrument =ಪಿಟೀಲು | genre =ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ | occupation = ಪಿಟೀಲು ವಾದಕ | years_active = }} ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಯವರು ಸೆನಿಯಾ ಘರಾನಾದ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಸೆನಿಯಾ ಘರಾನಾದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು], ಅವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಟೀಲುಗಳ [http://ಗಟ್ಕರಿ%20ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಟ್ಕರಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ== ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿರವರು ೧೮೯೦ ಅಲಹಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಅವರು ಸೆನಿಯಾ ಘರಾನಾ [http://ಮಾಸ್ಟರ್%20ಉಸ್ತಾದ್%20ಕೆರಮತುಲ್ಲಾ%20ಖಾನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಉಸ್ತಾದ್ ಕೆರಮತುಲ್ಲಾ ಖಾನ್]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅವರಿಂದ ಸರೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಕಲಿತ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಧನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು<ref>https://www.tribuneindia.com/2011/20110730/saturday/main4.htm</ref>.ಅವರು [[ಸಿತಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಸರೋಡ್‌]]ನ ಗಟ್ಕರಿ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಪಿಟೀಲು ಮೇಲೆ ನಿಖರವಾಗಿ ನುಡಿಸಬಲ್ಲರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದರು.<ref>{{Cite web |url=https://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095840253?rskey=mH20Zr&result=0&q=gagan |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-02-23 |archive-date=2018-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013212001/http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095840253?rskey=mH20Zr&result=0&q=gagan |url-status=dead }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನುಡಿಸಿದರು.ಅವರು ಪಿಯಾನೋ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು 'ಜಿ ಸಿ ಚಟ್ಟರ್ಜಿ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ==ಶೈಲಿ== ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲು, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು ಗಾಯನ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವು ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸರೋಡ್‌ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅನೇಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.ಆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟೀಲುಗೆ ತಂದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ.ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪೂರ್ಣ [http://ಅಲಾಪ್-ಜೋರ್-%20ಝಾಲ ಅಲಾಪ್-ಜೋರ್- ಝಾಲ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ==ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು== ಗಗನ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ವಾದ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶ್ರೀರಾಮ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜೋಯಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]] mz4789itlslusjhspz4indxizyigqnl 3 126528 1370891 1040254 2026-03-31T01:38:02Z Mfield 97709 Mfield [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nsn2635]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Theneptunespear]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Nsn2635|Nsn2635]]" to "[[Special:CentralAuth/Theneptunespear|Theneptunespear]]" 984348 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Nsnandan2635}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೩, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ (UTC) pzt7i4968rvckjz4mvk03cw22zzi86a 0 133769 1370889 1343801 2026-03-31T00:59:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370889 wikitext text/x-wiki ಇದು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯|ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್]] ('''COVID-19''' ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ.) ಸೋಂಕಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ''ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ.'' ==ಪಟ್ಟಿ== {| class="toccolours" style="width:auto;" |-geo | <div class="hlist"><ul style="padding:0 0.5em;"> <li>{{nowrap|[[#January 2020|ಜನವರಿ]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#February 2020|ಫೆಬ್ರವರಿ]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#March 2020|ಮಾರ್ಚ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#April 2020|ಎಪ್ರಿಲ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#May 2020|ಮೇ]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#June 2020|ಜೂನ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#July 2020|ಜುಲೈ]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#August 2020|ಆಗಷ್ಟ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#September 2020|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#October 2020|ಅಕ್ಟೋಬರ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#November 2020|ನವಂಬರ್]]}}</li> <li>{{nowrap|[[#December 2020|ಡಿಸೆಂಬರ್]]}}</li> </ul> </div> |} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- valign=bottom ! scope="col"| ದಿನಾಂಕ ! scope="col"| ಹೆಸರು ! scope="col"| ವಯಸ್ಸು ! scope="col"| ಉದ್ಯೋಗ ! scope="col"| ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳ ! scope="col" width="5%" class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- id="ಎಪ್ರಿಲ್ 2020" |{{Date table sorting|26-04-2020}} ! scope="row" |ಬದ್ರುದ್ದೀನ್ ಶೇಖ್ |{{age|1952|9|13|2020|4|26}} | ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ (೨೦೧೦-೨೦೨೦) | [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Covid-19 claims life of Badruddin Shaikh |url=https://ahmedabadmirror.indiatimes.com/ahmedabad/others/covid-19-claims-life-of-badruddin-shaikh/articleshow/75396712.cms |website=ahmedabadmirror.indiatimes.com |publisher=indiatimes |accessdate=3 December 2020}}</ref> |-id="ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|4|26| format=ydm}} ! scope="row" |ಕೇಶುಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ |{{age|1928|7|24|2020|10|29}} | ಗುಜರಾತಿನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ(೧೯೯೫), ಲೋಕಸಭೆ(೧೯೭೭-೧೯೮೦) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೦೨-೨೦೦೮) | [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Gujarat chief minister Keshubhai Patel passes away at 92 |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/keshubhai-patel-passes-away-former-gujarat-chief-minister-660757 |website=INDIA TV |publisher=INDIA TV |accessdate=4 December 2020}}</ref> |-id="ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|12|05| format=dm}} ! scope="row" |ಅನಸೂಯಾ ಪ್ರಸಾದ ಮೈಖುರಿ | ೫೯ | ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ(೨೦೦೭-೨೦೦೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೨-೨೦೧೭) | [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Ex-deputy speaker of Uttarakhand assembly passes away |url=https://www.deccanherald.com/national/north-and-central/ex-deputy-speaker-of-uttarakhand-assembly-passes-away-923896.html |website=Deccan Herald}}</ref> |-id="ಎಪ್ರಿಲ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|04|02| format=dm}} ! scope="row" |ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಖಾಲ್ಸಾ | {{age|1952|4|12|2020|04|02}} | ಪಂಜಾಬೀ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ | [[ಅಮೃತ್‌ಸರ್|ಅಮೃತ್‍ಸರ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Hazoori Ragi Nirmal Singh Khalsa dead, had tested positive for coronavirus |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/former-hazoori-ragi-nirmal-singh-khalsa-dead-had-tested-positive-for-coronavirus-64557 |newspaper=[[The Tribune (Chandigarh)]] |accessdate=2 April 2020 |date=2 April 2020 |archive-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404144336/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/former-hazoori-ragi-nirmal-singh-khalsa-dead-had-tested-positive-for-coronavirus-64557 |url-status=dead }}</ref> |-id="ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|09|17| format=dm}} ! scope="row" |ಅಶೋಕ್ ಗಸ್ತಿ | ೫೫ | ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೨೦) | [[ಬೆಂಗಳೂರು]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |title=BJP's Ashok Gasti, 1st-Time Rajya Sabha Member, Dies Due To COVID-19 |url=https://www.ndtv.com/india-news/bjps-ashok-gasti-first-time-rajya-sabha-member-from-karnataka-dies-due-to-covid-19-2296977 |accessdate=17 September 2020 |work=NDTV |date=17 September 2020 |language=en}}</ref> |-id="ನವಂಬರ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|11|02| format=dm}} ! scope="row" |ಭಾಗೀರಥಿ ಮಾಂಜಿ | {{age|1954|2|01|2020|11|02}} | ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ(೨೦೦೬-೨೦೧೦) | ಬರಿಪಾಡ, ಒರಿಸ್ಸಾ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Rajya Sabha member Bhagirathi Majhi dies at 66 |url=https://kalingatv.com/state/former-rajya-sabha-mp-bhagirathi-majhi-passes-away/ |website=KalingaTV |date=2 November 2020}}</ref> |-id="ನವಂಬರ್ 2020" | {{Date table sorting|2020|11|25| format=dm}} ! scope="row" |ಅಹಮದ್ ಪಟೇಲ್ | {{age|1949|08|21|2020|11|25}} | ಲೋಕಸಭೆ(೧೯೭೭-೧೯೮೯) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭಾ(೧೯೯೩-೨೦೨೦) ಸದಸ್ಯ | ಬರೂಚ್ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Congress leader Ahmed Patel passes away after battling with Covid-19 |url=https://indianexpress.com/article/india/senior-congress-leader-ahmed-patel-passes-away-after-battling-with-covid-19-7064539/ |website=The Indian Express |access-date=25 November 2020 |language=en |date=25 November 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-13|format=dm}} ! scope="row" | ಅಜಿತ್ ದಾಸ್ | {{age|1949|1|20|2020|09|13}} | ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ | ಭುವನೇಶ್ವರ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Veteran Ollywood Star Ajit Das Passes Away, Had Tested Positive For COVID-19 {{!}} Odisha |url=https://ommcomnews.com/odisha-news/odia-actor-ajit-das-passes-away-had-tested-positive-for-covid-19 |website=Ommcom News |accessdate=21 November 2020 |date=13 September 2020 |archive-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914130531/https://ommcomnews.com/odisha-news/odia-actor-ajit-das-passes-away-had-tested-positive-for-covid-19 |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-04|format=dm}} ! scope="row" |ಪ್ರದೀಪ್ ಮಹಾರಥಿ | {{age|1955|7|4|2020|10|04}} | ಒರಿಸ್ಸಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೮೫-೧೯೯೫) | ಭುವನೇಶ್ವರ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=BJD MLA Pradeep Maharathy passes away at 65 due to COVID-19 infection {{!}} India News |url=https://zeenews.india.com/india/bjd-mla-pradeep-maharathy-passes-away-at-65-due-to-covid-19-infection-2314546.html |website=Zee News |accessdate=4 October 2020 |date=4 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004131244/https://zeenews.india.com/india/bjd-mla-pradeep-maharathy-passes-away-at-65-due-to-covid-19-infection-2314546.html |archive-date=4 October 2020 }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-12|format=dm}} ! scope="row" |ಶರತ್ ಕುಮಾರ್ ಕಾರ್ | {{age|1939|09|05|2020|10|12}} | ಲೋಕಸಭಾ (೧೯೭೭–೧೯೮೦) ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೭೧-೧೯೭೪, ೧೯೯೦-೧೯೯೫, ೨೦೦೦-೨೦೦೪) | ಭುವನೇಶ್ವರ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Odisha Speaker Sarat Kar no more |url=https://sambadenglish.com/former-odisha-speaker-sarat-kar-no-more/ |website=Sambad English |accessdate=12 October 2020 |date=12 October 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-06-10|format=dm}} ! scope="row" |ಜಯರಾಮನ್ ಆನ್ಬಳಗನ್ | {{age|1958|06|10|2020|06|10}} | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೧-೨೦೦೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೧-೨೦೨೦) | ಚೆನ್ನೈ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Rohit |first1=T. K. |title=DMK MLA J. Anbazhagan succumbs to COVID-19 |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/dmk-mla-j-anbalagan-who-tested-positive-for-covid-19-passes-away/article31792539.ece |newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |accessdate=10 June 2020 |language=en |date=10 June 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-28|format=dm}} ! scope="row" | ಹರಿಕೃಷ್ಣನ್ ವಸಂತ ಕುಮಾರ್ | {{age|1950|4|14|2020|08|28}} | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೬-೨೦೧೯) ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೯-೨೦೨೦) | ಚೆನ್ನೈ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Congress MP H Vasanthakumar passes away due to Covid-19 |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/h-vasanthakumar-owner-of-vasanth-co-passes-away-due-to-covid-19/article32467512.ece |website=The Hindu Business Line |accessdate=28 August 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-14|format=dm}} ! scope="row" | ಫ್ಲೋರೆಂಟ್ ಪಿರೇರಾ | 67 | ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Karthik |title=Tamil actor Florent Pereira dies due to Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/tamil-actor-florent-pereira-dies-due-to-covid-19/story-evK0dtuNAp4TliFNqyTb3L.html |website=Hindustan Times |date=15 September 2020 |accessdate=25 September 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-16|format=dm}} ! scope="row" | ಬಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪ್ರಸಾದ ರಾವ್ | {{age|1956|6|15|2020|09|16}} | ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೮೫-೧೯೮೯, ೧೯೯೪-೧೯೯೯, ೨೦೦೯-೨೦೧೪) ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೯-೨೦೨೦) | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Pandey |first1=Ashish |title=Tirupati Lok Sabha MP Balli Durga Prasad Rao Garu passes away in Chennai |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tirupati-lok-sabha-mp-balli-durga-prasad-rao-garu-passes-away-in-chennai-1722491-2020-09-16 |website=India Today |accessdate=16 September 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-25|format=dm}} ! scope="row" | ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮ್ | 74 | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ನಟ, ಧ್ವನಿದಾನ ಕಲಾವಿದ, ನಿರ್ಮಾಪಕ | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Kolappan |first1=B. |title='Paadum Nila' S.P. Balasubrahmanyam no more |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/paadum-nila-sp-balasubrahmanyam-no-more/article32693844.ece |website=The Hindu |accessdate=26 September 2020 |language=en |date=25 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-15|format=dm}} ! scope="row" | ಪಿ ವೇಟ್ರಿವೇಲ್ | 60 | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೧-೨೦೧೬) | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Narayan |first1=Pushpa |last2=Govardan |first2=D. |title=AMMK Vetrival Death: Former Tamil Nadu MLA, AMMK treasurer P Vetrivel dies in Chennai hospital |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/former-tamil-nadu-mla-p-vetrivel-dies-in-chennai-hospital/articleshow/78683608.cms |website=The Times of India |accessdate=15 October 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-31|format=dm}} ! scope="row" |ತಿರು ಆರ್ ದೊರೈಕನ್ನು | {{age|1948|03|28|2020|10|31}} | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೦೬-೨೦೨೦) ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮಂತ್ರಿ(೨೦೧೬-೨೦೨೦) | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2020/nov/01/covid-19-positive-tamil-nadu-agriculture-minister-doraikkannu-passes-away-at-72-2217699.html |title=COVID-19 positive Tamil Nadu Agriculture Minister Doraikkannu passes away at 72 |publisher=The New Indian Express |date=31 October 2020 |access-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108095024/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2020/nov/01/covid-19-positive-tamil-nadu-agriculture-minister-doraikkannu-passes-away-at-72-2217699.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-12-01|format=dm}} ! scope="row" | ಅಭಯ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ |{{age|1954|04|02|2020|12|01}} | ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೦-೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) | ಚೆನ್ನೈ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Gujarat Rajya Sabha MP Abhay Bharadwaj passes away, PM Modi condoles his death |url=https://newsd.in/gujarat-rajya-sabha-mp-abhay-bharadwaj-passes-away-pm-modi-condoles-his-death/ |website=newsd |date=1 December 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-13|format=dm}} !scope="row" |ಕೆ ತಂಗವೇಲ್ | {{age|1951|10|6|2020|09|13}} | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೧-೨೦೧೬) | ಕೊಯಮತ್ತೂರು | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |title=Former MLA dies of COVID-19 |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/former-mla-dies-of-covid-19/article32594862.ece |website=thehindu.com |publisher=The Hindu |accessdate=6 December 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-16|format=dm}} ! scope="row" |ಪಿ ಆರ್ ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | {{age|1951|9|23|2020|09|16}} | ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಎವಿಪಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ | ಕೊಯಮತ್ತೂರು | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=കോയമ്പത്തൂര്‍ ആര്യവൈദ്യ ഫാര്‍മസി എം.ഡി: പി.ആര്‍. കൃഷ്ണകുമാര്‍ അന്തരിച്ചു |url=https://www.mathrubhumi.com/news/india/pr-krishnakumar-passes-away-1.5058225 |website=Mathrubhumi |accessdate=17 September 2020 |language=ml}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-23|format=dm}} ! scope="row" |ಜಿ ಪಿ ವೆಂಕಿಡು | ೮೫ | ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೬-೨೦೦೧) | ಕೊಯಮತ್ತೂರು | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Gobichettipalayam DMK MLA GP Venkidu dies of COVID-19 |url=https://simplicity.in/coimbatore/english/news/70998/Former-Gobichettipalayam-DMK-MLA-GP-Venkidu-dies-of-COVID-19 |website=Simplicity |accessdate=25 September 2020 |archive-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925090109/https://simplicity.in/coimbatore/english/news/70998/Former-Gobichettipalayam-DMK-MLA-GP-Venkidu-dies-of-COVID-19 |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-14|format=dm}} ! scope="row" |ಸುರೇಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಗೋಯಲ್ |{{age|1946|1|1|2020|08|14}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೦೪-೨೦೦೯) | ದೆಹಲಿ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Surendra Goyal Died: गाजियाबाद के पूर्व सांसद सुरेंद्र प्रकाश गोयल का निधन, कोरोना से थे पीड़ित |url=https://www.jagran.com/politics/national-ncr-congress-leader-and-former-mp-of-ghaziabad-surendra-prakash-goel-passes-away-20626643.html?utm_expid=.r7iYMyiZTWCYE7XR7GCvvg.0&utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |website=Dainik Jagran |accessdate=14 August 2020 |language=hi}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-02|format=dm}} ! scope="row" |ಸತೀಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ | {{age|1936|01|01|2020|11|02}} | ಬಿಹಾರದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ(೧೯೬೮) ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೮೦-೧೯೮೪) | ದೆಹಲಿ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title='Three-days-chief minister' Satish Prasad Singh dies of COVID-19 |url=https://www.freepressjournal.in/india/three-days-chief-minister-satish-prasad-singh-dies-of-covid-19 |website=Free Press Journal |accessdate=2 November 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-07-06|format=dm}} ! scope="row" |ಸುರೇಶ್ ಅಮೋನ್‍ಕರ್ | {{age|1952|5|15|2020|07|6}} | ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೯-೨೦೧೦, ೨೦೧೨-೨೦೧೭) ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ (೨೦೦೦-೨೦೦೨) | ಗೋವಾ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=de Souza|first=Gerard|date=7 July 2020|title=Goa's former health minister Dr Suresh Amonkar loses battle against Covid-19|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/goa-s-former-health-minister-dr-suresh-amonkar-loses-battle-against-covid-19/story-wr9nFCIEt0aPTys29HJ1gM_amp.html|accessdate=7 July 2020|website=[[Hindustan Times]]|language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-27|format=dm}} ! scope="row" |ನರೇಶ್ ಕನೋದಿಯಾ | 77 | ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೨–೨೦೦೭) ಮತ್ತು ನಟ | ಗುಜರಾತ್ | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|date=2020-10-27|title=Naresh Kanodia: Actor-turned-politician Naresh Kanodia, who worked in over 100 Gujarati films, dies at 77|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/actor-turned-politician-naresh-kanodia-passes-away-at-77/articleshow/78884617.cms|access-date=2020-10-27|website=The Times of India}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-03|format=dm}} ! scope="row" |ದರ್ಶಿಭಾಯಿ ಖಾನ್‍ಪುರ | 79–80 | ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೯೦-೨೦೦೭, ೨೦೧೨-೨೦೧೭) | ಗುಜರಾತ್ |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2020-11-03 |title=ગુજરાત કોંગ્રેસના કયા દિગ્ગજ નેતાનું કોરોનાથી થયું અવસાન ? પ્રધાનમંત્રી મોદીએ શું કર્યું ટ્વિટ, જાણો વિગતે |url=https://gujarati.abplive.com/news/gujarat/gujarat-congress-ex-mla-dharsi-khanpura-died-due-to-covid-19-572853 |access-date=2020-11-04 |website=ABP Asmita |language=gu}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-30|format=dm}} ! scope="row" |ಕಿರಣ್ ಮಹೇಶ್ವರಿ |{{age|1961|10|29|2020|11|30}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ (೨೦೦೪-೨೦೦೯) ರಾಜಸ್ತಾನ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ (೨೦೧೩ರಿಂದ) | ಗುರುಗ್ರಾಮ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Ashok Gehlot condoles the death of BJP MLA Kiran Maheshwari |url=https://www.livemint.com/news/india/ashok-gehlot-condoles-the-death-of-bjp-mla-kiran-maheshwari-11606704369911.html |website=mint |access-date=30 November 2020 |language=en |date=30 November 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-16|format=dm}} ! scope="row" | ಚೇತನ್ ಚೌಹಾಣ್ | {{age|1947|07|21|2020|08|16}} | ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ | ಗುರುಗ್ರಾಮ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former India cricketer Chetan Chauhan passes away due to Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/former-india-cricketer-chetan-chauhan-passes-away/story-sRdL9L9NwogwAnh1mAz3ZI.html |website=Hindustan Times |accessdate=16 August 2020 |language=en |date=16 August 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-23|format=dm}} ! scope="row" |ತರುಣ್ ಗೊಗೋಯ್ |{{age|1934|10|11|2020|11|23}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೭೧-೧೯೮೪, ೧೯೯೧-೧೯೯೬, ೧೯೯೮-೨೦೦೧), ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ(೨೦೧೧-೨೦೧೬) ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೬-೧೯೯೮, ೨೦೦೧ರಿಂದ) | [[ಗುವಾಹಟಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Assam CM Tarun Gogoi dies at 86 |url=https://scroll.in/latest/979241/former-assam-cm-tarun-gogoi-dies-at-85 |website=Scroll.in |access-date=23 November 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-08|format=dm}} ! scope="row" |ನಂದಿ ಎಲ್ಲಯ್ಯ | {{age|1942|7|1|2020|08|08}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೧೪-೨೦೧೯) | [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Senior Congress leader Nandi Yellaiah dies of COVID-19 |url=https://www.siasat.com/senior-congress-leader-nandi-yellaiah-dies-of-covid-19-1941836/ |website=The Siasat Daily |accessdate=8 August 2020 |date=8 August 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-22|format=dm}} ! scope="row" |ನೈನಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ | {{age|1934|05|12|2020|10|22}} | ತೆಲಂಗಾಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೪ರಿಂದ) | [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Among the 1st voices for separate Telangana, Nayini Narasimha Reddy falls to Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/telangana/among-the-1st-voices-for-separate-telangana-nayini-narasimha-reddy-falls-to-covid-19/story-9urmk3gx01eZp2poccR32L.html |website=Hindustan Times |accessdate=23 October 2020 |language=en |date=22 October 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-12-01|format=dm}} ! scope="row" |ನೋಮುಲ ನರಸಿಂಹಯ್ಯ |{{age|1956|01|06|2020|12|01}} | ತೆಲಂಗಾಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೮-೨೦೨೦) | [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=TRS lawmaker Nomula Narasimhaiah dies of cardiac arrest after post-Covid-19 complications |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/trs-lawmaker-nomula-narasimhaiah-dies-of-cardiac-arrest-after-post-covid-19-complications/story-uzByle8xJiTJ1tjUmS6CiK.html |website=Hindustan Times |date=1 December 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-11|format=dm}} ! scope="row" |ರಾಹತ್ ಇಂದೋರಿ |70 | ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿ [[ಉರ್ದು]] ಕವಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ | [[ಇಂದೋರ್]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Noted Urdu Poet Rahat Indori Tests Positive for Covid-19, Admitted to Hospital|url=https://www.news18.com/news/india/noted-urdu-poet-rahat-indori-tests-positive-for-covid-19-admitted-to-hospital-2775901.html|access-date=11 August 2020|website=News18}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-12|format=dm}} ! scope="row" |ಸಿ ಎಂ ಚಾಂಗ್ | {{age|1942|04|01|2020|10|12}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೯-೨೦೧೪) ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೧೩ರಿಂದ) | [[ಕೊಹಿಮಾ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Nagaland Minister CM Chang passes away at 78 |url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/nagaland/nagaland-minister-cm-chang-passes-away-at-78 |website=The Northeast Today |accessdate=12 October 2020 |archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029235020/https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/nagaland/nagaland-minister-cm-chang-passes-away-at-78 |url-status=dead }}</ref> |- |{{Date table sorting|2020-05-10|format=dm}} ! scope="row" |ಹರಿ ವಾಸುದೇವನ್ | 68 | ಇತಿಹಾಸಕಾರ | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Historian Hari Sankar Vasudevan dies of Covid-19 in Kolkata|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/historian-hari-sankar-vasudevan-dies-of-covid-19-in-kolkata/story-6yoMiE5egq7Hivi7F9k5aI.html|date=10 May 2020|website=[[Hindustan Times]]|access-date=11 May 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-06|format=dm}} ! scope="row" |ಶ್ಯಾಮಲ್ ಚಕ್ರಬೊರ್ತಿ | 76 | ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೮-೨೦೧೪) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೮೧-೧೯೯೬) | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Veteran CPM leader Shyamal Chakraborty dies of Covid-19 |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/aug/06/veteran-cpim-leader-shyamal-chakraborty-dies-of-covid-19-2179949.html |website=The New Indian Express |accessdate=6 August 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-18|format=dm}} ! scope="row" |ಅಸಿತ್ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ | 84 | ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ನಟ | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Eminent playwright Asit Bandyopadhyay passes away |url=http://www.uniindia.com/eminent-playwright-asit-bandyopadhyay-passes-away/east/news/2167590.html |website=United News of India |accessdate=18 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-24|format=dm}} ! scope="row" |ಸೇಖರ್ ಬಸು | {{age|1952|09|20|2020|09|24}} | ಬಾಬಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ(೨೦೧೨-೨೦೧೬) ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (೨೦೧೫–೨೦೧೮) | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=কোভিড আক্রান্ত হয়ে প্রয়াত পরমাণু বিজ্ঞানী শেখর বসু |url=https://www.anandabazar.com/amp/others/science/coronavirus-in-westbengal-nuclear-scientist-shekhar-basu-passes-away-dgtl-1.1207027 |website=anandabazar.com |accessdate=24 September 2020 |language=bn |date=24 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-16|format=dm}} ! scope="row" |ಪ್ರದೀಪ್ ಘೋಷ್ | {{age|1942|08|15|2020|10|16}} | ವಾಗ್ಮಿ | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] | style="text-align:center;"|<ref name="timesofisrael.com">{{cite web |title=Former Shin Bet deputy chief who led fight on West Bank terror dies of COVID-19 |url=https://www.timesofisrael.com/former-shin-bet-deputy-chief-who-led-fight-on-west-bank-terror-dies-of-covid-19/ |website=Times of Israel |accessdate=16 October 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-29|format=dm}} ! scope="row" |ಸುಕುಮಾರ್ ಹನ್ಸ್ದಾ | 63 | ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೧ರಿಂದ) ಮತ್ತು ಉಪಸಭಾಪತಿ(೨೦೧೮ರಿಂದ) | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Sukumar Hansda, TMC MLA and Bengal assembly Dy Speaker, passes away |url=https://zeenews.india.com/west-bengal/sukumar-hansda-tmc-mla-and-bengal-assembly-dy-speaker-passes-away-2320917.html |website=Zee News |accessdate=29 October 2020 |language=en |date=29 October 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-15|format=dm}} ! scope="row" |ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ | {{age|1935|01|19|2020|11|15}} | ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಾಟಕಕಾರ | [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Soumitra Chatterjee: Legendary actor passes away at 85 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/actor-soumitra-chatterjee-passes-away-6719929/ |website=The Indian Express |accessdate=15 November 2020 |language=en |date=15 November 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-02|format=dm}} ! scope="row" |ಕಮಲ್ ರಾಣಿ ವರುಣ್ | {{age|1958|5|3|2020|08|02}} | ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ (೨೦೧೭ರಿಂದ) | [[ಲಕ್ನೊ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=COVID-19: Uttar Pradesh Minister Kamla Rani Varun dies at 62 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/covid-19-uttar-pradesh-minister-kamla-rani-varun-dies-at-62/article32252225.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |accessdate=2 August 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-24|format=dm}} ! scope="row" |ಬಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ | {{age|1955|07|01|2020|09|24}} | ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೮ರಿಂದ) | [[ಮಣಿಪಾಲ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Karnataka Congress MLA B Narayan Rao passes away after contracting Covid-19 |url=https://english.jagran.com/india/karnataka-congress-mla-b-narayan-rao-passes-away-after-contracting-covid19-10017188 |website=Jagran English |accessdate=24 September 2020 |date=24 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-22|format=dm}} ! scope="row" |ಅಶುತೋಷ್ ಮೊಹಾಂತ | {{age|1953|02|25|2020|09|22}} | ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಯಾಣಾ ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯ | [[ಮೊಹಾಲಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Retired Judge Justice Ashutosh Mohunta passes away after battling coronavirus |url=http://www.babushahi.com/full-news.php?id=108658 |website=www.babushahi.com |accessdate=24 September 2020}}</ref> |- |{{Date table sorting|2020-05-17|format=dm}} ! scope="row" |ರತ್ನಾಕರ್ ಮಟ್ಕಾರಿ | {{age|1938|11|17|2020|05|17}} | ಮರಾಠಿ ಬರಹಗಾರ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ / ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಮುಂಬಯಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|date=18 May 2020|title=Marathi writer, playwright Ratnakar Matkari dead|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|agency=[[Press Trust of India]]|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/amp/marathi-writer-playwright-ratnakar-matkari-dead/1837818|access-date=18 May 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-06-16|format=dm}} ! scope="row" |ಹರಿಭಾವ್ ಮಾಧವ್ ಜವಾಲೆ | {{age|1953|6|1|2020|06|16}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೯-೨೦೧೯) | [[ಮುಂಬಯಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Maharashtra MP Haribhau Jawale dies of Covid-19 |url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/former-maharashtra-mp-haribhau-jawale-dies-of-covid-19-6461898/ |newspaper=[[The Indian Express]] |accessdate=16 June 2020 |language=en |date=16 June 2020 |first=Tabassum |last=Barnagarwala}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-07-16|format=dm}} ! scope="row" |ನೀಲಾ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನ್ | {{age|1948|2|5|2020|07|16}} | ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತೆ, ಲೇಖಕಿ | [[ಮುಂಬಯಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Neela Satyanarayan, Maharashtra's first woman election commissioner, passes away |url=https://punemirror.indiatimes.com/pune/others/punes-covid-19-tally-crosses-50000-over-1-5-lakh-cured-in-maharashtra/articleshow/76985987.cms |website=Pune Mirror |accessdate=17 July 2020 |language=en |date=16 July 2020 |archive-date=17 ಜುಲೈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717160535/https://punemirror.indiatimes.com/pune/others/punes-covid-19-tally-crosses-50000-over-1-5-lakh-cured-in-maharashtra/articleshow/76985987.cms |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-05|format=dm}} ! scope="row" |ಜಾನಿ ಭಕ್ಷಿ | {{age|1932|01|02|2020|09|05}} | ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ | [[ಮುಂಬಯಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>[https://www.republicworld.com/entertainment-news/bollywood-news/johnny-bakshis-death-johnny-bakshis-movies-johnny-bakshis-age.html Filmmaker Johnny Bakshi Breathes His Last At A Mumbai Hospital Today]</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-22|format=dm}} ! scope="row" |ರಾಜೇಂದ್ರ ದೇವ್ಲೇಕರ್ | 54 | ಕಲ್ಯಾಣ್-ದೊಂಬಿವಿಲಿ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ (೨೦೧೫-೨೦೧೮) | [[ಮುಂಬಯಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Shiv Sena corporator Rajendra Deolekar succumbs to Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/shiv-sena-corporator-rajendra-deolekar-succumbs-to-covid-19/story-K5eDV4G2wMI3QRFs4IDNRI.html |website=Hindustan Times |accessdate=23 September 2020 |language=en |date=23 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-05-02|format=dm}} ! scope="row" |ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ | {{age|1957|11|12|2020|05|02}} | ಲೋಕಪಾಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೯ರಿಂದ) ಚತ್ತೀಸ್‍ಗಡ್ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ(೨೦೧೮-೨೦೧೯) | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite magazine |title=Lokpal member Justice Tripathi dies of COVID-19 |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/lokpal-member-justice-tripathi-dies-of-covid19/1822038 |magazine=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |accessdate=2 May 2020 |date=2 May 2020}}</ref> |- |{{Date table sorting|2020-05-23|format=dm}} ! scope="row" |ಜಿತೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಪಾಂಡೆ | 79 | ಏಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ | [[ನವದೆಹಲಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Legendary chest specialist Dr JN Pande dies at 79 |url=https://www.cnbctv18.com/india/legendary-chest-specialist-dr-jn-pande-dies-at-79-5990441.htm |work=[[CNBC TV18]] |accessdate=23 May 2020 |date=23 May 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-06-14|format=dm}} ! scope="row" |ರಾಜ್ ಮೋಹನ್ ವೋರಾ | {{age|1932|5|7|2020|06|14}} | ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Decorated with Maha Vir Chakra in 1971, Lt Gen Raj Mohan Vohra succumbs to COVID-19 |url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/decorated-with-maha-vir-chakra-in-1971-lieutenant-general-raj-mohan-vohra-succumbs-to-covid-19-99548 |newspaper=[[The Tribune (Chandigarh)]] |accessdate=15 June 2020 |language=en |first=Vijay |last=Mohan}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-07-05|format=dm}} ! scope="row" |ಮಹೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ | 70 | ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೮-೨೦೦೩) | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Delhi MLA and convict in 1984 anti-Sikh riots case dies of Covid-19 |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/former-delhi-mla-and-convict-in-1984-anti-sikh-riots-case-dies-of-covid-19-6491318/ |website=The Indian Express |accessdate=6 July 2020 |language=en |date=5 July 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-29|format=dm}} ! scope="row" |ಎಸ್ ಐ ಪದ್ಮಾವತಿ | {{age|1917|6|20|2020|08|29}} | ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೃದಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಹೃದಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸ್ಥಾಪಕಾಧ್ಯಕ್ಷೆ | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Eminent cardiologist Dr Padmavati dies at 103 of COVID-19 |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/eminent-cardiologist-dr-padmavati-dies-at-103-of-covid19/1926090 |website=Outlook India |accessdate=31 August 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-31|format=dm}} ! scope="row" |[[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] | {{age|1935|12|11|2020|08|31}} | ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ (೨೦೧೨–೨೦೧೭) | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former President Pranab Mukherjee Dies At 84|url=https://www.ndtv.com/india-news/former-president-pranab-mukherjee-dies-at-84-2288134|website=ndtv.com|accessdate=31 August 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-13|format=dm}} ! scope="row" |ರಘುವಂಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ | {{age|1946|6|6|2020|09|13}} | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೬-೨೦೧೪) ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ(೨೦೦೮-೨೦೦೯) | [[ನವದೆಹಲಿ]] | style="text-align:center;"|<ref name="rag prasad dead">{{cite web |title=Former Union Minister Raghuvansh Prasad Singh passes away in Delhi |url=https://newsd.in/former-union-minister-raghuvansh-prasad-singh-passes-away-in-delhi/ |website=Newsd.in |accessdate=13 September 2020 |date=13 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-23|format=dm}} ! scope="row" |[[ಸುರೇಶ್ ಅಂಗಡಿ|ಸುರೇಶ್ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅಂಗಡಿ]] | 65 | ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ(೨೦೦೪ರಿಂದ)ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಖಾತೆಯ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ(೨೦೧೯ರಿಂದ) | [[ನವದೆಹಲಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=MoS Railways Suresh Angadi dies of coronavirus, PM Modi remembers exceptional karyakarta |url=https://www.indiatoday.in/india/story/mos-railways-suresh-angadi-dies-of-coronavirus-1724702-2020-09-23 |website= India Today |accessdate=23 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-12|format=dm}} ! scope="row" |ಸುರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಜೀನಾ |{{age|1969|12|08|2020|11|12}} | ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೭ರಿಂದ) | [[ನವದೆಹಲಿ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Uttarakhand BJP MLA Surendra Singh Jeena dies of Covid |url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/uttarakhand-bjp-mla-surendra-singh-jeena-dies-of-covid-169664 |website=Tribuneindia News Service |accessdate=12 November 2020 |language=en |archive-date=12 ನವೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112060959/https://www.tribuneindia.com/news/nation/uttarakhand-bjp-mla-surendra-singh-jeena-dies-of-covid-169664 |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-02|format=dm}} ! scope="row" |ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸಿಂಗ್ | 77 | ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೦-೨೦೦೦) | [[ಪಾಟ್ನಾ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Coronavirus: Bihar State CPI secretary Satya Narain Singh succumbs to infection |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/coronavirus-bihar-state-cpi-secretary-satya-narain-singh-succumbs-to-infection/article32257405.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |accessdate=4 August 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-16|format=dm}} ! scope="row" |ಕಪಿಲ್ ದೇವ್ ಕಾಮತ್ | {{age|1951|05|11|2020|10|16}} | ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೦೫–೨೦೧೦ ಮತ್ತು ೨೦೧೫ರಿಂದ) | [[ಪಾಟ್ನಾ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=JD-U Minister Kapil Dev Kamat succumbs to Coronavirus |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/jd-u-minister-kapil-dev-kamat-succumbs-to-coronavirus |website=National Herald |accessdate=16 October 2020 |language=en |date=16 October 2020}}</ref> |- id="September 2020" | {{Date table sorting|2020-09-02|format=dm}} ! scope="row" |ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಎಕ್‍ಬೋಟೆ | 84 | ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ಮಾಜಿ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ | [[ಪುಣೆ]] |style="text-align:center;"|<ref name=th>{{cite news |first=Shoumojit |last=Banerjee |title=Former Pune Mayor Datta Ekbote succumbs to COVID-19 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/former-pune-mayor-datta-ekbote-succumbs-to-covid-19/article32514647.ece |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |date=2020-09-03 |accessdate=2020-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920091204/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/former-pune-mayor-datta-ekbote-succumbs-to-covid-19/article32514647.ece |archive-date=2020-09-20 |url-status=live}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-10|format=dm}} ! scope="row" |ಸುರೇಶ್ ಗೋರೆ | 55 | ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೨೦೧೪–೨೦೧೯) | [[ಪುಣೆ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Sena MLA Suresh Gore passes away due to Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/former-sena-mla-suresh-gore-passes-away-due-to-covid-19/story-Sz6DfHyyI3OU1KmWsRd6HL.html |website=Hindustan Times |accessdate=10 October 2020 |language=en |date=10 October 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-14|format=dm}} ! scope="row" |ಚನೇಶ್ ರಾಮ್ ರಥಿಯಾ | 78 | ಚತ್ತೀಸ್‍ಗಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೭೭-೨೦೦೫) | ರಾಯ್‍ಗಡ್ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Ex-Chhattisgarh minister, Congress leader Chanesh Ram Rathiya dies of COVID-19 |url=https://zeenews.india.com/india/ex-chhattisgarh-minister-congress-leader-chanesh-ram-rathiya-dies-of-covid-19-2309555.html |website=Zee News |accessdate=21 November 2020 |language=en |date=14 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-22|format=dm}} ! scope="row" |ಗೋಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ರಾವತ್ | {{age|1958|06|09|2020|09|22}} | ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ತ್ರಿವೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ರಾವತ್ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯಾಧಿಕಾರಿ | ಹೃಷಿಕೇಶ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Uttarakhand CM's OSD passes away due to COVID-19 |url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/1223357-uttarakhand-cms-osd-passes-away-due-to-covid-19 |website=Devdiscourse |accessdate=22 September 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-11-15|format=dm}} ! scope="row" |ಚಂದ್ರಾವತಿ | 92 | ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ (೧೯೭೭–೧೯೭೯) ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪುದುಚೇರಿ(ಪಾಂಡಿಚೇರಿ)]]ಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ (1990) | ರೋಹ್ಟಕ್ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Haryana's first woman MP Chandrawati, 92, dies of Covid |url=https://www.hindustantimes.com/cities/haryana-s-first-woman-mp-chandrawati-92-dies-of-covid/story-RKanHRgwDyYuLZCv4crbZM.html |website=Hindustan Times |accessdate=15 November 2020 |language=en |date=15 November 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-10-05|format=dm}} ! scope="row" |ರಶೀದ್ ಮಸೂದ್ | {{age|1947|8|15|2020|10|05}} | ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ(೨೦೧೦–೨೦೧೩) ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (೧೯೭೭–೧೯೮೪, ೧೯೮೯–೧೯೯೬, ಮತ್ತು ೨೦೦೪–೨೦೦೯) | ಸಹಾರನ್‍ಪುರ | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |url=https://theindianawaaz.com/former-union-minister-rasheed-masood-passes-away/ |title=Former Union Minister Rasheed Masood Passes Away |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008122341/https://theindianawaaz.com/former-union-minister-rasheed-masood-passes-away/ |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-22|format=dm}} ! scope="row" |ಆಶಲತಾ ವಾಬ್‍ಗಾಂವ್ಕರ್ | 79 | ಮರಾಠೀ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ನಾಟಕಕಾರ್ತಿ, ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದೆ | ಸತಾರಾ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Eminent playwright Asit Bandyopadhyay passes away |url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-actress-ashalata-wabgaonkar-dies-of-covid-19-renuka-shahane-shabana-azmi-tweet-tributes-2299232 |website= NDTV |accessdate=22 September 2020}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-09-02|format=dm}} ! scope="row" |ಎಂ ಜೆ ಅಪ್ಪಾಜಿಗೌಡ | 69 | ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ (೨೦೧೩–೨೦೧೮) | [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Former Bhadravathi MLA Appaji Gowda dies of Covid-19 |url=https://www.mysoorunews.com/former-bhadravathi-mla-appaji-gowda-dies-of-covid-19/ |website=Mysooru News |accessdate=10 September 2020 |date=3 September 2020 |archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913062552/https://www.mysoorunews.com/former-bhadravathi-mla-appaji-gowda-dies-of-covid-19/ |url-status=dead }}</ref> |- id="August 2020" | {{Date table sorting|2020-08-01|format=dm}} ! scope="row" |ಪೈದಿಕೊಂಡಲ ಮಾಣಿಕ್ಯಲ ರಾವ್ | 59 | [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] [[ವಿಧಾನ ಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯ (೨೦೧೪–೨೦೧೯) | [[ವಿಜಯವಾಡ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Senior BJP leader and former Andhra minister P Manikyala Rao succumbs to COVID-19 - The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/aug/01/senior-bjp-leader-and-former-andhra-minister-p-manikyala-rao-succumbs-to-covid-19-2177784.amp |website=www.newindianexpress.com |accessdate=1 August 2020 |archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205520/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2020/aug/01/senior-bjp-leader-and-former-andhra-minister-p-manikyala-rao-succumbs-to-covid-19-2177784.amp |url-status=dead }}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-08-04|format=dm}} ! scope="row" |ಸುನ್ನಮ್ ರಾಜಯ್ಯ | {{age|1960|8|8|2020|08|04}} | [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] [[ವಿಧಾನ ಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯ(೧೯೯೯–೨೦೦೯ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಿಂದ) | [[ವಿಜಯವಾಡ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Senior CPI (M) leader Sunnam Rajaiah dies of COVID-19 |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/telangana-senior-cpi-m-leader-sunnam-rajaiah-dies-of-covid-19/article32264720.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |accessdate=4 August 2020 |language=en}}</ref> |- | {{Date table sorting|2020-12-07|format=dm}} ! scope="row" |ದಿವ್ಯಾ ಭಟ್ನಾಗರ್ | 34 | ನಟಿ | [[ಮುಂಬಯಿ]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Choudhary |first1=Aman |title=Divya Bhatnagar Dies Actress of Yeh Rishta Kya Kehlata Hai Check Death Reason Age Wiki Biography |url=https://socialtelecast.com/divya-bhatnagar-dies-actress-of-yeh-rishta-kya-kehlata-hai-check-death-reason-age-wiki-biography/ |access-date=13 December 2020 |work=Social Telecast |date=7 December 2020 |archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228150000/https://socialtelecast.com/divya-bhatnagar-dies-actress-of-yeh-rishta-kya-kehlata-hai-check-death-reason-age-wiki-biography/ |url-status=dead }}</ref> |} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== * [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್]] * [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯]] * [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಪರೀಕ್ಷೆ]] * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಲೇಖನಗಳು]] i6k6snkyr3hzs9vghvcykl60kt3vz2w 0 137126 1370941 1353285 2026-03-31T08:09:50Z ThePositiveVibes 87814 Fixed Image 1370941 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caste_name=Paswan|country=[[ಭಾರತ]]|region=[[Eastern India]]|populated_states=[[ಬಿಹಾರ]] • [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]] • [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]|languages={{unbulleted list|[[Hindi language|Hindi]] • [[Bhojpuri]]}}|religions=[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|image=[[File:Dosadh man in bengal 1860.jpg]]|caption=Portrait of a Dusadh man from 1860, Bengal.|population=}}'''ಪಾಸ್ವಾನ್''' ಅಥವಾ ದುಸಾಧ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ರಜಪೂತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.ಪಾಸ್ವಾನ್ ಎಂದರೆ "ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅರ್ಹರು", ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಪಾಸ್ವಾನ್ ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸವು ತುಂಬಾ ನಿಗೂ erious ವಾಗಿದೆ, ಅದು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪಾಸ್ವಾನ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿತೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ [[ರಾಹು]], ಒಂದು ಅತಿಮಾನುಷ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ [[ಹಿಂದೂ]] ಇತರರಿಂದ ಅವರ ಮೂಲದ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಪುರಾಣ [[ದುಶ್ಯಾಸನ|Dushasana]], ಒಂದು [[ಕೌರವರು|ಕೌರವ]] ರಾಜಕುಮಾರ. "ಗಹ್ಲೋತ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯ" ದ ಮೂಲದ ಕುರಿತಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೆಲವು ಜಾತಿವಾದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇತರರು ಈ ಹಕ್ಕುದಾರರನ್ನು ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ರಜಪೂತ|ರಜಪೂತರೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಭೂಮಿಹಾರ್‌ಗಳು ಅವರು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡ ವಿವಾಹಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಸ್ವಾನ್ ಸಮುದಾಯವು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 'ದುಸಾದ್' ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ದುಸಾದ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ". == ಇತಿಹಾಸ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ <ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}</ref> ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಅನೇಕರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YEj600m1bgMC&pg=PA299|title=Society and Circulation: Mobile People and Itinerant Cultures in South Asia, 1750-1950|publisher=Anthem Press|year=2006|isbn=978-1-843312-31-4|editor-last=Markovits|editor-first=Claude|page=299|editor-last2=Pouchepadass|editor-first2=Jacques|editor-last3=Subrahmanyam|editor-first3=Sanjay}}</ref> 2011 ರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ವಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 230,593 ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/SC_ST/PCA-A10/SC-0900-PCA-A-10-ddw.xlsx|title=A-10 Individual Scheduled Caste Primary Census Abstract Data and its Appendix - Uttar Pradesh|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|access-date=2017-02-06}}</ref> ಇದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ 4,945,165 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_sc_bihar.pdf|title=DATA HIGHLIGHTS : THE SCHEDULED CASTES Census of India 2001|publisher=censusindia.gov.in|access-date=8 March 2014}}</ref> ಪಾಸ್ವಾನ್‌ಗಳ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಚೌಹರ್ಮಲ್. ಪಾಸ್ವಾನ್ ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ, ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಕಥೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಬಲ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಮಗಳಾದ ರೇಷ್ಮಾ, ಚೌಹರ್ಮಲ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವರ ಭೂಮಿಹಾರ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಾರರ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=PdRjDwAAQBAJ&q=Reshma+was+from+bhumihar+kshatriya+community&pg=PT111|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|access-date=2020-06-16}}</ref> [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೆ, ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯ ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಸಶಕ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RdSGAwAAQBAJ&q=bihar+and+caste&pg=PA168|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|page=164,168|access-date=2020-06-16}}</ref><ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWalter_Hauser2004">Walter Hauser (2004). "From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar". ''Journal of the Economic and Social History of the Orient''. '''47''' (3): 401–434. [[ಡೋಯಿ (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1163/1568520041974684|10.1163/1568520041974684]]. [[JSTOR (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|JSTOR]]&nbsp;[//www.jstor.org/stable/25165055 25165055].</cite></ref> ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬಾಬಾ ಅವರಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ದುಸಾದ್ ಕೂಡ ಗೌರಿಯಾ ಬಾಬಾ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಅವರ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಕಾಲೀನ.]] ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಜಾತಿಗಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] [[ರಜಪೂತ|ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರಜಪೂತರನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಹಿಂದೂ|ಇತರ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನೂ]] ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಬಾಬಾ ಹಳ್ಳಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಂದಿಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8bJ_rhfu6yUC&pg=PA73|title=Fascinating Hindutva: Saffron Politics and Dalit Mobilisation|last=Badri Narayan|publisher=SAGE Publications India|year=2009|isbn=978-8132101055|pages=73–74|access-date=2020-10-05}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ == == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಪಾಸ್ವಾನ್ (ಉಪನಾಮ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಜಾತಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು]] dvspaouqs4jrpe51kjlsd0ujafmqpen 1370944 1370941 2026-03-31T08:10:45Z ThePositiveVibes 87814 Fix 1370944 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caste_name=Paswan|country=[[ಭಾರತ]]|region=[[Eastern India]]|populated_states=[[ಬಿಹಾರ]] • [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]] • [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]|languages={{unbulleted list|[[Hindi language|Hindi]] • [[Bhojpuri]]}}|religions=[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|image=[[File:Dosadh man in bengal 1860.jpg]]|caption=Portrait of a Dusadh man from 1860, Bengal.|population=}}'''ಪಾಸ್ವಾನ್''' ಅಥವಾ ದುಸಾಧ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ರಜಪೂತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.ಪಾಸ್ವಾನ್ ಎಂದರೆ "ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅರ್ಹರು", ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪಾಸ್ವಾನ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿತೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ [[ರಾಹು]], ಒಂದು ಅತಿಮಾನುಷ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ [[ಹಿಂದೂ]] ಇತರರಿಂದ ಅವರ ಮೂಲದ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಪುರಾಣ [[ದುಶ್ಯಾಸನ|Dushasana]], ಒಂದು [[ಕೌರವರು|ಕೌರವ]] ರಾಜಕುಮಾರ. "ಗಹ್ಲೋತ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯ" ದ ಮೂಲದ ಕುರಿತಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೆಲವು ಜಾತಿವಾದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇತರರು ಈ ಹಕ್ಕುದಾರರನ್ನು ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ರಜಪೂತ|ರಜಪೂತರೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಭೂಮಿಹಾರ್‌ಗಳು ಅವರು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡ ವಿವಾಹಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಸ್ವಾನ್ ಸಮುದಾಯವು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 'ದುಸಾದ್' ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ದುಸಾದ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ". == ಇತಿಹಾಸ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ <ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}</ref> ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಅನೇಕರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YEj600m1bgMC&pg=PA299|title=Society and Circulation: Mobile People and Itinerant Cultures in South Asia, 1750-1950|publisher=Anthem Press|year=2006|isbn=978-1-843312-31-4|editor-last=Markovits|editor-first=Claude|page=299|editor-last2=Pouchepadass|editor-first2=Jacques|editor-last3=Subrahmanyam|editor-first3=Sanjay}}</ref> 2011 ರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ವಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 230,593 ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/SC_ST/PCA-A10/SC-0900-PCA-A-10-ddw.xlsx|title=A-10 Individual Scheduled Caste Primary Census Abstract Data and its Appendix - Uttar Pradesh|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|access-date=2017-02-06}}</ref> ಇದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ 4,945,165 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_sc_bihar.pdf|title=DATA HIGHLIGHTS : THE SCHEDULED CASTES Census of India 2001|publisher=censusindia.gov.in|access-date=8 March 2014}}</ref> ಪಾಸ್ವಾನ್‌ಗಳ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಚೌಹರ್ಮಲ್. ಪಾಸ್ವಾನ್ ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ, ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಕಥೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಬಲ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಮಗಳಾದ ರೇಷ್ಮಾ, ಚೌಹರ್ಮಲ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವರ ಭೂಮಿಹಾರ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಾರರ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=PdRjDwAAQBAJ&q=Reshma+was+from+bhumihar+kshatriya+community&pg=PT111|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|access-date=2020-06-16}}</ref> [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೆ, ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯ ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಸಶಕ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RdSGAwAAQBAJ&q=bihar+and+caste&pg=PA168|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|page=164,168|access-date=2020-06-16}}</ref><ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWalter_Hauser2004">Walter Hauser (2004). "From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar". ''Journal of the Economic and Social History of the Orient''. '''47''' (3): 401–434. [[ಡೋಯಿ (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1163/1568520041974684|10.1163/1568520041974684]]. [[JSTOR (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|JSTOR]]&nbsp;[//www.jstor.org/stable/25165055 25165055].</cite></ref> ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬಾಬಾ ಅವರಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ದುಸಾದ್ ಕೂಡ ಗೌರಿಯಾ ಬಾಬಾ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಅವರ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಕಾಲೀನ.]] ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಜಾತಿಗಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] [[ರಜಪೂತ|ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರಜಪೂತರನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಹಿಂದೂ|ಇತರ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನೂ]] ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಬಾಬಾ ಹಳ್ಳಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಂದಿಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8bJ_rhfu6yUC&pg=PA73|title=Fascinating Hindutva: Saffron Politics and Dalit Mobilisation|last=Badri Narayan|publisher=SAGE Publications India|year=2009|isbn=978-8132101055|pages=73–74|access-date=2020-10-05}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ == == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಪಾಸ್ವಾನ್ (ಉಪನಾಮ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಜಾತಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು]] dx3y3ghfgvqawhcnfyhknf87b9tclho 1370945 1370944 2026-03-31T08:11:29Z ThePositiveVibes 87814 1370945 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caste_name=ಪಾಸ್ವಾನ್|country=[[ಭಾರತ]]|region=[[Eastern India]]|populated_states=[[ಬಿಹಾರ]] • [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]] • [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]|languages={{unbulleted list|[[Hindi language|Hindi]] • [[Bhojpuri]]}}|religions=[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|image=[[File:Dosadh man in bengal 1860.jpg]]|caption=1860 ರ ಬಂಗಾಳದ ದುಸಾಧ್ ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವಚಿತ್ರ.|population=}}'''ಪಾಸ್ವಾನ್''' ಅಥವಾ ದುಸಾಧ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ರಜಪೂತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.ಪಾಸ್ವಾನ್ ಎಂದರೆ "ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅರ್ಹರು", ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಗಳ ಸಮುದಾಯ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪಾಸ್ವಾನ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿತೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ [[ರಾಹು]], ಒಂದು ಅತಿಮಾನುಷ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ [[ಹಿಂದೂ]] ಇತರರಿಂದ ಅವರ ಮೂಲದ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಪುರಾಣ [[ದುಶ್ಯಾಸನ|Dushasana]], ಒಂದು [[ಕೌರವರು|ಕೌರವ]] ರಾಜಕುಮಾರ. "ಗಹ್ಲೋತ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯ" ದ ಮೂಲದ ಕುರಿತಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೆಲವು ಜಾತಿವಾದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇತರರು ಈ ಹಕ್ಕುದಾರರನ್ನು ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ರಜಪೂತ|ರಜಪೂತರೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಭೂಮಿಹಾರ್‌ಗಳು ಅವರು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡ ವಿವಾಹಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಸ್ವಾನ್ ಸಮುದಾಯವು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 'ದುಸಾದ್' ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ದುಸಾದ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ". == ಇತಿಹಾಸ == ಪಾಸ್ವಾನ್ಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ <ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}</ref> ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಅನೇಕರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YEj600m1bgMC&pg=PA299|title=Society and Circulation: Mobile People and Itinerant Cultures in South Asia, 1750-1950|publisher=Anthem Press|year=2006|isbn=978-1-843312-31-4|editor-last=Markovits|editor-first=Claude|page=299|editor-last2=Pouchepadass|editor-first2=Jacques|editor-last3=Subrahmanyam|editor-first3=Sanjay}}</ref> 2011 ರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ವಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 230,593 ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/SC_ST/PCA-A10/SC-0900-PCA-A-10-ddw.xlsx|title=A-10 Individual Scheduled Caste Primary Census Abstract Data and its Appendix - Uttar Pradesh|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|access-date=2017-02-06}}</ref> ಇದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ 4,945,165 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_sc_bihar.pdf|title=DATA HIGHLIGHTS : THE SCHEDULED CASTES Census of India 2001|publisher=censusindia.gov.in|access-date=8 March 2014}}</ref> ಪಾಸ್ವಾನ್‌ಗಳ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಚೌಹರ್ಮಲ್. ಪಾಸ್ವಾನ್ ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ, ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಕಥೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಬಲ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಮಗಳಾದ ರೇಷ್ಮಾ, ಚೌಹರ್ಮಲ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವರ ಭೂಮಿಹಾರ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಾರರ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=PdRjDwAAQBAJ&q=Reshma+was+from+bhumihar+kshatriya+community&pg=PT111|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|access-date=2020-06-16}}</ref> [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೆ, ರೇಷ್ಮಾ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯ ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಸಶಕ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RdSGAwAAQBAJ&q=bihar+and+caste&pg=PA168|title=Communication, Culture and Confrontation|last=Vibodh Parthasarathi, Guy Poitevin|first=Bernard Bel, Jan Brouwer, Biswajit Das|publisher=SAGE Publications|year=2010|isbn=978-8132104865|location=India|page=164,168|access-date=2020-06-16}}</ref><ref name="Hauser2004">{{Cite journal|title=From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar|last=Walter Hauser|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=47|issue=3|year=2004|pages=401–434|jstor=25165055|doi=10.1163/1568520041974684}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWalter_Hauser2004">Walter Hauser (2004). "From Peasant Soldiering to Peasant Activism: Reflections on the Transition of a Martial Tradition in the Flaming Fields of Bihar". ''Journal of the Economic and Social History of the Orient''. '''47''' (3): 401–434. [[ಡೋಯಿ (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1163/1568520041974684|10.1163/1568520041974684]]. [[JSTOR (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|JSTOR]]&nbsp;[//www.jstor.org/stable/25165055 25165055].</cite></ref> ಚೌಹರ್ಮಲ್ ಬಾಬಾ ಅವರಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ದುಸಾದ್ ಕೂಡ ಗೌರಿಯಾ ಬಾಬಾ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾನಪದ ನಾಯಕ ಅವರ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಕಾಲೀನ.]] ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಜಾತಿಗಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] [[ರಜಪೂತ|ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರಜಪೂತರನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಹಿಂದೂ|ಇತರ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನೂ]] ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಬಾಬಾ ಹಳ್ಳಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಂದಿಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8bJ_rhfu6yUC&pg=PA73|title=Fascinating Hindutva: Saffron Politics and Dalit Mobilisation|last=Badri Narayan|publisher=SAGE Publications India|year=2009|isbn=978-8132101055|pages=73–74|access-date=2020-10-05}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ == == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಪಾಸ್ವಾನ್ (ಉಪನಾಮ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಜಾತಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು]] qzodhaqmxv117q6pdep1fof5n6a2wo2 0 141916 1370857 1341380 2026-03-30T16:40:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370857 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ|ಭಾರತತದಲ್ಲಿನ]] '''[[ಕರ್ನಾಟಕ]]''' ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ '''[https://hosanudi.com/post-office-recruitment-2025/ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250318002822/https://hosanudi.com/post-office-recruitment-2025/ |date=2025-03-18 }}ವು''' ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2018-19 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು 41.6% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/dec/19/software-exports-from-mysuru-touch-rs-4200-crore-2078195.html|title=Software exports from Mysuru touch Rs 4,200 crore|work=The New Indian Express|access-date=4 October 2021}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು|ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ]]'',<ref name="silicon">{{Cite web|url=http://www.india-seminar.com/2001/503/503%20james%20heitzman.htm|title=Becoming silicon valley|website=James Heitzman|publisher=Seminar - Web edition|access-date=19 June 2007}}</ref> 2016-17 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ $45 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಒಟ್ಟು IT ರಫ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ, 10 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು 30 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/info-tech/%E2%80%98Bangalore-will-become-the-world%E2%80%99s-largest-IT-cluster-by-2020%E2%80%99/article20909098.ece|title='Bangalore will become the world's largest IT cluster by 2020'|work=Business Line|access-date=27 May 2021|language=en}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವು [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ|ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ]] ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="it">{{Cite web|url=https://www.ibef.org/states/karnataka.aspx|title=About Karnataka: Information on Tourism Industry, Exports, Economy & Geography|publisher=India Brand equity foundation|access-date=15 August 2019}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಐ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮವು ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಏವಿಯಾನಿಕ್ಸ್, ಡೇಟಾಬೇಸ್, ಆಟೋಮೋಟಿವ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್, [[ಅರೆವಾಹಕ|ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು]], ಮೊಬೈಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ದೇವನಹಳ್ಳಿ|ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ $22 ಬಿಲಿಯನ್, {{Convert|12000|acre|km2|adj=on}} BIAL IT ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2010/01/29/stories/2010012953620400.htm|title=State Cabinet approves IT park near Devanahalli airport|date=29 January 2010|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100201235839/http://www.hindu.com/2010/01/29/stories/2010012953620400.htm|archive-date=1 February 2010|location=Chennai, India}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. == ಮೂಲ == 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ದೇಶದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="business">{{Cite web|url=http://www.indiainbusiness.nic.in/know-india/states/karnataka.htm|title=India in Business|website=Ministry of External affairs|publisher=Government of India|access-date=19 June 2007|archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070805124658/http://www.indiainbusiness.nic.in/know-india/states/karnataka.htm|url-status=dead}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1973 ಕಂಪನಿಗಳಿದ್ದು[[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಪ್ರೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್|ವಿಪ್ರೋನಂತಹ]] ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು <ref name="capital">{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1753981.cms|title=TCS topples Infosys as m-cap leader in IT space|date=14 July 2006|work=The Economic Times|access-date=19 June 2007}}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ <ref name="it"/>. 1985 ರಲ್ಲಿ<ref name="tii">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/low/south_asia/2296985.stm|title=American IT giant expands in Bangalore|last=Habib Beary|date=3 October 2002|work=Online webpage of the BBC, dated 2002-10-03|access-date=19 June 2007}}</ref> [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೋನಾ ಟವರ್, ಮಿಲ್ಲರ್ಸ್ ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ]] [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮೊದಲ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶವಾಯಿತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್|1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಮೊದಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು ಆದರೆ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ "ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗುವ ಭೂಮಿಯು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇರಬೇಕು" ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಆರ್. ಗುಂಡೂ ರಾವ್|ಗುಂಡೂರಾವ್]] ಅವರ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಚ್ ಎಎಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಭೂಮಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಬಾಗ್ಮನೆ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯ ಬಾಗ್‌ಮನೆ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ಕಂಪೆನಿಯು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಐಎಸ್ಸಿ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀನೀವಾಸಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|ಬಿಎಂಎಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು]], ಮಲೆನಾಡ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಎಸ್.ಜೆ.ಸಿ.ಇ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಇಎಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಸುಮಾರು 200 ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಂತಹ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನುರಿತ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಂದ ಅಂತಹ ಪದವೀಧರರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="eng">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/edu/2006/09/04/stories/2006090400580100.htm|title=The industry-varsity disconnect|date=4 September 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=19 June 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070509050940/http://www.hindu.com/edu/2006/09/04/stories/2006090400580100.htm|archive-date=9 May 2007|location=Chennai, India}}</ref> [[ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], [[ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], [[ಭಾರತೀಯ ದೂರವಾಣಿ ಉದ್ಯಮ ನಿಗಮ]] ಮತ್ತು ಬಿ.ಇ.ಎ.ಎಲ್.ನಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಸಿದ್ಧ ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ನಂತಹ ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಸತತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣವೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. == ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಚಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರುಗಳು ಸರಕುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ಅಲಭ್ಯತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿಮಿತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಯದ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ದರಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.<ref name="real">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/canvas/2004/11/27/stories/2004112700180400.htm|title=Bangalored|last=Anjali Prayag|website=Business Line|access-date=19 June 2007}}</ref> ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆಯು ಹಣದುಬ್ಬರ ದರವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ದರವು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಜನರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೃಷಿಯು ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೃತ್ತಿಪರರ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.blr.stpi.in STPI ನ ವೆಬ್‌ಪುಟ, ಬೆಂಗಳೂರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821140237/http://blr.stpi.in/ |date=2019-08-21 }} * [https://web.archive.org/web/20071025132717/http://www.iimahd.ernet.in/publications/data/2006-05-02rbasant.pdf ಬೆಂಗಳೂರು ಕ್ಲಸ್ಟರ್: ವಿಕಸನ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು - ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಪರೀಕ್ಷೆ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] r615rmdil6jmhfowe7333hqjjfj9oi3 0 142120 1370957 1346391 2026-03-31T10:35:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370957 wikitext text/x-wiki '''''ಚಾರ್ಮಿನಾರ್''''' 2013 ರ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಆರ್. ಚಂದ್ರು ಅವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/80003.html|title='Charminar' Chandru!