ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 8 847 1371111 1371021 2026-04-01T14:51:37Z A826 72368 1371111 wikitext text/x-wiki {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: dashed 1px blue; text-align: center; background-color: #E0FFFF; font-size: 85%; color: black; border-radius: 10px; padding: 12px; width: 90%; box-shadow: 3px 3px 10px rgba(0,0,0,0.2), inset 1px 1px 2px rgba(255,255,255,0.8), inset -1px -1px 2px rgba(0,0,0,0.05); font-family: 'Segoe UI', 'Noto Sans Kannada', sans-serif;" |- | '''''ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು.''''' <br /> '''ಯಂತ್ರಾನುವಾದದ ಮೂಲಕ ಲೇಖನ ಸೇರಿಸುವವರು ಲೇಖನವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.''' ---- ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. |} 78i8smgsi42ka9ccdfhtm5djnwf2maw 0 1175 1371118 1347372 2026-04-01T17:04:26Z কল্কি 98105 /* ರಾಜರ ಆಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 1371118 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Infobox officeholder |name = ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು |office =[[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] - 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 -27 ಮೇ 1964 (16 ವರ್ಷ, 286 ದಿನಗಳು-ನಾಲ್ಕು ಅವಧಿಗಳು- ([[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]) |honorific-prefix = |honorific-suffix = <!-- Bharat Ratna cannot be used as a suffix --> |native_name = |native_name_lang = |image = Jawaharlal Nehru, 1947.jpg |caption = ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು - 1947 |deputy = [[ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್]] ಬಷಣಣಬಘಝಸನಮತಙಙಮನಷಢಣಹನಢೇನಸನಣನತಧಷಘವಹಯನತಞಬಞಙಞ ಮಳೆ ಬಂದು ಫಜೇಜಠಝಭೂಓ ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬರೆದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು ಅವರು ಈ ಬಾರಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಟಿಕೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ಕಸರತ್ತು ಈಗ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಗಂಡ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಈಗಾಗಲೇ h ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಇಲ್ಲದಾಗ ಬೆಡ್ ಈಗಾಗಲೇ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಈ ಬಾರಿ ಮತ್ತೆ ಊ ಏ ಏ ಥೂ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಸಲು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ನುಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಈಗಾಗಲೇ ಈಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ತಾತ್ವಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂದು ಈಗೀಗ ಈಕೆ ಈಋಈಋಋಈ h = ಜಾರ್ಜ್ VI (26 ಜನವರಿ 1950 ರವರೆಗೆ) |predecessor = ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ. |president = [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]]<br/>[[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] |successor = [[ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ]] <small>(ಹಂಗಾಮಿ)</small> |signature = Jawaharlal Nehru Signature.svg |office2 = ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ |predecessor2 = [[ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]] |party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] |successor2 = ಯಶವಂತರಾವ್ ಚವಾಣ್ |birth_date = 14-11-1889 |birth_place = [[ಅಲಹಾಬಾದ್]],ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ |death_date = {{Death date and age|df=yes|1964|5|27|1889|11|14}} |death_place = [[ನವದೆಹಲಿ, ]], [[ದೆಹಲಿ,]], [[ಭಾರತ]] |death_cause = ಹೃದಯಾಘಾತ |resting_place = ರಾಜ್ ಘಾಟ್ - ಶಾಂತಿವನ |spouse = ಕಮಲಾ ನೆಹರು- 1916 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ(1936-ಮರಣ) |relatives = ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ ನೋಡಿ |children = [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] |parents = [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು]]<br/>ಸ್ವರೂಪರಾಣಿ ಥುಸ್ಸು |education = ಹ್ಯಾರೊ ಶಾಲೆ |alma_mater = ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್; <br/>.ಇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ |occupation = ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್;- ಲೇಖಕ;-ರಾಜಕಾರಣಿ |awards = [[File:Bharat Ratna Ribbon.svg|30px]] [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] (1955) |governor_general = ದಿ ಅರ್ಲ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಬರ್ಮಾದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ <br/>[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]]<br/>(26 ಜನವರಿ 1950 ರವರೆಗೆ) |term_start = 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 |term_end = |term_start2 = |term_end2 = |term_start3 = |term_end3 = |predecessor3 = |successor3 = |term_start4 = |term_end4 = |predecessor4 = |successor4 = |office5 = |term_start5 = |term_end5 = |predecessor5 = |successor5 = |term_start6 = |term_end6 = |predecessor6 = |successor6 = |office7 = |term_start7 = |term_end7 = |predecessor7 = |successor7 = [[ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ]](ಹಂಗಾಮಿ):[[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |office8 = |term_start8 = |term_end8 = }} [[ಚಿತ್ರ:Gandhi_Nehru_1929.jpg|thumb|right|250px|'ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು']] [[ಚಿತ್ರ:Pjn2.JPG|thumb|right|250px|'ನೆಹರು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿರುವ ನೆಹರೂ ವಂಶದ ಮನೆ']] '''ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು''' (14 ನವೆಂಬರ್ 1889 - 27 ಮೇ 1964)(([[ನವೆಂಬರ್ ೧೪]], [[೧೮೮೯]] - [[ಮೇ ೨೭]], [[೧೯೬೪]])) ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ |ಭಾರತದ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.,ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರ 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಂದಿನಿಂದ 1964 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಮಗ. ಅವರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಂಡಿತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರಿಗೆ ಚಾಚಾ ನೆಹರು ("ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು") ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವರು ಶ್ರೀ ನೆಹರೂ ಅವರು. (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದ ಅನುವಾದ)<ref>[https://web.archive.org/web/20160305180028/http://inc.in/organization/2-Pandit%20Jawaharlal%20Nehru/profile "Indian National Congress". inc.in. Archived from the original on 5 March 2016.]</ref><ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-nation-pays-tribute-to-pandit-jawaharlal-nehru-on-his-124th-birth-anniversary-1918978 Nation pays tribute to Pandit Jawaharlal Nehru on his 124th birth anniversary;Updated: Nov 14, 2013,]</ref> ==ಪೀಠಿಕೆ== ====ನೆಹರುರವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ : ೧೮೮೯-೧೯೧೮==== *[[ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]] ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ್ ರಾಣಿ, ಅವರ ಮಗ. ನೆಹರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‍ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದರು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೆಹರು ಅವರು ಫೇಬಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನರ್ ಟೆಂಪಲ್ ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ/ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್’ಆಗಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು [[ಅಲಹಾಬಾದ್]] ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿದರು, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಕಾನೂನು ವಿವಾದ ವಕೀಲಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ರಾಷ್ರೀಯವಾದದಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. *ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, 1910 ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಎಡಪಂಥೀಯ ಬಣಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ನಾಯಕರಾದರು. '''ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ 1929 ರಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿದರು''' ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಎಡಪಂಥಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ====1930- 1947==== [[ಚಿತ್ರ:Jawaharlal Nehru 1949.jpg|thumb|right|260px|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] *ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ :[[೧೯೧೮]]-[[೧೯೩೭]] *[[೧೯೧೯]] ರಲ್ಲಿ ಮಗಳು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ]] ಜನಿಸಿದಳು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಇವರು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[೧೯೨೯]] ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉನ್ನತಿಗೇರಿದರು. ಈ ದಿನಗಳನ್ನು ಇವರು ಬಹುವಾಗಿ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಕಳೆದರು. *1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, 1937 ರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಅವರ “ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರ/-ದೇಶದ” ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನರು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೀನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆದರೆ 1942 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ನಂತರ ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಂಡು ರಾಜಿಯಾಗಿದ್ದವು, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಿತು. ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಕರೆಕೊಡುವ ಮನಸ್ಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕರೆಗೆ ಬೆಂಲಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಯುದ್ಧದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಸೆರೆವಾಸದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರ ಹಳೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಈಗ ಎದುರಾಳಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್, ಆಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಯಿಂದ ಆಳಲು ಬಂದಿತು. ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವಣ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದವು ಮತ್ತು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಕೆಯು ಜೊತೆ ಭಾರತದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ಆದರೆ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ 1941 ರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯು ನೆಹರು ಎಂದು 1941 ರಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ====ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ 1947- 1964==== *ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ [[೧೯೪೭]]-[[೧೯೬೪]] *ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟರು. 1950 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತವು ಒಂದು ವಸಾಹತು-ದೇಶದಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗುದವರೆಗಿನ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಯೂ ಕಾರಣೀಭೂತರೂ ಆದರು, ಬಹುಸಿದ್ಧಾತಗಳ ಬಹು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ (ಮಲ್ಟಿ-ಪಾರ್ಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.. ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಯೊಜಕರಾಗಿ(ಹೆಗ್’ಮನ್) ಆಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. *ನೆಹರೂ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾ, 1951, 1957, ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ (ಕ್ಯಾಚ್-ಆಲ್) ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ. ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ವೈಫಲ್ಯದಲ್ಲೂ ಅವರು ಭಾರತದ ಜನತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು '''“ಬಾಲ ದಿವಸ್” (ಮಕ್ಕಳ ದಿನ)''' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೆಹರೂರವರು ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[೧೯೬೪]]ರ [[ಮೇ ೨೭]] ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಪಂಡಿತ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂರವರು 1947 [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪|ಆಗಸ್ಟ್ 14]] ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ (೧೨.೨೫), ಸಂಸತ್ತನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ''''ಎ ಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ''' ಭಾಷಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. (It is considered to be one of the greatest speeches of the 20th century and to be a landmark oration that captures the essence of the triumphant culmination of the largely non-violent Indian independence struggle against the British Empire in India. ([[:en:Tryst with Destiny|Tryst with Destiny]])<ref>[https://www.theguardian.com/theguardian/series/greatspeeches Great speeches of the 20th century". The Guardian. 8 February 2008.]</ref> *ಅದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ -ಆರಂಭದ ವಾಕ್ಯಗಳು: ::''"ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಾವು ವಿಧಿಗೊಂದು ಮಾತಿತ್ತಿದ್ದೆವು. (ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗಾಗಿ ವಚನಬದ್ದತೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ) ಅ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯಲ್ಲದೇಇದ್ದರೂ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯ ಇಂದು ಒದಗಿದೆ. ಈ ನಡು ರಾತ್ರಿಯ ವಿಶೇಷ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮೈದಳೆದು ಮೇಲೇಳಲಿದೆ. ಹಳೆತೆಲ್ಲವನ್ನೊದರಿ ಹೊಸತನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಶೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಡಿನ ಆತ್ಮ ಧ್ವನಿದಳೆವ ಈ ಘಳಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಅಪರೂಪದ ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಶುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಸತ್ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚೇನು ವಿಶ್ವದೊಳಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನು ಮುಡಿಪಿಡುವುದಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಅತೀ ಸಮರ್ಪಕವೆನಿಸುತ್ತದೆ."'' ::(Long years ago, we made a tryst with destiny, and now the time comes when we shall redeem our pledge, not wholly or in full measure, but very substantially. At the stroke of the midnight hour, when the world sleeps, India will awake to life and freedom. A moment comes, which comes but rarely in history, when we step out from the old to the new, when an age ends, and when the soul of a nation, long suppressed, finds utterance. It is fitting that at this solemn moment we take the pledge of dedication to the service of India and her people and to the still larger cause of humanity.) ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ (1889-1912)== ===ಜನನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ=== *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ 14 ನವೆಂಬರ್ 1889 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ (1861-1931), ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವ-ನಿರ್ಮಿತ ಶ್ರೀಮಂತ ವಕೀಲರು, 1919 ಮತ್ತು 1928 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಸ್ವರೂಪ್ರಣಿ ಥುಸು (1868) -1938), ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು, ಮೋತಿಲಾಲ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಜನನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜವಾಹರ್’ಲಾಲ್ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕಿಯರು.ಹಿರಿಯ ಮಗಳು, ವಿಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಕೃಷ್ಣ ಹತೀಶಿಂಗ್ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>Moraes 2007, p. 4.</ref><ref>Zakaria, Rafiq A Study of Nehru, Times of India Press, 1960, p. 22</ref><ref>Bonnie G. Smith; The Oxford Encyclopedia of Women in World History. Oxford University Press. 2008.</ref> ===ಬಾಲ್ಯ=== *ನೆಹರೂ ಅವರ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು "ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದುದು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ ಭವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರಮನೆಯ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಸವಲತ್ತುಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಗವರ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಟಿ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರಿಂದ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬೋಧಕನಾಗಿ ಹೊರಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ನೆಹರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ತೊರೆದನು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ್ದಾರೆ: "ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [ಬ್ರೂಕ್ಸ್] ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನನ್ನ ಮೆಲೆಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು".<ref name="Moraes 2007" /> *ನೆಹರೂ ಅವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಈ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಬಾಲ ರಾಮ್ ನಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ನೆಹರೂರವರಿಗೆ "ಭಾರತದ [ಭಾರತದ] ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೊದಲ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುವಾಗಿತ್ತು. [ಅವರು] ನೆಹರೂ ಅವರ [ತನ್ನ] ಬೌದ್ಧಿಕ ಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದು ನಂತರ ಅವರು ಬರೆದ ‘ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ದಲ್ಲಿ ಪರಿಪಾಕವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>Bal Ram Nanda; The Nehrus. Oxford; University Press. 1962</ref> ===ಯೌವನ=== *ನೆಹರೂ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರುಸ್ಸೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧವು ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ಜಪಾನೀಯರ ಗೆಲುವುಗಳು ನನ್ನ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಚಲನೆ ನೀಡಿದೆ... ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ವಿಚಾರಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತುಂಬಿವೆ... ನಾನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದೆ". ಅವರು 1905 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಯಾದ ಹ್ಯಾರೋನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರು ಜಿಎಂ ಟ್ರೆವೆಲಿಯನ್’ನ ಗರಿಬಾಲ್ಡಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಗರಿಬಾಲ್ಡಿಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ನಾಯಕ ಎಂಬ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "[ಭಾರತ]ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಧೈರ್ಯದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು" ಎಂದು. (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕನಸುಗಳು ಬಂದವು).<ref name="Moraes 2007" /> ===ಪದವಿ=== *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1907 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್’ಗೆ ನೆಹರು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು 1910 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗೌರವ (ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣ, [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ|ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ]], [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್|ಎಚ್.ಜಿ.ವೆಲ್ಸ್]], ಜೆ.ಎಂ. ಕೀನ್ಸ್, [[ಬರ್ಟ್ರಾನ್ಡ್ ರಸಲ್|ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್]], ಲೋವೆಸ್ ಡಿಕಿನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ಟೌನ್ಸೆಂಡ್ ಅವರ ಬರಹಗಳು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. *1910 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನೆಹರು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿ ಇನ್ನರ್ ಟೆಂಪಲ್–ಇನ್’ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು [15] ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬೀಟ್ರಿಸ್ ವೆಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1912 ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್’ಗೆ (ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ) ಕರೆದರು.<ref name="Moraes 2007">Moraes 2007</ref> ===ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಪದವಿ ಅಭ್ಯಾಸ=== *ಆಗಸ್ಟ್ 1912 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ನೆಹರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟಇನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ತಂದೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ವಕೀಲರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ವಾತಾವರಣವು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಡತೆಯ ರ್ಥಹೀನ ಒಂದು ಭಾವ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿತು." ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅವರ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>Om Prakash Misra; Economic Thought of Gandhi and Nehru: A Comparative Analysis. M.D. Publications. 1995</ref><ref>Sen, Z.K.C., 1964. Jawaharlal Nehru. Civilisations, pp. 25–39 Archived 13 April 2018 at the Wayback Machine</ref> {| class="wikitable" |- |[[File:Jawaharlal Nehru as a young child with his parents.png|thumb|160px| [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ]] |[[File:Nehru at Harrow.png|thumb|160px| [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹ್ಯಾರೋ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಡೆಟ್ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] |[[File:Jawaharlal Nehru Khaki Shorts.jpg|thumb|100px| ಸೇವಾ ದಳದ (ಸ್ಕೌಟ್)ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]]ಖಾಕಿ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] |[[File:Nehru barrister.png|thumb|160px|[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ -ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ]] |- |} ==ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ (1912-1947)== ===ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ=== *ನೆಹರೂ ಅವರು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 37.]</ref> ===ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆ=== *1912 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ನೆಹರೂ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು ಅವರು "ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಉನ್ನತ-ವರ್ಗದ ವ್ಯವಹಾರ" ವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನೋಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮುಜುಗರದ ಗೊಂದಲ ವಿಚಾರವುಂಟಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆsಸ್ಸು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೆಹರೂ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,. 1913 ರಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.ನಂತರ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಎದುರಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಇತರ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>Ghose 1993, p. 25</ref><ref>Moraes 2007, p. 49.</ref><ref>Moraes 2007, p. 50.</ref><ref>In Jawaharlal Nehru's autobiography, An Autobiography (1936) p. 33.</ref> ===ವಿಶ್ವ ಸಮರ I === [[File:Jawaharlal Nehru and his family in 1918.jpg|thumb|upright=0.9|left|ನೆಹರು 1919 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಕಮಲಾ ಮತ್ತು ಮಗಳು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ;]] *ವಿಶ್ವ ಸಮರ- 1 ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಪರ – ವಿರೋಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಅಸಾಹಯಕರಾಗಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾರತೀಯರು "ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಅತೀವವಾದ ವಿನೋದದ ಸಂತಸವನ್ನು ಪಡೆದರು", ಆಡಳಿತದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಅವರ ಪರವಾಗಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಅವರು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಯಾವುದೇ ದೇಶದಪರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್’ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರಾ, ಏಕೆಂದರ ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಸಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ" ಎಂದು ಲೇಖಕ ಪ್ರಾಂಕ ಮೊರೆಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ನಿಯಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡಿದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 53]</ref> *ಯುದ್ಧದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು “ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕನಾಗಿ” ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆಯವರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ನೆಹರೂ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಚಾರ ಧಾರೆಯು ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು., ಈ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆಯವರು, ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ಹುಚ್ಚುತನ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ನೆಹರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "ಸಹಕಾರ ರಹಿತ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ನಿರರ್ಥಕ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸದಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಡಿದರು ". ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀತಿಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಯಾರೊ ಒಬ್ಬರು ಒಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ- "ಅವರು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಾವು, ಭಾರತೀಯರು ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಗರಿಕರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ನಿಜ ಸೇವೆ ಅಲ್ಲದೆ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುವ ನಾಯಕರು, ಅವರು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನದ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ "ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರ್ಯಾಯ" ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮುಖಂಡರ ಜೊತೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="ref5" /><ref>Nehru, Jawaharlal Glimpses of world history: being further letters to his daughter (Lindsay Drummond Ltd., 1949), p. 94</ref><ref>Moraes 2007, p. 56</ref> *1915 ರಲ್ಲಿ ಗೋಖಲೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕೀಯದ ಮಧ್ಯಮ-ಮಾರ್ಗದವರ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಮುಂತಾದ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗದ ಮುಖಂಡರು ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಗಾಗಿ (ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಆದರೆ, 1915 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗದವರು ಇಂತಹ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಉತ್ಸಾಹ ತೊರಲಿಲ್ಲ.. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಸೆಂಟ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ತಿಲಕ್ ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ನೆಹರೂ ಎರಡೂ ಲೀಗ್’ ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲು ಆರಂಭವಾದ ಬೆಸೆಂಟರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನೆಹರು ಬೆಸೆಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ - " ಅವರು [ಬೆಸೆಂಟ್] ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ನಂತರ ವಿವರಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1916 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಖನೌ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಗೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆನಂದ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೆಹರೂ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref name="ref5">Ghose 1993</ref><ref>Moraes 2007, p. 55</ref> ==ಹೋಂರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ== ===ಹೋಂರೂಲ್ ಚಳುವಳಿ (ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಚಳುವಳಿ)=== *ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮುಖಂಡರು 1916 ರಲ್ಲಿ [[ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್]] ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಅದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್’ಗಳಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಒಂದು ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ನೆಹರು ಈ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್‍ಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಜೂನ್ 1917 ರಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅವರನ್ನು (ಬೆಸೆಂಟ್) ಬಂಧಮುಕ್ತ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ತರುವಾಯ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯದ ಕಾರಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಸೆಂಟ್’ ರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಗಣನೀಯ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Moraes 2007, p. 55.</ref> ===ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ=== *1920 ರಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಗೊಂಡರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಈಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 1921 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚೌರಿ ಚೌರಾ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ಸಿನೊಳಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ-ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಗಾಂಧಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಸಿ.ಆರ್.ದಾಸರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸ್ವರಾಜ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ಸೇರಲಿಲ್ಲ. [29] [30] ===ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಹೋರಾಟ=== [[File:Nehru and Indira.png|thumb|ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಲ್ಲಿ, - 1930 ರ ದಶಕ]] *ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ನೆಡೆದ ಚಳುವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. 1927 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್’ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆಒಳಗಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’(ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ) ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಭಾರತದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೋಜಿಸಲು ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ನೆಹರು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇಂಪೀರಿಯಲ್’- ವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಲೀಗ್’ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>Moraes 2007, p. 115.</ref> *ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ, ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನ, ಇವುಗಳನ್ನು ನೆಹರು ಕಂಡರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಹಿಟ್ಲರನ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಟಿಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಆರೋಪಗಳ ಮುಖಾಂತರ ನೆಹರು, " ನಾವು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನಲ್ಲಿನ ಅರಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಬಗೆಗೆ ನಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹಿಟ್ಲರನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಂಗತಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಆ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗದು". <ref>J.Roland, Joan G. (June 2, 1998). The Jewish Communities of India: Identity in a Colonial Era (Second ed.). Routledge. p. 193</ref> ===1930 ರ ಮಧ್ಯಕಾಲ=== *1930 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು [[ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು 1936 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾನಿಟೇರಿಯಮ್ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲದ್ದ, ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಹ, ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಆದರೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್’ನ ಜೊತೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾರತವು ಮಾತ್ರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು <ref>[https://books.google.co.in/booksid=ISFBJarYX7YC&pg=PA108&lpg=PA108#v=onepage&q&f=false Students' Britannica India, Volumes 1-5]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರಿಂದ ದೂರವಾದುದು=== *ನೆಹರೂ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1930 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾದರು., ಬೋಸರು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರ (ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಟ್ಲರನ ಏಕ ಪಕ್ಷೀಯ ಆಡಳಿತ) ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ನೆಹರೂ ಸುಭಾಷ್’ರಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಂಕೊ ಅವರ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ನೆಹರೂ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರ ಸಹಾಯಕ ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು., ಮುಸೊಲಿನಿ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು;.ಆದರೆ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಬೆನಿಟೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನೆಹರೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>Moraes 2007, p.77. 266.</ref> ===ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ=== *ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕುಮಾರರು ಆಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಭ್ರಷ್ಟ ಮಹಾಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಖ್ಖರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನೋಡಲು ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ನಭಾ ಎಂಬ ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುಚ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. 1927 ರಲ್ಲಿ “ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್” (ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜನರ ಸಮ್ಮೇಳನ) ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ನೆಹರು ಅವರು 1935 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. *ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯಕ್ರಮದಿಂದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. *''' [[ಭಾರತ]]ದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾದ [[ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]] ಮತ್ತು ವಿ. ಪಿ. ಮೆನನ್’ರಿಗೆ, "ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜನರ ಸಮ್ಮೇ ಳನ"ದ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾದ ನೆಹರು ಅವರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು (1935). ನೂರಾರು ರಾಜರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.''' (ವಿ.ಪಿ.ಮೆನನ್, ನಂತರ ಪಟೇಲರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭಾರತ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.)<ref>https://books.google.co.in/books?id=9-{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Patel: Political Ideas and Policies;edited by Shakti Sinha, Himanshu Roy</ref><ref>"Jawaharlal Nehru – a chronological account". Archived from the original on 4 June 2012. Retrieved 23 June 2012.</ref><ref>https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18 56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950</ref> ===ರಾಜರ ಆಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು=== *1946 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ (ಬಲಿಷ್ಠ) ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ನೆಹರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು “ರಾಜರ ದೈವಿಕ ಹಕ್ಕು” ನೀತಿನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು 1947 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಮೇ 1947 ರಲ್ಲಿ, “ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶತ್ರು ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ”, ಎಂದರು. '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರು (ನೆಹರೂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಪ್ರತಿ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಥವಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವು “ಫೆಡರಲ್ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ” ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಮೂಲತಃ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ (1935) ರ ಅನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ರಚನೆಯು ಪ್ರಗತಿಯಾದಾಗ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯ ರಚಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಠ ಆಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಅದು ನೆಹರು ಪ್ರಯತ್ನದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.''' ನೆಹರೂ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು 1969 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರ ರಾಜತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂವಿಧಾನದ 26 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ನೆಹರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ, ಈ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ದ ಆಡಳಿತದೊಳಗೆ ತರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು' 1971 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ಮಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>Lumby, E.W.R. (1954), The Transfer of Power in India, 1945–1947, London: George Allen and Unwin p. 228</ref><ref>{{Cite book |title=Patel: political ideas and policies |date=2019 |publisher=SAGE Publications India Pvt Ltd |isbn=978-93-5280-854-0 |editor-last=Roy |editor-first=Himansu |location=New Delhi |page=170 |editor-last2=Sinha |editor-first2=Shakti}}</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18" 56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950"]</ref> ===1929ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ=== *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿದಾಯವನ್ನು (ಬಿಡುಗಡೆ) ಹೊಂದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಕೂಡ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು 1927 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಮದ್ರಾಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಟೀಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಘೋಷಣೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಪಕ್ವವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಾಂದೀಜಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು). '''ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅದು “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಲೀಗ್” ಎಂಬ ಎಂಬ ಕೂಟ.''' <ref>Dutt, R.C. (1981). Socialism of Jawaharlal Nehru. New Delhi: Shakti Malik, Abhinav Publications. pp. 54–55.</ref> [47] [48] *1928 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ನೆಹರು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಕರೆಕೊಡುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು. ಗಡುವು ಪೂರೈಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನೆಹರು ಒಪ್ಪ್ಪಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಎರಡು ವರುಷದ ಸಮಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು - ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಗಾಂಧಜಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ನೆಹರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>Rajmohan Gandhi, Patel: A Life, p. 171,p. 185 ASIN: B0006EYQ0A</ref> *ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು 1929 ರಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. 