|date=27 March 2012|publisher=IndiaGlitz|access-date=11 May 2012|archive-date=1 ಮೇ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501020941/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/80003.html|url-status=dead}}</ref> [[ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು ಮೇಘನಾ ಗಾಂವ್ಕರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.bharatstudent.com/news/5-116698/prem-upbeat-about-charminar|title=Prem upbeat about 'Charminar'|publisher=bharatstudent|access-date=27 December 2012|archive-date=22 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722121002/http://www.bharatstudent.com/news/5-116698/prem-upbeat-about-charminar|url-status=dead}}</ref> [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾದ ''[[ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್|ಚಾರ್ಮಿನಾರ್‌ಗೆ]]'' ಹೋಲಿಸುತ್ತ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವು ಕುಟುಂಬ, ಗುರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-04/news-interviews/34907589_1_actor-prem-film-r-chandru|title=Prem talks about Charminar|date=2012-11-04|work=[[The Times of India]]|access-date=4 November 2012|archive-url=https://archive.today/20130126122110/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-04/news-interviews/34907589_1_actor-prem-film-r-chandru|archive-date=2013-01-26}}</ref> [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಮೂಲದ ಮಾಜಿ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಹರಿ ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/80003.html|title=Kannada Cinema News {{!}} Kannada Movie Reviews {{!}} Kannada Movie Trailers - IndiaGlitz Kannada|access-date=2022-02-14|archive-date=2018-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013726/https://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/80003.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರವು 2015 ರಲ್ಲಿ ''ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಮ್ಮ ಕಲಿಪಿಂಡಿ ಇದ್ದರಿನಿ'' <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/charminar-remake-to-telugu-kannada-news-108194|title='Charminar' Remake to Telugu - Kannada News|date=29 May 2014|website=IndiaGlitz.com|access-date=14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214234954/https://www.indiaglitz.com/charminar-remake-to-telugu-kannada-news-108194|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ 2015 ರಲ್ಲಿ ''ಗಪಾ ಹೇಳೆ ಬಿ ಸಾತಾ'' ಎಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. 2018 ರ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''96'' ಕ್ಕೂ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. <ref>https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/before-you-forget-99-is-not-just-96/articleshow/67030620.cms</ref> ( ಆ ''96 ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[99 (ಚಲನಚಿತ್ರ)|99]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ)'' == ಸಾರಾಂಶ == ಆರ್.ಚಂದ್ರು ಅಭಿನಯದ ''ಚಾರ್ಮಿನಾರ್'' ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ಇದೆ. ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರು ಅವರು ''ಚಾರ್ಮಿನಾರ್'' ನೈಜ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ವರ್ಗ ಪುನರ್ಮಿಲನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಮೋಹನ (ಪ್ರೇಮ್) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಮೋಹನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರುಸಂಘದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಹಾರುತ್ತಾನೆ; ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮೋಹನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್]] * ರಾಧಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೇಘನಾ ಗಾಂವ್ಕರ್ * ಕುಮುದಾ * [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] * ರಾಜು ತಾಳಿಕೋಟಿ * ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು * ಪದ್ಮಿನಿ ಪ್ರಕಾಶ್ * ಗೌರೀಶ್ ಅಕ್ಕಿ * ಗುಣವಂತ ಮಂಜು * ವಿದ್ಯಾ ಮೂರ್ತಿ * ಬಿ ವಿ ರಾಧಾ * ಮೋಹನ್ ಜುನೇಜಾ * ಕಡ್ಡಿ ವಿಶ್ವ * ಆರ್ ಜಿ ವಿಜಯಸಾರಥಿ * ಮಧುಗಿರಿ ಪ್ರಕಾಶ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಟರಾದ [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]], [[ಅಜಯ್ ರಾವ್‌|ಅಜಯ್ ರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ (ನಟ)|ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಜಯ್ ಮತ್ತು ಕಿಟ್ಟಿ ಚಂದ್ರು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಹಿಂದಿನ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ಗಣೇಶ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರೂ, ಗಣೇಶ್ ಕೇಳಿದ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇಮ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.chakpak.com/content/news/prem-finds-place-himself-charminar|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212115733/http://www.chakpak.com/content/news/prem-finds-place-himself-charminar|archive-date=12 February 2013|access-date=1 January 2013}}</ref> ಮೇಘನಾ ಗಾಂವ್ಕರ್ ಅವರು ರಾಧಾ ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀದರ್, ಬಿಜಾಪುರ, ಸಕಲೇಶಪುರ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮೂರು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ನಾಯಕನ ಆರಂಭಿಕ ಹಾಡನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೇಮಗಿರಿ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ ಚಂದ್ರು ಹೇಳಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/83438.html|title=Change in 'Charminar'|publisher=IndiaGlitz|access-date=3 July 2012|archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215221226/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/83438.html|url-status=dead}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಚಿತ್ರದ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯು 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್ ರಾಜ್ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಆರ್ ಚಂದ್ರು ಅವರು ತನಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ಲಸ್ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಶಾಲು, ಸ್ಮರಣಿಕೆ, ಹಾರ, ಹಣ್ಣುಹಂಪಲು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಚಂದ್ರು ಅವರು ಶ್ರೀ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು, ಅವರ ತಂದೆ, ಸಹೋದರರು, ನಟ ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್, ಮೇಘನಾ ಗಾಂವ್ಕರ್, ಕುಮುದಾ ಅವರು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. 'ಚಾರ್ಮಿನಾರ್' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸಬರ ಹರಿ ಸಂಗೀತವಿದೆ. ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರು 5 ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ ಜೀವ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ರಾಧೆ ರಾಧೆ" ಮತ್ತು "ನನ್ನ ಎದೆಯ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ" ಹಾಡುಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-16/news-interviews/35850648_1_upcoming-flick-r-chandru-charminar|title=Radhe Radhe tops the charts|date=2012-12-16|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20130126213056/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-16/news-interviews/35850648_1_upcoming-flick-r-chandru-charminar|archive-date=2013-01-26}}</ref> ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ಏಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/charminar-original-motion/id683751317|title=Charminar (Original Motion Picture Soundtrack)|publisher=iTunes|access-date=9 April 2015}}</ref> {{Track listing | total_length = | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಒಲವ ಮೊದಲ | lyrics1 = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | extra1 = ಹರಿ | length1 = 4:45 | title2 = ಒಲವಿನ ಜೊತೆ | lyrics2 = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | extra2 = ಹರಿ, [[ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ]] | length2 = 4:51 | title3 = ಆ ಚಿಗುರಿನ | lyrics3 = ಮಹೇಶ ಜೀವ | extra3 = ಹರಿ, [[ಕುಣಾಲ್ ಗಾಂಜಾವಾಲಾ]] | length3 = 3:29 | title4 = ನನ್ನ ಎದೆಯ | extra4 = ಹರಿ | lyrics4 = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | length4 = 6:01 | title5 = ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ | extra5 = ಹರಿ, [[ಟಿಪ್ಪು (ಗಾಯಕ)|ಟಿಪ್ಪು]] | lyrics5 = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | length5 = 4:37 | title6 = ಕಣ್ಣ ನೀರು | extra6 = ಹರಿ, ಶಿಲ್ಪಾ | lyrics6 = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | length6 = 2:50 | title7 = ಮೋಡ ತನ್ನ | lyrics7 = | extra7 = ಹರಿ | length7 = 2:00 }} == ವಿಮರ್ಶೆಗಳು == ನಾಟಕೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ''ಚಾರ್ಮಿನಾರ್'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ'' ಜಿಎಸ್ ಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು, "ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್ ಚಂದ್ರು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳತಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುವ ಯುವಕನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ." <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/18402874.cms|title=Charminar review|date=2013-02-08|work=The Times of India|access-date=2013-05-20}}</ref> ''CNN-IBN'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರೂವರೆ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು "ಚಾರ್ಮಿನಾರ್' ನ ಸೌಂದರ್ಯವು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು, "ಚಾರ್ಮಿನಾರ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಯುವಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ." <ref>{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/charminar-review-this-kannada-film-has-a-huge-emotional-appeal/371966-71-203.html|title='Charminar' Review: This Kannada film has a huge emotional appeal|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217040146/http://ibnlive.in.com/news/charminar-review-this-kannada-film-has-a-huge-emotional-appeal/371966-71-203.html|archive-date=2013-02-17|publisher=CNN-IBN}}</ref> ''ರೆಡಿಫ್‌ನ'' ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕೂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3.5/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆರ್ ಚಂದ್ರು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಚಾರ್ಮಿನಾರ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-charminar-strikes-an-emotional-chord/20130208.htm|title=Review: Charminar strikes an emotional chord|date=2013-02-08|access-date=2013-05-20|publisher=Rediff}}</ref> ''ಡಿಎನ್‌ಎಯ'' ವೈ. ಮಹೇಶ್ವರ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "ಚಿತ್ರವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅವರ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. " <ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1798180/review-review-charminar-kannada-gives-you-lessons-in-love|title=Review: Charminar gives you lessons in love|date=2013-02-09|access-date=2013-05-20|publisher=DNA}}</ref> == ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ == ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ 100 ದಿನ ಪೂರೈಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movies/news/Charminar-completes-a-century/articleshow/20103290.cms|title=Charminar completes a century|date=17 May 2013}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|3006554|Charminar}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] lqbmbbu71av3riqvglq2nv1ucxuzysf 0 142139 1370851 1340512 2026-03-30T13:37:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370851 wikitext text/x-wiki '''''ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ''''' 2013 ರ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ಅಪರಾಧ ವಿಷಯದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂ. ಚಂದ್ರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸೂರಿ ಮತ್ತು ರಾಜೇಶ್ ನಟರಂಗ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರು ಅಪರಾಧದ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ''ರೌಡಿ'' ಆನಂದ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಕಡ್ಡಿಪುಡಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್]], [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]], [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ರಾಜೇಶ್ ನಟರಂಗ, ಬಾಲು ನಾಗೇಂದ್ರ, [[ಶರತ್ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ]], ರೇಣುಕಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು [[ಅವಿನಾಶ್ (ನಟ)|ಅವಿನಾಶ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ|ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] ಬರೆದಿರುವ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಶಚೀನಾ'' ಹೆಗ್ಗಾರ್ ಹಾಡಿದ ಹೆದರಬ್ಯಾದ್ರಿ ಗೀತೆಗೆ 2013-14ನೇ ಸಾಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-13/news-interviews/39227083_1_kaddipudi-kannada-film-yogaraj-bhat|title=Kaddipudi has no choreographers|date=13 May 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=16 May 2013|archive-url=https://archive.today/20130615165637/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-13/news-interviews/39227083_1_kaddipudi-kannada-film-yogaraj-bhat|archive-date=15 June 2013}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ನಂತರ ನಿಯೋ-ನಾಯರ್(neo-noir) ಪ್ರಯೋಗ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/tagaru-teaser-shivarajkumar-s-movie-is-all-about-crime-and-punishment/story-tE5So750UbtFlnzTzOfzGI.html|title=Tagaru teaser: Shivarajkumar's movie is all about crime and punishment|date=8 November 2017}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಆನಂದನ ಅಜ್ಜಿ ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಆನಂದನಿಗೆ "ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ" ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ಅನೇಕ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ರಾಜಕಾರಣಿ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ,. ಅವನು ತಿಳಿಯದೆ ಕ್ರಾಸ್‌ಫೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಅಪರಾಧದ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಂತನು ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸದ ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಆನಂದ್/ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] * ಉಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್]] * ಜಿಂಕೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] * ರೆಕ್ಕೆ ವೆಂಕಟೇಶನಾಗಿ ಬಾಲು ನಾಗೇಂದ್ರ * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಸತ್ಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * ಇಂದ್ರೇಶ್/ಗಾಳಿಯಾಗಿ ರಾಜೇಶ್ ನಟರಂಗ * ಶಂಕರಪ್ಪ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶರತ್ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ]] * ರೇಣುಕಾ ಪ್ರಸಾದ್ ರೇಣುಕಾಜಿಯಾಗಿ * ಔಷಧಿ ಮೋಹನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೀಪ್.ವಿ * ಎಸಿಪಿ ವಿಜಯ ಪ್ರಸಾದ್ ಆಗಿ [[ಅವಿನಾಶ್ (ನಟ)|ಅವಿನಾಶ್]] * [[ಗಿರಿಜಾ ಲೋಕೇಶ್]] * [[ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ|ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ ಡೈಸಿಯಾಗಿ]] (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಸಂತೋಷ್ ರೇವಾ * ಶುಕ್ರವಾರ ಹನುಮಂತು ಆಗಿ ವಿಕಾಸ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ''ಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 <ref>{{Cite news|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,109143.php|title='Kaddipudi' begins today|access-date=16 May 2013|publisher=Bharat Student|archive-date=7 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307051222/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,109143.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.chitraloka.com/news/2215-kaddipudi-shoot-finished.html|title=Kaddipudi Shoot Finished|date=14 December 2012|access-date=16 May 2013|publisher=Chitraloka.com|archive-date=7 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130107050548/http://www.chitraloka.com/news/2215-kaddipudi-shoot-finished.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಐದು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ನಟರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ "ಬುಡು ಬುಡುಕೆ ಮಾಲಿಂಗ" ಸಹ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಭಟ್ ಮತ್ತು [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ|ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಪಥದ ಆಲ್ಬಂ ಐದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/kaddipudi-original-motion/id883701602|title=Kaddipudi (Original Motion Picture Soundtrack) - EP|date=|publisher=iTunes|access-date=22 August 2014}}</ref> {{Track listing | total_length = 16:33 | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಬೇರೆ ಯಾರೋ | lyrics1 = [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] | extra1 = [[ವಾಣಿ ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | length1 = 3:14 | title2 = ಬುಡು ಬುಡುಕೆ ಮಾಲಿಂಗ | lyrics2 = [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] | extra2 = [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]], [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] | length2 = 3:29 | title3 = ಹೆದರಬ್ಯಾಡ್ರೇ | extra3 = ಶಚಿನಾ ಹೆಗ್ಗಾರ್ | lyrics3 = ಜನಪದ | length3 = 3:28 | title4 = ಜಿಂಕೆ ಬೆದರಿರುವಾಗ | extra4 = [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ (ಗಾಯಕಿ)|ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ]] | lyrics4 = ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ | length4 = 1:25 | title5 = ಸೌಂದರ್ಯ ಸಮರ | extra5 = [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]] | lyrics5 = ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ | length5 = 4:57 }} ''ಕಡ್ಡಿಪುಡಿಯ'' ಸಂಗೀತವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮೆಚ್ಚಿದರು. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಕಾವ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಇದಕ್ಕೆ 3/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿ, "ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿ ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ USP ಆಗಿದ್ದು, ಕಡ್ಡಿಪುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-reviews/Kaddipudi/articleshow/20348166.cms|title=Kaddipudi music review|date=30 May 2013|work=The Times of India|access-date=22 August 2014}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 7 ಜೂನ್ 2013 <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-07/news-interviews/39090045_1_kaddipudi-radhika-pandit-andar-bahar|title=Kaddipudi to release on June 07|date=7 May 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=16 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605090114/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-07/news-interviews/39090045_1_kaddipudi-radhika-pandit-andar-bahar|archive-date=5 June 2013}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 2013 <ref>{{Cite news|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/kaddipudi-satellite-record-price-102377.html|title=Shivanna's Kaddipudi satellite rights sold for a record price|date=7 January 2013|work=Oneindia|access-date=16 May 2013|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219122500/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/kaddipudi-satellite-record-price-102377.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿಗೆ]] ೨.೯ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ]] 200 ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="budget">{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/3263-kaddipudi-in-200-screens.html|title=Kaddipudi in 200 Screens|date=5 June 2013|website=chitraloka.com|access-date=22 August 2014|archive-date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826121318/http://www.chitraloka.com/news/3263-kaddipudi-in-200-screens.html|url-status=dead}}</ref> === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ಥಿಯೇಟ್ರಿಕಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ''ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳವರೆಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ'' ಜಿಎಸ್ ಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರೂವರೆ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ವಿಷಯವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೂರಿ ಅದನ್ನು ಹೊಳಪಿಲ್ಲದ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಂದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ." ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆ, ಕ್ಯಾಮರಾ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿ ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Kaddipudi/movie-review/20480235.cms|title=Kaddipudi review|date=7 June 2013|work=The Times of India|access-date=22 August 2014}}</ref> ''Sify.com'' ಇದನ್ನು "ಸರಾಸರಿ" ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ ಗರ್ಲ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ]] ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, "ಸಿನಿಮಾದ ಟ್ರಂಪ್ ಕಾರ್ಡ್ ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ ಅವರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ . ನಟಿ ಕಾಲ್ ಗರ್ಲ್ ಆಗಿ ಕಥಕ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] ಮತ್ತು ಶರತ್ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ ಅವರ ಅಭಿನಯವೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/kaddipudi-review-kannada-15031040.html|title=Kaddipudi review|date=|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610012441/http://www.sify.com/movies/kaddipudi-review-kannada-15031040.html|archive-date=10 June 2013|access-date=22 August 2014}}</ref> ''ಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್'' ಚಿತ್ರ ಬರಹವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದೆ, "...ಇದು ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ." <ref>{{Cite web|url=http://www.bangaloremirror.com/entertainment/reviews/Kaddipudi-Machchu-noir/articleshow/21183554.cms|title=Kaddipudi: Machchu noir|date=7 June 2013|publisher=Bangalore Mirror|access-date=22 August 2014}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|3046032|Kaddipudi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] qaic4flocv0mtrnscq45c2gzkt8omz8 0 142204 1370859 1341552 2026-03-30T17:18:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370859 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:KalyanadurgHills.jpg|350px|thumb|right|alt=ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ|ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ]] '''ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ'''ವು [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತದ]] [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] [[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು [[:en:Kalyandurg|ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ]] [[ತಾಲ್ಲೂಕು|ಮಂಡಲ]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011census/maps/atlas/28part32.pdf|title=Anantapur District Mandals|publisher=Census of India|pages=386|access-date=6 June 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/anantapur-gets-two-more-revenue-divisions/article4855117.ece|title=Anantapur gets two more revenue divisions|date=27 June 2013|work=The Hindu|access-date=10 June 2015|location=Anantapur}}</ref> ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಜ್ರ-ಹೊಂದಿರುವ ಕಿಂಬರ್ಲೈಟ್‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/apr25/articles13.htm|title=Discovery of diamond-bearing kimberlites in Kalyandurg area, Anantapur district, Andhra Pradesh|publisher=Indian Institute of Science, Bangalore|access-date=11 September 2014}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗವು ಶ್ರೀ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. '''ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಗೆಜೆಟಿಯರ್''' ಪ್ರಕಾರ, '''ರಾಯದುರ್ಗ''', '''ಚಿತ್ರದುರ್ಗ''' ಮತ್ತು '''ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ'''ವು ಬೋಯ ಪಾಳೇಗಾರರು ಆಳಿದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೋಟೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೋಯ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪ ಎಂಬ ಪಾಳೇಗಾರರಿಂದ ಬಂದಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ತಾಲೂಕನ್ನು [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಧರ್ಮಾವರಂ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ರಾಯದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ಪುರಸಭೆಯಾಯಿತು. ಇದು [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ]] [[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲು '''ಧರ್ಮಾವರಂ'''ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bedar.nayaka.in/Boyar_Mudiraja.php|title=Boyar mudiraja|last=Prem Loganathan|website=The Great Boyar Valmiki Nayaka Emperors|publisher=bedar.nayaka.in|access-date=12 September 2014|archive-date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912095338/http://www.bedar.nayaka.in/Boyar_Mudiraja.php|url-status=dead}}</ref> '''ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ವು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಅನಂತಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://asihyd.ap.nic.in/anantapur_gooty.html|title=Archeological Survey of India|website=asihyd.ap.nic.in|access-date=2022-02-23|archive-date=2016-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614022947/http://asihyd.ap.nic.in/anantapur_gooty.html|url-status=dead}}</ref> ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಕಮ್ಮ ವರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಡೊಲೆಮ್ನಾಯ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡೆಗಳಂತಹ ನೂರಾರು ದೊಡ್ಡಕಲ್ಲುಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಕೇರ್ನ್ ವೃತ್ತಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಅಕ್ಕಮ್ಮ ಗರಿ ಕೊಂಡದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಡಿಗಲ್ಲು ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುತ್ತಲಬಂಡಾ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾಯದುರ್ಗಂ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಗಲ್ಲಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yK8D8c5-HXAC&q=Megalithic++kalyandurg&pg=PA123|title=Comprehensive History and Culture of Andhra Pradesh: Pre- and protohistoric Andhra Pradesh up to 500 BC|last=Murty|first=M. L. K.|date=6 June 2017|publisher=Orient Blackswan|isbn=9788125024750|via=Google Books}}</ref> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗವು {{Coord|14.5500|N|77.1000|E|}} ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Kalyandrug.html|title=Maps, Weather, and Airports for Kalyandrug, India|website=www.fallingrain.com}}</ref> ಇದು ಸರಾಸರಿ ೫೯೧ ಮೀಟರ್ (೧೯೪೨ ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/15896/5/05_introduction.pdf|title=Region geography|publisher=shodhganga|page=48|access-date=12 September 2014}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗವು ೩೨,೩೨೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೬,೦೩೬ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೧೬,೨೯೨ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೧೬ ಮಹಿಳೆಯರು. ೩,೪೦೪ ಮಕ್ಕಳು ೦-೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೧,೭೬೦ ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ೧,೬೪೪ ಹುಡುಗಿಯರಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅನುಪಾತವು ೧೦೦೦ ಕ್ಕೆ ೯೭೯ ಆಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೨೧,೪೪೩ ಸಾಕ್ಷರರೊಂದಿಗೆ ೭೪.೧೪% ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ೬೭.೪೧% ಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. == ಆಡಳಿತ == === ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ === ಪುರಸಭೆಯು ೧೫.೮೯೫ ಚದರ ಕಿಮೀ (೬.೧೩೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ₹ ೨೨೯.೨೯ ಕೋಟಿ (ಯುಎಸ್ $ ೨೯ ಮಿಲಿಯನ್) ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹ ೨೨೨.೮೭ ಕೋಟಿ (ಯುಎಸ್ $ ೨೮ ಮಿಲಿಯನ್)ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="info">{{Cite web|url=http://cdma.ap.gov.in/KALYANDURGAM/Basic_information_Municipality.html|title=Basic Information of Municipality|website=Commissioner & Director of Municipal Administration|publisher=Municipal Administration & Urban Development Department, Govt. of Andhra Pradesh|access-date=11 September 2014|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102526/http://cdma.ap.gov.in/KALYANDURGAM/Basic_information_Municipality.html|url-status=dead}}</ref> ಪುರಸಭೆಯು ೪೫೩ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ೬೬ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ತಲಾ ೭೦ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಇತರ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಭವನಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೧೩.೪೫ ಕಿಮೀ ೨ (೫.೧೯ ಚದರ ಮೈಲಿ) ರಸ್ತೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಆರ್‌ಡಿಟಿ(RDT) ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://cdma.ap.gov.in/KALYANDURGAM/Public%20services_amenities.html|title=Public services/amenities|website=Commissioner & Director of Municipal Administration|publisher=Municipal Administration & Urban Development Department, Govt. of Andhra Pradesh|access-date=11 September 2014|archive-date=13 ಜನವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160113145634/http://cdma.ap.gov.in/KALYANDURGAM/Public%20services_amenities.html|url-status=dead}}</ref><ref>https://www.rdthospitals.org/</ref> === ರಾಜಕೀಯ === ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) [[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ೧೪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. [[:en:YSR_Congress_Party|ವೈಎಸ್ಆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ]] ಕೆ.ವಿ. ಉಷಾಶ್ರೀ ಚರಣ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/andhra-pradesh-assembly-polls-2019/story/andhra-pradesh-assembly-election-2019-results-winners-list-names-of-winning-candidates-of-bjp-congress-npp-1532110-2019-05-23|title=Andhra Pradesh Assembly Election 2019 Results: Full Winners List|last=DelhiMay 23|first=India Today Web Desk New|last2=May 24|first2=2019UPDATED|website=India Today|last3=Ist|first3=2019 18:15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ap.gov.in/Pages/MLA.aspx|title=MLA's|publisher=Official portal of Andhra Pradesh Government|access-date=11 September 2014|archive-date=25 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725195126/http://www.ap.gov.in/Pages/MLA.aspx|url-status=dead}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ''ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ'' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ, ಅನುದಾನಿತ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://rmsaap.nic.in/Notification_TSG_2015.pdf|title=School Education Department|publisher=School Education Department, Government of Andhra Pradesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20151227185018/http://rmsaap.nic.in/Notification_TSG_2015.pdf|archive-date=27 December 2015|access-date=7 November 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.ap.gov.in/department/organizations/school-education/|title=The Department of School Education – Official AP State Government Portal {{!}} AP State Portal|website=www.ap.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155331/http://www.ap.gov.in/department/organizations/school-education/|archive-date=7 November 2016|access-date=7 November 2016}}</ref> ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ಬೋಧನಾ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ಆಂಗ್ಲ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಆಗಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು [[ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ|ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ]] ಬೆಂಗಳೂರು ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://indiarailinfo.com/arrivals/kalyandurga-kynd/11559|title=Trains to KYND/Kalyandurga Station - 2 Arrivals SWR/South Western Zone - Railway Enquiry|last=Jayashree|website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Kld2.jpg|ದೊಡ್ಡಗಟ್ಟಾ ರಸ್ತೆ File:Kumaraswamycircle kld.jpg|ಮಜ್ಜಿದ್ ಬಳಿಯ ಟಿ-ಸರ್ಕಲ್ File:Timmppakonda.jpg|ತಿಮ್ಮಪ್ಪಸ್ವಾಮಿ ಕೊಂಡ, ಮುಳಕನೂರು File:Sunset at KLD.jpg|ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ. File:Beatuiful Rice and Pappya fileds in South Kalyandurg.JPG|ಕೆಎಲ್ಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. File:HanumanthaRaya Swamy Temple in Kairevu Forest.JPG|ಕಾಡಿನ ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯ/ಕೀರೇವು. File:Lambsneargangavaram.jpg|ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಜಾನುವಾರುಗಳು. File:In Side of Kairevu Reserved forest.JPG|ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಕೈರೇವು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. </gallery> == ಸಹ ನೋಡಿ == *[[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] t41apdkxqac6psqtnu5ejz3y0u2yc04 0 142269 1370850 1340444 2026-03-30T13:25:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370850 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ | image = Katari_Veera_surasundarangi_Official_poster_002.jpeg | caption = | director = ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ | writer = [[ಉಪೇಂದ್ರ]], ಜನಾರ್ಧನ್ ಮಹರ್ಷಿ (ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ) | story = [[ಮುನಿರತ್ನ]] | producer = ಮುನಿರತ್ನ | starring = ಉಪೇಂದ್ರ, [[ರಮ್ಯಾ]], [[ಆಂಬರೀಷ|ಅಂಬರೀಶ್]], [[ದೊಡ್ಡಣ್ಣ]] | narrator = [[ಸುದೀಪ್]] | cinematography = [[ಎಚ್. ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್]] | editing = ಜೋ. ನಿ. ಹರ್ಷ | music = [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | distributor = ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ | released = 10 ಮೇ 2012 | runtime = | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ₹ 8 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.bangaloremirror.com/article/25/20121228201212282004404883bba01ca/Smells-like-Sandalwood.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-01-17 |archive-date=2013-01-17 |archive-url=https://archive.today/20130117135308/http://www.bangaloremirror.com/article/25/20121228201212282004404883bba01ca/Smells-like-Sandalwood.html |url-status=live }}</ref> to ₹ 9 crores <ref>https://www.news18.com/news/ಭಾರತ/sandalwood-progress-report-of-first-half-of-2012-485642.html</ref> | gross = ₹ 16 crores <ref>{{cite web |url=http://www.bangaloremirror.com/article/25/20121228201212282004404883bba01ca/Smells-like-Sandalwood.html |title=Archived copy |website=www.bangaloremirror.com |access-date=2 February 2022 |archive-url=https://archive.today/20130117135308/http://www.bangaloremirror.com/article/25/20121228201212282004404883bba01ca/Smells-like-Sandalwood.html |archive-date=17 January 2013 |url-status=dead}}</ref> }} '''''ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ''''' 2012 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ರಮ್ಯಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಅವರ 2003 ರ ''ರಕ್ತ ಕಣ್ಣೀರು'' ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಿರಿಯ ನಟ [[ಆಂಬರೀಷ|ಅಂಬರೀಶ್]] ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ ನಿರ್ದೇಶನದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುನಿರತ್ನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಇದು ಎರಡನೇ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. 3D ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರ, ಇದು ಭಾಗಶಃ ''ರಕ್ತ ಕಣ್ಣೀರು'' ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. (ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ "ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಜಾತ್ರೆ"). ಈಗ ನರಕದಲ್ಲಿರುವ ಭಿಕ್ಷುಕನಾದ ''ಮೋಹನನ'' ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಗ್ಯಾಂಗ್ ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ದರೋಡೆಕೋರ ಮಗನನ್ನು (ಮತ್ತೆ ಉಪೇಂದ್ರ) ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ''ಮೋಹನನ'' ಮಗ ''ಉಪೇಂದ್ರನು'' ಇಂದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ( ಸ್ವರ್ಗ ) [[ಇಂದ್ರ|ಭಗವಾನ್ ಇಂದ್ರನ]] ಮಗಳು ''ಇಂದ್ರಜಾ'' ( [[ರಮ್ಯಾ]] ) ಳನ್ನು ಹೇಗೆ ''ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ'' ಮತ್ತು [[ಸ್ವರ್ಗ|ಇಂದ್ರಜನನ್ನು]] ಮದುವೆಯಾಗಲು [[ಬ್ರಹ್ಮ|ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ಯಮ|ಭಗವಾನ್ ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವರ್ಗ|ಇಂದ್ರಲೋಕದ]] ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/15526.html|title=Katari Veera Sura Sundarangi - Technically top content crash!|website=Indiaglitz.com|access-date=19 December 2013|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219222908/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/15526.html|url-status=dead}}</ref> ''ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರುಸುಂದರಾಂಗಿ'' 2012 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 'ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="kannada.oneindia.in">{{Cite web|url=http://kannada.oneindia.in/movies/news/2012/07/kannada-movies-first-half-2012-066346.html|title=ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು: ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ಸೀಳುನೋಟ|last=ಬಾಲರಾಜ್|first=ತಂತ್ರಿ|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019171725/http://kannada.oneindia.in/movies/news/2012/07/kannada-movies-first-half-2012-066346.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ''ಏಕ್ ಹಿ ವೀರ್'' ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಅಲಿಯಾಸ್ ಮಾಸ್ ಮಾನವ / ಮೋಹನ್ ಆಗಿ ಉಪೇಂದ್ರ * ಇಂದ್ರಜಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಮ್ಯಾ]] * [[ಯಮ|ಯಮನಾಗಿ]] [[ಆಂಬರೀಷ|ಅಂಬರೀಷ್]] * ಅಜಯ್ * [[ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ|ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನಾಗಿ]] [[ದೊಡ್ಡಣ್ಣ]] * [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನಾಗಿ]] [[ಶ್ರೀಧರ್]] * ಮುತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಅವರೇ * ಬಾಲರಾಜ್ * [[ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್|ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥನ್]] (ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ) * ರಿಷಿಕಾ ಸಿಂಗ್ (ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ) * ರಮಣಿತು ಚೌಧರಿ (ವಿಶೇಷ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ) == ತಯಾರಿಕೆ == ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂನ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರ ''ಉದಯನನು ತಾರಂನ'' ರೀಮೇಕ್ ಎಂದು ಮತ್ತು 1966 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಅಭಿನಯದ ''ಕಟಾರಿ ವೀರ'' ಚಿತ್ರದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾಜಾವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಟಿ [[ನಿಕಿತಾ ತುಕ್ರಾಲ್]] ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣರಾದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮುನಿರತ್ನ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಐಟಂ ನಂಬರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡಲು ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ನಿಕಿತಾ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು.<ref name="kvsnikita">{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2011/nikita-snubs-munirathna-upendra-011211.html|title=Nikita snubs Munirathna, refuses to dance with Uppi|last=Ramchander|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220033025/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2011/nikita-snubs-munirathna-upendra-011211.html|url-status=dead}}</ref> [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ''ಯಮೇಂದ್ರ ಉಪೇಂದ್ರ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]] ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ನಟಿಯರಿದ್ದಾರೆ: ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್, ರಮಣಿತೋ ಚೌಧರಿ ಮತ್ತು ರಿಷಿಕಾ ಸಿಂಗ್. ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಚಿತ್ರವು ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳ ತಾರೆಯರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಏಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟರಾದ [[ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ]], [[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]], [[ಜಯಪ್ರದಾ]] ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಸ್ಟಾರ್ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಶೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. 3D ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಎಪಿಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ನೀಡಿವೆ. 3 ಡಿಯನ್ನು ಕೆಪಿ ನಂಬಿಯಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ (ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್) ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ರೆಂಜಿತ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ]] ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಕಟಾರಿ ವೀರ ಸುರ ಸುಂದರಾಂಗಿಯ ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ಮಧ್ಯೆ [[ಉಪೇಂದ್ರ]], [[ರಮ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಮುನಿರತ್ನ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://abhiuppifan.blogspot.in/2012/05/katariveera-blast-of-trailer.html|title=Katariveera – Blast of a Trailer|website=Abhiuppifan.blogspot.in|access-date=19 December 2013|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220170942/http://abhiuppifan.blogspot.in/2012/05/katariveera-blast-of-trailer.html|url-status=dead}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ == === ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಗಳಿಕೆ === ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 5.7 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯಷ್ಟಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 7.2 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸಿತು&nbsp;,<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2012/katari-veera-surasundarangi-collections-095791.html|title=Katari Veera Surasundarangi dream run continues at Box Office|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019171732/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2012/katari-veera-surasundarangi-collections-095791.html|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 6.0 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿದ [[ಚಿಂಗಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಿಂಗಾರಿ]]ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ. ''[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್|ಅಣ್ಣಾ ಬಾಂಡ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಜೋಗಯ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರಗಳ ನಂತರ ''ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ'' [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರಂಭ ಕಂಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.gandhadagudi.com/forum/viewtopic.php?f=1&t=6397&sid=6b0613b1527c54a12e5e7e08d2f3d38d&start=1005|title=KVSS- first 3D movie in kan Mega Release on 10th|website=Gandhadagudi.com|access-date=15 May 2012|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019175651/http://www.gandhadagudi.com/forum/viewtopic.php?f=1&t=6397&sid=6b0613b1527c54a12e5e7e08d2f3d38d&start=1005|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು <ref>{{Cite web|url=http://kannada.oneindia.in/movies/gossip/2012/05/katari-veera-surasundarangi-movie-controversy-came-down-065457.html|title=ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೆಂಡವಾಗಿರುವ ಕಠಾರಿವೀರ ವಿವಾದ|last=Sriram|first=Bhat|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019171721/http://kannada.oneindia.in/movies/gossip/2012/05/katari-veera-surasundarangi-movie-controversy-came-down-065457.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರವು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} &nbsp;[[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ]] 16 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳ ಓಟವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ 16 ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ''ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿಯನ್ನು'' ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ <ref name="kannada.oneindia.in"/><ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2012/sandalwood-kannada-films-half-yearly-report-097069.html|title=Sandalwood Half Yearly Report: Anna Bond biggest hit so far|last=Ramchander|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=17 ಮೇ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517150155/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2012/sandalwood-kannada-films-half-yearly-report-097069.html|url-status=dead}}</ref> ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ''[[ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ (೨೦೧೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣದ]]'' ನಂತರ 2012 ರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ಕಟಾರಿ ವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ ಬಹುತೇಕ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಒನ್‍ಇಂಡಿಯಾ ಈ ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ, "ಉಪೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಮ್ಯಾ ಅವರ ಕಟಾರಿ ವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಟಾರಿ ವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ದೃಶ್ಯವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ 3D ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡದ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಈ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಥ್ರಿಲ್ ಆಗುತ್ತಾರೆ." <ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2012/katari-veera-surasundarangi-review-095565.html|title=Katari Veera Surasundarangi Review – A visually arresting entertainer|last=Prakash|first=Upadhyaya|website=[[Oneindia.in]]|access-date=19 December 2013|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220030213/http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2012/katari-veera-surasundarangi-review-095565.html|url-status=dead}}</ref> ರೆಡಿಫ್ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಜೇತ ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರ ಸುಂದರಾಂಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಅವತಾರ್ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೂ ಮಾಡಲಿದೆ. 3ಡಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಕಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮುನಿರತ್ನ ನಾಯ್ಡು ಅವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲೇ ಬೇಕು. ಕೇವಲ ಕಥೆಯನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡಿ. ನಿಮ್ಮ 3D ಕನ್ನಡಕದೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ ಪಡೆಯಿರಿ!". ಚಿತ್ರಲೋಕವು ಸಹ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, "ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿಯು ಶ್ರೀಮಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಭವ್ಯತೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಉಪ್ಪಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಡೈಲಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದ್ಬುತ ಡೈಲಾಗ್ ಡೆಲಿವರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಲು, ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ." <ref>{{Cite web|url=http://www.balconybeats.com/2012/kannada-films/katari-veera-sura-sundarangi-2012-kannada-movie-review-aggregator/|title=Katari Veera Sura Sundarangi (2012) Kannada Movie Review Aggregator|website=Balcony Beats|access-date=19 December 2013|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220004829/http://www.balconybeats.com/2012/kannada-films/katari-veera-sura-sundarangi-2012-kannada-movie-review-aggregator|url-status=dead}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == {{Track listing | total_length = | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಅಂಬಿಕಾ | lyrics1 = [[ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] | extra1 = ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್, [[ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್]] | length1 = 03:59 | title2 = ಜುಮ್ ಜುಮ್ಕಾ | lyrics2 = [[ಕವಿರಾಜ್]] | extra2 = [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]], ಸುನೀತಾ ಬೋಪರಾಜ್ | length2 = 04:32 | title3 = Oo La La | lyrics3 = [[ಉಪೇಂದ್ರ]] | extra3 = [[ಟಿಪ್ಪು (ಗಾಯಕ)|ಟಿಪ್ಪು]], [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ (ಗಾಯಕಿ)|ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ]] | length3 = 04:39 | title4 = ಊರಿಗೆ ನೀ | extra4 = ಉಪೇಂದ್ರ, ಸುನೀತಾ ಬೋಪರಾಜ್ | lyrics4 = ಉಪೇಂದ್ರ | length4 = 04:18 | title5 = ಪಾರಿಜಾತ | extra5 = ಸುನೀತಾ ಬೋಪರಾಜ್ | lyrics5 = [[ಚಿ.ಉದಯಶಂಕರ್|ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್]] / ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ | length5 = 04:34 }} == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == {| class="wikitable sortable " !ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ! ವರ್ಗ ! ನಾಮಿನಿ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="5" | 2 ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ | ಮುನಿರತ್ನ |{{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ |{{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್ | ಎಚ್ ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ |{{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | [[ಉಪೇಂದ್ರ]] |{{won}} (Critics) |- | ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | [[ದೊಡ್ಡಣ್ಣ]] |{{nom}} |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}}{{Reflist|35em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|3129632}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] l7lefpiqwq18h6ek9p9u4l7ock8g91o 0 144259 1370849 1340264 2026-03-30T12:59:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370849 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = '''ಕಂಚನ್ ಚೌಧರಿ ಭಟ್ಟಛಾರ್ಯ''' | image = | caption = | birth_date = ಸಿ. ೧೯೪೭ | birth_place = ಶಿಮ್ಲಾ, ಹಿಮಾಚಲ್ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ | death_date = ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ | death_place = ಮುಂಬೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಭಾರತೀಯ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆ|ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ (೧೯೭೩–೨೦೦೭) | alma_mater = ದಿಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ | awards = | spouse = ದೇವ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ | children = ೨ }} '''ಕಾಂಚನ್ ಚೌಧರಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ''' (ಸಿ. ೧೯೪೭ - ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ (ಐಪಿಎಸ್) ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮೊದಲನೆಯವರು [[ಕಿರಣ್‌ ಬೇಡಿ|ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ]].<ref name="Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/officer-who-changed-the-face-of-the-police/article3685110.ece|title=Officer who changed the face of the police|last=Santhosh|first=K|date=26 July 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref>, ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ೧೯೭೩ ರ ಬ್ಯಾಚ್ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೊದಲ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ೩೩ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ ರಂದು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/chaudhary-first-woman-dgp-retires/234554/|title=Chaudhary, first woman DGP, retires|last=Kazmi|first=S M A|date=31 October 2007|work=Indian Express Archive|access-date=31 August 2019|publisher=Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/smart-salute-to-lady-top-cop/cid/737833|title=Smart salute to lady top cop|last=Singh|first=Gajinder|date=17 June 2006|website=Telegraph India|language=en|access-date=2019-08-31}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು [[೨೦೧೪ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ|೨೦೧೪ ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] ಹರಿದ್ವಾರದಿಂದ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/news/Indias-first-woman-DGP-wants-AAP-ticket-from-Haridwar/articleshow/31864349.cms|title=India's first woman DGP wants AAP ticket from Haridwar|last=Singh|first=Kautilya|date=12 March 2014|website=The Times of India|access-date=2019-08-31}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಚೌಧರಿ [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಹಿಮಾಚಲದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಅಮೃತಸರ]] ಹಾಗು [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಚೌಧರಿಯವರ ಮೊದಲ ಮಗು.<ref>{{Cite news|url=http://www.womenplanet.in/first-woman/director-general-of-police-of-india|title=First Woman Director General of Police (DGP) of India|date=2013-12-23|work=WomenPlanet.in|access-date=2017-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028145227/http://www.womenplanet.in/first-woman/director-general-of-police-of-india|archive-date=28 October 2017|language=en-US}}</ref> ಚೌಧರಿ [[ಅಮೃತಸರ|ಅಮೃತಸರದ]] ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20071013/aplus1.htm|title=A trip down memory lane|date=12 October 2007|work=[[The Tribune (Chandigarh)]]}}</ref> ನಂತರ, ಕಾಂಚನ್ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಎಂಎ) ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು, ನಂತರ ೧೯೯೩ <ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/DU+has+a+lot+on+its+ladies+special+platter/1/44882.html|title=DU has a lot on its ladies special platter|date=3 June 2009|work=[[India Today]]}}</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ವೊಲೊಂಗೊಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌|ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] <ref name="streeshakti.com">{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/Kanchan-Chaudhry.aspx|title=About Kanchan Chaudhary Bhattacharya|publisher=streeshakti.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107031613/http://www.streeshakti.com/Kanchan-Chaudhry.aspx|url-status=dead}}</ref> (ಎಂಬಿಎ) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="streeshakti.com"/> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಚನ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಆಸ್ತಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ನಂತರ ತಾನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ದಾಳಿಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದಾಗ, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/193153/ips-officer-kanchan-chaudhary-bhattacharya-first-woman-dgp-india/|title=Tribute: Kanchan Chaudhary, the Trailblazing IPS Officer Who was India's 1st Woman DGP|last=Wangchuk|first=Rinchen Norbu|date=27 August 2019|website=[[The Better India]]|language=en-US|access-date=2019-09-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lifebeyondnumbers.com/kanchan-chaudhary-life-set-limits/|title=Kanchan Chaudhary: Life Sets No Limits, Only You Do!|last=Laungani|first=Jahnavi K.|date=12 September 2014|website=Life Beyond Numbers|archive-url=https://web.archive.org/web/20160720221907/http://lifebeyondnumbers.com/kanchan-chaudhary-life-set-limits/|archive-date=20 July 2016|access-date=2019-09-04}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಧರಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೩೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-woman-dgp-kanchan-chaudhary-bhattacharya-dies/story-ARApHt8i0NP9lqNWPF9pbJ.html|title=India's first woman DGP Kanchan Chaudhary Bhattacharya dies at 72|date=2019-08-27|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2019-08-31}}</ref> ಅವರು ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ ( [[ಕಿರಣ್‌ ಬೇಡಿ|ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ]] ನಂತರ).<ref name=":3">{{Cite news|url=https://theprint.in/economy/brandma/udaan-dd-series-on-life-of-dgp-kanchan-chaudhary-inspired-an-entire-generation-of-women/283973/|title=Udaan — DD series on life of DGP Kanchan Chaudhary inspired an entire generation of women|last=Jha|first=Fiza|date=1 September 2019|work=The Print|access-date=2 September 2019}}</ref> ಅವರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಒಬ್ಬರೇ ಮಹಿಳಾ ಟ್ರೈನಿ.<ref name=":4"/> ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ಬರೇಲಿ|ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ಉಪ ಜನರಲ್ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪೊಲೀಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಂಚಲದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040626/windows/main1.htm|title=Let me fly, don't root me|date=26 June 2004|website=The Tribune - Magazine section - Saturday Extra|access-date=2017-10-28}}</ref> ಚೌಧರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಸೈಯದ್ ಮೋದಿಯವರ ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ - ಬಾಂಬೆ ಡೈಯಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಲಿಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೩ ಡಕಾಯಿತರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20050404-30-indian-women-who-are-front-liners-of-our-times-788086-2005-04-04|title=From corporate warriors to politicians, 30 Indian women who are front-liners of our times|date=4 April 2005|website=India Today|access-date=2019-09-05}}</ref> ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ವೈಟ್ ಕಾಲರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name=":2"/> ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ]] ಕ್ಯಾನ್‌ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಚೌಧರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/first-lady-dgp-no-more-757248.html|title=First lady DGP no more|date=2019-08-27|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2019-09-02}}</ref> ಅವರು ೨ ನೇ ಜುಲೈ ೨೦೦೫ ರಂದು [[ಮಸ್ಸೂರಿ|ಮಸ್ಸೂರಿಯಲ್ಲಿ]] ೨ ನೇ ಮಹಿಳಾ ಪೊಲೀಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TSmZY__8QX8C&q=Director+Generals+of+Police+annual+conference+kanchan&pg=PR12|title=Struggle for Gender Justice: Justice Sunanda Bhandare Memorial Lectures|last=Bhandare|first=Murlidhar C.|date=2010|publisher=Penguin Books India|others=[[APJ Abdul Kalam]]|isbn=9780670084265|pages=xii|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20051017-women-in-police-force-finally-make-themselves-heard-demand-professional-makeover-786829-2005-10-17|title=Women in police force finally make themselves heard, demand professional makeover|last=Menon|first=Amarnath K.|date=17 October 2005|website=India Today|language=en|access-date=2019-09-05}}</ref> ಚೌಧರಿ ಅವರು ಡಿಜಿಪಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಪೊಲೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪರವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಮಹಿಳೆಯರ ತರಬೇತಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ನೇಮಕಾತಿ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ವ್ರುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.theprotector.in/rise-of-women-in-policing/|title=Rise of Women in Policing|date=10 November 2018|website=The Protector|language=en-US|access-date=2019-08-31}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಚೌಧರಿಯವರ ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಕವನ ಬರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು. ಆಕೆಯ ಜೀವನ ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ <nowiki><i id="mwZw">ಉಡಾನ್</i></nowiki> ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ ಕವಿತಾ ಚೌಧರಿ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu"/><ref name=":3"/><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/elections-2014/meet-first-woman-dgp-turned-aap-s-haridwar-hopeful-114032400135_1.html|title=Meet first woman DGP turned AAP's Haridwar hopeful|last=Inamdar|first=Nikhil|date=2014-03-25|work=Business Standard India|access-date=2019-08-31}}</ref> == ಸಾವು == ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಐದರಿಂದ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಮುಂಬೈನ ವರ್ಲಿ ಚಿತಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-first-woman-dgp-kanchan-chaudhary-bhattacharya-dies/articleshow/70858881.cms|title=India's first woman DGP Kanchan Chaudhary Bhattacharya dies|date=27 August 2019|access-date=2 September 2019|publisher=Times of India}}</ref> ಆಕೆ ಪತಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದರು. ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-woman-dgp-kanchan-chaudhary-bhattacharya-dies/story-ARApHt8i0NP9lqNWPF9pbJ.html|title=India's first woman DGP Kanchan Chaudhary Bhattacharya dies at 72|date=2019-08-27|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-01-13}}</ref> ಅವರು ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರಿಗೆ, "ಅವರು ಡಿಜಿಪಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾವು ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ನಮಗೆ ಮುಕ್ತ ಹಸ್ತವನ್ನು ನೀಡಿದ ಸರಳ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು." ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-woman-dgp-kanchan-chaudhary-bhattacharya-dies/story-ARApHt8i0NP9lqNWPF9pbJ.html|title=India's first woman DGP Kanchan Chaudhary Bhattacharya dies at 72|date=27 August 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 August 2019}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಮೆರಿಟೋರಿಯಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪದಕ.<ref name=":0"/> * ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪದಕ.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/india-news/who-was-kanchan-chaudhary-bhattacharya-fearless-ips-officer-who-went-on-to-become-countrys-first-woman-dgp/1687571/|title=Who was Kanchan Chaudhary Bhattacharya? Fearless IPS officer who went on to become country's first woman DGP|date=2019-08-27|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2019-08-31}}</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯಾಗಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 2004.<ref name=":1"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} tvu0f6rc4vd6hwldo2fhkzgr15owe8a 0 144622 1370961 1346538 2026-03-31T11:12:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370961 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿತ್ತೂರು | other_name = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = Cto railway station.jpg | image_caption = ಚಿತ್ತೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ | nickname = | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = top | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|13.216|N|79.098|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = ರಾಯಲಸೀಮಾ | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ | founder = | named_for = | government_type = ಪುರಸಭೆ | governing_body = ಚಿತ್ತೂರು ಪುರಸಭೆ, [[ಚಿತ್ತೂರು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="profile">{{cite web |title=Introduction |url=http://chittoormunicipalcorporation.com/wp/about-chittoor/|publisher=chittoormunicipalcorporation|access-date=30 June 2015}}</ref> | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = [[ನಗರ ಸಭೆ]] | established_date1 = ೧೯೧೭ | established_title2 = [[ನಗರಸಭೆ]] | established_date2 = ೨೦೧೨ | area_rank = ೭ನೇ ([[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]) | area_total_km2 = 95.97 | area_urban_km2 = 46.02 | elevation_footnotes = | elevation_m = 333.75 | population_total = 189332 | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = ೨೦ನೇ ([[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]) ೨೩೩ (ಭಾರತ) | population_density_km2 = auto | population_urban = 175647 | population_urban_footnotes = <ref>https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42876/download/46544/CLASS_I.xlsx</ref> | population_density_urban_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>name="https://cdma.ap.gov.in/en/about-chittoor-municipal-corporation {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250203160902/https://cdma.ap.gov.in/en/about-chittoor-municipal-corporation |date=2025-02-03 }}"</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧೀಕೃತ | demographics1_info1 = [[ತೆಲುಗು]] | demographics1_title2 = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ | demographics1_info2 = [[ತೆಲುಗು]],[[ತಮಿಳು]]<ref name="language">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Andhra Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10193/download/13305/DDW-C16-STMT-MDDS-2800.XLSX |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ಪಿನ್ | postal_code = ೫೧೭೦೦೧ <ref>{{Cite web|url=https://indiapincodes.net/Andhra-pradesh/Chittoor/|title=Pin Codes of Chittoor, Andhra-pradesh, India, Chittoor Pincode Search|website=indiapincodes.net}}</ref> | area_code_type = | area_code = +91–08572 | registration_plate = '''AP–03,AP-39''' | blank_name_sec1 = GDP (2020) | blank_info_sec1 = ₹ 82,47,000 <ref>https://www.indiastatdistricts.com/andhrapradesh/chittoor-district#:~:text=In%20the%20year%202020%2D21%20the%20gross%20domestic,82%2C47%2C000%20lakhs%20at%20current%20price%20and%20Rs.</ref> | website = {{official website|http://chittoor.cdma.ap.gov.in/en}} | footnotes = }} '''ಚಿತ್ತೂರು''' ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತಪುರ, ಕಡಪಾ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಬಳಸಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5,855 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22.85.536 (1971). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಮಯ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟದ ಕವಲುಗಳಿಂದ, ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಘಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬತ್ತ. ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿರುಮಲೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳಹಸ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ತೂರು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರ. ಮದ್ರಾಸಿಗೆ 128 ಕಿ.ಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 63,035 (1971). ಇಲ್ಲಿ ಪೌರಸಭೆಯಿದೆ; ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲೇಜು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕಾಕಂಬಿ, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು, ನೆಲಗಡಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಬಿಸ್ಕತ್, ಮುರಬ್ಬ, ಮಿಠಾಯಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಿಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತೂರಿನ ಬಳಿ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚಂದನದ ಮರಗಳುಂಟು. ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಷರಾಬು ತಯಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳುಂಟು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಹಾಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. 1782ರಲ್ಲಿ [[ಹೈದರಾಲಿ]] ಮೃತನಾದ್ದು ಚಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20190603042825/http://chittoor.cdma.ap.gov.in/en Chittoor official website] *[http://chennaitotirupaticarrentals.com/chennai-to-kalahasti-tour-package.php Chennai to Kalahastri Tour Package] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606081040/http://chennaitotirupaticarrentals.com/chennai-to-kalahasti-tour-package.php |date=6 June 2019 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್ತೂರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] d1t6mx8dxmjk0wjyazz5ohn0flvg78i 0 146081 1370875 1342734 2026-03-30T21:10:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370875 wikitext text/x-wiki '''ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜ''' [[ಕುರ್ದ್ ಜನಾಂಗ|ಕುರ್ದಿಗಳ]] ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ. <ref name="institutkurde.org">{{Cite web|url=http://www.institutkurde.org/en/kurdorama/the_national_flag_of_kurdistan.php|title=The National Flag of Kurdistan}}, Kurdish Institute of Paris.</ref> <ref>{{Cite book|title=The Cambridge History of the Kurds|last=Hamit|first=Bozarslan|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2021|pages=5}}</ref> ಮತ್ತು ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಂತರ, ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಅರರಾತ್, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಮಹಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕುರ್ದಿಶ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸಿತು (ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಇದನ್ನು ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು (೧೯೨೦) === {{Interwikineeded}} [[ಚಿತ್ರ:Kurdish_flag_(Khoiboun).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Kurdish_flag_%28Khoiboun%29.png/220px-Kurdish_flag_%28Khoiboun%29.png|left|thumb| ಅರಾರತ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೨೭-೧೯೩೦) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web|url=http://kovarabir.com/seid-veroj-ala-kurdistane-berheme-tekosina-netewi-ya-milete-kurd-e-u-bere-sed-100-sal-hatiye-cekirin/|title=Seîd Veroj/ Ala Kurdistanê; berhemê têkoşîna netewî ya miletê Kurd e û berê sed (100) sal hatîye çêkirin|last=Veroj|first=Sêid|date=17 December 2021|website=Kovara Bîr|language=ku|access-date=28 December 2021}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVeroj2021">Veroj, Sêid (17 December 2021). [http://kovarabir.com/seid-veroj-ala-kurdistane-berheme-tekosina-netewi-ya-milete-kurd-e-u-bere-sed-100-sal-hatiye-cekirin/ "Seîd Veroj/ Ala Kurdistanê; berhemê têkoşîna netewî ya miletê Kurd e û berê sed (100) sal hatîye çêkirin"]. ''Kovara Bîr'' (in Kurdish)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 December</span> 2021</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:ವರ್ಗ:CS1 ಮುಖ್ಯ: url-ಸ್ಥಿತಿ|link]])</span> </ref>]] ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅರರಾತ್ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಿ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಕ್ಸೊಯ್ಬನ್ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ಡೋಜಾ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ'', ಸಿ ಟಿ ಕೆ ಯ ಕುರ್ದಿಶ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕದ್ರಿ ಸೆಮಿಲ್ಪಾಸಾ ಈ ಧ್ವಜವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾರವನ್ನು ಈಗ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ, [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಿ ಟಿ ಕೆ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಧ್ವಜವು ಸತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref name=":0" /> [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Kingdom_of_Kurdistan_(1922-1924).svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Flag_of_Kingdom_of_Kurdistan_%281922-1924%29.svg/220px-Flag_of_Kingdom_of_Kurdistan_%281922-1924%29.svg.png|left|thumb| ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಧ್ವಜ (೧೯೧೯-೧೯೨೫). <ref name=":0" />]] ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹ್ಮದ್ ಬರ್ಜಾಂಜಿ ಅವರು ಸುಲೈಮಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಫೀಕ್ ಹಿಲ್ಮಿ ಪ್ರಕಾರ, ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕುರ್ದಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: " ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಖಾದಿರ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಲಾಯಿತು.'' ''ಸಭೆಯ ದಿನದಂದು ಸುಮಾರು ೧೦೦೦೦ ಜನರು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಸೀದಿಯ ಮುಂದೆ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು.'' " <ref name=":0"/> === ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಮಹಾಬಾದ್ (೧೯೪೦ ರ ದಶಕ) === ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನಿಂದ]] ಮಹಾಬಾದ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಮೊದಲು, ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕುರ್ದಿಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇರಾನ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ (ಕೆಡಿಪಿಐ) ನಿಂದ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕುರ್ದಿಷ್ ನಾಯಕರು ಮಹಾಬಾದ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಧ್ವಜವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೆಡಿಪಿಐ ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ ರಂದು ಮಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇರಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲು ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ೧೯೪೬ ರ ಜನವರಿ ೨೨ ರಂದು ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಐ ರೆಕಿಬ್ ಅನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಮುಖ್ಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಖಾಜಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರು ಧ್ವಜವನ್ನು "ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಧ್ವಜವನ್ನು ೧೯೪೩ ರ ಬರ್ಜಾನಿ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಮಹಾಬಾದ್‌ಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮುಸ್ತಫಾ ಬರ್ಜಾನಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. <ref name=":0"/> == ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ == ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜವು ಸುಸಂಘಟಿತ ಕುರ್ದಿಶ್ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ( ಮಹಾಬಾದ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಎತ್ತಿದಾಗಿನಿಂದ ಇದು ಕುರ್ದಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. <ref name="Iraqi Federalism and the Kurds: Learning to Live Together - Alex Danilovich" /> ಧ್ವಜದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಜ್ವಲಂತ ಚಿನ್ನದ ಸೂರ್ಯನ ಲಾಂಛನ (ಕುರ್ದಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ''ರೋಜ್'' ) ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಂಛನದ ಸೂರ್ಯನ ಚಕ್ರ ೨೧ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕ ಬೆಸ ಕಿರಣ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಮ ಕಿರಣಗಳು. ಸಂಖ್ಯೆ ೨೧ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರ್ದಿಶ್ ಧರ್ಮದ ಯಜ್ಡಾನಿಸಂ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧುನಿಕ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ / ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಪೂಜ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="auto">{{Cite encyclopedia|url=http://www.kurdistanica.com/english/culture/ncharacters/flag/kurdish_flag.html|title=The National Flag of Kurdistan|encyclopedia=Encyclopaedia Kurdistanica|accessdate=6 June 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501175909/http://www.kurdistanica.com/english/culture/ncharacters/flag/kurdish_flag.html|archivedate=1 May 2008}}</ref> ಚಿನ್ನದ ಸೂರ್ಯನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕುರ್ದಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಣ್ಣಗಳ ಸಂಕೇತ: <ref name="Routledge">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zk4fDAAAQBAJ|title=Iraqi Federalism and the Kurds: Learning to Live Together|last=Danilovich|first=Alex|date=2016|publisher=Routledge|isbn=9781317112938|pages=101|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=HUMANRIGHTSWATCH|title=Turkish Forces Kill Scores of Peaceful Demonstrato Turkish Forces Kill Scores of Peaceful Demonstrators|journal=Helsinki Watch|date=1992|volume=4|issue=9|page=8|url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/t/turkey/turkey926.pdf|accessdate=16 November 2016}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align:center;" !ಬಣ್ಣ ! ಅರ್ಥ |- | style="background:#ED2024;color:white;" | ಕೆಂಪು ಆರ್‌ಜಿಬಿ: (೨೩೫,೩೫,೩೫) ಹೆಕ್ಸ್: #ED2024 | ಹುತಾತ್ಮರ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಘನತೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. |- | style="background:#278E43;color:white;" | ಹಸಿರು ಆರ್‌ಜಿಬಿ: (೩೯,೧೩೮,೬೫) ಹೆಕ್ಸ್: #278E43 | ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯ. |- | style="background:#FEBD11;color:black;" | ಹಳದಿ ಆರ್‌ಜಿಬಿ: (೨೫೦,೧೮೫,೨೦) ಹೆಕ್ಸ್: #FEBD11 | ಜನರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಮಾರ್ಚ್ ೨೧, ನ್ಯೂರೋಜ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. |- | style="background:#FFFFFF;color:black;" | ಬಿಳಿ ಆರ್‌ಜಿಬಿ: (೨೫೫,೨೫೫,೨೫೫) ಹೆಕ್ಸ್: #FFFFFF | ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ. |} ೨೦೦೬ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, "ಇರಾಕಿ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲು" ತೀರ್ಪು ಸಂಖ್ಯೆ ೬೦ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇರಾಕಿ ಕುರ್ದಿಶ್ ನಾಯಕತ್ವವು ಕುರ್ದಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಮಸೌದ್ ಬರ್ಜಾನಿ ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು "ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾರಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಬಾಥಿಸಂನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ೧೮೦೦೦೦ ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅನ್ಫಾಲ್ ನರಮೇಧದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಧ್ವಜದಿಂದ ಬಾಥಿಸ್ಟ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗ, ಕೆ ಆರ್ ಜಿ ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜದ ಜೊತೆಗೆ ಹಾರಲು ಇರಾಕಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿತು, ಇದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ ರಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇರಾಕಿನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದು ಇರಾಕಿನ ಫೆಡರಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. <ref name="Iraqi Federalism and the Kurds: Learning to Live Together - Alex Danilovich">[https://www.google.com/books/edition/Iraqi_Federalism_and_the_Kurds/Yk8fDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=kurdish%20flag Iraqi Federalism and the Kurds: Learning to Live Together]</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಾಂತರ == ಧ್ವಜವು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕುರ್ದಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕುರ್ದ್‌ಸಾಟ್, ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕುರ್ದಿಷ್ ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WWlMnPIeGIQC|title=The Media of Diaspora|last=Haiderali|first=Karim|date=2003|publisher=Psychology Press|isbn=9780415279307|pages=82–83|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-m3HfFHv1dUC|title=Language, a Right and a Resource: Approaching Linguistic Human Rights|last=Kontra|first=Miklós|date=1999|publisher=Central European University Press|isbn=9789639116641|pages=228|access-date=16 November 2016}}</ref> ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೆಹರ್ದಾದ್ ಇಜಾಡಿ ಮತ್ತು ಬಿಜಾನ್ ಎಲಿಯಾಸಿ ಅವರು ೧೯೯೮ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. == ಕುರ್ದಿಗಳು ಬಳಸುವ ಇತರ ಧ್ವಜಗಳು == <gallery> ಚಿತ್ರ:Flag of Rojava.svg|ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ TEV-DEM ನ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸುಮಾರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. </gallery> == ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವಜ ದಿನ == [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Kurdistan_2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Flag_of_Kurdistan_2.jpg/250px-Flag_of_Kurdistan_2.jpg|thumb|250x250px| ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜ]] [[ಚಿತ್ರ:Sulaymaniyah-Kirkuk_Road.jpeg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Sulaymaniyah-Kirkuk_Road.jpeg/250px-Sulaymaniyah-Kirkuk_Road.jpeg|right|thumb|250x250px| [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್|ISIL]] ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೂನ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ವಿವಾದಿತ ನಗರವಾದ ಕಿರ್ಕುಕ್ ಮೇಲೆ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜ ಹಾರುತ್ತದೆ.]] ೧೯೯೩ ರಿಂದ, ಕುರ್ದಿಷ್ ಧ್ವಜ ದಿನವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭ ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdish-culture/kurdish-flag/|title=The Kurdish Project|last=Learn About the Kurdistan Flag|website=The Kurdish Project}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/12/state8770.htm|title=Kurds show solidarity with Peshmerga|last=On Kurdistan's National Flag Day|website=ekurd.net|access-date=2022-10-16|archive-date=2018-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826044211/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/12/state8770.htm|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.pukmedia.com/EN/EN_Direje.aspx?Jimare=16568|title=Kurdistan Region: Flag Day|last=December 17, Flag Day|website=www.pukmedia.com|access-date=2022-10-16|archive-date=2018-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826044130/https://www.pukmedia.com/EN/EN_Direje.aspx?Jimare=16568|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web|url=http://www.webchin.org/extend/kurdistan-flag/|title=High Resolution Kurdistan Flag For Print|access-date=2022-10-16|archive-date=2015-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602165620/http://www.webchin.org/extend/kurdistan-flag/|url-status=dead}} [[Category:CS1 maint: url-status]] [[Category:CS1 Kurdish-language sources (ku)]] 4nsfaadek2v2ok2hk1pgymumf7cjqmv 0 148704 1370848 1340081 2026-03-30T12:30:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370848 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|reason=Confusing article|date=ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩}} {{Infobox musical artist | name = ಒರೆಂಡಾ ಫಿಂಕ್ | image = Azure Ray at Lodge Room 1.jpg | caption = ಒರೆಂಡಾ ಫಿಂಕ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಜುರೆ ರೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ, 2018. | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1975|9|18}} | birth_place = [[w:Birmingham, Alabama|ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್]], [[ಅಲಬಾಮಾ]], [[w:United States|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] | genre = [[ಇಂಡೀ ರಾಕ್]], [[dream ಪಾಪ್]] | instrument = [[Singing|ಗಾಯನ]], [[ಗಿಟಾರ್]], [[ಬಾಸ್ ಗಿಟಾರ್]], [[ತುತ್ತೂರಿ]] | label = ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್<br/>[[ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]<br/>[[ವಾರ್ಮ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] | associated_acts = [[Art in Manila]]<br/>[[Azure Ray]]<br/>Closeness<br/>High Up<br/>ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರಾಕೆಟ್<br/>O+S | website = [http://www.orendafink.com/ orendafink.com] }} '''ಒರೆಂಡಾ ಫಿಂಕ್''' ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಗಾಯನ|ಗಾಯಕಿ]], ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಬಹುಶಃ ಅಜುರೆ ರೇ ಜೋಡಿಯ ಹೆಸರಿನಿ೦ದಲೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ, ಫಿಂಕ್ ಮನಿಲಾ, O+S, ಕ್ಲೋಸ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಹೈ ಅಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಟ್ ಐಸ್, ಕಾನರ್ ಓಬರ್ಸ್ಟ್, ಮೊಬಿ ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ., ದಿ ಫೇಂಟ್, ಪೀಟ್ ಯೋರ್ನ್, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಅವಳು ದ ಫೇಂಟ್‌ನ ಟಾಡ್ ಫಿಂಕ್ (ಹಿಂದೆ ಟಾಡ್ ಬೇಚ್ಲೆ) ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್, [[ಅಲಬಾಮ|ಅಲಬಾಮಾದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದ ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರಾಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎರಡು ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ''ಹೂ ಡಿಡ್ ಯು ಪೇ'' (೧೯೯೭, ಟಿಮ್/ಕೆರ್ ) ಮತ್ತು ''ಇಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೌಂಡ್'' (೨೦೦೦, ಮೊನೊಲಿತ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್).<ref>{{Cite web|url=https://music.avclub.com/maria-taylor-11-11-1798201301|title=Maria Taylor: 11:11|website=Music.avclub.com|access-date=2023-02-13|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801003755/https://music.avclub.com/maria-taylor-11-11-1798201301|url-status=dead}}</ref> ಗುಂಪು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಫಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಇವರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಟೇಲರ್ [[ಜಾರ್ಜಿಯ (ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ರಾಜ್ಯ)|ಜಾರ್ಜಿಯಾದ]] ಅಥೆನ್ಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಜುರೆ ರೇ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. (ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಕೆಫಾನೊ ರೆಮಿ ಝೀರೋನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ). ಜೋಡಿಯು ವಾರ್ಮ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಯಂ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚೊಚ್ಚಲ, ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ''ಬರ್ನ್ ಮತ್ತು ಶಿವರ್,'' ಎರಿಕ್ ಬ್ಯಾಚ್‌ಮನ್ ( ಆರ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೋಫ್, ಕ್ರೂಕ್ಡ್ ಫಿಂಗರ್ಸ್ ) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.popmatters.com/azureray-burn-2495829100.html|title=Azure Ray: Burn and Shiver|date=June 6, 2002|website=PopMatters.com}}</ref> ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಟ್ ಐಸ್ ಫ್ರಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಕಾನರ್ ಓಬರ್ಸ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್ ಮೋಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಹ-ಬರೆದರು ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು - "ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಎಸ್ಕೇಪ್" (ಅವರ ಆಲ್ಬಮ್ ೧೮ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು) ಮತ್ತು "ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್" (ಇದು XXX ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು) - ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-jul-11-wk-hochman11-story.html|title=Azure Ray Makes a Quiet Entrance|date=July 11, 2002|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಅಜುರೆ ರೇ ಅವರ ''ನವೆಂಬರ್'' EP ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಹೋಲ್ಡ್ ಆನ್ ಲವ್'' ಮತ್ತು ಅದರ ಏಕಗೀತೆ "ದಿ ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್ ವಿ ಡ್ರಿಂಕ್ ಲಾಸ್ಟ್ ನೈಟ್" ಅನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ವಿರಾಮವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಂ ''ಇನ್ವಿಸಿಬಲ್ ಒನ್ಸ್ ಅನ್ನು'' ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩, ೨೦೦೫ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು <ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/3348-invisible-ones/|title=Orenda Fink: Invisible Ones|website=Pitchfork.com}}</ref> [[ಹೈತಿ|ಹೈಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ]] ಇಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಗೀತವು ಭಾಗಶಃ ಹೈಟಿಯ [[ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ]] ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.timmcmahan.com/orendafink.htm|title=Orenda Fink: Invisible Ray of Love|last=Tim McMahan|date=August 15, 2005|website=lazy-i|access-date=2007-08-06}}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಿ ಗುಡ್ ಲೈಫ್, ದಿ ಆನಿವರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಮನಿಲಾ (ಮೂಲತಃ ಆರ್ಟ್ ಬೆಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆಲ್ಬಂ, ''ಸೆಟ್ ದಿ ವುಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫೈರ್ ಅನ್ನು'' ಆಗಸ್ಟ್ ೭, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.popmatters.com/art-in-manila-set-the-woods-on-fire-2496219197.html|title=Art in Manila: Set the Woods on Fire|date=August 12, 2007|website=PopMatters.com}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೦೮ ರಂದು, ಅಜುರೆ ರೇ [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್|ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ]] ಐಕಾನಿಕ್ ಟ್ರಬಡೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು-ಆಫ್ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಿಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.laist.com/2008/11/20/maria_taylor.php|title=Interview: Maria Taylor|last=Reverte|first=Michele|date=2008-11-20|website=Laist.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004101/http://www.laist.com/2008/11/20/maria_taylor.php|archive-date=2018-08-01|access-date=2020-03-12}}</ref> ಈ ಜೋಡಿಯು ನೌ ಇಟ್ಸ್ ಓವರ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಆಂಡಿ ಲೆಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಟಿಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ನ ನಿಕ್ ವೈಟ್ ಜೊತೆಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ ರೆಮಿ ಝೀರೋ ಬಾಸ್ ವಾದಕ ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಲೆಮೊಯ್ನೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ O+S ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://saddle-creek.com/opluss/|title=Saddle Creek {{!}} O+S|website=Saddle-creek.com|access-date=೨೦೧೬-೧೦-೨೦}}</ref> ಅವರ ಹಾಡುಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದವು, ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮತ್ತು ಆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಲೆಮೊಯ್ನ್ ರಚಿಸಿರುವ ಲೂಪ್‌ಗಳು. O+S ನ ಸ್ವಯಂ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೨೦೦೯ ರಂದು ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಂ, ''ಆಸ್ಕ್ ದಿ ನೈಟ್ ಅನ್ನು'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಪಿಚ್‌ಫೋರ್ಕ್ "ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಧ್ವನಿದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ" ಹೆಚ್ಚು "ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. "ಹೈ ಗ್ರೌಂಡ್" ಏಕಗೀತೆಯು ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮೌಸ್‌ನ ಐಸಾಕ್ ಬ್ರಾಕ್ ಅವರ ಅತಿಥಿ ಗಾಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ;<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/13702-ask-the-night/|title=Orenda Fink: Ask the Night|website=Pitchfork.com}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಂಗಲ್, "ವೈ ಈಸ್ ದಿ ನೈಟ್ ಸ್ಯಾಡ್" ಅನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಅಜುರೆ ರೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ೨೦೦೮ ರ ಪುನರ್ಮಿಲನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಟೇಲರ್ ಕೆಸಿಆರ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂನ ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಎಕ್ಲೆಕ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅಜುರೆ ರೇ "ಐದು ಅಥವಾ ಆರು" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಅರೆ-ಶಾಶ್ವತ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ನಂತರ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಡೌನ್ ದಿ ಮೂನ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು <ref>''[[Pitchfork.com]].'' [https://pitchfork.com/news/39205-new-release-azure-ray-drawing-down-the-moon/ New Release: Azure Ray: Drawing Down the Moon] Retrieved ೩೦ Nov ೨೦೧೨</ref> ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ ಲಿಂಕಸ್ ಒಳಗೊಂಡ "ಸಿಲ್ವರ್‌ಲೇಕ್" ಅನ್ನು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ಮತ್ತೊಂದು ಸಹಯೋಗದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಈ ಬಾರಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ನೀನಾ ಬಾರ್ನ್ಸ್; "ಅಥೆನ್ಸ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸುತ್ತಾಡಿದ ನಂತರ", ಅವರು "DJing ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಜೋಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು." "ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು" ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಬಾರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಕ್ ಸೋಮಾರಿಗಳು, ಕತ್ತಿ ಯುದ್ಧಗಳು, ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಕೆನೆ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹೊಳಪು, ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ <ref name="auto">{{Cite web|url=https://hearnebraska.org/events/harouki-zombi-an-aradian-exorcism/|title=Harouki Zombi : An Aradian Exorcism at House of Loom|website=Hearnebraska.org}}</ref> ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. "ಎಲ್ಲಾ ಜೀವನದ ಐಹಿಕ ಸಂತೋಷಗಳ ಹೆಡೋನಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಚರಣೆ".<ref>{{Cite web|url=https://schedule.sxsw.com/2012/events/event_MS16184|title=Harouki Zombi|website=Schedule.sxsw.com|access-date=2023-02-13|archive-date=2023-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213103640/https://schedule.sxsw.com/2012/events/event_MS16184|url-status=dead}}</ref> ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ ಅವರ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ "ದಿ ಸ್ವಾಂಪ್ ಥೀಮ್" ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮, ೨೦೧೧ ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಡಬಲ್ ೭-ಇಂಚಿನ ವಿನೈಲ್ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು <ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2012/11/album-review-harouki-zombi-objet-petit-a-ep/|title=Album Review: Harouki Zombi - Objet Petit A EP|date=November 16, 2012|website=consequence.net}}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿ ಟೇಲರ್ ಆಂಡಿ ಲೆಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಟಾಡ್ ಫಿಂಕ್ ಅವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಅಜುರೆ ರೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.popmatters.com/161702-azure-ray-as-above-so-below-2495827004.html|title=Azure Ray: As Above So Below EP|date=4 September 2012|website=Popmatters.com}}</ref> ಆರು-ಹಾಡುಗಳ EP, ''ಆಸ್ ಎಬೋವ್ ಸೋ ಬಿಲೋ'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೧೨ ರಂದು ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/ep-premiere-azure-ray-as-above-so-below-20120828|title=EP Premiere: Azure Ray, 'As Above So Below'|date=2012-08-28|access-date=2020-03-12|archive-date=2017-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202030246/http://www.rollingstone.com/music/news/ep-premiere-azure-ray-as-above-so-below-20120828|url-status=dead}}</ref> "ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜಾನಪದ, ಇಂಡೀ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಬಯಸಿದ್ದರು... ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪ್ರಚೋದಕ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ... ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಡುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಎಂದಿನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಪೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pastemagazine.com/music/azure-ray-as-above-so-below/|title=Azure Ray: As Above So Below|date=17 September 2012}}</ref> ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು, ಬೆನ್ ಬ್ರೋಡಿನ್, ಟಾಡ್ ಫಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ರಿಫ್ಲಿನ್ ಅವರ "ಡ್ರೀಮ್ ಟೀಮ್" ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.philthymag.com/orenda-fink-in-dreams/|title=Orenda Fink: In Dreams - Philthy Mag|date=2014-07-20|work=Philthy Mag|access-date=2016-10-20|language=en-US}}</ref> ಅವಳು "ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು... ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವಳ ಪ್ರೀತಿಯ ನಾಯಿ, ವಿಲ್ಸನ್, ನಿಧನರಾದರು" ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು "ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಸಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, [ಆಗ] ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಹೊರಬಂದಾಗ".<ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2014/08/orenda-fink-blue-dream/|title=Album Review: Orenda Fink - Blue Dream|date=August 25, 2014}}</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಲ್ಬಂ, ''ಬ್ಲೂ ಡ್ರೀಮ್'', ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯, ೨೦೧೪ ರಂದು ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. NPR ಇದನ್ನು "ವಿಶಿಷ್ಟ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2014/08/10/338016038/first-listen-orenda-fink-blue-dream|title=First Listen: Orenda Fink, 'Blue Dream'|website=Npr.org}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಇದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಾಗಿ ತುರ್ತು [[ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ]] ಒಳಗಾದರು, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ <ref>{{Cite web|url=https://www.cambridgeday.com/2018/11/22/closeness-celebrates-love-in-its-own-dark-way-after-a-matter-of-the-heart-big-enough-for-two/|title=Closeness celebrates love, in its own dark way, after a matter of the heart big enough for two|date=22 November 2018}}</ref> ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkhouse.com/heart-problems-led-couple-finally-form-band/|title=How Heart Problems Led this Couple to Finally Form a Band}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ ಟಾಡ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೧೬ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕ್ಲೋಸ್ನೆಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು. ''ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಥೆರಪಿ'', ಕ್ಲೋಸ್‌ನೆಸ್‌ನಿಂದ ಚೊಚ್ಚಲ EP, ಗ್ರೇವ್‌ಫೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪, ೨೦೧೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynvegan.com/closeness-todd-fink-from-the-faint-orenda-fink-from-azure-ray-listen/|title=CLOSENESS = Todd Fink from The Faint + Orenda Fink from Azure Ray (listen)|website=BrooklynVegan.com}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, O+S ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಯು ವರ್ ಒನ್ಸ್ ದಿ ಸನ್, ನೌ ಆರ್ ದಿ ಮೂನ್ ಅನ್ನು'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.pastemagazine.com/articles/2017/02/exclusive-orenda-fink-and-cedrick-lemoyne-aka-os-a.html|title=Exclusive: Orenda Fink and Cedric LeMoyne are Back as O+S with "Hold You Down" :: Music :: News :: O+S :: Paste|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823105519/https://www.pastemagazine.com/articles/2017/02/exclusive-orenda-fink-and-cedrick-lemoyne-aka-os-a.html|archive-date=2018-08-23|access-date=2018-08-22}}</ref> ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ ಫಿಂಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಹೈ ಅಪ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ೨೦೧೭ ಅನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ, ''ಯು ಆರ್ ಹಿಯರ್'', ಕಾನರ್ ಓಬರ್ಸ್ಟ್ ಅವರ ಲೇಬಲ್, ಟೀಮ್ ಲವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅಟ್ವುಡ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿತು, ಇದನ್ನು "ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ, ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ", "ಆತ್ಮಭರಿತ" ಮತ್ತು "ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕಚ್ಚಾ, ನಿಕಟ ಭಾವಚಿತ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://atwoodmagazine.com/yah-high-up-you-are-here-album/|title=High Up Radiate with Energy & Power on Debut Album 'You Are Here'|date=February 22, 2018|website=Atwoodmagazine.com}}</ref> ಹಿಂದಿನ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಜುರೆ ರೇ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೧೮ ರಂದು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು-ಆಫ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು <ref>{{Cite web|url=https://buzzbands.la/2018/01/21/photos-azure-ray-elected-whispertown-lodge-room/|title=Photos: Azure Ray, the Elected and Whispertown at the Lodge Room|date=January 22, 2018|website=Buzzbands.la}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬ ರಂದು, ಸ್ಟೀರಿಯೋಗಮ್ "ಪಾಲಿಂಡ್ರೋಮ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ಅಜುರೆ ರೇ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು, ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯಾದ ''ವೇವ್ಸ್ (ಅಜುರೆ ರೇ ಇಪಿ)|ವೇವ್ಸ್'' ಇಪಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬, ೨೦೧೮ ರಂದು, ಈ ಬಾರಿ ಮಾರಿಯಾ ಟೇಲರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಸ್ವಂತ ಲೇಬಲ್, ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/2016025/azure-ray-palindrome/premiere/|title=Azure Ray - "Palindrome"|date=September 26, 2018|website=Stereogum.com}}</ref> ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಅವರ ೨೦೦೩ ರ ಆಲ್ಬಂ "ಹೋಲ್ಡ್ ಆನ್ ಲವ್" ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು, ಇದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಲೈವ್ ಆಗಿ ಹಾಡಿದ ನಂತರ ಹಾಡು ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/rock/8480277/azure-ray-hold-on-love-revision|title=Azure Ray's ‘Hold On Love’ Revision: Exclusive|date=October 24, 2018|website=Billboard.com}}</ref> ಕೆಸಿಆರ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು ಇಪಿಯ ಎರಡನೇ ಏಕಗೀತೆ "ಲಾಸ್ಟ್ ಸಮ್ಮರ್ ಇನ್ ಒಮಾಹಾ" ( ನಿಕ್ ಫಾಕ್ಲರ್ ನಿರ್ದೇಶನ) ಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫ ರಂದು "ಹಾಂಟೆಂಗ್ಲಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್" ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.kcrw.com/music/articles/video-premiere-azure-ray-last-summer-in-omaha|title=Video Premiere: Azure Ray "Last Summer In Omaha"|date=October 25, 2018|website=Kcrw.com|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2023|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213104042/https://www.kcrw.com/music/articles/video-premiere-azure-ray-last-summer-in-omaha|url-status=dead}}</ref> ''ಇಗೋವರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ'' ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರವಾಸದ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ ಫೇಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಮೇ ೨೦೧೯ ಅನ್ನು ತೆರೆಯಲು ನಿಕಟತೆ ಕಳೆದಿದೆ. ಅವರ ೨೦೧೭ EP ಯಿಂದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಬಾಡೋಹ್‌ನ " ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಲವ್ " ನ ಕವರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ತನ್ನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ ಮಾರಿಯಾ ಟೇಲರ್ ಅವರ ಲೇಬಲ್, ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CGAkSEGh5NX/|title=Login • Instagram|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213104042/https://www.instagram.com/p/CGAkSEGh5NX/|archive-date=2023-02-13|access-date=2023-02-13|url-status=bot: unknown}}</ref> ೨೦೨೦ ಅಜುರೆ ರೇ ಸ್ವಯಂ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆಲ್ಬಂನ ೨೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿನೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಜುರೆ ರೇ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ "ರೆಮಿಡಿ" ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. COVID-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೫, ೨೦೨೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/azure-ray-announce-first-new-album-in-11-years-share-new-song-listen/|title=Azure Ray Announce First New Album in 11 Years, Share New Song|date=25 March 2021|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> == ಬರವಣಿಗೆ == ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಂಕ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಮೊದಲ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ''ರಾಕ್‌ಹೇವನ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಟೀರಿಯರ್ಸ್'' ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ವಿಚ್ LA ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.whichwitchla.com/print|title=PRINT|website=Whichwitchla.com|access-date=2023-02-13|archive-date=2023-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213104042/http://www.whichwitchla.com/print|url-status=dead}}</ref> Hyperallergic.com ಹೇಳುವಂತೆ "ಸಂಕಲನದ ನಿರೂಪಣಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಡ್ರಿಯಾನಾ ವಿಡ್ಡೋಸ್, ಒರೆಂಡಾ ಫಿಂಕ್, ಜೊಹಾನ್ನಾ ಹೆಡ್ವಾ ಮತ್ತು ಸುಝೇನ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ಲಾನ್ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ತಲೆಮಾರಿನ ಖಾತೆಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಜ್ಜಿ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುರಿಯುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ... ಸ್ಟೊಯಿಕ್, ಎಬ್ಬಿಸುವ, ಮತ್ತು ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ, ಫಿಂಕ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಸೈಕೋಸಿಸ್ನ ಕಥೆಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಟಿಕ್ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ" <ref>{{Cite web|url=https://hyperallergic.com/466450/inspired-by-the-story-of-a-womens-sanitarium-a-book-explores-mental-health-as-a-feminist-issue/|title=Inspired by the Story of a Women's Sanitarium, a Book Explores Mental Health as a Feminist Issue|date=October 19, 2018|website=Hyperallergic.com}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == * ''ಬ್ಲಡ್‌ಲೈನ್ ಇಪಿ'' ( ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್, ೨೦೦೫; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಇನ್ವಿಸಿಬಲ್ ಒನ್ಸ್'' ( ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೦೫; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಆಸ್ಕ್ ದಿ ನೈಟ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೯; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಬ್ಲೂ ಡ್ರೀಮ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೪; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) === ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ರಾಕೆಟ್ ಜೊತೆಗೆ === * ''ನೀವು ಯಾರು ಪಾವತಿಸಿದ್ದೀರಿ'' (೧೯೯೭, ಟಿಮ್/ಕೆರ್ ) * ''ಇದು ಸೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ'' (೨೦೦೦, ಮೊನೊಲಿತ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್) === ಅಜುರೆ ರೇ ಜೊತೆ === * ''ಅಜುರೆ ರೇ'' ( ವಾರ್ಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್, ೨೦೦೧; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಬರ್ನ್ ಅಂಡ್ ಶಿವರ್'' (ವಾರ್ಮ್, ೨೦೦೨; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಸ್ಲೀಪ್'' ಸಿಂಗಲ್ (ರಬ್ಬರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೦೨) * ''ನವೆಂಬರ್'' ಇಪಿ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೨; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಹೋಲ್ಡ್ ಆನ್ ಲವ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೩) * ''ದಿ ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್ ವಿ ಡ್ರಿಂಕ್ ಲಾಸ್ಟ್ ನೈಟ್'' ಸಿಂಗಲ್ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೩; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * '' ಹೊಸ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ '' ಸಿಂಗಲ್ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೪; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಡೌನ್ ದಿ ಮೂನ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೦; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಡೋಂಟ್ ಲೀವ್ ಮೈ ಮೈಂಡ್'' ಸಿಂಗಲ್ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೦); ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಸಿಲ್ವರ್ಲೇಕ್'' ಸಿಂಗಲ್ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೧; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಇಪಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವಂತೆ'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೨; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ವೇವ್ಸ್'' ಇಪಿ (ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೧೮) * ''ಪರಿಹಾರ'' LP (ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೨೧) === ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ === * ''ವುಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫೈರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೭; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) === O+S === * ''O+S'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೯; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ನೀವು ಒಮ್ಮೆ ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದೀರಿ, ಈಗ ನೀವು ಚಂದ್ರರಾಗಿದ್ದೀರಿ'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೧೭; ಈಗ ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) === ಆಪ್ತತೆ === * ''ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಥೆರಪಿ'' ( ಗ್ರೇವ್‌ಫೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೧೭) === High Up === * ''ನೀವು ಇಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ'' ( ಟೀಮ್ ಲವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೧೮) === ಸಂಕಲನಗಳು === * ''ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ೫೦'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೩) * ''ಲಗ್ನಿಯಪ್ಪೆ: ಎ ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ ಫಾರ್ ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ರಿಲೀಫ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೫) * ''ಫ್ಲವರ್ ಮೂನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪುಟ ೧'' (ಹೂವಿನ ಚಂದ್ರ, ೨೦೧೮) === ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === * ವಕ್ರ ಬೆರಳುಗಳು - ''ವಕ್ರ ಬೆರಳುಗಳು'' (ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ೨೦೦೦) * ವಕ್ರ ಬೆರಳುಗಳು - ''ಹಾವುಗಳನ್ನು ತನ್ನಿ'' (ವಾರ್ಮ್, ೨೦೦೧) * ಮೊಬಿ - ''೧೮'' ( ಮ್ಯೂಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ / V೨ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೦೨) * ಬ್ರೈಟ್ ಐಸ್ - ''ದೇರ್ ಈಸ್ ನೋ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಸ್ಟೋರಿ'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೨) * ಬ್ರೈಟ್ ಐಸ್ - ''ಲಿಫ್ಟ್ಡ್ ಅಥವಾ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಈಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೋಯಿಲ್, ಕೀಪ್ ಯುವರ್ ಇಯರ್ ಟು ದ ಗ್ರೌಂಡ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೨) * ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು / ನೆವಾ ಡಿನೋವಾ - ''ಒಂದು ಜಗ್ ವೈನ್, ಎರಡು ಪಾತ್ರೆಗಳು'' ( ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್! ಎ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿ, ೨೦೦೪) * ದಿ ಎಲೆಕ್ಟೆಡ್ - ''ಮಿ ಫಸ್ಟ್'' (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೪) * ದಿ ಫೇಂಟ್ - ವೆಟ್ ಫ್ರಮ್ ಬರ್ತ್ (ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್, ೨೦೦೪) * ಮೆಕಾರ್ಥಿ ಟ್ರೆಂಚಿಂಗ್ - ''ಮೆಕಾರ್ಥಿ ಟ್ರೆಂಚಿಂಗ್'' ( ಟೀಮ್ ಲವ್, ೨೦೦೭). * ಪೀಟ್ ಯೋರ್ನ್ - ''ಬ್ಯಾಕ್ ಅಂಡ್ ಫೋರ್ತ್'' ( ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೦೯) * ಕಾನರ್ ಓಬರ್ಸ್ಟ್ - ''ಅಪ್‌ಸೈಡ್ ಡೌನ್ ಮೌಂಟೇನ್'' ( ನೋನೆಸಚ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ೨೦೧೪) == ವೀಡಿಯೊಗ್ರಫಿ == * ''ಬ್ಲಡ್‌ಲೈನ್'' (೨೦೦೫, ನಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಲರ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ಲೀವ್ ಇಟ್ ಆಲ್'' (೨೦೦೬, ರುಡಾಲ್ಫ್ ಬ್ಯುಟೆಂಡಾಚ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ದಟ್ ಸರ್ಟೈನ್-ಸಮ್ಥಿಂಗ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್'' (೨೦೦೯, ಕ್ರಿಸ್ ಲಾಸನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ) * ''ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಸ್ಕಾರ್'' (೨೦೦೯, ಆರನ್ ಗಮ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ವಿ ಡು ವಾಟ್ ವಿ ವಾಂಟ್ ಟು'' (೨೦೦೯, ಕ್ರಿಸ್ ಲಾಸನ್ ಮತ್ತು ಆಂಟೋನಿಯೊ ಸ್ಕಾರ್ಲಾಟಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ) * ''ವೈ ಈಸ್ ದಿ ನೈಟ್ ಸ್ಯಾಡ್'' (೨೦೧೦, ರಯಾನ್ ಬರ್ಗ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ಹೈ ಗ್ರೌಂಡ್'' (೨೦೧೦, ಕ್ರಿಸ್ ಲಾಸನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ) * ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಎ ಪಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸಮ್ಥಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟರ್'' (೨೦೧೪, ಆರನ್ ಗಮ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ಯು ಕ್ಯಾನ್ ಬಿ ಲವ್ಡ್'' (೨೦೧೪, ಅಮೆಲಿ ರೌಲ್ ನಿರ್ದೇಶನ) * ''ಏಸ್ ಆಫ್ ಕಪ್ಸ್'' (೨೦೧೪, ನಿಕ್ ಫಾಕ್ಲರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ) * ''ಹೋಲಿ, ಹೋಲಿ'' (೨೦೧೫, ಮೈಕ್ ಟುಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನ) ದಿ ಗುಡ್ ಲೈಫ್‌ನ ''ಲವರ್ಸ್ ನೀಡ್ ಲಾಯರ್ಸ್'' ಮತ್ತು ನೆವಾ ಡಿನೋವಾ ಅವರ ''ಯೆಲ್ಲೋ ಡಟ್ಸನ್'' ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಫಿಂಕ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.orendafink.com ಒರೆಂಡಾ ಫಿಂಕ್ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.saddle-creek.com ಸ್ಯಾಡಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್] * [http://www.azureraymusic.com ಅಜುರೆ ರೇ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫ್ಯಾನ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116220949/http://www.azureraymusic.com/ |date=2021-01-16 }} * [https://web.archive.org/web/20090521212235/http://www.halfcute.com/2009/04/rz-ar-os-q-with-cedric-lemoyne-of-os.html ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಲೈಫ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಜೊತೆ O+S ಸಂದರ್ಶನ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] elt8zmwbpitllkasbr8jnsmpte2bwe2 0 149580 1370852 1340555 2026-03-30T13:43:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370852 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ | other_name = ಕೆನ್ನನೂರು ಜಿಲ್ಲೆ | nickname = ಕೇರಳದ ಕಿರೀಟ | settlement_type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Vpra floating park boat walking path.jpg | photo2a = Ptb kannur.jpg | photo2b = Chatti pathiri.JPG | photo3a = | photo3b = St. Angelo Fort, Kannur.JPG | photo4a = Mappila bay.JPG | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br />ವಯಲಾಪ್ರಾ ಕೆರೆ, [[ತಲಸ್ಸೆರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]], [[ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೋ ಕೋಟೆ]], [[ಮಾಪ್ಪಿಲ ಕೊಲ್ಲಿ]], [[ಮುಜಪ್ಪಿಲಂಗಾಡ್ ಬೀಚ್]], [[ಕಣ್ಣೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]. }} | image_map = ಭಾರತ ಕೇರಳ ಕಣ್ಣೂರು district.svg | image_map1 = {{maplink |frame=yes |frame-width=225 |frame-height=225 |frame-align=center |text= '''Kannur district''' |type=shape |id=Q2980652 |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=2 |title= Kannur district of Kerala |type2=line|id2=Q1186|stroke-width2=1|stroke-colour2=#0000ff|title2=Kerala }} | map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|11.8689|N|75.35546|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು | established_date = 1957 | founder = | named_for = | area_footnotes = | area_rank = 5 ನೇ | area_total_km2 = 2966 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,615,266 | population_as_of = 2018 | population_rank = | population_density_km2 = 882 | population_footnotes =<ref name="knrdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|pages=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=2023-03-30|archive-date=2021-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} 0.783<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2023-03-30|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ({{color|Green| High}})}} }} ''' ಕಣ್ಣೂರು''' ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|14 ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಹೆಸರು, ಕನ್ನನೋರ್, ಮಲಯಾಳಂ ಹೆಸರಿನ "ಕಣ್ಣೂರ್" ನ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]], ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ]], ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ( [[ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]] ) ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದೆ.<ref>{{cite news |last1=Ray |first1=Kalyan |title=Navy-Training Academy-proposed Expansion |url=https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html |access-date=24 March 2022 |work=Deccan Herald |date=11 August 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Asia's largest naval academy opened |url=http://www.arabnews.com/node/319812 |access-date=24 March 2022 |work=Arab News |date=10 January 2009}}</ref> ಕಣ್ಣೂರು ಕೇರಳದ ಆರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಣ್ಣೂರು 1,640,986 ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ನಂತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ==ರಚನೆ== 1956 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ]] ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು: ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ,[[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]. 1 ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಂದು, ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ವಯನಾಡ್ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ 1984 ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಮತ್ತು [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Kannur district}} {{Wikivoyage|Kannur District}} * [https://kannur.nic.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://web.archive.org/web/20050309133729/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/knr.htm ಕಣ್ಣೂರು ಪುಟ – ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20080701153126/http://kannur.entegramam.gov.in/ ಕಣ್ಣೂರು ಸಮುದಾಯ ಪೋರ್ಟಲ್] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] fkp0894skxtzmey5kwmnno4thnf67ec 0 149596 1370885 1343531 2026-03-30T23:50:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ<br/>Kottayam District<br/>കോട്ടയം ജില്ല | other_name = | settlement_type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Vembanad Lake at Kumarakom.jpg | photo2a = Vaikom and Vembanadu Kayal.jpg | photo2b = Malarikkal5 (1).jpg | photo3a = Cms college old building.JPG | photo3b = NSS Head Quarters Main Gate Changanassery.JPG | photo4a = Campus view by Trendles.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br />[[ಕುಮಾರಕೋಮ್]], [[ಮಲರಿಕ್ಕಲ್]], [[ನಾಯರ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೊಸೈಟಿ]] [[ಚಂಗನಾಸ್ಸೆರಿ]] ನಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಸಿ ಎಂ ಎಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], ಮತ್ತು [[ವೈಕೋಮ್]] ಬೋಟ್ ಜೆಟ್ಟಿ. }} | image_map = {{maplink |frame=yes |frame-width=300 |frame-height=300 |frame-align=center |text= '''Kottayam district''' |type=shape |id=Q1353354 |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=2 |title= Kottayam district of Kerala |type2=line|id2=Q1186|stroke-width2=1|stroke-colour2=#0000ff|title2=Kerala }} | map_caption = '''ಸ್ಥಳ [[ಕೇರಳ]]''' | coordinates = {{coord|9.595|N|76.531|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | established_title = <!-- Established --> | subdivision_type2 = ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು | subdivision_name2 = 1 ಜುಲೈ 1949 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 1,974,551 | population_as_of = | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 686*** | blank_info_sec1 = {{nowrap|{{increase}} 0.796<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2023-03-31|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ({{color|Green| High}})}} | website = {{URL|https://kottayam.nic.in/en/}} }} ''' ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ''' ([[ಮಲಯಾಳಂ]]: കോട്ടയം ജില്ല), ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಆರು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಚಂಗನಾಶ್ಸೆರಿ]],[[ಪಾಲಾ]], [[ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾ ]], [[ಎಟ್ಟುಮನೂರ್]] ಮತ್ತು [[ವೈಕೋಮ್]]. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಮಲಯಾಳಂ]]ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಕೊಟ್ಟ" ಮತ್ತು "ಅಕಮ್" ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗ". ==ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ== *[[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ]] *[[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] *[[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Kottayam district}} *[https://kottayam.nic.in/ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] i9gcdlu8i9jfo17gcdldwwrwk20s9y7 0 151766 1370952 1345892 2026-03-31T08:56:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370952 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|honorific_prefix=|name=ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮೊಹಾಂತಿ|image=|imagesize=|caption=|native_name=|native_name_lang=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1932|06|27|df=y}}|birth_place=|death_date={{Death date and age|2014|12|11|1932|06|27|df=y}}|death_place=[[ಒಡಿಶಾ]], ಭಾರತ|other_names=|occupation=ನಟಿ|years_active=೧೯೪೯ – ೨೦೦೯|spouse=ಕಮಲ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊಹಂತಿ|children=4|relatives=|awards=}} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] '''ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮೊಹಾಂತಿ''' (೨೭ ಜೂನ್ ೧೯೩೨ - ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರನಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. <ref ":0">{{Cite news |date=2014-12-12 |title=Veteran artiste Gloria Mohanty passes away |work=Business Standard India |agency=Press Trust of India |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/veteran-artiste-gloria-mohanty-passes-away-114121201183_1.html |access-date=2017-11-09}}</ref> ಒಡಿಯಾ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ [[ಜಯದೇವ|ಜಯದೇಬ್]] ಪುರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ರ್ಜನ್ ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೧ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗುರು ಕೇಳುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite news |title=Noted Odissi danseuse Kumkum Mohanty and veteran artist Gloria Mohanty will get the prestigious 17th Guru Kelucharan Mohapatra Award for 2011. - Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/Noted-Odissi-danseuse-Kumkum-Mohanty-and-veteran-artist-Gloria-Mohanty-will-get-the-prestigious-17th-Guru-Kelucharan-Mohapatra-Award-for-2011-/articleshow/9811760.cms |access-date=2017-11-09}}</ref> ಇವರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಘುಂಗೂರ್‌ನಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news |title=Odia veteran actress Gloria Mohanty passed away |work=Odia Songs l Oriya Films {{!}} New Oriya Film News {{!}} Latest Oriya Films |url=http://www.odishahaalchaal.in/2014/12/odia-veteran-actress-gloria-mohanty.html |access-date=2017-11-09 |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110174519/http://www.odishahaalchaal.in/2014/12/odia-veteran-actress-gloria-mohanty.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite news |date=2012-08-18 |title=Gloria Mohanty Oriya Actress Biography, Movies, Wiki, Videos, Photos |language=en-US |work=Oriya Films |url=http://incredibleorissa.com/oriyafilms/gloria-mohanty-oriya-actress-biography-movies-wiki-videos-photos/ |access-date=2017-11-09 |archive-date=2017-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016044746/http://incredibleorissa.com/oriyafilms/gloria-mohanty-oriya-actress-biography-movies-wiki-videos-photos/ |url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಟಿ ಅನಿಮಾ ಪೆದಿನಿ ಅವರಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಅವರು ಗುರು ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರ ಬಳಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತರು. [[ಕಟಕ್|ಕಟಕ್‌ನ]] ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದಾಶ್ ಮತ್ತು ಭುವನೇಶ್ವರ ಮಿಶ್ರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. <ref:2">{{Cite news |title=Gloria's era comes to an end |work=The Telegraph |url=https://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp |url-status=dead |access-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150625174950/http://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp |archive-date=25 June 2015}}</ref> ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆ ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=19 August 2012 |title=Gloria Mohanty {{!}} Ollywood {{!}} {{!}} Odialive.com |url=https://odialive.com/gloria-mohanty/ |access-date=2017-11-10 |website=odialive.com |language=en-US |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110224803/https://odialive.com/gloria-mohanty/ |url-status=dead }}</ref> ಮೊಹಾಂತಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಮತ್ತು ೧೯೫೭ ರಿಂದ ೧೯೬೦ ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ವಾಲಿಬಾಲ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. <ref name=":2">{{Cite news |title=Gloria's era comes to an end |work=The Telegraph |url=https://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp |url-status=dead |access-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150625174950/http://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp |archive-date=25 June 2015}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20150625174950/http://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp "Gloria's era comes to an end"]. ''The Telegraph''. Archived from [https://www.telegraphindia.com/1141213/jsp/odisha/story_3387.jsp the original] on 25 June 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 November</span> 2017</span>.</cite></ref> ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''<nowiki/>'ಭಟ''' ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite web |title=Gloria Mohanty Odia Oriya Film Star Celebrity Ollywood Biography {{!}} Gallery |url=http://www.nuaodisha.com/OllyWood-Star-Biography.aspx?id=6538 |access-date=2017-11-10 |website=www.nuaodisha.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.nuaodisha.com/OllyWood-Star-Biography.aspx?id=6538 "Gloria Mohanty Odia Oriya Film Star Celebrity Ollywood Biography | Gallery"]. ''www.nuaodisha.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 November</span> 2017</span>.</cite></ref> ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಗೆ ಒಡಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗೋಪಾಲ್ ಘೋಷ್ ಎದುರು ಲಲಿತಾ ಪಾತ್ರವು ಅವರಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು. <ref name=":0">{{Cite news |date=2014-12-12 |title=Veteran artiste Gloria Mohanty passes away |work=Business Standard India |agency=Press Trust of India |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/veteran-artiste-gloria-mohanty-passes-away-114121201183_1.html |access-date=2017-11-09}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.business-standard.com/article/pti-stories/veteran-artiste-gloria-mohanty-passes-away-114121201183_1.html "Veteran artiste Gloria Mohanty passes away"]. ''Business Standard India''. Press Trust of India. 12 December 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 November</span> 2017</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite news |date=2014-12-12 |title=Gloria Mohanty passed away : Odia veteran actress - Ollywood |language=en-US |work=Incredible Orissa |url=http://incredibleorissa.com/gloria-mohanty-passed-away/ |access-date=2017-11-10 |archive-date=2017-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111050208/http://incredibleorissa.com/gloria-mohanty-passed-away/ |url-status=dead }}</ref> ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಡಿಯಾ, ಹಿಂದಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":1"/> ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರು ಜಿಬಾಕು ದೇಬಿ ನಹಿ, ಠಾಕುರಾ ಘರಾ, ಸಾರಾ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಪನಾಟಾ ಕಣಿಯಂತಹ ಒಡಿಯಾ ಟೆಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |title=Veteran Odisha actress Gloria Mohanty is dead {{!}} OdishaSunTimes.com |url=http://odishasuntimes.com/2014/12/12/veteran-odisha-actress-gloria-mohanty-dead/ |access-date=2017-11-10 |website=odishasuntimes.com |language=en-US}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಪ್ರಚಾರ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಾ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ್ ಸಮ್ಮಾನ್ * ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಗುರುಕೇಲುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" !ಚಲನಚಿತ್ರ/ನಾಟಕ ! ವರ್ಷ ! ಪಾತ್ರ |- |ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ | ೧೯೫೦ | ಲಲಿತಾ |- | ''ಕೇದಾರ ಗೌರಿ'' | ೧೯೫೪ | ಗ್ಲೋರಿಯಾ ರೂಟ್ |- | ''ಮಾ'' | | |- | ''ಸಿತಾರತಿ'' | ೧೯೮೧ | |- | ''ತಾಪೋಯಿ'' | | |- | ''ತಪಸ್ಯ'' | | |- | ''ಉಲ್ಕಾ'' | ೧೯೮೧ | |- | ''ಉದಯ ಭಾನು'' | ೧೯೮೩ | |- | ''ಜನನಿ'' | | |- | ''ಛಮನ ಆತಗುಂತಾ'' | | |- | ''ಆದಿ ಮೀಮಾಂಸ'' | ೧೯೯೧ | |- | ''ಶಸುಘರ ಚಾಲಿಜಿಬಿ'' | ೨೦೦೬ | |} ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನಿಂದ ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] [[ಕಟಕ್|ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸತಿಚೌರಾ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref ":0">{{Cite news |date=2014-12-12 |title=Veteran artiste Gloria Mohanty passes away |work=Business Standard India |agency=Press Trust of India |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/veteran-artiste-gloria-mohanty-passes-away-114121201183_1.html |access-date=2017-11-09}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.business-standard.com/article/pti-stories/veteran-artiste-gloria-mohanty-passes-away-114121201183_1.html "Veteran artiste Gloria Mohanty passes away"]. ''Business Standard India''. Press Trust of India. 12 December 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 November</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} bq1ym3ixlt73mv3awx5afoc9u86kidw 0 152079 1370877 1342943 2026-03-30T21:51:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370877 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೃಷ್ಣಾ ತೀರಥ್ | honorific_prefix = | image = Krishna Tirath releasing the “Draft White Paper”, at the valedictory session (cropped).jpg | caption = ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ತೀರಥ್ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|3|3}} | birth_place = [[ನವ ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] | residence =ನವ ದೆಹಲಿ | death_date = | death_place = | office1 = ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) | predecessor1 = ರೇಣುಕಾ ಚೌಧರಿ | successor1 = ಮನೇಕಾ ಗಾಂಧಿ | primeminister1 = ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ | term_start1 = ಮೇ ೩೧, ೨೦೦೯ | term_end1 = ಮೇ ೨೬, ೨೦೧೪ | party = ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (೨೦೧೯- ಪ್ರಸ್ತುತ) <br /> (before 2015) | otherparty = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (೨೦೧೫–೨೦೧೯) | spouse = ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ | children = ೩ ಮಕ್ಕಳು<br />ಜಿಗಿಶಾ ತೀರಥ್<br />ಕೃತಿ ತೀರಥ್<br />ಯಶ್ವಿ ತೀರಥ್ | grand children = ಹರ್ಷ್ ಸಿಂಗ್<br />ಮೌಲ್ಯ ಸಿಂಗ್<br />ಯೋಶಿತಾ ಕುಮಾರ್<br />ಅನಿಕೇತ್ ಕುಮಾರ್<br />ಮೈರಾ ಕುಮಾರ್ | website = | footnotes = | date = | source = }} '''ಕೃಷ್ಣಾ ತೀರಥ್''' (ಜನನ ೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೫) [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಐಎನ್‌ಸಿ]] ಯ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯ]] ವಾಯುವ್ಯ ದೆಹಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೧೫ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು, ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ [[ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ]] ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವೆ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (ಐಎನ್ ಸಿ) ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದರು. ನಂತರ ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ]] ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅವರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೮೪-೨೦೦೪ ನಡುವೆ ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಶೀಲಾ ದಿಕ್ಷಿತ್|ಶೀಲಾ ದೀಕ್ಷಿತ್]] ನೇತೃತ್ವದ ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ, ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವರಾದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=The Tribune, Chandigarh, India - Editorial |url=https://www.tribuneindia.com/2001/20011206/edit.htm |website=www.tribuneindia.com |access-date=2023-10-05 |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208041359/https://www.tribuneindia.com/2001/20011206/edit.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಉಪ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆದರು. ೨೦೦೪ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಅನಿತಾ ಆರ್ಯ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [[೨೦೦೯ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ|೨೦೦೯ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]], ಅವರು ಮತ್ತೆ ವಾಯವ್ಯ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮೀರಾ ಕನ್ವಾರಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="ibn">[https://web.archive.org/web/20090519181152/http://ibnlive.in.com/politics/electionresults/constituency/30/30/northwestdelhi.html 2009 Lok Sabha Results North West Delhi]</ref> == ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು == ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರಾಗಿ, ತೀರತ್ ಅವರು "ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಗ್ರ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳು, ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಪೂರಕ ಪೋಷಣೆಯ ಸಮರ್ಪಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Error |url=http://nvonews.com/2009/05/30/krishna-tirath-assumes-charge-as-minister-for-women-child-development/ |website=nvonews.com |access-date=2023-10-05 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529091411/http://nvonews.com/2009/05/30/krishna-tirath-assumes-charge-as-minister-for-women-child-development/ |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಭಾರತೀಯ ಗಂಡಂದಿರು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರಾಥ್ ಮನೆಕೆಲಸದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಸೆಬೆಲಿಯಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ೨೦೧೨ ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ತೀರಾಥ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮರಣವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Press Information Bureau |url=https://pib.gov.in/newsite/erelease.aspx?relid=84846 |website=pib.gov.in}}</ref> == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ದಿನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ == ೨೪ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡಿದ ಪೂರ್ಣ ಪುಟದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ [[ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ|ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ತನ್ವೀರ್ ಮಹಮೂದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ ಫೋಟೋ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ತೀರಾತ್ ತಮ್ಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರವಾಗಿ ದೋಷವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಸಂದೇಶ ಚಿತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯ" " ಎಂದರು.<ref>{{Cite web |title=Advt goof-up: PMO apologises, orders probe |url=https://news.rediff.com/report/2010/jan/24/advt-goof-up-pmo-apologises-orders-probe.htm |website=Rediff}}</ref> ಅವರು ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಫೋಟೋವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದವರು ಯಾರು ಎಂದು ಹೊರತರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಮಾಜಿ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್, ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದ ನಂತರ, " ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಮುಗ್ಧ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ" ಎಂದರು.<ref>{{Cite web |title=Fullstory |url=http://www.ptinews.com/news/483678_Former-PAF-chief-surprised-over-his-photo-in-Indian-govt-advertisement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128111007/http://www.ptinews.com/news/483678_Former-PAF-chief-surprised-over-his-photo-in-Indian-govt-advertisement |archive-date=28 January 2010 |access-date=13 January 2022 |website=www.ptinews.com}}</ref> == ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿವಾದ == ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು (ಸಿಎಟಿ) ಕೃಷ್ಣಾ ತೀರತ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಯಶ್ವಿ ತೀರತ್ <ref>{{Cite news |last=Garg |first=Abhinav |date=14 September 2010 |title=CAT quashes DD selection of minister's kin |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-14/india/28260251_1_selection-merit-list-interview |url-status=dead |access-date=14 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-14/india/28260251_1_selection-merit-list-interview |archive-date=3 November 2012}}</ref> ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನ ದೂರದರ್ಶನ ನ್ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಕರ್-ಕಮ್-ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಕೆ ಬಾಲಿ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ, ಡಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, "ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳ ದುರುಪಯೋಗ" ಮತ್ತು "ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿರುವ ಅಕ್ರಮಗಳು" ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. == ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ == ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದರು.<ref>{{Cite news |date=19 January 2015 |title=Former UPA minister Krishna Tirath joins BJP &#124; India News - Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/former-upa-minister-krishna-tirath-joins-bjp/articleshow/45938329.cms}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೫ ರ ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪಟೇಲ್ ನಗರದಿಂದ (ದೆಹಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಎಪಿಯ ಹಜಾರಿ ಲಾಲ್ ಚೌಹಾನ್ ಅವರನ್ನು ೩೪,೬೩೮ ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=PATEL NAGAR Election Result 2020, Winner, PATEL NAGAR MLA, Delhi |url=https://www.ndtv.com/elections/delhi/patel-nagar-mla-results |website=NDTV.com}}</ref> ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು]] ತೊರೆದರು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ]] ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] jsnmeqbnu3ktpozulwcugin9qfyp9hr 0 155664 1370883 1343355 2026-03-30T23:15:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370883 wikitext text/x-wiki [[File:The tableau of Kerala passing through the Rajpath during the full dress rehearsal for the Republic Day Parade-2007, in New Delhi on January 23, 2007.jpg|thumb|350px|2007 ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ.]] [[ಕೇರಳ]] ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯ. ರಾಜ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೀರ್ಘ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಕೇರಳವು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೃತ್ಯಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೃತ್ಯಗಳ ರೂಪಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಭಾರೀ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮುದ್ರೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name=same>{{citeweb|url= https://www.samedaytours.in/blog/kerala-folk-dance-and-dance-dramas/| title= Kerala Folk Dances and Dance Dramas|publisher= samedaytours.in |accessdate=2024-02-13}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ, ಕೇರಳದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಯಾರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ನೃತ್ಯ]] ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಅನೇಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇರಳದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇದು [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]] ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name= academy>{{citeweb|url=https://unacademy.com/content/railway-exam/study-material/general-awareness/major-dances-of-kerala/ | title=major dances of kerala |publisher= unacademy.com |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳಿವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದಾಗ, ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ನೃತ್ಯಗಾರರು ಸ್ವತಃ ಅಥವಾ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name=india>{{citeweb|url= https://www.indianetzone.com/1/folk_dances_kerala.htm|title= folk dances of kerala|publisher= indianetzone.com|accessdate= 2024-02-13}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೊಪ್ಪಿ ಮದ್ದಳಂ (ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಡ್ರಮ್) ಮತ್ತು ವೀಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತು. ಹೀಗೆ 9 ರಿಂದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಚೇರ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಪ್ರದರ್ಶಕನ ವಿರಾಮದ ಚಲನೆಗಳು, ಸೊಗಸಾದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಆಭರಣಗಳು]] ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=same/> ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇರಳ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯ== {{main article|ಕಥಕ್ಕಳಿ}} [[file:Kathakali performance at Thekkady.jpg|thumb|right|300px| ಕಥಕ್ಕಳಿನೃತ್ಯ]] [[File:Puliyoor Kali Theyyam at Mathamangalam.jpg|thumb|200px|ಪುಲಿಯೂರು ಕಾಳಿ ತೇಯಂ]] ಕಥಕ್ಕಳಿ 500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕೇರಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕಥಕ್ಕಳಿ ಎಂದರೆ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ 'ಕಥೆ ನಾಟಕ' ಎಂದರ್ಥ. [[ರಾಮಾಯಣ]], [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪುರುಷರು ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಲನೆಗಳು, ಶಕ್ತಿಯುತ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು, ಅದ್ಭುತ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡ್ರಮ್ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೆರಡು ಗಾಯಕರು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name= academy/> ಕಥಕ್ಕಳಿ ಮೇಕಪ್‌ಗಳು - ಈ ನೃತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ 5 ರೀತಿಯ ಮೇಕಪ್‌ಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವೇಷಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷಗಳೆಂದರೆ – ಪಚ್ಚ ಕತಿ, ಮುನುಕ್ಕು, ಕರಿ ಮತ್ತು ತಾಡಿ. ಕಥಕ್ಕಳಿಯ ಹಿರಿಮೆಯು ಕಿರೀಟಂ (ದೊಡ್ಡ ಅಲಂಕೃತ ಪೇಟ) ಮತ್ತು ಕೌಚುಕಂ (ಗಾತ್ರದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು) ನಂತವು ಅದರ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=same/><ref name= culture>{{citeweb|url= https://cultureandheritage.org/2023/11/traditional-folk-dances-of-kerala.html| title= Kerala’s Cultural Tapestry: Exploring the Rich Heritage of Traditional Folk Dances |publisher= cultureandheritage.org|accessdate=2024-02-13}}</ref> '''5 ವೇಷಗಳ ವಿವರಗಳು ''' *ಕತಿ ( ಕತಿ ) - ಈ ವೇಷಭೂಷಣವು ಟ್ರಾಕಚಸ್ ಮತ್ತು ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. *ಪಾಚಾ ( ಹಸಿರು ) - ಹಸಿರು ಅಲಂಕಾರವು ಉದಾತ್ತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. *ತಾಡಿ (ಗಡ್ಡ) - ತಾಡಿಯಲ್ಲಿ 3 ವಿಧಗಳಿವೆ. *ವೆಲ್ಲಾ ತಾಡಿ (ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ) ಇದು ಅತಿಮಾನುಷ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ *ಚುವನ್ನಾ ತಾಡಿ (ಕೆಂಪು ಗಡ್ಡ) ದುಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. *ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಕರುಟ ತಡಿ (ಕಪ್ಪು ಗಡ್ಡ). *ಕರಿ (ಕಪ್ಪು) - ವೇಷಭೂಷಣ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮಿನುಕ್ಕು - ಈ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ತೆಯ್ಯಂ ನೃತ್ಯ== {{main article|ತೆಯ್ಯಂ}} ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಥೇಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಳವರ್ಗದವರಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ದ್ರಾವಿಡ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯ ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. 'ಥೇಯಂ' ಎಂಬ ಪದವು ಮಲಯಾಳಂನ 'ದೈವಂ' ಪದದ ಭ್ರಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ ದೇವರು.<ref name= culture/> ಕಣ್ಣೂರು, ನೀಲೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ಕರಿವಲ್ಲೂರಿನ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತೇಯಂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ, ಅಣಕ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸೇರಿವೆ. ಥೇಯಂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ತೇಯಂ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನು ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಲಾವಿದರು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಮೇಕಪ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪೇಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹೃದಯವನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತವೆ.<ref name= same/> ==ತಿರುವಾತಿರಕಳಿ== ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name= culture/>,ಲಯಬದ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾತೀರ ಹಾಡುಗಳ ರಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಿರುವಾ ತಿರಕಳಿಯನ್ನು ಕೈಕೊಟ್ಟಿಕಿಲಿಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ತಿರುವಾತೀರದ ಶುಭ ದಿನದಂದು ಮಹಿಳಾ ತಂಡದಿಂದ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳ ಧನುದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಶಾಶ್ವತ ವೈವಾಹಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು.ಹೀಗೆ ಶಿವನ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮನ್ಮಥನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಿರುವತಿರಕಳಿಯನ್ನು ಕೈಕೊಟ್ಟಿಕಿಲಿಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ತಿರುವಾತೀರದ ಶುಭ ದಿನದಂದು ಮಹಿಳಾ ತಂಡದಿಂದ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳ ಧನುದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವಿಧವೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪಾರ್ವತಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಪತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಶಿವನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಿದಳು.ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ<ref name= same/> ==ಕೂಡಿಯಟ್ಟಂ== {{main article|ಕೂಡಿಯಾಟಂ}} [[File:Koodiyattam Framed 001.jpg|thumb|200px|ಕೂಡಿಯಟ್ಟಂ]] ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದರು ಚಕ್ಕಿಯಾರ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರು ನಂಗಿಯಾರ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.ಅವರು 6 ರಿಂದ 20 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಡ್ರಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಬಲ್ಗಳ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಿ ಯಟ್ಟಂ ಕಲೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಗುರುತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂತರವೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಕುಟ್ಟಿಯಾಟ್ಟಂನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಟರು ಬಹು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=same/> ಕುಡಿಯಾಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಕುಜಿತಾಳಂ, ಮಿಲವು, ಶಂಖು ಮತ್ತು ಕುರುಂಕುಜಲ್.<ref name= culture/> ಕುಡಿಯಾಟ್ಟಂ ("ನಟನೆ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡುವುದು") ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದ ಕೊನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.ಇದು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಮಾನದಿಂದಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರತಿ ಕುಡಿಯಾಟಂ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ನಟರು ಅಥವಾ ಅವರ ನನ್ನಿಯಾರ್ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಹಾಡಿದ ಮೌಖಿಕ ಪಠ್ಯದ ಪರ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಭಾಷೆಯಾದ ಅಭಿನಯಂ ಅನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕೈ-ಕಣ್ಣಿನ ಸನ್ನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆಗಳು, ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕೌಶಲ್ಯ, ಹಾಡಿದ ಮೌಖಿಕ ಪಠ್ಯದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಪದಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಕ್ಷಣಗಳು-ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಅಲ್ಲಿ ನಟನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಏನೂ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ<ref name= yale >{{citeweb|url= https://ism.yale.edu/death-bali-performance-kudiyattam|title= The Death of Bali: A performance of Kudiyattam|publisher= ism.yale.edu|accessdate= 2024-02-13|archive-date= 2024-02-13|archive-url= https://web.archive.org/web/20240213104546/https://ism.yale.edu/death-bali-performance-kudiyattam|url-status= dead}}</ref>. ==ಒಟ್ಟನ್ ತುಳ್ಳಲ್(otten tullal)== {{main article|ಒಟ್ಟನ್ ತುಳ್ಳಲ್}} [[File:Ottamthullal kerala.jpg|thumb|200px|ಒಟ್ಟನ್ ತುಳ್ಳಲ್ ನೃತ್ಯ]] ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಯಿತು.ಒಟ್ಟನ್ ತುಳ್ಳಲ್ ಎಂಬುದು ಮೇಕಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವೇಷಭೂಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಸಮೂಹ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.ಒಬ್ಬ ನರ್ತಕಿ/Dancer ಪುರಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name=culture/> ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕುಂಚನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಂಬಿಯಾರ್ ಮಿಜಾವ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾಕ್ಯಾರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚಾಕ್ಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಅವಮಾನಿತವಾದ ನಂಬಿಯಾರ್ ಚಾಕ್ಯಾರ್ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತರಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟನ್ತುಲ್ಲಾಲ್ ಅವರು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{citeweb|url= https://www.ashkerala.com/index.php/kerala-info/147-kerala-arts-culture-and-games/470-charadupinnikkali| title= Ottamthullal |publisher= ashkerala.com |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ==ಪುಲಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ(ಹುಲಿ ನೃತ್ಯ)== {{main article|ಪುಲಿ ಕಳಿ}} [[File:Pulikkali 2010.jpg|thumb|200px|ಹುಲಿ ನೃತ್ಯ]] ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು ನುರಿತ ಕಲಾವಿದರು ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ನರ್ತಕರು ಹುಲಿ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.ಪುರುಷರು ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಹುಲಿಗಳಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಪುಲಿಕಲಿ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವಾಗಿದೆ.ಇದು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ನಡೆಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ನೃತ್ಯವು ಕಾಡು ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡ್ರಮ್‌ಬೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿ. ಇಂದು, ಮಹಿಳೆಯರು ಲಿಂಗ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=same/> ಪುಲಿಕಲಿ (ಪುಲಿ ಎಂದರೆ ಹುಲಿ/ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಕಲಿ ಎಂದರೆ ಆಟ) ಹುಲಿಗಳಂತೆ ಧರಿಸಿರುವ ಪುರುಷರು ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಪುಲಿಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ವೃದ್ಧರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶಕನು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಹುಲಿಯ ಮುಖ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯ ಮುಖಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಗುಂಪು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡು ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಕೆಲವು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳಿವೆ. ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮುಖದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಕೊಬ್ಬು/ಹೊಟ್ಟೆಯ ಪುರುಷರು ಅದನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾ/ಚಲಿಸುತ್ತಾ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನೋಡಲು ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{citeweb|url= http://www.keralaculture.org/pulikali/391| title=pulikali |publisher= keralaculture.org |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ನೃತ್ಯವು 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಮಹಾರಾಜ ರಾಮವರ್ಮ ಸಕ್ತನ್ ತಂಪುರಾನ್.ಈ ನೃತ್ಯದ ರಿಇತಿಯಾ ಮತೊ‍ಂದು ನೃತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲೆ‍ಯಲಿ ಸಹ ಕನಾಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು== {{main article|ಕಳರಿ ಪಯಟ್ಟು}} [[File:Kalarickal ayurveda Praveen kalari.jpg|thumb|200px|ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು]] ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಕಲರಿ" ಎಂಬುದು ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಯ ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ.ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆಯುಧಗಳು ಕೋಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ದೇಹವನ್ನು ಚುರುಕು, ಸದೃಢ ಮತ್ತು ಸ್ಫುಟಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತೀವ್ರವಾದ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದ ನಡುವಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಾಮರಸ್ಯವೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ತರಬೇತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ವೈದ್ಯರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೈಲ ಮಸಾಜ್ಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಂತಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.<ref>{{citeweb|url= https://www.keralabackwater.com/blog/famous-traditional-art-dance-forms-kerala/| title=7 Most Famous Traditional Art and Dance Forms of Kerala |publisher= keralabackwater.com |accessdate=2024-02-13}}</ref> ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಯ ತಾಯಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಧರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವು ಜಿಗಿತ, ಓಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ತೈಲ ಮಸಾಜ್ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಂತಹ ಹೋರಾಟದ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು.ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಗುರುಗಳು ದೈಹಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇತರರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಗುರಿ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಸಮರ ಕಲೆಯ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಬೋಧಕನು ನಿಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ.ಕಲರಿಪಯಟ್ಟುನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೈಹಿಕ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಶೈಲಿಗಳು ಶಕ್ತಿಯುತ ಚಲನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಅಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರಾಪ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಕಲೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೈಜ-ಪ್ರಪಂಚದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.ಈ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ನಾಯಕರಾಗಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name=same/> ==ಪಡಯಣಿ== [[File:Bhairavi 16 Areca palm leaf performing.jpg|thumb|200px|ಪಡಯಣಿ]] ಪಡಯಣಿ ಅಥವಾ ಪಡೆನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಪುರಾತನ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪಡಯಣಿ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ವಿಡಂಬನೆ, ಮುಖವಾಡಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಭದ್ರಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮೇ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಡಯಣದಲ್ಲಿ ಕಾಳನ ಕೋಲಂ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪಡಯನ್ ನೃತ್ಯ. ತನ್ನ 16 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಸಾವು ಬಂದಾಗ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶಿವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುಡುಗನ ಕಥೆ.<ref>{{citeweb|url= https://www.justkerala.in/culture/kerala-dance-forms/padayani| title= Padayani Dance |publisher= justkerala.in |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ಈ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಾಳಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದಾರುಕ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಕಥೆಯು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ/ದೇವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.. ಪದ ಯಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಡು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಲಾಮ್ ಎಂಬ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡುಗಳು ಸರಳವಾದ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ನಂತರ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮದನ್, ಮರುತ, ಯಕ್ಷಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಕಾಲನ್ ಕೋಲಂ ಮತ್ತು ಭೈರವಿ ಕೋಲಂ ಮುಂತಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.<ref name=same/> ==ವೆಲಕಲಿ== [[File:വേലകളി.jpg|thumb|200px|ವೆಲಕಲಿ]] ವೆಲಕಳಿಯು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಮರ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅನೇಕ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.ವೆಲಕಲಿಯು ಅಂಬಲಪ್ಪುಳದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಚೆಂಪಕಸ್ಸೆರಿ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಾಥುರ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಜನರ ಸಮರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಅಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದ ನಿಯಮಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಾಯರ್ ಸೈನಿಕರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪೇಟಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಮದ್ದಳಮ್, ಇಲತಾಳಂ, ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ಕುಜಾಲ್‌ನ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದಿಗೆ ಹುರುಪಿನ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಕತ್ತಿವರಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.ನರ್ತಕರು ಅದ್ಭುತವಾದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋನ್-ಆಕಾರದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋನ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬದಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಸ್ನ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಅವರ ಎದೆಯನ್ನು ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಲಕಲಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಅನೇಕ ದೇಹದ ಭಂಗಿಗಳು, ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದದ ಕೆಲಸವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹೋರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಲರಿಪ್ಪಯಟ್ಟುನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{citeweb|url=https://www.justkerala.in/culture/kerala-dance-forms/velakali | title= velakali dance |publisher= justkerala.in |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಾಲಕಲಿ ನರ್ತಕರು ಕೌರವಸಂಪದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನೃತ್ಯವು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಕೌರವರ ಮೇಲೆ ಭೀಮನ ವಿಜಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ವೆಲಕಲಿಯು ಯಾವುದೇ ದಾಖಲಿತ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಬಲಪೂಜಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ನಾಯಕರು ಮಾಥುರ್ ಪಣಿಕರ್ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೂರು ಕುರುಪ್ಸ್, ಇಬ್ಬರು ಆನುವಂಶಿಕ ನಾಯಕರು.ಎರಡೂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಯೋಧರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ದೈವಿಕತೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=same/> ==ಕೋಲ್ಕಲಿ== ಕೋಲ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯವು ಒಂದು ಸಹಸ್ರಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಕೋಲ್ಕಲಿ- ಕೇರಳದ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ನರ್ತಕರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.