1929 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೆಹರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಕೊಡುವ ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |title=Purna Swaraj: The Demand for Full Independence 26 January 1930 |access-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |url-status=dead }}</ref> ===ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡು ಪ್ರತಿ (ಡ್ರಾಫ್ಟ್) === *ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡನ್ನು ನೆಹರೂ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ಹೀಗಿತ್ತು(ಕರಡು:ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ): ::''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಶ್ರಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು, ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಇತರ ಜನರಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾದ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜನರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ದಮನಮಾಡಿದರೆ ಜನರು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ವಂಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಶೋಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ.'' <ref>[https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt "Declaration of independence]</ref> *ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದ 1929 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ನೆಹರು ಅವರು ಲಾಹೋರ್’ನಲ್ಲಿ ರಾವಿನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು. “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೇರಿದೆ”. ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೃಹತ್ ಕೂಟವನ್ನು ಅವರು ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೇ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅನುಮೋದನೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ 172 ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯರು ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ರಾಜಿನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜನರನ್ನು ಕೇಳಿತು. ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇವರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. *1929 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು 1942 ರವರೆಗೆ ನೆಹರು ಅವರನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, 1930 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಹರು ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>[https://scroll.in/article/866428/republic-day-story-on-ravis-banks-a-pledge-that-shaped-the-course-of-modern-india-88-years-ago Republic Day story: On Ravi’s banks, a pledge that shaped the course of modern India 88 years ago]</ref> ===ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ=== *[[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]: [[File:Marche sel.jpg|thumb|250px|ಗಾಂಧಿಯವರು 1930ರಲ್ಲಿ 'ದಂಡಿ ಮಾರ್ಚ್' ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆ.]] *ಬ್ರಿಟಿಷ್’ರಿಂದ ಉಪ್ಪು ತೆರಿಗೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ ಕಾರಣ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮಾಡುವದರೊಂದಿಗೆ “ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. (ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಧದಿಂದಲಾಗಲಿ ಬಾರತೀಯರು ಉಪ್ಪು ತಯಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಪರಾಧವೆಂಬ ಕಾನೂನು. ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಮಡುವುದು – ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ.) ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಬಿಸಿ ಏರಿದ ನಂತರ, “ಉಪ್ಪಿನ ಸಂಕೇತದ ಶಕ್ತಿ”ಯನ್ನು ನೆಹರು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ನೆಹರು ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: "ಒಂದು ವಸಂತಕಾಲವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ". [57] ನೆಹರು ರಾಯಪುರಕ್ಕೆ ಅಲಹಾಬಾದ್’ನಿಂದ ಬಂದ ರೈಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 1930 ರಂದು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿóಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಕಾಂಟ್ರಾಬ್ಯಾಂಡ್) ಉಪ್ಪನ್ನು ಸಂಭ್ರಮೋತ್ಸವವದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದರು. “ಉಪ್ಪು ಕಾನೂನಿನ” ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಜೈಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನೆಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸೆರೆವಾಸ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. *ನೆಹರು ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಗಾಂಧೀಜಿ ಅನುಪಸ್ಥತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನೆಹರು ತನ್ನ ತಂದೆಯವರನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ ಹೊಸ ಗತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತೀವ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳು ನೆಡೆದವು, ಜನಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಲಾಠಿ ಛಾರ್ಜಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ನೆಡೆಯಿತು. <ref>Gandhi, Gopalkrishna. "The Great Dandi March — eighty years after" Archived 17 July 2012 at the Wayback Machine., The Hindu, 5 April 2010</ref> ===ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಯಶಸ್ಸು=== ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವು ಪ್ರಪಂಚದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕುಗಳ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ನೆಹರು ಅವರು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಉನ್ನತ-ಚಿನ್ಹೆಯ ಗುರುತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, [60] ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು: ::''“ಖಂಡಿತ ಈ ಚಳುವಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನನ್ನ (ನೆಹರು) ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ನಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮ.... ಅಸಹಕಾರ ಅವರನ್ನು ಕಿರಿದಾದಿಂದ ಕೂಪದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.... ಅವರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಯೋಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.... ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಪಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕೀರ್ತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ಗೆ ಅದರ ಕೀರ್ತಿ ಸೇರಬೇಕು.''<ref>Johnson, Richard L. (2005). Gandhi's Experiments With Truth: Essential Writings By And About Mahatma Gandhi, Lexington Books</ref> ===ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ=== *(ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿ) [[File:Gandhi and Nehru 1942.jpg|thumb|1942 ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ನೆಹರು]] *'''ಭವಿಷ್ಯ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತಳಹದಿ''': '''1929 ರಲ್ಲಿ''' ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತ-ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನೆಹರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು, ಆಲೋಚನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಜಾತಿ, ಬಣ್ಣ, ಮತ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಕಾನೂನು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಪರಿಚಯ, ನಿಷೇಧ ಹೇರುವುದು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಸಮಾಜವಾದ, ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು 1929-31ರಲ್ಲಿ ನೆಹರುರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ" ಯ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲವು ರೂಪಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=okUSbReaevUC&pg=PA41&lpg=PA41#v=onepage&q&f=false Maheshwari, Neerja (1997). Economic Policy of Jawaharlal Nehru]</ref><ref>[Moraes 2007, p. 196.]</ref> *'''ಸಮಾಜವಾದದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು.''' ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಬಲಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ ಅವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಮೌಲಾನಾ ಆಜಾದ್ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. 1936 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಡಾ.ಪ್ರಸಾದರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಈ ಮೂವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1936-37) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ನಂತರ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ ಬೋಸ್ (1938-39) ಮತ್ತು ಆಜಾದ್ (1940-46) ಅವರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಬೋಸರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ (ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಬೋಸರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದರು,) ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟ ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ, ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ಆಗ ನೆಹರೂ ಅವರು ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೆಯೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ನೆಹರೂಗೆ ಅವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಭಾರತದ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ಬಲಪಂಥೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಭಾರತದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಗಣ್ಯರು) ಅವರು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ 1969 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿತು. ಆಗ ನೆಹರುರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ (1976) ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕನಸನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಸಮಾಜವಾದಿ" "ಜಾತ್ಯತೀತ".ಎಂದು ಆಯಿತು. ಆ ನೀತಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಜೀವವಿಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ರಾಜಧನ ರದ್ದತಿ - ಬಡವರಿಗಾಗಿ 20 ಅಂಶದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇತ್ಯಾದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.<ref>[Moraes 2007, p. 234-238.]</ref><ref>"Secularism: Why Nehru dropped and Indira inserted the S-word in the Constitution". 2017-12-27.</ref> *'''ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ರೂವಾರಿ; 1938 ರಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ರಚನೆ''': ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (ಕಾರ್ಟೆ ಬ್ಲಾಂಚನ್ನು) ನೀಡಿದರು. ಅವರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಪ್ರಪಂಚವು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್’ನ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಇರಿಸಿದರು. ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂಥ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅವರು 1938 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಕೃತಿಗೆ ಬರಲಾರದೆ ಅಪೂರ್ಣವಾದವು.<ref>3rd Five Year Plan (Chapter 1)". Government of India. Archived from the original on 26 March 2012. Retrieved 16 June 2012.</ref><ref>Students' Britannica India. 2000</ref> ===1930 ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯ=== [[File:NehruTagore.jpg|thumb|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]]]] *'''ಮಾರ್ಕ್ಸ್‍ವಾದದ ಬಗೆಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನ''':1936 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಯೂರೋಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯು ನಿಂತ ನೀರಿನಂತಿದೆ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಆ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ದಿನಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾದವು. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದದ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರೂ, ಅದರ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತಾಯಿತು., ಅವರು ಸ್ವತಃ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಗ್ರಂಥದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಗಜಕಡ್ಡಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾತ್ರಾ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‍ವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ವಾದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="ref4" /> *'''1935 ರ ಅಧಿಯಮದಂತೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರಗಳ ರಚನೆ''':ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನೆಹರೂರವರ ಆಂದೋಲನದ ಬಗೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ (1935 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿನಿಯಮದಡಿಯಲ್ಲಿ) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನೆಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ, ನೆಹರುರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದವು ಎಮದು ರುಜುವಾತಾಯಿತು. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ (ಜಿನ್ನಾ- ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಲು ಕಾರಣರು) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರಾ ಇವೆ; ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು "ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರ" ಎಂಬ ಜಿನ್ನಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೌಲಾನಾ ಆಜಾದರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮುಂಚೂಣಿ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ನೆಹರು ಆಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದರು, ಅವರು ಜಿನ್ನಾರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಧ್ವನಿಯೆಂಬುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="ref3" /> ===ವಿಶ್ವ ಸಮರ- II ಮತ್ತು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ=== *2 ನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೊವ್ ಅವರು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟನ್’ನಿನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುವುದು ಎಂದರು. ಅವರು ಚುನಾಯಿತ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನೆಹರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಲಿಸಿ ಬಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ನೆಹರೂ, "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.... ಭಾರತವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು." ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[Experts, Disha (2017-08-19). CSAT Paper 1 General Studies 101 Speed Tests with 10 Practice Sets - 3rd Edition.]</ref> *ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವೇಚನೆಯ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. '''ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಒಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಬೇಕು; ಎರಡನೆಯದು, ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್’ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ನೆಹರು ಅವರು ಲೆನ್ಲಿತ್ಗೋವ ಅವರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅದನ್ನುನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥತಿ ಕಗ್ಗಂಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. "ಅದೇ ಹಳೆಯ ಆಟವನ್ನು ಪುನಃ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ", ಎಂದು ನೆಹರು ಗಾಂಧಿಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ಹಿನ್ನೆಲೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಟರು (ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು) ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು".''' <ref>Bandyopadhyay, Sekhara (2004). From Plassey to Partition: A History of Modern India. India: Orient Longman. p. 412.</ref> *23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1939 ರಂದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಅವರ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು (ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸಿನ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ ಇತ್ತು). ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್’ನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ನೆಹರೂ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು (ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲೀಗ್) ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Jawaharlal-Nehru Moraes, Frank R. "Jawaharlal Nehru". Encyclopædia Britannica. Retrieved 2 October 2018.]</ref> ===ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿರ್ಣಯ=== * ಮಾರ್ಚ್ 1940 ರಲ್ಲಿ ಜಿನ್ನಾ "[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಿರ್ಣಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು, '''‘ರಾಷ್ಟ್ರ’ ದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಡನ್ನು ಹೊಂದಲೇಬೇಕು,, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು"''' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. *ಈ ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರ ಅರ್ಥ "ಶುದ್ಧ ಭೂಮಿ" ಎಂದರು. [[ನೆಹರು]] ಕೋಪದಿಂದ ಇವು "ಎಲ್ಲಾ ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು... ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಮುಖಂಡರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. '''ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋ ನೆಹರೂಗೆ 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940 ರಂದು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕೆ "ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ"^$ ನೀಡುವುವೆಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಒಂದು ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದದ್ದು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು (ವಿಭಜನೆಯ ಭರವಸೆ). ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋ ಹೇಳಿದರು "ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು" ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ".''' (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ- ಕಾರಣ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಂಶ ಅಡ್ಡ ಬಂದಿದೆ- ಅದು ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲೀಗ್- ಲೀಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭರವಸೆ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ)[80] [81] *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ನೆಹರೂ ಅವರು ಎರಡನೇ ಮಹಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನೆಹರುರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರ, [[ಹವಾಯಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[:en:Attack on Pearl Harbor|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ, ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೈದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ref4">Students' Britannica India. 2000.</ref> * ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು (PM Jawahar Lal Nehru) ಅವರ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಪಾಕ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು(POK). ನೆಹರು ಅವರ ಕೈಗೊಂಡು ಎರಡು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರವು (Jammu and Kashmir) ದಶಕಗಳಿಂದ ಬಳಲುವಂತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಮ್ಮದೇ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. 2023ರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮೀಸಲು(ತಿದ್ದುಪಡಿ) ವಿಧೇಯಕ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮರುಸಂಘಟನೆ(ತಿದ್ದುಪಡಿ) ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಮಾತನಾಡಿದರು(Parliament Session).<ref>{{cite web |title=PM Jawahar Lal Nehru |url=https://vistaranews.com/national/wrong-decision-made-by-nehru-led-to-pok-says-amit-shah/525730.html |website=Vistara News |publisher=Vistara News |access-date=17 January 2024 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;(^$"ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ" - ಎಂದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌರ್ನರುಗಳನ್ನು/ ರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಆಧಿಕಾರ ಮಾತ್ರಾ ಇರುತ್ತದೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಾಡತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಕಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈಗ ಇಂಗ್ಲೆಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಇದ್ದಂತೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಭಾರತದ ೫೬೦ ಸಂಸ್ಥಾನ-ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರದಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೂ, ಇದನ್ನು ನೆಹರು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ವಿಲೀನವಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾರತ ರಚನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.) ===ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣ=== [[File:Nehrujinnah.jpg|thumb|1946 ರಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆದ ಚಿತ್ರ]] *1942 ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಬರ್ಮಾದ ಮೂಲಕ (ಈಗ ಮಯನ್ಮಾರ್) ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಅದು ನೆಹರೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಬಯಸಿದಂತೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಯುದ್ಧಸಮಯದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್’ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸರ್ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಅವರು ನೆಹರುರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಜಿನ್ನಾರನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಅವರು ಆಗಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ನೆಹರೂ, ರಾಜಿಗಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಜಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.,. ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ರಾಜಿಯ ಭರವಸೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಿನ್ನಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. '''"ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಮ್ಮ ಏಕೈಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಖಂಡಿತ ದೈವಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಜಿನ್ನಾ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಪತ್ರಿಕೆ "ಡಾನ್" ಘೋಷಿಸಿತು.''' (Jinnah had continued opposing the Congress. "Pakistan is our only demand, and by God we will have it.", declared the Muslim League newspaper "Dawn".[86]) <ref>[https://books.google.co.in/booksid=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA223&lpg=PA223#v=onepage&q&f=false The 100 Most Influential World Leaders of All Time]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯದನ್ನು ಏನನ್ನೂ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ನ ಮಿಷನ್ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಕ್ರಿಪ್ಸ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲು ಗಾಧೀಜಿಯವರ ನಿರಾಕರಣೆಯಿಂದ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡುವಿನ ಹಳಸಿದ ಸಂಬಂಧವು ತಂಪುಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ನಂತರ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 15 ಜನವರಿ 1941 ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ::‘''ಕೆಲವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬೇಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಿಂದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ರಾಜಾಜಿಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.'' [87]<ref>[http://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-road-to-partition/cripps-nehru-gandhi/ Cripps, Nehru and Gandhi]</ref> *ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು (ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು; ನೆಹರು, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ (ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ) ಯುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲು ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆ ಸೇರದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯವಿಲ್ಲವಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಬಾಂಬೆ (ಈಗ ಮುಂಬೈ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು “ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ- ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ” ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ನೆಹರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ನೆಹರೂ ಅವರ ಒಂಭತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬಂಧನ. ನೆಹರು ಅದರಿಂದ - 15 ಜೂನ್ 1945 ರಂದು ಹೊರಬಂದರು.<ref>[https://books.google.co.in/books?]</ref> *ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ನಾರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಬಲಪಡೆದು ಬೆಳೆಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1943 ರಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಟೀಯರ್ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಅದು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಂದೆ ಲೀಗ್ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ - ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮಾತ್ರಾ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಜಿನ್ನಾ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಕೃತಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ (ರಿಯಾಲಿಟಿ) ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1944 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘನತೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಸರಕಾರದ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಸಾವಿನ 1943-44ರ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷ ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಜೊತೆ - ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕ್ಷಾಮದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಪಾದನೆ ಇತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಜಿನ್ನಾರವರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಿದ ಜನರಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ನಾ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು.<ref>[ಅದೇ]</ref> *ಮೇ 1944 ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಜಿನ್ನಾವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಅದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಆಗಿತ್ತು - ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಜಿನ್ನಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು; ಗಾಂಧಿ ಅದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ಮುರಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಿನ್ನಾ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಲೀಗ್’ನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಆಯಿತು.. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಜಿನ್ನಾನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರ ಕಾರಣ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಇತರ ವಿರೋದಿಗಳಾದü ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮುಖಂಡರು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದವರು, ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಅಥವಾ ಜಿನ್ನಾಗೆ ಸೋತರು.<ref>Sears, Stephen W. (2014-09-10). The British Empire.</ref> ==ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ (1947-64)== [[File:Lord Mountbatten swears in Jawaharlal Nehru as the first Prime Minister of free India on Aug 15, 1947.jpg|thumb|ದಿ.15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಧಿ ಸ್ವೀಕಾರ.[[ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್]] ಪ್ರತಿಜ್ಜ್ಞಾವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು.]] [[File:Indira Gandhi, Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi.jpg|thumb|[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]], ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ, [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ]]]] [[File:Teen Murti Bhavan in New Delhi.jpg|thumb|ತೀನ್‍ಮೂರ್ತಿ ಭವನ, ನೆಹರು ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಅದು ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *'''ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947''' *ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು 1946 ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್’ಗೆ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣೆಯ ದೂತ) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Meena Gaikwad, Dr. The Ideas of Modern Indian Political Thinkers on Women</ref> *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 14 - 15, 1947 ರಂದು ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್’ ರಿಂದ ಆದೇಶ ಪಡೆದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದರು. ನಾಯಕರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ, ನೆಹರು ಅವರು ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು (ನಡುಗಾಲ ಸರ್ಕಾರ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪೂರ್ವದ ವೈಸ್’ರಾಯ ನೇಮಿತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧೀನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ.), ಇದು ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಜಿನ್ನಾರ "ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್" ಎಂಬ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ - ಲೂಟಿಗೆ ಕರೆಯಿಂದ ಕೋಮುಗಲಭೆ) ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗಿನ ಮುಖಂಡರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾರವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ನೆಹರೂ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ದಿ.3 ಜೂನ್ 1947 ರಂದು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅವರ "ಟ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿತ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾರತದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.^[ಅದೇ] <ref>[Agrawal, Lion M. G. (2008). Freedom fighters of India]</ref> :::''“ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗಾಗಿ ವಚನಬದ್ದತೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ (tryst - ಪ್ರೊಮಿಸ್- ವಚನಬದ್ಧತೆ, with destiny -ಗುರಿ, destination), ಮತ್ತು ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆದರೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಈ ದಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಗಂಟೆಯ ಹೊಡೆದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚವು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುದಾಗ, ಭಾರತ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಶುಭ ಕ್ಷಣವು ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ, ನಾವು ಹಳೆಯದರಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಒಂದು ಶಕೆಯ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆತ್ಮವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ದಮನವಾದ ನಂತರ ಈಗ ಅದು ತನ್ನ ದನಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಗಂಭೀರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನರ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.”'' - ([[:en:Tryst with Destiny|Tryst with Destiny]].<ref>[https://sourcebooks.fordham.edu/mod/1947nehru1.asp?Speech Speech On the Granting of Indian Independence, August 14, 1947]</ref> *ನಿಸ್ತಂತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಆಡಿಯೋ:(Americn rethoric online speech Bank)[https://www.americanrhetoric.com/speeches/jawaharlalnehrutrystwithdestiny.htm Jawaharlal Nehru-'Tryst with Destiny'14-15 August 1947]; *ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್:ಚಿಂತಾಮಗ್ನ ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ::[https://www.nytimes.com/interactive/projects/cp/obituaries/archives] [[File:Photograph of President Truman and Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru, with Nehru's sister, Madame Pandit, waving... - NARA - 200154.jpg|thumb|left|ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಮೇಡಮ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್ ಮತ್ತು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ನೆಹರೂ ಅವರ ಭೇಟಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1949]] ===ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆ=== *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು 1948 ರ ಜನವರಿ 30 ರಂದು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರವಚನ ನೀಡಲು ವೇದಿಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗೈದನು. (ಕಾರಣ :-ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ನಹರು ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.. ಅಲ್ಲದೇ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಂಗಾಳವನ್ನು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಸಹ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.) ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರತವು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದನು. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ನೆಹರು ರೇಡಿಯೊದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು:<ref name="ref3">Thakur, Pradeep. The Most Important People of the 20th Century (Part-I): Leaders & Revolutionaries</ref> :::''ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಮತ್ತು ಒಡನಾಡಿಗಳೇ, ಬೆಳಕು- ನಮ್ಮ ಜೀವಗಳ ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕತ್ತಲೆ ತುಂಬಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುಖಂಡ, ಬಾಪು ಎಂದು ನಾವು ಕರೆಯುವ, ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಈಗ ಬದಿಕಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ನಾನು ಆ ರೀತಿ ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪಿರಬಹುದು ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಾವು ಅವರನ್ನು ನಾವು ಈ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾಗಿ ಓಡುಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಸ್ವಾಂತನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರೆವು, ಅದು ನನಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು.'' <ref>Janak Raj Jai (1996). 1947–1980. Regency Publications. pp. 45–47</ref><ref>http://www.emersonkent.com/speeches/the_light_has_gone_out_of_our_lives.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023002438/http://www.emersonkent.com/speeches/the_light_has_gone_out_of_our_lives.htm |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 }} The Light Has Gone Out of Our Lives</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಮರಣ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಟೇಲರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಯಾಸ್ಮಿನ್ ಖಾನ್ ವಾದಿಸಿದರು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುತಾತ್ಮರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು-ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾರೀ ದುಃಖದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ -ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ಯಾರಾ-ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಆರ್‍ಎಸ್ಎಸ್, ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಖಾಕ್ಸಾರ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸುಮಾರು 200,000 ಜನರನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮರಣ ಮತ್ತು ಶವಸಂಸ್ಕಾರವು ದೂರ ದೂರದ ಜನರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>Zachariah, Benjamin (2004-08-02). Nehru. -& -Yasmin Khan 2011</ref> ===ತಂದೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಸೇವೆ=== {{Quote_box| width=20em|align=|right|quote= <center>'''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಜಿನ್ನಾರವರ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು'''</center> *Jinnah, who had embraced separate electorates and the exclusive right of the League to represent Muslims, was converted to the idea that Muslims needed a separate state to protect their rights. Jinnah came to believe that Muslims and Hindus were distinct nations, with unbridgeable differences—a view later known as the Two Nation Theory.<ref>[ Rajmohan Gandhi, Patel: A Life, pp. 292]</ref> Jinnah declared that a united India would lead to the marginalization of Muslims, and eventually civil war between Hindus and Muslims.[http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah Muhammad Ali Jinnah:Encyclopedia;Wikis] <center>'''ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಗೆ ನೆಹರೂ ಅಥವಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾರಣವೇ?'''</center> * ಮಹಮದಾಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರು - ಓಕ್ಕೂಟ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ಲೀಗ್‍ ಮಾತ್ರಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಮೊದಲು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಅದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಜಿನ್ನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬಂದರು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜಿನ್ನಾ ನಂಬಿದ್ದರು - ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಇವೆ; -ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು "ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ^{[ಮೇಲಿನದು]} ಜಿನ್ನಾ ಅವರು, 'ಒಂದು ಏಕೈಕ ಭಾರತವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ದೂಡುವುದು (ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡುವುದು) ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. *ಈ ಜಿನ್ನಾರ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿರೋಧ - ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಪ್ರಧಾನ ಒಕ್ಕೂಟ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪರ ತಳೆದ ನೆಹರು ಅವರ ನಿಲುವು- ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಕೆಲವರ ವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. "<ref>After Advani, Jaswant turns Jinnah admirer". The Economic Times. India. 17 August 2009.</ref> .}} *ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗಾಗಿ ನೆಹರೂರನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾದಿ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅವರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಟೀಕಿಸಿದರು. (ಕೆಲವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ನೆಹರು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ, ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಂವಿಧಾನವಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗಟ್ಟಿ ನಿಲುವು ತಾಳಿದರು. ಭಾರತವು ಇಂದು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಅವರ ನಿಲುವು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.) ಜಿನ್ನಾ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರವಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಾರತ ನೀತಿಯನ್ನ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಜಿನ್ನಾ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಒಲಿಸಲು ಫಡರಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಡಿಲವಾದ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಲ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಬೇರೆಯಾದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ನೀತಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಾರತ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಛಿದ್ರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>Thapar, Karan (17 August 2009)</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah |title=Jinnah asserted in a speech in Lahore on October 30, 1947 that the League had accepted independence of Pakistan because "the consequences of any other alternative would have been too disastrous to imagine."