ನೃತ್ಯಗಾರರು ಹಾಡುತ್ತಾ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ನೀಲಾವಿಲಕ್ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೋಹದ ದೀಪದ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ನೃತ್ಯಗಾರರು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವರು ಕೊರ್ರಾಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.ನೃತ್ಯದ ಗತಿಯು ಲಯಬದ್ಧ ಹಂತದಿಂದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಗೀತವು ಕ್ರಮೇಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>{{citeweb|url= https://www.keralatourism.org/video-gallery/kolkali-folk-dance/124| title=kolkali |publisher= keralatourism.org |accessdate=2024-02-13 }}</ref> ==ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ== *[[ಚತ್ತೀಸ್‌ಗಢ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] *[[ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] *[[ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] rrw2fc4emf7wu4ggv2n4hfoszpw5k9o 0 155863 1370854 1340731 2026-03-30T14:19:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370854 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ|image=Kannadadda-Kiran_Bedi.jpg|caption=DVD Cover|director=ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್|producer=ರಾಮು|writer=ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್|starring=[[ಮಾಲಾಶ್ರೀ]]<br />[[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ]]<br />[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]]<br />[[ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]<br />[[ಸಯಾಜಿ ಶಿಂಧೆ]]|music=[[ಹಂಸಲೇಖ]]|cinematography=ಕೆ.ಎಂ.ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್|editing=ದೀಪು. ಆರ್.ಕುಮಾರ್|screenplay=[[ತುಷಾರ್ ರಂಗನಾಥ್]]|studio=ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|runtime=159 ನಿಮಿಷಗಳು|released={{Film date|df=yes|2009|03|27|}}|country=ಭಾರತ|language=ಕನ್ನಡ<ref name="nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/6427/kannada/kiran-bedi/cast.and.crew.htm|title=Kiran Bedi Cast and Crew - Kannada Movie Kiran Bedi Cast and Crew|publisher=nowrunning.com|accessdate=21 August 2015|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100407/http://www.nowrunning.com/movie/6427/kannada/kiran-bedi/cast.and.crew.htm|url-status=dead}}</ref>}} '''''ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ''''' 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದು ಆಕ್ಷನ್ ನಾಟಕ ಕಥಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಮಾಲಾಶ್ರೀ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ, [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] ಮತ್ತು ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''ಮುಂಬೈ ಕಿ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ'', ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''ಆಂಧ್ರ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ'' ಎಂದು, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ''ಕೇರಳ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ವೆಂಕಟಪ್ಪ (ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ) ಬೆಲ್ಲಾರೆ ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ([[ಮಾಲಾಶ್ರೀ]]) ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿಯ (ಮಾಲಾಶ್ರೀ ಕಥೆ) ಕಥೆಯನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಿರಣ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೂಪತಿ (ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ) ಮತ್ತು ಆತನ ಪಾಲುದಾರರಾದ ನಾಗ (ಕೋಟೆ ಮೊಬೈಲ್ ನಾಚಪ್ಪ) ([[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] ಡಿಸೋಜಾ ಮತ್ತು ಮುನಿ) ನಡುವೆ ಅಕ್ರಮ ಕೆಲಸಗಳ ಒಡನಾಟವಿರುತ್ತದೆ. ಭೂಪತಿಯ ಮಗ ವಿಕ್ಕಿ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ ನ ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಶ್ವೇತಾನನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಭೂಪತಿ ವಿಕ್ಕಿಯನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಧುರೈನಲ್ಲಿರುವ ಭದ್ರಮ್ಮ (ತೆಲಂಗಾಣ ಶಕುಂತಲಾ) ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಡುತ್ತಾನೆ. ಕಿರಣ್ ವಿಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತು ಭದ್ರಮ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಭೂಪತಿ ಕಿರಣ್ ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಈಗ ಬೆಲ್ಲಾರಿ ಯನ್ನು ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿಯಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಭೂಪತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರನ್ನು ಮುಗಿಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬೆಲ್ಲಾರಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನಂತರ ಹಣ ಪಡೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬೆಲ್ಲಾರಿ ಭೂಪತಿಯ ಪೂರ್ಣ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಕೆಲ ಸಮದಲ್ಲೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲಾರಿಯ ಗುರುತು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ, ಆಕೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. == ಕಾಸ್ಟ್ == * ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ/ಬಳ್ಳಾರಿ ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಾಲಾಶ್ರೀ]] * ಕಾನಿಸ್ಟೇಬಲ್ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಗಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ * ಭೂಪತಿಯಾಗಿ ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ * ಮೊಬೈಲ್ ನಾಚಪ್ಪನಾಗಿ [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] * ತೆಲಂಗಾಣ ಶಕುಂತಲಾ-ಭದ್ರಮ್ಮ * ನಾಗನಾಗಿ ಕೋಟೆ * ಸಯಾಜಿ ಶಿಂಧೆ == ಸ್ವಾಗತ == <ref name="indiatimes">{{Cite web |title=Kannadada Kiran Bedi Movie Review, Trailer, & Show timings at Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Kannadada-Kiran-Bedi/movie-review/4323033.cms |access-date=21 August 2015 |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref>''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' "ಮಾಲಾಶ್ರೀ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಔತಣವಾಗಿದೆ. ರೌಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದು, ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದು, ಭೂಗತ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಶೂಟ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು - ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಒಂದು ಔತಣ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="bharatstudent">{{Cite web |title=Kannadada Kiran Bedi Kannada Movie Reviews,Kannadada Kiran Bedi Sandalwood Movie Review,Movie Review Rating, Kannada Film Review Rating |url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Kannada-Kannadada_Kiran_Bedi-Movie-Review-5,691.php |access-date=21 August 2015 |publisher=bharatstudent.com |archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184318/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Kannada-Kannadada_Kiran_Bedi-Movie-Review-5,691.php |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 2.5 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. "ಮೊದಲಾರ್ಧವು ಪಂಚ್ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧವು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಭಾರತ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Review - Kannadadha Kiran Bedi |url=https://www.sify.com/movies/kannadadha-kiran-bedi-review-kannada-pclxa7bajgfhf.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116221044/https://www.sify.com/movies/kannadadha-kiran-bedi-review-kannada-pclxa7bajgfhf.html |archive-date=16 January 2022 |access-date=30 March 2009 |website=[[Sify]]}}</ref> "ಹಂಸಲೇಖ ಬರೆದ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಡುಗಳು ತುಂಬಾ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಏರುತ್ತವೆ. ಕೆ. ಎಂ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೆಲಸ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಆಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಇದು ಹಬ್ಬದ ಔತಣವಾಗಿದೆ!" ''ಎಂದು ಸಿಫಿ ಹೆಳಿದೆ. Rediff.com'' ನ ಆರ್ ಜಿ ವಿಜಯಸಾರಥಿ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 2 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, "ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೆಲಸವು ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೈಲೈಟ್ ಆಗಿದೆ. ಹಂಸಲೇಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಮಾಲಾಶ್ರೀ ಅವರ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ ಸಾಹಸಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿಯನ್ನು ನೋಡಿ". ಎಂದು ಹೆಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=This lady cop packs a punch! |url=https://m.rediff.com/movies/2009/mar/27review-watch-kiran-bedi-for-its-action.htm |access-date=30 March 2009 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] j2zpj91gfrphfziv31jexeuk4njlnbb 0 156158 1370948 1345729 2026-03-31T08:14:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370948 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನಾ | female = ಹೌದು | image = Gouher Sultana (10 March 2009, Sydney).jpg | caption = | fullname = ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನಾ | birth_date = {{Birth date and age|1988|3|31|df=yes}} | birth_place = [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ | batting = ಬಲಗೈ | bowling = ನಿಧಾನವಾದ ಎಡಗೈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ | role = | website = | international = ಹೌದು | country = ಭಾರತ | odidebutdate = 5 ಮೇ | odidebutyear = 2008 | odidebutagainst = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | odicap = 87 | lastodidate = 21 ಜನವರಿ | lastodiyear = 2014 | lastodiagainst = ಶ್ರೀಲಂಕಾ | odishirt = | T20Idebutdate = 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ | T20Idebutyear = 2008 | T20Idebutagainst = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | T20Icap = 15 | lastT20Idate = 2 ಎಪ್ರಿಲ್ | lastT20Iyear = 2014 | lastT20Iagainst = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | columns = 2 | column1= [[ಮಹಿಳಾ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ|ಒಡಿಐ]] | column2 = [[ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ|ಟಿ20ಐ]] | matches1 = 50 | matches2 = 37 | runs1 = 96 | runs2 = 6 | bat avg1= 10.66 | bat avg2 = 6.00 | 100s/50s1= 0/0 | 100s/50s2= 0/0 | top score1 = 22 | top score2= 3[[not out|*]] | deliveries1= 2308 | deliveries2 = 797 | wickets1= 66 | wickets2 = 29 | bowl avg1 = 19.39 | bowl avg2= 26.27 | fivefor1= 0 | fivefor2= 0 | tenfor1= 0 | tenfor2= 0 | best bowling1 = 4/4 | best bowling2= 3/17 | catches/stumpings1 = 15/– | catches/stumpings2 = 13/– | source = http://content.cricinfo.com/india/content/player/263980.html ESPNcricinfo | date = 17 ಎಪ್ರಿಲ್ | year = 2014 }}   '''ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನಾ''' (ಜನನ 31 ಮಾರ್ಚ್ 1988) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ.<ref>{{Cite news |last=NDTVSports.com |title=Gouher Sultana Profile - Cricket Player,India{{!}}Gouher Sultana Stats, Ranking, Records inCricket -NDTV Sports |language=en |work=NDTVSports.com |url=https://sports.ndtv.com/cricket/players/42742-gouher-sultana-playerprofile |access-date=2017-09-27 |archive-date=2017-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320053405/https://sports.ndtv.com/cricket/players/42742-gouher-sultana-playerprofile |url-status=dead }}</ref> ಸುಲ್ತಾನಾ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಅಂಡರ್-21 ಮಹಿಳಾ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಡಗೈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್ ಆಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=G Sultana |url=http://www.cricinfo.com/wwt202009/content/player/263980.html |access-date=6 March 2010 |publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 2014 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ T20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೇವಲ 2016 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯ ODI ವರೆಗೆ, ಅವರು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಒಡಿಐ ಔಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ - ಅವರು ನಾಲ್ಕು-ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=Gouher Sultana's ten-year hiatus |url=https://www.espncricinfo.com/story/gouher-sultana-s-ten-year-hiatus-1421240 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ಗೌಹರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಹೈದರಾಬಾದ್, ಪುದುಚೇರಿ, ರೈಲ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಲ್ ಪರ ಆಡಿದ್ದರು. 2019-20ರಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಟಿ20 ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಂಟಿ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಕೆಟ್ ಟೇಕರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಲವು ಬಲವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಟಿ20 ಚಾಲೆಂಜ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ - ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ''ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ಹೊಸದನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆಯ್ಕೆದಾರರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಯಸ್ಸನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಏನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗೌಹೆರ್‌ಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿ ವಾರಿಯರ್ಜ್ ಅವಳನ್ನು ಡಬ್ಲ್ಯುಪಿಎಲ್ 2024 ಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪ್ಯಾಡಲ್ ಅನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ ಆಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಅವರ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಟ್ಟುಬಿಡದ ಶ್ರಮ ಫಲ ನೀಡಿತು." 2008ರ ಮೇ 5ರಂದು ಕುರುಣಗಲ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ 2009ರ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ 23 ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡಿದ್ದಾರೆ. 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಂದು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ಏಳು ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=G Sultana |url=http://iccwomensworldcup.yahoo.net/teams-and-players/player-profile/india/gouher-sultana.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310125937/http://iccwomensworldcup.yahoo.net/teams-and-players/player-profile/india/gouher-sultana.html |archive-date=10 March 2009 |access-date=6 March 2010 |publisher=CricketArchive}}</ref> ಆಕೆ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾ ಶರ್ಮಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಏಕದಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 10ನೇ ವಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ (58) <ref>{{Cite news |title=2nd ODI: England Women v India Women at Taunton, Jul 4, 2012. Cricket Scorecard |work=ESPNcricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542853.html |access-date=2017-04-17}}</ref><ref>{{Cite news |title=Records. Women's One-Day Internationals. Partnership records. Highest partnership for the tenth wicket |work=ESPNcricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283518.html |access-date=2017-04-17}}</ref><ref>{{Cite news |title=Records. Women's One-Day Internationals. Partnership records. Highest partnerships by wicket |work=ESPNcricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283613.html |access-date=2017-04-17}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ, 2024 ರ ಕ್ರೀಡಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಯು. ಪಿ. ವಾರಿಯರ್ಜ್ ಅವರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite web |date=9 December 2023 |title=Bid-by-bid updates - 2024 WPL auction |url=https://www.espncricinfo.com/live-blog/women-s-premier-league-2024-auction-live-blog-1411991 |access-date=10 December 2023 |website=ESPNcricinfo}}</ref> "2019 ರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂಗಾಳಕ್ಕಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಏಕದಿನ ಟ್ರೋಫಿಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು. ನಾವು ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಟಿ20 ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಬರೋಡಾದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ನಾಕೌಟ್‌ಗೆ ಹೋದೆವು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್-ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಆಟ. ನಾನು ಬಹಳ ಗ್ಯಾಪ್‌ನ ನಂತರ ಆಟವೊಂದನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆ. 'ಸರಿ ಜನರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾನು ಲೀಗ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸಮಯ ನಾನು ಜನರಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.<ref>{{cite web |title=Gouher Sultana's ten-year hiatus |url=https://www.espncricinfo.com/story/gouher-sultana-s-ten-year-hiatus-1421240 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನಾ ನಲ್ಲಿಇಎಸ್ಪಿಎನ್ ಕ್ರಿಕ್ಇನ್ಫೋ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] ldb52y2t0y3aimvb55u76o48heir6l5 0 156777 1370862 1341923 2026-03-30T18:27:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370862 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Lobelia nicotianifolia 02.jpg|genus=Lobelia|species=nicotianifolia|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms=*''Lobelia nicotianaefolia'' *''Dortmannia nicotianifolia'' (Roth ex Schult.) [[Otto Kuntze|Kuntze]] *''Lobelia camptodon'' E.Wimm. *''Lobelia courtallensis'' [[K.K.N.Nair]] *''Lobelia nicotianifolia var. bibarbata'' E.Wimm. *''Lobelia nicotianifolia var. brevipedicellata'' [[E.Wimm.]] *''Lobelia nicotianifolia var. macrostemon'' [[Skottsb]]. *''Lobelia nicotianifolia var. trichandra'' ([[Wight]]) [[C.B.Clarke]] *''Lobelia trichandra'' [[Wight]] *''Rapuntium nicotianifolium'' ([[Roth ex Schult.]]) [[C.Presl]]}} '''''ಕಾಡುಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು''''' ಎಂಬುದು [[ಆವೃತಬೀಜ ಸಸ್ಯಗಳು|ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ]] ಒಂದು ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಹರಡಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ತಂಬಾಕು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಡು ತಂಬಾಕು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು '''''ಲೋಬೆಲಿಯಾ ನಿಕೋಟಿಯಾನಿಫೋಲಿಯಾ''''' ಎಂದಾಗಿದೆ. == ಹೂಬಿಡುವಿಕೆ. == ಡಿಸೆಂಬರ್. == ಔಷಧೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು == [[ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್]], ಆಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಚೇಳುಗಳ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ''ಲೋಬೆಲಿಯಾ ನಿಕೋಟಿಯಾನಿಫೋಲಿಯಾ'' ವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳು == * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಃ ವೈಲ್ಡ್ ತಂಬಾಕು * ಹಿಂದಿಃ ಧವಲ್ ಧವಲ್, ನರಸಲ್ ನರಸಲಾ * ಮರಾಠಿಃ ಧವಲ್, ರಾನ್ ತಂಬಾಕು ರಾನ್ ತಂಬಾಕು * Tತಮಿಳು: ಅಪ್ಪರಿಚೇದಿ, ಕಟ್ಟುಪುಕೈಯಿಲೇ ಕಟ್ಟು-ಪಿ-ಪುಕೈಯಿಲೇ * ಮಲಯಾಳಂಃ ಕಟ್ಟುಪೋಕಲಾ, ಕಾಟಕಿಲ್ ಕಾಟ್ ಪುಕಾಯಿಲ * ತೆಲುಗುಃ ಆದಿಪೋಗಕು * ಕನ್ನಡಃ ಕಡಹೋಗೆಸೋಪ್ಪು, ಕಡಬ ಕಾಡು ತಂಬಾಕು * ಬೆಂಗಾಲಿಃ ಬದನಾಲ * ಗುಜರಾತಿಃ ನಳಿ * ಸಿಂಹಳಃ ವಾಲ್ ಡಂಕೋಲಾ * ಕೊಂಕಣಿಃ ಬಕ್ನಲ್ * ಸಂಸ್ಕೃತಃ ಮೃತ್ಯುಪುಷ್ಪ, ಮೃದುಮಧು, ಮಹಾನಾಲ, ಸೂರದ್ರುಮ, ಸುರದ್ರುಮ * ಬೆಂಗಾಲಿಃ ನಾಲ್ ನಾಲಾ, ಬದನಾಲ್ * ಮಿಜೋಃ ಬೇರಾವ್ಚಲ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Wild%20Tobacco.html * http://indiabiodiversity.org/species/show/230301 * http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-353650 * http://dh-web.org/place.names/bot2sinhala.html#L * http://www.indianaturewatch.net/displayimage.php?id=299787 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240417171027/http://www.indianaturewatch.net/displayimage.php?id=299787 |date=2024-04-17 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] 3c08iaun7b7om1zwsqc9dvyig664jbg 0 157557 1370911 1344632 2026-03-31T03:59:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370911 wikitext text/x-wiki '''ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳು''' ಎಂಬುದು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನದ]] ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ನೈಜಚರವೊಂದರ (real variable) [[:en:Function (mathematics)|ಫಲನದ]], ಆ ಫಲನಕ್ಕೆ ಪರಮಾವಧಿ ಮೌಲ್ಯವೆಂಬುದೊಂದು ಇದ್ದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ, ಆ ಫಲನದ ಅತ್ಯಧಿಕ / ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ / ಕನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳೆಂದು ('''ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ ಅಂಡ್ ಮಿನಿಮ''') ಹೆಸರು.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/calculusearlytra00stew_1|title=Calculus: Early Transcendentals|last=Stewart|first=James|publisher=[[Brooks/Cole]]|year=2008|isbn=978-0-495-01166-8|edition=6th|author-link=James Stewart (mathematician)|url-access=registration}}</ref><ref>{{cite book|title=Calculus|last1=Larson|first1=Ron|last2=Edwards|first2=Bruce H.|publisher=[[Brooks/Cole]]|year=2009|isbn=978-0-547-16702-2|edition=9th|author-link=Ron Larson (mathematician)}}</ref><ref>{{cite book|title=Thomas' Calculus: Early Transcendentals|last1=Thomas|first1=George B.|last2=Weir|first2=Maurice D.|last3=Hass|first3=Joel|publisher=[[Addison-Wesley]]|year=2010|isbn=978-0-321-58876-0|edition=12th|author-link=George B. Thomas|author3-link=Joel Hass}}</ref> == ವ್ಯಾಖ್ಯೆ == '''''(a, b)''''' [[:en:Interval (mathematics)|ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ]] '''''f(x)''''' ಎಂಬ ಒಂದು [[:en:Continuous function|ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಫಲನ]] ದತ್ತವಾಗಿರಲಿ. ಈ ಅವಧಿಯ '''''c''''' ಬಿಂದು ಆಂತರಿಕ ಬಿಂದುವಿನ ಉಭಯ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ '''''0 < h < η''''' ಆದಾಗಲೆಲ್ಲ '''''f(c+h) - f(c) < 0''''' ಆಗುವಂತೆ '''''η''''' ಎಂಬ [[ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿದ್ದರೆ]], '''''f(c)''''' [[:en:Value (mathematics)|ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ]] '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು '''ಗರಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯ'''ವೆಂದೂ, '''''[c, f(c)]''''' ಎಂಬ [[:en:Point (geometry)|ಬಿಂದುವಿಗೆ]] (ಅಥವಾ ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿ, '''''c''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು) '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು '''ಗರಿಷ್ಠಬಿಂದು'''ವೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಆ ಬದಲು '''''0 < h < η''''' ಆದಾಗಲೆಲ್ಲ '''''f(c+h) - f(c) > 0''''' ಆದರೆ, '''''f(c)''''' ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು '''ಕನಿಷ್ಠಮೌಲ್ಯ'''ವೆಂದೂ, '''''[c, f(c)]''''' ಬಿಂದುವಿಗೆ '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು '''ಕನಿಷ್ಠಬಿಂದು'''ವೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಇಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕತಮ, ಅಲ್ಪತಮ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ದತ್ತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫಲನಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅನೇಕವಿರಬಹುದು. ಚಿತ್ರ (1) ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Extrema_example_original.svg|center|thumb|ಚಿತ್ರ (1)]] '''''x=c''''' ಎಂಬ ಗರಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ '''''f(x)''''' ಗೆ [[:en:Derivative|ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಿರುವುದಾದರೆ]], ಆಗ ಅವಶ್ಯಕವವಾಗಿ '''''f'(c) = 0'''''.<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Minimum |url=https://mathworld.wolfram.com/Minimum.html |access-date=2020-08-30 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ, ಮೇಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''''0 < h < η''''' ಆದಾಗ, '''''c''''' ಎಂಬ ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ <math>\frac{f(c+h) - f(c)}{h} < 0</math>  ಮತ್ತು <math>\frac{f(c-h) - f(c)}{-h} > 0</math>. ಆದ್ದರಿಂದ <math>\lim_{h \to 0} \frac{f(c+h) - f(c)}{h} \leq 0</math> ಮತ್ತು <math>\lim_{h \to 0} \frac{f(c+h) - f(c)}{-h} \geq 0</math> ಆಗುತ್ತವೆ. ಈಗ '''''f'(c)''''' ಇದೆಯೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಪರಿಮಿತಿಗಳೂ '''''f'(c)''''' ಗೆ ಸಮವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ '''''f'(c) = 0'''''. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ '''''c''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾದಾಗಲೂ '''''f'(c) = 0'''''.  ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ '''''f'(c) = 0''''' ಆದಾಗ '''''x=c''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗಲೇ ಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''f(x) = x³''''' ಆದರೆ, '''''c=0''''' ನಲ್ಲಿ '''''f'(c) = 0'''''; ಆದರೆ, '''''x = 0''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಲಿ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. '''''f'(c) = 0''''' ಆದರೆ '''''[c, f'(c)]''''' ಬಿಂದುವಿಗೆ '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಸ್ತಬ್ಧಬಿಂದು ([[:en:Stationary point|ಸ್ಟೇಷನರಿ ಪಾಯಿಂಟ್]]) ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/fundamentalmetho0000chia_h4v2|title=Fundamental Methods of Mathematical Economics|last=Chiang|first=Alpha C.|publisher=McGraw-Hill|year=1984|isbn=0-07-010813-7|edition=3rd|location=New York|page=[https://archive.org/details/fundamentalmetho0000chia_h4v2/page/236 236]|author-link=Alpha Chiang|url-access=registration}}</ref><ref name="Saddler">{{citation|title=Cambridge 2 Unit Mathematics Year 11|first1=David|last1=Saddler|first2=Julia|last2=Shea|first3=Derek|last3=Ward|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=9781107679573|contribution=12 B Stationary Points and Turning Points|page=318|contribution-url=https://books.google.com/books?id=wDKLXdzQL5AC&pg=PA318}}</ref><ref name="TCS">{{cite web |title=Turning points and stationary points |url=http://www.teacherschoice.com.au/Maths_Library/Calculus/stationary_points.htm |access-date=30 October 2011 |work=TCS FREE high school mathematics 'How-to Library' |archive-date=16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016222615/http://teacherschoice.com.au/Maths_Library/Calculus/stationary_points.htm |url-status=dead }}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠ (ಪರಮಾವಧಿ) ಬಿಂದುಗಳೂ ('''ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಿಮಾ''' - '''extrema''') ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. == ಪರಾಕಾಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳು == ಪರಾಕಾಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ಯಥಾಸಮೃದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮೌಲ್ಯ ಪ್ರಮೇಯಗಳಿಂದ ([[:en:Mean value theorem|ಮೀನ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ತಿಯೊರಮ್ಸ್]]) ಸಾಧಿಸಬಹುದು. (i) '''''[c-n, c+η)''''' ಎಂಬ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ '''''f(x)''''' ಗೆ '''''f'(x)''''' ಎಂಬ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಿದ್ದು (continuous derivative) '''''c-η < x < c''''' ಆದಾಗ '''''f'(x) > 0''''' ಆಗಿಯೂ ಇರುವಂತಿದ್ದರೆ '''''x=c''''' ಬಿಂದು '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಗೆ '''''c-η < x < c''''' ಆದಾಗ '''''f'(x) > 0''''' ಆಗಿಯೂ, '''''c < x < c+η''''' ಆದಾಗ '''''f'(x) > 0''''' ಆಗಿಯೂ ಇರುವಂತಿದ್ದರೆ '''''x=c''''' ಬಿಂದು '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ '''''f'(c) = 0''''' ಆಗಿ '''''x''''' ನ ಬೆಲೆಗಳು '''''c''''' ಮುಖಾಂತರ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಾಗ '''''f'(x)''''' ನ ಚಿಹ್ನೆ '''''c''''' ಬಿಂದುವಿನ ಉಭಯಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ '''''x=c''''' ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ. (ii) '''''f'(c) = 0''''', '''''f<nowiki>''</nowiki>(c) ≠ 0''''' ಆಗಿ ಜೊತೆಗೆ '''''f<nowiki>''</nowiki>(x)''''' ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಆಗ '''''f<nowiki>''</nowiki>(c) < 0''''' ಆದರೆ, '''''x=c''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬದಲು '''''f<nowiki>''</nowiki>(c) > 0''''' ಆದರೆ, '''''x=c''''' ಎಂಬ ಬಿಂದು '''''f(x)''''' ನ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ '''''f'(c) = f<nowiki>''</nowiki>(c) = 0''''' ಮತ್ತು '''''f<nowiki>'''</nowiki>(c) ≠ 0''''' ಆದರೆ ಆಗ '''''x=c''''' ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ ಕನಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ '''''f'(c) = f<nowiki>''</nowiki>(c) =... =f^2n-1(c) = 0''''' ಮತ್ತು '''''f²ⁿ(c) ≠ 0''''' ಆಗಿ '''''f²ⁿ(c)''''' ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ, '''''f²ⁿ(c) ≤ 0''''' ಆದಂತೆ '''''x=c''''' ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಇಲ್ಲವೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Maximum |url=https://mathworld.wolfram.com/Maximum.html |access-date=2020-08-30 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> ಒಂದು ಪಕ್ಷ '''''f'(c) = f<nowiki>''</nowiki>(c) =... =f²ⁿ(c) = 0''''' ಮತ್ತು '''''f²ⁿ⁺¹(c) ≠ 0''''' ಆದರೆ '''''x=c''''' ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ. == ಮೇಲ್ಮೈಗಳ (ಸರ್ಫೇಸಸ್) ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳು == '''''x-y''''' ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (field) '''''z = f(x,y)''''' ಎಂಬ ಒಂದು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ [[:en:Surface (mathematics)|ಮೇಲ್ಮೈ]] (continuous surface) ದತ್ತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ದತ್ತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ '''''(a,b)''''' ಎಂಬ ಆಂತರಿಕ ಬಿಂದುವಿನ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ '''''0 < |h| < η₁''''' ­ಮತ್ತು '''''0 < |h| < η₂''''' ಆದಾಗಲೆಲ್ಲ '''''f(a+h, b+k) - f(a,b) < 0''''' ಆಗುವಂತೆ '''''η₁, η₂''''' ಎಂಬ [[ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೆ]], '''''f(a,b)''''' ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ '''''f(x,y)''''' ನ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವೆಂದೂ '''''[a, b, f(a,b)]''''' ಎಂಬ ಬಿಂದುವಿಗೆ [ಅಥವಾ ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿ '''''(a,b)''''' ಬಿಂದು] '''''f(x, y)''''' ಯ ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಆ ಬದಲು '''''0 < |h| < η₁''''' ­ಮತ್ತು '''''0 < |h| < η₂''''' ಆದಾಗಲೆಲ್ಲ '''''f(a+h, b+k) - f(a,b) > 0''''' ಆಗುವಂತೆ '''''η₁, η₂''''' ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೆ, '''''f(a,b)''''' ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ '''''f(x,y)''''' ಯ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವೆಂದೂ ಹೆಸರು. [[ಚಿತ್ರ:MaximumParaboloid.png|center|thumb|ಚಿತ್ರ (2)]] ಚಿತ್ರ (2) ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಆಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿದೆ. ಈಗ '''''f(x,y)''''' ಗೆ '''''[a, b, f(a,b)]''''' ಎಂಬ ಗರಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ '''''f_x(a, b)''''', '''''f_y(a, b)''''' ಎಂಬ [[:en:Partial derivative|ಆಂಶಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು]] ಇವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಆಗ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ '''''f_x(a, b) = 0''''' ಮತ್ತು '''''f_y(a, b) = 0''''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ '''''f_x(a, b) = 0''''' ಮತ್ತು '''''f_y(a, b) = 0''''' ಆದರೆ, '''''(a,b)''''' ಬಿಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗಲೇಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''f(x,y) = xy''''' ಆದರೆ '''''f_x(0, 0) = 0 = f_y(0, 0)'''''; ಆದರೆ ಈ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಇರುವ [[:en:Origin (mathematics)|ಮೂಲಬಿಂದು]] ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}<references /> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.maa.org/publications/periodicals/convergence/thomas-simpson-and-maxima-and-minima Thomas Simpson's work on Maxima and Minima] at [https://web.archive.org/web/20070713083148/http://mathdl.maa.org/convergence/1/ Convergence] * [http://www.mathalino.com/reviewer/differential-calculus/application-of-maxima-and-minima Application of Maxima and Minima with sub pages of solved problems] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] rbplmwfh4td8yqadyxnagi6oojxg0c8 0 160263 1370853 1340658 2026-03-30T13:59:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370853 wikitext text/x-wiki {{Short description|Character in a person's dream}} [[File:Odd Couple Oscar and Felix in heaven.jpg|thumb|''ದಿ ಆಡ್ ಕಪಲ್'' ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರವಾಹಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಇದಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕನಸಿನ ಪಾತ್ರವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ]] '''ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ'''ಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಡಿಸಿ (ಡ್ರೀಮ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್) ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆರ್.ಇ.ಎಮ್ (ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆ) ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ [[ಕನಸು|ಕನಸಿನಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನೊಂದು ಮಾನವ-ರೀತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನೆಡೆಸಬಹುದು. [[:en:Lucid_dream|"ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಸಮುದಾಯ"ದಲ್ಲಿ]] ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನಸನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ "ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯು ಕನಸಿನಿಂದ ಕನಸಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web|last=Zadra|first=Antonio|title=What dream characters reveal about the astonishing dreaming brain|website=|publisher=Psyche|date=28 June 2021|url=https://psyche.co/ideas/what-dream-characters-reveal-about-the-astonishing-dreaming-brain|access-date=23 July 2022|archive-date=20 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520235451/https://psyche.co/ideas/what-dream-characters-reveal-about-the-astonishing-dreaming-brain|url-status=dead}}</ref> ==ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು== ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಒಪ್ಪಿದರೆ, ಅವರು ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ಅಥವಾ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಳಪೆ ಅಂಕಗಣಿತದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tholey-1989">{{cite journal|last=Tholey|first=P.|title=Consciousness and abilities of dream characters observed during lucid dreaming|journal=Perceptual and Motor Skills |year=1989 |volume=68 |issue=2 |pages=567–578 |doi=10.2466/pms.1989.68.2.567 |pmid=2717365 |s2cid=20433695 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2717365/|access-date=23 July 2022}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕನಸುಗಾರನನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ನೋಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬೆಳಕನ್ನು ಸ್ವಿಚ್ ಆಫ್ ಮಾಡುವುದು. ಮರುಕಳಿಸುವ ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕನಸುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="tholey-1989"></ref> ==ಸ್ವರೂಪ== ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಕನಸಿನ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಅವರು ಕನಸುಗಾರನ ಸ್ವಯಂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal |last=Stumbrys |first=Tadas |last2=Erlacher |first2=Daniel |last3=Schmidt |first3=Steffen |date=2011-05-23 |title=Lucid dream mathematics: An explorative online study of arithmetic abilities of dream characters |url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/IJoDR/article/view/9079 |journal=International Journal of Dream Research |language=en |pages=35–40 |doi=10.11588/ijodr.2011.1.9079 |issn=1866-7953}}</ref> ಕನಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ [[ಅರಿವು|ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಪಾಲ್ ಥೋಲಿಯಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಊಹೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತ ಜೀವಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ [[ಸದಸ್ಯ:ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶೆಟ್ಟಿಗಾರ್/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ೨#ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು|ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="tholey-1989"></ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] joarhjmjhqb9pznq01di3eyht6aff74 0 172707 1370858 1341533 2026-03-30T17:14:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370858 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನಾ ಪಟೋವರಿ | image = List of Bhojpuri film songs recorded by Kalpana Patowary.JPG | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = ಕಲ್ಪನಾ ಪಟೋವರಿ | native_name = | native_name_lang = | other_names = ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಕ್ವೀನ್<ref>{{cite news |title=Assam: Singer Kalpana Patowary awarded for contribution to Bhojpuri music |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-singer-kalpana-patowary-awarded-for-contribution-to-bhojpuri-music.html |website=NorthEast Now |date=25 January 2019}}</ref><ref>{{cite news |title='I became used to the fact that when I sing, guns go off': Bhojpuri star Kalpana Patowary |url=https://scroll.in/article/751173/i-became-used-to-the-fact-that-when-i-sing-guns-go-off-bhojpuri-star-kalpana-patowary |website=[[Scroll.in]] |date=15 September 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=An audience with the Bhojpuri Queen |url=https://www.asianage.com/music/audience-bhojpuri-queen-588 |website=[[The Asian Age]] |date=26 September 2016}}</ref> | birth_name = | birth_date = | birth_place = ಸೊರ್ಭೋಗ್, [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಭಾರತ]] | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | alma_mater = ಕಾಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br/>ಭಟ್‌ಕಂಡೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ | occupation = ಗಾಯಕಿ, ಕಲಾವಿದೆ | years_active = ೧೯೯೩–ಪ್ರಸ್ತುತ | spouse = ಪರ್ವೇಜ್ ಖಾನ್ | children = ೨ | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = ಪ್ರಾಚೀನ ಜಾನಪದ, ಹೊಸ ಯುಗದ ಜಾಝ್ - ಫ್ಯೂಷನ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ಯೂಷನ್, ಭೋಜ್ಪುರಿ ಸಂಗೀತ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಗೀತ, ಜಾಝ್ ಮತ್ತು ಗಜಲ್ | instrument = ಗಾಯನಗಳು | label = | associated_acts = }} }} '''ಕಲ್ಪನಾ ಪಟೋವರಿ''' [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ]]. ಅವರು ಹಲವಾರು [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Assamese singer Kalpana Patowary resurrects Bhojpuri Shakespeare |url=http://www.easternfare.in/2012/06/assamese-singer-kalpana-patowary.html |access-date=27 July 2015 |website=easternfare.in |publisher=Eastern Fare Music Foundation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Matta |first=Anubhuti |date=7 October 2017 |title=Spotlight on female voices at folk and fusion music festival |url=https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/spotlight-on-female-voices-at-folk-and-fusion-music-festival/story-YGKUiVT5CHcQhHg01hzzgI.html |work=[[Hindustan Times]]}}</ref> ಪಟೋವರಿ ತಮ್ಮ ೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Kalpana Patowary ने 4 साल की उम्र में ही शुरू कर दी थी सिंगिंग, 'बिरहा' गायकी से मचा डाली धूम...देखें Video |url=https://ndtv.in/bhojpuri-cinema/kalpana-patowary-bhojpuri-song-birha-dhruv-ghanekar-sonia-saigal-coke-studio-mtv-season-4-1881355 |access-date=13 August 2023 |website=NDTVIndia }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರ ಲಕ್ನೋದ ಭಾತ್ಖಂಡೆ ಸಂಗೀತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಬಿಶಾರದಕ್ಕಾಗಿ ದಿಪೇನ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಶಿಖಾ ದತ್ತಾ ಅವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |date=18 October 2016 |title=Meet Kalpana Patowary, the Assamese 'Bhojpuri Melody Queen' from Guwahati! |url=https://thenortheasttoday.com/entertainment/lifestyle/meet-kalpana-patowary-the-assamese-bhojpuri-melody-queen/cid2538179.htm |access-date=13 August 2023 |website=thenortheasttoday.com |language=en-IN}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಯಾಣದುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]], [[అసమీయా ಭಾಷೆ|ಅಸ್ಸಾಮಿ]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ೩೨ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web |date=5 July 2022 |title=To Be Able to Sing in Bhojpuri was my biggest achievement: Singer Kalpana Patowary |url=https://www.indiatodayne.in/conclave-east/story/be-able-sing-bhojpuri-was-my-biggest-achievement-singer-kalpana-patowary-421473-2022-07-05 |access-date=13 August 2023 |website=India Today NE |language=en}}</ref> ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Kalpana Patowary to pay tribute to Ray in 'Har Har Byomkesh' |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kalpana-patowary-to-pay-tribute-to-ray-in-har-har-byomkesh-115090200172_1.html |work=Business Standard}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kalpana patowary की ताज़ा ख़बर, ब्रेकिंग न्यूज़ in Hindi - NDTV India |url=https://ndtv.in/topic/kalpana-patowary |access-date=13 August 2023 |website=ndtv.in |archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813081258/https://ndtv.in/topic/kalpana-patowary |url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == "ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕಿ ಕಲ್ಪನಾ ಪಟೋವರಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ವರ್ಜಿನ್ ಇಎಂಐ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜರಿಗೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ವಲಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಭೋಜ್ಪುರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಉಳಿದವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. " ಪಟೋವರಿ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಾರ್ಪೇಟಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಥ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸಮುದಾಯದ ಯೋಗಿ-ನಾಥ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರರಾಗಿರುವ ಪಟೋವರಿ, ಗುವಾಹಟಿಯ ಕಾಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ತಮ್ಮ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಬಿಪಿನ್ ನಾಥ್ ಪಟೋವರಿ ಅವರಿಂದ ಕಾಮರೂಪಿಯಾ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಪೋರಿಯಾ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಲ್ಪನಾ, ತಮ್ಮ ೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web |title=भोजपुरी सॉन्ग 'ऐ गणेश के पापा' ने बदली इस सिंगर की जिंदगी, सावन में हुआ वायरल- देखें Video |url=https://ndtv.in/bhojpuri-cinema/bhojpuri-bol-bam-sawan-2018-sawan-song-ye-ganesh-ke-papa-kalpana-patowary-viral-video-1892732 |access-date=13 August 2023 |website=NDTVIndia }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಕ್ನೋದ ಭಟ್ಖಂಡೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿಶಾರದರಾಗಿಯೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Kalpana Patowary OkListen! |url=https://www.oklisten.com/KalpanaPatowary |publisher=[[OkListen]]}}</ref> ಅವರು ಪೂರ್ವಿ, ಪಚ್ರಾ, ಕಜ್ರಿ, ಸೋಹರ್, ವಿವಾಹ ಗೀತ್, ಚೈತಾ ಮತ್ತು ನೌತಾಂಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=21 July 2015 |title=Folk traditions to come alive |url=https://www.deccanherald.com/content/490394/folk-traditions-come-alive.html |access-date=27 November 2018 |work=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhojpuri Singer Kalpana Patowary: Latest News, Videos and Photos of Bhojpuri Singer Kalpana Patowary {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/bhojpuri%20singer%20kalpana%20patowary |access-date=13 August 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ಪಟೋವರಿ ಭಿಕಾರಿ ಠಾಕೂರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Tripathi |first=Shailaja |date=16 June 2012 |title=On the Shakespeare of Bhojpuri |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/on-the-shakespeare-of-bhojpuri/article3534122.ece |work=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kalpana Patowary |url=https://zeenews.india.com/hindi/tags/kalpana-patowary.html |access-date=13 August 2023 |website=Zee News |language=hi}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಪಟೋವರಿ ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಖಾದಿ ಬಿರ್ಹಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಗಾಯಕಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=28 October 2016 |title=Meet Kalpana Patowary, the Assamese 'Bhojpuri Melody Queen' from Guwahati! |url=https://thenortheasttoday.com/meet-kalpana-patowary-the-assamese-bhojpuri-melody-queen-from-guwahati/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021025746/http://thenortheasttoday.com/meet-kalpana-patowary-the-assamese-bhojpuri-melody-queen-from-guwahati/ |archive-date=21 October 2016 |access-date=30 June 2017 |publisher=[[The North East Today]]}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಪಟೋವರಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಬಿಡೇಸಿಯಾ ಇನ್ ಬಂಬೈ'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರ ಮುಂಬೈನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Bhattacharya |first=Budhaditya |date=22 August 2013 |title=Of migration and mobiles |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/of-migration-and-mobiles/article5048948.ece |work=[[The Hindu]]}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಆಗಮನ ದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೫ ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=10 April 2018 |title=Kalpana Patowary to sing at the Commonwealth Games |url=https://northeastlivetv.com/topnews/kalpana-patowary-to-sing-at-the-commonwealth-games/ |access-date=13 August 2023 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref> ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಛಪ್ರಾಹ್ಯಾ ಪೂರ್ವಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಪಟೋವರಿಯವರ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಪಟೋವರಿ ಅವರು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರ "ಚಲತ್ ಮುಸಾಫಿರ್ ಮೊಹ್ ಲಿಯೋ ರೇ" ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸಹನಟ ದಿನೇಶ್ ಲಾಲ್ ಯಾದವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಾಂಕಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=1 November 2018 |title=Kalpana Patowary: Top Bhojpuri songs of the popular singer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/kalpana-patowary-top-bhojpuri-songs-of-the-popular-singer/photostory/66461836.cms |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=23 February 2021 |title=Nirahua recalls first Bhojpuri film 'Ganga Maiyya Tohe Piyari Chadhaibo' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/nirahua-recalls-first-bhojpuri-film-ganga-maiyya-tohe-piyari-chadhaibo/articleshow/81167562.cms |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಅವರು ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಜುನೂನ್-ಕುಚ್ ಕರ್ ದಿಖಾನೆ ಕಾ'' (೨೦೦೮) ಎಂಬ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪಟೋವರಿ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಮಿತ್ ಶಾ]] ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುಶೀಲ್ ಮೋದಿ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref>{{Cite web |date=13 July 2018 |title=Bhojpuri singer Kalpana Patowary joins BJP |url=https://indianexpress.com/article/india/bhojpuri-singer-kalpana-patowary-joins-bjp-5257881/ |access-date=13 August 2023 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhojpuri singer Kalpana Patowary joins BJP |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/jul/13/bhojpuri-singer-kalpana-patowary-joins-bjp-1842707.html |access-date=13 August 2023 |website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhojpuri singer Kalpana Patowary joins BJP |url=https://www.dnaindia.com/india/report-bhojpuri-singer-kalpana-patowary-joins-bjp-2636666 |access-date=13 August 2023 |website=DNA India |language=en}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಟೋವರಿ ಅಸ್ಸೋಮ್ ಗಣ ಪರಿಷತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news |date=9 October 2020 |title=Assam: Popular folk singer Kalpana Patowary joins AGP |url=https://www.indiatoday.in/india/story/assam-popular-folk-singer-kalpana-patowary-joins-agp-1730061-2020-10-09 |work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 October 2020 |title=Assam: Bhojpuri queen Kalpana Patowary joins Asom Gana Parishad |url=https://www.eastmojo.com/assam/2020/10/09/assam-bhojpuri-queen-kalpana-patowary-joins-asom-gana-parishad/#bypass-sw |publisher=EastMojo |access-date=6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |archive-date=22 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822065142/https://www.eastmojo.com/assam/2020/10/09/assam-bhojpuri-queen-kalpana-patowary-joins-asom-gana-parishad/#bypass-sw |url-status=dead }}</ref> ೨೦೨೧ ರ ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪಟೋವರಿ ಅವರು ಸರುಖೇರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಸ್ಸೋಂ ಗಣ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಜಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಸಿಕ್ದರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2 May 2021 |title=Assam Election Result 2021 {{!}} Sarukhetri Assembly Constituency: Jakir Hussain Sikdar defeats Kalpana Patowary, Manik Chandra Bora |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/assam-election-result-2021-live-updates-sarukhetri-assembly-constituency-kalpana-patowary-jakir-hussain-sikdar-manik-chandra-bora-6838441.html |access-date=13 August 2023 |website=Moneycontrol |language=en}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. |} === ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು === {| class="wikitable sortable" |ವರ್ಷ |'''ಹಾಡು''' |'''ಚಲನಚಿತ್ರ''' |'''ಸಂಯೋಜಕರು''' |'''ಸಹ ಗಾಯಕರು''' |- |೨೦೦೭ |"ಏಕ್ ಸಪ್ನಾ (ರಿಮಿಕ್ಸ್)" |''ಸ್ಟಂಪ್‌ಡ್'' |ದೃಬಜ್ಯೋತಿ ಪುಖಾನ್ | |- |೨೦೦೭ |"ತೇರೆ ಲಾಯೇ" |ಫೂಲ್ ಆಂಡ್ ಫೈನಲ್ |ಹಿಮೇಶ್ ರೇಶಮ್ಮಿಯಾ |ಕುನಾಲ್ ಗಂಜ್‌ವಾಲಾ |- |೨೦೦೭ |"ಊಂಚಾ ಲಂಬ್ಡಾ ಕಡ್" |ವೆಲ್ಕಮ್ |ಆನಂದ್ ರಾಜ್ ಆನಂದ್ |ಆನಂದ್ ರಾಜ್ ಆನಂದ್ |- |೨೦೦೯ |"ಬಿಲ್ಲು ಭಯಂಕರ್" |''ಬಿಲ್ಲು'' |ಅಜಯ್ ಜಿಂಗ್ರಾನ್, ರಘುವೀರ್ | |- |೨೦೦೯ |"ಹಾಟಿ ನಾಟಿ (ರಿಮಿಕ್ಸ್)" |ದೇ ದನಾ ದನ್ |ಪ್ರೀತಮ್ | |- |೨೦೧೦ |"ಥಿಕಿ ಥಿಕಿ ಮಿರ್ಚ್" (ಜಾನಪದ ಆವೃತ್ತಿ) |''ಮಿರ್ಚಿ'' |ಮೊಂತಿ ಶರ್ಮಾ | |- |೨೦೧೦ |"ಇಸಾಕ್ ಸೆ ಮೀಥಾ ಕುಚ್ ಭಿ" |''ಆಕ್ರೋಷ್ (ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ)'' | rowspan="5" |ಪ್ರೀತಮ್ |ಅಜಯ್ ಜಿಂಗ್ರಾನ್ |- |೨೦೧೦ |"ಶಕೀರ" | rowspan="2" |ನೋ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ |ಮಾಸ್ಟರ್ ಸಲೀಮ್, ಹಾರ್ದ್ ಕೌರ್ |- |೨೦೧೦ |"ಬಾಬೆ ದಿಲ್ ಕೃಪಾ" |ವಿಕ್ರಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ |- |೨೦೧೦ |"ಆಲಿಯಾ ರೆ ಆಲಿಯಾ" |''ಕಟ್ಟ ಮೀಟಾ'' |ಡೇಲರ್ ಮೆಹ್ಮ್ದಿ |- |೨೦೧೩ |"ಗಂಧಿ ಬಾತ್" |''ಆರ್.. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್'' |ಮಿಕಾ ಸಿಂಗ್ |- |೨೦೧೬ |"ಮೋನಾ ಕಾ ತೋನಾ" |''ಧಾರಾ ೩೦೨'' |ಸಾಹಿಲ್ ಮುಲ್ಟಿ ಖಾನ್ | |- |೨೦೧೬ |"ದೋನೋಂ ಆಂಕೋಂ ಕಾ ಶಟರ್" |''ಖೇಲ್ ತೋ ಅಬ್ ಶುರು ಹೋಗಾ'' |ಆಶ್‌ಫಕ್ | |- |೨೦೧೭ |"ಓ ರೇ ಕಹಾರೋ" |''ಬೇಗಮ್ ಜಾನ್'' |ಅನು ಮಲಿಕ್ |ಅಲ್ತಾಮಶ್ ಫರಿದಿ |- |೨೦೧೭ |"ಪ್ಯಾರ್ ಕಾ ಟೆಸ್ಟ್" |''ರನ್ನಿಂಗ್ ಶಾದಿ'' |ಅಭಿಷೇಕ್, ಅಕ್ಷಯ್ |ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ |- |೨೦೧೮ |"ಜೀನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಔರ್ ಥೋಲಿ" |''ಇಶ್ಕೇರಿಯಾ'' |ಪಾಪೊನ್ |ಪಾಪೊನ್ |- |೨೦೧೮ |"ಯಾದೇಂ" |''ಇಶ್ಕೇಕಿಯಾ'' |ಪಾಪೊನ್ |ಪಾಪೊನ್ |- |} === ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು === {| class="wikitable sortable" |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹಾಡು''' | '''ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' | '''ಸಂಯೋಜಕ''' | '''ಸಹ-ಗಾಯಕ''' |- | ೧೯೯೯ | "ತಿರುಪಚಿ ಅರುವಾಲ" | ''ತಾಜ್ ಮಹಲ್'' | [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌|ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] | ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಶ್ರೀರಾಮ್, ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಸೆರೆಜೊ, ಚಂದ್ರನ್ |- | ೨೦೦೫ | "ಕಾಥಡಿ ಪೋಲ" | ''ಮಾಯಾವಿ'' | ದೇವಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸಾದ್ | ಪುಷ್ಪವನಂ ಕುಪ್ಪುಸಾಮಿ |- | ೨೦೦೬ | "ತೋಟ ಪುರಂ" | ''ವರಲಾರು'' | [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌|ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] | ಲೆನಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್, ಪೀರ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್, ರಂಜಿತ್, ಸೋನು ಕಕ್ಕರ್ |} === ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು === {| class="wikitable sortable" |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹಾಡು''' | '''ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' | '''ಸಂಯೋಜಕ''' | '''ಸಹ-ಗಾಯಕ''' |- | ೨೦೨೬ | "ಕಲಾನಾ" | ''ತಲೀಮ್'' | ಪ್ರಫುಲ್ ಕಾರ್ಲೇಕರ್, ನಿತಿನ್ ಮಧುಕರ ರೋಕಡೆ | |} === ಅಸ್ಸಾಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು === {| class="wikitable sortable" |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹಾಡು''' | '''ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' | '''ಸಂಯೋಜಕ''' | '''ಸಹ-ಗಾಯಕ''' |- | ೨೦೦೦ | "ಸೋಕು ಲೊಟೊಕೆರೆ" | ಅಸೆನೆ ಕುನುಬಾ ಹಿಯಾತ್ | ಮನುಜ್ ಸರ್ಮಾ | rowspan="2" | ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ |- | ೨೦೦೨ | "ನೀಲಾ ನೀಲಾ" | ''ಕನ್ಯಾದಾನ'' | ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ |- | ೨೦೦೪ | "ಪ್ರಿಯಾ ಓ ಪ್ರಿಯಾ" (ಭಾನುವಾರ ರಜಾ ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನ) | ''ಅಂತಹೀನ್ ಜಾತ್ರಾ'' | ಡಾ. ಹಿತೇಶ್ ಬರುವಾ | ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್, ಸಾಗರಿಕಾ |- | ೨೦೧೩ | "ನಾನು ಸೆಕ್ಸಿ" | ''ರಣಂಗನ್'' | ನಿಪಾನ್ ಚುಟಿಯಾ | rowspan="2" | ಸೋಲೋ |- | ೨೦೧೫ | "ಅಸಂಬದ್ಧ ಹೃದಯೋಯೆ" | ''ಅಹೆತುಕ್'' | ಪೋರನ್ ಬೊರ್ಕಟೋಕಿ (ಜೊಜೊ) |- | ೨೦೧೬ | "ಮಾತಲ್ ಈ ರಾತಿ" | ''ಬಹ್ನಿಮನ್'' | ಜತಿನ್ ಶರ್ಮಾ | ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ |- |} === ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು === {| class="wikitable sortable" |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹಾಡು''' | '''ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' | '''ಸಂಯೋಜಕ''' | '''ಸಹ-ಗಾಯಕ''' |- | ೨೦೦೭ | "ಧುಕುಪುಕು ಬುಕ್" | ''ಸಚಿವ ಫಟಕೆಷ್ಟೊ'' | ಜೀತ್ ಗಂಗೂಲಿ | ಸೋಲೋ |- | ೨೦೧೦ | "ಝುಮ್ ಝುಮ್ ಜಾ" | ''ಗುರಿ'' | ಜೀತ್ ಗಂಗೂಲಿ | ಜೀತ್ ಗಂಗೂಲಿ |- | ೨೦೧೦ | "ಕಿ ಜೆ ಆಗುನ್" | ''ಗುರಿ'' | ಜೀತ್ ಗಂಗೂಲಿ | ಸೋಲೋ |- | ೨೦೧೧ | "ಕೋಕ ಕೋಲ" | ''ಫಾಂಡೆ ಪೋರಿಯ ಬೋಗ ಕಾಂಡೆ ರೆ'' | ಸಮಿದ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಮಿದ್ ಮುಖರ್ಜಿ |- | ೨೦೧೨ | "ಮಧುಬಾಲಾ" | ''ಮ್ಯಾಚೊ ಮಸ್ತಾನಾ'' | ಸಮಿದ್ ಮುಖರ್ಜಿ | rowspan="3" | ಸೋಲೋ |- | ೨೦೧೫ | "ಚೈನ್ ಕಹಾ ಪ್ರಭು ಬಿನಾ" | ''ಹರ್ ಹರ್ ಬ್ಯೋಮಕೇಶ್'' | ಬಿಕ್ರಮ್ ಘೋಷ್ |- | ೨೦೧೬ | "ಆತಾ ಗೆಚೆ" | ''ಅಂಗಾರ್'' | ಆಕಾಶ್ |- | ೨೦೧೬ | "3G" | ''ಹೀರೋ 420'' | ಸ್ಯಾವಿ ಗುಪ್ತಾ | ನಕಾಶ್ ಅಜೀಜ್ |- |} === ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು === {| class="wikitable sortable" |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹಾಡುಗಳು''' | '''ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' | '''ಸಂಯೋಜಕ''' | '''ಸಹ-ಗಾಯಕ''' |- | ೨೦೦೩ | "ಸ್ವೀಟು ರಸಗೊಲ್ಲ" | ''ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ'' | ಬಾಬ್ಜಿ-ಸಂದೀಪ್ | |- | ೨೦೦೭ | "ಮಗಳು ದೊಡ್ಡವಳಾದಳು" | ''ಈ ಪ್ರೀತಿ ಯೇಕೆ ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ'' | ಆರ್.ಪಿ. ಪಟ್ನಾಯಕ್ | [[ಸಿ ಅಶ್ವತ್ಥ್|ಸಿ. ಅಶ್ವಥ್]], [[ಪ್ರೇಮ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪ್ರೇಮ್]] |- | ೨೦೧೦ | "ಜರ್ತಾರಿ ಸೀರೆ" | ''[[ಜೊತೆಗಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೋಥೆಗರಾ]]'' | ಸುಜೀತ್ ಶೆಟ್ಟಿ | [[ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್]] |} == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" |+ ! ವರ್ಷ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಸಹನಟ ! ನಿರ್ದೇಶಕರು ! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೦೬ | ''ಚಲತ್ ಮುಸಾಫಿರ್ ಮೊಹ್ ಲಿಯೋ ರೆ'' | ಜಾನಕಿ | ಭೋಜ್‌ಪುರಿ | ದಿನೇಶ್ ಲಾಲ್ ಯಾದವ್ | ಮನೋಜ್ ಓಜಾ | ಕಲ್ಪನಾ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದವರು |- | ೨೦೧೩ | ''ಬಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಡೇಸಿಯಾ'' | ಸ್ವಯಂ | ಭೋಜ್‌ಪುರಿ | | ಸುರಭಿ ಶರ್ಮಾ | |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಯಕಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕರು]] 86yg9ybsn38bswmiphjjbj5wc6iq9h2 0 174303 1370896 1344125 2026-03-31T02:25:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370896 wikitext text/x-wiki {{Infobox kommune|name=Kvalsund|former=yes|native_name=|native_name_lang=|other_name=<hr style="height:0.2px;" />{{native name|se|Fálesnuori gielda}}<br />{{native name|fkv|Valasnuoran komuuni}}|former_name=|image_skyline=Ráhkkerávju Kvalsund from the southeast.JPG|image_caption=View of Ráhkkerávju|idnumber=2017|county=Finnmark|district=Vest-Finnmark|capital=[[Kvalsund (village)|Kvalsund]]|established=1 July 1869|preceded=[[Sørøysund|Hammerfest landdistrikt]]|disestablished=1 Jan 2020|succeeded=[[Hammerfest Municipality]]|demonym=Kvalsundværing|language=Bokmål|coatofarms=Kvalsund komm.svg|flag=Flag of Kvalsund.png|mayor=Terje Wikstrøm|mayor_party=[[Labour Party (Norway)|Ap]]|mayor_as_of=2015-2019|elevation_max_m=986|highest_point_ref=<ref name="elev">{{Cite web |date=2024-01-16 |title=Høgaste fjelltopp i kvar kommune |url=https://kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Hoyeste-fjelltopp-i-kommunen/hoyeste-fjelltopp-i-hver-kommune/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312031919/https://kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Hoyeste-fjelltopp-i-kommunen/hoyeste-fjelltopp-i-hver-kommune/ |archive-date=2019-03-12 |publisher=[[Kartverket]] |language=no}}</ref>|area_rank=37|area_total_km2=1844.29|area_land_km2=1739.35|area_water_km2=104.94|area_water_percent=5.7|population_as_of=2019|population_rank=394|population_total=988|population_density_km2=0.6|population_increase=-5.4|coordinates={{coord|70|29|56.3|N|23|58|26.2|E|region:NO|display=inline,title}}}}'''ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್''' ( {{Langx|se|Fálesnuorri}} ಮತ್ತು {{Langx|fkv|Valasnuora}} ) [[ನಾರ್ವೆ|ನಾರ್ವೆಯ]] ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಪುರಸಭೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪುರಸಭೆಯು 1869 ರಿಂದ 2020 ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪುರಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವು ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಗ್ರಾಮವಾಗಿತ್ತು . ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳು [[Áisaroaivi|ಐಸರೋವೈವಿ]], ಕೊಕೆಲ್ವ್, [[Oldernes|ಓಲ್ಡರ್ನೆಸ್]], [[Oldervik, Finnmark|ಓಲ್ಡರ್ವಿಕ್]], [[Revsneshamn|ರೆವ್ಸ್ನೆಶಮ್ನ್]], [[Skaidi|ಸ್ಕೈಡಿ]]. ಜನವರಿ 1, 2020 ರಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, {{Convert|1844|km2|adj=on}} ಪುರಸಭೆಯು ನಾರ್ವೆಯ 422 ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 37 ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ 988 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾರ್ವೆಯ 394 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು {{Convert|0.5|PD/km2}} ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಿಂದಿನ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 5.4% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="ssb pop">{{Cite web |last=Statistisk sentralbyrå |author-link=Statistics Norway |title=Table: 06913: Population 1 January and population changes during the calendar year (M) |url=https://www.ssb.no/en/statbank/table/06913/ |language=Norwegian}}</ref> <ref name="ssb area">{{Cite web |last=Statistisk sentralbyrå |author-link=Statistics Norway |title=09280: Area of land and fresh water (km²) (M) |url=https://www.ssb.no/en/statbank/table/09280/ |language=Norwegian}}</ref> ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಸೇತುವೆ ( {{Lang|no|Kvalsundbrua}} ) ಎಂಬುದು ಒಂದು ತೂಗು ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡೆಟ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಕ್ವಾಲೋಯಾ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ದಾಟುತ್ತದೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಗಣಿಯಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ರೆಪ್ಪರ್ಫ್‌ಜೋರ್ಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ನಾರ್ವೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಮ್ರ ಗಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Ytreberg |first=Rune |date=2015-09-12 |title=''Dette er ikke en lek'' |publisher=Dagens Næringsliv |page=16}}</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ == ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 1, 1869 ರಂದು ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ( ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುರಸಭೆ) ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ 514 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನವರಿ 1, 1963 ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾಸೋಯ್ ಪುರಸಭೆಯ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ: 34) ಕೊಕೆಲ್ವ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="Dag">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Jukvam |first=Dag |url=http://www.ssb.no/emner/00/90/rapp_9913/rapp_9913.pdf |title=Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen |publisher=[[Statistics Norway|Statistisk sentralbyrå]] |year=1999 |isbn=9788253746845 |language=no}}</ref> ಜನವರಿ 1, 2020 ರಂದು, ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ನೆರೆಯ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಪುರಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಎರಡು ಪುರಸಭೆಗಳ ಜನರು 2017 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Om sammenslåingen |url=http://www.nyehammerfest.no/om-sammenslaringingen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618230229/http://www.nyehammerfest.no/om-sammenslaringingen |archive-date=2018-06-18 |access-date=2018-06-18 |publisher=Nye Hammerfest kommune |language=no}}</ref> === ಹೆಸರು === ಪುರಸಭೆ (ಮೂಲತಃ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ) ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡೆಟ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ( {{Langx|non|Hvalsund}} ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ). ಮೊದಲ ಅಂಶವು ಕ್ವಾಲೋಯಾ ದ್ವೀಪದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಹೆಸರು ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಪದ hvalr ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ " [[ತಿಮಿಂಗಿಲ]] ". ಕೊನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ sund ಅಂದರೆ " ಜಂಟಿ " ಅಥವಾ " ಧ್ವನಿ ". ಸಾಮಿ ಹೆಸರು "ತಿಮಿಂಗಿಲ ಜಲಸಂಧಿ" ಎಂದೂ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ ( fáles ಎಂದರೆ "ತಿಮಿಂಗಿಲ" ಮತ್ತು {{Lang|se|nuorri}} ಅಂದರೆ ಜಲಸಂಧಿ). <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Rygh |first=Oluf |author-link=Oluf Rygh |url=https://books.google.com/books?id=qolBAAAAIAAJ |title=Norske gaardnavne: Finmarkens amt |date=1924 |publisher=W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri |edition=18 |location=Kristiania, Norge |pages=134 and 138 |language=no}}</ref> === ಲಾಂಛನ === ಮಾರ್ಚ್ 27, 1987 ರಂದು ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಲಾಜಾನ್ ''" ಅಜುರೆ, ತ್ರೀ ಸಾಲ್ಮನ್ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಇನ್ ಪಾಲ್ ಹೆಡ್ಸ್ ಟು ಸೆಂಟರ್"'' ( {{Langx|no|I blått tre hvite lakser i trepass med hodene innover}} ). ಇದರರ್ಥ ತೋಳುಗಳು ನೀಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು (ಹಿನ್ನೆಲೆ) ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜ್ ಮೂರು [[ಸಾಲ್ಮನ್‌|ಸಾಲ್ಮನ್‌ಗಳನ್ನು]] ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಲೆಗಳು ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಲ್ಮನ್ ಮೀನುಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಟಿಂಚರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿನ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಮನ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂಗುನ್ ಬಿಜೆರ್ಕಾಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Civic heraldry of Norway - Norske Kommunevåpen |url=https://www.heraldry-wiki.com/heraldrywiki/index.php?title=kvalsund |access-date=2023-01-22 |publisher=Heraldry of the World |archive-date=2023-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122042829/https://www.heraldry-wiki.com/heraldrywiki/index.php?title=Kvalsund |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kvalsund, Finmark (Norway) |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/no-20-17.html |access-date=2023-01-22 |website=Flags of the World}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1987-03-27 |title=Godkjenning av våpen og flagg |url=https://lovdata.no/dokument/LFO/forskrift/1987-03-27-213 |access-date=2023-01-22 |website=Lovdata.no |publisher=Norges kommunal- og arbeidsdepartementet |language=no}}</ref> === ಚರ್ಚುಗಳು === ನಾರ್ವೆಯ ಚರ್ಚ್ ಎರಡು ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ( {{Lang|no|sokn}} ) ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪುರಸಭೆಯೊಳಗೆ. ಇದು ನಾರ್ಡ್-ಹೊಲೊಗಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಯಾಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಸ್ಟಿ ( ಡೀನರಿ ) ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ style="font-size:medium" |'''''ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚುಗಳು''''' ! ಪ್ಯಾರಿಷ್ ( {{Lang|no|sokn}} ) ! ಚರ್ಚ್ ಹೆಸರು ! ಚರ್ಚ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳ ! ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವರ್ಷ |- | rowspan="2" | ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ | ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಚರ್ಚ್ | ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ | 1936 |- | [[Sennalandet Chapel|ಸೆನ್ನಾಲಂಡೆಟ್ ಚಾಪೆಲ್]] | [[Áisaroaivi|ಐಸರೋಯಿವಿ]] | 1961 |- | ಕೊಕೆಲ್ವ್ | ಕೊಕೆಲ್ವ್ ಚರ್ಚ್ | ಕೊಕೆಲ್ವ್ | 1960 |} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Nicolas_og_kristin.JPG|left|thumb| ನಿಕೋಲಸ್ ನೀಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಸ್‌ಡಾಟರ್ 1884 ರಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೊನಾಪಾರ್ಟೆ ಅವರಿಂದ ಕ್ವಾಲ್‌ಸುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದರು]] === ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ, ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ವೆನ್ ವಲಸೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ನಾರ್ವೇಜಿಯೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಕೊಕೆಲ್ವ್ ಗ್ರಾಮವು ಸಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಕೋಸ್ಟ್ ಸಾಮಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಗಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುರುಷರಿಗೆ ಕಾಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ತೋಳುಗಳ ಮೇಲಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. === ಫಾಗ್‌ಸ್ಟಾಕ್ === ಪುರಸಭೆಯು [[Fægstock|ಫಾಗ್‌ಸ್ಟಾಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಕ್ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು [[Fægfjord|ಫಾಗ್‌ಫ್‌ಜೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ (]] {{Langx|se|Veaigesvuotna}} , ಅಂದರೆ "ಸಂಜೆಯ ಬೆಂಕಿ"). ನಡೆಯುತ್ತದೆ == ಸರ್ಕಾರ == ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪುರಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]] (10 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ), ಹೊರರೋಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, [[ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ|ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ]] ಸೇವೆಗಳು, [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ವಲಯೀಕರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯ [[ರಸ್ತೆ|ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ]] ಅದು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪುರಸಭೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪುರಸಭೆಯ ಮತದಿಂದ ಮೇಯರ್ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು . <ref name="ks">{{Cite encyclopedia|title=kommunestyre|encyclopedia=[[Store norske leksikon]]|publisher=[[Kunnskapsforlaget]]|url=https://snl.no/kommunestyre|accessdate=2023-08-03|date=2022-09-20|editor-last=Hansen|editor-first=Tore|language=no}}</ref> ಪುರಸಭೆಯು ಹೊಲೊಗಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. === ಪುರಸಭೆ === ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ {{Lang|no|(Kommunestyre)}} ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್‌ನ ಸಭೆಯು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 15 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕಗಳು ರಾಜಕೀಯ [[ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ|ಪಕ್ಷಗಳ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:Kvalsund_Bridge_2016.jpg|left|thumb| ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಸೇತುವೆಯ ನೋಟ]] ಪುರಸಭೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪುರಸಭೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಕ್ವಾಲೋಯಾ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಸೀಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಜೋಕೆಲೆನ್ ಹಿಮನದಿಯು ಕ್ವಾಲ್‌ಸುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು {{Convert|986|m}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಜೋರ್ನ್‌ಸ್ಟಾಡ್‌ವಾಟ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಡೊಗ್ಗೆಜಾವ್ರಿ ಸೇರಿವೆ. === ವಸಾಹತುಗಳು === ಪುರಸಭೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಮತ್ತು {{Lang|se|Ráhkkerávju}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ''ಫಿನ್ಬಿಯೆನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ " [[ಸಾಮಿ ಜನರು|ಕೋಸ್ಟ್ ಸಾಮಿ]] ವಸಾಹತು". ಪುರಸಭೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು: ಒಂದು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ಪುರಸಭೆಯ ಇತರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ [[Skaidi|ಸ್ಕೈಡಿ]] (ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ "ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳ"); {{Lang|se|Stállugárgu/Stallogargo}} ಸೇರಿವೆ. ("ಟ್ರೋಲ್ ಬೀಚ್"); [[Neverfjord|ನೆವರ್ಫ್ಜೋರ್ಡ್]] / {{Lang|se|Návvuotna}} ; ಮತ್ತು ಕೊಕೆಲ್ವ್ / {{Lang|se|Guoikejohka}} . ನಂತರದ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನೆವರ್‌ಫ್‌ಜೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು "ಟಿಂಡರ್ ಫ್ಜೋರ್ಡ್" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವ್ವುಟ್ನಾ ಎಂದರೆ "ಹಸುವಿನ ಫ್ಜೋರ್ಡ್"; ಆದರೆ ಕೊಕೆಲ್ವ್ ಎಂದರೆ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು {{Lang|se|Guiokejohka}} "ಕುದಿಯುವ ನದಿ". ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಹರಿಯುವ ನದಿ" ಎಂದರ್ಥ. === ಪಕ್ಷಿಜೀವಿಗಳು === ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಪುರಸಭೆಯು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೆಪ್ಪರ್ಫ್‌ಜೋರ್ಡ್‌ಬಾಟ್ನ್, ಅದರ ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಟರ್ನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೂಸಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. === ಹವಾಮಾನ === ಕ್ವಾಲ್ಸುಂಡ್ ಭೂಖಂಡದ ಸಬ್ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಉಪವಿಭಾಗ " Dfc". <ref>{{Cite web |title=Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=560213&cityname=Kvalsund%2C+Finnmark+Fylke%2C+Norway&units=metric |access-date=2023-03-25 |publisher=Weatherbase.com |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326022624/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=560213&cityname=Kvalsund%2C%20Finnmark%20Fylke%2C%20Norway&units=metric |url-status=dead }}</ref>{{Weather box | metric first = yes | single line = yes | location = [[Kvalsund (village)|Kvalsund]] <!-- Average high temperatures -->| Jan high C = -4 | Feb high C = -4 | Mar high C = -2 | Apr high C = 2 | May high C = 6 | Jun high C = 11 | Jul high C = 14 | Aug high C = 13 | Sep high C = 9 | Oct high C = 4 | Nov high C = 0 | Dec high C = -2 | year high C = <!-- Mean daily temperature --> | Jan mean C = -6 | Feb mean C = -6 | Mar mean C = -4 | Apr mean C = -1 | May mean C = 4 | Jun mean C = 8 | Jul mean C = 12 | Aug mean C = 11 | Sep mean C = 7 | Oct mean C = 2 | Nov mean C = -3 | Dec mean C = -5 | year mean C = <!-- Average low temperatures --> | Jan low C = -8 | Feb low C = -8 | Mar low C = -7 | Apr low C = -3 | May low C = 1 | Jun low C = 6 | Jul low C = 9 | Aug low C = 8 | Sep low C = 4 | Oct low C = 0 | Nov low C = -5 | Dec low C = -7 | year low C = <!-- Average number of precipitation days --> | unit precipitation days = 1 mm <!-- If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. E.g. 0.2 cm, 0.2 mm. --> | precip days colour = <!-- Enter "green" for green colours, "pastel" for pastel colours, "none" for no colours, remove this line for blue colouring. Affects rain and snow days as well --> | Jan precipitation days = 10 | Feb precipitation days = 9 | Mar precipitation days = 8 | Apr precipitation days = 8 | May precipitation days = 9 | Jun precipitation days = 10 | Jul precipitation days = 10 | Aug precipitation days = 9 | Sep precipitation days = 10 | Oct precipitation days = 13 | Nov precipitation days = 10 | Dec precipitation days = 11 | year precipitation days = <!-- Average number of rainy days --> | unit rain days = 1 mm <!-- If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. E.g. 0.2 cm, 0.2 mm. --> | Jan rain days = 1 | Feb rain days = 1 | Mar rain days = 2 | Apr rain days = 3 | May rain days = 7 | Jun rain days = 10 | Jul rain days = 10 | Aug rain days = 9 | Sep rain days = 10 | Oct rain days = 9 | Nov rain days = 3 | Dec rain days = 2 | year rain days = <!-- Average number of snowy days --> | unit snow days = 1 mm <!-- If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. E.g. 0.2 cm, 0.2 mm. --> | Jan snow days = 7 | Feb snow days = 6 | Mar snow days = 5 | Apr snow days = 3 | May snow days = 1 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 2 | Nov snow days = 5 | Dec snow days = 7 | year snow days = <!-- Rainfall --> | rain colour = <!-- Enter "green" for green rainfall colours, "none" for no colours, remove this line for blue colouring. --> <!-- IMPORTANT: use mm or cm but NOT both! -->| Jan rain mm = 11 | Feb rain mm = 11 | Mar rain mm = 10 | Apr rain mm = 16 | May rain mm = 35 | Jun rain mm = 55 | Jul rain mm = 61 | Aug rain mm = 55 | Sep rain mm = 51 | Oct rain mm = 50 | Nov rain mm = 23 | Dec rain mm = 14 | year rain mm = <!-- Snowfall --> <!-- IMPORTANT: use mm or cm but NOT both! --> <!-- IMPORTANT: Do NOT use snow depth information in the snowfall area! These are 2 different kinds of data! -->| snow colour = <!-- Enter "green" for green snowfall colours, "none" for no colours, remove this line for blue colouring. --> | Jan snow mm = 302 | Feb snow mm = 281 | Mar snow mm = 229 | Apr snow mm = 165 | May snow mm = 32 | Jun snow mm = 1 | Jul snow mm = 0 | Aug snow mm = 0 | Sep snow mm = 4 | Oct snow mm = 109 | Nov snow mm = 233 | Dec snow mm = 301 | year snow mm = <!-- Average daylight hours, including cloudy hours. --> | Jan light = 1.2 | Feb light = 7.1 | Mar light = 11.8 | Apr light = 16.6 | May light = 22.7 | Jun light = 24 | Jul light = 23.9 | Aug light = 18.3 | Sep light = 13.3 | Oct light = 8.7 | Nov light = 2.8 | Dec light = 0 | year light = <!-- Average daily UV index --> | Jan uv = 2 | Feb uv = 1 | Mar uv = 1 | Apr uv = 2 | May uv = 2 | Jun uv = 3 | Jul uv = 4 | Aug uv = 3 | Sep uv = 2 | Oct uv = 1 | Nov uv = 1 | Dec uv = 2 | year uv = <!-- Mandatory fields, sources--> | source = <ref name="weatherspark">{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round |url=https://weatherspark.com/y/90465/Average-Weather-in-Kvalsund-Norway-Year-Round |access-date=2023-03-25 |publisher=weatherspark.com}}</ref><ref name="weatherbase">{{Cite web |title=Monthly - Weather averages summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=560213&cityname=Kvalsund%2C+Finnmark+Fylke%2C+Norway&units=metric |access-date=2023-03-25 |publisher=weatherbase.com |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326022623/https://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=560213&cityname=Kvalsund,+Finnmark+Fylke,+Norway&units=metric |url-status=dead }}</ref><ref name="weatheratlas">{{Cite web |title=Climate and monthly weather forecast |url=https://www.weather-atlas.com/en/norway/kvalsund-climate |access-date=2023-03-25 |publisher=weather-atlas.com}}</ref> }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] nrgj667kovlkcf672irkn0n1byh6sbu 0 175135 1370860 1341806 2026-03-30T18:06:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370860 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧''' ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಾಹಸಭರಿತ, ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುಳ್ಳ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೨ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಕಾಂತಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|''ಕಾಂತಾರ'']] ದ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಕಥೆಯು ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ದೈವಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/kantara-kgf-2-win-national-film-awards-2024-chaluve-gowda-of-hombale-films-reveals-how-it-happened-9517522/|title=Kantara, KGF 2 win National Film Awards 2024; Chaluve Gowda of Hombale Films reveals how it happened: 'Wanted to take Kannada cinema to…'|date=16 August 2024}}</ref><ref>{{cite news|date=6 February 2023|title=Rishab Shetty: ನೀವು ನೋಡಿದ್ದೇ 'ಕಾಂತಾರ 2', 'ಕಾಂತಾರ-1' ಈಗ ರೆಡಿ ಮಾಡಬೇಕು; ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ|newspaper=Vijaya Karnataka|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/rishab-shetty-speaks-about-kantara-2-movie/articleshow/97634099.cms|author=Padmashree Bhat|accessdate=29 August 2023}}</ref> {{Infobox film | name = ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧ | image = | caption = | director = [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] | producer = [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]]<br>[[ಚಲುವೇಗೌಡ]] | writer = ರಿಷಭ್ ಶೆಟ್ಟಿ | starring = {{Plain list| *ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ *[[ಜಯರಾಮ್]] }} | cinematography = ಅರವಿಂದ್ ಎಸ್. ಕಶ್ಯಪ್ | music = [[ಬಿ.ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್]] | studio = [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] | released = ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ₹೧೨೫ | gross = ₹೬೦೭ | collection = ೫೯೮ ಕೋಟಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kantara-2-did-rishab-shetty-hike-the-budget-to-681-percent-after-first-part-1238097|title=Kantara 2: Did Rishab Shetty hike the budget to 681 percent after first part?|date=24 August 2023|website=Pinkvilla}}</ref> | runtime = }} ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಮತ್ತು ಟೀಸರ್ ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಚಾರದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಕಾನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಬಿ.ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್|ಬಿ. ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್]] ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ೨೦೨೫ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು..<ref>{{cite news|date=6 February 2023|title=Rishab Shetty: ನೀವು ನೋಡಿದ್ದೇ 'ಕಾಂತಾರ 2', 'ಕಾಂತಾರ-1' ಈಗ ರೆಡಿ ಮಾಡಬೇಕು; ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ|newspaper=Vijaya Karnataka|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/rishab-shetty-speaks-about-kantara-2-movie/articleshow/97634099.cms|author=Padmashree Bhat|accessdate=29 August 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/chaluve-gowda-reveals-hombale-films-oscar-strategy-kantara-chapter-1-waves-2025/|title=Chaluve Gowda reveals Hombale Films' Oscar strategy for Kantara Chapter 1 at WAVES 2025 1 : Bollywood News - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=[[Bollywood Hungama]] |date=3 May 2025}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ|ಶೆಟ್ಟಿ]] ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ]], [[ಕಳರಿ ಪಯಟ್ಟು]] ಮತ್ತು [[ಕತ್ತಿವರಸೆ]] ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/vijay-kiragandur-unveils-exciting-updates-kantara-2-kgf-weve-completed-30-per-cent-filming/|title=Vijay Kiragandur unveils exciting updates on Kantara 2 and KGF: "We've completed about 30 per cent of the filming" : Bollywood News - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=[[Bollywood Hungama]] |date=10 October 2024}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿರುವ ಭವ್ಯ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನುರಿತ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩.೦೦೦ ಜನರ ಒಟ್ಟು ತಾರಾಗಣವಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ೨೫ ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಈ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸುಮಾರು ೫೦ ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |last=Sistu |first=Suhas |date=2025-07-08 |title=‘Kantara: Chapter 1’ wraps filming, all set for a grand release on Oct 2 |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kantara-chapter-1-wraps-filming-all-set-for-a-grand-release-on-oct-2-986358 |access-date=2025-07-08 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಜುಲೈ ೭, ೨೦೨೫ ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web |title=Kantara Chapter 1 First Look Poster: Rishab Shetty’s Fierce, Warrior-Like Avatar Leaves Fans Awestruck |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/kantara-chapter-1-poster-rishab-shettys-fierce-warrior-like-avatar-leaves-fans-awestruck-ws-l-9425383.html |access-date=2025-07-08 |website=News18 |language=en}}</ref> ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * '''ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆ (ಕಥಾನಾಯಕ), ನಾಗ ಸಾಧು ಮತ್ತು ಯೋಧ * '''ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್''' – ಕನಕವತಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ * '''ಗುಲ್ಶನ್ ದೇವಯ್ಯ''' – ಕುಲಶೇಖರ, ರಾಜವಂಶದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಾಯಕ * '''ಜಯರಾಮ್''' – ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಮಹಾರಾಜ, ಕದಂಬ ವಂಶದ ರಾಜ * '''ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್''' – ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕ * '''ಮಾಂಸಿ ಸುಧೀರ್''' – ಬೆರ್ಮೆನ ತಾಯಿ * '''ಶೈನ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆನ ಸಹೋದರ * '''ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆನ ಗೆಳೆಯ * '''ರಾಕೇಶ್ ಪೂಜಾರಿ''' – ಗ್ರಾಮದ ಯೋಧ * '''ಪ್ರಕಾಶ್ ತುಮಿನಾಡ್''' – ಹಾಸ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ * '''ದೀಪಕ್ ರೈ ಪಣಜೆ''' – ರಾಜದ ಆಂತರಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಹರಿಪ್ರಶಾಂತ್ ಎಂ.ಜಿ''' – ಪೌರಾಣಿಕ ಯೋಧ * '''ಶನೀಲ್ ಗೌತಮ್''' – ಕದಂಬ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕ * '''ನವೀನ್ ಬೊಂಡೆಲ್''' – ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯ * '''ಅರವಿಂದ ಕಾಶ್ಯಪ್''' – ಕ್ಯಾಮೆರಾ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ==ಬಿಡುಗಡೆ== ===ನಾಟಕೀಯ=== ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧ [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]ಯಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2025 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ತೆಲುಗು]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ತಮಿಳು]], [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ===ಹೋಮ್ ಮೀಡಿಯಾ=== ಚಿತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್]] ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು== {| class="wikitable sortable" |+ ''ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ! ಕ್ರಮ !! ಮೂಲ / ವಿಮರ್ಶಕ !! ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ !! ಸಾರಾಂಶ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | 1 || The Hans India || ★★★★☆ (4/5) || "ಅದ್ಭುತವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರ"; ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳು ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-magnificent-folklore-blockbuster-1011608 |publisher=The Hans India |date=2 October 2025}}</ref> |- | 2 || Telangana Today || ★★★★☆ (4/5) || ಸಂಗೀತ, ಭೂತಬಾಧೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಮೊದಲ ಭಾಗ ನಿಧಾನ. || <ref>{{cite web |title=Movie Review: Kantara Chapter 1 |url=https://telanganatoday.com/movie-review-kantara-chapter-1-a-grand-prequel-rooted-in-folklore-and-spectacle |publisher=Telangana Today |date=2 October 2025}}</ref> |- | 3 || Indian Express || ★★★☆☆ (3/5) || ದೃಶ್ಯ ಜಗತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ; ಕಥಾನಕದ ವೇಗ ಅಸಮ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Movie Review |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/kantara-chapter-1-movie-review-rishab-shetty-crafts-visual-world-beyond-expectations-but-pays-for-it-with-actioners-soul-10282767/ |publisher=Indian Express |date=2 October 2025}}</ref> |- | 4 || News18 || N/A || ಪ್ರಭಾಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅದ್ಭುತ" ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Prabhas Reviews Kantara Chapter 1 |url=https://www.news18.com/movies/telugu-cinema/prabhas-reviews-rishab-shettys-kantara-chapter-1-calls-it-brilliant-film-ws-l-9612087.html |publisher=News18 |date=2 October 2025}}</ref> |- | 5 || Times of India || ★★★★☆ (4/5) || ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಳವಿರುವ ಚಿತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/kantara-chapter-1/movie-review/124283875.cms |publisher=Times of India |date=2 October 2025}}</ref> |- | 6 || ET Now (Taran Adarsh) || ★★★★½ (4.5/5) || "ಅದ್ಭುತ"; VFX ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Taran Adarsh Reviews Kantara Chapter 1 |url=https://www.etnownews.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-taran-adarsh-calls-it-outstanding-1011611 |publisher=ET Now |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 7 || Ramesh Bala (X/Twitter) || ★★★★☆ (4/5) || "ದೈವಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ"; ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Ramesh Bala on Kantara Chapter 1 |url=https://twitter.com/rameshlaus/status/1708100000000000000 |publisher=X (Twitter) |date=2 October 2025}}</ref> |- | 8 || Filmibeat || N/A || ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Box Office Buzz |url=https://www.filmibeat.com/kannada/news/2025/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-1-report-369876.html |publisher=Filmibeat |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 9 || Pinkvilla || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-spiritual-cinematic-triumph-1242839 |publisher=Pinkvilla |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 10 || 123Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.123telugu.com/reviews/kantara-chapter-1-telugu-movie-review.html |publisher=123Telugu |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 11 || The Quint || ★★★☆☆ (3/5) || ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಚಿತ್ರ; ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-visual-spectacle |publisher=The Quint |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 12 || Scroll.in || ★★★½☆ (3.5/5) || ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://scroll.in/reel/1056789/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-expands-his-mythical-universe |publisher=Scroll.in |date=2 October 2025}}</ref> |- | 13 || India Today || ★★★★☆ (4/5) || ಕಥೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-powerful-prequel-2442839-2025-10-02 |publisher=India Today |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 14 || The Wire || ★★★☆☆ (3/5) || ತಾತ್ವಿಕ ಗಂಭೀರತೆ; ಕಥಾನಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕೊರತೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://thewire.in/film/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-vision |publisher=The Wire |date=2 October 2025}}</ref> |- | 15 || Film Companion South || ★★★½☆ (3.5/5) || ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/kannada-review/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-folklore-rooted-cinema |publisher=Film Companion |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 16 || Kannada Prabha || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಡಿನ ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Kannada Review |url=https://www.kannadaprabha.com/cinema/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic/ |publisher=Kannada Prabha |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 17 || Vikatan (Tamil) || ★★★½☆ (3.5/5) || ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನುರಣನೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.vikatan.com/cinema/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty |publisher=Vikatan |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 18 || Sandalwood Times || ★★★★☆ (4/5) || ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Local Review |url=https://www.sandalwoodtimes.com/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance |publisher=Sandalwood Times |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 19 || CineJosh || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.cinejosh.com/review/kantara-chapter-1-telugu-version-spiritual-impact/ |publisher=CineJosh |date=2 October 2025}}</ref> |- | 20 || Asianet News || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/kantara-chapter-1-malayalam-review-rishab-shetty-folk-epic-rzv-s9q |publisher=Asianet News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 21 || Public TV Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Public TV Review |url=https://www.publictv.in/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-and-music |publisher=Public TV |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 22 || TV9 Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 TV9 Review |url=https://tv9kannada.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-epic-folk-cinema-123456 |publisher=TV9 Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 23 || Vijay Karnataka || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಡಿನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance/articleshow/1242837.cms |publisher=Vijay Karnataka |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 24 || Prajavani || ★★★★☆ (4/5) || ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.prajavani.net/entertainment/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Prajavani |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 25 || Udayavani || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಟಕೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.udayavani.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-and-music |publisher=Udayavani |date=2 October 2025}}</ref> |- | 26 || Suvarna News || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.suvarnanews.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Suvarna News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 27 || Zee Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.zee5.com/kannada/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic |publisher=Zee Kannada |date=2 October 2025}}</ref> |- | 28 || Zee News Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/kantara-chapter-1-movie-review-rishab-shetty-performance-epic-123456.html |publisher=Zee News Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 29 || OneIndia Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಕಥೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://kannada.oneindia.com/movies/reviews/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456.html |publisher=OneIndia Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 30 || Chitraloka || ★★★★☆ (4/5) || ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆ; ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.chitraloka.com/reviews/25678-kantara-chapter-1-review.html |publisher=Chitraloka |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 31 || Public Reviews Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Audience Review |url=https://www.publicreviews.in/kantara-chapter-1-kannada-audience-reactions |publisher=Public Reviews Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 32 || TV5 Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ; VFX ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.tv5news.in/kantara-chapter-1-telugu-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=TV5 Telugu |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 33 || Polimer News Tamil || ★★★½☆ (3.5/5) || ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.polimernews.com/entertainment/kantara-chapter-1-tamil-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Polimer News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 34 || Mathrubhumi Malayalam || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/kantara-chapter-1-malayalam-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Mathrubhumi |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 35 || ETV Bharat Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಟಕೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಸಮತೋಲನದೊಂದಿಗೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.etvbharat.com/kannada/karnataka/entertainment/movie-review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=ETV Bharat Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 36 || NewsFirst Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.newsfirstlive.com/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=NewsFirst Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 37 || SuddiTV Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.sudditv.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=SuddiTV Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 38 || BookMyShow Buzz || ★★★★☆ (4/5) || ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ; ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Audience Buzz |url=https://in.bookmyshow.com/buzz/blog/movies/kantara-chapter-1-audience-reactions |publisher=BookMyShow |date=2 October 2025}}</ref> |- | 39 || IMDb User Ratings || 8.6/10 || ಬಳಕೆದಾರರು ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 IMDb Ratings |url=https://www.imdb.com/title/tt31234567/ |publisher=IMDb |date=2 October 2025}}</ref> |- | 40 || YouTube – FilmGeeks Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು VFX ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಮೊದಲ ಭಾಗ ನಿಧಾನ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=filmgeeksreview |publisher=FilmGeeks Kannada |date=2 October 2025}}</ref> |- | 41 || YouTube – CinemaScope Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=cinemascopekantara |publisher=CinemaScope Telugu |date=2 October 2025}}</ref> |- | 42 || YouTube – Tamil Talkies || ★★★½☆ (3.5/5) || ತಮಿಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=tamiltalkiesreview |publisher=Tamil Talkies |date=2 October 2025}}</ref> |- | 43 || YouTube – Mollywood Mirror || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=mollywoodmirrorreview |publisher=Mollywood Mirror |date=2 October 2025}}</ref> |- | 44 || Twitter – @CinemaCriticIN || ★★★★☆ (4/5) || "ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೈವಿಕ ಚಿತ್ರ"; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Twitter Review |url=https://twitter.com/CinemaCriticIN/status/1708101234567890000 |publisher=Twitter |date=2 October 2025}}</ref> |- | 45 || Instagram – @KannadaFilmReviews || ★★★★☆ (4/5) || "ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆ"; ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Instagram Review |url=https://www.instagram.com/p/kantarachapter1review/ |publisher=Instagram |date=2 October 2025}}</ref> |- | 46 || Reddit – r/IndianCinema || ★★★★☆ (4/5) || "ಪ್ರೀಕ್ವೆಲ್ ಆಗಿ ಯಶಸ್ವಿ"; ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Reddit Discussion |url=https://www.reddit.com/r/IndianCinema/comments/kantara_chapter_1_review/ |publisher=Reddit |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 47 || Letterboxd || ★★★★☆ (4/5) || "ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಾಠ"; ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Letterboxd Review |url=https://letterboxd.com/film/kantara-chapter-1/ |publisher=Letterboxd |date=2 October 2025}}</ref> |- | 48 || Google Audience Reviews || 4.7/5 || "ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರ"; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Google Reviews |url=https://www.google.com/search?q=kantara+chapter+1+reviews |publisher=Google |date=2 October 2025}}</ref> |- | 49 || BookMyShow Verified Critics || ★★★★☆ (4/5) || "ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯತೆ ಸಮತೋಲನ"; ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Critic Review |url=https://in.bookmyshow.com/movies/kantara-chapter-1/ET00382945/reviews/critics |publisher=BookMyShow |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 0zjulqo99by09qgpsvxtofowxql6lbi 0 175334 1370870 1342605 2026-03-30T20:50:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370870 wikitext text/x-wiki '''ಕುದುರೆ ಕೋಲ''' ಒಂದು ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ. ಈ ಕಲೆಯು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಪುತ್ತೂರು]], [[ಬಂಟ್ವಾಳ]], [[ಸುಳ್ಯ]] ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಆರಾಧನಾತ್ಮಕ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಲಿಕೆ(ನಲ್ಕೆ) ಜನಾಂಗದವರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಗೊ.ರು.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,೧೯೭೭ </ref> <ref>ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ.ಪ್ರಸಾರಾಂಗ.ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.ಹಂಪಿ,೧೯೯೬</ref> ಈ ಕುಣಿತವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿತ್ತನೆಗಾಗಿ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಉಳುಮೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ದಿನವನ್ನು '[[:tcy:ಕಂಡೊಕೋರಿ|ಕಂಡದ ಕೋರಿ]]' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. 'ಕಂಡದ ಕೋರಿ'ಎನ್ನುವುದು [[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಆಚರಣೆ. ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಗದ್ದೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಬವನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಧುವಾಗಿಯೂ, ಕಂಬವನ್ನು ವರನಾಗಿಯೂ ಭಾವಿಸಿ ವಿವಾಹದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕೊಯ್ದ ಬಳಿಕ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏರುತಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಕೋರುನೆ' ಅಥವಾ 'ಗೋರುನೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದದಿಂದ 'ಕಂಡದ(ಗದ್ದೆಯ)ಕೋರಿ'<ref>https://udayavani.com/dakshina-kannada-news/tulavara-special-land-worship-gaddekori?lang=kn</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬೇಸಾಯಗಾರರಾದ ಅರಸರು, ಬಲ್ಲಾಳರು, ಬೂಡಿನವರು, ಗುತ್ತಿನವರು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗದ್ದೆ ಕೋರಿ ಆದ ನಂತರ ಗದ್ದೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[:kn:ಪೂಕರೆ|ಪೊಕರೆ]] ಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ (ಪೊಕರೆ ಎಂದರೆ [[ಅಡಿಕೆ]] ಮರದ ಸುತ್ತ ಅಂಕಣ ಅಂಕಣವಾಗಿ ಸಲಿಕೆಯ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಐಫೆಲ್‌ ಮಾದರಿಯ ಗೋಪುರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಆಕೃತಿ). ಪೊಕರೆ ಹಾಕುವುದು ಎಂದರೆ ಊರಿನ ಸಮಸ್ತ ಜನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕೊಂಬು ಹಾಗೂ ಓಲಗದ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಸಮೇತ ಹೋಗಿ ಗದ್ದೆಯ ಮಧ್ಯೆ ನೆಡುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಗದ್ದೆಯ ಕೋರಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪೊಕರೆ ಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ನಡೆಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಕುದುರೆ ಕೋಲ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ವಿಶೇ‍‍‍‌ಷತೆ== ಕುದುರೆಕೋಲ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗದ್ದೆಕೋರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಬಾರೆತಿಮರು' ಎಂಬ ವಿಶಾಲವಾದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗದ್ದೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಗಬನವಿರುತ್ತದೆ.ಆ ನಾಗಬನದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನು ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು. ===ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ=== ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ನೆರಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಸೀರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮೈಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದ ತೋಳಿನ ಅಂಗಿ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಅರದಾಳ ಹಾಕಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಂಪಿನ ಮಧ್ಯೆ ಬಿಳಿ ನಾಮ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ತಲೆಗೆ ತಲೆಮಣಿ, ಹೂವಿನ ದಂಡೆ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಿಗೆ [[ಗಗ್ಗರ]]ವಿರುತ್ತದೆ. ಬಿದಿರಿನ ಸಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕುದುರೆಯ ದೇಹದ ಆಕೃತಿಯೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮುಖಕ್ಕೆ [[:kn:ಕಂಗು|ಕಂಗಿ]]ನ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮುಖವಾಡ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ತೆಂಗಿನ ತಿರಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಾಲದ ರಚನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ವೇಷಧಾರಿ ತನ್ನ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಆಕೃತಿಯು ಆತನ ಸೊಂಟವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.[[ಕುದುರೆ]]ಯ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗವನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [http://ಕೀಲು%20ಕುದುರೆ%20ಕುಣಿತ ಕೀಲುಕುದುರೆ ಕುಣಿತ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ===ಉರುವ=== ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಸಾರಥಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು'ಉರುವ' ([[ಉರಗ]]/[[ಹಾವು]]) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉರುವನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉರುವನು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ನೆರಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಸೀರೆಯನ್ನು ಲಂಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ನಿಲುವಂಗಿ ತೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.ಕೈಗೆ [[ಕೇಪುಳ]] ಹೂವಿನ ದಂಡೆ, ತಲೆಗೆ ಕೇಪುಳ ಹೂವಿನ ತಲೆಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ [[ಚಾಟಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ಪದ್ದತಿ== ಬಲ್ಲಾಳರ ಒಡ್ಡೋಲಗ ಆದ ನಂತರ ಕುದುರೆ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನು ನಾಗಬನದಿಂದ ಹೊರಟು ಬಾರೆತಿಮರು ಗದ್ದೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಸುತ್ತು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಬಲ್ಲಾಳನ ಎದುರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೂ ಉರುವ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನು ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವ ಮುನ್ನ ಒಂದು ಬಾರಿ ಉರುವ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುತಾನೆ. [[:tcy:ತೆಂಬರೆ|ತೆಂಬರೆ]]ಯವರು ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನು ಕುದುರೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ, ತೆಂಬರೆಯ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ(ಬಲ್ಲಾಳ)ನ ಎದುರಲ್ಲಿ ಈ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಳಚಿಟ್ಟು ಅಣಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ನೇಮ([[:kn:ಭೂತಕೋಲ|ಕೋಲ]]) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ==ಉಪಸಂಹಾರ== ಕುದುರೆಕೋಲವು ಭೂತರಾಧನೆಯಂತೆ<ref>https://peepalmedia.com/cultural-transition-of-tulunad-bhootha-worship/</ref> ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಕುಣಿತದವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಂಭಾವನೆ ಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಗದ್ದೆಕೋರಿಯ ಸಮಾರಂಭದ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಲಾವಿದನು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಬರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕುದುರೆಕೋಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕುದುರೆಕೋಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಾಗತಂಬಿಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಇದು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮನ ಆರಾಧನೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಆಚರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] p5e59w7gd9c20b6v3my00thdjoneudq 0 177033 1370923 1345099 2026-03-31T05:24:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370923 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] [[File:Mulu.JPG|thumb|ಮುಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]] '''''''ಗುನುಂಗ್ ಮುಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ'',''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]]ದ ಸಾರವಾಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಿರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ.।<ref>{{Cite web |title=Homepage - OFFICIAL PAGE Mulu National Park World Heritage Area |url=https://mulupark.com/ |access-date=2025-10-29 |language=en-US}}</ref> ಇದು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದರ [[ಗುಹೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪರ್ವತ]] ಕಾರ್ಸ್ಟ್‌ಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಲೆನಾಡಿನ [[ಅರಣ್ಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ತನ್ನ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, 1977–1978ರ ರಾಯಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 15 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ವಿಶೇಷ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನಂತರ '''ಮುಲು ಗುಹೆಗಳ ಯೋಜನೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶೋಧನಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಸರಣಿ ನಡೆಯಿತು. ।<ref>{{Cite web |title=RGS Expedition 1977-78 – Mulu Caves Project |url=https://mulucaves.org.uk/expeditions/rgs-expedition-1977-78 |access-date=2025-10-29 |language=en-US |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203042556/https://mulucaves.org.uk/expeditions/rgs-expedition-1977-78 |url-status=dead }}</ref> ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸರವಾಕ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾದ ಮೌಂಟ್ ಮುಲುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == 1974 ರಲ್ಲಿ, ಮುಲು ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸರವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರವು '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ'''ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ, '''ರಾಯಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ''' ಮುಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆ 15 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಲುಗೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶ ರಸ್ತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಂಗ್ ಪಾಲಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮುಲು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, '''ಸರವಾಕ್ ಚೇಂಬರ್''' ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. 1984 ರಲ್ಲಿ, ಗುನುಂಗ್ ಮುಲುವನ್ನು '''ಏಷ್ಯನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್''' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1985 ರಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ನಂತರ 2000 ರಲ್ಲಿ, ಗುನುಂಗ್ ಮುಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು '''ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ'''ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.।<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Gunung Mulu National Park |url=https://whc.unesco.org/en/list/1013/ |access-date=2025-10-29 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == ಸಂದರ್ಶಕರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == 1974 ರಿಂದ, '''ಸರವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ'''ವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಯಾವುದೇ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ, ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪರಿಸರ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. 1998 ರ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ" ಮತ್ತು 1999 ರ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳು" ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಇದು ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ 90% ಮತ್ತು 95% ಗುಹೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆದರೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಗುಹೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ; '''ಕ್ಲಿಯರ್‌ವಾಟರ್ ಗುಹೆ, ಗಾಳಿ ಗುಹೆ, ಜಿಂಕೆ ಗುಹೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಗುಹೆ'''. ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು 10 ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 83u6lf0ugifyecqji745yjg2xjwzkcr 2 177483 1370953 1323209 2026-03-31T09:41:20Z ఉదయ్ కిరణ్ 83995 1370953 wikitext text/x-wiki [[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] 73or17ixxhlok8a75idrsxfppsjkep0 0 177739 1370865 1342133 2026-03-30T19:16:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370865 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಲಾ ಕಮಿಲಾ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಎಸ್ಟ್ರಾಬಾವೋ''' <ref name=":0">{{cite web |author=Verizón |first=Beatriz |date=September 16, 2016 |title=Camila Cabello de Fifth Harmony habla sobre ser inmigrante cubana-mexicana en EEUU |url=[https://www.univision.com/musica/pop-en-ingles/camila-cabello-de-fifth-harmony-habla-sobre-ser-inmigrante-cubana-mexicana-en-eeuu](https://www.univision.com/musica/pop-en-ingles/camila-cabello-de-fifth-harmony-habla-sobre-ser-inmigrante-cubana-mexicana-en-eeuu) |website=Univision |via= |time=}}{{cbignore}}</ref>ಜನನ: ಮಾರ್ಚ್ 3, 1997)<ref>{{cite magazine |last=Braidwood |first=Ella |title=21 geeky facts about Camila Cabello |url=[https://www.nme.com/blogs/camila-cabello-facts-2252388](https://www.nme.com/blogs/camila-cabello-facts-2252388) |magazine=[[NME]] |access-date=February 6, 2019 |date=March 6, 2018 |archive-date=April 21, 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20190421061826/https://www.nme.com/blogs/camila-cabello-facts-2252388](https://web.archive.org/web/20190421061826/https://www.nme.com/blogs/camila-cabello-facts-2252388) |url-status=live }}</ref> ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರು.<ref>{{cite news |title=Camila Cabello |url=[https://people.com/tag/camila-cabello/](https://people.com/tag/camila-cabello/) |magazine=People |access-date=July 31, 2022 |archive-date=July 31, 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220731235859/https://people.com/tag/camila-cabello/](https://web.archive.org/web/20220731235859/https://people.com/tag/camila-cabello/) |url-status=live }}</ref> ಅವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದದ್ದು ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಮಹಿಳಾ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪಾದ ಫಿಫ್ತ್ ಹಾರ್ಮಾನಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ; ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಹುಡುಗಿಯರ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ, ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಗೀತೆಗಳಾದ "ಐ ನೊ ವಾಟ್ ಯು ಡಿಡ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಮ್ಮರ್ ( ಪದ್ಯ)" (ಶೋನ್ ಮೆನ್ಡೀಸ್ ಜೊತೆಗೆ) ಮತ್ತು "ಬ್ಯಾಡ್ ತಿಂಗ್ಸ್ ( ಮೇಶಿನ್ ಗನ್ ಕೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಿಲಾ ಕಾಬೇಲ್ಲೊ ಪದ್ಯ) ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಪೈಕಿ "ಬ್ಯಾಡ್ ತಿಂಗ್ಸ್" ಗೀತೆ ಅಮೆರಿಕದ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಹೋಟ್ 100 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತು. 2016ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಫ್ತ್ ಹಾರ್ಮಾನಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ==ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳು== ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ''''ಕಾಮಿಲಾ'''' (2018) ಅಮೆರಿಕದ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗೀತೆ "ಹವನ (ಯಂಗ್ ತಗ್ ಜೊತೆಗೆ) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳ ಶಿರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು.<ref>{{Cite web|url=https:///https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Camila+Cabello&ti=Havana&format=Single&type=|title=Gold) & Platinum - RIAA|website=[[Recording Industry Association of America]]|access-date=March 12, 2024|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240312040329/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Camila+Cabello&ti=Havana&format=Single&type=#search_section|url-status=bot: unknown}}](https://web.archive.org/web/20240312040329/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Camila+Cabello&ti=Havana&format=Single&type=#search_section|url-status=live}})</ref> ಇದು 2018ರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಫೊನೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ(International Federation of the Phonographic Industry) (IFPI) ಘೋಷಿಸಿದೆ. ನಂತರದ ಗೀತೆ ನೆವರ್ ಬೀ ದ ಸೇಮ್ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಮ್ ''ರೋಮನ್ಸ್''(2019) ''ಬಿಲ್ ಫೊರ್ಡ್'' 200ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಶಾನ್ ಮೆಂಡೀಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಿದ "ಸೆನೊರೀಟಾ" ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾರ್ಟ್-ಟಾಪರ್ ಗೀತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="billboard.com">{{Cite magazine |title=Camila Cabello |url=[https://www.billboard.com/artist/camila-cabello/](https://www.billboard.com/artist/camila-cabello/) |access-date=June 8, 2022 |magazine=Billboard |archive-date=April 7, 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220407024826/https://www.billboard.com/artist/camila-cabello/](https://web.archive.org/web/20220407024826/https://www.billboard.com/artist/camila-cabello/) |url-status=live }}</ref> ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಮ್ ''ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಾ'' (2022) ''ಬಿಲ್ ಫೋರ್ಡ್'' 200ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು<ref>{{Cite magazine|date=July 23, 2021|title=Camila Cabello announces new album 'Familia', shares single 'Don't Go Yet'|url=[https://www.nme.com/news/music/camila-cabello-announces-new-album-familia-shares-single-dont-go-yet-3000973|access-date=December](https://www.nme.com/news/music/camila-cabello-announces-new-album-familia-shares-single-dont-go-yet-3000973|access-date=December) 7, 2021|magazine=NME|archive-date=December 7, 2021|archive-url=[https://web.archive.org/web/20211207213908/https://www.nme.com/news/music/camila-cabello-announces-new-album-familia-shares-single-dont-go-yet-3000973|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20211207213908/https://www.nme.com/news/music/camila-cabello-announces-new-album-familia-shares-single-dont-go-yet-3000973|url-status=live}})</ref> ಇದರಲ್ಲಿ '''ಈದ್ ಶೇರನ್''' ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಿದ "ಬಮ್ ಬಮ್" ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಟ್ ಗೀತೆ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ.<ref name="billboard.com"/> ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ''C,XOXO'' ಅನ್ನು 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite magazine |last=Saponara |first=Michael |date=March 27, 2024 |title=Camila Cabello Indulges in Life's Chaos With Playboi Carti for Eccentric 'I Luv It' Video: Watch |url=[https://www.billboard.com/music/music-news/camila-cabello-playboi-carti-i-luv-it-video-1235642434/](https://www.billboard.com/music/music-news/camila-cabello-playboi-carti-i-luv-it-video-1235642434/) |access-date=January 16, 2025 |magazine=Billboard |language=en-US}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಐದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಿಲ್ ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಸಿಂಡರೆಲಾ (2021 ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ)'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕಾರ್ಲಾ ಕಮಿಲಾ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಎಸ್ಟ್ರಾಬಾವೋ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 3, 1997ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಬೆನಿಟೊ ಜುರೆಕ್ಸಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಕೋಯಾಕ್ಯಾನ್, ಡಿಸ್ಟೀಟೋ ಫೆಡೆರಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನನದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Citation |last=Gobierno de México |t ಮತ್ತು ಇಈಥitle=Acta De Nacimiento De Camila Cabello |date=April 7, 1997 |url=[http://archive.org/details/acta-de-nacimiento-de-camila-cabello](http://archive.org/details/acta-de-nacimiento-de-camila-cabello) |access-date=August 14, 2025}}</ref> ಆದರೆ, ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರು ಕ್ಯೂಬಾದ ಹವನ ನಗರದ ಹಬನ ಡೆಲ್ ಎಷ್ಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಜಿಮಾರ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name=popsugar /><ref name="All Music Bio">{{cite web |title=Biography & History |publisher=AllMusic |first=Neil Z. |last=Yeung |url=[https://www.allmusic.com/artist/camila-cabello-mn0003392996/biography](https://www.allmusic.com/artist/camila-cabello-mn0003392996/biography) |access-date=May 1, 2017 |archive-date=April 20, 2020 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20200420180135/https://www.allmusic.com/artist/camila-cabello-mn0003392996/biography](https://web.archive.org/web/20200420180135/https://www.allmusic.com/artist/camila-cabello-mn0003392996/biography) |url-status=live }}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಕ್ಯೂಬನ್ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದವರು.<ref name=":1">{{Cite web |last=WelleveenX |date=January 12, 2025 |title=Camila Cabello también tiene nacionalidad mexicana (acta, CURP y ciudadanía). ¿Por qué ignorarla? 🤔 |work=X (formerly Twitter) |url=[https://x.com/BMusicStats/status/1878327519000072308](https://x.com/BMusicStats/status/1878327519000072308)? }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೋಷಕರು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರರಾದರು.<ref>{{Cite magazine |last=Cano |first=Natalia |date=August 25, 2024 |title=Camila Cabello, Demi Lovato y más encienden el Festival Hera HSBC: 5 mejores momentos |url=[https://www.billboard.com/lists/festival-hera-hsbc-2024-camila-cabello-demi-lovato-mejores-momentos/](https://www.billboard.com/lists/festival-hera-hsbc-2024-camila-cabello-demi-lovato-mejores-momentos/) |access-date=June 1, 2025 |magazine=Billboard |language=es-ES}}</ref> ಕಬೆಲೊ ಅವರಿಗೆ ಸೋಫಿಯಾ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite news|url=[https://www.capitalfm.com/artists/camila-cabello/empowering-message-instagram/|title=Camila](https://www.capitalfm.com/artists/camila-cabello/empowering-message-instagram/|title=Camila) Cabello's Empowering Message About Her Sister Is So Important|last=Marti|first=Diana|date=September 6, 2018|publisher=[[Capital (radio network)|Capital]]|access-date=September 6, 2018|archive-date=June 26, 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190626183939/https://www.capitalfm.com/artists/camila-cabello/empowering-message-instagram/|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20190626183939/https://www.capitalfm.com/artists/camila-cabello/empowering-message-instagram/|url-status=live}})</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು,<ref>{{Cite web |last=Cor |first=Arturo "Tito" |date=April 3, 2015 |title=No se si te acuerdes de mi, pero yo si de ti Camila Cabello 🙊 quien lo iba a imaginar 😅 |work=X (formerly Twitter) |url=[https://x.com/Arturo_Cor/status/583535509038702592?}}](https://x.com/Arturo_Cor/status/583535509038702592?}})</ref> ಆದರೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ ನಡುವೆಯೇ ಪದೇಪದೇ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="TIME Solo"/> ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನಾಗರಿಕರು ಆಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನಾಗರಿಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Citation |last=Gobierno de México |title=Acta De Nacimiento De Camila Cabello |date=April 7, 1997 |url=[http://archive.org/details/acta-de-nacimiento-de-camila-cabello](http://archive.org/details/acta-de-nacimiento-de-camila-cabello) |access-date=August 14, 2025}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು “ಕ್ಯೂಬನ್–ಮೆಕ್ಸಿಕನ್” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web |last=México |first=Belén Eligio / El Sol de |title="Esta noche estoy en mi casa": Camila Cabello en Festival Hera |url=[https://www.elsoldemexico.com.mx/gossip/esta-noche-estoy-en-mi-casa-camila-cabello-en-festival-hera-12452677.html](https://www.elsoldemexico.com.mx/gossip/esta-noche-estoy-en-mi-casa-camila-cabello-en-festival-hera-12452677.html) |access-date=October 26, 2024 |website=El Sol de México {{!}} Noticias, Deportes, Gossip, Columnas |language=es }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=¿Camila Cabello es mexicana? Esto es lo que dice la cantante |url=[https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/camila-cabello-es-mexicana-esto-es-lo-que-dice-la-cantante/?outputType=amp](https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/camila-cabello-es-mexicana-esto-es-lo-que-dice-la-cantante/?outputType=amp) |access-date=January 21, 2024 |website=[www.sdpnoticias.com](http://www.sdpnoticias.com) | date=September 15, 2022 |archive-date=April 26, 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230426085501/https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/camila-cabello-es-mexicana-esto-es-lo-que-dice-la-cantante/?outputType=amp](https://web.archive.org/web/20230426085501/https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/camila-cabello-es-mexicana-esto-es-lo-que-dice-la-cantante/?outputType=amp) |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=October 14, 2022 |title=Camila Cabello está orgullosa de su origen cubano-mexicano |url=[https://www.dallasnews.com/espanol/al-dia/espectaculos/2022/10/14/camila-cabello-raices-origen-cubana-mexicana/](https://www.dallasnews.com/espanol/al-dia/espectaculos/2022/10/14/camila-cabello-raices-origen-cubana-mexicana/) |access-date=January 21, 2024 |website=Dallas News |language=es |archive-date=March 31, 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230331033311/https://www.dallasnews.com/espanol/al-dia/espectaculos/2022/10/14/camila-cabello-raices-origen-cubana-mexicana/](https://web.archive.org/web/20230331033311/https://www.dallasnews.com/espanol/al-dia/espectaculos/2022/10/14/camila-cabello-raices-origen-cubana-mexicana/) |url-status=live }}</ref><ref name=":0" /> ಮತ್ತು ತಮಗೆ ಕೇವಲ ಕ್ಯೂಬನ್–ಅಮೆರಿಕನ್ ಗುರುತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಗುರುತೂ ಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Quote box | width = 280px | align = left | quote = ''ಮೆಕ್ಸಿಕೋ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈ ನಗರವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ನಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ… ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ… ಹಲವರು ನನ್ನ ಕ್ಯೂಬನ್ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಾನು ತುಂಬಾ, ತುಂಬಾ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕೂಡ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ.'' | source = – HSBC Hera Festival 2024ರಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಹೇಳಿದ ಮಾತು.<ref>{{Cite web |title="Esta noche estoy en mi casa": Camila Cabello en Festival Hera - El Sol de México {{!}} Noticias, Deportes, Gossip, Columnas |url=[https://oem.com.mx/elsoldemexico/gossip/esta-noche-estoy-en-mi-casa-camila-cabello-en-festival-hera-13047542](https://oem.com.mx/elsoldemexico/gossip/esta-noche-estoy-en-mi-casa-camila-cabello-en-festival-hera-13047542) |access-date=January 16, 2025 |website=oem.com.mx |language=es }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Cano |first=Natalia |date=August 25, 2024 |title=Camila Cabello, Demi Lovato y más encienden el Festival Hera HSBC: 5 mejores momentos |url=[https://www.billboard.com/lists/festival-hera-hsbc-2024-camila-cabello-demi-lovato-mejores-momentos/un-regreso-a-casa-para-camila-cabello/](https://www.billboard.com/lists/festival-hera-hsbc-2024-camila-cabello-demi-lovato-mejores-momentos/un-regreso-a-casa-para-camila-cabello/) |access-date=January 16, 2025 |magazine=Billboard |language=es-ES}}</ref> }} ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರಿಗೆ 6 ರಿಂದ 7 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾಗ,<ref name=":2" /> ಅವರು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮಿಯಾಮಿ , ಫ್ಲೋರಿಡಾಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಕಾಯುವ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. ನಂತರ ಅವರು 36 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲದ ಗ್ರೆವೌಂಡ್ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕ ಮಯಾಮಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಿಸಲು, ತಾಯಿ ಅವರು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಾತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದರು; ಆ ಮಹಿಳೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ಗಾಡ್‌ಮದರ್ ಆಗಿದರು. ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಾಯಿ ರಾತ್ರಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಕಲಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ವೀಸಾ ಸಿಗದ ಕಾರಣ, ಅವರು ಸುಮಾರು 18 ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು;<ref name=":2">{{Cite web |title=Camila Cabello Discusses The Moment She Walked Across The Mexico Border As An Immigrant |url=[https://graziamagazine.com/articles/camila-cabello-immigrant-story/](https://graziamagazine.com/articles/camila-cabello-immigrant-story/) |access-date=August 14, 2025 |website=Grazia |language=en-US }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಅವರು ಡೋಲ್ಫಿನ್ ಮಾಲ್ ಎದುರು ಕಾರುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಾಯಿ—ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪದವಿಯುಳ್ಳವರು—ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಶಾಲ್ಸ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ದಿನ, ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇಬ್ಬರು ಕ್ಯೂಬನ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಅವರ ಬಳಿ ಬಂದು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಆಟೋ CADನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಾಯಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ AutoCAD ಕಲಿತುಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ, ಕಮಿಲಾ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=popsugar>{{cite web|url=[http://www.popsugar.com/latina/Camila-Cabello-Her-Cuban-Background-42239921](http://www.popsugar.com/latina/Camila-Cabello-Her-Cuban-Background-42239921) |title=Camila Cabello: 'Our Dreams Were Bigger Than Our Fears' |publisher=PopSugar.com |date=October 5, 2016 |first=Camila |last=Cabello |archive-date=November 30, 2016 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20161130123537/http://www.popsugar.com/latina/Camila-Cabello-Her-Cuban-Background-42239921](https://web.archive.org/web/20161130123537/http://www.popsugar.com/latina/Camila-Cabello-Her-Cuban-Background-42239921) |url-status=live |quote=...my mom and I immigrated to America. I was almost 7 at the time, born in Havana, Cuba. My papá is puro Mexicano... }}</ref><ref>{{cite magazine|url=[https://ew.com/article/2016/09/16/camila-cabello-immigration-story/|title=Camila](https://ew.com/article/2016/09/16/camila-cabello-immigration-story/|title=Camila) Cabello shares immigration story|date=September 16, 2016|access-date=June 26, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=October 2, 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20191002053446/https://ew.com/article/2016/09/16/camila-cabello-immigration-story/amp/|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20191002053446/https://ew.com/article/2016/09/16/camila-cabello-immigration-story/amp/|url-status=live}})</ref><ref name="TIME Solo">{{cite magazine|url=[https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/|title=Cabello](https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/|title=Cabello) Going Solo|magazine=Time|date=2017|access-date=June 26, 2019|archive-date=March 31, 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200331035057/https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20200331035057/https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/|url-status=live}})</ref><ref>{{cite magazine|url=[https://www.billboard.com/music/pop/camila-cabello-writing-music-immigrant-cuba-to-america-7751677/|title=Camila](https://www.billboard.com/music/pop/camila-cabello-writing-music-immigrant-cuba-to-america-7751677/|title=Camila) Cabello Is Writing Music About Her Family's Journey From Cuba: 'I Want to Make a Love Song for Immigrants'|magazine=Billboard|date=April 5, 2017|access-date=June 26, 2019|archive-date=October 20, 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20191020155620/https://www.billboard.com/amp/articles/columns/pop/7751677/camila-cabello-writing-music-immigrant-cuba-to-america|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20191020155620/https://www.billboard.com/amp/articles/columns/pop/7751677/camila-cabello-writing-music-immigrant-cuba-to-america|url-status=live}})</ref> ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರು 2008ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಗರಿಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=[https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/](https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/) |title=Cabello Going Solo |last=Bacle |first=Ariana |date=2017 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=May 8, 2018 |archive-date=March 31, 2020 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20200331035057/https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/](https://web.archive.org/web/20200331035057/https://time.com/collection/american-voices-2017/4927699/american-voices-camila-cabello/) |url-status=live }}</ref> ಕಬೆಲ್ಲೊ ಅವರು ಮಿಯಾಮಿ ಪಾಲ್ಮೆಟ್ಟೊ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ 2012–2013 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಒಂಬತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ) ತಮ್ಮ ಗಾಯನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=[https://www.thepalmettopanther.com/qa-with](https://www.thepalmettopanther.com/qa-with)</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} a1zg0i6v7k7tnc45f7f2xk5j4ltppc2 0 177972 1370856 1341097 2026-03-30T15:35:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370856 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಕರ್ಣಿರೆ | native_name = | native_name_lang = ಕರ್ನಾಟಕ | other_name = | nickname = | settlement_type = ಗ್ರಾಮ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|13.1132|N|74.8244|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[w:States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Seal of Karnataka.svg|Emblem of Karnataka}} [[Karnataka|ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[w:List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_type3 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[w:Dakshina Kannada|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | subdivision_name3 = [[w:Tulunaad|ತುಳುನಾಡು]] ([[w:South Canara|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]) | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪಿತ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 24 | population_total = 920<ref>[https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/41251](https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/41251)</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[w:Kannada language|ಕನ್ನಡ]] | demographics1_title2 = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ | demographics1_info2 = [[w:Kannada language|ಕನ್ನಡ]], [[w:Tulu language|ತುಳು]], [[w:Konkani language|ಕೊಂಕಣಿ]] | timezone1 = [[w:Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[w:Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 574154 | iso_code = [[w:ISO 3166-2:IN|IN-KA]] | registration_plate = KA-19 | blank1_name_sec1 = ಸಮೀಪದ ನಗರ | blank1_info_sec1 = [[w:Mangaluru|ಮಂಗಳೂರು]] | blank2_name_sec1 = [[w:Lok Sabha|ಲೋಕಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank2_info_sec1 = [[w:Dakshina Kannada Lok Sabha constituency|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | blank3_name_sec1 = [[w:Vidhan Sabha|ವಿಧಾನಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank3_info_sec1 = [[w:Moodabidri Assembly constituency|ಮೂಡಬಿದ್ರಿ]] | website = | footnotes = }} '''ಕರ್ಣಿರೆ''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[w:Mangalore taluk|ಮಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಂಚಾಯತ್ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಶಾಂಭವಿ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಕವಠಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಕುಂಜೆ]] ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣ [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪಾಲಿಮಾರ್]] ಆಗಿದೆ. == ಭೂಗೋಳ == ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ 24 ಮೀಟರ್. ಇದು [[ಕರಾವಳಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಶಾಂಭವಿ ನದಿ]]ಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ನದಿ [[ಕುದುರೆಮುಖ]]ದಿಂದ ಉಗಮವಾಗಿ [[ಮುಲ್ಕಿ]] ಬಳಿ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. == ಕೃಷಿ == ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಬಲ್ಕುಂಜೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಮಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=[https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1121864|title=Mangaluru](https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1121864|title=Mangaluru): Balkunje supplies sugarcane for Ganesh Chaturthi to both DK, Udupi districts|website=daijiworld.com}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == ಕರ್ಣಿರೆ ಗ್ರಾಮವು [[ಪಾಲಿಮಾರ್]], [[ಪಡುಬಿದ್ರಿ]], [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕಟೀಲು]], [[ಬಲ್ಕುಂಜೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಬಲ್ಕುಂಜೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಮಾರ್ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆ ಹಳೆಯದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರಿ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಬಸ್‌ಗಳು ಕರ್ಣಿರೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪಡುಬಿದ್ರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಬಸ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಲ್ಕುಂಜೆ ಮೂಲಕ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಮತ್ತು ಕಟೀಲಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [[ನಂದಿಕೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮುಲ್ಕಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=[https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/konkan-railway-announce-running-of-special-trains/articleshow/109538300.cms|title=Konkan](https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/konkan-railway-announce-running-of-special-trains/articleshow/109538300.cms|title=Konkan) Railway announce running of special trains|work=The Times of India |date=23 April 2024|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಮುಲ್ಕಿಯಿಂದ [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮುರುಡೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳೂರು]] ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಉಡುಪಿ]] * [[ಮುಲ್ಕಿ]] * [[ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} lfgylz0s4ufo5lfurw10mcd4hgq088n 0 178011 1370888 1343755 2026-03-31T00:47:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370888 wikitext text/x-wiki [[File:Action_to_stem_violence.jpg|thumb|280x280px|ಧಮ್ಮಯಿತ್ರ, [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ]] ಲ್ಯಾಂಪಟಾವೊದಲ್ಲಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವಾರ್ಷಿಕ ಶಾಂತಿ ಮೆರವಣಿಗೆ.]] '''ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವು''' ಜನಾಂಗೀಯ ಅಥವಾ ಕೋಮು ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವು ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲದ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಗಲಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>[http://www.oxforddictionaries.comio7yukdefinition/english/communal Communal]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=September 2022|bot=medic}} Oxford Dictionaries</ref> ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಕಚೇರಿಯು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ಪಂಗಡಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪಿನ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು, ಕುಲಗಳು, ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲಗಳು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲದ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಎಂದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ "ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. <ref name="gvk">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Klinken |first=Gerry van |url=http://www.untag-smd.ac.id/files/Perpustakaan_Digital_2/POLITICS%20AND%20GOVERNMENT%20Communal%20violence%20democratization%20in%20Indonesia%20%20small%20town%20wars.pdf |title=Communal Violence and Democratization in Indonesia - Small Town Wars |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-41713-6 |access-date=2026-02-09 |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928200113/http://www.untag-smd.ac.id/files/Perpustakaan_Digital_2/POLITICS%20AND%20GOVERNMENT%20Communal%20violence%20democratization%20in%20Indonesia%20%20small%20town%20wars.pdf |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ರಾಜ್ಯೇತರ ಸಂಘರ್ಷ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಾಗರಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಅಶಾಂತಿ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಅಂತರ-ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} ky3smsu98rzeckysmkqts6knled9ivt 0 178090 1370922 1344973 2026-03-31T05:12:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370922 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] '''ಗು ತೈಚಿಂಗ್''' (ಚೀನೀ: 顧太清; ಪಿನ್ಯಿನ್: Gù Tàiqīng; 1799 – ಸುಮಾರು 1877) ಕಿಂಗ್ ವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಕವಯತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಿ (ci) ಶೈಲಿಯ ಕವನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು Honglou meng (Dream of the Red Chamber) ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1877 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಬರೆಯುವಂತೆ ಉಳಿದ ಅತ್ಯಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪಂಡಿತರು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವಂತೆ, ಗು ತೈಚಿಂಗ್ ಬರೆಯಲಾಗಿರುವ ಉಳಿದ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 1,163 ಇದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gu_Taiqing&oldid=1321815974|title=Gu Taiqing|date=ನವೆಂಬರ್ 12, 2025|accessdate=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2026|via=Wikipedia}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-415-53341-6|title=Women and the literary world in early modern China, 1580-1700|first=Daria|last=Berg|date=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2013|publisher=Routledge|accessdate=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2026|via=BnF ISBN}}</ref> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಗು ತೈಚಿಂಗ್ ಮಂಚು ಕುಟುಂಬದ ಸಿಲಿನ್-ಜಿಯೋಲೋ (Silin-Gioro, 西林覺羅 Xilin Jueluo) ವಂಶದಿಂದ ಬಂದರು. ಅವರು ಮಂಚು ವಂಶದವರೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಾದವಿವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗು ಎಂಬ ಬ್ಯಾನರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಂಚು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಐಸಿನ್-ಜಿಯೋಲೋ ಯಿಹುಯಿ (奕会, 1799–1838) ಎಂಬ ಮಂಚು ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಮಂಚು ಗುರುತನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪಂಡಿತರು, ಅವರ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಗೊಂದಲವು, ಕ್ವೆನ್ಲಾಂಗ್ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಇ-ಅರ್-ತೈ (E-er-tai) ಎಂಬ ಮಂಚು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯವರ ವಂಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sjeas.skku.edu/upload/200605/06_Guo%20Yanli.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023726/http://sjeas.skku.edu/upload/200605/06_Guo%20Yanli.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಹಚರಿಯರಲ್ಲದೆ ಉಪಪತ್ನಿಯಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ ಯಿಹುಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗು ತೈಚಿಂಗ್‌ ಅವರ ಮದುವೆ ಸಂತೋಷದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. (ಯಿಹುಯಿಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಹಚರಿ ಲೇಡಿ ಹೆಶೇರಿ). ಅವರಿಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳು—ಮೂರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರು—ಹುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಿಹುಯಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿಧನರಾದರು. 1838 ರಲ್ಲಿ ಯಿಹುಯಿ ನಿಧನವಾದ ನಂತರ, ಗು ತೈಚಿಂಗ್‌ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಶಾಂತಿಗಳು ಉಂಟಾಯಿತು. ಯಿಹುಯಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಪಡಿಸಿದರು. ಶತ್ರುತ್ವದ ಕಾರಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗು ತೈಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಂಗ್ ಜಿಚೆನ್ ನಡುವಿನ ಊಹಿತ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಭರ್ಮಣ ನಂತರ, ಗು ತೈಚಿಂಗ್‌ ಅವರ ಮಹಿಳಾ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರ ವೃತ್ತ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಷು ಸಹೋದರಿಗಳು ಯುನ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಯುನ್ಜಿಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಪಥ ಸಹೋದರಿ ಶೆನ್ ಶಾನ್‌ಬಾವೋ ಸೇರಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. == ಕೃತಿಗಳು == ಗು ತೈಚಿಂಗ್ ಅವರು Honglou meng (Dream of the Red Chamber) ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾದ Honglou meng ying (紅樓夢影 – Dream Shadows of the Red Chamber) ಕಾದಂಬರಿಯ ರಚನಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |url=https://www.mtholyoke.edu/courses/jlipman/endless.htm#Random |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-11 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411080510/https://www.mtholyoke.edu/courses/jlipman/endless.htm#Random |url-status=dead }}</ref> ಗು ತೈಚಿಂಗ್ ಅವರ ಕವನಗಳು ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕವನಗಳ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಎಲೆನ್ ವಿಡ್‌ಮರ್, ಡೇವಿಡ್ ಮೆಕ್ರಾ, ಗ್ರೇಸ್ ಎಸ್. ಫಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಅರ್ವಿಂಗ್ ಯುಚೆಂಗ್ ಲೋ, ಯಾನಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ಮತ್ತು ವಿಲ್ಟ್ ಐಡೆಮಾ ಮತ್ತು ಬಿಯೇಟಾ ಗ್ರಾಂಟ್ ಮುಂತಾದವರು ಮಾಡಿರುವರು. <ref>{{Cite web|url=https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/|title=Ming Qing Women's Writings|website=mhdb.mh.sinica.edu.tw|accessdate=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2026|archive-date=2026-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260305163256/https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] 29g9ulk18w5tyo7ehb9kn4egcjnzpgb 0 178241 1370938 1345485 2026-03-31T06:44:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370938 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox artist | name = ಗೋ ಯಿಂಗ್‌ಗುಂಗ್ | birth_date = {{birth year and age|1983}} | nationality = [[ಚೀನಾ]] | education = ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚೈನಾ; ಲಂಡನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ | known_for = ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ | notable_works = ದಿ ಬ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಫಾರ್ಮಿಟಿ | awards = ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಜಿಮೇಐ x ಅರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಮ್ಯಾಡಮ್ ಫಿಗಾರೋ ಮಹಿಳಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೆ ವಿಜೇತ | website = yingguang.win }} '''ಗೋ ಯಿಂಗ್‌ಗುಂಗ್''' ( ಜನನ 1983) [[ಚೀನಾ]]ದ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್. ಅವಳ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ಚೀನಾ]]ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ: [[ವಿವಾಹ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[ಮಹಿಳೆ]]ಯರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ [[ವಿವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ವಿವಾಹಗಳ ಬಲವಂತಿತ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಂತರ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ಗೋ ಯಿಂಗ್‌ಗುಂಗ್ ಅವರನ್ನು (ಜಿಮೆಯ್ x ಆರ್ಲ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಉತ್ಸವ) ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮ್ಯಾಡಮ್ ಫಿಗಾರೋ ಮಹಿಳಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.en.jimeiarles.com/news/2017/11/30/guo-yingguang-won-the-women-photographers-award|title=Guo Yingguang won the Women Photographers Award|website=Jimei x Arles International Photography Festival|access-date=2018-12-04|archive-date=2018-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010011415/https://www.en.jimeiarles.com/news/2017/11/30/guo-yingguang-won-the-women-photographers-award|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಗೋ ಯಿಂಗ್‌ಗುಂಗ್ 1983 ರಲ್ಲಿ ಲಿಯಾವೋನಿಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆಇಜಿಂಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿದರು. ಅವರು ಬೆಇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ರಾಯಿಟರ್ಸ್, ಚೈನಾ ಡೇಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಫೋಟೋಸಂಸದಕಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ಈ ಅನುಭವದಿಂದ ಅವರು ಚೀನಾದ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾದರು. ಶಾಂಘೈ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಅವರ ಎದುರಿನ ಅನುಭವದಿಂದ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿವಾಹಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು.<ref name="scmp.com">{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/2138733/woman-mission-expose-chinas-harsh-and-cruel-marriage-market|title=A woman's mission to expose China's 'harsh and cruel' marriage market|date=2018-03-25|website=South China Morning Post|access-date=2018-12-04}}</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫೋಟೋಜರ್ನಲಿಸಂನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್, [[ಲಂಡನ್]] ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. == ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು == === ಪೀಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ === ''ಪೀಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ'' ನಗರ ವಾತಾವರಣದ ಫೋಟೋಶೂಟಿನ ಸರಣಿ, ಇದು ಮನೆಯ ಟೋಪ್ಸ್, ಗೋಡೆಯು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಕಿಟಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮೆಲುಕುಹಾಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳು, ಗಾತ್ರಗಳು, ರಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. === ದಿ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಆಫ್ ಓಬಿಡಿಯೆನ್ಸ್ === ಈ ಯೋಜನೆ ಅವರ ಶಾಂಘೈ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2015 ರಲ್ಲಿ, 34ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸ್ವಯಂ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ''ದಿ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಆಫ್ ಓಬಿಡಿಯೆನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಸರಣಿ, ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. === ದಿ ಬ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಫಾರ್ಮಿಟಿ === ''ದಿ ಬ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಫಾರ್ಮಿಟಿ'' ಎಂಬ ಯೋಜನೆ ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿಸುತ್ತವೆ: ವೀಡಿಯೋ, ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಪುಸ್ತಕ. ಗೋ ಅವರ ಮೊದಲ ಯೋಜನೆಯಾದ ''ದಿ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಆಫ್ ಓಬಿಡಿಯೆನ್ಸ್'' ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚೀನಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂತರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡೈರೈಫ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಚೀನಾದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="scmp.com"/> ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಗೋ ಯಿಂಗ್‌ಗುಂಗ್ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ: ಆಡ್ರಿಯನ್ ಪೈಪರ್ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸೈಕೋಆನಾಲಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ಲೂಸ್ ಇರಿಗರೆ. ಅವರು ಜಪಾನಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಡೈಡೋ ಮೊರಿಯಾಮಾರಿಂದ ಕೂಡ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === * 2013 “ದಿ ವೇ”, ಹಿಮಾಲಯಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ಶಾಂಘೈ]] * 2016 "ಅಸಂಬಂಧ", ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರದರ್ಶನ MA ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, [[ಲಂಡನ್]] ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್, [[ಲಂಡನ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] * 2017 ಜಿಮೆಯ್ x ಆರ್ಲ್ಸ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಉತ್ಸವ, ಝಿಯಾಮೆನ್, [[ಚೀನಾ]] * 2018 ಲೆ ರೆನ್ಕಾಂತ್ರಸ್ ಡಿ ಲಾ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, ಅರ್ಲ್ಸ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * 2017 - ಮ್ಯಾಡಮ್ ಫಿಗಾರೋ ಮಹಿಳಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತ * 2017 - ''ದಿ ಬ್ಲಿಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಫಾರ್ಮಿಟಿ'' ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.youtube.com/watch?v=DJGAtpqVKvM 34 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅೇವ್ ಯುವತಿ, ಶಾಂಘೈ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು] * [https://fr.doors-agency.com/interview-guo-yingguang/ (ಫ್ರಾಂಚ್) ಸಂದರ್ಶನ - Doors Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190918052758/https://fr.doors-agency.com/interview-guo-yingguang |date=2019-09-18 }} {{DEFAULTSORT:Guo, Yingguang}} [[Category:1983 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Chinese women photographers]] [[Category:Communication University of China alumni]] [[Category:Alumni of the London College of Communication]] [[Category:Chinese photojournalists]] [[Category:Women photojournalists]] el2qi3knnvzu3z63l3eyzloljc1wrf0 0 178278 1370873 1342689 2026-03-30T21:04:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370873 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|Chinese artist (1970–2018)}} {{family name hatnote|ಕುಯಿ|lang=Chinese}} '''ಕುಯಿ ಕ್ಸಿಯುವೆನ್''' (1967 – 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2018)<ref>{{cite web|url=http://artasiapacific.com/News/ObituaryCuiXiuwen19702018|title=ArtAsiaPacific: Obituary Cui Xiuwen19702018|website=artasiapacific.com|accessdate=7 August 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tate.org.uk/research/research-centres/tate-research-centre-asia/women-artists-contemporary-china/cui-xiuwen|title=Cui Xiuwen 崔岫闻 - Tate|last=Tate|website=tate.org.uk|accessdate=7 August 2018}}</ref> ಚೀನೀ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ತೈಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಯಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಂತಹ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html |title=Tate Modern Collection at CAFA Info |access-date=2014-07-22 |archive-date=2014-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727211933/http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brooklynmuseum.org/eascfa/feminist_art_base/gallery/Cuixiuwen.php?i=1973|title=Brooklyn Museum: Feminist Art Base|website=www.brooklynmuseum.org|accessdate=7 August 2018|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217030846/http://www.brooklynmuseum.org/eascfa/feminist_art_base/gallery/Cuixiuwen.php?i=1973|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಕುಯಿ ಕ್ಸಿಯುವೆನ್ [[ಚೀನಾ]]ದ ಹರ್ಬಿನ್, ಹೀಲಾಂಗ್ಜಿಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟ್ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ 1990 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://art.china.cn/huihua/2010-04/07/content_3451962_2.htm|title=2010崔岫闻个展 关注普世意义_艺术中国|website=art.china.cn|access-date=2017-07-08}}</ref> == ಕಲಾತ್ಮಕ ಜೀವನ == ಅವರು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಟುಡೇ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ([[ಬೀಜಿಂಗ್]]), ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಫ್ರೈನ್ಸ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್, ಎಲಿ ಕ್ಲೈನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್), ಬ್ಲೈಂಡ್‌ಸ್ಪಾಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ (ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್), ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಸ್ಟೇಜ್ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಕುಯಿ ಅವರನ್ನು ಚೀನೀ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಆರ್ಟ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಟ್ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು: "ಇದು ತುಂಬಾ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಕಲಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ."<ref>{{cite news | url=http://www.artslant.com/ny/artists/rackroom/13129-cui-xiuwen | work=Artslant | first=Sophia | last=Powers | date=2010-01-01 | title=Interview with Cui Xiuwen | access-date=2014-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131003210256/http://www.artslant.com/ny/artists/rackroom/13129-cui-xiuwen | archive-date=2013-10-03 | url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು == === ಲೇಡಿಸ್ ರೂಮ್ (2000) === ಅವರು ತಮ್ಮ ''ಲೇಡಿಸ್ ರೂಮ್'' (2000) ಕೃತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.culturebase.net/artist.php?1295|title=Light on female sexuality in China|last=Bergquist|first=Karin|date=2013-07-17|work=Culture Base|access-date=2026-02-20|archive-date=2017-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425121140/http://www.culturebase.net/artist.php?1295|url-status=dead}}</ref> (2000), ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ ತ್ರೈವಾರ್ಷಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದಂತೆ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://teachartwiki.wikispaces.com/Ladies+Room+--+Cui+Xiuwen|title=teachartwiki - Ladies Room -- Cui Xiuwen|website=teachartwiki.wikispaces.com|accessdate=7 August 2018|archive-date=30 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730070204/https://teachartwiki.wikispaces.com/Ladies+Room+--+Cui+Xiuwen|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://hyperallergic.com/45941/cui-xiuwen-miao-xiaochun-eli-klein/|title=More Radical in China|last=Pearlman|first=Ellen|date=2012-02-14|work=Hyperallergic}}</ref> === ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಶೂನ್ಯತೆ (2009) === ''ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಶೂನ್ಯತೆ'' (2009) ಎಂಬ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಬಾಲಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಮಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಯಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೀಜಿಂಗ್ ಕರೋಕೆ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ನಾನಗೃಹದೊಳಗೆ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸ್ಪೈ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದರು, ಇದು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲ್ ಹುಡುಗಿಯರು ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿತು. [http://www.odetoart.com/shop.php?p=artist&a=309,Cui%20Xiuwen ''ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಶೂನ್ಯತೆ''] (2009) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ಬಾಲಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಜೀವ ಗಾತ್ರದ ಗೊಂಬೆ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ವಿರಳ ಮತ್ತು ಹಿಮಭರಿತ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹದಿಹರೆಯದ, ಗುರುತು ಮತ್ತು ಮರಣದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ==='ಏಂಜೆಲ್'' ಸರಣಿ=== ''ಏಂಜೆಲ್'' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ.ಅವರ ''ಏಂಜೆಲ್'' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಯಿ "ಕನ್ಯೆ" ಬಿಳಿ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಲಾಬಿ ಕೆನ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite magazine |last=Coggins |first=David |date=February 2007 |title=Cui Xiuwen: Marella Gallery |magazine=Modern Painters |page=99}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವತಿಯರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸರಣಿಯು [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದ್ವಂದ್ವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. === 2004 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ' === ''2004 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ'' ಕೃತಿಗಳ ಸರಣಿ ಫರ್ಬಿಡನ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಧರಿಸಿದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ದೇಹದ ಹಿಂದಿನ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ, ಕುಯಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ''2004 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ'' ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಕೃತಿಗಳ ಸರಣಿಯು ಫರ್ಬಿಡನ್ ಸಿಟಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಕೆಂಪು ಸ್ಕಾರ್ಫ್‌ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref>{{cite web|url=https://www.contemporary-art.org/Photography/One-Day-in-2004-Works-37302.html|title=One Day in 2004|website=www.contemporary-art.org/|accessdate=17 September 2024}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/371046799_Art_and_Identity_in_the_Forbidden_City_Paradox_in_One_Day_in_2004_No_6/|title=Art and Identity in the Forbidden City: Paradox in One Day in 2004|last=O'Connor|first=Katie|date=March 2023|work=Spectrum 182}}</ref> === ಸಂಜೀ (2003) === ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಅವರ ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್]]'' ಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿದ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕುಯಿ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಸುರುಳಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಜನರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ''ಸಂಜೀ'' ಎಂಬುದು ಕುಯಿ ಅವರ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಅವರ ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್]]'' ನಾಟಕದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹದಿಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದೇ ಹುಡುಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕೆಂಪು ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಧರಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == * ಪುನರ್ಜನ್ಮ, ಶಾಂಘೈ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ (2014) * ದಿ ಲವ್ ಆಫ್ ಸೋಲ್, ಟುಡೇ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (2014) * ಒಪೇರಾದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ (2014) * ದಿ ಥರ್ಟೀನ್: ಚೈನೀಸ್ ವಿಡಿಯೋ ನೌ, MoMA PS1 (2006) * ಅಲೋರ್ಸ್, ಲಾ ಚೈನ್?, ಸೆಂಟರ್ ಪೊಂಪಿಡೌ (2003) == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == 1998 – ಮಹಿಳೆಯರು ಕಲಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2010 – ಚೈನೀಸ್ ಆರ್ಟ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಯುವ ಕಲಾವಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html|title=Cui Xiuwen|last=Wang|first=Sue|date=October 22, 2012|website=CAFA Art Info|access-date=July 22, 2014|archive-date=July 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727211933/http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sackler.org/cui-xiuwen-angels-light/|title=CUI XIUWEN: LIGHT {{!}} 崔岫闻: 光 – Arthur M. Sackler|language=en|access-date=2019-03-02}}</ref> == ನಿಧನ == ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2018 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://artasiapacific.com/News/ObituaryCuiXiuwen19702018|title=ArtAsiaPacific: Obituary Cui Xiuwen19702018|website=artasiapacific.com|accessdate=7 August 2018}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ * ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಫ್ರೈನ್ಸ್|ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಫ್ರೈನ್ಸ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ * [https://www.youtube.com/watch?v=-5TdezdpJVo Cui Xiuwen interview with Yishu Journal of Contemporary Chinese Art] * [https://www.youtube.com/watch?v=buqLwYt5WEM Cui Xiuwen Interview with Ode to Art] * [https://www.youtube.com/watch?v=_Nd0VPGrKpA Cui Xiuwen on Death with Yishu Journal of Contemporary Chinese Art] ==References== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20140726151124/http://www.cuixiuwen.com/EnArtist.aspx Cui Xiuwen's English website] * [http://www.fabienfryns.com/artist/6/ Cui Xiuwen's Artwork on Fabien Fryns Fine Art] {{authority control}} ktigaun4mfd1sj8tquara4l8fybdu8u 0 178498 1370928 1345274 2026-03-31T06:08:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370928 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox academic | name = ಗುವೋ-ಲಿ ಮಿಂಗ್ | image = | image_size = 230px | caption = | birth_date = | birth_place = ವುಹಾನ್, [[ಚೀನಾ]] | occupation = ನರ ವಿಜ್ಞಾನಿ | education = MD, 1994, ಟಾಂಗ್ಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು <br> ಪಿಎಚ್‌ಡಿ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, 2002, [[ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ | thesis_title = | thesis_year = | known_for = | spouse = ಹಾಂಗ್ಜುನ್ ಹಾಡು | children = | website = | parents = | workplaces = ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ <br> ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ <br> ಸಾಲ್ಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ }} '''ಗುವೋ-ಲಿ ಮಿಂಗ್''' ಅವರು ಚೀನಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ನರ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೆರಲ್ಮನ್ ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2019ರಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳಿನ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ರೋಗಿಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಮಾನವ ಸ್ಟೆಮ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾದರೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಮಿಂಗ್ ಅವರು 1994ರಲ್ಲಿ ಟೊಂಗ್ಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗು ಆರೈಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿಗಾಗಿ ಸೇರಿದರು.<ref>{{cite web |title=Guo-li Ming, M.D., Ph.D. |url=https://www.med.upenn.edu/apps/faculty/index.php/g275/p8945416 |publisher=University of Pennsylvania |access-date=September 25, 2022}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಮೊದಲು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರವಾನಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web |title=Guo-li Ming |url=https://www.hopkinsmedicine.org/institute_cell_engineering/experts/meet_scientists/guoli_ming.html |publisher=Johns Hopkins University |access-date=September 26, 2022}}</ref> ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸಾಲ್ಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref name="bbrfoundation">{{cite web |title=Guo-li Ming, M.D., Ph.D. |date=7 October 2021 |url=https://www.bbrfoundation.org/about/people/guo-li-ming-md-phd |publisher=Brain & Behavior Research Foundation |access-date=September 25, 2022}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ, ಮಿಂಗ್ ಅವರು 2003ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="bbrfoundation"/> ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ "ವಯಸ್ಕ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ನರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು" ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ '''ಕ್ಲಿಂಗೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್''' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=Guo-Li Ming, Ph.D. |url=https://klingenstein.org/grantees/grantee/ejk-neuroscience-fellows/2005/guo-li-ming-ph-d/ |publisher=Klingenstein Philanthropies |access-date=September 25, 2022}}</ref> ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ವಯಸ್ಕ ನರ ಸ್ಟೆಮ್ ಕೋಶಗಳು ಸ್ವಯಂ-ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಹುಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ವಯಸ್ಕ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ DNA ಡಿಮಿಥೈಲೇಷನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೊದಲ ಅಣುಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name=":0">{{cite web |title=Guo-li Ming, MD, PhD, and Hongjun Song, PhD, Appointed Professors of Neuroscience by Penn Medicine |url=https://www.pennmedicine.org/news/news-releases/2017/march/guo-li-ming-and-hongjun-song-appointed-professors-of-neuroscience-by-penn-medicine |publisher=University of Pennsylvania |access-date=September 25, 2022 |date=May 9, 2017 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]] ಕುರಿತಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಬಯಾಪ್ಸಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅಪಾಯದ ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Johns Hopkins Team Creates Stem Cells From Schizophrenia Patients |url=https://www.hopkinsmedicine.org/news/media/releases/johns_hopkins_team_creates_stem_cells_from_schizophrenia_patients |publisher=Johns Hopkins University |access-date=September 26, 2022 |date=March 17, 2011}}</ref> ಜನ್ಯ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಜನನಾನಂತರದ ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡದ ಸಂಯೋಜನೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 1.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Genetic risk, stressful infancy join to increase schizophrenia risk |url=https://gazette.jhu.edu/2012/04/02/genetic-risk-stressful-infancy-join-to-increase-schizophrenia-risk/ |publisher=Johns Hopkins Gazette |access-date=September 26, 2022 |date=April 2, 2012}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೋಂಗ್ ಅವರು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲದ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ DNA ಡಿಮಿಥೈಲೇಷನ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Johns Hopkins Scientists Discover "Fickle" DNA Changes in Brain |url=https://www.hopkinsmedicine.org/news/media/releases/johns_hopkins_scientists_discover_fickle_dna_changes_in_brain |publisher=Johns Hopkins University |access-date=September 26, 2022 |date=September 30, 2011}}</ref> 2015–16 ಝಿಕಾ ವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜಿಕಾ ವೈರಸ್ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Belluck">{{cite news |last1=Belluck |first1=Pam |title=A Race to Unravel the Secrets of the Zika Virus |url=https://www.nytimes.com/2016/05/10/science/a-window-into-the-workings-of-zika.html |access-date=September 25, 2022 |work=The New York Times |date=May 9, 2016}}</ref> ಮಾನವ ಚರ್ಮಕೋಶಗಳಿಂದ ಫೋರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಆರ್ಗನಾಯ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಿಕಾ ವೈರಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Identity Cleft |url=https://thepenngazette.com/identity-cleft/ |publisher=The Pennsylvania Gazette |access-date=September 26, 2022 |date=August 28, 2017}}</ref> 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ಪೆರೆಲ್ಮನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ನಲ್ಲಿ ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು.<ref name=":0"/> 2019ರಲ್ಲಿ, ಮಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=National Academy of Medicine Elects 100 New Members |url=https://nam.edu/national-academy-of-medicine-elects-100-new-members/ |publisher=National Academy of Medicine |access-date=September 26, 2022 |date=October 21, 2019}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಮಿಂಗ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿ '''ಹಾಂಗ್ಜುನ್ ಸೋಂಗ್''' ಅವರನ್ನು ವುಹಾನ್, [[ಚೀನಾ]] ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Belluck"/> ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುತ್ರ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ ''ನೇಚರ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ನರವಿಜ್ಞಾನ ಜರ್ನಲ್'' ಮುಖಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Williams |first1=Shawna |title=Having It All, Johns Hopkins-Style |url=https://www.hopkinsmedicine.org/research/advancements-in-research/fundamentals/in-depth/having-it-all-johns-hopkins-style |publisher=Johns Hopkins University |access-date=September 25, 2022 |date=August 2013 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929134434/https://www.hopkinsmedicine.org/research/advancements-in-research/fundamentals/in-depth/having-it-all-johns-hopkins-style |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವುಹಾನ್‌ನವರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆರೆಲ್ಮನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಲೆ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜನನ ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ (ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು)]] kvqdo02pip5wl9jo8iaxs4u81m91fm5 0 178745 1370897 1344188 2026-03-31T02:41:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370897 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox deity | type = Hindu | image = Khandoba.jpg | caption = Khandoba and [[Mhalsa]] killing demons Mani-Malla&nbsp;— a popular [[oleograph]], c.1880. | name = ಖಂಡೋಬಾ | script_name = [[Devanagari]] | script = खंडोबा | affiliation = [[Avatar]] of [[Shiva]] | god_of = | abode = [[ಜೇಜುರಿ]] | mantra = Om Shri Martanda Bhairavaya Namah | weapon = [[ತ್ರಿಶೂಲ]], ಖಡ್ಗ | consort = [[Mahalasa|Mhalsa]] and [[Banai (goddess)|Banai]] (chief consorts) | mount = Horse }} '''ಖಂಡೋಬಾ''' ಇದನ್ನು '''ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ''' ಮತ್ತು '''ಮಲ್ಹಾರಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತ]] ದಖ್ಖನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆ. ಆತ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಕುಲದೇವರು|ಕುಲದೇವ]] (ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ). <ref name = "A">Singh p.ix</ref>ಆತ ಕೆಲವು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮರಾಠರ (ಯೋಧರು) ಕೃಷಿ [[ಜಾತಿ|ಜಾತಿಗಳು]], ಕುರುಬ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] (ಪುರೋಹಿತ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಬೇಟೆಗಾರ/ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಪೋಷಕ ದೇವತೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಖಂಡೋಬಾ ದೇವತೆಯನ್ನು ನಂಬುವ ಪಂಥವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಜಾತಿ]] ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಜಾನಪದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಶಿವ, [[ಭೈರವ]], [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಕಾರ್ತಿಕೇಯ]] (ಸ್ಕಂದ) ದೇವರುಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯೋಜಿತ ದೇವರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾನೆ. ಖಂಡೋಬಾವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] '''ಮಲ್ಲಣ್ಣ''' ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] '''ಮೈಲಾರ''' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬನನ್ನು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಲಿಂಗ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಯೋಧನನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜೇಜುರಿಯ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಾಲಯ ಖಂಡೋಬಾ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ಖಂಡೋಬಾದ ದಂತಕಥೆಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಣಿ-ಮಲ್ಲರ ಮೇಲಿನ ಅವನ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿವಾಹಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು == ಖಂಡೋಬಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ರಾಕ್ಷಸಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಖಂಡೋಬಾ ಬಳಸಿದ ಆಯುಧವಾದ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯವಾದ ಬಾ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಖಂಡೇರಾಯ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ "ರಾಜ ಖಂಡೋಬಾ" ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಾಂತರವೆಂದರೆ ಖಂಡೇರಾವ್, ಅಲ್ಲಿ ರಾವ್ (ರಾಜ) ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಖಂಡೋಬನನ್ನು ''ಮಾರ್ತಾಂಡ'' [[ಭೈರವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾರ್ತಾಂಡ ([[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯ]] ದೇವತೆಯ ಉಪನಾಮ) ಮತ್ತು ಶಿವನ ಉಗ್ರ ರೂಪವಾದ ಭೈರವಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ''ಮಲ್ಲಾರ'' ಅಥವಾ ''ಮಲ್ಹಾರಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ''ಆರಿ'' ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ (ಶತ್ರು) ಅಂದರೆ "ಮಲ್ಲ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಶತ್ರು" ಎಂದರ್ಥ.<ref>Sontheimer in Hiltebeitel p.314</ref> ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮಲ್ಲನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನು ಮಲ್ಲಾರಿಯನ್ನು (ಮಲ್ಲನ ಶತ್ರು) "ಮಲ್ಲಾರಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇತರ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ''ಮಲಣ್ಣ'' ಮತ್ತು ''ಮೈಲಾರ'' ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ''ಖಂಡು ಗಾವ್ಡಾ'', ''ಮಾಹಲಸ-ಕಾಂತ್'' (ಮಹಾಲಸ ಅವರ ಪತಿ) ಮತ್ತು ''ಜೆಜುರಿಕಾ ವಾಣಿ'' ಸೇರಿವೆ.<ref>Sontheimer in Feldhaus p.115</ref> == ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Kadepathar_temple_sanctum.jpg|thumb|ಖಂಡೋಬಾದ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಾದ ಜೇಜುರಿಯ ಕಾದೇಪಥರ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಖಂಡೋಬಾನನ್ನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಃ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆ (ಮಹಲ್ಸಾದೊಂದಿಗೆ ಲೋಹದ ಪ್ರತಿಮೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಲ್ಸಾವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಎರಡು ''ಲಿಂಗ''.]] ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರಾ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ''[[ಡಮರು]]'' ತ್ರಿಶೂಲ,ಭಂಡಾರ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಹೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಂಡೋಬರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠ ಸರ್ದಾರ್, ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಠಾಣರ ಉಡುಪು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಖಂಡೋಬನನ್ನು ತನ್ನ ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಯೋಧ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನನ್ನು ಶಿವನ ಸಂಕೇತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಲಿಂಗ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. . ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಖಂಡೋಬಾದ ಎರಡೂ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಗಳು-ಅಣುಕೋಶೀಯ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದ ಕುದುರೆ ಮೇಲಿರುವ ರೂಪ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&nbsp; ಖಂಡೋಬಾದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಣಿ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಲಿಖಿತ ಮೂಲವೆಂದರೆ ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ''(ಮಲ್ಲಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ), ಇದು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪಠ್ಯವಾದ ''[[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮಂಡ ಪುರಾಣ]]'' ''ಕ್ಷೇತ್ರ-ಕಾಂಡ'' ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆರ್. ಸಿ. ಧೆರೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಥೀಮರ್ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿ. ಶ. 1ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಂಡೋಬಾ ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದ [[ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ]] ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಿದ್ಧಪಾಲ್ ಕೇಸಶ್ರೀ (೧೫೮೫) ಬರೆದ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಮರಾಠಿ]] ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇತರ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಧರರ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ''ಜಯಾದ್ರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಮತ್ತು ''ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ'' (೧೮೨೧ ಮತ್ತು "ದೇವರ ಕುರುಬ"ರಾದ ವಾಘ್ಯರ ಮೌಖಿಕ ಕಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Jejuri_khandoba.JPG|left|thumb|ಖಂಡೋಬಾದ ಜೆಜುರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅಜೇಯತೆಯ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಕ್ಷಸ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮಣಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ದಂತಕಥೆಯು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಪ್ತರ್ಷಿ|ಏಳು ಋಷಿಗಳು]] ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನ ರೂಪವನ್ನು (ಮಹಾಮಾತ್ಯನು ಚೈತ್ರ ಖಂಡೋಬಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ) [[ಬೀದರ|ಬೀದರ್]] ಬಳಿಯ ಮೈಲಪುರದ ಆದಿಮೈಲಾರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ, ದೇವರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅರಿಶಿನದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ (ಹರಿದ್ರಃ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರನಂತೆ). ರಾಕ್ಷಸರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ವಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖಂಡೋಬಾ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಸಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಣಿ ತನ್ನ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ವರವೆಂದರೆ ಅವನು ಖಂಡೋಬಾನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುವುದು, ಮನುಷ್ಯರ ಗುಣವು ಉತ್ತಮವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮೇಕೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.ಈ ವರಗಳನ್ನು ಖಂಡೋಬ ನೀಡುತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಲ್ಲನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಮಾಂಸದ ನಾಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಕ್ಷಸನ ಕೋರಿಕೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಖಂಡೋಬಾ ಅವನ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ತಲೆಯು ದೇವಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಪಾದಗಳು ಅದನ್ನು ತುಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದ ಸ್ಥಳವಾದ ಪ್ರೇಮಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಲಿಂಗಗಳು]] ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ದಂತಕಥೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಖಿಕ ಕಥೆಗಳು ಖಂಡೋಬನ ''ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ'' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ-ಜಾನಪದ ದೇವತೆಯಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆಯಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಅವನ ಉನ್ನತಿ-ಇದು ಪಠ್ಯ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಖಂಡೋಬನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಮಾಲ್ಸಾ ಮತ್ತು ಬನೈಯನ್ನು ಶಿವನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿಂದೂ ಪತ್ನಿಯರಾದ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗಂಗಾ (ದೇವತೆ)|ಗಂಗಾ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಂಡೋಬಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೋದರಳಿಯ, ಲಿಂಗಾವತ್ ವಾಣಿ ಮಾಲ್ಸಾಳ ಸಹೋದರ ಹೆಗಾಡಿ ಪ್ರಧಾನ್, ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ನಾಯಿ, ಮಣಿ ನೀಡಿದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ಸಹೋದರರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ವಿಷ್ಣು]], ನಂದಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಧು-ಕೈಟಭ ಅವರ ಅವತಾರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪುರಾಣ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಖಂಡೋಬಾ ಮಣಿಮಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬನೇ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ತನ್ನ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇತರ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮಾಲ್ಸಾ (ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಬನೈ ಅಥವಾ ಬಾನು (ಅಥವಾ ಗಂಗಾ) ಅನ್ನು, ಪ್ರತಿಹನಿಯಲ್ಲೂ ಹೊಸ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮಣಿಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಖಂಡೋಬಾನ ನಾಯಿಯು ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ತವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಮಾಲ್ಸಾ, ಅಥವಾ ವಿರಳವಾಗಿ ಬನೈಯನ್ನು, ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಖಂಡೋಬಾ ಹಿಂದೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕತ್ತಿ ಅಥವಾ ಈಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.&nbsp;&nbsp; ದಂತಕಥೆಗಳು ಖಂಡೋಬನನ್ನು ತನ್ನ ಜೇಜುರಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆಳುವ ಮತ್ತು ಆತ ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಜ ಖಂಡೋಬಾ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸರಸ ಸಾಹಸಗಳು" ಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮದುವೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪತ್ನಿಯರು == [[ಚಿತ್ರ:Khandoba_Mhalsa_Banai.jpg|thumb|ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆಃ ಮಾಲ್ಸಾ ಮತ್ತು ಬನೈ.]] ಖಂಡೋಬಾ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರು ದೇವರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ-[[ಮಹಾಲಾಸ|ಮಾಲ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಬನೈ (ದೇವತೆ)|ಬನೈ]] (ಬಾನು, ಬಾನುಬಾಯಿ) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವರು. ಖಂಡೋಬನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಮಾಲ್ಸಾ [[ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ|ಲಿಂಗಾಯತ]] ವ್ಯಾಪಾರಿ (ವಾಣಿ) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಬನೈ ಧಂಗಾರ್ (ಕುರುಬ ಜಾತಿ). ಮಹಲ್ಸಾ ಖಂಡೋಬಾನೊಂದಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಬನೈಯು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಮಾಲ್ಸಾಳನ್ನು ಅಸೂಯೆ ಪಡುವ,ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವಳು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ-ಬನೈಯು ಪ್ರೇಮಿ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದವಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವಳಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಸಹ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಅವರ ಜಗಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮಾಲ್ಸಾ "ಸಂಸ್ಕೃತಿ" ಮತ್ತು ಬನೈ "ಪ್ರಕೃತಿ" ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವರಾದ ರಾಜ ಖಂಡೋಬಾ ಅವರ ನಡುವೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಖಂಡೋಬಾನ ಮೂರನೇ ಪತ್ನಿ, ರಾಂಭಾಯ್ ಶಿಂಪಿನ್, ಒಬ್ಬ ದರ್ಜಿ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದ ಅಪ್ಸರೆ ಅಥವಾ ದೇವಾಂಗನಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇವಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''[[ಅಪ್ಸರೆಯರು|ದೇವಾಂಗನಾ]]'' ಬನೈ ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಮುರಳಿಯರ(ಖಂಡೋಬನ ಹಲವು ಪತ್ನಿಯರು) ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ಹುಡುಗಿಯರು ಖಂಡೋಬರನ್ನು "ಮದುವೆಯಾದರು".ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯ ನಂತರ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ. ರಾಂಭಾಯಿಯನ್ನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಕೆ ಸ್ಥಳೀಯಳಾಗಿದ್ದು, ಜೆಜುರಿ ಬಳಿಯ ಧಲೇವಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರ ಅಥವಾ ಮಾಲಿ ಜಾತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಪತ್ನಿ ಫುಲೈ ಮಾಲಿನ್, ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುರಳಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅವರು ಖಂಡೋಬಾನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸಸ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ "ದಾವ್ನಾ ಮಾಲ್" (ದಕ್ಷಿಣದ ಮರ ಕ್ಷೇತ್ರ) ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಐದನೇ ಪತ್ನಿ, ಕ್ಯಾಂಡೈ ಭಗವಿನ್, ಗಾಣದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಮುರಳಿಗಳು-ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು-ದೇವರ ಪತ್ನಿಯರು ಅಥವಾ ಉಪಪತ್ನಿಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತರ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Khandoba_Poona_painting_1800-05.jpg|thumb|325x325px|ಒಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಖಂಡೋಬಾ ಅವರು ಮೊಹ್ಲ್ಸಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು, ಅವರ ಮುಂದೆ ವಾಘ್ಯಾ ನೃತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಮಲ್ಲನ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಲಾರಾ) ಅವರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಖಂಡೋಬಾ (ಮಲ್ಲಾರಿ, ಮಲ್ಹಾರಿ, ಮೈರಾಲಾ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹತ್ತ್ಯಾ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನ ಕೊಲೆಗಾರ) ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ [[ಭೈರವ]]ನ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಶಿವನ ಪೂರ್ಣ ಅವತಾರ, ಭೈರವ ಅಥವಾ ವೀರಭದ್ರನಂತಹ ಭಾಗಶಃ ಅವತಾರವಲ್ಲ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು-ಅವನ ಕುದುರೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.&nbsp; ಸೋನ್ಥೈಮರ್, ಖಂಡೋಬಾದೊಂದಿಗೆ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗೆದ್ದಲುಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮೌಖಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಖಂಡೋಬಾದ ''ಮೂರ್ತಿ'' ಗೆದ್ದಲುಗಳ ದಿಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ "ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಸೋನ್ಥೈಮರ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬಾ) [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಶಿವನ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ತಂಡವು (ಹೊಳೆಯುವ ಕಕ್ಷೆ) ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರಾದರೆ, ಭೈರವನು ಶಿವನ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಭಾನುವಾರ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನಗಳು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಖಂಡೋಬಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸೊಂಥೀಮರ್ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಫಲವತ್ತತೆಗಾಗಿ ಗೆದ್ದಲುಗಳ ದಿಬ್ಬಗಳೆಂದು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಖಂಡೋಬನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅರಿಶಿನದ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಪಡಿಸುವವನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಕಾರ್ತಿಕೇಯ]] (ಸ್ಕಂದ) ನನ್ನು ಖಂಡೋಬಾನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಊಹೆಗಳು ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಖಂಡೋಬಾ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೋಲಿಕೆ (ಸ್ಕಂದನ ಈಟಿ ಮತ್ತು ಖಂಡೋಬಾ ಅವರ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಂಪಾ ಷಷ್ಠೀ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದ ಷಷ್ಠೀ ಎಂಬ ಎರಡೂ ದೇವತೆಗಳ ಹಬ್ಬಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಬರುತ್ತವೆ. ಖಂಡೋಬಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ. == ಪೂಜೆ == [[ಚಿತ್ರ:Khandoba_in_a_household_shrine.JPG|thumb|ಖಂಡೋಬಾ (ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಸ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಘರ್ ಜೊತೆ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮೆ) ]] ಬ್ರಾಶಿವನನ್ನು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಆತನ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಆತನನ್ನು ಆತನ ಅವತಾರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಆತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಕುಲದೇವರು|ಕುಲದೇವ]] (ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ). ದಖ್ಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಖಂಡೋಬರನ್ನು "''ಸಕಾಮ ಭಕ್ತಿ'' (ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಭಕ್ತಿ) ಪ್ರಧಾನ ದೇವರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಆ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಮರಾಠಿ ಹಿಂದೂ ಜನರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಯೋಧ, ಕೃಷಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] (ಪುರೋಹಿತ) [[ಜಾತಿ|ಜಾತಿಗಳು]], ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಬೇಟೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಪೋಷಕ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದಖ್ಖನ್ನಿನಲ್ಲಿನ ಖಂಡೋಬಾದ ಭಕ್ತರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠರು (ಕ್ಷತ್ರಿಯರು) ಮತ್ತು ಕುನಾಬಿಸ್, ಕುರುಬ ಧಂಗಾರ್‍ಗಳು, ಗ್ರಾಮದ ಕಾವಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗಾರ ರಾಮೋಷಿಗಳು-ಒಂದು"ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟು", ಹಿಂದಿನ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" ಮಹಾರರು, ಮತ್ತು ಮಂಗರು, ಮೀನುಗಾರ-ಜಾನಪದ ಕೋಲಿಗಳು, ತೋಟಗಾರರಂತಹ ಬಲುತೇದಾರ ಜಾತಿಗಳು (''ಮಾಲಿ'' ಮತ್ತು ದರ್ಜಿಗಳು (''ಶಿಂಪಿ'') ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವನ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]], ಮತ್ತು ಕೋಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು-[[ನಾಸಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸತಾರ|ಸತಾರಾದಲ್ಲಿ]]-ಖಂಡೋಬನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಚಂದ್ರಸೇನಿಯ ಕಾಯಸ್ಥ ಪ್ರಭುಗಳು, ಜೊತೆಗೆ [[ಗಾಯಕವಾಡ|ಗಾಯಕ್ವಾಡ್]] ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರ್ ರಂತಹ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಖಂಡೋಬನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲದೇವನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ. ಆತನನ್ನು [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನರು]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ|ಲಿಂಗಾಯತರು]] ಸಹ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತನನ್ನು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ "ರಾಜ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. .&nbsp; === ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು === ಖಂಡೋಬಾನನ್ನು ''ಕಡಕ್'' (ಉಗ್ರ ದೇವತೆ) ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಖಂಡೋಬಾವನ್ನು [[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]] (ಭಂಡಾರ) ಬೇಲ ಹಣ್ಣು-ಎಲೆಗಳು, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರಿಗೆ ಪುರನ್ ಪೋಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ-ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬದನೆಕಾಯಿಯ ಭಾರಿತ್ ರೊಡಗಾ ಎಂಬ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಸರಳವಾದ ಖಾದ್ಯ. ಖಂಡೋಬರನ್ನು ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು (ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಅರ್ಪಣೆ) ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಕೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸಹ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Stanley284">Stanley in Hiltebeitel p.284</ref> ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೆಂದರೆ ''ನವಾಸ್'', ಉತ್ತಮ ಫಸಲು, ಗಂಡು ಮಗು, ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾಣಿಕೆ. ''ನವಾಸ್'' ನೆರವೇರಿಕೆಯ ನಂತರ, ಖಂಡೋಬಾ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ''ಭಕ್ತರು'' ಕೊಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಈ ರೀತಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ''ಸಕಾಮಭಕ್ತಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ-ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು "ಕಡಿಮೆ ಗೌರವದ" ಭಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಭಗವಂತನ ಸಹವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ದುರಾಸೆಯುಳ್ಳವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಖಂಡೋಬರನ್ನು ಬುಕೇಲಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ-"''ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ" ದಲ್ಲಿ'' ಅಂತಹ ನಿಜವಾದ ಹಸಿವುಳ್ಳ ಭಕ್ತರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ . [[ಚಿತ್ರ:Vaghya.jpg|left|thumb|ಖಂಡೋಬಾದ ಚಾರಣಗಾರನಾದ ಎ. ''ವಾಘ್ಯಾ'']] ''ವಾಘ್ಯಾ'' (ಅಥವಾ ವಾಘ್ಯಾ, ಅಕ್ಷರಶಃ "ಹುಲಿಗಳು") ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಮುರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಖಂಡೋಬಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಖಂಡೋಬಾಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. ವಾಘ್ಯರು ಖಂಡೋಬಾನ ಕುರುಬರಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಖಂಡೋಬಾನ ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮುರಳಿಗಳು ಅವನ ವೇಶ್ಯೆಗಳಾಗಿ (ದೇವಾಂಗನರು-ಅಪ್ಸರೆಗಳು ಅಥವಾ [[ದೇವದಾಸಿ|ದೇವದಾಸಿಯರು]]) ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಘ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಹಿಳಾ ''ವೀರಾ'' ಮುರಳಿಯರು ಖಂಡೋಬರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜಾಗರಣೆಗಳಲ್ಲಿ-ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಹಾಡಿನ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ನವಾಸ್‍''ಗಳ ನೆರವೇರಿಕೆಯ ನಂತರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ, ವೀರರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" ಮಂಗ (ಮಾತಂಗ) ಎಂಬಾತ ಖಂಡೋಬನನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಜೇಜುರಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಜೇಜುರಿಯಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದ ಅಡಿಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದನು. ಪಂಥದ ಇತರ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ಒಬ್ಬ ವಾಘ್ಯ ಅಥವಾ ದೇವರ್ಷಿಯ (ಶಾಮನ್) ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸೇರಿದೆ. ಆರಾಧನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆಚರಣೆಯೆಂದರೆ ಸರಪಳಿ ಮುರಿಯುವ ಕ್ರಿಯೆ.ಇದು ಒಂದು ಹರಕೆಯ ನೆರವೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಟುಂಬ ವಿಧಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ-ಈ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಶಿವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಂಡೋಬನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಿಯೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದ ತಾಲಿಭರ್ನೆ. ಒಂದು ತಾಲಿಯನ್ನು (ತಟ್ಟೆ) ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಅಡಿಕೆ, ಕೇಸರಿ, ಅರಿಶಿನ (ಭಂಡಾರ) ಮತ್ತುಬೇಲದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಡಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಡಕೆಯನ್ನು ಖಂಡೋಬಾನ ಮೂರ್ತರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಐದು ಜನರು ''ತಾಲಿ (ತಟ್ಟೆ)'' ಎತ್ತಿ, ಅದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಡಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು "ಎಲ್ಕೋಟ್" ಅಥವಾ "ಖಂಡೇ ರಾಯಚಾ ಎಲ್ಕೋಟ್ 'ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ತಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ತಾಳಿ'' ಭರ್ನೆ ಜೊತೆಗೆ ಗೊಂಧಲ್ ಎನ್ನುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>{{Cite web |year=1962 |title=Ratnagiri District Gazetteer : People: RELIGIOUS BELIEFS |url=http://ratnagiri.nic.in/Gazetter/GOM/people_religions.html |access-date=11 September 2010 |publisher=Maharashtra State Gazetteer}}</ref> ಖಂಡೋಬಾನನ್ನು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡುವವ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿಂದೂ ದಂಪತಿಗಳು ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಖಂಡೋಬರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಖಂಡೋಬರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೂಡ ಮದುವೆಯ ಸಮಾರಂಭದ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾಗರಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ದೇವರಿಗೆ ಮದುವೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ದಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾಗೆ ಧೂಪ, ದೀಪಗಳು, ಅಡಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮಾಂಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು "ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ", ಕೊಕ್ಕೆ-ಸ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವೀರರಿಂದ ಸ್ವಯಂ-ಮರಣದಂಡನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಚೇ''ಚೆಡಾಪಟಾಡಿ'' ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ರೀತಿಯ ಉಗ್ರ [[ಭಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ರಾಕ್ಷಸೀ ''ಭಕ್ತಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ''ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ'' ರಾಕ್ಷಸೀ ಭಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ (ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯಿಂದ ರಾಕ್ಷಸೀ ಆರಾಧನೆ) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬನ ಸ್ವಾಧೀನವು, ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕೆಳ ರಾಕ್ಷಸೀ ಆರಾಧನೆಯಾಗಿದೆ (''ಪಿಶಾಚಿ ಪೂಜೆ''). ಶುದ್ಧವಾದ ಆರಾಧನೆಯಾದ [[ಸಾತ್ವಿಕ]] ಆರಾಧನೆಯು ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&nbsp; === ಮುಸ್ಲಿಂ ಆರಾಧನೆ === ಜಾತೆಪಠಾಖಂಡೋಬಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಬಂಧವು ಅವರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ''ಮಲ್ಲು'' ಅಥವಾ ಅಜ್ಮತ್ ಖಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ರೌತ್ರಾಯೆ), ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಜ್ಮತ್ ಖಾನ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ರಾಜ [[ಔರಂಗಜೇಬ್]] ನೀಡಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಅವನು ಖಂಡೋಬಾನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೆಜುರಿಯಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಪಠಾಣ ನಂತೆ ಅವನ ಚಿತ್ರಣ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುದುರೆ-ಕಾಯುವವ ಜೆಜುರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು. ಆತನ ಭಕ್ತರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಎಂದು ''ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ'' ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬಾನ ಆರಾಧನೆಯು ಎರಡನೇ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರಾಜರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ನಳದುರ್ಗ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು (''ಮಲ್ಲುಕಾ ಪಠಾಣ್'' ಅಥವಾ ''ಮಲ್ಲು ಖಾನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ದೇವರ ಭಕ್ತರೆಂದು) ಸಹ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜೆಜುರಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದೇವರ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name = "Burman1227">Burman p.1227</ref> === ದೇವಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Khandoba_temple_Pune.jpg|thumb|ಜೇಜುರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಖಂಡೋಬಾದ ಹೊಸ ದೇವಾಲಯ. ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಪರಸ್ಪರರ ಮೇಲೆ ಅರಿಶಿನದ ಪುಡಿಯನ್ನು (ಭಂಡಾರ) ಸುರಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Mylara_1.jpg|thumb|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮೈಲಾರಾ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]] ದಖ್ಖನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ೬೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] [[ನಾಸಿಕ್]] ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ದಾವಣಗೆರೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಕೊಂಕಣ]] ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವರೆಗೆ]] ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಅಥವಾ ಜಾಗೃತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯನ್ನು ಅವೇಕ್ ಅಥವಾ "ಜಾಗ್ರುತ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಖಂಡೋಬಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಅವನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಜೇಜುರಿ ಆಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರು ಗುರವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲ. ಆತನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೀಗಿವೆಃ # ಜೆಜುರಿ ಖಂಡೋಬಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಿಂದ]]೪೮ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆಃ ಮೊದಲನೆಯದು ಕಡೆಪಥರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಕಡೆಪಥರ್ ಅನ್ನು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ <nowiki><i id="mwAmo">ಗಾಡ್-ಕೋಟ್</i></nowiki> ದೇವಾಲಯ, ಇದನ್ನು ಹತ್ತಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೪೫೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧೮ ಕಮಾನಿ (ಕಮಾನಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು) ಮತ್ತು ೩೫೦ ದೀಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು (ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳು) ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೋಟೆಯಂತಹ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ.&nbsp;<ref>{{Cite web |year=2006 |title=Jejuri |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Poona%20District/places_j.html#. |publisher=Maharashtra Gazetteer}}</ref> # ಪಾಲಿ (ರಾಜಾಪುರ) ಅಥವಾ ಪಾಲಿ-ಪೆಂಬರ್, ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.<ref>{{Cite web |title=PAL OR RAJAPUR |url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/SATARA/places_Pal.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110418072440/http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/SATARA/places_Pal.html |archive-date=18 April 2011 |access-date=5 July 2011 |publisher=Satara District Gazetteer}}</ref> # ಆದಿ-ಮೈಲಾರ್ ಅಥವಾ ಖಾನಾಪುರ (ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಬೀದರ|ಬೀದರ್]] ಬಳಿಯ ಪೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಮೈಲ್ಕರ್ಪುರ) # ನಲ್ದುರ್ಗ್, ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. # ಮೈಲಾರಾ ಲಿಂಗ, [[ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕರ್ನಾಟಕ. # ಮಂಗಸೂಳಿ, [[ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕರ್ನಾಟಕ. # ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಹಾವೇರಿ|ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು|ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೇವರಗುಡ್ಡ ಮಾಲ್ಟೆಶ್ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರಾ ದೇವಾಲಯ. # [[ಮೈಲಾರ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮೈಲಾರ|ಮನ್ನಮೈಲಾರ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರ]] (ಮೈಲಾರಾ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], ಕರ್ನಾಟಕ. # ನಿಮ್ಗಾಂವ್ ದವಾಡಿ, ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. # ಶೇಗುಡ್, [[ಅಹ್ಮದ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅಹ್ಮದ್ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. # ಕೊಮುರವೆಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ದಿಪೇಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ತೆಲಂಗಾಣ. # ಸತಾರೆ, [[ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. # ಮಾಲೆಗಾಂವ್, ನಾಂದೇಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. # ಮೈಲಾಪುರ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಮೈಲಾಪುರ, ಯಾದಗಿರಿ, ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ === ಹಬ್ಬಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Khanderao_with_Mhalsa.jpg|thumb|[[ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ]] ಕಂಪನಿಯ ಶೈಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರವಾದ ಮಲ್ಸಾದೊಂದಿಗೆ ಖಂಡೋಬಾ. ಖಂಡೋಬಾವನ್ನು ತ್ರಿಶೂಲ, ಡಮರು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳಂತಹ ಶಿವನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಹಿಂದೂಗಳ [[ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸ|ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ]] ತಿಂಗಳ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಹುಣ್ಣಿವೆ ದಿನದಿಂದ ಆರನೇ ದಿನದವರೆಗೆ, ಖಂಡೋಬಾದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಣಿ-ಮಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗಿನ ಹೋರಾಟದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಜೇಜುರಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರನೇ ದಿನದಂದು (ಚಂಪಾ-ಷಷ್ಠೀ) ಖಂಡೋಬಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಂಪ-ಷಷ್ಠೀ ದಿನದಂದು ದೇವಾಲಯ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಈ ಹಬ್ಬವು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರು ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂಪಾ-ಷಷ್ಠೀ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಳನೇ ದಿನದಂದು, ಭಕ್ತರು ಚಂಪಸಾಷ್ಟ್ಲಿಚೆ ಪರ್ನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಔತಣಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಖಂಡೋಬನ ಆಹ್ವಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸೋಮವಾರದಂದು ಬರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನವಾದ [[ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ|ಸೋಮವತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ]] ಜೆಜುರಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬಾ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಸಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಾಲಖಿ (ಪಲ್ಲಂಕಿ) ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗದ್-ಕೋಟ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಕರ್ಹಾ ನದಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಲಿ-ಪೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಖಂಡೋಬಾ ಮತ್ತು ಮಹಲ್ಸಾ ಅವರ ಮದುವೆಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಿಶಿನವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರಾದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಎರಡು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಗುಡ್ಡದ [[ದಸರ|ದಸರಾ]] ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೈಲಾರ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಘ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್) ನಡೆಯುವ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎರಡೂ ಹಬ್ಬಗಳು ಮೈಲಾರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಣಿ-ಮಲ್ಲರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು (ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ) ಸಹ ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾನುವಾರಗಳನ್ನು ಖಂಡೋಬಾ ಆರಾಧನೆಗೆ ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪಂಥದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == [[ಚಿತ್ರ:Mailar_Mallanna_Khanapur.JPG|thumb|ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೀದರ್ ಬಳಿಯ ಖಾನಪುರದ ಮೈಲಾರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ.]] ಜಾನಪದ ಧರ್ಮವಾದ ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥವು ವೈದಿಕ [[ರುದ್ರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರುದ್ರ]], [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಲಿಂಗವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಶಿವ, ನಾಥ ಮತ್ತು [[ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ|ಲಿಂಗಾಯತ]] ಪಂಥಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಖಂಡೋಬಾ ವೈದಿಕ ರುದ್ರನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ರುದ್ರ ಕೂಡ ಖಂಡೋಬಾ ಅವರಂತೆ ದರೋಡೆಕೋರರು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ನಿರೂಪಕ ಸಾಯಣರು ''ಮಲ್ಹಾರಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮಲ್ಹಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಶತ್ರುವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಮಲ್ಹಾದ ಅರಿ-[[ಪ್ರಜಾಪತಿ]] ಎದುರಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ರುದ್ರನ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣ). ಸ್ಟಾನ್ಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡೋಬಾ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನ ದೇವರು, ಸೌರ ದೇವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ದೇವರುಗಳಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಮೀಕರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಸ್ಟಾನ್ಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡೋಬನು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಶಿವನಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಮಲ್ಹರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಚಂದ್ರನ ಚಿತ್ರಣವು ಖಂಡೋಬಾದ ಸೌರ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾ, ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾನನ್ನು "ಸೂರ್ಯ ದೇವರಾದ ಚಂದ್ರ ದೇವರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರ್. ಸಿ. ಧೇರೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾ. ಶ. ೧೦೬೩ ಮತ್ತು ಸಾ. ಶ ೧೧೪೮ರ ಎರಡು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು, ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳಾದ ಮೈಲಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮಾಳವ್ವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಲಾರಾ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜರು ಈ ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು ಮೈಲಾರಾ ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸಿದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಧರ್ಮದ ಗಣ್ಯ ವರ್ಗವನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅವತಾರವೆಂದು ಉದಾತ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಲಾರಾ ಅವರನ್ನು ಶಿವನನ್ನು-ಪೂಜಿಸುವ ಲಿಂಗಾಯತ ಪಂಥದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬಸವಣ್ಣ ಖಂಡಿಸಿದರು-ನಂತರ ಅವರು ಮೈಲಾರ ದೇವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಚಕ್ರಧರ (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೭೦), ಮಹನುಭಾವ ಪಂಥದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, [[ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ]] (೧೨೯೬-೧೩೯೧) ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ (೧೫೬೦-೧೬೫೦) ಮೈಲಾರ ದೇವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ವಾರ್ಕರಿ ಕವಿ-ಸಂತ [[ಸಂತ ಏಕನಾಥ್|ಏಕನಾಥ]] ಕೂಡ ಖಂಡೋಬರ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ "ಅವಮಾನಕರ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು, ಆದರೆ ಅವರ ನಂತರ, ಖಂಡೋಬರ ಬಗ್ಗೆ "ಮುಕ್ತ" ಟೀಕೆ ನಿಂತಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯ "ಅನಾಗರಿಕ" ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="dherechap1">{{cite web|url=http://www.rcdhere.com/RCD_Khandoba/khandoba_2.html|title=FOLK GOD OF THE SOUTH: KHANDOBA – Chapter 1: "Mailar', that is Khandoba|last=Dhere|first=R. C.|year=2009|publisher=official site of R C Dhere|access-date=12 July 2011|archive-date=7 ಮೇ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507104649/http://rcdhere.com/RCD_Khandoba/khandoba_2.html|url-status=dead}}</ref> ಖಂಡೋಬಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದನಗಾಹಿಗಳ ದೇವರಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಖಂಡೋಬಾದ ಆರಾಧನೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೋನ್ಥೈಮರ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದನ್ನು ಜೈನ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೈನ ಲೇಖಕ ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನು, ತನ್ನ ಶೌರ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಜೈನನನ್ನು ಮೈಲಾರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ರಾಜರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸರಳ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯೋಧರು ಮಲ್ಹಾರಿ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರಾ ಅವರ ವ್ಯಾಪಕ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಉದಯದೊಂದಿಗೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಖಂಡೋಬಾ ದಂತಹ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಚಕ್ರಧರನು ತನ್ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ''ಲೀಲಚರಿತ್ರೆ''ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ-"[[ಕಲಿಯುಗ]] ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮೈಲಾರದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ". ೧೩೬೯ರಲ್ಲಿ [[ವರಂಗಲ್|ವಾರಂಗಲ್]] ಬಳಿಯ ಇನವೋಲುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನವು ಮಲ್ಲಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ-ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ನಾಯಕ [[ಅರ್ಜುನ]]ನಿಗೆ ಮಲ್ಲ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಶಿವನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಹೀಗೆ ಮಲ್ಲಾರಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೈಲಾರಾ [[ಕಾಕತೀಯ]] ರಾಜವಂಶದ( ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೮೩-೧೩೨೩) ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಳು, ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವು ಮೈಲಾರಾ-ಭಕ್ತರ ಸ್ವಯಂ-ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಮೈಲಾರಾ ಅವರನ್ನು[[ಈಶ್ವರ]] (ದೇವರು) ನ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಭಕ್ತಿ]] ಸಂತರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಖಂಡೋಬಾ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದನು. ೧೭೫೨ರಲ್ಲಿ, ಮರಾಠ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತಾರಾಬಾಯಿ, ದೇವತೆಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ [[ಪೇಷ್ವೆ|ಪೇಶ್ವೆ]] ದೊರೆ [[ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿ ರಾವ್|ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್]] ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಖಂಡೋಬಾನ ಜೆಜುರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.&nbsp;<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Baviskar |first=B.S. |url=https://books.google.com/books?id=jVQtBAAAQBAJ&q=peshwa+tarabai+khandoba&pg=PA250 |title=Inside-outside : two views of social change in rural India |last2=Attwood |first2=D.W. |date=2013 |publisher=SAGE |isbn=9788132113508 |location=Los Angeles |page=250 |access-date=10 December 2016}}</ref> ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಖಂಡೋಬಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರೇಮಪುರದಲ್ಲ-ಇದನ್ನು ಪೆಂಬರ್ (ಆದಿಮೈಲರ್, [[ಬೀದರ|ಬೀದರ್]] ಬಳಿಯ ಮೈಲರಾಪುರ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ- ಭಾನುವಾರದ ಚಂಪ-ಷಷ್ಠೀಯಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಖಂಡೋಬಾ ಮೂಲತಃ ಪ್ರೇಮಪುರಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ನಂತರ ನಲದುರ್ಗ್, ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೆಜುರಿಗೆ ಹೋದರು ಎಂದು ಮರಾಠಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮೈಲಾರಾ ಪಂಥವು ಪೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಹರಡಿರಬಹುದು, ಇದು ಖಂಡಕ ಪಂಥದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿರಬಹುದು-ಪೈಥಾನ್ ಪೋಷಕ [[ಯಕ್ಷ]] (ದೇಮಿ-ದೇವರು) ಇದಕ್ಕೆ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ದೇವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವರು-ಕಣಾದ್ಯ ಖಂಡೇರಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಪಂಥವನ್ನು ಮೈಲಾರಾ-ಖಂಡೋಬಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಲಿಂಗಾಯತ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದಖ್ಖನ್ನಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದರು. ಮೈಲಾರಾ ಜೊತೆಗೆ, ಖಂಡೋಬರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮಲ್ಲಣ್ಣ, ಮೈಲಾರಾ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲು ಖಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳ [[ಶಾಕ್ತ ಪಂಥ|ಶಾಕ್ತ]] ಪಂಥಗಳಂತಹ ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಖಂಡೋಬಾದ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಮಾಲ್ಸಾ ಅಥವಾ ಬನೈನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.&nbsp; ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥದ ಬಗ್ಗೆ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ (೧೭೯೦) ನಾರಂಜನಮಾಧವನು ಅವನನ್ನು "ಶ್ರೀಮಂತ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ತಡಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕುದುರೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ಒಮ್ಮೆ "ಹಳೆಯ ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇರುವೆ ಕಚ್ಚಿದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು (ಖತ್ವಂಗ) ಹೊತ್ತ ತಪಸ್ವಿ ಭಿಕ್ಷುಕರಾಗಿದ್ದರು-ಇದು ಪೌರಾಣಿಕ ಶಿವನ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ (೧೮೫೫), [[ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಮಿಷನರಿ ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ಪಾವನ|ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಖಂಡೋಬನನ್ನು ಪ್ರೇತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು [[ಶೂದ್ರ|ಶೂದ್ರರು]] ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪುರೋಹಿತರು ಬ್ರಾಹ್ಮನೇತರ ಗುರವರು ಆಗಿರುವ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಾಲಯದ ಅಶುದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ವಿನಾಶ" ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರಾಠಿ ಪದ "ಖೇಲ್-ಖಂಡೋಬಾ", ತನ್ನ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಂದ ಭಕ್ತನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} == ಮುಂದೆ ಓದಿ == * {{Cite journal|last=Burman|first=J. J. Roy|jstor=4410485|journal=[[Economic and Political Weekly]]|title=Shivaji's Myth and Maharashtra's Syncretic Traditions|volume=36|date=Apr 14–20, 2001|pages=1226–1234|issue=14/15}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Gupta |first=Shakti M. |title=Karttikeya: The Son of Shiva |publisher=Somaiya Publications Pvt. Ltd. |year=1988 |isbn=81-7039-186-5 |location=Bombay}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Mate |first=M. S. |title=Temples and Legends of Maharashtra |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1988 |location=Bombay}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Singh |first=Kumar Suresh |url=https://books.google.com/books?id=BsBEgVa804IC&q=Khandoba+god&pg=PR59 |title=People of India |last2=B. V. Bhanu |publisher=Anthropological Survey of India |year=2004 |isbn=978-81-7991-101-3}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=Criminal Gods and Demon Devotees: Essays on the Guardians of Popular Hinduism |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1989 |isbn=0-88706-981-9 |editor-last=Alf Hiltebeitel |editor-link=Alf Hiltebeitel |chapter=Between Ghost and God: Folk Deity of the Deccan |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CLmuJhU3wC8C&q=Between+Ghost+and+God+Sontheimer&pg=PA299}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=The History of Sacred Places in India as Reflected in Traditional Literature |publisher=BRILL |year=1990 |isbn=90-04-09318-4 |editor-last=Hans Bakker |chapter=God as King for All: The Sanskrit Malhari Mahatmya and its context |chapter-url=https://books.google.com/books?id=McwUAAAAIAAJ&q=khandoba&pg=PA129}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=Images of Women in Maharashtrian Literature and Religion |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1996 |isbn=0-7914-2837-0 |editor-last=Anne Feldhaus |chapter=All the God's wives |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ooV3Rz9zQvQC&q=khandoba&pg=PA115}} * {{Cite journal|doi=10.2307/2053326|last=Stanley|first=John M.|date=Nov 1977|title=Special Time, Special Power: The Fluidity of Power in a Popular Hindu Festival|jstor=2053326|journal=The Journal of Asian Studies|publisher=Association for Asian Studies|volume=37|issue=1|pages=27–43}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Stanley |first=John. M. |url=https://archive.org/details/experienceofhind00zell |title=The Experience of Hinduism |year=1988 |editor-last=Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen |chapter=Gods, Ghosts and Possession |url-access=registration}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Stanley |first=John. M. |title=Criminal Gods and Demon Devotees: Essays on the Guardians of Popular Hinduism |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1989 |isbn=0-88706-981-9 |editor-last=Alf Hiltebeitel |editor-link=Alf Hiltebeitel |chapter=The Captulation of Mani: A Conversion Myth in the Cult of Khandoba}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Underhill |first=Muriel Marion |title=The Hindu Religious Year |publisher=[[Asian Educational Services]] |year=1991 |isbn=81-206-0523-3}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://jejuri.in Website with full information about Lord Khandoba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260317093046/http://jejuri.in/ |date=2026-03-17 }} * [http://mallana-temple.blogspot.com Khandoba temples of Maharashtra, Karnatak & Andhra Pradesh] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ]] eizh0038xfuweeqqpwplk4tv9jr5545 0 178746 1370950 1345844 2026-03-31T08:41:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370950 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಂತೆ]] [[ಗ್ರೀಸ್]] ದೇಶವೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]], [[ಲಲಿತಕಲೆ]], [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ [[ಜ್ಞಾನ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತ ಬಂತು. ಹಾಗೆಯೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪದ್ಧತಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[:en:Western_education|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು]] ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರದಿದ್ದರೂ ಆ ದೇಶ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹವೆನಿಸುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ == ಯುವಜನರನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಪೌರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಧನವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಸೇವಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಆಗಾಗ ಒದಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಹ್ಯ [[ಶತ್ರು|ಶತ್ರುಗಳ]] [[ದಾಳಿ|ದಾಳಿಯನ್ನೂ]], [[:en:City-state|ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ]] ಆಂತರಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಅವರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಗುಲಾಮರ]] ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ವರಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, [[ಸೈನಿಕ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಸದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಬಲ್ಲ ದೃಢಕಾಯರಾದ ಯುವಕರನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಅಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣಪದ್ಧತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೂ, ಸಮರಸೇವೆಗೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮಂತರು [[ವಾಣಿಜ್ಯ(ವ್ಯಾಪಾರ)|ವಾಣಿಜ್ಯ]], [[ಉದ್ಯೋಗ]] ಮುಂತಾದ ಕಸಬುಗಳು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕವಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಜಿತ ಜನಾಂಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಯುವಕರನ್ನು ಸಮರಶೂರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ [[ಸ್ಪಾರ್ಟಾ|ಸ್ಪಾರ್ಟದಂಥ]] ಕೆಲವು ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ, [[ಮಗು|ಮಕ್ಕಳು]] ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರ [[ಅಥೆನ್ಸ್|ಆಥೆನ್ಸಿನಂಥ]] ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದುವು.<ref>https://athenslivingmuseum.com/ancient-greek-education-system/</ref> ಈ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ಆಯಾ ನಗರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಿನ್ನ [[ಜೀವನ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆ ತಳೆದಿದ್ದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯೂ ಕಾರಣವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಎರಡು ನಗರರಾಜ್ಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. === ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ === ತಮ್ಮ ನಗರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರು ಅಲ್ಲಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಲಾಮರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಗಾಗ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ದಾಳಿಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವಕರನ್ನು ಸಮರಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮುಖ್ಯೋದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>Plut. Lives. Lyc. 16</ref> ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ [[ಧೈರ್ಯ]]ಸ್ಥೈರ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಶೂರ ಯೋಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಲ್ಲ [[ನಿಸರ್ಗ|ನಿಸರ್ಗದ]] ಕರಾಳ [[ಪರೀಕ್ಷೆ|ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ]] ಒಡ್ಡಿ [[ಅಂಗವಿಕಲತೆ|ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನೂ]], ನಿರ್ಬಲ [[ಶಿಶು|ಶಿಶುಗಳನ್ನೂ]] ಕೊಂದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://www.greece-is.com/disability-in-ancient-greece/</ref> ಹಾಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು 7 ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Adkins, 2005">Adkins and Adkins, ''Handbook to Life in Ancient Greece'' (New York: Facts On File, Inc., 2005), 104.</ref> 14 ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕಠಿಣ ರೀತಿಯ ಸೈನಿಕ [[ತರಬೇತಿ]] ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ತಂಡಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವರಲ್ಲೇ ಸಾಹಸಿ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಜ್ಯದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತಿನ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇಹದಂಡನೆ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲದೆ ಸಹನೆ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗಲೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆಯ ಸಾಹಸಪೂರ್ಣ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು [[ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ]] ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Mark, Joshua J.. "Agoge, the Spartan Education Program." ''World History Encyclopedia'', 15 Jun 2021, <nowiki>https://www.worldhistory.org/article/342/agoge-the-spartan-education-program/</nowiki>.</ref> ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದ ಪೂರ್ತ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯುವಕರು ರಕ್ಷಕ [[ಸೈನ್ಯ|ಸೇನೆಯನ್ನು]] ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಶಿಸ್ತಿನ ತರೆಬೇತು ಹೊಂದಿ 30 ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ [[ಪೌರತ್ವ|ಪೌರತ್ವವನ್ನು]] ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=":02">{{Cite book |last=Ducat |first=Jean |title=Spartan education: youth and society in the classical period |date=2006 |publisher=Classical Press of Wales |others=Emma Stafford, Pamela-Jane Shaw, Anton Powell |isbn=1-905125-07-0 |location=Swansea |pages= |oclc=76892341}}</ref> ಆದರೂ ಅವರು ತೀರ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾಗುವವರೆಗೂ ಸಮರಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಬರೆಹ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name=":03">Richer, Nicolas (2017). ''Spartan Education in the Classical Period.'' In ''A Companion to Sparta,'' eds. Anton Powell. John Wiley & Sons, Ltd. pp. 525-542</ref><ref>Plut. Lives. Lyc. 16.6</ref> ಅವರಿಗೆ [[:en:Ceramic|ಕುಂಭಕಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ]] ಲಲಿತವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಶೂರರ [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ]], ರಣಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕುಸ್ತಿ]], [[ಕವಾಯತು]] ಮುಂತಾದ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ನೃತ್ಯ|ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ]] ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು.<ref name=":0">Smith 1890, p. 594.</ref> ಗ್ರೀಸಿನ ಇತರ ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ತ್ರೀ|ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ]] ತಾಯ್ತನದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರು ಅವರಿಗೆ ಗಂಡಸರಂತೆ [[ವ್ಯಾಯಾಮ|ಅಂಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲೂ]], ಹೊರಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://pressbooks.pub/anne1/chapter/ancient-spartan-sts/</ref> ಅಂಥ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಬಲಾಢ್ಯರೂ, ಶೂರರೂ ಆಗುವರೆಂಬ ಆಶೋತ್ತರವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವರ ಸಂಕುಚಿತ ಗುರಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಯೇನೊ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. === ಆಥೀನಿಯನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ === ಆಥೆನ್ಸ್ ನಗರರಾಜ್ಯದ ಜನತೆ ಸ್ಪಾರ್ಟನರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವು. ಯುವಕರು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸೈನಿಕರಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಸತ್ಪೌರರಾಗಿಯೂ ಬಾಳಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರಾಗಿ ಬಾಳಿ ತಮ್ಮ [[ಪ್ರತಿಭೆ|ಪ್ರತಿಭೆಯ]] ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ರಕ್ಷಕರೂ, ಪೋಷಕರೂ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಈ ದೃಷ್ಟಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಬೌದ್ಧಿಕ, ದೈಹಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ, ಸಮರಸವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಎಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ]] ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಯಾವುದನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿತ್ಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಮರಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ರೂಪಣೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. 7 ರಿಂದ 16 ನೆಯ ವರ್ಷದ ತನಕ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ;<ref name=":04">Joyal, MacDougall, and Yardley, ''Greek and Roman Education'', 59.</ref> 14 ರಿಂದ 18 ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದ]] ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನೆಂಟು ತುಂಬಿದ ಯುವಕರು ಎರಡು ವರ್ಷಕಾಲ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book |last=Plato |title=Republic |publisher=Harvard University Press |year=2013 |location=Cambridge |pages=186}}</ref> ಮುಂದೆ ಆ ನಗರ ರಾಜ್ಯ [[ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸೆಡೊನಿಯ|ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯದ]] ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಈ ಕಾಲವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮುಂತಾದ ಜ್ಞಾನಪ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ವಿನಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾಪ್ರದ [[ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತದ]] ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿತ್ತು. ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದ್ದರೂ ದೇಹವರ್ಧನವೊಂದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡೆನಿಲವುಗಳನ್ನು ಸಿರಪಡಿಸಿ ಅಂಗಸೌಷ್ಠವಾದಿ ಸೌಂದರ್ಯಸಾಧನೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಓದು ಬರೆಹ, ಕಾವ್ಯವಾಚನ, [[ಅಂಕಗಣಿತ]], ಅಂಗಸಾಧನೆ, ಸಂಗೀತ-ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>Beck, ''Greek Education, 450–350 B.C.'', 114-126.</ref> ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯಾ ನಗರರಾಜ್ಯದ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಗೂ, ಅವಶ್ಯಕತೆಗೂ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. === ಸಾಫಿಸ್ಟರ ಪ್ರಭಾವ === ಭಾರತದಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಥೀನಿಯನರಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ, [[ಗುರು|ಗುರುಗಳು]] ಯಾವ ಪ್ರತಿಫಲವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ [[ವಿದ್ಯೆ]] ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಆಶೋತ್ತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕ್ರಯಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[:en:Sophist|ಸಾಫಿಸ್ಟರೆಂಬ]] [[ಕೂಲಿ]] [[ಪಂಡಿತ|ಪಂಡಿತರು]] [[ಹಣ|ದುಡ್ಡಿಗೆ]] ಪಾಠ ಹೇಳುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಮಂತರು ಅವರಿಂದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಅಲಂಕಾರ]], ವಾಙ್ಮಯಕಲೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹಣ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಣಗಳಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಕಸಬನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ, ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಕುತರ್ಕದ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲರೆನಿಸಿದ್ದರು. ಅಂಥವರು ಇಡೀ ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತಂದರು. '''ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ''' 18 ರಿಂದ 20 ವರ್ಷದವರೆಗೆ [[ಕಲೆ]], ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮುಂತಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಫಿಸ್ಟರು ಕುಟಿಲ ಕೌಶಲದ ಕೂಲಿ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಾದರೂ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತರೆನಿಸಿದ್ದರು; ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಆಳವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಥವರ ಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಳಹದಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು (ಸ್ಕೂಲ್ಸ್) ಆರಂಭವಾದವು. [[ಭಾಷೆ]], ಅಲಂಕರಶಾಸ್ತ್ರ, [[ವ್ಯಾಕರಣ]], ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ,-ಇವುಗಳ ಆಳವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು [[:en:Latin_literature|ರೋಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. [[:en:Protagoras|ಪ್ರೊಟಾಗೋರಾಸನಂಥ]] ಪಂಡಿತರು ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="stan">{{cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/sophists/#Pro|title=The Sophists|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|access-date=2012-05-01}}</ref><ref>Aristotle 1407b [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0059%3Abekker%20page%3D1407b Greek from Tufts U., with decipherment tools], [http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Arist.%20Rh.%201407b&getid=1 English and Greek from University of Chicago] both in the Perseus Digital Library. The page is from Rhetoric, Book III, Chapter 5.</ref> [[ಪ್ಲೇಟೊ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲರಂಥ]] ಪಂಡಿತರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದು ಜ್ಞಾನರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. '''ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ''' ಸಾಫಿಸ್ಟರ ಯತ್ನದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ದೊರೆತಂತೆ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಶ್ರೀಮಂತರನೇಕರು ಆಜೀವವೂ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಲಾಸ ಜೀವನವೆನಿಸುತ್ತ ಬಂತು. ಹೇಗೇ ಆಗಲಿ, ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಚಾರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.<ref>https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc330707/</ref> === ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ರ ಶಿಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿ === ಅಂದಿನ ಆಥೆನ್ಸಿನ ವಿದ್ವದ್ವಾತಾವರಣದ ಫಲವಾಗಿ ಜ್ಞಾನರಾಜ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲರಂಥ ಮಹಾಪಂಡಿತರು ನಡೆಸಿದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ಅವರ ಕಾಲದಂತೆ ಇಂದಿಗೂ ಮಾನ್ಯವೆನಿಸುವಂತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರ ಯತ್ನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದು. ಪ್ಲೇಟೊ ತನ್ನ [[:en:Republic_(Plato)|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[:en:Laws_(dialogue)|ಲಾಸ್]] ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite book |last=Plato |title=Republic |publisher=Harvard University Press |year=2013 |location=Cambridge |pages=186}}</ref> ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ [[ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಗ್ರಂಥವಿರಬಹುದೆಂದು ತೋರಿದರೂ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾಕೃತಿ. ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದ [[ಜೀನ್-ಜಾಕ್ವೆಸ್ ರೂಸೋ|ರೂಸೊ]] `ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ಲೇಟೊವಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಓದು’ ಎಂದು ತನ್ನ [[:en:Emile,_or_On_Education|ಈಮೈಲ್]] [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಶಿಷ್ಯ ಆರಿಸ್ಟಾಟಲನೂ ತನ್ನ [[:en:Politics_(Aristotle)|ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್]] ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.{{r|Politics|at=VII.17–VIII.4}} ಯಾವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪೌರಶಿಕ್ಷಣ ಆಧಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಪ್ಲೇಟೊ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರೆ [[ಮನುಷ್ಯ]] ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾನವನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳವನೆಂಬುದು ಆತನ ವಾದ. ಅಂಥ ಶಿಕ್ಷಣ ಬರೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿರದೆ ಸಮಾಜದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಬಲ್ಲುದೆಂದು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬಜೀವನದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಅನೇಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ರೂಸೋ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಿಸುತ್ತ `ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ತಿರದ ಬಂಧುವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯದ ಬಾಂಧವ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟೀತು? ಒಳ್ಳೆಯ ತಂದೆಯಾಗಿರದೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನಾಗಿರದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪೌರನಾಗಬಲ್ಲನೆ? ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ಲೇಟೋ ಶ್ರೀಮಂತ ಪಕ್ಷಪಾತಿ. ಅತನ ಶಿಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿಲಾಸಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಿದ್ದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿತ್ತು. ಸೈನ್ಯದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಿಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಗಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿತ್ತು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಧರನ್ನಾಗಿಯೂ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರಿಗೆ 20 ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡ]] ಶಿಸ್ತಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಮೂವತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವರಿಗೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ|ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು ಉನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಐವತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ [[ಧ್ಯಾನ]] ಮತ್ತು ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಆತ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಥ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು ಅವನ ಕನಸಿನ ರಾಜ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಕರೂ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಕರೂ ಆಗುವರೆಂದು ಆತನ ಭಾವನೆ.<ref>{{Cite book |last=Plato |title=Republic |pages=188}}</ref> ಪ್ಲೇಟೋವಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಲೋಕಸತ್ತೆಗೆ]] ಒಪ್ಪದ ನೀತಿಯೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅದು ಅವರವರಿಗೊಪ್ಪುವ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯಬೇಕೆಂಬ ಆಧುನಿಕ ನೀತಿಯೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರ ಪ್ರಭಾವ == ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಶಿಕ್ಷಣದೃಷ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ [[:en:Western_education|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ [[ಪುರುಷ|ಗಂಡಸರಿಗೆ]] ಕೊಡುವ ಶಿಕ್ಞಣವನ್ನೇ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಂಥ]] ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>https://www.oxford-royale.com/articles/history-womens-education-uk</ref> ಅದರೆ ಈಚೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಆದಿಯಾದ ಎಂಥ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಈಗ ಮಹಿಳೆಯರು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಅಂಶ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಕ್ತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನುಭವವನ್ನೂ, ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಮುಂತಾದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅವರು ಜನಕರೆನ್ನಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಒಳಿತನ್ನು ಬೆಳಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ಲೇಟೊವಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇವಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೆಂದೂ, ಪೌರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಮಾಡಿರುವ ಸಲಹೆ ಈಚೆಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಪೌರರನ್ನು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೊಪ್ಪುವಂತೆ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅವನ ಸಲಹೆ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತುಂಬ ಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಲಹೆ 1926 ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದ [[:en:William_Henry_Hadow|ಹ್ಯಾಡೊ]] ಸಮಿತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿರುವಂತಿದೆ.<ref>https://education-uk.org/documents/hadow1926/hadow1926.html</ref> ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಮಾಜವನ್ನೂ, ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನೂ ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಅವನ ಸಲಹೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯೆನಿಸುವಂತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಜೀವನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ, ತತ್ತ್ವದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜನತೆಯ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ವಾದ ಗ್ರೀಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. == ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ == ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿದೆ. # 2 ವರ್ಷಗಳ [[ಶಿಶುವಿಹಾರ|ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್]]<ref>{{cite web |title=Law 4521/2018, Article 33(3), Government Gazette 38/A/2-3-2018 |url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/i-uniwest-pap-olo.pdf#page=33 |website=Hellenic Parliament |language=el}}</ref> ಮತ್ತು 6 ವರ್ಷಗಳ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ]] ಇವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]]-ಒಟ್ಟು 8 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯದು;<ref>{{cite web |date=11 February 2019 |title=School Guide for Primary and Preschool Education |url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531094728/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf |archive-date=31 May 2022 |publisher=[[:el:Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων|Computer Technology Institute and Press (CTI) "Diophantus"]] |language=el |via=Ministry of Education}}</ref><ref name="ebooksedugr">{{cite web |title=School E-Books of Primary, Gymnasium, General Lyceum, EPAL Lyceum |url=http://ebooks.edu.gr/ebooks/v2/allcourses.jsp |website=ebooks.edu.gr |publisher=CTI "Diophantus" |language=el}}</ref><ref name="code55">{{cite news |title=Institute of Educational Policy (IEP) Book Collection |url=http://e-library.iep.edu.gr/iep/index.html |website=e-library.iep.edu.gr |publisher=Institute of Educational Policy (IEP). The digital historical collection of school textbooks}}</ref> # ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಿರಿಯ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]] (Gymnasium) ಮತ್ತು 3 ವರ್ಷಗಳ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ (Lyceum)-ಒಟ್ಟು 6 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯದು; # ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ವೃತ್ತಿ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳದೂ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ [[ವೃತ್ತಿಶಿಕ್ಷಣ]] 6 ವರ್ಷಗಳದೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಬೋಧನೆಗೂ, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಶಿಕ್ಷಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ ([[:en:Gymnasium_(school)|ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸಿಯಂ]]) ಶಿಕ್ಷಣಾನಂತರ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಅನುಮತಿ ದೊರಕುವುದು. ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. 1962 ರ [[ಜನಗಣತಿ (ಗಣತಿ)|ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯೋಮಾನದ ಸೇ. 82.2 ರಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಿರುವರು. ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಸೇ. ಪ್ರಮಾಣ 92.4, ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ 72. ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇ. 1.8 ರಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಸೇ. 8.9ರಷ್ಟು ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಸೇ. 43.3 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿರುವರು. ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ 8 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೂ, 3 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೂ ಸೇರುವರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 6 ವರ್ಷಕಾಲ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು 9 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Greece Geodata Government Maps |url=http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en |publisher=Information Management Systems Institute (IMSI). Research and Innovation Center "Athena" |language=el, en |access-date=2026-03-18 |archive-date=2020-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929225814/http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en |url-status=dead }}</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ [[:en:Kingdom_of_Bavaria|ಬವೇರಿಯದ]] [[:en:Otto_of_Greece|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಟೊ]] ಅಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ [[ಅರಸ|ದೊರೆಯಾದಾಗ]] ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಸರ್ಕಾರದ [[ಶಾಲೆ|ಶಾಲೆಯ]] [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ]], ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. 1967 ರ ತನಕ ಚುನಾಯಿತ ಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಂಸತ್ತು|ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ]] ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪರೀಕ್ಷಾಪದ್ಧತಿ, [[ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ|ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ]] ಆಯ್ಕೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಆಯ್ದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಮುಂದೆ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. === ಪಠ್ಯಕ್ರಮ === ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ ಗ್ರೀಕ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. 1952 ರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಘಟನೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನನುಸರಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. 1967 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸೈನ್ಯಾಡಳಿತ ಇದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತ ಬಂತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ [[ತಾಯಿನಾಡು|ಮಾತೃಭೂಮಿಯ]] [[ಪ್ರೇಮ]], ಕ್ರೈಸ್ತಮತದವರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ನೈತಿಕ ಜೀವನ- ಇವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಯತ್ನಿಸುವರು. ಅದಕ್ಕನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿರುವರು. ಜೊತೆಗೆ, ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಠ್ಯವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುವರು. ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ತೊಡಾಕ್ಸ್ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದವರಲ್ಲದವರು]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೋಧನೆಗೆ ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದ, 12 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 20 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಕರೆಲ್ಲ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಬೇಕು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುವರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Culture_of_Greece|ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಹಾಗೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]], ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, [[:en:Natural_science|ನಿಸರ್ಗ ವಿಜ್ಞಾನ]], ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರ, [[:en:Agricultural_science|ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಔಷಧಿ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಬೋಧನೆ-ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮೂಹವೂ ಅನೇಕ [[ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ|ಕಾಲೇಜು]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಾವು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾಲಯವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕೆಂದಿರುವವರೆಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದುತನಕ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣಾಭಿವ್ಥದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. == ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು == ಗ್ರೀಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಠ್ಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ]] ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನ]] ಜನ ಬಂದು ನೆಲೆಸುತ್ತಿರುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬೋಧನೆಗೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಿವೆ. 1964 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರುತ್ತಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ವಿಷಯಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರೀಕ್, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ-ಇವಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಧಕ್ಕೆ ಬರುವುದೆಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದವು. 1967ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಬಂದ ಸೇನಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆಚರಣೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೊಟಕು ಮಾಡಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * Plutarch. Lives. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0047 Life of Lycurgus] * [[William Smith (lexicographer)|Smith, William]] (1890). [[iarchive:adictionarygree01smitgoog/page/594/mode/2up|"Saltatio"]]. In Smith, William; Wayte, William; Marindin, G. E. (eds.). ''[[A Dictionary of Greek and Roman Antiquities]]''. 3rd ed. London: John Murray. p. 594. {{PD-notice}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{URL|https://www.minedu.gov.gr|Ministry of Education}} * [https://maps.sch.gr/main.html Map of schools of the GSN] {{in lang|el}} * [https://www.sch.gr/English Greek School Network (GSN)] {{in lang|el}} * [https://www.sch.gr/sites/sch-units/sites Websites of schools of the GSN] {{in lang|el}} * {{URL|https://www.gov.gr/upourgeia/upourgeio-paideias-kai-threskeumaton|Ministry of Education - services via gov.gr}} {{in lang|el}} * {{URL|https://www.gov.gr/en/upourgeia/upourgeio-paideias-kai-threskeumaton|Ministry of Education - services via gov.gr}} {{in lang|en}} via eTranslation [[Digital Europe Programme]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] awcw75zqh4uzuktsihk0lquxhvakdr3 0 178779 1370846 1347946 2026-03-30T12:16:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1370846 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ಚಿತ್ರ:Oggu_katha_vinyasam_in_Hayat_hotel.jpg|thumb|೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಓಗ್ಗು ದೋಲು ಪ್ರದರ್ಶನ]] '''ಓಗ್ಗು ಕಥಾ''' ಅಥವಾ ಓಗ್ಗುಕಥಾ ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಾದ ಮಲ್ಲನ, [[ಬೀರಪ್ಪ]] ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಮ್ಮರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ, ಹೊಗಳುವ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೋಲ್ಲ (ಯಾದವ) ಮತ್ತು ಕುರುಮಾ ([[ಕುರುಬ]]) ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಅವರು ಶಿವನನ್ನು(ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಸ್ತುತಿಸುವ ಲಾವಣಿಗಳ ಹಾಡಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು . ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ-ಪ್ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ-ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಜಾತಿ ದೇವತೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಓಗ್ಗರುಗಳು ಗೊಲ್ಲ ಕುರುಮರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದು, [[ಶಿವ|ಮಲ್ಲಣ್ಣ]] ಮತ್ತು ಭ್ರಾಮರಂಬನ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. == <span lang="te" dir="ltr">ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ</span> == ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಅಥವಾ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಥಗಳನ್ನು "ಜಗ್ಗೂ" (ಡಮರು) ಎಂಬ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಈ ಪರಂಪರೆಗೆ ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಥೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣನ ವಿವಾಹ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಡಮರು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಗ್ಗು ಕಥೆಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಶ್ರೀ. ವಲ್ಲಂ ಪೆದ್ದ ವೀರಯ್ಯ. ಅವರ ಮಗ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಒಗ್ಗು ಕಥಾ ಸಾರ್ವಬೌಮುಲು ವಲ್ಲಂ ಸಾತಯ್ಯ ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಕೊಮ್ಮರವಳ್ಳಿ ಮಲ್ಲಣ, ಯೆಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿ, ನಲ್ಲ ಪೋಚಮ್ಮ ದೇವಿಯ ಕಥೆಗಳು, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳು, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಲ್ಲಂ ಸಾತಯ್ಯನವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2016)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ವಲ್ಲಂ ಸಾತಯ್ಯ ಸನ್ಸ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಲ್ಲಂ ವೀರೇಶಂ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಂ ಮಹೇಶ್ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರು ಅನೇಕ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಓಗ್ಗು ಕಥಲು ಅನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು. ವಲ್ಲಂ ಸಾತಯ್ಯ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಓಗ್ಗು ಕಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಈ ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಓಗ್ಗು ಕಥೆಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದೆ. ವಲ್ಲಂ ವೀರೇಶಂ ಯಾದವ್ ಅವರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ "ಒಗ್ಗು ಪೂಜಾರುಲ ಸಂಘ" ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ವಲ್ಲಂ ಮಹೇಶ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ತೆಲಂಗಾಣ ಒಗ್ಗು ಪೂಜಾರುಲ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಡೋಲು ವಾದನಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2016)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಚುಕ್ಕಾ ಸತ್ತಯ್ಯ , ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಸಿದ್ಧಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.chukkasattaiah.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110200159/http://chukkasattaiah.com/ |archive-date=10 January 2016 |access-date=23 April 2020}}</ref> ಬೀರಪ್ಪ ಓಗ್ಗು ಕಥಾ, ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಮಂದತಾ ಓಗ್ಗು ಕಥಾಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಚುಕ್ಕ ಸತ್ತೈಯಾ ತಮ್ಮ ಸುಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ತೆಲಂಗಾಣದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಿಡೆ ರಾಮುಲು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಓಗ್ಗು ಕಥಕಳಕರಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತರಳ ಜಂಗಯ್ಯ, ಅವುಲ ಮುತ್ಯಾಲು, ಎರ್ರಾ ಮಲ್ಲೇಶ್, ಸನಕೆ ಬಲ್ಲಾಪ್ಪ, ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಯಾದವ್, ಮಲ್ಲೇಶ್ ಯಾದವ್, ತರಳ ಬಾಬು, ನಾಗೇಶ್ ಯಾದವ್, ಸಿಡಪ್ಪ, ಕೃಷ್ಣ, ಕುಂಟ ಬೀರಯ್ಯ ಕುರುಮಾ, ಕುಂಟ ಚೇರ ಕುರುಮಾ, ಗಜರ್ಲ ಬುಗ್ಗಯ್ಯ, ಬೊಲ್ಲಿ ರಾಜು, ಗಜರ್ಲ ದೇವರಾಜು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕಲಾವಿದರು. ಓಗ್ಗು ಕಥಲು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವರು... ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ಓಗ್ಗು ಕಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=2016-08-08 |title=Propagating the culture of Oggu Katha |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Hyderabad-Tab/2016-08-07/Propagating-the-culture-of-Oggu-Katha/247226 |access-date=2020-05-28 |website=www.thehansindia.com |language=en}}</ref> == ಗುಂಪು == ಓಗ್ಗು ಕಲಾವಿದರು ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬೀರಪ್ಪನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಮ್ಮಳ ಶಕ್ತಿ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲಾವಣಿಗಳು 'ಮಂಜರಿ ದ್ವಿಪದಿ' ಯಲ್ಲಿವೆ, ಅವು ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ಗದ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಡವು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ನಿರೂಪಕ, ಸಹಾಯಕ ನಿರೂಪಕ, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಇಬ್ಬರು ವಾದ್ಯಗಾರರು-ಒಬ್ಬರು 'ರಣ ಭೇರಿ' ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಡೊಳ್ಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಾಳ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಕಂಜಿರಾ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆರನೆಯವರು ನಿರೂಪಕನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಮರ ಶೌರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗಾಳಿ ವಾದ್ಯವಾದ ನಾಫೀರಾವನ್ನು ಸಹ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪ್ರದರ್ಶನ == ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕಲಾವಿದರು ಭಗವಾನ್ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಗೋಳ್ಳ ಕೇತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಮೇಡಲಮ್ಮ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Oggudolu_Team_in_Oggukatha-Oggudolu_Festival_in_Bellampally_(25.10.2018).jpg|thumb|ಬೆಲ್ಲಂಪಲ್ಲಿಯ ಒಗ್ಗುಕಥಾ-ಒಗ್ಗುದೋಲು ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗುದೊಲು ತಂಡ (ಐಡಿ1) ]] ಭಗವಾನ್ ಮಲ್ಲಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿ ಭಗವಾನ್ ಯಲ್ಲಮ ದೇವಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜಗ್ಗುವಿನ (ಡಮರು) ಡೊಲು ಮತ್ತು ತಾಳ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಅಂದರೆ ಇಬ್ಬರು ನಿರೂಪಕರು-ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಾಟಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಿರೂಪಣೆಯ ನಾಟಕೀಯತೆಯು ಒಗ್ಗು ಕಥೆಗೆ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗು ಕಥೆಯು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ವಾರಂಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಮುರವೆಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕೊಮರವೆಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಾಯಕರು (ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡಪಟ್ನಮ್ (ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ) ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವ [[ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬರುವ ಭಾನುವಾರದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಅಗ್ನಿ ಗುಂಡಾಲು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿಶಿನದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಜಾತ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹಬ್ಬದ ಕಾಲವು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಯುಗಾದಿಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿಯ ನಡುವೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಡುಗೆ == ಮುಖ್ಯ ನಿರೂಪಕನು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಯಾಂಟ್, ಬಣ್ಣದ ಅಂಗಿ, ಬಣ್ಣದ ತಲೆ ಬಟ್ಟೆ, ಬಣ್ಣದ ಸೊಂಟದ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಿರೂಪಕನು ಸಹ ಅದೇ ಉಡುಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ಧರಿಸಬೇಕಾದ ಉಡುಪುಗಳಿಗಿಂತ, ಆಭರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ನಿರೂಪಕನು 'ಗವಲ ದರ್ಶನ' ಎಂಬ ಏಳು ಚಿಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಈ ಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. ಭ್ರಮರಾಂಬಳ (ಮಲ್ಲಣ್ಣನ ಪತ್ನಿ) ಏಳು ಸಹೋದರರು ಅವಳ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ನಾಯಿಗಳಾಗಿ ಎಂದು ಶಪಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಶಾಪದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಭ್ರಾಮರಂಬಳು ಭಗವಂತನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರನ್ನು ಓಗ್ಗುಗಳೆಂದು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು. ಏಳು ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಏಳು ಸಹೋದರರನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಐದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ (ಜೋಗಿರಲಿ) ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಬ್ಯಾಂಡ್ (ಪೊಂಚಿ) ದಪ್ಪ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರಿಗಳು (ಕಡಿಯಮ್) ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತಲೂ, ಬಲ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ತೋಳಿಗೆ, ಪಗಡಮ್ (ನೀಲಮಣಿ) ಮತ್ತು ಸುತ್ತಿನ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೂತಿಗಳಿಂದ (ತವಲಂ) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ಅಂಬರಲಾ ಗೋಲುಸು) ಮಾಲೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಒಂದು ಕೋಲನ್ನು ಸಹ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಕತ್ತಿ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ಸರಪಳಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ನಾಟಕೀಯತೆಗೆ ಅಪಾರ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರಣ, ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ನಿರೂಪಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಬಹಳ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರು == * ಚುಕ್ಕಾ ಸತ್ತಯ್ಯ-ಅವರು ತೆಲಂಗಾಣದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ತಮ್ಮ ಸುಮಧುರ ಧ್ವನಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಕಥಲ [https://www.youtube.com/@OgguKatha ಮಲ್ಲಯ್ಯ] (ಪೂಡೂರು ಮಲ್ಲಯ್ಯ) -ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಓಗ್ಗು ಕಥಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಮಿಡ್ಡೆ ರಾಮುಲು-ಅವರು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಬಾಲ ಸಿದ್ದುಲು-ಅವರ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಓಗ್ಗು ಕಥೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣದ ಜನರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೀರ್ತನೆ]] * [[ಹರಿಕಥೆ|ಹರಿಕಥಾ]] * ಬುರ್ರಾ ಕಥಾ * [[ಪ್ರವಚನ|ಪ್ರವಚನ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.nrityanjali.org/th_ogg.html Oggukatha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810054627/http://www.nrityanjali.org/th_ogg.html |date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 }} * [http://www.telugufolksongs.com/ Listen to Oggu Katha at www.TeluguFolksongs.com] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು]] e7c4w12pjvm0uc4loliasmn3lnkhk1q 0 178909 1370942 1370803 2026-03-31T08:10:32Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು (References) */ 1370942 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕಿರಣ-ಪಕ್ಷಮೀನುಗಳ ಒಂದು ಜಾತಿ}} [[File:Priacanthus hamrur mangaluru.jpg|thumb|'''''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''''']] {{Speciesbox | name = '''''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''''' (ಮೂನ್‌ಟೇಲ್ ಬುಲ್ಲ್ಸೈ) | image = | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | genus = ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ | species = ಹಮ್ರೂರ್ | authority = (ಫೋರ್ಸ್‌ಕಾಲ್, 1775) }} '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಮೂನ್‌ಟೇಲ್ ಬುಲ್ಲ್ಸೈ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು '''ಫಿನ್ ಕಿರಣ (ಫಿನ್ ರೇ)'''ಗಳ ಕುಟುಂಬವಾದ '''ಪ್ರಿಯಕಾಂತಿಡೆ'''ಗೆ ಸೇರಿದ ಸಮುದ್ರ ಮೀನು. ಇದು ಇಂಡೋ-ಪಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೀಫ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೀನು ಆಗಿದೆ.<ref name="FishBase">{{cite web |title=Priacanthus hamrur summary |url=https://www.fishbase.se/summary/Priacanthus-hamrur.html |publisher=FishBase |access-date=30 March 2026}}</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣ== ಈ ಜಾತಿಯ ಮೀನನ್ನು 1775ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಸ್‌ಕಾಲ್''' ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು '''ಪ್ರಿಯಕಾಂತಿಡೆ''' ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಬಿಗ್‌ಐ” (ದೊಡ್ಡಕಣ್ಣುಗಳ) ಮೀನುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="FishBase" /> ''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ: * ''ಪ್ರಿಯಾನ್'' – “ಗರಗಸ” * ''ಅಕಾಂತ'' – “ಮುಳ್ಳು” ಇದು ಮೀನುಗಳ ಮುಳ್ಳಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವಿವರಣೆ== '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬದಿ-ಒತ್ತಿದ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ಮೀನಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಡಾರ್ಸಲ್ ಫಿನ್‌ ( ಬೆನ್ನಿನ ರೆಕ್ಕೆ ) ಯಲ್ಲಿ 10 ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು 13–15 ಮೃದುವಾದ ಕಿರಣ (ರೇ) ಗಳು * ಅನಲ್ ಫಿನ್‌ ( ಗುದದ ರೆಕ್ಕೆ )ಯಲ್ಲಿ 3 ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು 13–16 ಕಿರಣಗಳು * ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು * ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ (lunate) ಬಾಲ ಈ ಮೀನು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಸುಮಾರು '''45 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''40 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಬಹುದು.<ref name="FishBase" /> == ವಿಸ್ತರಣೆ == ಈ ಜಾತಿ '''ಇಂಡೋ-ಪಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ''' ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: * [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ]] * [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ]] * [[ಜಪಾನ್ ]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] * ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಶಾಂತ ದ್ವೀಪಗಳು ಇದು ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ == '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ರೀಫ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೀನು ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು '''0–250 ಮೀಟರ್''' ಆಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ: * ರೀಫ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ * ಲಗೂನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ * ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಳಲುಗಳ ಬಳಿ ದಿನದ ವೇಳೆ ಬಂಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಕೋರಲ್ ಹತ್ತಿರ ಅಡಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ.<ref name="FishBase" /> == ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ== ಈ ಮೀನು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ (carnivorous) ಆಗಿದ್ದು ಕೆಳಗಿನ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ: * ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳು * ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯನ್‌ಗಳು (ಶ್ರಿಂಪ್, ಕ್ರಾಬ್) * ಮೃದುದೇಹ ಜೀವಿಗಳು (ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಆಕ್ಟೋಪಸ್) ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /><ref name="IndiaBio">{{cite web |title=Priacanthus hamrur |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/233152 |publisher=India Biodiversity Portal |access-date=30 March 2026}}</ref> ಮೊದಲ ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಸುಮಾರು '''22 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವರ್ತನೆ == ಈ ಮೀನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="FishBase" /> == ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸ್ಥಿತಿ == IUCN Red ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಅನ್ನು '''ಲೀಸ್ಟ್ ಕನಸರ್ನ್ (LC)''' (ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ)ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.<ref name="FishBase" /> == ಮಾನವ ಬಳಕೆ == ಈ ಮೀನು: * ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ * ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಒಣಗಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಮಾನವರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಲ್ಲ.<ref name="FishBase" /> == ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ == ಈ ಮೀನು ಸಮುದ್ರ ರೀಫ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಭಕ್ಷಕ (predator) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು (External links) == * {{FishBase species | genus = Priacanthus | species = hamrur}} * {{WoRMS species | id = 126049}} [[ವರ್ಗ:Priacanthidae]] [[ವರ್ಗ:1775ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಆಹಾರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೀಫ್ ಮೀನುಗಳು]] aqpaa58cg2m5mtlnn7cgbexevxkmnq5 1370946 1370942 2026-03-31T08:14:13Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು (External links) */ 1370946 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕಿರಣ-ಪಕ್ಷಮೀನುಗಳ ಒಂದು ಜಾತಿ}} [[File:Priacanthus hamrur mangaluru.jpg|thumb|'''''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''''']] {{Speciesbox | name = '''''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''''' (ಮೂನ್‌ಟೇಲ್ ಬುಲ್ಲ್ಸೈ) | image = | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | genus = ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ | species = ಹಮ್ರೂರ್ | authority = (ಫೋರ್ಸ್‌ಕಾಲ್, 1775) }} '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಮೂನ್‌ಟೇಲ್ ಬುಲ್ಲ್ಸೈ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು '''ಫಿನ್ ಕಿರಣ (ಫಿನ್ ರೇ)'''ಗಳ ಕುಟುಂಬವಾದ '''ಪ್ರಿಯಕಾಂತಿಡೆ'''ಗೆ ಸೇರಿದ ಸಮುದ್ರ ಮೀನು. ಇದು ಇಂಡೋ-ಪಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೀಫ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೀನು ಆಗಿದೆ.<ref name="FishBase">{{cite web |title=Priacanthus hamrur summary |url=https://www.fishbase.se/summary/Priacanthus-hamrur.html |publisher=FishBase |access-date=30 March 2026}}</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣ== ಈ ಜಾತಿಯ ಮೀನನ್ನು 1775ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಸ್‌ಕಾಲ್''' ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು '''ಪ್ರಿಯಕಾಂತಿಡೆ''' ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಬಿಗ್‌ಐ” (ದೊಡ್ಡಕಣ್ಣುಗಳ) ಮೀನುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="FishBase" /> ''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ: * ''ಪ್ರಿಯಾನ್'' – “ಗರಗಸ” * ''ಅಕಾಂತ'' – “ಮುಳ್ಳು” ಇದು ಮೀನುಗಳ ಮುಳ್ಳಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವಿವರಣೆ== '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬದಿ-ಒತ್ತಿದ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ಮೀನಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಡಾರ್ಸಲ್ ಫಿನ್‌ ( ಬೆನ್ನಿನ ರೆಕ್ಕೆ ) ಯಲ್ಲಿ 10 ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು 13–15 ಮೃದುವಾದ ಕಿರಣ (ರೇ) ಗಳು * ಅನಲ್ ಫಿನ್‌ ( ಗುದದ ರೆಕ್ಕೆ )ಯಲ್ಲಿ 3 ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು 13–16 ಕಿರಣಗಳು * ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು * ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ (lunate) ಬಾಲ ಈ ಮೀನು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಸುಮಾರು '''45 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''40 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಬಹುದು.<ref name="FishBase" /> == ವಿಸ್ತರಣೆ == ಈ ಜಾತಿ '''ಇಂಡೋ-ಪಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ''' ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: * [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ]] * [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ]] * [[ಜಪಾನ್ ]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] * ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಶಾಂತ ದ್ವೀಪಗಳು ಇದು ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ == '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ರೀಫ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೀನು ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು '''0–250 ಮೀಟರ್''' ಆಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ: * ರೀಫ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ * ಲಗೂನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ * ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಳಲುಗಳ ಬಳಿ ದಿನದ ವೇಳೆ ಬಂಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಕೋರಲ್ ಹತ್ತಿರ ಅಡಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ.<ref name="FishBase" /> == ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ== ಈ ಮೀನು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ (carnivorous) ಆಗಿದ್ದು ಕೆಳಗಿನ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ: * ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳು * ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯನ್‌ಗಳು (ಶ್ರಿಂಪ್, ಕ್ರಾಬ್) * ಮೃದುದೇಹ ಜೀವಿಗಳು (ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಆಕ್ಟೋಪಸ್) ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /><ref name="IndiaBio">{{cite web |title=Priacanthus hamrur |url=https://indiabiodiversity.org/species/show/233152 |publisher=India Biodiversity Portal |access-date=30 March 2026}}</ref> ಮೊದಲ ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಸುಮಾರು '''22 ಸೆಂ.ಮೀ.''' ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase" /> == ವರ್ತನೆ == ಈ ಮೀನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="FishBase" /> == ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸ್ಥಿತಿ == IUCN Red ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ '''ಪ್ರಿಯಾಕಾಂತಸ್ ಹಮ್ರೂರ್''' ಅನ್ನು '''ಲೀಸ್ಟ್ ಕನಸರ್ನ್ (LC)''' (ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ)ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.<ref name="FishBase" /> == ಮಾನವ ಬಳಕೆ == ಈ ಮೀನು: * ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ * ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಒಣಗಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಮಾನವರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಲ್ಲ.<ref name="FishBase" /> == ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ == ಈ ಮೀನು ಸಮುದ್ರ ರೀಫ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಭಕ್ಷಕ (predator) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{FishBase species | genus = Priacanthus | species = hamrur}} * {{WoRMS species | id = 126049}} [[ವರ್ಗ:Priacanthidae]] [[ವರ್ಗ:1775ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಆಹಾರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೀಫ್ ಮೀನುಗಳು]] t9wglt7e5xr0ftiesvyl1rzsgdmyu2u 3 178917 1370881 2026-03-30T22:57:19Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1370881 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Mahadeva TS}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೨೭, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) fz79heeg31mwqmlepwwzv39bei3ag93 3 178918 1370892 2026-03-31T01:38:02Z Mfield 97709 Mfield [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nsn2635]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Theneptunespear]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Nsn2635|Nsn2635]]" to "[[Special:CentralAuth/Theneptunespear|Theneptunespear]]" 1370892 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Theneptunespear]] ig8lyznozx9il53sdfyz1l9fal3lv5c 0 178919 1370899 2026-03-31T03:27:26Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ (ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಿಡಲ್; ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಪೆರಿನ್; ಎರಡನೇ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಾಂಟಾ; ಲೇಖಕಿಯ ಉಪನಾಮ ಎಂ. ಇ. ಬಾಂಟಾ; ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 – ಮೇ 9, 1907) ಅಮೇರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಕ... 1370899 wikitext text/x-wiki ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ (ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಿಡಲ್; ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಪೆರಿನ್; ಎರಡನೇ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಾಂಟಾ; ಲೇಖಕಿಯ ಉಪನಾಮ ಎಂ. ಇ. ಬಾಂಟಾ; ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 – ಮೇ 9, 1907) ಅಮೇರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಕುರಿತ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834ರಂದು ಓಹಿಯೊ ರಾಜ್ಯದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಚೆವಿಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದವರು; ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಕ್ವೇಕರ್ ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದವರು. ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಮನೆಯ ಏಕೈಕ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಫೀಮೇಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದಾಗ, ಆ ನಗರದ ಫೀಮೇಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1852ರಂದು, ಅವರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಐ. ಪೆರಿನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಯುವ ದಂಪತಿ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಧು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1853ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು, ಅವರು ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಆ ಸಮಯದ ವಿಧವೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ “ದಿ ಗ್ರ್ಯೂಸಮ್ ರೇನ್” ಎಂಬ ಕವನವು ಆ ಕಾಲದ ದುಃಖ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಒಂದು ಛಾಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಬಾಂಟಾ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸೋಫಿಯಾ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು, ಯುವ ವಿಧವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಬೋವಿನಾ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲು 25 ಮೈಲಿ (40 ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರಥ ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯಪಟ್ಟರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಜ ಉಷ್ಣ ಹೃದಯತೆಯಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ಮೌಂಟ್ ಅವರು ಬಂದಾಗ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಂದು ಮಗಳು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಳು; ನಂತರ ಬಾಂಟಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು, ಅವರ ತಂದೆ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧವೆ ಜಡ್ಜ್ ಡೇವಿಡ್ ಡೆಮರೀ ಬಾಂಟಾ (1833–1896) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಜೂನ್ 11, 1856ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1857ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಬಾಂಟಾ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೇ 9, 1907ರಂದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] arhzct5r4gz8b9dviyyacnna8urw193 1370900 1370899 2026-03-31T03:30:01Z Santhosh Notagar99 82732 1370900 wikitext text/x-wiki ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ (ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಿಡಲ್; ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಪೆರಿನ್; ಎರಡನೇ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಾಂಟಾ; ಲೇಖಕಿಯ ಉಪನಾಮ ಎಂ. ಇ. ಬಾಂಟಾ; ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 – ಮೇ 9, 1907) ಅಮೇರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_Elizabeth_Banta</ref> ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಕುರಿತ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834ರಂದು ಓಹಿಯೊ ರಾಜ್ಯದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಚೆವಿಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದವರು; ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಕ್ವೇಕರ್ ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದವರು. ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಮನೆಯ ಏಕೈಕ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಫೀಮೇಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದಾಗ, ಆ ನಗರದ ಫೀಮೇಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1852ರಂದು, ಅವರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಐ. ಪೆರಿನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಯುವ ದಂಪತಿ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಧು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1853ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು, ಅವರು ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಆ ಸಮಯದ ವಿಧವೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ “ದಿ ಗ್ರ್ಯೂಸಮ್ ರೇನ್” ಎಂಬ ಕವನವು ಆ ಕಾಲದ ದುಃಖ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಒಂದು ಛಾಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸೋಫಿಯಾ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು, ಯುವ ವಿಧವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಬೋವಿನಾ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲು 25 ಮೈಲಿ (40 ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರಥ ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯಪಟ್ಟರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಜ ಉಷ್ಣ ಹೃದಯತೆಯಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ಮೌಂಟ್ ಅವರು ಬಂದಾಗ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಂದು ಮಗಳು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಳು; ನಂತರ ಬಾಂಟಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು, ಅವರ ತಂದೆ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧವೆ ಜಡ್ಜ್ ಡೇವಿಡ್ ಡೆಮರೀ ಬಾಂಟಾ (1833–1896) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಜೂನ್ 11, 1856ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1857ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಬಾಂಟಾ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೇ 9, 1907ರಂದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] 1uz1byru3e9wpba37uq2ptiurf2zo64 1370902 1370900 2026-03-31T03:37:36Z Santhosh Notagar99 82732 1370902 wikitext text/x-wiki {{Short description|American poet}} {{Infobox writer | name = ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = MELISSA ELIZABETH RIDDLE BANTA.jpg | image_size = | image_upright = | alt = 19th-century B&W portrait photo of a woman with her hair in an up-do, wearing a dark, fitted blouse. | caption = ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋಟೋ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ | birth_date = ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 | birth_place = ಛೇವಿಓತ್, ಓಹಿಓ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ | death_date = {{dda|1907|5|9|1834|3|27}} | death_place = ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | resting_place = ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸ್ಮಶಾನ (ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್, ಇಂಡಿಯಾನಾ) | occupation = ಕವಯತ್ರಿ | language = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | residence = | education = | alma_mater = ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು ಸಂಸ್ಥೆ | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = Melissa Elizabeth Banta signature.png | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ (ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಿಡಲ್; ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಪೆರಿನ್; ಎರಡನೇ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಾಂಟಾ; ಲೇಖಕಿಯ ಉಪನಾಮ ಎಂ. ಇ. ಬಾಂಟಾ; ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 – ಮೇ 9, 1907) ಅಮೇರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_Elizabeth_Banta</ref> ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಕುರಿತ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834ರಂದು ಓಹಿಯೊ ರಾಜ್ಯದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಚೆವಿಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದವರು; ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಕ್ವೇಕರ್ ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದವರು. ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಮನೆಯ ಏಕೈಕ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಫೀಮೇಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದಾಗ, ಆ ನಗರದ ಫೀಮೇಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1852ರಂದು, ಅವರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಐ. ಪೆರಿನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಯುವ ದಂಪತಿ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಧು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1853ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು, ಅವರು ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಆ ಸಮಯದ ವಿಧವೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ “ದಿ ಗ್ರ್ಯೂಸಮ್ ರೇನ್” ಎಂಬ ಕವನವು ಆ ಕಾಲದ ದುಃಖ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಒಂದು ಛಾಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸೋಫಿಯಾ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು, ಯುವ ವಿಧವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಬೋವಿನಾ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲು 25 ಮೈಲಿ (40 ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರಥ ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯಪಟ್ಟರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಜ ಉಷ್ಣ ಹೃದಯತೆಯಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ಮೌಂಟ್ ಅವರು ಬಂದಾಗ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಂದು ಮಗಳು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಳು; ನಂತರ ಬಾಂಟಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು, ಅವರ ತಂದೆ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧವೆ ಜಡ್ಜ್ ಡೇವಿಡ್ ಡೆಮರೀ ಬಾಂಟಾ (1833–1896) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಜೂನ್ 11, 1856ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1857ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಬಾಂಟಾ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೇ 9, 1907ರಂದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] n0ikdgj11hshryj9uoh1pg3kd4u8yns 1370903 1370902 2026-03-31T03:39:06Z Santhosh Notagar99 82732 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370903 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|American poet}} {{Infobox writer | name = ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = MELISSA ELIZABETH RIDDLE BANTA.jpg | image_size = | image_upright = | alt = 19th-century B&W portrait photo of a woman with her hair in an up-do, wearing a dark, fitted blouse. | caption = ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋಟೋ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ | birth_date = ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 | birth_place = ಛೇವಿಓತ್, ಓಹಿಓ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ | death_date = {{dda|1907|5|9|1834|3|27}} | death_place = ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | resting_place = ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸ್ಮಶಾನ (ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್, ಇಂಡಿಯಾನಾ) | occupation = ಕವಯತ್ರಿ | language = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | residence = | education = | alma_mater = ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು ಸಂಸ್ಥೆ | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = Melissa Elizabeth Banta signature.png | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾಂಟಾ (ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಿಡಲ್; ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಪೆರಿನ್; ಎರಡನೇ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಾಂಟಾ; ಲೇಖಕಿಯ ಉಪನಾಮ ಎಂ. ಇ. ಬಾಂಟಾ; ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834 – ಮೇ 9, 1907) ಅಮೇರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_Elizabeth_Banta</ref> ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಕುರಿತ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 27, 1834ರಂದು ಓಹಿಯೊ ರಾಜ್ಯದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಚೆವಿಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿಡಲ್ ಅವರು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದವರು; ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಕ್ವೇಕರ್ ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದವರು. ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಮನೆಯ ಏಕೈಕ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಫೀಮೇಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದಾಗ, ಆ ನಗರದ ಫೀಮೇಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1852ರಂದು, ಅವರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಐ. ಪೆರಿನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಯುವ ದಂಪತಿ ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಧು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1853ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು, ಅವರು ವಿಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಆ ಸಮಯದ ವಿಧವೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ “ದಿ ಗ್ರ್ಯೂಸಮ್ ರೇನ್” ಎಂಬ ಕವನವು ಆ ಕಾಲದ ದುಃಖ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಒಂದು ಛಾಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸೋಫಿಯಾ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು, ಯುವ ವಿಧವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಬೋವಿನಾ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲು 25 ಮೈಲಿ (40 ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರಥ ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯಪಟ್ಟರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಜ ಉಷ್ಣ ಹೃದಯತೆಯಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ಮೌಂಟ್ ಅವರು ಬಂದಾಗ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಂದು ಮಗಳು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಳು; ನಂತರ ಬಾಂಟಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=yAcTAAAAIAAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾಂಟಾ ಅವರು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=OR2zUvQKGsIC&pg=PA307&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು, ಅವರ ತಂದೆ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧವೆ ಜಡ್ಜ್ ಡೇವಿಡ್ ಡೆಮರೀ ಬಾಂಟಾ (1833–1896) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಜೂನ್ 11, 1856ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೋವಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1857ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದರು. ಬಾಂಟಾ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೇ 9, 1907ರಂದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ಲಾನ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Melissa_Elizabeth_R._Banta</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] n0nx5tea3lha6zznxspffr4zmccjern 0 178920 1370904 2026-03-31T03:42:47Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ (ಪೆನ್ ನೆಮ್: ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಸೆಸ್ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 – ನವೆಂಬರ್ 19, 1920) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಪತ್... 1370904 wikitext text/x-wiki ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ (ಪೆನ್ ನೆಮ್: ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಸೆಸ್ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 – ನವೆಂಬರ್ 19, 1920) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಲಿಸ್ ಎಲಿನೋರ್ (ಅಥವಾ ಎಲೋಯಿಸ್) ಬೋವೆನ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 ರಂದು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಡೆಲವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಸೋಫ್ರೋನಿಯಾ ಇ. (ಬ್ರೇಲಿ) ಬೋವೆನ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 1876 ರಂದು, ಕನ್ಸಾಸ್‌ನ ಲೀವನ್‌ವರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು: ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಫೇತ್ ಅಲಿಸ್ (ಮಿಸೆಸ್ ಮೋರ್ಸ್). == ವೃತ್ತಿ == ಅವರಿಗೆ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್” ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ, “ದಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಟರ್ಸ್”, ಸುಮಾರು 1870 ಅಥವಾ 1871 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಾಗೋ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. 1877 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ “ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್” ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1872 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೊಲಿಡೋ ಬ್ಲೇಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಮತ್ತು ಲಾಕ್ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, “ಅವರ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ದತ್ತಗೃಹಣ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು; ಆದರೆ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುವತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು “ಚಿಂತಿಸುವ ಪುರುಷರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಚಾರಗಳು” ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡು ನಗಿಸುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್, ಎಸ್ಕ್ಯೂ” ಎಂದು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ದುರ್ಬಲ ಆರೋಗ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನಾಟಕೀಯ ಓದುಗೆಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು (ಐದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು); ಮತ್ತು ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ವೋಲ್ವೆರೈನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶನಲಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನವೆಂಬರ್ 19, 1920 ರಂದು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್, 1877 * ಎ ನ್ಯೂ ಅರಿಸ್ಟೊಕ್ರಸಿ, 1891 * ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇನ್‌ಲೆಂಡ್ ಸೀಸ್, 1901 * ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೋನೋಗ್ರಾಮ್, 1904 * ಬರ್ಚ್ ಲೀವ್ಸ್: ಹೋಮ್‌ಲಿ ವರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೋಮ್‌ಲಿ ಪೀಪಲ್, 1905 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] tjzc0de5hxkv7mop0mhxp1tjdq3nsan 1370905 1370904 2026-03-31T03:44:13Z Santhosh Notagar99 82732 1370905 wikitext text/x-wiki ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ (ಪೆನ್ ನೆಮ್: ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಸೆಸ್ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 – ನವೆಂಬರ್ 19, 1920) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Alice_E._Bartlett</ref> ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Eloise_Bartlett</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಲಿಸ್ ಎಲಿನೋರ್ (ಅಥವಾ ಎಲೋಯಿಸ್) ಬೋವೆನ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 ರಂದು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಡೆಲವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಸೋಫ್ರೋನಿಯಾ ಇ. (ಬ್ರೇಲಿ) ಬೋವೆನ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>https://archive.org/details/womanswhoswhoam00leongoog</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 1876 ರಂದು, ಕನ್ಸಾಸ್‌ನ ಲೀವನ್‌ವರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು: ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಫೇತ್ ಅಲಿಸ್ (ಮಿಸೆಸ್ ಮೋರ್ಸ್). == ವೃತ್ತಿ == ಅವರಿಗೆ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್” ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ, “ದಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಟರ್ಸ್”, ಸುಮಾರು 1870 ಅಥವಾ 1871 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಾಗೋ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://archive.org/details/reminiscencesqu00asbugoog</ref> 1877 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ “ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್” ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1872 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೊಲಿಡೋ ಬ್ಲೇಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಮತ್ತು ಲಾಕ್ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, “ಅವರ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ದತ್ತಗೃಹಣ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು; ಆದರೆ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುವತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು “ಚಿಂತಿಸುವ ಪುರುಷರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಚಾರಗಳು” ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡು ನಗಿಸುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್, ಎಸ್ಕ್ಯೂ” ಎಂದು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ದುರ್ಬಲ ಆರೋಗ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನಾಟಕೀಯ ಓದುಗೆಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=xdM6AQAAIAAJ&pg=PA354&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು (ಐದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು); ಮತ್ತು ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ವೋಲ್ವೆರೈನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶನಲಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನವೆಂಬರ್ 19, 1920 ರಂದು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್, 1877 * ಎ ನ್ಯೂ ಅರಿಸ್ಟೊಕ್ರಸಿ, 1891 * ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇನ್‌ಲೆಂಡ್ ಸೀಸ್, 1901 * ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೋನೋಗ್ರಾಮ್, 1904 * ಬರ್ಚ್ ಲೀವ್ಸ್: ಹೋಮ್‌ಲಿ ವರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೋಮ್‌ಲಿ ಪೀಪಲ್, 1905 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] 90peppo0e1yljovbc8kh6x1pebhx54g 1370906 1370905 2026-03-31T03:46:34Z Santhosh Notagar99 82732 1370906 wikitext text/x-wiki {{short description|American author}} {{Use mdy dates|date=January 2020}} {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ | honorific_suffix = | image = ALICE ELOISE BARTLETT.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋಟೋ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = ಬಿರ್ಚ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್, ಶ್ರೀಮತಿ ಜೆ.ಎಂ.ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ | birth_name = ಆಲಿಸ್ ಎಲಿನರ್ | birth_date = {{Birth date|1848|09|04}} | birth_place = ಡೆಲಾವನ್, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ | death_date = {{Death date and age|1920|11|19|1848|09|04}} | death_place = ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್, ಮಿಚಿಗನ್ | resting_place = | occupation = | language = | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ | partner = <!-- or: | partners = --> | children = 2 | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ (ಪೆನ್ ನೆಮ್: ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಸೆಸ್ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 – ನವೆಂಬರ್ 19, 1920) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Alice_E._Bartlett</ref> ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Eloise_Bartlett</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಲಿಸ್ ಎಲಿನೋರ್ (ಅಥವಾ ಎಲೋಯಿಸ್) ಬೋವೆನ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 ರಂದು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಡೆಲವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಸೋಫ್ರೋನಿಯಾ ಇ. (ಬ್ರೇಲಿ) ಬೋವೆನ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>https://archive.org/details/womanswhoswhoam00leongoog</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 1876 ರಂದು, ಕನ್ಸಾಸ್‌ನ ಲೀವನ್‌ವರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು: ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಫೇತ್ ಅಲಿಸ್ (ಮಿಸೆಸ್ ಮೋರ್ಸ್). == ವೃತ್ತಿ == ಅವರಿಗೆ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್” ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ, “ದಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಟರ್ಸ್”, ಸುಮಾರು 1870 ಅಥವಾ 1871 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಾಗೋ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://archive.org/details/reminiscencesqu00asbugoog</ref> 1877 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ “ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್” ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1872 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೊಲಿಡೋ ಬ್ಲೇಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಮತ್ತು ಲಾಕ್ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, “ಅವರ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ದತ್ತಗೃಹಣ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು; ಆದರೆ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುವತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು “ಚಿಂತಿಸುವ ಪುರುಷರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಚಾರಗಳು” ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡು ನಗಿಸುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್, ಎಸ್ಕ್ಯೂ” ಎಂದು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ದುರ್ಬಲ ಆರೋಗ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನಾಟಕೀಯ ಓದುಗೆಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=xdM6AQAAIAAJ&pg=PA354&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು (ಐದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು); ಮತ್ತು ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ವೋಲ್ವೆರೈನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶನಲಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನವೆಂಬರ್ 19, 1920 ರಂದು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್, 1877 * ಎ ನ್ಯೂ ಅರಿಸ್ಟೊಕ್ರಸಿ, 1891 * ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇನ್‌ಲೆಂಡ್ ಸೀಸ್, 1901 * ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೋನೋಗ್ರಾಮ್, 1904 * ಬರ್ಚ್ ಲೀವ್ಸ್: ಹೋಮ್‌ಲಿ ವರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೋಮ್‌ಲಿ ಪೀಪಲ್, 1905 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] 2u05efilzvyz3wq4bbon68mjkzmg1qq 1370907 1370906 2026-03-31T03:47:17Z Santhosh Notagar99 82732 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370907 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|American author}} {{Use mdy dates|date=January 2020}} {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ | honorific_suffix = | image = ALICE ELOISE BARTLETT.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋಟೋ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = ಬಿರ್ಚ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್, ಶ್ರೀಮತಿ ಜೆ.ಎಂ.ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ | birth_name = ಆಲಿಸ್ ಎಲಿನರ್ | birth_date = {{Birth date|1848|09|04}} | birth_place = ಡೆಲಾವನ್, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ | death_date = {{Death date and age|1920|11|19|1848|09|04}} | death_place = ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್, ಮಿಚಿಗನ್ | resting_place = | occupation = | language = | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ | partner = <!-- or: | partners = --> | children = 2 | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} ಅಲಿಸ್ ಇ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ (ಪೆನ್ ನೆಮ್: ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಸೆಸ್ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 – ನವೆಂಬರ್ 19, 1920) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Alice_E._Bartlett</ref> ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Eloise_Bartlett</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಲಿಸ್ ಎಲಿನೋರ್ (ಅಥವಾ ಎಲೋಯಿಸ್) ಬೋವೆನ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1848 ರಂದು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಡೆಲವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಸೋಫ್ರೋನಿಯಾ ಇ. (ಬ್ರೇಲಿ) ಬೋವೆನ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>https://archive.org/details/womanswhoswhoam00leongoog</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 1876 ರಂದು, ಕನ್ಸಾಸ್‌ನ ಲೀವನ್‌ವರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜೆ. ಎಂ. ಡಿ. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು: ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಬೋವೆನ್ ಮತ್ತು ಫೇತ್ ಅಲಿಸ್ (ಮಿಸೆಸ್ ಮೋರ್ಸ್). == ವೃತ್ತಿ == ಅವರಿಗೆ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್” ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ, “ದಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಟರ್ಸ್”, ಸುಮಾರು 1870 ಅಥವಾ 1871 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಿಕಾಗೋ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://archive.org/details/reminiscencesqu00asbugoog</ref> 1877 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ “ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್” ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1872 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೊಲಿಡೋ ಬ್ಲೇಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಮತ್ತು ಲಾಕ್ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, “ಅವರ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ದತ್ತಗೃಹಣ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು; ಆದರೆ ಆ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುವತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು “ಚಿಂತಿಸುವ ಪುರುಷರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಚಾರಗಳು” ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡು ನಗಿಸುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ “ಬರ್ಚ್ ಆರ್ಣಾಲ್ಡ್, ಎಸ್ಕ್ಯೂ” ಎಂದು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ದುರ್ಬಲ ಆರೋಗ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನಾಟಕೀಯ ಓದುಗೆಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=xdM6AQAAIAAJ&pg=PA354&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು (ಐದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು); ಮತ್ತು ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ವೋಲ್ವೆರೈನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶನಲಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ ನವೆಂಬರ್ 19, 1920 ರಂದು ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಡೇಬ್ರೇಕ್, 1877 * ಎ ನ್ಯೂ ಅರಿಸ್ಟೊಕ್ರಸಿ, 1891 * ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇನ್‌ಲೆಂಡ್ ಸೀಸ್, 1901 * ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೋನೋಗ್ರಾಮ್, 1904 * ಬರ್ಚ್ ಲೀವ್ಸ್: ಹೋಮ್‌ಲಿ ವರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೋಮ್‌ಲಿ ಪೀಪಲ್, 1905 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] tg55jprn5xkdyy8nu22cudg0qbbq223 0 178921 1370908 2026-03-31T03:52:08Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವ... 1370908 wikitext text/x-wiki ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.[16] 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. san2eduheitz9qgbq2onjgc7t7x6in3 1370909 1370908 2026-03-31T03:53:43Z Santhosh Notagar99 82732 /* ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ */ 1370909 wikitext text/x-wiki ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] i973sfwovvuqipjdklz4rvgxxgxwtmh 1370910 1370909 2026-03-31T03:58:42Z Santhosh Notagar99 82732 1370910 wikitext text/x-wiki ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=zXEEAAAAYAAJ&pg=PA62&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://hymnary.org/person/Bateham_Minerva</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=bXADAAAAYAAJ&q=%22Minnie+Bateham%22&redir_esc=y#v=snippet&q=%22Minnie%20Bateham%22&f=false</ref> ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=EOlMAAAAMAAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=rVLOhGt1BX0C&pg=PA110&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.ohiohistory.org/research/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=1YLOAAAAMAAJ&pg=PA26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-prize-poem-by-the/85133524/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-a-june-blossom/85133382/</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>https://archive.org/details/stnicholasserial02dodg/page/200/mode/2up?q=Bateham</ref><ref>https://www.newspapers.com/article/chase-county-courant-his-dwelling-place/85133675/</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] ecbsn72vnrg4scl7lwokuh55c8srvx0 1370912 1370910 2026-03-31T04:00:52Z Santhosh Notagar99 82732 1370912 wikitext text/x-wiki {{short description|American hymn writer}} {{Infobox person | name = ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ | image = Minerva Dayton Bateham ("The Invalid Singer", 1895).png | alt = A young white woman with a curled fringe of dark hair, and dark eyebrows, she is wearing a high-collared garment with a kerchief ruffle at her throat | caption = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್, 1895 ರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ | other_names = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ | birth_name = | birth_date = ಮಾರ್ಚ್14, 1856 | birth_place = ಕೊಲಂಬಸ್, ಓಹಿಯೋ | death_date = {{death date and age|1885|10|30|1856|3|14}} | death_place = ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಓಹಿಯೋ | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse(s) = | relatives = }} ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=zXEEAAAAYAAJ&pg=PA62&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://hymnary.org/person/Bateham_Minerva</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=bXADAAAAYAAJ&q=%22Minnie+Bateham%22&redir_esc=y#v=snippet&q=%22Minnie%20Bateham%22&f=false</ref> ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=EOlMAAAAMAAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=rVLOhGt1BX0C&pg=PA110&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.ohiohistory.org/research/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=1YLOAAAAMAAJ&pg=PA26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-prize-poem-by-the/85133524/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-a-june-blossom/85133382/</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>https://archive.org/details/stnicholasserial02dodg/page/200/mode/2up?q=Bateham</ref><ref>https://www.newspapers.com/article/chase-county-courant-his-dwelling-place/85133675/</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] l5e1x86y496i01n32y2ghduajbxphqg 1370913 1370912 2026-03-31T04:01:32Z Santhosh Notagar99 82732 1370913 wikitext text/x-wiki {{short description|American hymn writer}} {{Infobox person | name = ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ | image = Minerva Dayton Bateham ("The Invalid Singer", 1895).png | alt = A young white woman with a curled fringe of dark hair, and dark eyebrows, she is wearing a high-collared garment with a kerchief ruffle at her throat | caption = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್, 1895 ರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ | other_names = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ | birth_name = | birth_date = ಮಾರ್ಚ್14, 1856 | birth_place = ಕೊಲಂಬಸ್, ಓಹಿಯೋ | death_date = {{death date and age|1885|10|30|1856|3|14}} | death_place = ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಓಹಿಯೋ | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse(s) = | relatives = }} ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=zXEEAAAAYAAJ&pg=PA62&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://hymnary.org/person/Bateham_Minerva</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=bXADAAAAYAAJ&q=%22Minnie+Bateham%22&redir_esc=y#v=snippet&q=%22Minnie%20Bateham%22&f=false</ref> ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=EOlMAAAAMAAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=rVLOhGt1BX0C&pg=PA110&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.ohiohistory.org/research/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=1YLOAAAAMAAJ&pg=PA26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-prize-poem-by-the/85133524/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-a-june-blossom/85133382/</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>https://archive.org/details/stnicholasserial02dodg/page/200/mode/2up?q=Bateham</ref><ref>https://www.newspapers.com/article/chase-county-courant-his-dwelling-place/85133675/</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] 1we75beweis5i4y5t2sblfi7l02l7j0 1370914 1370913 2026-03-31T04:01:52Z Santhosh Notagar99 82732 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370914 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|American hymn writer}} {{Infobox person | name = ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ | image = Minerva Dayton Bateham ("The Invalid Singer", 1895).png | alt = A young white woman with a curled fringe of dark hair, and dark eyebrows, she is wearing a high-collared garment with a kerchief ruffle at her throat | caption = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್, 1895 ರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ | other_names = ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ | birth_name = | birth_date = ಮಾರ್ಚ್14, 1856 | birth_place = ಕೊಲಂಬಸ್, ಓಹಿಯೋ | death_date = {{death date and age|1885|10|30|1856|3|14}} | death_place = ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಓಹಿಯೋ | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse(s) = | relatives = }} ಮಿನರ್ವಾ ಡೇಟನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ (ಮಾರ್ಚ್ 14, 1856 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1885), ಮಿನಿ ಡಿ. ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ, ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಆಗಿದ್ದರು. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರೆಗೆ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=zXEEAAAAYAAJ&pg=PA62&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://hymnary.org/person/Bateham_Minerva</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಓಹಾಯೋದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಯ್ಡ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಜೊಸೆಫೈನ್ ಅಬಿಯಾ ಪೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕುಶ್ಮನ್ ಬೆಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಹಾಗೂ ಓಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರ, ಹೈತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, 1851 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=bXADAAAAYAAJ&q=%22Minnie+Bateham%22&redir_esc=y#v=snippet&q=%22Minnie%20Bateham%22&f=false</ref> ಅವರು 1868 ರಲ್ಲಿ ಓಬರ್‌ಲಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 12ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವು (ಅ naquele ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೇಕ್ರೋಸಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ವೀಲ್ಚೈರ್ ಮತ್ತು ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ನೈಋತ್ಯವನ್ನು ಹಗುರಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. 1871 ರಲ್ಲಿ, ನೆರೆಪಕ್ಕದವರು ಒಂದು ಮನೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರಿ ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಓದಿದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=EOlMAAAAMAAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ-ಆರ್ಡರ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಜಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=rVLOhGt1BX0C&pg=PA110&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಲಿಟಲ್ ಕಾರ್ಪೋರಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ “ಮಿಸಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ನೈಟ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ “i” ಎಂಬ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.ohiohistory.org/research/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಜನ್ ರಚಯಿತ್ರೀ ಎಂದೆಚ್ಚರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಜನಗಳಲ್ಲಿ “He who once suffered now reigneth a King”, “I am thine, my blessed Lord”, ಮತ್ತು “Praise ye the Lord, all ye people and nations” (“ಹೀ ಹೂ ಒನ್ಸ್ ಸಫರ್ಡ್ ನೌ ರೈನೇತ್ ಅ ಕಿಂಗ್”, “ಐ ಅಮ ಥೈನ್, ಮೈ ಬ್ಲೆಸ್ಸಡ್ ಲಾರ್ಡ್”, ಮತ್ತು “ಪ್ರೈಸೆ ಯೆ ದಿ ಲಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಯೆ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ನೇಶನ್ಸ್”) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಸಂಘಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಸೆಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಯೋಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=1YLOAAAAMAAJ&pg=PA26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯಂಗ್ ಫೋಕ್ಸ್' ರೆಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-prize-poem-by-the/85133524/</ref> ಬೇಟ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತೋಲೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.newspapers.com/article/northern-ohio-journal-a-june-blossom/85133382/</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಮಿಷನ್ ಸೋಸೈಟಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>https://archive.org/details/stnicholasserial02dodg/page/200/mode/2up?q=Bateham</ref><ref>https://www.newspapers.com/article/chase-county-courant-his-dwelling-place/85133675/</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಿಂದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋದ ಪೈನೆಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 1895 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿ ದಿ ಇನ್ವಾಲಿಡ್ ಸಿಂಗರ್: ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೀ ಡಿ. ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Minerva_Dayton_Bateham</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] cj9jbrco783wm4w9wrdvv0mhiqckxjc 0 178922 1370915 2026-03-31T04:06:55Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳ... 1370915 wikitext text/x-wiki ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಲಿಯೋನೋರಾ ವೋಸ್ ಜುಲೈ 30, 1856 ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ವೋಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಂದೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸೇಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಮ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್” ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್ (1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಸೇಲಮ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅವರು 1886 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಆರ್ಲೋ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರು: “ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್” (1886) ಮತ್ತು ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್ (1889) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ. ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಅವರು “ಸಾನೆಟ್್ಸ್ ಇನ್ ಷಾಡೋ” ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪುರಾವೈಜ್ಞಾನಿಕರು, ಓರಿಕ್ ಬೇಟ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಬಾಬ್'ಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇನ್, 1880 * ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಅ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿತ್ ಅ ಕೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಬಾಕ್ಸ್, 1888 (ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) * ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್, 1889 * ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್, 1893 t1nvb1xszbwxfq9z72atoibhmmy5b1x 1370916 1370915 2026-03-31T04:07:15Z Santhosh Notagar99 82732 1370916 wikitext text/x-wiki ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಲಿಯೋನೋರಾ ವೋಸ್ ಜುಲೈ 30, 1856 ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ವೋಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಂದೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸೇಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಮ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್” ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್ (1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಸೇಲಮ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅವರು 1886 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಆರ್ಲೋ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರು: “ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್” (1886) ಮತ್ತು ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್ (1889) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ. ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಅವರು “ಸಾನೆಟ್್ಸ್ ಇನ್ ಷಾಡೋ” ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪುರಾವೈಜ್ಞಾನಿಕರು, ಓರಿಕ್ ಬೇಟ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಬಾಬ್'ಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇನ್, 1880 * ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಅ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿತ್ ಅ ಕೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಬಾಕ್ಸ್, 1888 (ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) * ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್, 1889 * ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್, 1893 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] jws7betp5bll38vashpwwl1n4up6mow 1370917 1370916 2026-03-31T04:09:07Z Santhosh Notagar99 82732 1370917 wikitext text/x-wiki ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಲಿಯೋನೋರಾ ವೋಸ್ ಜುಲೈ 30, 1856 ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ವೋಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಂದೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸೇಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಮ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್” ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್ (1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಸೇಲಮ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20150329171720/http://www.highbeam.com/doc/1G2-2588801854.html</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅವರು 1886 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಆರ್ಲೋ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರು: “ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್” (1886) ಮತ್ತು ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್ (1889) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates#CITEREFDerbyWhite1898</ref> ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಅವರು “ಸಾನೆಟ್್ಸ್ ಇನ್ ಷಾಡೋ” ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪುರಾವೈಜ್ಞಾನಿಕರು, ಓರಿಕ್ ಬೇಟ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Project_Gutenberg</ref> == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಬಾಬ್'ಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇನ್, 1880 * ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಅ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿತ್ ಅ ಕೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಬಾಕ್ಸ್, 1888 (ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) * ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್, 1889 * ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್, 1893 <ref>https://archive.org/details/oldsalem00bategoog</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] cklkv0toqloxfkkdg9ppf931me5jpcz 1370918 1370917 2026-03-31T04:13:26Z Santhosh Notagar99 82732 1370918 wikitext text/x-wiki {{short description|American poet}} {{Infobox writer | name = ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Harriet Leonora Bates.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = ಎಲೀನರ್ ಪುಟ್ನಮ್ | birth_name = ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಲಿಯೊನೊರಾ ವೋಸ್ | birth_date = ಜುಲೈ30, 1856 | birth_place = ಕ್ವಿನ್ಸಿ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | death_date = ಮಾರ್ಚ್ 1886 | death_place = ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | resting_place = ಹಾರ್ಮನಿ ಗ್ರೋವ್ ಸ್ಮಶಾನ, ಸೇಲಂ,Massachusetts | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ | language = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕವನ | subject = | movement = | notableworks = | spouse = {{marriage| ಅರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್|1882}} | partner = | children = | relatives = | years_active = | module = | signature = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಲಿಯೋನೋರಾ ವೋಸ್ ಜುಲೈ 30, 1856 ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ವೋಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಂದೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸೇಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಮ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್” ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್ (1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಸೇಲಮ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20150329171720/http://www.highbeam.com/doc/1G2-2588801854.html</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅವರು 1886 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಆರ್ಲೋ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರು: “ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್” (1886) ಮತ್ತು ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್ (1889) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates#CITEREFDerbyWhite1898</ref> ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಅವರು “ಸಾನೆಟ್್ಸ್ ಇನ್ ಷಾಡೋ” ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪುರಾವೈಜ್ಞಾನಿಕರು, ಓರಿಕ್ ಬೇಟ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Project_Gutenberg</ref> == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಬಾಬ್'ಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇನ್, 1880 * ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಅ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿತ್ ಅ ಕೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಬಾಕ್ಸ್, 1888 (ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) * ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್, 1889 * ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್, 1893 <ref>https://archive.org/details/oldsalem00bategoog</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] t3io7yg0aku8732l2sn00lfuhhh43dp 1370919 1370918 2026-03-31T04:14:13Z Santhosh Notagar99 82732 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370919 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|American poet}} {{Infobox writer | name = ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Harriet Leonora Bates.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = ಎಲೀನರ್ ಪುಟ್ನಮ್ | birth_name = ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಲಿಯೊನೊರಾ ವೋಸ್ | birth_date = ಜುಲೈ30, 1856 | birth_place = ಕ್ವಿನ್ಸಿ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | death_date = ಮಾರ್ಚ್ 1886 | death_place = ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್, ಯು.ಎಸ್. | resting_place = ಹಾರ್ಮನಿ ಗ್ರೋವ್ ಸ್ಮಶಾನ, ಸೇಲಂ,Massachusetts | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ | language = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕವನ | subject = | movement = | notableworks = | spouse = {{marriage| ಅರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್|1882}} | partner = | children = | relatives = | years_active = | module = | signature = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಬೆಟ್ಸ್ (ಜುಲೈ 30, 1856 – ಮಾರ್ಚ್ 1886) 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಲೇಖಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೆನ್ ನೆಮ್, ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್, ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಹ್ಯಾರಿಯಟ್ ಲಿಯೋನೋರಾ ವೋಸ್ ಜುಲೈ 30, 1856 ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಿನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ವೋಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಂದೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸೇಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಮ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೆನ್-ನೆಮ್ “ಎಲೆನಾರ್ ಪಟ್‌ನಮ್” ಅವರ ಮಹಾ ಅಜ್ಜಿ ತಾಯಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್ (1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿದರು. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಥ್ಲಿಗೆ ಸೇಲಮ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20150329171720/http://www.highbeam.com/doc/1G2-2588801854.html</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅವರು 1886 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್, ಮಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಆರ್ಲೋ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರು: “ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್” (1886) ಮತ್ತು ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್ (1889) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Bates#CITEREFDerbyWhite1898</ref> ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಅವರು “ಸಾನೆಟ್್ಸ್ ಇನ್ ಷಾಡೋ” ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಪುರಾವೈಜ್ಞಾನಿಕರು, ಓರಿಕ್ ಬೇಟ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Project_Gutenberg</ref> == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == * ಬಾಬ್'ಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಇನ್, 1880 * ಪ್ರಿಂಸ್ ವಾನ್ಸ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಅ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿತ್ ಅ ಕೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಬಾಕ್ಸ್, 1888 (ಆರ್ಲೋ ಬೇಟ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) * ಅ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೂಯಿಂಗ್, 1889 * ಒಲ್ಡ್ ಸೇಲಮ್, 1893 <ref>https://archive.org/details/oldsalem00bategoog</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] a6p7vthod084jm2qvu4gv6wjb3dyw10 0 178923 1370925 2026-03-31T05:35:38Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ II ರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ}} {{Use dmy dates|date=March 2023}} {{Infobox royalty | name = ಆನ್ ಹೈಡ್ | title = ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್ | image = Anne Hyde, Duchess of York, 1662 by Lely.jpg | caption = ಪೀಟರ್ ಲೆಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ, {{c.|1665}} | spouse = {{marriage|ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್... 1370925 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ II ರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ}} {{Use dmy dates|date=March 2023}} {{Infobox royalty | name = ಆನ್ ಹೈಡ್ | title = ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್ | image = Anne Hyde, Duchess of York, 1662 by Lely.jpg | caption = ಪೀಟರ್ ಲೆಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ, {{c.|1665}} | spouse = {{marriage|ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್|1660}} | issue = [[#ಮಕ್ಕಳು|ಮಕ್ಕಳು ನೋಡಿ]] | father = ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೈಡ್, 1ನೇ ಎರ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ | mother = ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹೈಡ್ | birth_date = 12 ಮಾರ್ಚ್ 1637 | birth_place = ವಿಂಡ್ಸರ್, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | death_date = {{Death date and age|1671|3|31|1637|3|12|df=yes}} | death_place = ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್, [[ಲಂಡನ್]] | burial_place = ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ | religion = ರೋಮನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ (ಹಿಂದೆ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್) }} '''ಆನ್ ಹೈಡ್''' (12 ಮಾರ್ಚ್ 1637 – 31 ಮಾರ್ಚ್ 1671) ಅವರು '''ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್''' ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜನಾದ ಜೇಮ್ಸ್ II ಆಗಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೈಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವರು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರ ಜೀವನವು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ (1637–1660) == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು 1637ರಲ್ಲಿ ವಿಂಡ್ಸರ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾದ ಬಳಿಕ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಗೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರು ನಂತರ ಮೇರಿ ಆಫ್ ಒರೆಂಜ್ ಅವರ ಅರಮನೆಗೆ ಸೇರಿ "ಮೇಡ್ ಆಫ್ ಹಾನರ್" ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>Melville, 2005</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್''' ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>Gregg, 1984</ref> == ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್ (1660–1671) == === ವಿವಾಹ === 1660ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಬದ್ಧರಾದರು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರ ವಿವಾಹವು [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>Fraser, 2002</ref> ಈ ವಿವಾಹವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆನ್ ರಾಜಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರದವರು.<ref>Miller, 2000</ref> ಆದರೂ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. === ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ === ಇವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಬದುಕಿದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು: * ಮೇರಿ II] – ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ * ರಾಣಿ ಆನ್ – ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಣಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆನ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>Miller, 2000</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಮೂಲತಃ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ರೋಮನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref>Callow, 2000</ref> ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜೇಮ್ಸ್ ಕೂಡ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು, ಇದು ನಂತರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>Van der Kiste, 2003</ref> == ಮರಣ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Melville, 2005</ref> 31 ಮಾರ್ಚ್ 1671ರಂದು ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Henslowe, 1915</ref> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಣಿಗಳಾದರು, ಇದು ಅವರ ಇತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವನವು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. == ಮಕ್ಕಳು == {| class="wikitable" |- ! ಹೆಸರು !! ಜನನ !! ಮರಣ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | ಮೇರಿ II || 1662 || 1694 || ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ |- | ರಾಣಿ ಆನ್ || 1665 || 1714 || ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಣಿ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಗ್ರಂಥಗಳು == * ಅಲಿಸನ್ ವೀರ್ (2008). ''ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಾಜ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಶಾವಳಿ''. ಲಂಡನ್: ವಿಂಟೇಜ್ ಬುಕ್ಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜೆ. ಆರ್. ಹೆನ್ಸ್ಲೋವ್ (1915). ''ಆನ್ ಹೈಡ್, ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್''. ಲಂಡನ್: ಟಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಲಾರಿ. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಲೆವಿಸ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ (2005). ''ದಿ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಬ್ಯೂಟೀಸ್: ಲೇಡೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II''. ಮಿಚಿಗನ್: ಲವಿಂಗ್ ಹೀಲಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಲರ್ (2000). ''ಜೇಮ್ಸ್ II''. ನ್ಯೂ ಹೆವನ್: ಯೇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರೆಗ್ (1984). ''ಕ್ವೀನ್ ಆನ್''. ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾವನ್: ಯೇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಲೋ (2000). ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ II: ದಿ ಫಾರ್ಮೇಟಿವ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಕಿಂಗ್''. ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್: ಸಟ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಕಿಸ್ಟೆ (2003). ''ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೇರಿ''. ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್: ಸಟ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) [[Category:1637 ಜನನಗಳು]] [[Category:1671 ಮರಣಗಳು]] [[Category:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜಕುಟುಂಬ]] [[Category:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸ]] or5oah0l7pvdv9ysw8yhxl6nxbt2bh9 1370926 1370925 2026-03-31T05:37:17Z Hariprasad Shetty10 87270 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370926 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ II ರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ}} {{Use dmy dates|date=March 2023}} {{Infobox royalty | name = ಆನ್ ಹೈಡ್ | title = ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್ | image = Anne Hyde, Duchess of York, 1662 by Lely.jpg | caption = ಪೀಟರ್ ಲೆಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ, {{c.|1665}} | spouse = {{marriage|ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್|1660}} | issue = [[#ಮಕ್ಕಳು|ಮಕ್ಕಳು ನೋಡಿ]] | father = ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೈಡ್, 1ನೇ ಎರ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ | mother = ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹೈಡ್ | birth_date = 12 ಮಾರ್ಚ್ 1637 | birth_place = ವಿಂಡ್ಸರ್, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | death_date = {{Death date and age|1671|3|31|1637|3|12|df=yes}} | death_place = ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್, [[ಲಂಡನ್]] | burial_place = ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ | religion = ರೋಮನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ (ಹಿಂದೆ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್) }} '''ಆನ್ ಹೈಡ್''' (12 ಮಾರ್ಚ್ 1637 – 31 ಮಾರ್ಚ್ 1671) ಅವರು '''ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್''' ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜನಾದ ಜೇಮ್ಸ್ II ಆಗಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೈಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವರು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರ ಜೀವನವು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ (1637–1660) == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು 1637ರಲ್ಲಿ ವಿಂಡ್ಸರ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾದ ಬಳಿಕ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಗೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರು ನಂತರ ಮೇರಿ ಆಫ್ ಒರೆಂಜ್ ಅವರ ಅರಮನೆಗೆ ಸೇರಿ "ಮೇಡ್ ಆಫ್ ಹಾನರ್" ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>Melville, 2005</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಜೇಮ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ ಡ್ಯೂಕ್''' ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>Gregg, 1984</ref> == ಯಾರ್ಕ್ ಡಚೆಸ್ (1660–1671) == === ವಿವಾಹ === 1660ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಬದ್ಧರಾದರು.<ref>Henslowe, 1915</ref> ಅವರ ವಿವಾಹವು [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>Fraser, 2002</ref> ಈ ವಿವಾಹವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆನ್ ರಾಜಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರದವರು.<ref>Miller, 2000</ref> ಆದರೂ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. === ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ === ಇವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಬದುಕಿದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು: * ಮೇರಿ II] – ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ * ರಾಣಿ ಆನ್ – ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಣಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆನ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>Miller, 2000</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಮೂಲತಃ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ರೋಮನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref>Callow, 2000</ref> ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜೇಮ್ಸ್ ಕೂಡ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು, ಇದು ನಂತರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>Van der Kiste, 2003</ref> == ಮರಣ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Melville, 2005</ref> 31 ಮಾರ್ಚ್ 1671ರಂದು ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.<ref>Weir, 2008</ref> ಅವರ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Henslowe, 1915</ref> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ == ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಣಿಗಳಾದರು, ಇದು ಅವರ ಇತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವನವು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. == ಮಕ್ಕಳು == {| class="wikitable" |- ! ಹೆಸರು !! ಜನನ !! ಮರಣ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | ಮೇರಿ II || 1662 || 1694 || ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ |- | ರಾಣಿ ಆನ್ || 1665 || 1714 || ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಣಿ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಗ್ರಂಥಗಳು == * ಅಲಿಸನ್ ವೀರ್ (2008). ''ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಾಜ ಕುಟುಂಬಗಳು: ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಶಾವಳಿ''. ಲಂಡನ್: ವಿಂಟೇಜ್ ಬುಕ್ಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜೆ. ಆರ್. ಹೆನ್ಸ್ಲೋವ್ (1915). ''ಆನ್ ಹೈಡ್, ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್''. ಲಂಡನ್: ಟಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಲಾರಿ. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಲೆವಿಸ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ (2005). ''ದಿ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಬ್ಯೂಟೀಸ್: ಲೇಡೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II''. ಮಿಚಿಗನ್: ಲವಿಂಗ್ ಹೀಲಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಲರ್ (2000). ''ಜೇಮ್ಸ್ II''. ನ್ಯೂ ಹೆವನ್: ಯೇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರೆಗ್ (1984). ''ಕ್ವೀನ್ ಆನ್''. ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾವನ್: ಯೇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಲೋ (2000). ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ II: ದಿ ಫಾರ್ಮೇಟಿವ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಕಿಂಗ್''. ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್: ಸಟ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) * ಜಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಕಿಸ್ಟೆ (2003). ''ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೇರಿ''. ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್: ಸಟ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) [[Category:1637 ಜನನಗಳು]] [[Category:1671 ಮರಣಗಳು]] [[Category:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜಕುಟುಂಬ]] [[Category:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸ]] d9m048gqvshmhi7lqkflirsfx4t3kzm 0 178924 1370931 2026-03-31T06:19:16Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಅಮೆರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮುಂಚೂಣಿ ವ್ಯಕ್ತಿ (1898–1972)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox person | name = ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ | image = Hannah Nokes in Rural Electrification News 1936.jpg | birth_date = 1898<ref name="Bertsch-2025">{{cite book |last=Bertsch |first=Amy |title=Queer Virginia: New Stories in the Old Dominion |date=2025 |pub... 1370931 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಅಮೆರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮುಂಚೂಣಿ ವ್ಯಕ್ತಿ (1898–1972)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox person | name = ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ | image = Hannah Nokes in Rural Electrification News 1936.jpg | birth_date = 1898<ref name="Bertsch-2025">{{cite book |last=Bertsch |first=Amy |title=Queer Virginia: New Stories in the Old Dominion |date=2025 |publisher=University of Virginia Press}}</ref> | birth_place = ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ, [[ಅಮೇರಿಕಾ]] | death_date = 26 ಜೂನ್ 1972<ref name="Bertsch-2025"/> | occupation = ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕೆ | known_for = ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಗುರುತಿನ ಆರಂಭಿಕ ಗೋಚರತೆ }} '''ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್''' (1898 – 26 ಜೂನ್ 1972) ಅವರು ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026">{{cite news |title=Black transgender woman Hannah Nokes captured headlines in 1930s |work=NBC Washington |date=2026}}</ref> ಅವರು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref name="NBC-2026"/> == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರು ವಿವಾಹವಾಗದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಜನನದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.<ref name="Bertsch-2025"/> 1912ರ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Bertsch-2025"/> ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Ford-2025">{{cite book |last=Ford |first=Charles H. |title=Queer Virginia}}</ref> ಅವರು ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಹೆರ್ನ್ಡನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Ford-2025"/> ಅವರು ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026"/> ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದರು. == 1932ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣ == 1932ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹತ್ಯೆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Ford-2025"/> ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="Alex-2020">{{cite news |title=The remarkable visibility of Hannah Nokes |work=Alexandria Times |date=2020}}</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೇಳೆ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರ ಲಿಂಗ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="NBC-2026"/> ಆ ಕಾಲದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು "ನಿಗೂಢ ಸಾಕ್ಷಿ" ಮತ್ತು "ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಾಕ್ಷಿ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿವೆ.<ref name="WVTF-2025">{{cite news |title=Transgender people made headlines in Loudoun County |work=WVTF |date=2025}}</ref> ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Bertsch-2025"/> == 1936ರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ == 1936ರಲ್ಲಿ ''ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಸುದ್ದಿ'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref name="REA-1936">{{cite news |title=REA Electrified Farm Points Way to New Standards of Rural Life |work=Rural Electrification News |date=1936}}</ref> ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸ ಡೀಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು.<ref name="REA-1936"/> ಅವರನ್ನು "ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Ford-2025"/> ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. == ಮರಣ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರು 26 ಜೂನ್ 1972ರಂದು ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026"/> ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾದ ಶೋಕಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಿಂಗ ಗುರುತನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Ford-2025"/> == ಮಹತ್ವ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಾಗಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Bertsch-2025"/> ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="WVTF-2025"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Authority control}} [[Category:1898 ಜನನಗಳು]] [[Category:1972 ಮರಣಗಳು]] [[Category:ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮಹಿಳೆಯರು]] [[Category:ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದವರು]] nq19vln8kjcjqap2lhttwfiygc5bwcs 1370932 1370931 2026-03-31T06:20:07Z Hariprasad Shetty10 87270 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370932 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಅಮೆರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮುಂಚೂಣಿ ವ್ಯಕ್ತಿ (1898–1972)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox person | name = ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ | image = Hannah Nokes in Rural Electrification News 1936.jpg | birth_date = 1898<ref name="Bertsch-2025">{{cite book |last=Bertsch |first=Amy |title=Queer Virginia: New Stories in the Old Dominion |date=2025 |publisher=University of Virginia Press}}</ref> | birth_place = ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ, [[ಅಮೇರಿಕಾ]] | death_date = 26 ಜೂನ್ 1972<ref name="Bertsch-2025"/> | occupation = ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕೆ | known_for = ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಗುರುತಿನ ಆರಂಭಿಕ ಗೋಚರತೆ }} '''ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್''' (1898 – 26 ಜೂನ್ 1972) ಅವರು ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026">{{cite news |title=Black transgender woman Hannah Nokes captured headlines in 1930s |work=NBC Washington |date=2026}}</ref> ಅವರು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref name="NBC-2026"/> == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರು ವಿವಾಹವಾಗದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಜನನದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.<ref name="Bertsch-2025"/> 1912ರ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Bertsch-2025"/> ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Ford-2025">{{cite book |last=Ford |first=Charles H. |title=Queer Virginia}}</ref> ಅವರು ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಹೆರ್ನ್ಡನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Ford-2025"/> ಅವರು ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026"/> ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದರು. == 1932ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣ == 1932ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹತ್ಯೆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Ford-2025"/> ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="Alex-2020">{{cite news |title=The remarkable visibility of Hannah Nokes |work=Alexandria Times |date=2020}}</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೇಳೆ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರ ಲಿಂಗ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="NBC-2026"/> ಆ ಕಾಲದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು "ನಿಗೂಢ ಸಾಕ್ಷಿ" ಮತ್ತು "ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಾಕ್ಷಿ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿವೆ.<ref name="WVTF-2025">{{cite news |title=Transgender people made headlines in Loudoun County |work=WVTF |date=2025}}</ref> ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Bertsch-2025"/> == 1936ರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ == 1936ರಲ್ಲಿ ''ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಸುದ್ದಿ'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref name="REA-1936">{{cite news |title=REA Electrified Farm Points Way to New Standards of Rural Life |work=Rural Electrification News |date=1936}}</ref> ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸ ಡೀಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು.<ref name="REA-1936"/> ಅವರನ್ನು "ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಗೃಹಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Ford-2025"/> ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. == ಮರಣ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರು 26 ಜೂನ್ 1972ರಂದು ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="Bertsch-2025"/><ref name="NBC-2026"/> ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾದ ಶೋಕಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಿಂಗ ಗುರುತನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Ford-2025"/> == ಮಹತ್ವ == ಹ್ಯಾನಾ ನೋಕ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಾಗಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Bertsch-2025"/> ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="WVTF-2025"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Authority control}} [[Category:1898 ಜನನಗಳು]] [[Category:1972 ಮರಣಗಳು]] [[Category:ಅಮೇರಿಕದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಮಹಿಳೆಯರು]] [[Category:ವರ್ಜೀನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದವರು]] 5r0pzaffua5mf4qzkxzu90jtt1pmsfx 0 178925 1370934 2026-03-31T06:33:43Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ (ಜನನ 1941)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox officeholder | name = ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ | office = ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆ | term_start1 = 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 | term_end1 = 8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 | office2 = [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾ... 1370934 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ (ಜನನ 1941)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox officeholder | name = ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ | office = ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆ | term_start1 = 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 | term_end1 = 8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 | office2 = [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ | term_start2 = 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 | term_end2 = 25 ಜನವರಿ 1993 | predecessor2 = ಆಸೆ ಓಲೆಸೆನ್ | successor2 = ಕಾರೆನ್ ಜೆಸ್ಪರ್ಸನ್ | primeminister2 = ಪೌಲ್ ಶ್ಲ್ಯೂಟರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1941|04|05|df=y}} | birth_place = ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್, [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] | party = ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ ([[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]) | spouse = {{marriage|ಪ್ರೆಬೆನ್ ವಿಟ್ರಪ್ ಆಂಡರ್ಸನ್|1962}} | children = 2 | occupation = ರಾಜಕಾರಣಿ<br>ಗುರು<br>ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ }} '''ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್''' (ಜನನ 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 1941) ಅವರು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಅವರು ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, 1990ರಿಂದ 1993ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="KVINFO">{{cite encyclopedia |last=Refsgaard |first=Elisabeth |title=Else Winther Andersen |encyclopedia=Dansk kvindebiografisk leksikon |year=2003 |url=https://www.kvinfo.dk/side/597/bio/1678/ |language=da }}</ref> ಅವರು 1990ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Folketing">{{cite web |title=Else Winther Andersen (V) |publisher=Folketing |url=https://www.ft.dk/medlemmer/fhvmf/e/else-winther-andersen |date=2021 |language=da }}</ref> == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರು 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 1941ರಂದು ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="KVINFO"/> ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref name="RD2010">{{cite news |last=Mogensen |first=Knud |title=Fra malkestol til ministertaburet |work=Randers Amtsavis |date=11 October 2010 |language=da }}</ref> ಅವರು ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ನಂತರ '''ಓಸ್ಟಿಮ್ಮರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಉಂಗ್‌ಡೋಮ್ಸ್‌ಕೋಲ್''' ಮತ್ತು '''ಗೆರ್ಲೆವ್ ಇದ್ರೇತ್ಶೋಜ್ಸ್ಕೋಲ್''' ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="KVINFO"/> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1959ರಿಂದ 1961ರವರೆಗೆ ಅವರು ಕ್ರೀಡಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="KVINFO"/> 1974ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ ಅವರು ಆಲ್ಬೋರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು, 1983ರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="RA2012">{{cite news |last=Mogensen |first=Knud |title=Parløb gennem 50 år |work=Randers Amtsavis |date=14 April 2012 |language=da }}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == 1985 ಮತ್ತು 1988ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರೂ ಅವರು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="RD2010"/> 1990ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990ರಂದು ಸಚಿವರಾಗಿದರು.<ref name="KVINFO"/> 1993ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref name="Folketing"/> == ನಂತರದ ಜೀವನ == ಅವರು ರ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ನಗರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ OK ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="RD2010"/> ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref name="Folketing"/> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅವರು 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಬೆನ್ ವಿಟ್ರಪ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KVINFO"/> 1991ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಡ್ಯಾನೆಬ್ರಾಗ್ ಆದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.<ref name="KVINFO"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Authority control}} [[Category:1941 ಜನನಗಳು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[Category:ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] pzyv17h8n3ywa9ek25m29kzyae9gd9t 1370935 1370934 2026-03-31T06:34:32Z Hariprasad Shetty10 87270 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370935 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ (ಜನನ 1941)}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{Infobox officeholder | name = ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ | office = ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆ | term_start1 = 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 | term_end1 = 8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 | office2 = [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ | term_start2 = 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 | term_end2 = 25 ಜನವರಿ 1993 | predecessor2 = ಆಸೆ ಓಲೆಸೆನ್ | successor2 = ಕಾರೆನ್ ಜೆಸ್ಪರ್ಸನ್ | primeminister2 = ಪೌಲ್ ಶ್ಲ್ಯೂಟರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1941|04|05|df=y}} | birth_place = ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್, [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] | party = ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ ([[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]) | spouse = {{marriage|ಪ್ರೆಬೆನ್ ವಿಟ್ರಪ್ ಆಂಡರ್ಸನ್|1962}} | children = 2 | occupation = ರಾಜಕಾರಣಿ<br>ಗುರು<br>ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ }} '''ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್''' (ಜನನ 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 1941) ಅವರು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಅವರು ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, 1990ರಿಂದ 1993ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="KVINFO">{{cite encyclopedia |last=Refsgaard |first=Elisabeth |title=Else Winther Andersen |encyclopedia=Dansk kvindebiografisk leksikon |year=2003 |url=https://www.kvinfo.dk/side/597/bio/1678/ |language=da }}</ref> ಅವರು 1990ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Folketing">{{cite web |title=Else Winther Andersen (V) |publisher=Folketing |url=https://www.ft.dk/medlemmer/fhvmf/e/else-winther-andersen |date=2021 |language=da }}</ref> == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಎಲ್ಸೆ ವಿಂಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರು 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 1941ರಂದು ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="KVINFO"/> ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref name="RD2010">{{cite news |last=Mogensen |first=Knud |title=Fra malkestol til ministertaburet |work=Randers Amtsavis |date=11 October 2010 |language=da }}</ref> ಅವರು ಸ್ಟೋವ್ರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ನಂತರ '''ಓಸ್ಟಿಮ್ಮರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಉಂಗ್‌ಡೋಮ್ಸ್‌ಕೋಲ್''' ಮತ್ತು '''ಗೆರ್ಲೆವ್ ಇದ್ರೇತ್ಶೋಜ್ಸ್ಕೋಲ್''' ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="KVINFO"/> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1959ರಿಂದ 1961ರವರೆಗೆ ಅವರು ಕ್ರೀಡಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="KVINFO"/> 1974ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ ಅವರು ಆಲ್ಬೋರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು, 1983ರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="RA2012">{{cite news |last=Mogensen |first=Knud |title=Parløb gennem 50 år |work=Randers Amtsavis |date=14 April 2012 |language=da }}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == 1985 ಮತ್ತು 1988ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರೂ ಅವರು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="RD2010"/> 1990ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಫೋಲ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದರು.<ref name="Folketing"/> ನಂತರ 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990ರಂದು ಸಚಿವರಾಗಿದರು.<ref name="KVINFO"/> 1993ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref name="Folketing"/> == ನಂತರದ ಜೀವನ == ಅವರು ರ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ನಗರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ OK ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="RD2010"/> ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref name="Folketing"/> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅವರು 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಬೆನ್ ವಿಟ್ರಪ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KVINFO"/> 1991ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಡ್ಯಾನೆಬ್ರಾಗ್ ಆದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.<ref name="KVINFO"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Authority control}} [[Category:1941 ಜನನಗಳು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[Category:ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] h6izesbqthotcszwbg9iemdzthxn99c 0 178926 1370936 2026-03-31T06:40:29Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox officeholder | name = ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್ | image = Brigitte Haas 2025 (cropped).jpg | caption = ಅಧಿಕೃತ ಚಿತ್ರ, 2025 | office = ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ | term_start = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 | predecessor = ಡೇನಿಯಲ್ ರಿಶ್ | monarch = ಹಾನ್ಸ್-ಆಡಮ್ II<br />''ಅಲೋಯಿಸ್ (ಪ್ರತ... 1370936 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್ | image = Brigitte Haas 2025 (cropped).jpg | caption = ಅಧಿಕೃತ ಚಿತ್ರ, 2025 | office = ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ | term_start = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 | predecessor = ಡೇನಿಯಲ್ ರಿಶ್ | monarch = ಹಾನ್ಸ್-ಆಡಮ್ II<br />''ಅಲೋಯಿಸ್ (ಪ್ರತಿನಿಧಿ)'' | deputy = ಸಾಬಿನೆ ಮೋನೌನಿ | party = ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1964|12|27|df=y}} | birth_place = ವಾಡೂಜ್, ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ | spouse = ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಒಸ್ಪೆಲ್ಟ್ }} '''ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್''' (ಜನನ 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1964) ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು 2025ರಿಂದ ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=The tiny Alpine principality of Liechtenstein is set to get its first female prime minister |work=Associated Press |date=10 February 2025 |url=https://apnews.com/article/liechtenstein-first-female-prime-minister-haas-3e6b8510cb9f1e61f3692440848966d1}}</ref> == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್ ಅವರು 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1964ರಂದು ವಾಡೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ಶಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Patriotic Union |url=https://www.vu-online.li/personen/landtagswahlen2025/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ಝ್ಯೂರಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಹಾಸ್ ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == {{See also|Brigitte Haas cabinet}} 2025ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Frischer Wind für Liechtenstein |publisher=Patriotic Union |date=2024 |url=https://www.vu-online.li/partei/news/frischer-wind-fuer-liechtenstein}}</ref> ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=The tiny Alpine principality of Liechtenstein is set to get its first female prime minister |work=Associated Press |date=10 February 2025 |url=https://apnews.com/article/liechtenstein-first-female-prime-minister-haas-3e6b8510cb9f1e61f3692440848966d1}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳು == ಅವರು ವಾರಸತ್ವ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=SonnTalk: Duell der Spitzenkandidaten Haas und Walch |work=Radio Liechtenstein |date=2025 |url=https://www.radio.li}}</ref> ಅವರು ರೇಡಿಯೋ ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೂ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Brigitte Haas bleibt beim Nein zum LRF |work=Radio Liechtenstein |date=2024 |url=https://www.radio.li}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಹಾಸ್ ಅವರು ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಒಸ್ಪೆಲ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Patriotic Union |url=https://www.vu-online.li/personen/landtagswahlen2025/brigitte-haas}}</ref> ಅವರ ಸಂಬಂಧಿ ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಹಾಸ್ ವಾಡೂಜ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |title=Vaduz bleibt in der Familie |work=Domradio |date=2025 |url=https://www.domradio.de}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Authority control}} [[Category:1964 ಜನನಗಳು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[Category:ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[Category:ವಾಡೂಜ್ ಮೂಲದವರು]] t7q61dfcw0tbyb9gxns0q3516ucwjqj 1370937 1370936 2026-03-31T06:41:24Z Hariprasad Shetty10 87270 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370937 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox officeholder | name = ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್ | image = Brigitte Haas 2025 (cropped).jpg | caption = ಅಧಿಕೃತ ಚಿತ್ರ, 2025 | office = ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ | term_start = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 | predecessor = ಡೇನಿಯಲ್ ರಿಶ್ | monarch = ಹಾನ್ಸ್-ಆಡಮ್ II<br />''ಅಲೋಯಿಸ್ (ಪ್ರತಿನಿಧಿ)'' | deputy = ಸಾಬಿನೆ ಮೋನೌನಿ | party = ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1964|12|27|df=y}} | birth_place = ವಾಡೂಜ್, ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ | spouse = ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಒಸ್ಪೆಲ್ಟ್ }} '''ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್''' (ಜನನ 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1964) ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು 2025ರಿಂದ ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=The tiny Alpine principality of Liechtenstein is set to get its first female prime minister |work=Associated Press |date=10 February 2025 |url=https://apnews.com/article/liechtenstein-first-female-prime-minister-haas-3e6b8510cb9f1e61f3692440848966d1}}</ref> == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬ್ರಿಜಿಟೆ ಹಾಸ್ ಅವರು 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1964ರಂದು ವಾಡೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ಶಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Patriotic Union |url=https://www.vu-online.li/personen/landtagswahlen2025/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ಝ್ಯೂರಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಹಾಸ್ ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> ಅವರು ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Government of Liechtenstein |url=https://www.regierung.li/regierungsmitglied/16690/lebenslauf/brigitte-haas}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == {{See also|Brigitte Haas cabinet}} 2025ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Frischer Wind für Liechtenstein |publisher=Patriotic Union |date=2024 |url=https://www.vu-online.li/partei/news/frischer-wind-fuer-liechtenstein}}</ref> ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=The tiny Alpine principality of Liechtenstein is set to get its first female prime minister |work=Associated Press |date=10 February 2025 |url=https://apnews.com/article/liechtenstein-first-female-prime-minister-haas-3e6b8510cb9f1e61f3692440848966d1}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳು == ಅವರು ವಾರಸತ್ವ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=SonnTalk: Duell der Spitzenkandidaten Haas und Walch |work=Radio Liechtenstein |date=2025 |url=https://www.radio.li}}</ref> ಅವರು ರೇಡಿಯೋ ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೂ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Brigitte Haas bleibt beim Nein zum LRF |work=Radio Liechtenstein |date=2024 |url=https://www.radio.li}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಹಾಸ್ ಅವರು ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಒಸ್ಪೆಲ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Brigitte Haas |publisher=Patriotic Union |url=https://www.vu-online.li/personen/landtagswahlen2025/brigitte-haas}}</ref> ಅವರ ಸಂಬಂಧಿ ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಹಾಸ್ ವಾಡೂಜ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |title=Vaduz bleibt in der Familie |work=Domradio |date=2025 |url=https://www.domradio.de}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Authority control}} [[Category:1964 ಜನನಗಳು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಲಿಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[Category:ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[Category:ವಾಡೂಜ್ ಮೂಲದವರು]] klf7hx0bzetckan9c9yprlhbtik3l4e 0 178927 1370954 2026-03-31T09:42:03Z ఉదయ్ కిరణ్ 83995 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮೊಗಲ್ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ (1936–2024)}} {{Use Indian English|date=December 2024}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Infobox person | name = ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ | image = Ramoji Rao.jpeg | spouse(s) = {{marriage|ರಮಾ ದೇವಿ|1961-2024}} | caption = | birthname... 1370954 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮೊಗಲ್ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ (1936–2024)}} {{Use Indian English|date=December 2024}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Infobox person | name = ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ | image = Ramoji Rao.jpeg | spouse(s) = {{marriage|ರಮಾ ದೇವಿ|1961-2024}} | caption = | birthname = ಚೆರುಕೂರಿ ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ | birth_date = {{birth date|df=y|1936|11|16}} | birth_place = [[ಪೆದಪಾರುಪುಡಿ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್]] (ಈಗಿನ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ) | death_date = {{death date and age|df=y|2024|06|08|1936|11|16}} | death_place = [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]], ಭಾರತ | occupation = ಉದ್ಯಮಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾಲೀಕ, [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ]] | awards = {{ubl|[[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (2016)<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rajinikanth-awarded-padma-vibhushan-padma-shri-for-priyanka-chopra-ajay-devgn/ |title=Rajinikanth gets Padma Vibhushan; Padma Shri for Priyanka, Ajay Devgn |date=25 January 2016 |website=The Indian Express |access-date=22 March 2018 |archive-date=25 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025080029/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rajinikanth-awarded-padma-vibhushan-padma-shri-for-priyanka-chopra-ajay-devgn/ |url-status=live }}</ref>}} }} '''ಚೆರುಕೂರಿ ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್''' (16 ನವೆಂಬರ್ 1936 – 8 ಜೂನ್ 2024) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Donthi |first=Praveen |date=December 2014 |title=How Ramoji Rao of Eenadu wrested control of power and politics in Andhra Pradesh |url=https://caravanmagazine.in/reportage/chairman-rao |access-date=30 December 2019 |website=[[The Caravan]] |language=en |archive-date=17 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517005221/https://caravanmagazine.in/reportage/chairman-rao |url-status=live }}</ref> ಇವರು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೌಲಭ್ಯವಾದ [[ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ]], ''[[ಈನಾಡು]]'' ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, [[ಇಟಿವಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಷಾ ಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ರಾಮೋಜಿ ಗ್ರೂಪ್]] ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="guiness2">{{cite web |title=Largest film studio |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-film-studio/ |access-date=12 January 2015 |publisher=Guinness World Records |archive-date=18 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218024841/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-film-studio/ |url-status=live }}</ref> ಅವರ ಇತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್, ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಹೋಟೆಲ್ಸ್, ಕಲಾಂಜಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಪ್ರಿಯಾ ಪಿಕಲ್ಸ್, ಇಟಿವಿ ವಿನ್ (ETV Win) ಒಟಿಟಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಮಯೂರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Ramoji Rao: A media mogul who dreamed big">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |title=Ramoji Rao: A media mogul who dreamed big |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ramoji-raos-multifaceted-legacy-spanned-contributions-to-journalism-the-film-industry-and-an-indelible-mark-on-entrepreneurship/article68265932.ece |access-date=10 June 2024 |date=8 June 2024 |language=en-IN}}</ref> ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ರಾವ್ ಅವರು ನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್]], ಐದು [[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |date=25 January 2016 |title=Padma Awards 2016: Full List |url=http://www.ndtv.com/india-news/padma-awards-2016-full-list-1269936 |work=NDTV.com |access-date=25 January 2016 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329222623/https://www.ndtv.com/india-news/padma-awards-2016-full-list-1269936 |url-status=live }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಚೆರುಕೂರಿ ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ ಅವರು 16 ನವೆಂಬರ್ 1936 ರಂದು ಅಂದಿನ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]]ಯ (ಈಗಿನ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]) ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆದಪಾರುಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಮೋಜಿ ಗ್ರೂಪ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್, ಈನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆ, ಇಟಿವಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್, ರಮಾದೇವಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಪ್ರಿಯಾ ಫುಡ್ಸ್, ಕಲಾಂಜಲಿ, ಉಷಾ ಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಮೀಪದ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ರಾವ್ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚೆರುಕೂರಿ ಸುಮನ್ ಅವರು 7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ ಅವರು 8 ಜೂನ್ 2024 ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 87 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web|date=8 June 2024|title=Media baron Ramoji Rao passes away at 87|url=https://indianexpress.com/article/cities/hyderabad/ramoji-rao-dead-media-baron-9379183/|website=[[The Indian Express]]|language=en|access-date=8 June 2024}}</ref> ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 9 ಜೂನ್ 2024 ರಂದು ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Ramoji Rao death: Last rites of the media baron held at Ramoji Film City; Chandrababu Naidu attends">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |title=Ramoji Rao death: Last rites of the media baron held at Ramoji Film City; Chandrababu Naidu attends |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/last-rites-of-ramoji-rao-held-at-rfc-chandrababu-naidu-attends/article68269282.ece |access-date=10 June 2024 |date=9 June 2024 |language=en-IN}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ; ನಾಗರಿಕ ಗೌರವಗಳು * [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (2016) – ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ; [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * ತೆಲುಗಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ನಿರ್ಮಾಪಕ) – ''ನುವ್ವೇ ಕಾವಾಲಿ'' (2000) ; [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್]] * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ತೆಲುಗು) – ''ಪ್ರತಿಘಟನಾ'' (1985) * ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ದಕ್ಷಿಣ (1998) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ತೆಲುಗು) – ''ನುವ್ವೇ ಕಾವಾಲಿ'' (2000) * ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ದಕ್ಷಿಣ (2004) ; [[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ - ಬೆಳ್ಳಿ – ''ಕಾಂಚನ ಗಂಗಾ'' (1984) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ - ಚಿನ್ನ – ''ಮಯೂರಿ'' (1985) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರ - ಚಿನ್ನ – ''ತೇಜ'' (1992) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb name|1306286}} {{DEFAULTSORT:Rao, Ramoji}} [[Category:1936 ಜನನ]] [[Category:2024 ಮರಣ]] [[Category:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[Category:ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾಲೀಕರು]] ktmww5348z2u295akplh5v4sem7k7f4 0 178928 1370959 2026-03-31T10:54:43Z PGN28 92190 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ತಲಯಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನವು''' [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಕುಡಪ್ಪನಕುನ್ನುನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Thalaypuru Devi Temple |url=https://www.justdial.com/Thiruvananthapuram/Thalaypuru-Devi-Temple/0471PX471-X471-221021013736-B7X1_BZDET |access-... 1370959 wikitext text/x-wiki '''ತಲಯಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನವು''' [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಕುಡಪ್ಪನಕುನ್ನುನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Thalaypuru Devi Temple |url=https://www.justdial.com/Thiruvananthapuram/Thalaypuru-Devi-Temple/0471PX471-X471-221021013736-B7X1_BZDET |access-date=Date when the original URL was archived; do not w |website=Justdial}}</ref> == ದಂತಕಥೆ == ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯನ್ನು]] ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜನ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದ [[ನಾಯರ್|ನಾಯರ್‌ಗಳು]] ಅವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕೊಲಸ್ಸೆರಿಕೋಣಂ, ಮುಕ್ಕಂಪಲವಿಲಾ, ವಲಿಯವಿಲಾ, ಕುಲಕ್ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಅಂದುರ್ಕೋಣಂಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದರು. ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಕಾಳಿ|ಭದ್ರಕಾಳಿಯ]] ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟದ ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಡಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪುಲ್ಲಂಕೋಣಂ ಶ್ರೀ ಭದ್ರದೇವಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಈ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |date=31 December 2013 |title=Mannadi Temple and Kambithan the Oracle there |url=https://keralamythology.blogspot.com/2013/12/mannadi-temple-and-kambithan-oracle.html |access-date=17 October 2025}}</ref> ರಾಜರು 'ಇರೈಲಿ'ಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪರ್ಕವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=17 October 2025 |title=ഇറയിലി |url=https://jenson.in/mal2mal.php?word=%E0%B4%87%E0%B4%B1%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B4%BF |access-date=17 October 2025}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮನೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಉಡಂಬರ ಎಂಬ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆಕ್ಕತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೋಣೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಮೇಲಿನಿಂದ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ಕರಣವರ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು. ಈ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳು, ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕೋಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೀಗವಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಿಯಲ್ಲದೆ, ಯಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ, ಮಾಡನ್ ತಂಪುರಾನ್, ಮರುತ, ಪೆಯುಮ್ ಗಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಹ ಆಲ್ತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ನಂತರ, ಮನ್ನಂತಲ ಮೇಳಂಕೋಡ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಬೋಧಕರಾದ ಎನ್. ರಾಘವನ್ ಪಿಳ್ಳೈ (ಸುಮಾರು 1904 – 12.1.1960) ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ರಾಘವನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಲ್. ಭಾರ್ಗವಿ ಅಮ್ಮ (1912 – 1993) ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು. 1961 ರಲ್ಲಿ, ಥರಾವಡ್ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 1964 ರಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನಾಗರ ವಿಗ್ರಹ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಾಗಕನ್ಯಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 10, 1978 ರಂದು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನವಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ದೇವಿಯ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯದ ದ್ವಾರವನ್ನು 1985 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |date=15 March 2026 |title=Thalayapooru Newspaper Article |url=https://archive.org/details/thalayapooru-newspaper-article |access-date=29 March 2026 |website=Archive}}</ref> ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಭದ್ರಕಾಳಿಯ [[ಪಂಚಲೋಹ|ಪಂಚಲೋಹದ]] ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶಿವಾಲಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗಕನ್ಯಕ ವಿಗ್ರಹದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ಮತ್ತು ನಾಗಯಕ್ಷಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭದ್ರಕಾಳಿ, ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮತ್ತು [[ಗಣೇಶ|ಗಣಪತಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು [[ಹಿತ್ತಾಳೆ|ಹಿತ್ತಾಳೆಯಿಂದ]] ಹೊದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಿವಲಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. == ದೇವತೆಗಳು == ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ ಮುಖ್ಯ ಉಪದೇವತೆಗಳು. ಯೋಗೀಶ್ವರರ್, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ್, ಭುವನೇಶ್ವರಿ, ಯಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ, ಮாடನ್ ತಂಬುರಾನ್, ಮರುತ, ಪೇ ಮತ್ತು ಗಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಮாடನ್ ತಂಬುರಾನ್ ಅವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗರಾಜ, ನಾಗಯಕ್ಷಿ, ನಾಗಕನ್ಯಕೆಯರ ಕಾವೂ ಇದೆ. <ref name=":0" /> == ಆಚರಣೆಗಳು == ಮೂರು ದಿನಗಳ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ಸವವು ಕುಂಭ ಮಾಸದ [[ಕೃತ್ತಿಕಾ|ಕಾರ್ತಿಕ]] ದಿನದಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು, ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗುರುಸಿ (ಕುರುತಿ) ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನವರಾತ್ರಿ|ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು]] ಸಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸರಸ್ವತಿ]] ಮಂಟಪವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷದೀಪ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಲಕ್ಷದೀಪವನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Thalayapooru Lakshadeepam 2016 |url=https://archive.org/details/lakshadeepam-2016 |access-date=15 March 2026 |website=Internet Archive}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |ಲಕ್ಷದೀಪಮ್ |- !ವರ್ಷ. !ಭದ್ರದೀಪಮ್ |- |2016 |ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ |- |2017 |ಮಲ್ಲಿಯೂರ್ ತಿರುಮೇನಿ |- |2018 |ಆದಿತ್ಯ ವರ್ಮಾ |- |2023 | - |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == laflrxfn5ts6czoivnyua1qx3ub07v2 0 178929 1370962 2026-03-31T11:34:08Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ (ಜನನ ಹೆಸರು: ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್; ಜನವರಿ 13, 1827 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879) ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕವನವಾದ **"ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲ... 1370962 wikitext text/x-wiki ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ (ಜನನ ಹೆಸರು: ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್; ಜನವರಿ 13, 1827 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879) ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕವನವಾದ **"ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್"**ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರು 1827ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೊಶೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ಯುರಿಟನ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಜಾನ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, “ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಯಾದ “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್” ಮೊದಲು 1861ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಹಾರ್ಪರ್‍ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ದಿ ಪಿಕೆಟ್ ಗಾರ್ಡ್” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ == ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು — “ವೆಯಿಂಗ್ ದ ಬೇಬಿ”, “ವಿಚ್ ಶಲ್ ಇಟ್ ಬಿ?”, ಮತ್ತು “ಬೇಬಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಮೀ” ಸೇರಿದಂತೆ — ಅನೇಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಲೆಡ್ಜರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 1863ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ “ಜನರಲ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿ: ಎ ಸ್ಟೋರಿ ಫಾರ್ ಲಿಟಲ್ ಫೋಕ್ಸ್” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ತಾವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವೆನೆಂಬ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಆ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನೆರವೇರಿತು. “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು” ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ, ಅವರು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಆರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಪ್ರಕಟನೆಗಳು == * ನೂನ್‌ಡೇ ರೆಸ್ಟ್ (1869) * ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು (1879) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] 7dgly06y5iufyfq8lf79fcssgj4i0xg 1370963 1370962 2026-03-31T11:36:41Z Santhosh Notagar99 82732 1370963 wikitext text/x-wiki {{short description|American poet}} {{Infobox person | name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಲಿನ್ ಬೀರ್ಸ್ | image = | caption = | birth_name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ | birth_date = ಜನವರಿ 13, 1827 | birth_place = ಗೋಶೆನ್ ಗ್ರಾಮ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ | death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879 | death_place = | spouse = ಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬೀರ್ಸ್ | occupation = ಕವಯತ್ರಿ }} ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ (ಜನನ ಹೆಸರು: ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್; ಜನವರಿ 13, 1827 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879) ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕವನವಾದ **"ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್"**ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರು 1827ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೊಶೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ಯುರಿಟನ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಜಾನ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, “ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಯಾದ “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್” ಮೊದಲು 1861ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಹಾರ್ಪರ್‍ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ದಿ ಪಿಕೆಟ್ ಗಾರ್ಡ್” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ == ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು — “ವೆಯಿಂಗ್ ದ ಬೇಬಿ”, “ವಿಚ್ ಶಲ್ ಇಟ್ ಬಿ?”, ಮತ್ತು “ಬೇಬಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಮೀ” ಸೇರಿದಂತೆ — ಅನೇಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಲೆಡ್ಜರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 1863ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ “ಜನರಲ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿ: ಎ ಸ್ಟೋರಿ ಫಾರ್ ಲಿಟಲ್ ಫೋಕ್ಸ್” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ತಾವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವೆನೆಂಬ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಆ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನೆರವೇರಿತು. “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು” ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ, ಅವರು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಆರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಪ್ರಕಟನೆಗಳು == * ನೂನ್‌ಡೇ ರೆಸ್ಟ್ (1869) * ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು (1879) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] q82e1ixblj4h79tju07jz4jc8qyjmnz 1370964 1370963 2026-03-31T11:37:36Z Santhosh Notagar99 82732 1370964 wikitext text/x-wiki {{short description|American poet}} {{Infobox person | name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಲಿನ್ ಬೀರ್ಸ್ | image = | caption = | birth_name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ | birth_date = ಜನವರಿ 13, 1827 | birth_place = ಗೋಶೆನ್ ಗ್ರಾಮ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ | death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879 | death_place = | spouse = ಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬೀರ್ಸ್ | occupation = ಕವಯತ್ರಿ }} ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ (ಜನನ ಹೆಸರು: ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್; ಜನವರಿ 13, 1827 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879) ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕವನವಾದ **"ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್"**ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ethel_Lynn_Beers</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರು 1827ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೊಶೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ಯುರಿಟನ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಜಾನ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, “ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಯಾದ “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್” ಮೊದಲು 1861ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಹಾರ್ಪರ್‍ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ದಿ ಪಿಕೆಟ್ ಗಾರ್ಡ್” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=pIW6GAAACAAJ&dq=&redir_esc=y</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ == ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು — “ವೆಯಿಂಗ್ ದ ಬೇಬಿ”, “ವಿಚ್ ಶಲ್ ಇಟ್ ಬಿ?”, ಮತ್ತು “ಬೇಬಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಮೀ” ಸೇರಿದಂತೆ — ಅನೇಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಲೆಡ್ಜರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 1863ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ “ಜನರಲ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿ: ಎ ಸ್ಟೋರಿ ಫಾರ್ ಲಿಟಲ್ ಫೋಕ್ಸ್” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ತಾವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವೆನೆಂಬ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಆ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನೆರವೇರಿತು. “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು” ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ, ಅವರು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಆರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref>https://librivox.org/author/8810?primary_key=8810&search_category=author&search_page=1&search_form=get_results&search_order=alpha</ref> == ಪ್ರಕಟನೆಗಳು == * ನೂನ್‌ಡೇ ರೆಸ್ಟ್ (1869) * ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು (1879) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] hghk05gvb64hp2x1j7hdo1m4e2oxw8f 1370965 1370964 2026-03-31T11:38:44Z Santhosh Notagar99 82732 https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2026-kn 1370965 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|American poet}} {{Infobox person | name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಲಿನ್ ಬೀರ್ಸ್ | image = | caption = | birth_name = ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ | birth_date = ಜನವರಿ 13, 1827 | birth_place = ಗೋಶೆನ್ ಗ್ರಾಮ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ | death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879 | death_place = | spouse = ಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬೀರ್ಸ್ | occupation = ಕವಯತ್ರಿ }} ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ (ಜನನ ಹೆಸರು: ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್; ಜನವರಿ 13, 1827 – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 1879) ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕವನವಾದ **"ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್"**ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ethel_Lynn_Beers</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಎಥೆಲಿಂಡಾ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರು 1827ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೊಶೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ಯುರಿಟನ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಜಾನ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, “ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಯಾದ “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಟುನೈಟ್” ಮೊದಲು 1861ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಹಾರ್ಪರ್‍ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ದಿ ಪಿಕೆಟ್ ಗಾರ್ಡ್” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=pIW6GAAACAAJ&dq=&redir_esc=y</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ == ಎಥೆಲ್ ಲಿನ್ ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು — “ವೆಯಿಂಗ್ ದ ಬೇಬಿ”, “ವಿಚ್ ಶಲ್ ಇಟ್ ಬಿ?”, ಮತ್ತು “ಬೇಬಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಮೀ” ಸೇರಿದಂತೆ — ಅನೇಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಲೆಡ್ಜರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 1863ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ “ಜನರಲ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿ: ಎ ಸ್ಟೋರಿ ಫಾರ್ ಲಿಟಲ್ ಫೋಕ್ಸ್” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ತಾವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವೆನೆಂಬ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಆ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನೆರವೇರಿತು. “ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು” ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ, ಅವರು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಆರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref>https://librivox.org/author/8810?primary_key=8810&search_category=author&search_page=1&search_form=get_results&search_order=alpha</ref> == ಪ್ರಕಟನೆಗಳು == * ನೂನ್‌ಡೇ ರೆಸ್ಟ್ (1869) * ಆಲ್ ಕ್ವೈಯಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕವಿತೆಗಳು (1879) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] fx3vg6h8b5wnru6o9sg09mkmacy4rty