&#91;44&#93; |access-date=22 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=1 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101165933/http://www.thefullwiki.org/Muhammad_Ali_Jinnah |url-status=dead }}</ref> *ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾಗೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1952 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇಂದಿರಾ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೇವೆಮಾಡಲು ನಿಂತರು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅವರ ನಿರಂತರ ಸಹಚರರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದಿರಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೆಹರುರ ಮುಖ್ಯ (ಉಚಿತ) ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದರು. [105][106] *1957 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗೆಲುವು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಏರುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂತರಿಕ ಪಕ್ಷದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲಹದಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ನೆಹರೂ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ಯೋಚಿಸಿದರು ಆದರೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯಾದಾಗ ನೆಪೋಟಿವಾದದ (ನೆಪೋಟಿಸಮ್) ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಆದರೆ ನೆಹರು ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದು "ರಾಜವಂಶವಾದ" ವನ್ನು ಹೋಲುವುದು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ; "ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ವಿಷಯ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇಂದಿರಾ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀತಿಯವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸರಕಾರವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಡ ತಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಈ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಹಠ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಡೆಗಣಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಬೇರೆ ದುರುದ್ದೇಶಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ದೃಢೀಕರಿಸಿದಾಗ ನೆಹರು "ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ್ತಿದ್ದರು" ಮತ್ತು "ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Frank, Katherine (2002). Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi. Houghton Mifflin Books. p. 250.</ref> *1962 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೆಲುವಿನ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದಂತಹ ಕೆಲವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಉತ್ತಮ ಫಲಪಡೆದವು.<ref>Mathai (1978). Reminiscences of the Nehru Age.</ref> ===ಹತ್ಯೆ ಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ=== *ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದಂತೆ ನೆಹರು ಅವರ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ) ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಕಾರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಜೀವಹತ್ಯೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೆಡೆಯಿತು.<ref>Mathai (1978). Reminiscences of the Nehru Age</ref> ಎರಡನೆಯದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 1955 ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾ-ಎಳೆಯುವವನು ಚಾಕು-ಧಾರಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ;<ref>"Assassination Attempt on Nehru Made in Car". Gettysburg Times. 22 March 1955.</ref>.<ref>Rickshaw Boy Arrested for Nehru Attack". Sarasota Herald Tribune. 14 March 1955</ref>. ಮೂರನೆಯದು 1956 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=G8RdAAAAIBAJ&sjid=SV4NAAAAIBAJ&pg=4365,3368509&dq=nehru+assassination&hl=en Jump up ^ "Bombay Police Thwart Attempt on Nehru's Life". Oxnard Press-Courier. 4 June 1956.]</ref> ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 1961 ರಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಫಲ ಬಾಂಬು ಸ್ಪೋಟ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19610930&id=v2cUAAAAIBAJ&sjid=HAEEAAAAIBAJ&pg=3440,1262437 "Bomb Explodes on Nehru's Route". Toledo Blade. 30 September 1961.]</ref> ತಮ್ಮ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಭದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನ- ವಲನದ ಕಾರಣ ಜನರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.<ref>Mathai, M.O. (1979). My Days with Nehru. Vikas Publishing House.</ref> ===ನೆಹರು ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು=== *ವಿವರಕ್ಕೆ ನೋಡಿ:[[ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಂಚ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು]] [[File:Hermann Josef Abs - mit Adenauer und Nehru 1956.jpg|thumb|left|1956 ರ ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನೌರ್ ಮತ್ತು ಡಾಯ್ಚ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹರ್ಮನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅಬ್ಸ್‍ರೊಡನೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.]] *ಆಮದು ಬದಲಿ/ಅಮದನ್ನು ಸರಿತೂಗಿಸುವ ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆಹರು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಂತ್ರಣವುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯವುಳ್ಳ '''ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'''ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಿಡಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳು -ಬಿಇಎಲ್’, ಬಿಎಚ್’ಇಎಲ್’ನಂತೆ) ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳಾದ ಉಕ್ಕು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (ವಿದ್ಯತ್) ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು - ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. [[ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಂಚ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು|ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ನೀಗಲು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನೀರಾವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುದಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಾರಿಯಾದವು. ನಿರಕ್ಷರತೆ ನೀಗಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ತೆಗಳನ್ನೂ, ತಾತ್ರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಆರಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಡಿಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Ghose 1993, p. 243.</ref><ref>Kopstein 2005, p. 364.</ref><ref>Walsh, Judith E. (2006). A Brief History of India</ref> *ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಪ್ತ- ನೀತಿಯ- ನೀತಿ ಅರ್ಥಾತ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಳಹದಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎರಡೂ ಬಣಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. (ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಎರಡು ಶತ್ರು ಬಣ - ಶೀತಲ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು) ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೊಕೊರೋ ಮತ್ತು ರೂರ್ಕೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಗಿರಣಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತ್ತು. 1950 ರಿಂದ 1965 ರ ನಡುವೆ ಉದ್ಯಮವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 7.0 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ – '''ಇದರ ಫಲವಾಗಿ 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೇಶವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1947 ರಲ್ಲಿ 35 ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಭಾರತ]] 2011 ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ 131 ಕೋಟಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿದರೂ ಅಭವೃದ್ಧಿ ದರವನ್ನು ಕಾಯ್ದು ಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ''' ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಹರು ಯುಗದ ನಂತರ [[ಭಾರತ]]ವು ಆಮದು ಬದಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು(import substitution industrialisation,) ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ ಎಂದು ನೆಹರು ಅವರರ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದರು, ಇದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ವಾದ. ೧೯೯೦ ರ ವರೆಗೂ ಭಾರತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅರ್ಥನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು (ನೆಹರೂ ಅವರ "ಹತೋಟಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ"; "ಸಂಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥನೀತಿ"). ನಂತರ ಬಂದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಾದ [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತೆರೆದರು. ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾರತದ ಪಾಲು 1951-1960ರಲ್ಲಿ 1.4 ಶೇಕಡದಿಂದ 1981-1990 ಕ್ಕಿಂತ 0.5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಫ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ 1951-1960ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ 2.9 ಶೇಕಡ ಇದ್ದುದು 1971-1980ರಲ್ಲಿ 7.6 ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>Walsh, Judith E. (2006). A Brief History of India. Infobase Publishing</ref> *ಜಿಡಿಪಿ ಮತ್ತು ಜಿಎನ್ಪಿ ಯು 1950-51 ಮತ್ತು 1964-65 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3.9 ಮತ್ತು 4.0 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡವು. [ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ವಿರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಗಳನ್ನು ರಕ್ತಹೀನತೆ – ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಪವಾಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ (ಜಪಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಇಟಲಿ) ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನೆ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ - ಕಡಿಮೆ ಆರಂಭಿಕ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ - ಶ್ರೀಮಂತ ಆದಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಚ್-ಅಪ್’ಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=5W2IMK7ivigC&dq=&redir_esc=y Economic Development: A Regional, Institutional, and Historical Approach]</ref><ref>Chandra, Bipan; Aditya Mukherjee; Mridula Mukherjee (2008). India Since Independence. Penguin Books India. p. 449++.</ref><ref>Kapila, Uma (2009). Indian Economic Developments Since 1947 (3Rd Ed.). Academic Foundation. p. 132+++.</ref><ref>Kapila, Uma (2009). Indian Economic Developments Since 1947 (3Rd Ed.). Academic Foundation. p. 66.+++</ref> ===ನೆಹರು ಅವರ ಕೃಷಿ ನೀತಿಗಳು=== *ನೆಹರು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೆಲವು ಕಡೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಕಾರಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗಣ್ಯರಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಳಗಾದವು, ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ನ ಬಲಪಂಥೀಯ ವರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಲ್ಯಾಂಡ್-ಗ್ರಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯ ಉನ್ನತ-ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದವು, 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ “”ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ””ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಮಳೆಗಾಲ- (ಮಾನ್ಸೂನ್ಗಳ) ಸರಣಿಯು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು.<ref>Brown, Judith M. (2014-06-17). Nehru.</ref><ref>Ashutosh Varshney (18 September 1998). Democracy, Development, and the Countryside: Urban-Rural Struggles in India. Cambridge University Press. pp.</ref> ===ದೇಶೀಯ ನೀತಿಗಳು=== [[File:TMstudy.png|thumb|ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೊಠಡಿ;TMstudy]] [[File:OsmanNehruJN.jpg|thumb|(ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ): ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ನಿಜಾಮ್ VII ಮತ್ತು ಜಯಂತ ನಾಥ್ ಚೌಧರಿ]] *ಇಂದಿನ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು: ಒಂದು :-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು,- ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್’ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದವು ; ಎರಡು :- ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ರಾಜತ್ವದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1947 ಮತ್ತು 1950 ರ ನಡುವೆ, ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಜಪುತಾನ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಭಾರತ್, ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ-ಪ್ರದೇಶ, ಅನೇಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು; ಮೈಸೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. 1935 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.thehindu.com/thread/politics-and-policy/article8366115.ece Ghosh, Bishwanath (2016-03-17). "Maps are malleable. Even Bharat Mata's". The Hindu.]</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/research/five-states-that-refused-to-join-india-after-independence/ "Five states that refused to join India after Independence". August 2017.]</ref> {| class="wikitable" |- |[[File:India Administrative Divisions 1951.svg|thumb|left|260px| ಭಾರತ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು 1951]] |[[File:India administrative map 1956 PL.png|thumb|center|260px|ರಾಜ್ಯ ಪುನಸ್ಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು - 1953–1956]] |} [[File:Jawaharlal Nehru signing Indian Constitution.jpg|thumb|ನೆಹರು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು]] *1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ನೆಹರು ಹೊಸ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು "ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 1950 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೂರು ವಿಧದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶಿಷ್ಠ ರೂದ್ದಾಗಿತ್ತು: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿರುವ ಪಾರ್ಟ್ ‘ಎ’ ರಾಜ್ಯಗಳು; ಚುನಾಯಿತ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಪಾರ್ಟ್ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಪ್ರಮುಖರಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುವು. ಮತ್ತು ಒಂದು ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಪಾರ್ಟ್ ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಏಕ ಪಾರ್ಟ್ ಡಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Special-status-for-Delhi-Puducherry-but-President-word-final/articleshow/53590910.cms Delhi-Puducherry-but-President-word-final]</ref> *ಡಿಸೆಂಬರ್ 1953 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ನೆಹರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಪುನರ್ ಸಂಘಟನೆ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಫಜಲ್ ಅಲಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಫಜಲ್ ಅಲಿ ಕಮಿಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1954 ರಿಂದ ನೆಹರು ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಗೋವಿಂದ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಅವರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. 1955 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಆಯೋಗವು ವರದಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಗ ಎ, ಭಾಗ ಬಿ, ಭಾಗ ಸಿ, ಮತ್ತು ಭಾಗ ಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳ (Part A, Part B, Part C, and Part D states was abolished) ನಡುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾರ್ಟ್ ಎ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟ್ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ರಾಜ್ಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಘಟಕ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ), ವಿಭಾಗ ಅ ಅಥವಾ ಭಾಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ನೆಹರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾನ್-ಇಂಡಿಯನಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಈ ಮರುಸಂಗಟನೆಯ ಕಾನೂನು (ಆಕ್ಟ್) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/state-of-the-nation/307830/0 STATE OF THE NATIONExpress News Service, Express News Service : Sun May 11 2008,]</ref><ref>[https://www.thenewsminute.com/article/explainer-reorganization-states-india-and-why-it-happened-52273 The reorganization of states in India and why it happened;In 1953, the first linguistic state of Andhra for Telugu-speaking people was born.;Luke Koshi]</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಗಳು=== ===ಶಿಕ್ಷಣ=== *ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಭಾರತದ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು [142] ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಒಂದು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಳ್ಳಿಯ ದಾಖಲಾತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನೆಹರೂ ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಹೋರಾಡಲು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ನೆಹರೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. [143] ===ವೈವಾಹಿಕ ಕಾನೂನು=== *ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[File:Jawaharlal Nehru with school children at Durgapur copy.jpg|thumb|left|ದುರ್ಗಾಪುರ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು. ದುರ್ಗಾಪುರ್, ರೂರ್ಕೆಲಾ ಮತ್ತು ಭಿಲಾಯಿ 1950 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೂರು ಏಕೀಕೃತ ಉಕ್ಕು ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ.]] *ನೆಹರೂ ಅವರೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ “44 ನೇ ಲೇಖ”ವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು". ಲೇಖವು ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನಿನ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಅನ್ವಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನೆಹರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದು ಟೀಕಕಾರರನಿಲುವು. ಗೋವಾದ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕುಟುಂಬ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ನೆಹರು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರು. 1961 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನೆಹರೂ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಆಯ್ದ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Som, Reba (February 1994). "Jawaharlal Nehru and the Hindu Code: A Victory of Symbol over Substance?". Modern Asian Studies. 28 (1): 165–194</ref><ref>[Kulke, Hermann; Dietmar Rothermund (2004). A History of India. Routledge. p. 328.]</ref><ref>Forbes, Geraldine; Geraldine Hancock Forbes; Gordon Johnson (1999). Women in Modern India. Cambridge University Press. p. 115.</ref> *ನೆಹರೂ ಅವರು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದವು, ಅವರು 1954 ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮದುವೆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಹೊರಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು. ಎಂದಿನಂತೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ಮತ್ತೆ ಆಯ್ದ ಜಾತ್ಯತೀತವಾದದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು). ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಮದುವೆ ಕಾನೂನು 1955 ರದಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಾನೂನು ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ, ಅದು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಕನೂನು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನವು ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಹೆಂಡತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಾಗರಿಕ (ಸಿವಿಲ್) ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>Erckel, Sebastian (2011). India and the European Union – Two Models of Integration, GRIN Verlag,</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ=== *ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆಹರು ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=eeRFDwAAQBAJ&pg=PA73&lpg=PA73]</ref> [[File:Prime Minister Jawaharlal Nehru with Girja Shankar Bajpai.jpg|thumb|1948 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರು, ಗಿರಿಜಾ ಶಂಕರ್ ಬಾಜ್ಪೈ ಅವರೊಂದಿಗೆ]] [[File:Bundesarchiv Bild 183-61849-0001, Indien, Otto Grotewohl bei Ministerpräsident Nehru.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಒಟ್ಟೊ ಗ್ರೋಟ್ವೊಲ್ರೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು]] ===ಭಾಷಾ ನೀತಿ=== *[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆ (ಲಿಂಗ್ವಾ-ಫ್ರಾಂಕ) ಎಂದು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರು ವಹಿಸಿದರು, ಇದು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡದೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯವವರೊಂದಿಗಿನ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ವಿಚಾರದ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. 1965 ರ ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ದ್ರಾವಿಡರ್ ಕಳಗಂನ ಉಪಶಾಖೆಯಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ) ಹಿಂದಿಗೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿತು. ಅವರ ಭಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು,1965 ರಲ್ಲಿ, 1965 ರ ಬಳಿಕವೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನ್ನು ಮುಂದುವರಿದ-ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ನೆಹರೂ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಕಾಯಿದೆಯ ಪಠ್ಯವು ಡಿಎಮ್’ಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಳು ಗೌರವಿಸದೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ನೆಹರೂರ ಮಗಳು, [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಕಾಯ್ದೆ 1967 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್’ಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಕ್ತ "ದ್ವಿಭಾಷಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೀತಿ" ಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿತು.<ref>[https://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/Language-issue-again-the-need-for-a-clear-headed-policy/article16854068.ece Language issue again: the need for a clear-headed policyS. Viswanathan DECEMBER 07, 2009]</ref> ===ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ=== *ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿ]] ====ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್==== *1947 ರಿಂದ 1964 ರವರೆಗೂ ನೆಹರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಡೆದ ಭಾರತವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎರಡೂ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಭಾರತವನ್ನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ಸಹ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್ನ ಘೋಷಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು 1950 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಗಣರಾಜ್ಯವಾದಾಗ ಅದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಕ್ತ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದವು. “ಮರಳಿ ಮನೆಗೆ” ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು; ನೆಹರೂರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅತಿ ಎಡದವರು ಮತ್ತು ಅತಿ-ಬಲಪಂಥಿಗಳು ಟೀಕಿಸಿದರು.[154][155] ====ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ - ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ==== *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ನೆಹರೂ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಬಲ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್’ಗಳ ನಡುವಿನ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು, ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ನೀತಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾದ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮನ್ನಣೆ ನೀದಿದರು. (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂಡವು ತೈವಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು), ನೆಹರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್’ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು 1950 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಆದರದ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬ್ಲಾಕ್’ಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕ ಮತ್ತು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref>Robert Sherrod (19 January 1963). "Nehru:The Great Awakening". The Saturday Evening Post. 236 (2): 60–67.</ref><ref>[https://www.quora.com/Is-it-true-that-Nehru-rejected-a-permanent-seat-offered-to-India-in-the-UN-Security-Council-by-The-US-and-if-so-why-did-Nehru-do-so-and-if-not-from-whence-is-this-rumor-derived Is it true that Nehru rejected a permanent seat offered to India in the UN Security Council by The US,]</ref> ====ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ನೀತಿ==== *1947 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಂತ್ರದ ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ನೆಹರೂ ಕುರುಡರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1949 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ,- :::''"ನಾವು, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅದು ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಜೀವನದ ವಿಚಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಜೀವನವು ತಾರ್ಕಿಕವಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಅನಿಶ್ಚಯತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಅಡಿಗೆ/ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೊರತು ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಹರಿಕಾರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಶರಣಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಥವಾ ಓಡಿಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗಿದೆ. ನಾವು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ-ಗೆದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸೈನ್ಯ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು".'' <ref>Indian Express, 6 October 1949 at Pune at the time of lying of the foundation stone of National Defence Academy.</ref><ref>"I would rather have India resort to arms in order to defend her honour than that she should in a cowardly manner become or remain a helpless witness to her own dishonour." – All Men Are Brothers Life and Thoughts of Mahatma Gandhi as told in his own words. UNESCO. pp. 85–108.</ref> *ನೆಹರೂ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1948 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರು ಪರಮಾಣು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜೆ. ಭಾಭಾ ಅವರನ್ನು ಕರೆದು, ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪರಮಾಣು-ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ನೆಹರೂಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಬಾಧ್ಯರು ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರು. ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ನೀತಿಯನ್ನು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಭಾಭಾ ನಡುವಿನ “ಅಲಿಖಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬುಗೆಯಿಂದ” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಹರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಭಾಭಾಗೆ "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಭಾಭಾ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರವನ್ನು ನನಗೆ ಬಿಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 1948 ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಲು- ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನೆಹರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಸಹ ಭಾಭಾಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದನ್ನು, ನಂತರ ಅದನ್ನು "ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣನಿಗೆ ಭಾಭಾ ಅವರು ಹೇಳಿದರು; (ನೆಹರು ಮಾತು) " ನಾವು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಮೊದಲು ನಾವು ಶಕ್ತರೆಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ಗಾಂಧಿ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಷಯ ಮಾತನಾಡಬೇಕು "ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>Sublet, Carrie. "Dr. Homi Jehangir Bhabha". Nuclearweaponarchive.org. Archived from the original on 7 August 2011. Retrieved 8 August 2011.</ref> *ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು (1950-1953) ತಗ್ಗಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಹಲವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಕರೆಯುವ "ಈ ಭಯಾನಕ ಸರ್ವನಾಶದ ಎಂಜಿನ್,ಗಳ" ನಿಷೇಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವಿರತ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಓಟವು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದರ ವೆಚ್ಚದ ಭಾರ ಹೊರಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮಿಲಿಟರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಪರಮಾಣು ನಿಶಸ್ತ್ರೀ ಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಅವರು ವಾಸ್ತವಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>Bhatia, Vinod (1989). Jawaharlal Nehru, as Scholars of Socialist Countries See Him. Panchsheel Publishers. p. 131.</ref> ===ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಕ್ಷಣೆ=== *ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (ಯುಎನ್) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಡೆಸಲು 1948 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಾಶ್ಮೀರವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದರು., ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೂ 1947 ರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯು.ಎನ್. ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರವು ಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ, ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಯುಎನ್ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂತುಷ್ಟತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರು 1953 ರಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಅವರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ನ ಮುಂದೆ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾದ ವಿ.ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ಅವರ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಭಾಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಭಾತರದ ಕಾಸ್ಮಿರ ನೀತಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://books.google.co.in/booksid=X90G8gnoqv4C&pg=PA141&redir_esc=y&hl=en#v=onepage&q&f=false Nehru to the Nineties: The Changing Office of Prime Minister in Indiaedited by James Manor p. ೧೪೧]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *1953 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮೀರ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಬೆಂಬಲಸಿದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ರಾಜಕಾರಣಿ ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಶಂಕಿಸಿದ್ದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಬಂಧನದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ನೆಹರು ನಂತರ ಬಕ್ಷಿ ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರನ್ನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾರ ಬದಲಿಗೆ ಬದಲಿಸಿ ಕಾಸ್ಮಿರದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. *1957 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೊಂದಿದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಭಾಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೆನನ್’ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಆ ಭಾಷಣವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡದಿರುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದು ಜನವರಿ 23 ರಂದು ನೆಡೆದ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ 762 ನೆಯ ಸಭೆ ಮತ್ತು 24 ನೇ ದಿನಾಂಕ ಮುಂದುವರಿದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತೆಂಟು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಭಾಷನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೆನನ್’ರ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಭಾಷಣದ(ಫಿಲಿಬಸ್ಟರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ,. (ದೊಡ್ಡ ಅಶಾಂತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ). ನೆಹರು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜನಬೆಂಬಲವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಮೆನನ್ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಧ್ಯದ "ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೀರೋ" ಎಂದು ಕರೆದವು. ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು; ದೂರದ-ಬಲಪಂಥದಿಂದ ಮಾತ್ರ (ಸಣ್ಣ) ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದವು.<ref>["A short history of long speeches". BBC News. 25 September 2009. Archived from the original on 5 March 2016.</ref><ref>Majid, Amir A. (2007). "Can Self Determination Solve the Kashmir Dispute?" (PDF). Romanian Journal of European Affairs. 7 (3): 38. Archived from the original (PDF) on 16 March 2012.] [164]</ref> ===ಚೀನಾ ನೀತಿ=== *1954 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಐದು ತತ್ವಗಳನ್ನ ಒಪ್ಪಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪಂಚ ಶೀಲ]] (ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು, ಪಂಚ: ಐದು, ಶೀಲ: ಸದ್ಗುಣಗಳ ನೀತಿ), ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತತ್ವಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅವರ ಮೊದಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ರೂಪದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಕೇತೀಕರಣವು 1954 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿತ್ತು. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ನೆಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ "ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ) ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆಸಿದರು, 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 ರಂದು ಪೀಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1953 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 ರವರೆಗೆ ಪಿಆರ್ಸಿ (ಚೀನಾ) ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ, ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗದ ನಡುವೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದವು. ಟಿಬೆಟ್. 1957 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಚೀನೀ ಪ್ರಧಾನಿ ಝೌ ಎನ್ ಲೈ ಟಿಬೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್ ಸಂಭವನೀಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಭಾರತವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ-ಭಾರತ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಫೈವ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ 3 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತ (1977-1980) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಐದು ನೀತಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ತೆಯ ಐದು ತತ್ವಗಳು 1954 ರ ಚೀನಾ -ಭಾರತದ ಗಡಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರುರ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಚೀನಾವು ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ನಂತರ ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 14 ನೆಯ ದಲೈಲಾಮಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೋರಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗುಳೆ ಬಂದರು. ಅವರಿಗೆ ನೆಹರು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>Li, Jianglin; 1956–, 李江琳 (2016). Tibet in agony : Lhasa 1959. Wilf, Susan. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. pp. 40–41.</ref> * ಚೀನಾದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಮಾವೋ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಚೈನಾ ತೈಫೆಯ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಪಮಾತ್ರಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ROC) 1945 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂ.ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬೆಂಬಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು ವಿಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ನೆಹರೂ ಅವರ ಪಂಚ ಶೀಲ ತತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಭಾರತದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ನಂತರ ನೆಹರೂ ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗಣರಾಜ್ಯ ಚೀನಾದ ಬದಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾ ಭೂಭಾಗದ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ರಷ್ಯಾದ ಒತ್ತಡದ ನಂತರವೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಟೋ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು.ಅದಕ್ಕೆ ಇತರೆ ಭದ್ರತಾಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು ಮನ್ನಣೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.quora.com/How-did-China-become-a-permanent-member-of-the-United-Nations-Security-Council How did China become a permanent member of the United Nations Security Council?]</ref> *ರಷ್ಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ROC)ದಿಂದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‍ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು (PRC) ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1971 ರಂದು, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಏಕೈಕ ಕಾನೂನಿನ್ವಯ ಚೀನಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೩ನೇ ೨ ಬಹುಮತದಿಂದ ಒಪ್ಪಲಾಯಿತು.<ref>United Nations General Assembly Session 26 Resolution 2758. Restoration of the lawful rights of the People's Republic of China in the United Nations</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/loksabha-elections2019-621507.html ರಾಜಕೀಯನಾಯಕರ ಕಿಡಿ ನುಡಿ; ೧೬-೩-೨೦೧೯]</ref> ===ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರತ=== ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಚೀನಾವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ತೆಯ ಭದ್ರತಾಮಿತಿಯ ವಿಟೋ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರೆ ಅದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸೋತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಯ (ಅಮೇರಿಕದ)ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಚೀನಾವನ್ನು ಅದರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ತೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಖಾಯಂ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಭಾರತವು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಚೀನಾದ ಸತತ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ರಷ್ಯಾವು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ವಿಟೋ ಮೂಲಕ ತಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ತೆಯ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಬಹುಮತವನ್ನು ಭಾರತ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಅದು ರಷ್ಯಾ ಚೀನಾ ಬಣಗಳು ಒಪ್ಪದೆ ಅಸಾದ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಕಾರಣ ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆಹರೂ ಅಮೇರಿಕದ ಕಿಸಿಂಜರ್ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾದ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಿಂದ ದೂರ ಇಡುವ ಅಮೆರಿಕಾ ತಂತ್ರ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>[https://thewire.in/diplomacy/when-nehru-refused-american-bait-on-a-permanent-seat-for-india-at-the-un When Nehru Refused American Bait on a Permanent Seat for India at the UN]</ref> ===ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)=== [[File:Indo US.jpg|thumb|ನೆಹರೂ 1959 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] *1956 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲಿಗಳು ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಜಂಟಿ ಆಕ್ರಮಣ ನೆಡೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೆಹರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ನೆಹರೂ ಪಾತ್ರವು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಈಡನ್ ಮತ್ತು ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಕಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ-ಸಮಾನ ದೂರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್’ಜೊತೆ ನೆಹರು ಪ್ರಬಲ ಮಿತ್ರತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೌನವಾಗಿರುವಾಗ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋದರು. ಈ ಘಟನೆಯು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಮೂರನೆಯ-ವಿಶ್ವಬಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನೆಹರುರ ಬಲಗೈ ಮನುಷ್ಯ ಮೆನನ್, ಪಶ್ಚಿಮದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಗಮಲ್ ನಾಸರ್ ಅವರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಾಸರ್ ಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref>[https://history.state.gov/milestones/1953-1960/suez The Suez Crisis, 1956On July 26, 1956, Egyptian President Gamal Abdel Nasser announced the nationalization of the Suez Canal Company]</ref> *ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಸರ್ ಪರವಾಗಿ ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ನಂತರ ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಲು ಯುಎಸ್ ನ ಐಸೆನ್ಹೋವರ್ ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೀತಲ ಸಮರ, ಸಂಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದದ ನೆಹರು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಇದ್ದರೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ಶಂಕಿಸಿತು. ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರವೂ ನೆಹರೂ ಬ್ರಿಟನ್ನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪರ್ಶಚಮ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ನೆಹರು ಅವರು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್’ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ವಾಟರ್ಸ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಆಡಳಿತಗಾರ ಅಯುಬ್ ಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Indus-Waters-Treaty Indus Waters Treaty | History, Provisions, & Facts | Britannica.com]</ref> ===ಗೋವಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು=== *ಗೋವಾವನ್ನು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗೆಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, 1961 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಗೋವಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ನೆಹರು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‘ರು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬಲಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು –ಅತಿವಾದಿ-ಬಲ ಗುಂಪುಗಳ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. *ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾಗ್ ಹ್ಯಾಮರಷೀಲ್ಡ್, ಅವರು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಪ್ರಧಾನಿ ಝೌ ಎನ್ ಲಯ್, ಅವರನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಂಥಮ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ನೆಹರೂ ಒಂದು ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಝೌ ಎನ್ಲೈ ನೈಜ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>Mihir Bose (2004). Raj, Secrets, Revolution: A Life of Subhas Chandra Bose. Grice Chapman Publishing. p. 291.</ref> ===1962 ರ ಚೀನಾ ಭಾರತ ಯುದ್ಧ=== [[File:Carlos Nehru.jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೆಹರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊಮುಲೋ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1949)ಮತ್ತು ಇತರರು.]] *ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ:[[ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ಧ]] *1959 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ 1961 ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ - ಭಾರತ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೊರಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ "ಮುಂಚೂಣಿ ನೀತಿಯನ್ನು" ನೆಹರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹಿಂದೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸದೆ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 43 ಹೊರಠಾಣೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [168] ಚೀನಾ ಈ ಕೆಲವುಹೊರಠಾಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಚೀನಾ - ಭಾರತ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತು., ಆದರೂ ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ವಾಪಸಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಚೀನಾ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು.. ನಂತರ, 1948 ರಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಯಾಚಿನ್ ಬಳಿಯ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಭಾರತವು 14,000 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚೀನೀ ಸೈನ್ಯವು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನವನ್ನು ನೀಡದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮಾದ್ಯಮಗಳು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ ರನ್ನು ನೆಹರೂ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಕದ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರು. ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯವರು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು, ಅಮೆರಕ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1962 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಯ್ಯಬ್ ಖಾನ್’ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ( ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದರು). "ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಬೆದರಿಕೆ ಅಯ್ಯಬ್ ಖಾನ್’ಗೆ ಇತ್ತು". " ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನೆಹರು ಅವರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಬಂಧವೂ.ಕೂಡಾ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮವಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವರು ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿಸಲು ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು,. ಆದರೆ ನೆಹರುರವರು ಅಲಿಪ್ತನೀತಿಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿsಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090326032121/http://www.people.fas.harvard.edu/~johnston/garver.pdf China's Decision for War with India in 1962;John W. Garver]</ref><ref>"China's Decision for War with India in 1962 by John W. Garver" (PDF). 26 March 2009.</ref> ===ಸೇನಾ ಉನ್ನತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ=== *ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ರೀತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಂದಿತು, ಅವರು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಲಹೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ (ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಜಾನ್ ಕೆನ್ನೆಥ್ ಗಾಲ್ಬ್ರೈಥ್ ಅವರು ಯು.ಎಸ್.ನ ಯುದ್ಧದ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಉನ್ನತ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಕೆನಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯೂಬಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ’ನ್ನು ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು- ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ಮಾಡಲು ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿತ್ತು.) ನೆಹರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ಚೀನೀ ಮುನ್ನಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.. ಟಿಬೆಟ್’ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಯುಪಡೆ ಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಇಂಧನ ಅಥವಾ ಇಳಿಯುವದಾರಿಗಳೆರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿ.ಐ.ಎ ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಚೀನಾ ಬಗೆದ ದ್ರೋಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು "ಹಿಂದಿ-ಚೀನಿ ಭಾಯಿ-ಭಾಯಿ" ("ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಚೀನಿಯರು ಸಹೋದರರು" ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಚೌಎನ್ ಲಾಯ್ ಭಾರತದ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿಸಿದ್ದರು) ಎಂದ ನೆಹರು ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ಶೀತಲ-ಯುದ್ಧದ (ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಬ್ಲಾಕ್) ಕಾವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಗಳು ಬಲವಾದ “ಏಷ್ಯಾದ ಆಕ್ಸಿಸ್” ಅನ್ನು (ಏಷಿಯಾದ-ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು)) ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನೆಹರುರವರ ಹಿಂದಿನ ಆಶಯವನ್ನು ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಳಸಿತು.<ref>"Jawaharlal Nehru pleaded for US help against China in 1962". The Times of India. 16 November 2010</ref> *ಸೈನ್ಯದ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಮೆನನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಹುದ್ದೆಗೆ "ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು". ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಶಾಧಿಸಲು ಭಾರತದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನೀತಿಯ ಅನುಸಂಧಾನವು ನೆಹರುರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅದು ಇವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ನಂತರ 1971 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಅದ್ಭುತ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ-ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ, ನೆಹರು ಆರಂಭಿಸಿದ "ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ" 1965 ಮತ್ತು 1971 ರಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿತು. ===ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳ ಸಹಾಯ=== *ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಅಮೆರಿಕ (ಯುಎಸ್) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಹತಾಶ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ಗಳ 12 ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಾಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೊಡಲು ಕೋರಿದರು. ಈ ಜೆಟ್’ಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಬಲಕ್ಕೆ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಮಾನಿಕ –ವಾಯುಧಾಳಿ ಪ್ರತಿ –ವಾಯುಧಾಳಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪಡೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು (ಚೀನಾದಮೇಲೆ ವಾಯುಪಡೆ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.). ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲೆಟ್’ಗಳು ಭಾರತೀಯರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ನೆಹರೂ ಅವರು ಕೇಳಿದರು. ಈ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಕೆನೆಡಿ ಆಡಳಿತ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು (ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಕ್ಯೂಬನ್ ಕ್ಷಿಪಣೆ ಧಾಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು), ಆದರೂ ಇದು ಇಂಡೋ-ಯುಎಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಜಿ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ನಾವು ಯುಎಸ್‍ಸ್ನಿಂದ ಏನೂ ಸಿಕ್ಕದೆಹೋದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್’ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆವು". ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [172] ಪರ್ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ 1962 ರ ಯುದ್ಧದ ಸಂಪಾದಕೀಯ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಈ ರೀತಿ ಇರಲಾರದು ಎಂದು ಸಂಪಾದಕೀಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 'ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಭಾರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು, 5,000,000 ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹೆವಿ ಮೊರ್ಟರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಸ್ಪೋಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ 60 ಯು.ಎಸ್. ಸಂಪೂರ್ಣ ಹನ್ನೆರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಿ-130 ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯುಎಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಯುದ್ಧ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ನವ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ಬ್ರೆನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೆನ್ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ 150 ಟನ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿತು. ಕೆನಡಾ ಆರು ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ತಯಾರಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 1,800,000 ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Jawaharlal-Nehru-pleaded-for-US-help-against-China-in-1962/articleshow/6931810.cms "Jawaharlal Nehru pleaded for US help against China in 1962".]</ref><ref>"India: Never Again the Same". Time. 30 November 1962.</ref> ===ಮರಣ=== *ಯಾವುದೇ ಜನರು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ: :::''“ಇವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹೃದಯದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಅದೇ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯತಿಶಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.”'' - ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು.<ref>[https://www.newspapers.com/image/122312438/ Special Correspondent (28 May 1964). "Jawaharlal Nehru: The Maker of Modern India". The Age Melbourne, Australia. Archived from the original on 30 March 2017.]</ref><ref>[https://books.google.co.in/books?id=XUEEAAAAMBAJ&pg=PA32&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "'A Man Who, with All His Mind and Heart, Loved India'"]</ref><ref>Dasgupta, Alaka Shankar ; line sketches by Sujasha (1986). Indira Priyadarshini. New Delhi: Children's Book. pp. 80–81.</ref><ref>https://www.nytimes.com/1964/06/04/archives/excerpts-from-the-will-of-prime-minister-nehru.html Excerpts From the Will of Prime Minister Nehru;JUNE 4, 1964</ref> *1962 ರ ನಂತರ ನೆಹರುರ ಆರೋಗ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು 1963 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧವು ಇವರ ಮೇಲೆ ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಚೀನಾದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಧಾಳಿಯನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯ ದ್ರೋಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಮೇ 26, 1964 ರಂದು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ 23:30 ಗಂಟೆಗೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನದ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಸುಮಾರು 6:30 ರ ತನಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು, ನೆಹರು ಬೆನ್ನುನೋವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಮಾತನಾಡಿದ ನೆಹರೂ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸಾಯುವ ತನಕವೂ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಗೆ 14:00 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ದಿ.27 ಮೇ 1964 ರಂದು (ಅದೇ ದಿನ) ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ಹೃದಯಾಘಾತ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ದೇಹವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ದೇಹವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ" ರಘುಪತಿ ರಾಘವ ರಾಜರಾಮ್ "ಅನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು. ಮೇ 28 ರಂದು, ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ 15 ಲಕ್ಷ ಜನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶೋಕಾಚರಣೆಗೆ ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಂತಿವನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನೆಹರು ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆಡಸಲಾಯಿತು.<ref>Asia Society (1988). ""Jawaharlal Nehru"". In Embree, Ainslie T. Encyclopedia of Asian History. 3. New York: Charles Scribner's Sons. pp. 98–100.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/27/newsid_3690000/3690019.stm 1964: Light goes out in India as Nehru dies]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1964/05/29/archives/15-million-view-rites-for-nehru-procession-route-jammed-as-indians.html Times, Thomas F. Brady; Special To The New York (29 May 1964). "1.5 MILLION VIEW RITES FOR NEHRU]</ref> ;ನೆಹರೂ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಯಾವಬಗೆಯ ಶಕ್ತಿಯುತ ಪ್ರಭಾವದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದರೆ, 1964 ರ ಮೇ 27 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಭಾರತವು ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ತಕ್ಕವರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. (ಆನಂತರ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು) ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಶಕ್ತಿಯುತ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಹೇಳಿದ ಆದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು; "ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ" ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"India Mourning Nehru, 74, Dead of a Heart Attack; World Leaders Honor Him</ref><ref name="ref2" /> ==ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== [[File:NehruEd.jpg|thumb|ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್‍ರೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು]] *ನೆಹರೂ ಕಮಲಾ ಕೌಲ್’ರನ್ನು 1916 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ 1917 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದಳು. ಕಮಲಾ ನವೆಂಬರ್ 1924 ರಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರಾ ಜೀವಿಸಿತ್ತು. 1942 ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರಿಗೆ ರಾಜೀವ್ (1944) ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ (1946) ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.<ref name="ref2">"From years 1916 to 1964...The man and the times". The Windsor Star. 27 May 1964. Retrieved 19 January 2013.</ref> *ಕಮಲಾರ ಮರಣದ ನಂತರ, ನೆಹರು, ವಿಧುರನಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಅವರು ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾ, ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಎಡ್ವಿನಾ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಪಮೇಲಾ ಎಡ್ವಿನಾದೊಂದಿಗೆ ನೆಹರುರ ಪ್ಲ್ಯಾಟೋನಿಕ್ (ದೈಹಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮ) ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-nehru-edwina-were-in-deep-love-says-edwina-s-daughter-1110044 "Nehru-Edwina were in deep love, says Edwina's daughter".] 2007-07-15.</ref> 1960 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವಿನಾ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನೆಹರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. *ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ವಿಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಪಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] ಮಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ನೆಹರೂ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೆಹರೂ ಇದ್ದ ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಭವನದ ಹೊರಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ನೆಹರು ಅವರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗುವುದೆಂದು ಎರಡನೇ ಮದುವೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>Jayakar, Pupul (1995). Indira Gandhi, a biography (Rev. ed.). New Delhi, India: Penguin. pp. 90–92</ref> *ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗೆ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಪ್ರವಚನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ [[ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]ಯವರು ತಮಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ,ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ಮಾತಾರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಅವರ ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಲು, ನೆಹರೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಅವರನ್ನು ಮುಖರ್ಜಿ ಬಹಳ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ನೆಹರೂ ಒಪ್ಪ್ಪಿದರು. ಹಾಗೆ ಆದ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಪಟೇಲರು ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯ ಭೇಟಿಯ ವದಂತಿಯ ಬಗೆಗೆ ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿಯು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ತಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ – ಮತ್ತು ತಾವು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ – ಅಷ್ಟೆ ಎಂದು ಪಟೆಲರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಅದು ನಂತರ ಗಾಸಿಪ್ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು.<ref>Reddy, Sheela (23 February 2004). "If I Weren't A Sanyasin, He Would Have Married Me". Outlook.Outlook. Archived from the original on 8 August 2015.</ref><ref>Wolpert, Stanley (1996). Nehru: A Tryst with Destiny. Oxford University Press.</ref> *ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಹಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1950 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ, 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref>Upadhyaya, Prakash Chandra (1989). "Review of Marxist State Governments in India, Politics, Economics and Society by T. J. Nossiter". Social Scientist</ref> ===ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು=== *ಹಿಂದೂ ಅಗ್ನೊಸ್ಟಿಕ್ (ಸಂದೇಹವಾದಿ) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನವತಾವಾದಿ" ಎಂದು ನೆಹರು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತ್ತಿತ್ವ-ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷೇಧದ ನಿಯಮಗಳು ಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಸಾಗಲು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು: "ಯಾವುದೇ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಗುಲಾಮರಲ್ಲದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ದೇಶ ಅಥವಾ ಜನರು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರು ಬೇಸರಪಡುವಷ್ಟು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಕಟ್ಟಾನಂಬಿಗೆಯವರೂ ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ."<ref>[https://humanism.org.uk/humanism/the-humanist-tradition/20th-century-humanism/nehru/ PANDIT JAWARHARLAL NEHRU (1889-1964)]</ref><ref>Sarvepalii Gopal. Jawaharlal Nehru: A Biography, Volume 3; Volumes 1956–1964. p. 17.</ref> :::''ಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಥವಾ ಆ ಬಗೆಯ ನಂಬುಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಘಟಿತ ಧರ್ಮದ ಚಿತ್ರಣವು (ಇತಿಹಾಸವು) ಭೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಗುಡಿಸಿ ಶುದ್ಧಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಮತ್ತು ಹುಸಿ ಧರ್ಮನಿರತೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.'' - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ (1936); ಪುಟಗಳು 240-241.<ref>ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ (1936); ಪುಟಗಳು 240-241</ref><ref>Thursby, Gene R. (1975-01-01). Hindu-Muslim Relations in British India: A Study of Controversy, Conflict, and Communal Movements in Northern India 1923–1928</ref> *ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ರೂಪಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು; ಅವರ ಜಾತ್ಯತೀತ ನೀತಿಗಳು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>Ram Puniyani (1999). Communal Threat to Secular Democracy. p. 113.</ref><ref>Sankar Ghose (1993). Jawaharlal Nehru, a Biography. p. 210.</ref> ==ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆಹರು ಕೊಡಿಗೆ (ಲೆಗಸಿ)== {| class="wikitable" align="right" |-bgcolor="#e4e8ff" |<poem> '''ನೆಹರೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ... ನೆಹರು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇತರರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.''' - ಸರ್ ಯೆಶಾಯ ಬರ್ಲಿನ್ <ref>Jahanbegloo, Ramin Conversations with Isaiah Berlin (London 2000), 2000)]</ref> </poem> |- |} [[File:Jawaharlal Nehru statue in Aldwych 1.jpg|thumb|upright|ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡ್ವಿಚ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಹರೂರ ಪ್ರತಿಮೆ-(ಬಸ್ಟ್)]] [[File:Statue of Jawaharlal Nehru at Park Street, Kolkata..jpg|thumb|upright|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಪ್ರತಿಮೆ]] *ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಆಧುನಿಕ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ದೂರದ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವ-ಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆಹರೂ ಅವರ 'ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ'ಯು ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. '''ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎಂದು ಗುರಿತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ'''<ref>{{Cite web |url=http://www.pucl.org/from-archives/Academia/primary-education-pm.htm |title=Universal primary education first on the Prime Minster's agenda-- By R.M. Pal |access-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924083134/http://www.pucl.org/from-archives/Academia/primary-education-pm.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140625122618/http://aiims.ac.in/aiims/aboutaiims/aboutaiimsintro.htm AIIMS ]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070813213137/http://www.iitkgp.ac.in/institute/history.php The history of the IIT system]</ref> S<ref>ankar Ghose (1993). Jawaharlal Nehru, a Biography. p. 210</ref> *ಅದಲ್ಲದೆ, ನೆಹರು ಅವರರ ನಿಲುವು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅದು ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಪಸಾತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖಂಡರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಇರುವಹಾಗೆಯೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ ನೀತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆಗೆ ಭಾಷೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರೂ, (ಭಾಷಾವಾದದ ಅತಿಅಭಿಮಾನ -ಅನ್ಯ ಭಾಷಾ ದ್ವೇಷ) ಅದರ ಸಂತುಲನಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಟರರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆಹರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಸ್ತು - ವಿಚಾರಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇವು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಭಾರತವನ್ನು ಜನರು ಅನುಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ನೆಹರೂ ಅವರು "ಸಮಗ್ರತೆಯಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ನಾಶವಾಗಿ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>Harrison, Selig S. (July 1956). "The Challenge to Indian Nationalism". Foreign Affairs. 34 (2): 620–636.</ref> *ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ನೆಹರು 1958 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಅವರು ಕೇವಲ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಹಾನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ". ಹೀಗೆ ನೆಹರು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅದನ್ನು, ವಿವಾದಿತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುವರು "ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು- ಅವರ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೆಬೀಳಬಹುದು".<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-19671397 Ramachandra Guha (26 September 2012). "Manmohan Singh at 80]</ref><ref>["A legacy that Nehru left behind". Times of India. 27 May 2005]</ref> ===ಜ್ಞಾಪನೆ (Commemoration)=== [[File:1989 CPA 6121.jpg|thumb|upright|left|1989 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ನಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ]] *ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತತೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದಂದು, ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ ದಿವಸ್ ("ಮಕ್ಕಳ ದಿನ") ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ದೊಡ್ಡಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಯುವಜನರ ಕಲ್ಯಾಣ. ನೆಹರು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಕ್ಕಳು ಚಾಚಾ ನೆಹರೂ (ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು) ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೆಹರು ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಪಕ್ಷ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅವರ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಂಧಿ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು "ನೆಹರೂ ಜಾಕೆಟ್", ಧರಿಸಿ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೆಹರು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರದ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಉದಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/why-november-14-celebrated-as-childrens-day/articleshow/66615202.cms Why November 14 celebrated as Children's Day?;TNN | Nov 14, 2018]</ref> [[File:Nehru sweets oratarians Nongpoh.jpg|thumb|left|ನೆಹರೂ, ನಂಗ್ಪೋಹ್'ನಲ್ಲಿ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ]] *ನೆಹರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದ್ಯತೆಯ ಶೆರ್ವಾನಿ ಇಂದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಉಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ವಿಧದ ಕ್ಯಾಪ್’ಗೆ ನೀಡುವ ಬದಲು, ನೆಹರೂ ಜಾಕೆಟ್- ಅಥವಾ ನೆಹರೂ ಷರಟಿಗೆ ಆ ಶೈಲಿಗೆ ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ::1.ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನೆಹರೂ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿಲ್ಲಿಯ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬಂದರು ಆಧುನಿಕ ಬಂದರು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ಲೋಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಡಾಕ್/ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರ ನಿವಾಸವನ್ನು ಈಗ ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಹೌಸ್ ಎಂದು ನೆಹರೂ ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಐದು ನೆಹರೂ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಂ ಗಳನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಕಛೇರಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅವನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ಫೆಲೋಶಿಪ್' ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಕೂಡಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳು ಆನಂದ್ ಭವನ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0986237/ The Last Days of the Raj (2007)Drama, History | TV Movie 12 March 2007]</ref> ===ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ=== *ನೆಹರುರ ಜೀವನ ಕುರಿತು ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ಬಗೆಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್ಬರೋ ಅವರ 1982 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಂಧಿ,- ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್’ರ 1988 ರ ದೂರದರ್ಶನದ ಸರಣಿಯ ಭಾರತ್ ಎಕ್ ಖೋಜ್,- ನೆಹರು ಅವರ ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು 2007 ರ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್- ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕೇತನ್ ಮೆಹ್ತಾರ ಸರ್ದಾರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನೆಹರು ಅವರನ್ನು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಗಿಲಾನಿ ಚಿತ್ರತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕವಾದ ತುಘಲಕ್ (1962) ನೆಹರುರ ಯುಗದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಪುರನಾ ಕಿಲಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾ ರೆಪರ್ಟರಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ಕಾಝಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ 1982 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್’ನ ಭಾರತದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>25 August 2017.AWARDS: The multi-faceted playwright Frontline, Vol. 16, No. 3, 30 January – 12 February 1999.</ref><ref>Sachindananda (2006). "Girish Karnad". Authors speak. Sahitya Akademi. p. 58. ISBN 978-81-260-1945-8.</ref><ref name="ref1" /><ref>[Sachindananda (2006). "Girish Karnad". Authors speak. Sahitya Akademi. p. 58.]</ref> ===ಬರಹಗಳು=== ನೆಹರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್’ನ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್‍ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವರ ‘ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’, ‘ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಸ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’ ಮತ್ತು ಅವರ ‘ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ’, ‘ಟುವರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್’ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ 30 ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇಂದಿರಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಸ್ಸೂರಿಯ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಕಥೆ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ‘ಲೆಟರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಎ ಫಾದರ್ ಟು ಹಿಸ್ ಡಾಟರ್ ‘ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ref1">Balakrishnan, Anima (4 August 2006). "The Hindu : Young World : From dad with love:". Chennai, India: The Hindu. Retrieved 31 October 2008.</ref> ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== 1955 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಭಾರತ ರತ್ನವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯದೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಗೌರವ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನಿಯವರಿಂದ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಂದರೆ ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ತಮಗೆ ತಾವೇ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪಡೆಯಲು ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಆಗೌರವವನ್ನು ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. [214] <ref>"Padma Awards Directory (1954–2007)" (PDF). Ministry of Home affairs. Archived from the original (PDF) on 10 April 2009.</ref><ref>Prasad, Rajendra (1958). Speeches of President Rajendra Prasad 1952 - 1956. The Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, GOI. pp. 340–341.: "In doing so, for once, I may be said to be acting unconstitutionally, as I am taking this step on my own initiative and without any recommendation or advice from my Prime Minister ; but I know that my action will be endorsed most enthusiastically not only by my Cabinet and other Ministers but by the country as a whole."</ref> == ನೆಹರೂ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಕವನ/ಬಯಕೆ == *ಜವಾಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ಮೃತರಾದಾಗ ಅವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗೀಚಿದ ಕಾಗದದ ತುಣುಕು ದೊರಕಿತ್ತು. ::ಕಾಡೂ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ::ಆದರೆ, ನಾನು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. :;ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುವ ಮುನ್ನ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಿದೆ, ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಿದೆ. (ಆಧಾರ:ಲೇಖಕಿ: ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ) ಆರ್‌. ಅಖಿಲೇಶ್ವರಿ 03/08/2014/ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ) <ref>(ಪ್ರಜಾವಾಣಿ)-03/08/2014</ref> ==ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು== {| class="wikitable" |- ! ಹೆಸರು || ಪದವಿ ಸ್ಥಾನ || ಅವಧಿ ಇಂದಾ || ವರೆಗೆ |- !colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>ಬ್ರಿಟಿಶರ ಅಧೀನದ ಭಾರತ</center> |-bgcolor=#f2f2ce |ಜಾರ್ಜ್ VI (11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1936 - 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 1952)||ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ||1857 ||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 |- !colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಿಂದ 26 ಜನವರಿ 1950 ರ ವರೆಗೆ</center> |-bgcolor=#f2f2ce |ದಿ ಅರ್ಲ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ - ಬರ್ಮಾ (ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೇಮಕ)||ಗವರ್ನರ್||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 21 ಜೂನ್ 1948 |-bgcolor=#f2f2ce |ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ (ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೇಮಕ)||ಗವರ್ನರ್ ||21 ಜೂನ್ 1948 ರಿಂದ|| 26 ಜನವರಿ 1950 |- |colspan=4 style=”background:#eee;”| <center>'''[[ಭಾರತ|ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]'''</center> |-bgcolor=#F5BD1F | [[ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್|ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ||ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ||26 ಜನವರಿ 1950|| 13 ಮೇ 1962 |-bgcolor=#F5BD1F |[[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ||ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || 14 ಮೇ 1962 - || 13 ಮೇ 1967 |-bgcolor=#F5BD1F |ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ||ಪ್ರಧಾನಿ|| 5 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 27 ಮೇ 1964 |-bgcolor=#F5BD1F |[[ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್]] ||ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿ - ಗೃಹ ಸಚಿವ||15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ||15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1950 (ಮರಣ) |- |[[ಬಲದೇವ್ ಸಿಂಗ್]] || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 || 1952 |- |ಕೈಲಾಶ್ ನಾಥ್ ಕಟ್ಜು || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 1955 || 1957 |- |ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್ || ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ || 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1957 || 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1962 |-bgcolor=98FB98 |ಕೈಲಾಶ್ ನಾಥ್ ಕಟ್ಜು || ಗೃಹ ಸಚಿವ || 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1951 - || 10 ಜನವರಿ 1955 |-bgcolor=98FB98 |[[ಗೋವಿಂದ ವಲ್ಲಭ ಪಂತ್]] || ಗೃಹ ಸಚಿವ || 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1957 || 7 ಮಾರ್ಚ್ 1961 |-bgcolor=98FB98 |[[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] (ನಾಲ್ಕನೇ ನೆಹರೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ) ||ಗೃಹ ಸಚಿವ||4 ಏಪ್ರಿಲ್ 1961 ||29 ಆಗಸ್ಟ್ 1963 |-bgcolor=98FB98 |[[ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ]]- (ನಾಲ್ಕನೇ ನೆಹರೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ)|| ಗೃಹ ಸಚಿವ ||29 August 1963 || 14 November 1966 |} ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]] *[https://kn.wikisource.org/s/1gdw ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನೆಹರೂ, ಜವಾಹರಲಾಲ್] ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *(ಚರ್ಚೆ ಪುಟ ನೋಡಿ) *[https://www.prajavani.net/columns/seemoollanghana/nehru-patel-587943.html ಗಾಂಧೀಜಿ ಚಿತ್ತ ನೆಹರೂ ಅವರತ್ತ ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಕಾರಣ ಏನು?ನೆಹರೂ-ಪಟೇಲ್: ಭಾರತ ರಥದ ಅಶ್ವದ್ವಯರು;ಸುಧೀಂದ್ರ ಬುಧ್ಯ: 16 ನವೆಂಬರ್ 2018,] {{clear}} {{ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು}} {{ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು}} {{Cold War figures}} {{IndiaFreedom}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೮೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೪ ನಿಧನ]] opll33trw9s4crtesoxod34x92o4bx3 0 1239 1371126 1353924 2026-04-01T17:36:00Z কল্কি 98105 converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 1371126 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player | name = ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ | image = Prakash Padukone at the Tata Open championship.JPG | caption = ಟಾಟಾ ಮುಕ್ತ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ | birth_name = ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|06|10}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] | height = {{convert|1.85|m|ftin|abbr=on}} | weight = | event = ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ | highest_ranking = 1<ref>{{cite web |title= Prakash Padukone Profile |url= http://www.iloveindia.com/sports/badminton/players/prakash-padukone.html |publisher= iloveindia |accessdate= 15 August 2013 |archive-date= 29 ಜುಲೈ 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130729191420/http://www.iloveindia.com/sports/badminton/players/prakash-padukone.html |url-status= dead }}</ref> | date_of_highest_ranking = ೧೯೮೦ | current_ranking = | date_of_current_ranking = | country = ಭಾರತ | coach = | handedness = ಬಲ | best_result = | medal_templates = {{MedalSport|Men's [[badminton]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[BWF World Championships|World Championships]]}} {{MedalBronze|[[1983 IBF World Championships|1983 Copenhagen]]|[[1983 IBF World Championships – Men's Singles|Men's singles]]}} {{MedalCompetition|[[Badminton World Cup|World Cup]]}} {{MedalGold|1981 Kuala Lumpur|Men's singles}} {{MedalCompetition | [[World Games]] }} {{MedalBronze | [[1981 World Games|1981 Santa Clara]] | [[Badminton at the 1981 World Games|Men's singles]] }}<ref>{{Cite web |title=Result history of The World Games - IND - India |url=https://www.theworldgames.org/the-world-games/results-history#edition=0&category=0&country=IND |access-date=2026-04-01 |website=www.theworldgames.org |language=en}}</ref> {{MedalCompetition|[[All England Open Badminton Championships|All England Championships]]}} {{MedalGold|[[1980 All England Open Badminton Championships|1980 London]]|Men's singles}} {{MedalCompetition|[[Badminton at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]]}} {{MedalGold|[[1978 Commonwealth Games|1978 Edmonton]]|Men's singles}} {{MedalCompetition|[[Badminton at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze|[[1974 Asian Games|1974 Tehran]]|Men's Team}} {{MedalBronze|[[1986 Asian Games|1986 Seoul]]|Men's Team}} | bwf_id = }} '''ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ''' [[ಭಾರತ]] ಕಂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ಆಟಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.<ref>{{cite web |title=ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ದೂಷಿಸಬೇಡಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ಪದಕ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಲಕ್ಷ್ಯ ಸೇನ್ ಸೋಲಿನ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ ಅಸಮಾಧಾನ |url=https://kannada.news18.com/news/sports/prakash-padukone-slams-shuttlers-after-lakshya-sens-defeat-at-paris-olympics-brm-1803260.html |publisher=News18 Kannada |date=2024-08-06 |access-date=2025-06-14 |language=kn}}</ref> ಇವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದವರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಮಿಂಟನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಆಟಗಾರ ಗೀತ್ ಸೇಠಿ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಒಲಂಪಿಕ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದೇವ್ ಎಸ್. ಕುಮಾರ್ ರವರು ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆಯವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ "ಟಚ್ ಪ್ಲೇ" ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಡ್ ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರರ ಎರಡನೇ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ. [[Image:Prakash.gif|frame|ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ]] ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಪಡುಕೋಣೆ ೧೯೫೫, ಜೂನ್ ೧೦ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ [[ಮೈಸೂರು]] ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಟೂರ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಆ ಬಾರಿ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ ಜೂನಿಯರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದರು. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸೀನಿಯರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಎರಡನ್ನೂ ಗೆದ್ದರು. ೧೯೭೯ ರ ವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಇವರದಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೆದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸು. ನಂತರ ಲಂಡನ್ ನ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಓಪನ್, ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಓಪನ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಶಸ್ಸು ಬಂದದ್ದು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಟೂರ್ನಿಯಾದ ಆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟೂರ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಾಗ. ನಂತರ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಓಪನ್ ಹಾಗು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಬಹಳ ಕಾಲವನ್ನು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಯುರೋಪಿನ ಆಟಗಾರರ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂದ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನ ಖ್ಯಾತ ಆಟಗಾರ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಒಬ್ಬರು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೯೩ ಮತ್ತು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಕಾಶ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ "ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ"ಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಪ್ರಕಾಶ್ ರವರು [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವಥ ಬ್ರಾಹಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಉಜ್ವಲರ ಜೊತೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ ಬ್ಯಾಡ್ ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು. ಮೊದಲ ಪುತ್ರಿ [[ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ]] ಖ್ಯಾತ ನಟಿ ಹಾಗು ರೂಪದರ್ಶಿ. ಇವರ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರಿ ಗೋಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ದೇವ್ ಸುಕುಮಾರ್ ವಿರಚಿತ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ 'ಟಚ್‌ಪ್ಲೇ' ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿತು. ==ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು== {| class="wikitable" width="600px" style="font-size: 95%;" !align="left"|ಶ್ರೇಣಿ !align="left"|ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟ !align="left"|ದಿನಾಂಕ !align="left"|ಸ್ಥಳ |- |- bgcolor="#F0F8FF" |align="left" colspan="4"|'''[[ಐಬಿಎಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]]''' |- |align="center" bgcolor="#b8860b"|3 |align="left"|ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |align="center"|[[1983 IBF World Championships|1983]] |align="left"|ಕೂಪನ್ ಹೇಗನ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ |- |- bgcolor="#F0F8FF" |align="left" colspan="4"|'''[[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]]''' |- |align="center" bgcolor="#ffd700"|1 |align="left"|ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |align="center"|[[1978 Commonwealth Games#Badminton|1978]] |align="left"|ಎಡ್ಮೊಂಟನ್, ಕೆನಡಾ |- |- bgcolor="#F0F8FF" |align="left" colspan="4"|'''[[ಬ್ಯಾಡ್ ಮಿಂಟನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]]''' |- |align="center" bgcolor="#ffd700"|1 |align="left"|ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |align="center"|1981 |align="left"| |- |- bgcolor="#F0F8FF" |align="left" colspan="4"|'''ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿ''' |- |align="center" bgcolor="#ffd700"|1 |align="left"|ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |align="center"|1979 |align="left"|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಪನ್ |- |align="center" bgcolor="#ffd700"|1 |align="left"|ಸಿಂಗಲ್ಸ್ |align="center"|1980 |align="left"|[[ಆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಒಪನ್]] |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು]] 1xa80olili67oi57fvut7tvflj5s2x8 0 1240 1371127 1361467 2026-04-01T17:40:31Z কল্কি 98105 /* ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 1371127 wikitext text/x-wiki {{ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ}} {{Infobox person | name = ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | other names = ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಅಣ್ಣಾವ್ರು | image =Rajkumar 2009 stamp of India (cropped).jpg | image_size = | birth_name = ಸಿಂಗಾನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮುತ್ತುರಾಜು | birth_date = ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೨೯ | birth_place = [[ಗಾಜನೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]],<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/fline/fl2308/stories/20060505002309800.htm |title=The Hindu, FrontLine - Pride of Kannada |access-date=2013-03-12 |archive-date=2012-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110074656/http://www.hindu.com/fline/fl2308/stories/20060505002309800.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="BBCRajkumar">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/859391.stm BBC News South Asia - India's approach to bandit kidnapper]</ref><ref name="oldmaps">[http://homepages.rootsweb.ancestry.com/~poyntz/India/images/Madras&Mysore1.JPG Map of Mysore Kingdom & Madras Presidency - The whole of Talavadi block incl' Hassanur, Gajanur were with the Mysore Presidency]</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006 (ವಯಸ್ಸು - 76) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | monuments = [[ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ|ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]<ref name="htrest">{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/A-Rs-100-million-memorial-to-Rajkumar/Article1-88329.aspx |title=Hindustan Times - A Rs 100 million memorial to Rajkumar |access-date=2013-03-12 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://archive.today/20130125161936/http://www.hindustantimes.com/A-Rs-100-million-memorial-to-Rajkumar/Article1-88329.aspx |url-status=dead }}</ref> | occupation = [[ನಟ]], ಗಾಯಕ | years_active = 1954–2005 | academyawards = | title = ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ, ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ವರನಟ,ಅಣ್ಣಾವ್ರು | movement = [[ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.bangalorenotes.com/raj.pdf |title=Economic and Political Weekly - Rajkumar and Kannada Nationalism |access-date=2013-03-12 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101214321/http://www.bangalorenotes.com/raj.pdf |url-status=dead }}</ref> | spouse = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | children = [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> ಪೂರ್ಣಿಮ<br /> ಲಕ್ಷ್ಮಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.rajkumarmemorial.com/life.htm |title=Rajkumarmemorial.com - Life |access-date=2013-03-12 |archive-date=2015-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321131305/http://rajkumarmemorial.com/life.htm |url-status=dead }}</ref> | website = }} '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''', ಅಣ್ಣಾವ್ರು ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇರುನಟ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನಟನೆ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ವರನಟ, ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಮೊದಲಾದ ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ನಟ.<ref>https://kannada.boldsky.com/insync/life/2014/dr-rajkumar-birthday-special-remembering-annavru-on-his-86t-007370-pg1.html</ref><ref>[http://m.prajavani.net/article/2017_04_24/486571# ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಡೂಡಲ್‌ ಮೂಲಕ ಗೌರವ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ನೂರು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ '''25 ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನಟನೆ'''ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರ ''ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ'' ಚಿತ್ರದ ನಟನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/1|title=100 years of Indian cinema: 25 greatest performances of Indian cinema|work=Forbes|author= Shishir Prasad, N.S. Ramnath, Shohini Mitter|date= 27 Apr 2020|access-date=29 Sep 2020}}</ref>In 2018, Dr. Girija, a researcher from the Janapada (Folklore) Department of Kannada University, Hampi, earned her Ph.D. for an in-depth study titled "Folk Elements in Dr. Rajkumar’s Films Based on Novels".Her work explores how folk culture, traditions, and narratives are interwoven into the cinematic adaptations of novels in which Dr. Rajkumar played key roles. This study is considered a significant academic contribution to the understanding of folk influence in Kannada cinema कुनाल . ==ಜೀವನ== * ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (ಜನನ: ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೪, ೧೯೨೯ - ಮರಣ: ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೨೦೦೬) ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ೧೯೫೪-೨೦೦೫ರವರೆಗೆ ೫ ದಶಕಗಳ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ, ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರದ್ದು. * ಕೇವಲ ನಟರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಸಹ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಬಿರುದು, ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಲಭಿಸಿವೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪಡೆದ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ೨೦೦೦ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ ದಂತಚೋರ ವೀರಪ್ಪನ್‌ನಿಂದ ಅಪಹರಣವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ೧೦೮ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ===ಹಿನ್ನೆಲೆ=== [[Image:Rajkumar.jpg|thumb|ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಿಂಗನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾಜನೂರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೨೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೪ರಂದು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಜನ್ಮ ತಳೆದರು. ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಹೆಸರು ಮುತ್ತುರಾಜು (ಮುತ್ತಣ್ಣ).<BR> ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರಿಗೆ ವರದರಾಜ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಶಾರದಮ್ಮ ಎಂಬ ತಂಗಿಯು ಇದ್ದರು. ೧೯೫೩ ಜೂನ್ ೨೫ರಂದು ಪಾರ್ವತಿಯವರೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೇವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಪಾರ್ವತಿಯವರು ಮುಂದೆ '''ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' ಎಂದೇ ಕನ್ನಡದ ಜನತೆಗೆ ಚಿರ ಪರಿಚಿತರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದರು. ಅವರು ''ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಸಂಸ್ಥೆ''ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ರಾಜ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೫ ಜನ ಮಕ್ಕಳು. ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕ ನಟರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹಾಗು ಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಹಿರಿಯ ಅಳಿಯ ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರ ತಮ್ಮನಾದ ಗೋವಿಂದರಾಜು ಹಾಗು ಕಿರಿಯ ಅಳಿಯ ಚಿತ್ರನಟ ರಾಮ್‌ಕುಮಾರ್. ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು, ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪುತ್ರಿಯಾದ ನಿವೇದಿತಾ, ಅಂಡಮಾನ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರು ಡಾ. ರಾಜ್ ಅವರ ಬೀಗರು. ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಗೀತಾ, ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ಪತ್ನಿ. ===ಅಪಹರಣ=== * ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೦೦ರಂದು, ಕುಖ್ಯಾತ ದಂತಚೋರ, ನರಹಂತಕ ವೀರಪ್ಪನ್‌ನಿಂದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಗಾಜನೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಮನೆಯಿಂದ ಅಪಹರಣವಾದರು. ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅಳಿಯ ಗೋವಿಂದರಾಜು ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಮಾರಡಗಿಯವರೂ ಕೂಡ ಅಪಹರಣಕ್ಕೊಳಗಾದರು. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಪಹರಣದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವೀರಪ್ಪನ್ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳ ಮೂಲಕ, ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತ, ಹಲವಾರು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ನೂರೆಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಪಹೃತರಾಗಿ, ಅರಣ್ಯವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್, ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು. * ಅಪಹರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೋಲಿಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ(ಡಿಜಿಪಿ) ಪಿ. ದಿನಕರ್ ಅವರು ಅಪಹರಣದ ಬಗ್ಗೆ "Veerappan's Prize Catch: Dr.Rajkumar" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಯವರು "ರಾಜ ರಹಸ್ಯ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ನಿಧನ=== [[Image:Bangalore Rajkumar.jpg|thumb|right|200px|ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ "ಅಂತಿಮ ನಮನ, ಅಣ್ಣಾವ್ರೆ"]] * ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಿನೋವು ಹಾಗು ಎದೆನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಡಾ. ರಾಜ್, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೦೬ ಬುಧವಾರದಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧:೪೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ, ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯವಾದಂತಾಯಿತು. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ, ಬಂಧುಮಿತ್ರರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಸ್ತೋಮ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತು. * ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಂದಿನಿ ಲೇಔಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರದ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವು ನಡೆಯಿತು. ಇವೆರಡು ದಿನ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ ಮತ್ತು ೧೩), ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. == ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು == ===ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವ=== * ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸುವ ಮುನ್ನ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಹೆಸರು ಮುತ್ತುರಾಜ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುತ್ತುರಾಜನ ತಂದೆ ''ಸಿಂಗಾನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ''<ref>https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/what-are-the-real-names-of-sandalwood-these-famous-actors-hg-402775.html</ref> ನವರು ೧೯೩೦-೧೯೫೦ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ರೌದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯರವರು '''ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ''' ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಾಲ್ಕನೆ ತರಗತಿಗೆ ನಿಂತಿತ್ತು. * ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಯಿತು. ತಂದೆಯನ್ನು ನೆರಳಿನಂತೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಮುತ್ತು ರಾಜ್‌ಗೆ ಅವರಿಂದಲೇ ತರಬೇತಿಯಾಯಿತು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಅಪಾರ. ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಅವರು ಮೊದಲು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ:"ಇಂತಹ ಸಾಧನೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮಗನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಂದೇ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ನಿಜವಾಯಿತು. * "ನನ್ನ ತಂದೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಹುರಿ ಮೀಸೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತಾ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆಂದರೆ ಎಂತಹವರಿಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ನಡುಕ ಬರುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ತಂದೆಯವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯ ಅಭಿನಯ ಬಲು ಪ್ರಿಯ. "ನಾನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. * ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮುತ್ತುರಾಜುವಿಗೆ "ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ" ಎಂಬ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ ದೊರಕಿತು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ತೊರೆದು ಎಂ.ವಿ.ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡುರವರ '''ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ'''ಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ಗೆ "ಅಂಬರೀಷ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಷನ ತಮ್ಮ ರಮಾಕಾಂತನ ಪಾತ್ರ ದೊರಕಿತು. * ಅನಂತರ "ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯದು ಭೀಮನ ಪಾತ್ರವಾದರೆ ಮಗನದು ಅರ್ಜುನನ ಪಾತ್ರ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಇದು ರಂಗ ತಾಲೀಮು. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರ ನಿಧನ. ಬಂದೆರಗಿದ ಅಘಾತದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಮುತ್ತುರಾಜ್, ಮತ್ತೆ ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ಸೇರಿ "ಭೂ ಕೈಲಾಸ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ಅಲ್ಲದೆ, ''ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಂಡಲಿ'', ಶೇಷಾಚಾರ್ಯರ ''ಶೇಷಕಮಲ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ''ಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಒಂದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ=== * ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟನಾಗಿಯೂ, ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಂಕರ್‌ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಮುತ್ತುರಾಜ್, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. * ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ದಂಪತಿಗಳು ನಂಜನಗೂಡಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೊರಡಲು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ಕೂಡ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಮುತ್ತು ರಾಜ್‌ರವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ನೋಡಿದ್ದರು. ಅಂದು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿಸಿ, ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. * ಸಿಂಹನವರು ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸನಟನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯವದು. ಅಂದು ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ಆಳು ಮುತ್ತರಾಜ್‌ರವರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ "ಇವನನ್ನೇ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಾಗಿ ಏಕೆ ಮಾಡಬಾರದು" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತ್ತು. ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಬಳಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶುಭ ಕೋರಿ ಸಿಂಹ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೇಲಿನ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಟೌನ್‌ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಿಂಹನವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. * ಆ ದಿನ, ಅರ್ಧಗಂಟೆ ನಾಟಕ ನೋಡಿ, ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ರವರ ತನ್ಮಯತೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಸಿಂಹ ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟರು. ಗುಬ್ಬಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಫಿಲಂಸ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈತನೇ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಆ ಚಿತ್ರದ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. * ನಂತರ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ಹಾಗು ನರಸಿಂಹರಾಜು ಇವರುಗಳನ್ನು 'ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್' ಗೆ ಮದರಾಸಿಗೆ ಬರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ರವರಿಂದ ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ಗೆ-'''ರಾಜ‌ಕುಮಾರ್''' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನ ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. * ಚಿತ್ರವು ೧೯೫೪ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ 'ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್' ನೋಡಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ರವರು ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ರವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ " ಈ ಉದ್ದ ಮೂಗಿನ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಹುಬ್ಬು ಇರುವವರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಏನು ಚಿತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹನವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ಇವರೇ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು. === ಬಣ್ಣದ ಬದುಕಿನ ಪಕ್ಷಿನೋಟ === * ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಿಂದ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರ್, ಭಕ್ತ ವಿಜಯ, ಹರಿಭಕ್ತ, ಓಹಿಲೇಶ್ವರ, ಭೂಕೈಲಾಸ, ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ, ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ(ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) ಮುಂತಾದ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೨೦೦ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕನ್ನಡದ ಏಕೈಕ ಕಲಾವಿದರು. * ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ''ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು'', ''ಗಾಳಿಗೋಪುರ'', ''ನಂದಾದೀಪ'', ''ಸಾಕು ಮಗಳು'', ''ನಾಂದಿ'' ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವ ರಾಯ ಮುಂತಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜ್ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡವು. * ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ರಾಜ್ ರವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರಾದ ಡಾ.ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗು ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ ಜೋಷಿಯವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಇದೇ ವರ್ಷ ತೆರೆಕಂಡ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿಕರ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜೇಡರ ಬಲೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯ ಗೂಢಚಾರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಸರಣಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಈ ಸರಣಿ ಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಕಾಶ್' ಎಂಬ ಏಜೆಂಟ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ಏಜೆಂಟ್ ೯೯೯) ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‌ಪಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯, ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ ಹಾಗು ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್. ಇವಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ಯಾಗಿ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ನೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ '''ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ''' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ([[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ (೧೯೬೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]) ಕೂಡ ತಯಾರಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ಹಿಂದಿನ ನೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ತುಣುಕು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ, ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. * ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜ್ ರವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಚಿತ್ರದ ''ಆಡಿಸಿನೋಡು ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು ಉರುಳಿ ಹೋಗದು'' ಹಾಗು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಚಿತ್ರದ ''ಒಲವೆ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ'' ಹಾಡುಗಳು ಜನಮನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈ ದಾಖಲೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯದ ''ರಾಜೀವಪ್ಪ'' ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ನೂರೈವತ್ತನೇ ಚಿತ್ರ, ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ, ಗಂಧದ ಗುಡಿ. ರಾಜ್ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ನಟರಾದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯ ಮನೋಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಇದೇ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆ ಯಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್ ಚಿತ್ರದ ''ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ, ಊರೇ ಹೋರಾಡಲಿ'' ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಮಯೂರ''' ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡದ ಕದಂಬ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಯೂರವರ್ಮನನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ''ನಾನಿರುವುದೆ ನಿಮಗಾಗಿ, ನಾಡಿರುವುದೆ ನಮಗಾಗಿ'' ಗೀತೆಯು ರಾಜ್ ಗಾಯನದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. * ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲವು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. * ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ಶಹನಾಯಿ ವಾದಕರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದ ಶಹನಾಯಿ ವಾದನವನ್ನು ನುಡಿಸಿದವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಹನಾಯಿ ವಾದಕರಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್. ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಜಾನಕಿಯವರು ಹಾಡಿರುವ ''ಕರೆದರೂ ಕೇಳದೆ'' ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವ ಸಂಗೀತ ಸ್ವತಃ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನರೇ ನುಡಿಸಿದ್ದರ. * ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಹಾಲುಜೇನು, ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು, ಹೊಸ ಬೆಳಕು, ಶ್ರಾವಣ ಬಂತು, ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ ಮುಂತಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆ ಕಂಡವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ, ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಫವರೊಂದಿಗೆ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. * ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕೆಲವೇ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಯೋಗಾಸನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ವಿವಿಧ ಯೋಗಾಸನಗಳ ಭಂಗಿಗಳು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೂ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. * ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಕಲೆಯ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಓರೆ ಹಚ್ಚಿದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ಕುರುಬನಾಗಿಯೂ, ಮಹಾಕವಿಯಾದ ಕಾಳಿದಾಸನಾಗಿಯೂ, ದುಷ್ಯಂತ ಮಹಾರಾಜನಾಗಿಯೂ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯದ ಕೊಡುಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಇನ್ನೂರನೇ ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಸರಾಂತ ನಟಿಯರೊಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಸುಧಾರಾಣಿ ಯವರು ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕ ನಟರಾದ ಅಂಬರೀಶ್ ರವರ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಡಾ. ರಾಜ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯ ಚಿತ್ರಗಳತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದರು. * ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾರಾಯಿ ಪಿಡುಗಿನ ವಿರುದ್ಧ, ಆಕಸ್ಮಿಕ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಶಬ್ದವೇಧಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಇಸವಿ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಶಬ್ದವೇದಿ. * ''ಭಕ್ತ ಅಂಬರೀಶ'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವನ್ನು ರಾಜ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಕಡೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ಜೋಗಿ. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಜೋಳಿಗೆಗೆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಸುಮಾರು ೨೦೬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಟರಾಗಿ ನಟಿಸಿರುವ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ರಿಮೇಕ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವೆಂದರೆ "ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ","ಮುರಿಯದ ಮನೆ","ವಾತ್ಸಲ್ಯ", "ಮನಸಾಕ್ಷಿ", "ಬಾಳ ಬಂಧನ","ನನ್ನ ತಮ್ಮ", "ಭಾಗ್ಯವಂತರು", "ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ" ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಮೂಲ ನಟರನ್ನು ಅನುಕರಿಸದೆ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ" ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀ ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಂ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಹೀರೊ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಚಿತ್ರ. * ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಅಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ವಿ.ರಾಜಮ್ಮ, ಪಂಡರೀಬಾಯಿ, ಪ್ರತಿಮಾದೇವಿ, ಹರಿಣಿ, ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ, ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ, ರಾಜಸುಲೋಚನ, ಬಿ.ಸರೋಜದೇವಿ, ಸಂಧ್ಯಾ,ಆದವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ, ಮೈನಾವತಿ, ಲೀಲಾವತಿ, ಜಯಂತಿ, ಭಾರತಿ, ಕಲ್ಪನಾ, ವಂದನಾ, ಚಂದ್ರಕಲಾ, ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ, ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ, ಶೈಲಶ್ರೀ, ರಾಜಶ್ರೀ, ಆರತಿ, ಮಂಜುಳಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ರೇಖಾ, ಜಯಮಾಲಾ, ಜಯಪ್ರದಾ, ಗಾಯತ್ರಿ, ಸರಿತಾ, ಜಯಚಿತ್ರಾ, ಕಾಂಚನಾ, ವಾಣಿಶ್ರೀ, ಜಿ.ವಿ.ಲತಾ, ಮಾಧವಿ, ಗೀತಾ, ಅಂಬಿಕಾ, ರೂಪಾದೇವಿ, ಊರ್ವಶಿ ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್-ಭಾರತಿ, ರಾಜ್-ಲೀಲಾವತಿ, ರಾಜ್-ಜಯಂತಿ, ರಾಜ್-ಕಲ್ಪನಾ ಜೋಡಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜೋಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ===ಅವರ ನಟನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು=== # ಮಯೂರ # ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ # ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ # ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ # ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ # ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ # [[ಬಬ್ರುವಾಹನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಭ್ರುವಾಹನ]] # ವೀರ ಕೇಸರಿ ===ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳು=== ====ಭಕ್ತನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ==== # [[ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ]] # [[ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ]] (ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) # [[ಸರ್ವಜ್ಞಮೂರ್ತಿ]] # [[ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್]] # [[ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ]] # [[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] # ಭೂಕೈಲಾಸ # ಹರಿಭಕ್ತ # ಭಕ್ತ ವಿಜಯ # ಭಕ್ತ ಚೇತ # ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ # ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ ====ದೇವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ==== # ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ # ಶ್ರೀ ರಾಮಾಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ # ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮ # ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ # ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು # ಕೃಷ್ಣ ಗಾರುಡಿ ===ಪತ್ತೇದಾರ/ಗೂಢಚಾರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ=== # ಜೇಡರ ಬಲೆ # ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ # ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ # ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ # ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಲ್ # ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್ # ಭಲೇ ಹುಚ್ಚ # ಚೂರಿಚಿಕ್ಕಣ್ಣ # ಜೇಡರ ಬಲೆ, # ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯, # ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ ಮತ್ತು # ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಜೇಮ್ಸ್‌ಬಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಸರಣಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಕಾಶ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ೯೯೯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಖಳ/ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ=== # [[ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ]] - ಮಹಿಷಾಸುರ # ಕರುಣೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಕಣ್ಣು # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಸತಿ ಶಕ್ತಿ]] - ರಕ್ತಾಕ್ಷ # ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ - ಪ್ರಕಾಶ್ # ದಶಾವತಾರ # ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ - ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪು # ತುಂಬಿದ ಕೊಡ # [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಗಾರುಡಿ]] - ಅರ್ಜುನ # ಶ್ರೀ ಕನ್ನಿಕಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಕಥೆ - ರಾಜಾ ವಿಷ್ಣು ವರ್ಧನ ===ಡಾ. ರಾಜ್ ಅತಿಥಿನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು=== <!-- Source of information about pre- bedara kannappa movies : Vijayakarnataka News Paper --> * [[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ(೧೯೪೨)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] (೧೯೪೨) * ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ (೧೯೫೨) * ನಾಡಿನ ಭಾಗ್ಯ * ಭಾಗ್ಯವಂತ * ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ * ಗಂಧದಗುಡಿ ಭಾಗ ೨ * [[ಜೋಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೋಗಿ]] ==ರಾಜ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ (ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ)== {|class="wikitable sortable " border="1" !# !ವರ್ಷ !ಚಿತ್ರ !ಪಾತ್ರ !ನಾಯಕಿ(ನಾಯಕಿಯರು) |---- |'''೧''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೪]] |'''[[ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]]''' |ಕಣ್ಣಪ್ಪ |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೫]] |[[ಸೋದರಿ]] |ವಿಜಯ |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಭಕ್ತ ವಿಜಯ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಹರಿಭಕ್ತ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಓಹಿಲೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಓಹಿಲೇಶ್ವರ |ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ |---- |೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೭]] |[[ಸತಿ ನಳಾಯಿನಿ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೭]] |[[ರಾಯರ ಸೊಸೆ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಭೂಕೈಲಾಸ]] |ರಾವಣ |[[ಜಮುನಾ]] |---- |೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಗಾರುಡಿ]] |ಅರ್ಜುನ |ರೇವತಿ, ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವೇಶ್ವರ]] |ಕಳಚೂರಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ ಬಿಜ್ಜಳ |ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಧರ್ಮ ವಿಜಯ]] | |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ]] |ದಾನವ ದೊರೆ ಮಹಿಷಾಸುರ |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೧೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಅಬ್ಬಾ ಆ ಹುಡುಗಿ]] | |[[ಮೈನಾವತಿ]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ]] |ಮೈಸೂರು ದೊರೆ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ |[[ಲೀಲಾವತಿ]], ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ರಾಣಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ಆಶಾಸುಂದರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೧೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ದಶಾವತಾರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ]] | ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ/ಕನಕದಾಸ |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೨೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೨೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] |ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದೊರೆ ಮಲ್ಲಸರ್ಜ ದೇಸಾಯಿ |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೨೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು]] |ಅಂಧ ಗಾಯಕ ಗೋಪಿ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕೈವಾರ ಮಹಾತ್ಮೆ]] |ಕೈವಾರ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಭಕ್ತ ಚೇತ]] |ಚೇತ |[[ಪ್ರತಿಮಾದೇವಿ]] |---- |೨೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ನಾಗಾರ್ಜುನ]] | |ಜಿ.ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ, [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೨೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಗಾಳಿಗೋಪುರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಭೂದಾನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], [[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೨೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ದೇವಸುಂದರಿ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೩೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಕರುಣೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಕಣ್ಣು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೩೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್(೧೯೬೨)|ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್]] | ಸಂತ ಕಬೀರ |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೩೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ವಿಧಿವಿಲಾಸ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೩೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ತೇಜಸ್ವಿನಿ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೩೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ವಾಲ್ಮೀಕಿ(೧೯೬೩)|ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] |[[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ರಾಜಸುಲೋಚನಾ]] |---- |೩೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ನಂದಾದೀಪ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೩೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸಾಕು ಮಗಳು]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕನ್ಯಾರತ್ನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಗೌರಿ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಜೀವನ ತರಂಗ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಮಲ್ಲಿ ಮದುವೆ]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೪೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕುಲವಧು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕಲಿತರೂ ಹೆಣ್ಣೇ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ವೀರಕೇಸರಿ]] |ನರಸಿಂಹ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಡದಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸತಿ ಶಕ್ತಿ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ: ರಾಜ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆತನ ತಮ್ಮ ದುಷ್ಟ ರಕ್ತಾಕ್ಷ |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೪೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಚಂದ್ರಕುಮಾರ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೪೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ]] |[[ತುಕಾರಾಮ್]] |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಶ್ರೀರಾಮಾಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ]] |[[ರಾಮ]] |[[ಆದವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ]] |---- |೪೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ]] |[[ಪುರಂದರದಾಸ]] |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |'''೫೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |'''[[ಚಂದವಳ್ಳಿಯ ತೋಟ]]''' | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೫೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ತುಂಬಿದ ಕೊಡ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಮುರಿಯದ ಮನೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ]] |ವೈದ್ಯ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ನಾಂದಿ]] |ಶಾಲಾ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಮೂರ್ತಿ |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೫೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ನಾಗಪೂಜ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಚಂದ್ರಹಾಸ]] |ಚಂದ್ರಹಾಸ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸರ್ವಜ್ಞಮೂರ್ತಿ]] |[[ಸರ್ವಜ್ಞ]] |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೬೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ವಾತ್ಸಲ್ಯ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೬೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]] |[[ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]] |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೬೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಮಹಾಸತಿ ಅನುಸೂಯ]] |ಮಹರ್ಷಿ [[ಅತ್ರಿ]] |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೬೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಇದೇ ಮಹಾ ಸುದಿನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಬೆಟ್ಟದ ಹುಲಿ]] |ಡಕಾಯತ ರಾಜ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೬೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೬೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಪತಿವ್ರತಾ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೬೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ]] |ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೭೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಕಠಾರಿವೀರ]] | |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೭೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಬಾಲನಾಗಮ್ಮ]] | |[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೭೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ತೂಗುದೀಪ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಪ್ರೇಮಮಯಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಕಿಲಾಡಿ ರಂಗ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೭೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮಧುಮಾಲತಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೭೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಎಮ್ಮೆ ತಮ್ಮಣ್ಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಿ.ವಿ.ಲತಾ]] |---- |೭೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮೋಹಿನಿ ಭಸ್ಮಾಸುರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಶ್ರೀ ಕನ್ನಿಕಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಕಥೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೭೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಪಾರ್ವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೮೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಸತಿಸುಕನ್ಯ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೮೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಗಂಗೆ ಗೌರಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೮೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ರಾಜಶೇಖರ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ವಂದನಾ]] |---- |೮೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ರಾಜದುರ್ಗದ ರಹಸ್ಯ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ದೇವರ ಗೆದ್ದ ಮಾನವ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಬೀದಿ ಬಸವಣ್ಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಶೈಲಶ್ರೀ]] |---- |೯೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಚಕ್ರತೀರ್ಥ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ]] |ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಜೇಡರ ಬಲೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಶೈಲಶ್ರೀ]] |---- |೯೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಗಾಂಧಿನಗರ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೯೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮಹಾಸತಿ ಅರುಂಧತಿ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೯೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೯೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಸರ್ವಮಂಗಳ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೯೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಭಾಗ್ಯದೇವತೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]], [[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೯೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಲ್]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |'''೧೦೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |'''[[ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು]]''' | |[[ವಂದನಾ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೦೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ (೧೯೬೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]] | | |---- |೧೦೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ರೌಡಿ ರಂಗಣ್ಣ]] | |[[ಜಯಂತಿ]]. [[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೦೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಧೂಮಕೇತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೧೦೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಅಮ್ಮ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೦೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೦೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯]] | |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೦೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೦೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]] | |[[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೦೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಗಂಡೊಂದು ಹೆಣ್ಣಾರು]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೧೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಪವಾಡ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೧೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಚೂರಿ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಪುನರ್ಜನ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೧೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಭಲೇ ರಾಜ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೧೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮೇಯರ್ ಮುತ್ತಣ್ಣ]] |ಮುತ್ತಣ್ಣ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೧೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯]] | |[[ರೇಖಾ]], ಸುರೇಖಾ |---- |೧೧೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] | ರಾಜ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೨೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಹಸಿರು ತೋರಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೨೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಭೂಪತಿ ರಂಗ]] |ರಂಗಾ |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೧೨೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] |ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ||[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೧೨೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಭಲೇ ಜೋಡಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೨೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ]] |ರಾಜಣ್ಣ |[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೧೨೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ನನ್ನ ತಮ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಬಾಳು ಬೆಳಗಿತು]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಪರೋಪಕಾರಿ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ]] |ಉದ್ಯಮಿ ರವಿವರ್ಮ |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೩೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಬಾಳ ಬಂಧನ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೩೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕುಲಗೌರವ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ]] | |[[ವಾಣಿಶ್ರೀ]] |---- |೧೩೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ತಾಯಿದೇವರು]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೩೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ]] | |[[ಜಮುನಾ]] |---- |೧೩೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ನ್ಯಾಯವೇ ದೇವರು]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೩೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮ]] |[[ಕೃಷ್ಣ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಜನ್ಮರಹಸ್ಯ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಸಿಪಾಯಿರಾಮು]] | ರಾಮು |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೪೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ]] | ರಾಜೀವ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಹೃದಯ ಸಂಗಮ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಕ್ರಾಂತಿವೀರ]] |ದೊರೆ ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೪೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಭಲೇ ಹುಚ್ಚ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೪೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ನಂದಗೋಕುಲ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೪೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಜಗಮೆಚ್ಚಿದ ಮಗ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ತಂಗಿ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೪೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಬಿಡುಗಡೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಪತ್ರಕರ್ತ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಸ್ವಯಂವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಟರಾಜ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |'''೧೫೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |'''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]''' |ರೇಂಜ್ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಕುಮಾರ್ |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೫೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೫೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ ನಾರದ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ |[[ಆರತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಬಂಗಾರದ ಪಂಜರ]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೫೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಎರಡು ಕನಸು]] |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ |[[ಮಂಜುಳಾ]], [[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೫೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್]] |ವೀರಭದ್ರ |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ]] |ಗೋರಾ ಕುಂಬಾರ |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ]] |[[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಪ್ರಶಾಂತ್, |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಆರತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೫೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೫]] |[[ಮಯೂರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಯೂರ]] |ಕದಂಬ ವಂಶದ ದೊರೆ ಮಯೂರ ಶರ್ಮ |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೬೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೫]] |[[ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ]] |ವಿಜಯ್, ಕುಮಾರ್, ನರಹರಿ, ಶ್ರೀಧರ |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]] |ಮನೋಹರ್ |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಬಹದ್ದೂರ್ ಗಂಡು]] |ಬಂಕಾಪುರದ ಪಂಜು |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ರಾಜ ನನ್ನ ರಾಜ]] |ಅರಸುಮಗ ಚಂದ್ರವರ್ಮ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಜು |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ನಾ ನಿನ್ನ ಮರೆಯಲಾರೆ]] |ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆನಂದ್ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೬೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಬಡವರ ಬಂಧು]] |ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಣಿ ರಂಗನಾಥ್ |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಬಬ್ರುವಾಹನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |{{*}}[[ಅರ್ಜುನ]]<br>{{*}}[[ಬಬ್ರುವಾಹನ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಕಾಂಚನಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಭಾಗ್ಯವಂತರು]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೬೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಗಿರಿಕನ್ಯೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]] |ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |೧೭೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಒಲವು ಗೆಲವು]] | |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೭೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ಶಂಕರ್ ಗುರು]] |ತ್ರಿಪಾತ್ರ ಉದ್ಯಮಿ ರಾಜಶೇಖರ್ [[ಪೋಲಿಸ್]] ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ಅಧಿಕಾರಿ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗುರುಮೂರ್ತಿ |[[ಕಾಂಚನಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]], [[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರ್ಯಾಕೆಟ್]] |ಸಿ.ಐ.ಡಿ ಏಜೆಂಟ್ 999 ಪ್ರಕಾಶ್ |[[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]] | |[[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೯]] |[[ಹುಲಿಯ ಹಾಲಿನ ಮೇವು]] |ಕೊಡಗು ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜರ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಚಂಗುಮಣಿ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]], [[ಜಯಚಿತ್ರಾ]] |---- |೧೭೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೯]] |[[ನಾನೊಬ್ಬ ಕಳ್ಳ]] |[[ಪೋಲಿಸ್]] ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಮುತ್ತುರಾಜು ಕಳ್ಳ ರಾಜ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ಕಾಂಚನಾ]] |---- |೧೭೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೦]] |[[ರವಿಚಂದ್ರ]] |{{*}}ರವಿ<br>{{*}}ಚಂದ್ರ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೭೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೦]] |[[ವಸಂತಗೀತ]] |ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಏಜೆಂಟ್ ವಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] |---- |೧೭೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ಹಾವಿನ ಹೆಡೆ]] | |[[ಸುಲಕ್ಷಣಾ]] |---- |೧೭೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ನೀ ನನ್ನ ಗೆಲ್ಲಲಾರೆ]] | |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೮೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ಕೆರಳಿದ ಸಿಂಹ]] |[[ಪೋಲಿಸ್]] ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಶಂಕರ್ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಹೊಸಬೆಳಕು]] |ರವಿ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಹಾಲು ಜೇನು]] |ರಂಗ |[[ಮಾಧವಿ]], [[ರೂಪಾದೇವಿ]] |---- |೧೮೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]] |ವಕೀಲ ಮೋಹನ್ |[[ಸರಿತಾ]], [[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೮೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ]] |[[ಕಾಳಿದಾಸ]] |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |೧೮೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]] |ಅರ್ಚಕ ಮತ್ತು ರೈತ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] |[[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]] |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] |ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಮಗ ರಾಜ |[[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೮೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಸಮಯದ ಗೊಂಬೆ]] |ಅನಿಲ್/ಚಾಲಕ ಗುರುಮೂರ್ತಿ |[[ರೂಪಾದೇವಿ]], [[ಮೇನಕಾ]] |---- |೧೮೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಶ್ರಾವಣ ಬಂತು]] |ಪಾಪ್ ಗಾಯಕ ಕುಮಾರ್/ಪೀಟರ್ ಫ್ರಂ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್/ಆಶುಕವಿ |[[ಊರ್ವಶಿ]] |---- |೧೯೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಯಾರಿವನು]] |ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ |[[ರೂಪಾದೇವಿ]] |---- |೧೯೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ]] |ಗೋಪಿ/[[ಪೋಲಿಸ್]] ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ |[[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೯೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಅದೇ ಕಣ್ಣು]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]], [[ವಿಜಯರಂಜಿನಿ]] |---- |೧೯೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] |ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಯಸಿಂಹ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] |---- |೧೯೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಧ್ರುವತಾರೆ]] |ವಕೀಲ ಸಾಗರ್ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೧೯೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ]] |ಪಾಂಡುರಂಗ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೧೯೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು]] |ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಶಂಕರ್ |[[ಮಾಧವಿ]], [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೧೯೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಗುರಿ]] |ಕಸ್ಟಂಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾಳೀಪ್ರಸಾದ್ |[[ಅರ್ಚನಾ]] |---- |೧೯೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೭]] |[[ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ]] |ಮೀನುಗಾರ ಐತು |[[ಅರ್ಚನಾ]] |---- |೧೯೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೭]] |[[ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ]] |ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಡಾ. ಮೂರ್ತಿ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]], [[ಮಾಧವಿ]] |---- |'''೨೦೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೮]] |'''[[ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ]]''' |ಚಾಲಕ ಮೂರ್ತಿ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೨೦೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೯]] |[[ಪರಶುರಾಮ್]] |[[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ]] ಮೇಜರ್ ಪರಶುರಾಮ್ |[[ವಾಣಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್]], [[ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ (ನಟಿ)|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೨೦೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೨]] |[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]] |ಸಿಂಹಾದ್ರಿ ಜೋಡಿದಾರ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ರಾವ್ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೨೦೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೩]] |[[ಆಕಸ್ಮಿಕ]] |ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ |[[ಮಾಧವಿ]]. [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೨೦೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೪]] |[[ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು]] |ರಾಮಣ್ಣ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೨೦೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೨೦೦೦]] |[[ಶಬ್ದವೇಧಿ]] |ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಸಂದೀಪ್ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |} ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು # ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ೧೯೫೧ # ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಭಾಗ ೨ # [[ಜೋಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೋಗಿ]] ==ಗಾಯಕರಾಗಿ ಡಾ. ರಾಜ್== * ಕೇವಲ ನಟನೆಯಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ರಾಜ್ ಕನ್ನಡ ಗಾನಲೋಕಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್ ಚಿತ್ರದ '''ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ,ಊರೇ ಹೋರಾಡಲಿ''' (ಎಮ್ಮೆ ಹಾಡೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ) ಎಂಬ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದರು. * ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ೧೯೫೬ರಲ್ಲೇ ಓಹಿಲೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಶರಣು ಶಂಭೋ" ಎಂಬು ಗೀತೆಯೊಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಜಾನಕಿಯವರೊಡನೆ "ತುಂಬಿತು ಮನವ ತಂದಿತು ಸುಖವ" ಎಂಬ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಹಾಗೂ ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ]], ದೇವಸುಂದರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ನರಸಿಂಹರಾಜು ರವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯೊಂದನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಬೇರೊಬ್ಬರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಗೀತೆಯಿದು.<!-- ಆಧಾರ: '''ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ''' ಪುಸ್ತಕ --><BR> ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ, ನವಕೋಟಿನಾರಾಯಣ (ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೀರ್ತನೆ ಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. *ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ '''''ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ''''' ಹಾಡಿನ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಭಿ ಚಿತ್ರದ "ವಿಧಿ ಬರಹ ಎಂಥ ಘೋರ" ಹಾಗು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು ಚಿತ್ರದ "ಬಂಧುವೇ ಓ ಬಂಧುವೇ" ಇವರು ಹಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು. * ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಾಜ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ, ಅನುರಾಗ, ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ - ರಾಜ್ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಭಾವಗೀತೆ ಸಂಕಲನಗಳು. * ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ ರವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಿ. ಸುಶೀಲ, ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ, ರತ್ನಮಾಲ ಪ್ರಕಾಶ್, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್'', ಬಿ. ಆರ್. ಛಾಯಾ, ''ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್'', ''ಚಿತ್ರಾ'', ''ಸುಲೋಚನಾ ರವರೊಂದಿಗೂ ಯುಗಳಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * '''ಹುಟ್ಟಿದರೇ ಕನ್ನಡನಾಡ್ನಲ್ ಹುಟ್ಟಬೇಕು, ಮೆಟ್ಟಿದರೇ, ಕನ್ನಡ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಬೇಕು''' ಗೀತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೋದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ 'ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪುರಸ್ಕಾರ', ವನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಮುಂಬಯಿ ಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಾಗ, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' ದ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ, ಮೇಲಿನ ಗೀತೆಯನ್ನು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಸಮೇತ ಕುಣಿದು-ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಸಡಗರ ಇನ್ನೂ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ, ಕನ್ನಡ ರಸಿಕರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. *ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ರಚಿಸಿದ 'ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ' ಹಾಡನ್ನು ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್‌ ಭಾವಗೀತೆಯ ಮೇರು ಕಲಾವಿದ ಡಾ. ಸಿ.ಅಶ್ವತ್ಥ್‌ ರವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯವರ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರೀ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ==ಕನ್ನಡಪರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್== [[Image:Raj_Gokak.jpg|thumb|right|ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್]] * '''ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿ'''ಯು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ, ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕನ್ನಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. * ಇದೇ ಚಳುವಳಿಯು '''ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ''' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು. *ಚಳುವಳಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಉತ್ಸಾಹದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಚಳುವಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಚಳುವಳಿಯ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಲಾಯಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ, ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು. * ಹಲವಾರು ಸಭೆಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು, ಅಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಸಲು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡಲು, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಭಾಷಣಗಳು ಹಾಗು ಚಳುವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದವು. ಗುಂಡೂರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಚಳುವಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು/ಬಿರುದುಗಳು== [[Image:Dr_Raj.jpg|thumb|right|ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === # ಪದ್ಮಭೂಷಣ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) # ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) # ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ (ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ) # ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ 'ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ' ಹಾಡಿನ ಗಾಯನಕ್ಕೆ) # ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ'' - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ('''ಹತ್ತು''' ಬಾರಿ) # ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ'' - ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ ('''ಒಂಭತ್ತು''' ಬಾರಿ) #ಕೆಂಟಕಿ ಕರ್ನಲ್ (ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು) # ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ) # ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ) # ಕಲಾ ಕೌಸ್ತುಭ (ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) === ಪದವಿಗಳು === # ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್(ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) === ಬಿರುದುಗಳು === # ಅಭಿನಯ ಕಲಾಶ್ರೀ # ಅಭಿನಯ ಕೇಸರಿ # ಅಭಿನಯ ಚಕ್ರೇಶ್ವರ # ಅಭಿನಯ ನೃಪತುಂಗ # ಅಭಿನಯ ಬ್ರಹ್ಮ # ಅಭಿನಯ ಭಗೀರಥ # ಅಭಿನಯ ಭಾರ್ಗವ # ಅಭಿನಯ ರತ್ನ # ಅಭಿನಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿ # ಅಭಿನಯ ಶಿರೋಮಣಿ # ಅಭಿನಯ ಸಂಜಾತ # ಅಭಿನಯ ಸವ್ಯಸಾಚಿ # ಅಭಿನಯ ಸಿಂಹ # ಅಭಿನಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ # ಅಮರ ಜೀವಿ # ಅಮರ ಜ್ಯೋತಿ # ಕನ್ನಡ ಕಂಠೀರವ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ಕಿರೀಟ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ಕುಸುಮ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ತಿಲಕ # ಕನ್ನಡ ಕುಲ ರತ್ನ # ಕನ್ನಡ ಕೇಸರಿ # ಕನ್ನಡ ಗಾನ ಕೌಸ್ತುಭ # ಕನ್ನಡ ಜನಕೋಟಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ಥಳಿ # ಕನ್ನಡ ತಾಯಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಗ # ಕನ್ನಡದ ರಕ್ಷಕ # ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ಮಣಿ # ಕನ್ನಡದ ಕಂದ # ಕನ್ನಡದ ಕಲಿ # ಕನ್ನಡದ ಕಳಶ # ಕನ್ನಡದ ಕುಲ ದೇವ # ಕನ್ನಡದ ಚೇತನ # ಕನ್ನಡದ ಜೀವ # ಕನ್ನಡದ ಧ್ರುವತಾರೆ # ಕನ್ನಡದ ನಂದಾ ದೀಪ # ಕನ್ನಡದ ಬಂಧು # ಕನ್ನಡದ ಭೂ ಪಟ # ಕನ್ನಡದ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಕನ್ನಡದ ಮೇಷ್ಟ್ರು # ಕನ್ನಡದ ವಿಧಾತ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಣ್ಮಣಿ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯ ಸಿಂಹಾಸಾನಾಧೀಶ್ವರ # ಕರುನಾಡ ಅಧಿಪತಿ # ಕರುನಾಡ ಕಲಾ ನಿಧಿ # ಕರುನಾಡ ಹುಲಿ # ಕರ್ನಾಟಕ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ # ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ # ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ # ಕಲಾ ಆರಾಧಕ # ಕಲಾ ಕಮಲ ರಾಜಹಂಸ # ಕಲಾ ಕರ್ಮಯೋಗಿ # ಕಲಾ ಕುಸುಮ # ಕಲಾ ಕೌಸ್ತುಭ # ಕಲಾ ಜ್ಯೋತಿ # ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ # ಕಲಾ ತೇಜ # ಕಲಾ ದಾಹಿ # ಕಲಾ ದೀವಿಗೆ # ಕಲಾ ಪುಂಗವ # ಕಲಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ # ಕಲಾ ಪೋಷಕ # ಕಲಾ ಭಕ್ತ # ಕಲಾ ಭೂಷಣ # ಕಲಾ ಯೋಗಿ # ಕಲಾ ವಿನೀತ # ಕಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ # ಕಲಾ ಸಿರಿ ರತ್ನ # ಕಾಯಕ ಯೋಗಿ # ಕಾಯಕ ರತ್ನ # ಕೃಷ್ಣಾನುಗ್ರಹಿ # ಕೆಂಟಕಿ ಕರ್ನಲ್ # ಗಾಜನೂರು ಗಂಡು # ಗಾನ ಕಲಾಶ್ರೀ # ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ # ಗಾನ ಗಂಗೆ # ಗಾನ ಗಂಧರ್ವ # ಗಾನ ಗಾರುಡಿಗ # ಗಾನ ಜ್ಯೋತಿ # ಗಾನ ತರಂಗ # ಗಾನ ಯೋಗಿ # ಗಾನ ರಸಿಕ # ಗಾನ ಲಹರಿ # ಗಾನ ವಾರಿಧಿ # ಗಾನ ವಿಭೂಷಣ # ಗಾನ ಸಿಂಧು # ಗಿರಿ ನಟ # ಗೆಲುವಿನ ಹಮ್ಮೀರ # ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರಟ್ ಪುರಸ್ಕೃತ # ಚಿತ್ರರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ # ಜಗ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಗ # ಜ್ಞಾನದಾಹಿ # ದಾದ ಸಾಹೇಬ್ ಪಾಲ್ಕೇ ಪುರಸ್ಕ್ರುತ # ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ # ದೇವರ ದೇವ ಕಲಾ ದೇವ # ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರಾಜ # ನಗುವಿನ ಸರದಾರ # ನಟ ಭಯಂಕರ # ನಟ ರತ್ನಾಕರ # ನಟ ವೈಭವೇಶ್ವರ # ನಟ ಶೇಖರ # ನಟ ಸಾರ್ವಭೌಮ # ನವರಸ ಮಂಜೂಷ # ನಾಡೋಜ # ನೇತ್ರದಾನದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ರತ್ನ # ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ # ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ # ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಮರಣಿಯ # ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆಯ ಬಂಗಾರ # ಭಕ್ತ ಕಲಾ ರತ್ನ # ಭಾಗ್ಯವಂತ # ಮಧುರ ಕಂಠಶ್ರೀ # ಮಹಾ ತಪಸ್ವಿ # ಮಹಾ ಪುರುಷ # ಮಹಾ ಮಹಿಮ # ಮಹಾ ಯೋಗಿ # ಮೇರು ನಟ # ಯೋಗ ಕಲಾ ರತ್ನ # ರತ್ನ ದೀಪ # ರಸಿಕರ ರಾಜ # ರಾಜಕೀರ್ತಿ ಮೆರೆದ ಗಂಡುಗಲಿ # ಲೋಕ ಪೂಜಿತ # ವರ ನಟ # ವಿನಯ ಶೀಲ # ವಿಶ್ವ ಮಾನವ # ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಿಯ # ವೀರಾಧಿ ವೀರ # ಶತಮಾನದ ಯುಗ ಪುರುಷ # ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಿಮಶಿಖರ # ಸಂಗೀತ ರತ್ನ # ಸಮಾಜ ಭೂಷಣ # ಸರಸ್ವತಿ ಪುತ್ರ # ಸರಳತೆಯ ಸಂತ # ಸರಳತೆಯ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿ # ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಸರದಾರ === ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ === ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಯಶವಂತಪುರ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದವರೆಗೆ ರಾಜಾಜಿನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗೆ '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಗೂಗಲ್‌ ಡೂಡಲ್‌ ಗೌರವ=== ಗೂಗಲ್‌ ಸರ್ಚ್‌‌ನ ಡೂಡಲ್‌ ವಿಭಾಗದವರು ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ರವರ ೮೮ನೇ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ದಿನ ( ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೧೭ ) ರಾಜ್‌ ರವರ ಡೂಡಲ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಡೂಡಲ್‌ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ( google.co.in ) ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಂಡು ಪರ ರಾಜ್ಯದವರಿಗೂ ರಾಜ್‌ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತೆಂಕಣ ಭಾರತದ ನಟರಿಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಈ ರೀತಿಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ಗೂಗಲ್‌ನವರಿಗೂ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. == ಪುಸ್ತಕಗಳು == === ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕೊಡುಗೆ (ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ನಿಬಂಧ) === * ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ '''ಡಿ. ಗುರುಮೂರ್ತಿ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿ''' ಯವರು '''"ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕೊಡುಗೆ"''' ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡಾ. ಮಳಲಿ ವಸಂತಕುಮಾರ್ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಗುರುಮೂರ್ತಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ===ಪ್ರಾಣಪದಕ=== * ಪ್ರಾಣಪದಕ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತ 2013ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಸ್ತಕ. ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿನ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ, ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಳಿಸಿರುವ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ 'ಪ್ರಾಣಪದಕ'. ಸುಮಾರು 120 ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖನಗಳು `ಮಂಗಳ` ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಗೊಂಡಿದ್ದವು. * ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 'ಪ್ರಾಣಪದಕ' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 'ಮಂಗಳ' ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ===ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ === ಕನ್ನಡದ ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಲವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆ ಕುರಿತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕ. * ಈ ಪುಸ್ತಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ `ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಇನ್ಮಿಟಬಲ್ ಆಕ್ಟರ್ ವಿಥ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಯ್ಸ್` ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite book |last=Prahlādarāv |first=A. Nā |url=https://web.archive.org/web/20230111120122/https://openlibrary.org/books/OL22530456M/Dr._Rajkumar_the_inimitable_actor_with_a_golden_voice |title=Dr. Rajkumar, the inimitable actor with a golden voice |date=2008 |publisher=Sapna Book House |isbn=978-81-280-0837-5 |location=Bangalore}}</ref> ಕನ್ನಡದ ನಟರೊಬ್ಬರನ್ನು ಕುರಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಭಾರತದ ಹೊರಗಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಲೇಖಕರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು. * ೨೨೦ ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರಿಂದಲೇ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. * ಇದು ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವೂ ಹೌದು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಕ್ಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ೨೦೦೬ರ ಕುವ್ಯೆತ್ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾವ೯ತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ, ಲಂಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ==ಇತರೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್== *ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೊರ್ಸನಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ ಗಾಯನ ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Rajkumar}} {{IMDb name|0004660}} * ದಟ್ಸ ಕನ್ನಡ.ಕಾಂ - ಡಾ. ರಾಜ್ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409145137/http://thatskannada.oneindia.in/cine/raj/index.html |date=2006-04-09 }} * ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ.ಕಾಂ - ಡಾ. ರಾಜ್ ವಿಶೇಷ ಪರಿಚಯ (ಕೃಪೆ:"ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ" ಪುಸ್ತಕ) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208154435/http://vishvakannada.com/%e0%b2%ae%e0%b2%a8%e0%b3%8b%e0%b2%b0%e0%b2%82%e0%b2%9c%e0%b2%a8%e0%b3%86/%e0%b2%a1%e0%b2%be-%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%9c%e0%b3%8d%e2%80%8c%e0%b2%95%e0%b3%81%e0%b2%ae%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e2%80%8c%e0%b2%b0%e0%b2%b5%e0%b2%b0-%e0%b2%b5%e0%b2%bf%e0%b2%b6%e0%b3%87/ |date=2013-12-08 }} * ಬೇಡರಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ವಿವರಗಳು - ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹರವರ ಪುತ್ರ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಶೇಷಚಂದ್ರ ಲೇಖನ (ಕನ್ನಡಪ್ರಭ) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928114347/http://www.kannadaprabha.com/News.asp?ID=KP*20060412220146 |date=2007-09-28 }} * ಡಾ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಗಾಯನ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104104032/https://www.avidhafoundation.com/2021/10/best-of-dr-rajkumar-kannada-songs-by.html |date=2021-11-04 }} * <nowiki>http://members.tripod.com/~arvintripod/raj.html</nowiki> * <nowiki>http://www.rajkumarmemorial.com</nowiki> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615234057/http://rajkumarmemorial.com/ |date=2013-06-15 }} * <nowiki>http://www.gandhadagudi.com/forum/viewforum.php?f=18</nowiki> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928004401/http://www.gandhadagudi.com/forum/viewforum.php?f=18 |date=2007-09-28 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} ‌‌ {{ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೯ ಜನನ|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೬ ನಿಧನ|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[en:Rajkumar]] byzxm75pbsmbhaaxh089df3tvl7z3z2 0 2409 1371145 1355254 2026-04-02T06:14:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371145 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monarch |name = ಬಾಬರ್ |title = Mughal Emperor of Asia<br />al-ṣultānu 'l-ʿazam wa 'l-ḫāqān al-mukkarram<br />pādshāh-e ghāzī |image = [[ಚಿತ್ರ:Babur.jpg|200px]] |caption = ಬಾಬರ್‌ನ ಚಿತ್ರ |reign = 30 April 1526 (OS) — 26 December 1530 (OS) |coronation = Not formally crowned |othertitles = King of [[Farghana]] (1495-1497), King of [[Samarkand]] (1497), King of [[Kabul]] (1501-1530) |native_lang1 = [[Chagatay language|Chagatay]]/[[Persian language|Persian]] |native_lang1_name1 = بابر |successor = [[ಹುಮಾಯುನ್]] |queen = |consort = |spouse 1 = ʿĀʾisha Ṣultān Begum |spouse 2 = [[Bibi Mubarika Yusufzay|Bībī Mubārika Yuṣufzay]] |spouse 3 = Dildār Begum |spouse 4 = Gulnār Āghācha |spouse 5 = Gulrukh Begum |spouse 6 = Maham Begum. |spouse 7 = Ma'suma Begum |spouse 8 = Nargul Āghācha |spouse 9 = Sayyida Afaq |spouse 10 = Zaynab Sultān Begum |issue = [[Humayun|Humāyūn]], son<br />[[Kamran Mirza|Kāmrān Mirzā]], son<br />Askarī Mirzā, son <br />Hindal Mirzā, son<br />[[Gulbadan Begum]], daughter<br />Fakhru 'n-Nīsā, daughter <br />[[Altun Bishik]], alleged son |royal house = Royal House of Timur |dynasty = [[Timurid dynasty|Timurid]] |father = ʿUmar Sheykh Mirzā, [[Emir|ʿAmīr]] of [[Farghana]] |mother = Qutlaq Nigār Khānum |date of birth = {{OldStyleDate|February 23|1483|February 14}} |place of birth = [[Andijan]], [[Farghana]] |date of death = {{OldStyleDate|January 5|1531|December 26, 1530}} (age ೪೭) |place of death = [[Agra]] |date of burial = ೧೫೩೧ |place of burial = [[Bagh-e Babur|Bāgh-e Bābar]], [[Afghanistan]] |religion =[[Sunni Islam]] }} [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]](ಮಂಗೋಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಜಬೇಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ) ಬಂದ [[ಮುಸ್ಲಿಂ|ಮುಸ್ಲಿಂಜಯಶಾಲಿ]], '''ಜಹೀರ್ ಉದ್ -ದಿನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಬಾಬರ್ ''' ({{OldStyleDate|February 23|1483|February 14}} — {{OldStyleDate|January 5|1531|December 26, 1530}}) ಹಲವಾರು ಸತತ ಸೋಲಿನಿಂದ,ಎದೆಗುಂದದೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು .https://www.britannica.com/biography/Babur ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೂಲಕ ತೈಮೂರುವಂಶದ ನೇರಸ್ಥಾನಾಗಿ, ಗೆನ್ಗೀಸ್ ಖಾನ್ ನ ವಂಶಸ್ಥನಾದದ್ದು, ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9054153 ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231082942/http://www.britannica.com/eb/article-9054153|date=2007-12-31}} [[ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋ ಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಕ]]</ref> ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ವಂಶ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಟಿಮುರಿಡ್ ಮತ್ತು ಚಾಘತಯ್ -ಟರ್ಕಿಕ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು,ತನ್ನ ಹುಟ್ಟು,ವಾತಾವರಣ, ತರಭೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯಿಂದ ಬಂದವುಗಳೆಂದು,ಆದುದರಿಂದ ತನ್ನ ವಂಶದವರಿಂದ ಬಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಬೇಕೆಂದು, ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ವನ್ನು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡ ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]], [[ಕಲೆ]], ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದನು.<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia |last=Lehmann |first=F. |url=http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f3/v3f3a066.html |title=Memoirs of Zehīr-ed-Dīn Muhammed Bābur |encyclopedia=[[Encyclopaedia Iranica]] |accessdate=2008-04-02 |quote=His origin, milieu, training, and culture were steeped in Persian culture and so Babor was largely responsible for the fostering of this culture by his descendants, the Mughals of India, and for the expansion of Persian cultural influence in the Indian subcontinent, with brilliant literary, artistic, and historiographical results. |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204021912/http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f3/v3f3a066.html |url-status=dead }}</ref><ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. ಕ್ಯಾನ್ ಫೀಲ್ಡ್ , ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. (೧೯೯೧). ''ಟರ್ಕೋ -ಪರ್ಶಿಯ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ '', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ.೨೦. " ಮುಘಲ್ -ಪರ್ಷಿಯನ್ ತುರ್ಕರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಮತ್ತು ತೈಮೂರ್ ಮತ್ತು ಗೆನ್ಗೀಸ್ ಅನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ - ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾರತದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು . "</ref> == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == === ಬಾಬರನ ಹೆಸರು === ಜಹೀರ್ ಉದ್ -ದಿನ ಮಹಮ್ಮದ್ ( ಬಿರುದಾಂಕಿತ ''ಅಲ್ -ಸುಲ್ತಾನು 'ಐ -ʿಅಜಮ್ ವ 'ಐ -ಹಕನ್ ಅಲ್ -ಮುಕ್ಕರ್ರಾಮ್ ಬಾದಶಃ -ಈ ಘಜಿ '' ),ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಬಾಬರ್ '' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಟೀಫನ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಡೇಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ''ಬಾಬರ್ '' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಶಬ್ದ ''ಬಾಬ್ರ '', ಅಂದರೆ "ಹುಲಿ " ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು,ಈ ಶಬ್ದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಫಿರ್ದವಸಿಸ್ ಶಹನಾಮ <ref name="Dale2004"/><ref> ಭಾಗಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ , ಸಯಾಮಕ್ ನ ಮಗ ಹೌಶಂಗ್ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ : ترا بود باید همی پیشرو که من رفتنی‌ام تو سالار نو پری و پلنگ انجمن کرد و شیر ز درندگان گرگ و ببر دلیر ಶಾಹ್ ನಮೆಹ್ , ಮಾಸ್ಕೋ ಆವೃತ್ತಿ.</ref> ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾದ ಟರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಚಿಶೋಲ್ಮ್, ಹುಗ್ಹ್ (೧೯೧೦), ದಿ ಎನ್ಸ್ಯಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಕ</ref><ref>ತುಮ್ಬ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್, ''ಹಂದ್ಬುಚ್ ದೇಸ್ ಸಂಸ್ಕ್ರಿತ್, ಮಿತ್ ಟೆಕ್ಷ್ತೆನ್ ಉಂಡ್ ಗ್ಲೋಸ್ಸರ್ '', ಜೆರ್ಮನ್ ಒರಿಜಿನಲ್, ಎಡ್. ಸಿ. ವಿಂಟರ್, ೧೯೫೩, [http://books.google.de/books?id=_kMeAAAAIAAJ&amp;q=babr+sanskrit&amp;dq=babr+sanskrit&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;pgis=1 ಸ್ನಿಪ್ಪೆತ್, ಪುಟ.318]</ref> ಈ ವಾದವನ್ನು 'ರಾಯಲ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟೈನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಟರ್ಕೋ -ಮೊಂಗೊಲ್ ನ ಹೆಸರು ''ತೈಮೂರ್ '' ಸಹ ಈ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗೊಂಡು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ ''ಸಿಮರ '' ("ಕಬ್ಬಿಣ ") ದ ಬದಲಾದ ರೀತಿ ''*ಸಿಮ್ರ್ '' ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಟರ್ಕಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ತೈಮೂರ್ '', ''-ಯು ಅರ್ '' ಬದಲಾಗಿ ''-ಅರ್ '' ಆಗಿದ್ದ್ದು, ಟರ್ಕಿಷ್ ಸ್ವರದ ಹೊಂದಿಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. (ಆದುದರಿಂದ ''ಬಾಬ್ರ '' → ''ಬಾಬರ್ '' ).<ref>''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಅಸಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟೈನ್ ಅಂಡ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ '', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೨. [http://books.google.de/books?id=W_ssAAAAIAAJ&amp;q=babr+babur+tiger&amp;dq=babr+babur+tiger&amp;pgis=1 ಸ್ನಿಪ್ಪೆತ್, ಪುಟ.104].</ref> {| class="toccolours" style="float:right;margin-left:1em;margin-right:2em;font-size:85%;background:#c6dbf7;color:black;width:40em;max-width:50%" cellspacing="5" | style="text-align:left"| " ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಘತಾಯ್ ( [[ಗೆಂಗೀಸ್ ಖಾನ್]] ವಂಶಸ್ಥರು )ಬಹಳ ಒರಟರು ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹೀನರು (''[[ಬಜರಿ]] '' ), ಬದಲಾಗದವರು (''ಬಜಾರ್ಗ್ '' ) ಈಗಿರುವಂತೆ ;ಆದುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಜಹೀರ್ -ಉದ್ -ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರ ಕಷ್ಟವಾಗಿ,ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಬರ್ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ (''[[ಖುತ್ಬ]] '' )ಹಾಗು ರಾಜ ಮರ್ಯಾದೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ 'ಜಹೀರ್ -ಉದ್ -ದೀನ್ ಬಾಬರ್ ಮಹಮ್ಮದ್,' ಎಂದಾಗಿದ್ದು,ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಬರ್ ಪದಿ ಶಾಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು |- | style="text-align:left"|—ಬಾಬರನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, [[ಮಿರ್ಜಾ ಮಹಮ್ಮದ್ ಹೈದರ್.]] <ref name="tarikh">{{cite book |title=Tarikh-i-Rashidi: A History of the Moghuls of Central Asia |others=Elias and Denison Ross (ed. and trans.) |year=1898, reprinted 1972 |isbn=0700700218 }} {{Google books|eikPAAAAYAAJ|Full text}}."</ref> |} ಸತ್ಯವಾದ ವಿಚಾರಗಳ,ಈ ವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಡಬ್ಲ್ಯು .ಎಂ. ಥ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟನ್ ವಾದದಲ್ಲಿ ''ಬಾಬ್ರ '' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದುದಲ್ಲವೆಂದು,ಬದಲಾಗಿ ಇಂಡೋ -ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಬ್ದ ''ಬೀವರ್ '' ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು, ''ಬಾಹ್ -ಬೋರ್ '' <ref name="baburnama"/> ಶಬ್ದ ರಚನೆ ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಇದ್ದು , ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬೀವರ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಪದಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. (бобр - ''ಬಾಬ್ರ '' ). === ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಆಧಾರಗಳು/ಮೂಲಗಳು === ಬಾಬರ್ ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೂಲ ಅವನ ಜೀವನಾಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಬರ್ ನಿಂದಲೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ನೆನೆಪುಗಳು ''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸತ್ಯವಾದ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತನ್ನ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ಚಘತಾಯ್ ಟರ್ಕಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಟ್ಯವು ಪೂರ್ಣ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ರಚನೆ, ವ್ಯಾಕರಣ,ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Dale2004">{{cite book |first=Stephen Frederic |last=Dale |title=The garden of the eight paradises: Bābur and the culture of Empire in Central Asia, Afghanistan and India (1483-1530) |publisher=Brill |year=2004 |pages=15,150 |isbn=9004137076 }}</ref> ಬಾಬರ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ವಾತಾವರಣದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ನಿದರ್ಶನ ಇದಾಗಿದೆ.<ref name="baburnama">{{cite book | title=The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor |publisher=Modern Library |isbn=0-375-76137-3 |year=2002 |author=Babur, Emperor of Hindustan |others=translated, edited and annotated by W.M. Thackston}}</ref> {| class="toccolours" style="float:right;margin-left:1em;margin-right:2em;font-size:85%;background:#c6dbf7;color:black;width:40em;max-width:35%" cellspacing="5" | style="text-align:left"| " ಕೇವಲ ದೂರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಬರೆದಿಲ್ಲ: ಕೇವಲ ಸತ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ: ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರೆದಿಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ ಏನಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದು,ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಘಟನೆಯ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮತ್ತು ಸಹೋದರನ ಒಳ್ಳೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ,ಪ್ರತೀ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದೆ. ' ಓದುಗ' ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು;'ಕೇಳುಗ' ನನ್ನನ್ನು ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಾರದು." |- | style="text-align:left"|—''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' <ref>ವ್ಹೀಲರ್ ಎಂ. ಥಕ್ಕ್ಸ್ತೋನ್, ''ದಿ ಬಾಬರ್ ನಾಮ : ಬಾಬರನ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ, ರಾಜ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿ '', 2002,xxvii-xxix, ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಲೈಬ್ರರಿ</ref> |} ==== ಮೂಲಗ್ರಂಥದ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಂತರಗಳು ==== ಈ ವೃತ್ತಾಂತವು ಮೂಲಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಈಗಿನದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು. ವೃತ್ತಾಂತದಲ್ಲಿನ ಬಿಡುವು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ೧೫೦೮ ರಿಂದ ೧೫೧೯ ರ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ೧೫೨೦ ರಿಂದ ೧೫೨೫ ರ ನಡುವೆ, ಬಿರುಗಾಳಿ /ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದಂತೆ ಇತ್ತು. ಬಾಬರನು ತಾನು ಸಾಯುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮುಂಚೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಿದ್ದಲು ೧೫೨೮-೨೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಬಾಬರನ ಮಗ ಮತ್ತು ಅವನ ನಂತರದ ರಾಜ ಹುಮಾಯೂನ್ ನಿಗೆ , ಚಘತಯ್ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಓದಿ ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಬಾಬರನು ತಾಳೆ ಹಾಕಿ ನೋಡಿ,ಭಾಷೆ,ಹಾಗು ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಾಗು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗು ಹುಮಾಯೂನನು ೧೫೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಬಾಬರನ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಅಕ್ಬರ್|ಅಕ್ಬರ್‌ತನ್ನ]] ೧೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ(ಸಿಂಹಾಸನವೇರಿದನು) ಬಂದನು.,ಈ ಯುವ ರಾಜನನ್ನು,ರಾಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ; ಬೈರಾಮ್ ಖಾನ ನು ಜಾಗೃತಿ ಗೊಳಿಸಿದನು. ಬೈರಾಮ್ ಖಾನನು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ದೇಶದ]] ರಾಜನೀತಿ ನಿಪುಣ,ಅವರ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ತಾತ ಬಾಬರ್ ನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬೈರಾಮ್ ಖಾನ್,ತಾನೇ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಚಘತಯ್ ಅಲ್ಲಿ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದನು. ಅವನ ಮಗ, ಅಬ್ದುಲ್ -ರಹೀಂ ನು , ಚಘತಯ್, ಉರ್ದು, ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ರಚಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಬಾಬರ್ ನ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' ಎಂದು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದನು. ೧೬೨೮ ಮತ್ತು ೧೬೩೮ ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಾ ಜಹಂಗೀರ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,ಚಘತಯ್ ಮೂಲವನ್ನು,ಕಡೇಯದಾಗಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಯಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಹಿನ್ನೆಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Babur's ancestors.PNG|thumb|right| ಬಾಬರನ ವಂಶವೃಕ್ಷ]] ಇಂದಿನ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಫೆರ್ಗನ ಕಣಿವೆಯ ,ಅಂದಿಜಾನ್‌ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಬಾಬರನು ಜನಿಸಿದನು.{{OldStyleDate|February 23|1483|February 14}}<ref>{{cite web |url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/Babar.html |publisher=University of California Los Angeles |accessdate=2008-04-02 |work=Manas |title=Babar }}</ref> ಫೆರ್ಗನ ಕಣಿವೆಯ ರಾಜ ʿಓಮರ್ ಶೇಖ್ ಮಿರ್ಜಾ,<ref>{{cite web |quote=On the occasion of the birth of Babar Padishah (the son of Omar Shaikh) |url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/rash1.html |title=Mirza Muhammad Haidar |publisher=Walter Chapin Center for the Humanities at the University of Washington |work=Silk Road Seattle |accessdate=2006-11-07 }}</ref> ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಬಾಬರನಾಗಿದ್ದು, ಹೆಂಡತಿ,ಕುತ್ಲುಕ್ ನೇಗರ್ ಖಾನುಂ, ಮೊಘುಲಿಸ್ಥಾನದ ರಾಜ, ಯೋನುಸ್ ಖಾನ್‌ನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಬಾಬರ್ ನು ಬರ್ಲಾಸ್‌ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಮೊಂಗೊಲ್ ನವನಾದರೂ,ಇವನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಟರ್ಕಿಕ್ <ref>[http://search.eb.com/eb/article-524 ಬಾಬರ್ ] ಅಟ್ [[ಎನ್ಸ್ಯಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಕ]]</ref> ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದು,<ref name="Iranica"/><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=The Columbia Encyclopedia |title=Timurids |url=http://www.bartleby.com/65/ti/Timurids.html |edition=6th Ed. |publisher=[[Columbia University]] |location=New York |accessdate=2006-11-08 |archive-date=2006-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061205073939/http://bartleby.com/65/ti/Timurids.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಟರ್ಕೋ -ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ನೋಡಿ, [[ಟರ್ಕೋ -ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಶಿಯನ್ನರ ಸಮಾಜ]].</ref>, [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂಗೆ]] ಮತಾಂತರಗೊಂಡು, ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಹೋರಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ಚಘತೈ ಭಾಷೆಯು ಇವನ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ( ಬಾಬರ್ ಗೆ ''ತುರ್ಕಿ '', "ತುರ್ಕಿಕ್ " ಎಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು.) ಜೊತೆಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದನು. ತೈಮುರಿದ್ ಎಲೈಟ್ <ref>[http://www.britannica.com/eb/article-32175 ಇರಾನ್ : ದಿ ತೈಮುರಿದ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್ ಮೆನ್ ] ಅಟ್ [[ಎನ್ಸ್ಯಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಕ]].</ref>''ಭಾಷಾ ನೀತಿಯಂತೆ ''. ಆದುದರಿಂದ ಬಾಬರನು , ಮೊಂಗೊಲ್ ನವನಾದರೂ, (ಅಥವಾ ''ಮೊಘಲ್ '' ಪರ್ಷಿಯನ್ ದಲ್ಲಿ ),ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತುರ್ಕಿಕ್ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಯನ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದು,ಅವನ ಸೇನೆಯು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅವರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು (''ತಜಿಕ್ ಗಳು '' ಅಥವಾ ''ಸರ್ಟ್ಸ್ ಗಳು '', ಬಾಬರ್ ನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ),<ref name="baburnama"/> ಪಷ್ಟುನ್ಸ್,ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಜೊತೆಗೆ ಬರ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾ <ref>{{cite book |title=Central Asia in Historical Perspective |last=Manz |first=Beatrice Forbes |chapter=The Symbiosis of Turk and Tajik |publisher=Boulder, Colorado & Oxford |year=1994 |page=58 |accessdate=2006-11-10 |isbn=0-8133-3638-4}}</ref> ದಿಂದ ಚಘತಾಯಿಡ್ ತುರ್ಕೋ -ಮೊಂಗೋಲರು ಇದ್ದರು. ಬಾಬರ್ ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಜಿಲಬಾಶ್ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಸೇರಿದ್ದು,ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇನಾನಿ ಶಿಯಾಸ್ ''ಸುಫಿಸ್ '' ,ಸಫಾವಿದ್ ಪರ್ಶಿಯದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದು,ತದನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದನು. ಬಾಬರ್ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು,ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಧೃಡವಾಗಿದ್ದನು. ತನ್ನ ದೈಹಿಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಾ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ, ಬಾಬರ್ ಮುಖ್ಯ[[ನದಿ]] ಗಳನ್ನು ಈಜಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ <ref>{{cite book |last=Elliot |first=Henry Miers |others=John Dowson (ed.) |title=The History of India, as Told by Its Own Historians |chapter=The Muhammadan Period |chapterurl=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=80201014&ct=56 |accessdate=2008-04-02 |date=1867–1877 |publisher=Trubner |location=London |quote=...and on the same journey, he swam twice across the Ganges, as he said he had done with every other river he had met with. |archive-date=2008-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622122152/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201014&ct=56 |url-status=dead }}</ref> [[ಗಂಗಾನದಿ|ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು]] ಎರಡು ಬಾರಿ ಈಜಿದ್ದನು. ಅವನ ಭಾವ ತೀವ್ರತೆಯೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮೊದಲನೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಯಿಶ -ಸುಲ್ತಾನ್ - ಬೇಗಂ ಜೊತೆ,"ತುಂಬಾ ನಾಚಿಕೆ" ಸ್ವಭಾವದವನಾಗಿದ್ದ.ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,ಅವಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ.<ref>{{cite book |url=http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D03501050%26ct%3D0 |title=Memoirs of Zehīr-ed-Dīn Muhammed Bābur Emperor of Hindustan, Written by himself, in the Chaghatāi Tūrki |others=Translated by John Leyden and William Erskine, Annotated and Revised by Lucas King |publisher=Oxford University Press |year=1921 |chapter=The Memoirs of Babur, Volume 1, chpt. 71 |chapterurl=http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D03501051%26ct%3D70%26rqs%3D187%26rqs%3D196 |quote=Āisha Sultan Begum, the daughter of Sultan Ahmed Mirza, to whom I had been betrothed in the lifetime of my father and uncle, having arrived in [[Khojand]], I now married her, in the month of Shābān. In the first period of my being a married man, though I had no small affection for her, yet, from modesty and bashfulness, I went to her only once in ten, fifteen, or twenty days. My affection afterwards declined, and my shyness increased; in so much, that my mother the Khanum, used to fall upon me and scold me with great fury, sending me off like a criminal to visit her once in a month or forty days. |access-date=2010-06-04 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205161213/http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D03501050%26ct%3D0 |url-status=dead }}</ref> ಬಾಬರ್ ಕಟ್ಟಾ [[ಸುನ್ನಿ|ಸುನ್ನಿಸಂಪ್ರದಾಯದ]] ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಗಿದ್ದು,ನೈಮಿತ್ತಿಕವಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿಷಯಾಂತರ ಹೇಸಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ . ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದು,ಬಾಬರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ನಂತರದ ರಾಜರು ಇಸ್ಲಾಂ ಅನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರ ಒಂದು ಕವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, " '' "ನಾನು ಕುಡುಕ ಅಧಿಕಾರಿ, '' ''ನಾನು ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿದ್ದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ." ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. '' ಬಾಬರ್ ನ ಸಂಬಂಧಿ,ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪರಲ್ಲೊಬ್ಬ ''"ದುರ್ಗುಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಭಿಚಾರಿ ಗುಣಗಳಿಗೆ, '' ''ಬಹಳವಾಗಿ ದಾಸನಾಗಿದ್ದ. '' ''ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಗಡ್ದವಿಲ್ಲದವರು, ಶಾಂತ ಯುವಕರನ್ನು,ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದನು. '' ''ಇವನ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಮಾರ್ಗ /ನೀತಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೆ ಹರಡಿತು.ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕೆಲಸ ಎಂಬಂತೆ ಮಾಡಿದನು." '' [[ಚಿತ್ರ:Baburnama.jpg|thumb|right| ಬಾಬರ್ ನಾಮದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ .]] ತಾನು ಸಾಯುವ ಎರಡು ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು..ಆದರೆ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಿಡಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಅವನು ಬರೆದ :<ref>ಪೋಪ್ , ಹಗ್ಹ್ (೨೦೦೫). ''ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಂಕ್ವೆರರ್ಸ್ '', ಓವರ್ ಲುಕ್ ಡಕ್ವರ್ತ್ , ಪುಟದಿಂದ ಪುಟಕ್ಕೆ.೨೩೪-೨೩೫.</ref> {{bquote|Everyone regrets drinking and swears an oath [of abstinence]; I swore the oath and regret that.}} === ಸೈನಿಕ ಜೀವನ /ಸೈನಿಕ ಆಡಳಿತ === ೧೪೯೫ ರಲ್ಲಿ,೧೨ ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.ತನ್ನ ತಂದೆಯ ನಂತರ ಫಾರ್ಘನ ದೇಶದ ರಾಜನಾದನು.ಅದು ಈಗಿನ [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]].<ref>{{cite book|title=Other Routes: 1500 Years of African and Asian Travel Writing |pages=162 |last=Khair |first=Tabish |isbn=ISBN 1-904955-11-8 |publisher=Signal Books |year=2006 |date=2006-01-06 |accessdate=2006-11-07}}</ref> ಬಾಬರನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ,ಬಾಬರನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡದೇ ಇತ್ತು.<ref>{{cite book|title=Domesticity and Power in the Early Mughal World |last=Lal |first=Ruby |isbn=0-521-85022-3 |year=2005 |date=2005-09-25 |accessdate=2006-11-08 |pages=69 |quote=It was over these possessions, provinces controlled by uncles, or cousins of varying degrees, that Babur fought with close and distant relatives for much of his life.}}</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಹುಕಾಲವನ್ನು,ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ನಾಗಿ, ಕಾಲ ಕಳೆಯಬೇಕಾಯಿತು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ರೈತರುಆಶ್ರಯದಾತರಾದರು. ೧೪೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಬರ್ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ನ ಉಜ್ಬೆಕ್ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು.೭ ತಿಂಗಳ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಗೆದ್ದನು.<ref name="Afghanistan">{{cite book |title= Afghanistan: A Short History of Its People and Politics |last=Ewans |first=Martin |isbn=0-06-050508-7 |publisher=HarperCollins |month=September | year=2002 |pages=26–7}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಬಂಡಾಯಗಾರರು,ವಾಪಸ್ಸು ಬರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೫೦&nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳ (೨೦೦&nbsp;ಮೈಲಿಗಳು )ದೂರದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಘನ <ref name="Afghanistan"/> ದಲ್ಲಿ ದರೋಡೆಯಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಪುನರ್ಪಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ , ಬಾಬರ್ ನ ಸೇನೆ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಾಥವಾಗಿ, ಸಮರ್ಕಂಡ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಫೆರ್ಗನದಲ್ಲಿಯೂ ಇರದಂತೆ ಆಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Muhammad Shaybani.jpg|thumb|120px|right| 1501 ರಲ್ಲಿ, ಸಮರ್ಕಂಡ್ ನಲ್ಲಿ,ಬಾಬರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾಯ್ಬನಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರ]] ೧೫೦೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ,ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ,ತದನಂತರದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಶತ್ರು,ಮಹಮ್ಮದ್ ಶಯಬಾನಿ ಉಜ್ಬೇಕ್ಸ್‌ನ,ಖಾನ್ ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪರಾಜಿತಗೊಂಡನು.<ref name="Afghanistan"/><ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/babur/babur1.html |quote=After being driven out of Samarkand in 1501 by the Uzbek Shaibanids... |title=The Memoirs of Babur |accessdate=2006-11-08 |publisher=Walter Chapin Center for the Humanities at the University of Washington |work=Silk Road Seattle}}</ref> ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಫೆರ್ಗನದಿಂದ ತನ್ನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹಿಂಬಾಲಕರೊಡನೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ,೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಬರನು ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಿರತನಾದನು.ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಕ್ಷಾನ್ ನ ಟಜಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೫೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಕುಶ್‌ಹಿಮದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ದಾಟಿ ಆರ್ ಗುಂಡೀಸ್‌ನ [[ಕಾಬುಲ್]] <ref name="Afghanistan"/> ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡನು. [[ಕಂದಹಾರ್|ಕಂದಹಾರ್‌ಗೆ]] ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಒಂದು ನಡೆಯಿಂದ,ಸಂಪದ್ಭರಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಂತಾಗಿ,ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು,''ಬಾದ್ ಶಾ '' ಎನ್ನುವ ಬಿರುದನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಬರ್ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿ ಟೈಮುರಿಡ್ ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳ ಹುಸೇನ್ ಬೈಖಾರ ಜೊತೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಉಸುರ್ಪೆರ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಶಾಯ್ಬಾನಿಯ <ref name="perspect">{{cite book |title=Perspectives on Persian Painting: Illustrations to Amir Khusrau's Khamsah |last=Brend |first=Barbara |year=2002 |date=2002-12-20 |isbn=0-7007-1467-7 |publisher=Routledge (UK) |pages=188 |accessdate=2006-11-08}}</ref> ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತನು. ಆದರೆ, ಹುಸೇನ್ ಬೈಖಾರನ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ ೧೫೦೬ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ತಡವಾಯಿತು.. ಬದಲಾಗಿ ಬಾಬರನು ಹೆರಾತ್ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ,ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದು,ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="perspect"/> ಆದಾಗ್ಯೂ,ಹೆರಾತ್ ನ ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಸಮೃದ್ಧಿ,ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, "ಕಲಿತವರು ಮತ್ತು ಅರಿತ ಮಂದಿ/ಜನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ."<ref>{{cite book |title=The Sewing Circles of Herat: A Personal Voyage Through Afghanistan |last=Lamb |first=Christina |pages=153 |isbn=0-06-050527-3 |publisher=HarperCollins |month=February | year=2004 |accessdate=2006-11-08}}</ref> ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.ಉಜ್ಬೆಕ್ ಕವಿ ಮೀರ್ ಅಲಿ ಶಿರ್ ನವಾಯಿ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ, ಚಗತೈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಅವನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನವಾಯಿಸ್ ನ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯಿಂದಾಗಿ,ಅದರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು,<ref>{{cite book |title=Mehmed the Conqueror and His Time |last=Hickmann |first=William C. |year=1992 |date=1992-10-19 |isbn=0-691-01078-1 |pages=473 |quote=Eastern Turk Mir Ali Shir Neva'i (1441-1501), founder of the Chagatai literary language}}</ref> ಬಾಬರ್, ''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' ದ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸಿರಬಹುದು. ಅವನ ಮನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗುಣಗಳ ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹೆರಾತ್‌ನಿಂದ [[ಕಾಬುಲ್]] ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ,ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,ಅವನ ಸೈನ್ಯದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ, ಕಾಬುಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ದಬ್ಬಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಕೆಲವರಿಂದ ಮತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಾಬರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಗರಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗಿ, ಕಾಬುಲನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು,ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಸ್ವಾಮಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮಹಮ್ಮದ್ ಶಾಯ್ಬನಿಯನ್ನು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ - Iಸೋಲಿಸಿ ಸಾಯಿಸಿದನು. ಸಫಾವಿದ್ ಪರ್ಷಿಯಾದರಾಜ ೧೫೧೦,<ref>{{cite book |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |last=Doniger |first=Wendy |isbn=0-87779-044-2 |month=September | year=1999 |pages=539 |publisher=Merriam-Webster |accessdate=2006-11-10}}</ref> ರಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ವಂಶಜರ ಟೈಮುರಿಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಬರ್ ಮತ್ತು ಶಾ -ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ - I ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಏಷಿಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಬಾಬರ್ ಸಫಾವಿದ್ಸ್ ಗೆ ತನ್ನ ಮತ್ತು ತನ್ನ (ಅನುಯಾಯಿಗಳ) ತನ್ನವರ /ಸುಜೆರೈನ್ ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಮಾಡಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು.<ref>{{cite book |title=The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege in Vienna |last=Sicker |first=Martin |isbn=0-275-96892-8 |month=August | year=2000 |pages=189 |accessdate=2006-11-10 |quote=Ismail was quite prepared to lend his support to the displaced Timurid prince, Zahir ad-Din Babur, who offered to accept Safavid suzerainty in return for help in regaining control of Transoxiana.}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ,' ಶಾ - ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ' ಬಾಬರ್ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ,ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿಧನರಾದ ಶಾಯ್ಬನಿಯ <ref>{{cite book |title=History of the Rise of the Mahomedan Power in India Till the Year A. D. 1612 |last=Briggs |first=John |year=1829 |accessdate=2006-11-10 |quote=Shah Ismael at this time sent Khanzada Begum (Babur's sister) to him. This princess had been made prisoner at the capture of Samarkand by Sheebany Khan, who afterwards married her.}}</ref> ಬಲವಂತದ ಮದುವೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದವರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಬಾಬರನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂಗಿ 'ಖಾನ್ ಜಡಾ'ಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ನು, ಬಾಬರ್ ನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು,ಅದ್ದೂರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು,ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಾಬರ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ಶಿಯಾ [[ಮುಸ್ಲಿಂ|ಮುಸ್ಲಿಂಮರ]] {{Citation needed|date=February 2007}} ದಿರಿಸು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಂ ನ ಪಾಲಕನಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಶಾ, ಇಮಾಂ ಮುಸ ಅಲ್ -ಕಜಿಂ ನ ವಂಶದವನಾದನು. ಇವನು ಏಳನೆಯ ಶಿಯಾ ಇಮಾಂ. ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.ಮಸೀದಿಯ ಖುತ್ಬವನ್ನು ಸಹ ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬಾಬರ್ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ 'ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಾ' ಗೆ, ಕಾಬುಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ,ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಖುತ್ಬ ಬಾಬರ್ ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. ಉಜ್ಬೇಗ್ಸ್ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಬಾಬರ್ ಟೈಮುರಿಡ್ನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ,ಬಾಬರನು ಬುಖರದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದು,ಆತನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ವಿಮೋಚಕರಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡರು. ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಾಗು ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತರು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಬಾಬರ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಗೈರು ಹಾಜರಿಯ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫೧೧ ರಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಗೆ ಗೆಲುವಿನ ಪುನರ್ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಬಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ವಿಮೋಚಕನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ಖಾಲಿಯಾದವು. ಶಿಯಾದಂತೆ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟ ಬಾಬರ್,ಸುನ್ನಿಸ್ ಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಧೃಡವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಅವನ ಗೆಲುವನ್ನು ಅಭಿನಂಧಿಸಲು ಸೇರಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಉಗ್ರಾಣದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಡೆದು,'ಶಿ' ಇಸಂ ಆನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದು ಒಂದು ಆಟವೇ ಆಗಿತ್ತು, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೆಂದು ಬಾಬರ್ ತಿಳಿದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಹೈದರ್ ಬರೆದ ಹಾಗೆ, ಉಜ್ಬೇಕ್ಕ್ರಿಗೆ ಬಾಬರ್ ಇನ್ನೂ ಹೆದರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಶಿಯಾದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಾ ಜೊತೆಗೆ,ಬಾಬರ್ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಬಿಡಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಫಲವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಗರವನ್ನು ೮ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಉಜ್ಬೇಗ್ಸ್ ರು ಪುನರಾಕ್ರಮಿಸಿದರು. === ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಕ್ರಮಣ === {{Citations missing|date=August 2008}} ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿ ಬರೆದಾಗ, ಬಾಬರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಆದ ಸೋಲು,'ಅಲ್ಲಾ'ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ತೋರಿದ ಮಹಾನ್ ಕಾಣಿಕೆಯಂತೆ. ಫೆರ್ಗನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬಾಬರ್ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಾಬರನಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಉಜ್ಬೇಕ್ಸ್ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಇತ್ತು.ಬಾಬರನ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳತ್ತ ಹರಿಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನ ಗಮನ ಹೋಯಿತು. ಲೋದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತವಾದ ರಾಜ ಬಾಬರನೇ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುವಂತಾಯಿತು. ತೈಮೂರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ,ಯುಕ್ತವಾದ 'ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ' ತಾನೇ ಎಂದು ಬಾಬರನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಪಂಜಾಬಿನ ಸಾಮಂತರ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಖಿಜ್ರ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು, ತೈಮೂರ್ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಥವಾ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿ, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನ ನಾಗಿ, ಲೋದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆದರೂ ಲೋದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿ, ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿದ್ದು, [[ಘಿಲ್ ಜೈ]] ಆಫ್ಘನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಬಾಬರ್ ಅದನ್ನು ಟೈಮುರಿದ್ಸ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಮಾಡುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ, ತನ್ನ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಬಲಗೊಳಿಸಿ, [[ಪಂಜಾಬ್]] ನ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು ; "ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಗೊಶವ್ಕ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಯಾವ ದೇಶಗಳು ಟರ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು." ಇಲ್ಲಿ 'ದೇಶಗಳು' ಎಂದರೆ 'ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ' 'ಭೂಮಿ'ಯಾಗಿದೆ. ಬಾಬರನ ಈ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆತುರ ತೋರದೆ,ಬಾಬರನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಕಂದಾಹಾರನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿ - ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕಾಬುಲ್ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ,ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ ಗುಂಡೀಸರಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಕಂದಾಹಾರದ ಸ್ವಾಧೀನವಾಗಿ,೩ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕಂದಾಹಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ( ಬಹಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಗುಣಗಳ ಬೆಂಬಲದ ನೆರವಿನಿಂದ )ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು,ಹಾಗು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಲ್ಲೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಯ ಸರಣಿ ಅನಿಯಮಿತ ಕದನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿ,ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಆಯಿತು. ಪಂಜಾಬ್ ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಮೇಲೆ , ಬಾಬರ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ , ''ಲಂಗರ್ ಖಾನ್ ನಯಾಜಿ '' ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ,ತನ್ನ ಯುಧ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಜನ್ಜುಅ ರಜಪೂತರಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಿಳಿಸಿದ.ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವು ದೆಹಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ, ''ಮಲಿಕ್ ಹಸತ್ (ಅಸದ್ )'' ಮತ್ತು ''ರಾಜ ಸಂಘರ್ ಖಾನ್ '' ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ 'ಜನ್ಜುಅ' ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು, ಆ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರೆಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಹಾಯವೂ ದೇಶಭಕ್ತ ಅಮೀರ್ ತೈಮೂರ್ ಕಡೆಗೆ 'ಹಿಂದ್' ವಶಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ಬಾಬರ್ ತಿಳಿಸಿದನು. ಬಾಬರ್ ಅವರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ,ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ೧೫೨೧ ರಲ್ಲಿ ಗಖರ್ಸ್ ಸೋಲಿಸಿದನು ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಬಾಬರ್ [[ದೆಹಲಿ]] ಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು' ಜನರಲ್ಸ್ 'ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ''ರಾಣ ಸಂಗ '' ನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ನೆರವಾಯಿತು. ಬಾಬರ್ ನ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗದ,ಅಂದರೆ ೧೫೦೮ ಮತ್ತು ೧೫೧೯ ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯ ಭಾಗಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ - Iನ ಅಶ್ವ ಪದಾತಿ ದಳವು ಚಲ್ಡಿರನ್ ಹೋರಾಟ /ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ, [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಹೊಸ ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರ ಮದ್ದುಗುಂಡಿನಕೋವಿ ಪಡೆಯ ಮುಂದೆ ಭಾರಿ ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿತು. ಶಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಬಾಬರ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಈ ಹೊಸ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮಗೇ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ, ಬೇಗನೆ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು. ಈ ಕಾಲಪಟ್ಟಿಯ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ಮದ್ದುಗುಂಡು ತುಂಬಿದ ಕೋವಿಯಯ ಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್, ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿಯವರನ್ನು, ಅವನ ಪಡೆಯ ತರಭೇತಿಗಾಗಿ ನೇಮಿಸಿರಬಹುದು,ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಚ್ ಲಾಕ್ ಮೆನ್, ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.. ಬಾಬರ್ ನ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ,ಅವನ ವಿರುದ್ಧದ ಪಡೆಯಿಂದ ಆದ ಸೋಲಿನ ಗೇಲಿಯ ಅನಾಹುತದಿಂದ ಆದ ಲ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು,ಈವರೆವಿಗೂ ಕೋವಿಯನ್ನು ನೋಡದೆ ಇದ್ದದ್ದು, ಕೋವಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಶಬ್ದ, ಬಾಣಗಳ ಆರ್ಭಟ ಮುಂತಾದವು ಬೆಂಕಿ ಉಗುಳಿದಾಗ ಬರುವ ಶಬ್ದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ದಾಖಲಾದವು. ಸಣ್ಣ ಸೇನಾಪಡೆ ಇದ್ದರೂ,ಕೋವಿಯ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವೇ ಆಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಅನಿಯಮಿತ ಕದನ ಪಡೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆಂದು ಶತ್ರುಗಳ ಪಾಳೆಯಕ್ಕೆ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿ,ಅದು ಭಾರತದೊಳಕ್ಕೆ ನುಸುಳಲು ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಆದರೂ,ಬಾಬರನು ಎರಡು ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಬೇಕಾಯಿತು;ಒಂದು ಕಂದಾಹಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಬುಲ್. ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ,ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ, ವಿಧವೆಯರಿಗೆ,ಅನಾಥರಿಗೆ ನೆರಾವಾಗಿ ನಿಂತು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದನು. ==== ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮರ ==== ಆದರೂ, ಟೈಮುರಿದ್ಸ್ ಒಂದಾದರೂ,ಲೋದಿಯ ಸೈನ್ಯ ಒಂದಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇಬ್ರಾಹಿಂಬಳಿ ಇದ್ದ ಕುಲೀನರು,ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಆಫ್ಘನ್ ಕುಲೀನರು ಬಾಬರ್ ನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದು ಇಬ್ರಾಹಿಂಗೆ ಬಹಳ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು.. ಬಾಬರನು ೧೨,೦೦೦-ಸೈನ್ಯ ಪದಾತಿ ದಳದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದೊಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟನು. ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ಈ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿ,ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ಬಾಬರ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಮಹಾ ಕದನ ನಡೆದಿದ್ದು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫೨೬ ರಲ್ಲಿ. ಬಾಬರ್ ನ ಮಗ, ಹುಮಾಯುನ್ (ಆಗ ೧೭ ವರ್ಷ ), ಟೈಮುರಿಡ್ ನ ಸೇನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಂದೆ ತಂದನು. ಹುಮಾಯುನ್ ನ ಗೆಲುವು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾಗಿದ್ದು,ಹಿಂದಿನ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕದನಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾದುದಾಗಿತ್ತು.ಆದರೂ ಗೆಲುವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನೂರು ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು /ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎಂಟು ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಈ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಈ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದೆ; ಹುಮಾಯುನ್ ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ, "ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿ -ಕ್ಯುಲಿ ಮತ್ತು ಕೋವಿ ಹಿಡಿದ ಮಂದಿಗೆ,ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಹುಮಾಯುನ್ ನ ಮೊದಲ ನಡೆ ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅನುಭವ,ಇದೊಂದು "ಅದ್ಭುತ ಅಪಶಕುನ"! ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಬಹುಶಃ ಇದು ಮೊದಲನೇ ಉದಾಹರಣೆ.https://www.quora.com/How-did-Babur-defeat-Sultan-Ibrahim-Lodhi ೧೦೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ೧೦೦ ಆನೆ ಪಡೆಗಳೊಡನೆ;ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಬಾಬರ್ ನ ಸೈನ್ಯ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ,ಅವನ ವಿರೋಧಿಯ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ೨೫,೦೦೦ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಇದುವೇ ಮೊದಲನೇ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಮೊದಲನೇ ಪಾಣಿಪಟ್ ಕದನ ನಡೆದಿದ್ದು ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫೨೬. ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು;ಅವನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು;ಬಾಬರನು ಕೂಡಲೇ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಅದೇ ದಿನ ಬಾಬರ್ ಹುಮಾಯುನ್ ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಆಗ್ರಾವನ್ನು ವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, (ಇಬ್ರಾಹಿಂ ನ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ )ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಲೂಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಾಜನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹುಮಾಯುನ್ ಕಂಡನು. — ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಾಜನು ಪಾಣಿಪಟ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮಡಿದಿದ್ದನು. — ಧಾಳಿಕಾರರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು,ಧಾಳಿಕಾರರು ಬರುವ ಮುಂಚೆಯೇ 'ಮೊಂಗೊಲರ' ಭಯಂಕರ ಹಾಗು ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುವ ಆಶ್ವಾಸನೆಯ ಮೇಲೆ, ಹುಮಾಯುನ್ ನಿಗೆ,ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಒಡವೆ, ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ವಜ್ರ,ಕೆಲವರು ನಂಬುವ ಹಾಗೆ ''ಕೊಹ್ -ಇ -ನೂರ್ '' ಅಥವಾ "ಬೆಟ್ಟದ ಬೆಳಕು 'ನ್ನು ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಣಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೋ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ,ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ತೈಮುರಿದ್ಸ್ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬಾಬರ್, ದೆಹಲಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಜಮುನಾ ನದಿ ಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಆಗಮನದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರವಾರದ (ಜಾಮ್ಅಹ ) ವರೆವಿಗೂ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದನು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆದು,(ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ) ಖುತ್ಬ ನೀಡಿ (ಸೇರ್ಮೊನ್ ),ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ''ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ '' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ,ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಹುಮಾಯುನ್ ನನ್ನು ಸೇರಲು ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಬಾಬರ್ ನ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ವಜ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು,ನಂತರ ಬಾಬರನು ಹೇಳಿದಂತೆ,"ನಾನು ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ." ತಿಳಿದವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆ ವಜ್ರದ ಬೆಲೆಯೇ " ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಎರಡೂವರೆ ದಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಬಹುದಾದಷ್ಟು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ "ಎಂಬುದು. ==== ರಾಜಪೂತರೊಡನೆ ಸಮರ ==== [[ಚಿತ್ರ:Image of babur.jpg|285px|right|thumb|ಬಾಬರ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ,ರಾಜಪರಿವಾರದವನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಿಕೆ.]] ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂದರೂ , ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನು ಮೇವಾರ್ ದ [[ರಜಪೂತ]] ರಾಜ ರಣ ಸಂಗ. ಬಾಬರ್ ನ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು; ರಜಪೂತ ದೊರೆಗಳು,ಸುಲ್ತಾನರ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ -ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಾಬರ್ ನ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಳಿದ್ದರು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ರಾಜಪುತಾನಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು. ಇದು ಒಂದುಗೂಡಿದ ರಾಜ್ಯಭಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಣಸಂಗನ ಹಿರಿಯ ರಾಜದೂತ ವಂಶದ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಆದರ್ಶಾನುಸಾರ,ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಬಾಬರ್ ಲೋದಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆದ ನಷ್ಟ, ಸಾವು-ನೋವುಗಳು ಗೊತ್ತಾಗಿ,ಬಹುಶಃ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬಹುದು ಹಾಗು ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್]] ದ ಮೇಲೆ, ಎರಗಬಹುದೆಂದು ರಜಪೂತರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ೧೧೯೨ ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಷಾ -ಅಲ್ ದಿನ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರ್ ದೇಶದವನು, ರಜಪೂತ್ ಚೌಹಾನ್ ರಾಜ ಪ್ರಿಥ್ವಿರಾಜ್ III ರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ೩೫೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಜಪೂತರ ಕೈಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ,ಬಾಬರ್ ನ ಸೈನ್ಯದ ಪಡೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಗಳು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ರಜ್ಪುತರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿರು ಬಿಸಿಲು ಕಾಲಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಲವು ಪದಾತಿಗಳ ಸೈನ್ಯ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷಿಯಾ ದ ತಣ್ಣನೆಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹಿತಿರುಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದವು. ರಜಪೂತರ ಶೌರ್ಯ [[ಸಾಹಸ]] ದ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೆದರಿ ಸೈನ್ಯ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರಜಪೂತ ಸೈನಿಕರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ, ಬಾಬರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಬಾಬರ್ ನ ಸ್ವಂತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ರಜಪೂತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ,ಪಾಣಿಪಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಲೋದಿ ಪಡೆಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಇತ್ತು. . ಬಾಬರನು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ,ಭಾರತದೊಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ,ಈವರೆವಿಗೂ ತೈಮೂರರು ಮಾಡದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಚಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ ರಜಪೂತರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು,ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಾಬರ್ ತಾನು ರಜಪೂತರನ್ನು ಗೆದ್ದು,ಹಿಂದುಸ್ತಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ನಂಬಿದನು. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲದವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ,ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹರಡಿದನು. ''[[ಕಾಫಿರ್]] '' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು,ಭಾಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತೆ,ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ 'ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು'(ಅವನ ಕಡೆಯವರಿಂದ ಕೆಲವರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿ)ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ಕುಡಿಯದೆ ದೈವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ,ರಣ ಸಂಗ ನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದನು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಗ್ರಾದ 'ಖನ್ವ'ಬಳಿ ೪೦ ನೇ ಮೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು. ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಪ್ಪೆಯ ಪೂರ್ವ ವೃತ್ತಾಂತ ''ಸಮಾಜದ ವರದಿ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ನ ಪೂರ್ವ ವೃತ್ತಾಂತ '' ದಂತೆ, ಬಾಬರ್ ೧,೫೦೦ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಶ್ವದಳವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ರಣಸಂಗನ {{Citation needed|date=May 2009}} ಮೇಲೆ ಎರಗಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, 'ಸಂಗ'ನ ರಜಪೂತರು ಅವರನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದು, ಬಾಬರ್ ತದನಂತರ ಶಾಂತಿಯ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದನು. {{Citation needed|date=May 2009}} 'ಸಂಗ'ನು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಿಲ್ಹಡಿ (ಶಿಲಾದಿತ್ಯ )ಯನ್ನು ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಬಾಬರನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಶಿಲ್ಹಡಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು,ತಾನು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು, ಶಿಲ್ಹಡಿ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದು, ಬಾಬರನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಬೇಡವೆಂದು,ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. {{Citation needed|date=May 2009}} ==== ಏಕೀಕರಣ/ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ==== {{Unreferenced section|date=August 2008}} ರಾಜಪುತಾನ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಬರನ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಅಕ್ಬರ್]] ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಬರ್ ಈಗ ಮಾತ್ರ ಯಾರದೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇಲ್ಲದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನದ ರಾಜನಾದನು. (ಅಂದರೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಗಂಗಾನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ );ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದನು. ಅವನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಅಥವಾ ''ಉಮರಹ್ '' ನೇಮಕ ಮಾಡಿ,ಅವರದೇ ಒಂದು ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಬಾಬರ್ ನ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅರಿತು,ಹಲವರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಜಹಗೀರಿ ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿ, ಬಾಬರ್ ನ ಹಲವಾರು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಂತಾಗಿದೇ. ಈ ಮಧ್ಯೆ,ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂಒರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ; ಕಮ್ರಾನ್ ಗೆ ಕಂದಾಹಾರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು, ಅಸ್ಕರಿಗೆ ಬೆಂಗಾಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಹುಮಾಯುನ್ ಗೆ ಬದಖ್ ಶಾನ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು,ಬಾಬರನಿಗೆ ಬಾಬರನ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿ ಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಾಬರ್ ಹೊಸ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನುಬೆಳೆಸುತ್ತಾ,ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋದನು. ಕೋವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬಾಬರ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಯು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೋವಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ [[ಫಿರಂಗಿ|ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು]], ಬಾಬರ್ ನೆನೆಸಿಕೊಂಡಂತೆ,ಒಂದು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವ ರೀತಿಯ ಫಿರಂಗಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ,(ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ,ಪ್ರಥಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೮ ಜನ ಮುಗ್ಧ ಸೈನಿಕರು ಜೀವ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು). ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ,ಶೆಲ್ ಗಳನ್ನುತಯಾರಿಸಲಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸ್ಪೋಟಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡಿದರು. === ದುಂದುಗಾರಿಕೆಯ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಹಾಗು ಅಂತಿಮ ಮಹಾಯುದ್ಧ. === ೧೫೨೮ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ಮಹಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅಥವಾ ''ತಮಾಶ '' ವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೀಮಂತರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ತೈಮೂರ್‌ಅಥವಾ ಗೆನ್ಗೀಸ್ ಖಾನ್ ಕಡೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರೂ ಸಹ ಬಂದಿಳಿದರು. ಅವನ ಕಡೆಯ ತೈಮೂರ್ ಮತ್ತು ಗೆನ್ಗೀಸ್ ಖಾನರ, ಕ್ಹನಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಂಗಿಸ್ಸಿದ್ ಕಡೆಯವರಿಗಾಗಿ ಈ ಸಂಭ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬಾಬರ್ ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅರೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, (ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಬಾಬರನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದನು.) ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಔತಣ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯುದ್ಧ,ಕುಸ್ತಿ,ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ದೊಂಬರಾಟಗಳಿದ್ದವು. ಬಂದಂತಹ ಅತಿಥಿಗಳು, ಬಾಬರ್ ನಿಗೆ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು, {{Citation needed|date=August 2008}}ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ-ಬೆಲ್ಟು ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.(''ಖಲತ್ಸ್'' ). ಬಂದಂತಹ ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಗ್ಸ್ ( ಕೆಂದರ್ ಏಶಿಯಾದಿಂದ ತೈಮುರಿದ್ಸ್ ರನ್ನು ಶಾಯ್ಬನಿ ಖಾನ್ ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿ,ಈಗ ಸಮರ್ಕಂಡ್‌ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವ) ಮತ್ತು ಟ್ರನ್ಸೊಕ್ಷಿಯಾನದಿಂದ ಬಂದ ರೈತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ,ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಬಾಬರ್ ರಾಜನಾಗುವ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ, ಬಾಬರನಿಗೆ ಇವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದ ನಂತರ,ಬಂದ ಹಲವಾರು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಬಾಬರ್ ಕಾಬೂಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. "ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ", ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಉದಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು.ಅವನು ಸಾಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳೆಂಬುವರು ಯಾರೂ ಯಾರಲಿಲ್ಲ,ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಆದಾಯವನ್ನು ಖಾಜಾನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಕಫದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಬರುವುದು, ಮುಖದ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಬೊಬ್ಬೆಯ ರೀತಿಯ ಗುಳ್ಳೆಗಳು, ಶಿಯಾಟಿಕಖಾಯಿಲೆಯ ನರಳಾಟ,ಕಿವಿಯ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ರಕ್ತ ಸೋರುವಿಕೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಮಹಾನ್ ಕುಡುಕನಾಗಿದ.{{Citation needed|date=August 2008}} ಮತ್ತು ಹಶಿಶ್‌ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ {{Citation needed|date=August 2008}},ಬಹುಶಃ ಹಲವಾರು ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು ಕಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರು. ''ಬಾಬರ್ ನಾಮ '' ದಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ, ಫೆರ್ಘನದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕುಡಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.(೧/) ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಾಬರ್, ಇಸ್ಲಾಂ ಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ವೀರ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಸನಕಾರಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದನು. (''ಹರಾಮ್ '' ). 'ಹನ್ವುಅ/ಕನ್ವುಅ' ಯುದ್ಧ ರಂಗದ ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ತಾನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತೆಂದೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿ ಅದರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು. ೧೫೨೯ ರ ಮೇ ೬ ರಂದು ಬಾಬರ್, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ನ ಸಹೋದರ ಮಹಮೂದ್ ಲೋದಿ ( ಬಾಬರನ ಆಡಳಿತದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ) ಯನ್ನು ಘಘ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇದು [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]] ದಲ್ಲಿನ ಲೋದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಾಡು ಗೊಲ್ಲ ವಂಶಿಕರಾಗಿದ್ದರು. === ಕಡೆಯ ದಿನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Mosque at Baghi Babur in Kabul.jpg|thumb|right|240px|ದಿ ಬಗ್ಹ್ -ಎ ಬಾಬರ್ ಇನ್ ಕಾಬುಲ್,ಬಾಬರನ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ.]] ಬಾಬರ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತನಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಬಾಬರನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು /ಶ್ರೀಮಂತರು, ವ್ಯೂಹವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ,ಬಾಬರನ ತಂಗಿಯ ಮಗ ಮಹದಿ ಖ್ವಾಜಾ ನನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಹುಮಾಯುನ್, ಆಗ್ರಾಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿ ಬಂದು,ಅವರ ತಂದೆಯು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.ಇದರಿಂದಾಗಿ 'ಮಹದಿ ಖ್ವಾಜಾ' ತಾನು ನಾಯಕನಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಆಗಿದ್ದು, ಹುಮಾಯುನನು ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ ಸಾವಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಷ್ಟು ಗಂಭೀರನಾದನು. ಬಾಬರನು ಇದರಿಂದ ನೊಂದು,ತನ್ನ ಮಗನ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾ,ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೆಂದು,ತನ್ನ ಮಗನ ಬದಲು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ದೇವರಲ್ಲಿ ಮೊರೆಯಿಟ್ಟನು. ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಥೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬಂದಂತೆ, ಬಾಬರನು ಮತ್ತೆ ಜ್ವರದಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ, ಹುಮಾಯುನ್ ಆರೋಗ್ಯವನ್ತನಾಗಿ ಉಳಿದನು.ಬಾಬರನು ಹುಮಾಯುನನಿಗೆಹೇಳಿದ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ' "ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡಬೇಡ (ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬೇಡ), ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೇ" ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಬಾಬರನು ತನ್ನ ೪೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ {{OldStyleDate|January 5|1531|26 December 1530}} ನಿಧನನಾದ ನಂತರ,ಹಿರಿಯ ಮಗ ಹುಮಾಯುನನುಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಬಾಬರನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು,ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಬುಲಿನ ಒಂದು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿದ್ದರೂ,ಅವನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು [[ಆಗ್ರಾ|ಆಗ್ರಾದ]] ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವನ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ತೆರೆದಿ ಶೇರ್ ಶಾಹ್ ಸೂರಿ {{Citation needed|date=August 2009}} ಎಂಬುವವನು, ಬಾಬರ್ ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು, ಕಾಬುಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ತೋಟ ಬಾಗ್ಹ್ -ಎ ಬಾಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.ಅದು ಈಗ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] ದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಬರಹ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ. ( ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ): [[ಚಿತ್ರ:Kabul Baghe Babur tomb.jpg|thumb|240px| ಕಾಬುಲಿನ ಮಸೀದಿ.]] {{bquote|If there is a paradise on earth, it is this, it is this, it is this!<ref>{{cite book |title=Studies in Mughal History |last=Agrawal |first=Ashvini |isbn=81-208-2326-5 |publisher=Motilal Banarsidass Publisher |date=1983-12-01 |year=1983 |accessdate=2006-11-07}}</ref>}} == ಪರಂಪರೆ/ಮೃತ್ಯು ಲೇಖದಾನ == ಬಾಬರನ ಪರಂಪರೆ ಹಲವು ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ಮತ್ತು ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಸ್ತಾನ್ ನಲ್ಲಿ <ref>ಡಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ : ರಿಟ್ರಸಿಂಗ್ ಧರ್ಮ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕ್ಸುಂಜನ್ಗ್ಸ್ ವೆಸ್ಟೆರ್ನ್ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮೇಜ್ ಬೈ 經典雜誌編著, ಜ್ಹಿಹೊಂಗ್ ವಂಗ್, ಪುಟ. ೧೨೧</ref> ಬಾಬರನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. [[ಟರ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮರ್ಯಾದೆಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ == [[ಚಿತ್ರ:babri rearview.jpg|285px|right|thumb| ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿಯ ಒಂದು ನೋಟ, ಮೊದಲು ಇದು ಅಯೋಧ್ಯ ಆಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಬಾಬರನಿಂದ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂಬಿಕೆ, ಬಾಬರನ ಅಧಿಕಾರ ನಿಯೋಗದಿಂದ.]] ಬಾಬರನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದನು.ಹಲವಾರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು,ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದನು.ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರೀತಿಯ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು. ಭಯಭೀತಿಯಿಂದ ಚಂದೇರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ;ಹಳ್ಳಿಯು ಕಲ್ಲಿನ ಶೃಂಗಾರದಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು,[[ಗ್ವಾಲಿಯರ್|ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ]] ರಾಜ, ರಾಜ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ನ ಅರಮನೆ ಅದ್ಭುತ ಕಲ್ಲಿನ ಶೃಂಗಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಜೈನರ "ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು " ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವುದು ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್,ಆ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೆಲವರ ಮುಖಭಾವಗಳನ್ನು,ಮನನೋಯಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. (ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಆ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.) ತನ್ನ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತಿಗಾಗಿ, ಬಾಬರನು ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ಹಾಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಿಸಿದನು.ಭಾರತದ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ಕುಳಿತನು. ಕಾಬುಲಿನಲ್ಲಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ , ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದನು.ಅವನ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಬೂಲಿನಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದವನು.ಅಂತಹ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದನು. ಬಾಬರನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಸ್ತಾನದ, ಗಿಡ ಮರಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಕುಲದ ಬಗ್ಗೆ ೩೦ ಪುಟಗಳಷ್ಟು ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. === ಬಾಬ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದ್ === {{See also|Ayodhya debate|Ram Janmabhoomi|Bombay Riots|Archaeology of Ayodhya|Liberhan Commission}} [[ಅಯೋಧ್ಯ|ಅಯೋಧ್ಯಯಲ್ಲಿ]] ಬಾಬರನು [[ಬಾಬ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದ್|ಬಾಬ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದ್‌ಅನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದ್ದಿದ್ದು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮನಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವರದಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. {{Citation needed|date=April 2010}}ಮಸೀದಯನ್ನು ೧೮೫೦ ರ ಮಧ್ಯದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.(ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಈ ದಿನದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.)ಕೋಮು ಗಲಭೆಗೆ ಹಾಗು ಅಲ್ಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ತೀರ್ಮಾನ ತಡೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೬ ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೨ ರಂದು ಕರ ಸೇವಕರು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ ನಾಶ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.https://www.thehindu.com/news/national/the-hindu-explains-the-babri-masjid-case/article21248813.ece {{Clear}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} === ಸಹಾಯಕ ಆಕರಗಳು === *{{Wikisource1911Enc Citation|Baber}} *''ದಿ ಬಾಬರ್ -ನಾಮ. '' '' ಬಾಬರನ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ,ರಾಜ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿ ''. ಭಾಷಾಂತರ , ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಷಣೆ - ವ್ಹೀಲರ್ ಎಂ. ಥಾಕ್ಸ್ಟನ್ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ) ೨೦೦೨ *ಮಿರ್ಜಾ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹೈದರ್ ದುಘಲತ್ ''ತಾರಿಖ್ -ಎ ರಶೀದಿ '' ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಡೆನಿಸನ್ ರೋಸ್ಸ್ (ಲಂಡನ್ ) ೧೮೯೮. *'' ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್'', ಆವೃತ್ತಿ. III ಮತ್ತು IV, "ಟರ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ಘನ್ನರು " ಮತ್ತು " ಮುಘಲರ ಕಾಲ ". (ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ) ೧೯೨೮ *ಮುಜಫ್ಫಾರ್ ಅಲಂ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ (ಆವೃತ್ತಿಗಳು.) ''ದಿ ಮುಘಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ೧೫೨೬-೧೭೫೦'' (ದೆಹಲಿ ) ೧೯೯೮ *ವಿಲಿಯಂ ಇರ್ವಿನ್ ''ದಿ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೊಘುಲ್ಸ್ ''. (ಲಂಡನ್ ) ೧೯೦೨. (''ಕೊನೆಯ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ೧೯೮೫'' ) *ಬಂಬೇರ್ ಗಸ್ಗೊಇನ್ ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮೊಘುಲ್ಸ್ '' (ಲಂಡನ್ ) ೧೯೭೧. (''ಕೊನೆಯ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ೧೯೮೭'' ) *ಜೋಸ್ ಗೊಮ್ಮನ್ಸ್ ''ಮುಘಲ್ ವಾರ್ ಫೇರ್ '' (ಲಂಡನ್ ) ೨೦೦೨ *ಪೀಟರ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ''ದಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್. '' ''ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಾಲ್ ಅಂಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ) ೧೯೯೯ *ಜಾನ್ ಎಫ್. ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ''ದಿ ಮುಘಲ್ ಎಂಪೈರ್ '' (ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ) ೧೯೯೩ *ಜೇಮ್ಸ್ ತೊದ್ ''ಅನ್ನಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿಸ್ ಆಫ್ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ '' (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ) ೧೯೨೦ ಆವೃತ್ತಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು ಎಂ ಕ್ರೂಕ್ ( ೩ ನೇ ಆವೃತ್ತಿ ) *''ಬಾಬರ್ ನಾಮ : ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಂಪೆರರ್ ಬಾಬರ್ '', ಜಹೀರ್ ಉದ್ದೀನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಾಬರ್, ಚಾಘತಯ್ ನಿಂದ ಭಾಷಾಂತರ ಟರ್ಕಿ ಬೈ ಅನ್ನೆತ್ತೆ ಸುಸಾನ್ನಃ ಬೆವೆರಿದ್ಜೆ, ಅಬ್ರಿದ್ಜೆದ್, ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ ಬೈದಿಲೀಪ್ ಹಿರೋ. ಐ ಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ ೯೭೮-೦-೧೪-೪೦೦೧೪೯-೧ ಅಥವಾ ಐ ಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ ೦-೧೪-೪೦೦೧೪೯-೭. - [http://www.farlang.com/diamonds/beveridge-baburnama/page_057 ಪೂರ್ಣ ಬಾಬರ್ ನಾಮವು ನೇರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ] * ಏರಲಿ, ಅಬ್ರಾಹಂ. ''ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಗಳ ನವಿಲಿನ ಸಿಂಹಾಸನ '', ಪೆನ್ ಗ್ವಿನ್ , ೨೦೦೦. ಐ ಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ ೧೫೮೬೪೮೬೮೩೭ *ಎಲ್ಲಿಅತ್ , ಸರ್ ಹೆಚ್ .ಎಂ., ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಬೈ ದೌಸೋನ್, ಜಾನ್. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ,ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ದಿ ಮುಹಮ್ಮದನ್ ಕಾಲ ; ಲಂಡನ್ ನ ತ್ರುಬನರ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆ ೧೮೬೭–೧೮೭೭. (ನೇರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರತಿ : [http://persian.packhum.org/persian/index.jsp?serv=pf&amp;file=80201010&amp;ct=0 ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ,ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp |date=2007-09-29 }}[http://persian.packhum.org/persian/index.jsp?serv=pf&amp;file=80201010&amp;ct=0 ದಿ ಮುಹಮ್ಮದನ್ ಪೀರಿಯಡ್ ; ಬೈ ಸರ್ ಹೆಚ್. ಎಂ. ಎಲ್ಲಿಅತ್ ; ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಜಾನ್ ದೌಸೋನ್ ರವರಿಂದ ; ಲಂಡನ್ ತ್ರುಬನರ್ ಕಂಪನಿ 1867–1877] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp |date=2007-09-29 }} - ಈ ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, : [http://persian.packhum.org/persian/index.jsp ದಿ ಪ್ಯಾಕ್ಕರ್ದ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ; ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷಾಂತರದ ಪುಸ್ತಕ ; ಹಾಗು ಇತರ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶೋಧನೆ : ಬರಹಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶಿರೋನಾಮೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp |date=2007-09-29 }}) * ಗೊರ್ಡೊನ್, ಸ್ತೆವಾರ್ತ್. ''ಯಾವಾಗ ಏಷ್ಯ ವಿಶ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತೋ : ಪ್ರವಾಸಿಗ ವರ್ತಕ, ಪಂಡಿತರು, ಯೋಧರು,ಮತ್ತು "ರಿಚಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಈಸ್ಟ್ " ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಭಿಕ್ಷುಗಳು '' ದ ಕ್ಯಾಪೋ ಪ್ರೆಸ್, ಪೆರ್ಸಯುಸ್ ಬುಕ್ಸ್ , ೨೦೦೮. ಐ ಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ ೦-೪೭೧-೮೦೫೮೦-೭. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Babur}} * [http://twocircles.net/2010mar01/babur_and_sons_babur.html ಬಾಬರ್ ಮತ್ತು ಬಾಬರನ ಮಕ್ಕಳು ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ಟಿ ಸಿ ಎನ್ ನ್ಯೂಸ್ * [http://www.afghanistan-photos.com/crbst_36.html ಕಾಬುಲಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿ ಬಾಬರನ ಮಸೀದಿಯ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723062352/http://www.afghanistan-photos.com/crbst_36.html |date=2012-07-23 }} * [http://www.literature.uz/english/poetwriter.php?poetid=7&amp;periodid=4 ಉಜ್ಬೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ -ಜಹಿರಿದ್ದೀನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಾಬರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204034127/http://www.literature.uz/english/poetwriter.php?poetid=7&periodid=4 |date=2010-12-04 }} * [http://www.wsu.edu/~dee/MUGHAL/BABUR.HTM ದಿ ಮುಘಲ್ಸ್ - ಬಾಬರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080403205351/http://www.wsu.edu/~dee/MUGHAL/BABUR.HTM |date=2008-04-03 }} * [http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/babur/babur1.html ಬಾಬರನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ] * [http://www.chandnichowk.com/miniatures/min_babur.htm ಬಾಬರನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಘಲ್ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು,ಅವನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ, ಬಾಬರ್ ನಾಮ. ] * {{cite encyclopedia |last=Lehmann |first=F. |url=http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f3/v3f3a066.html |title=Memoirs of Zehīr-ed-Dīn Muhammed Bābur |encyclopedia=[[Encyclopaedia Iranica]] |accessdate=2008-04-02 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204021912/http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f3/v3f3a066.html |url-status=dead }} *[http://www.sikhs.org/transl12.htm ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಾಬರ್ ] - ರಾಜಕೀಯ ಚಳುವಳಿ/ಧರಣಿ ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ರವರಿಂದ *[http://sarvadharma.org/Museum/shame/babur.htm Babar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207091545/http://sarvadharma.org/Museum/shame/babur.htm |date=2006-02-07 }} *[http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501050&amp;ct=0 ಬಾಬರ್ ನಾಮ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417062914/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=03501050&ct=0 |date=2008-04-17 }} {{start}} {{s-hou|[[Timurid Dynasty]]||14 February 1483||26 December 1530}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=None}} {{s-ttl|title=[[Mughal Emperor]]|years=1526-1530}} {{s-aft|after=[[Humayun]]}} {{end}} {{Mughal Empire}} {{Persondata |NAME=Babur |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION= [[Mughal Empire|Mughal]] Emperor from [[Central Asia]] |DATE OF BIRTH= 23 February 1483 |PLACE OF BIRTH= [[Andijan]] |DATE OF DEATH= 5 January 1531 |PLACE OF DEATH= [[Agra]] }} {{DEFAULTSORT:Babur}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಘಲ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟರ್ಕಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:೧೪೯೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೫೩೧ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 9u4t94y5jupxaekwyv7709dyrnayerz 0 4206 1371141 1354976 2026-04-02T04:58:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371141 wikitext text/x-wiki ಹಲವಷ್ಟು ನಿಗೂಢತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಾಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ '''ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನ''' (ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್) ಸೈತಾನನ ತ್ರಿಕೋನ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ ಸಾಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಗೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಸೈತಾನನ ತ್ರಿಕೋನ ಎಂದು ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಈ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನ ದ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ವಿಮಾನಗಳು, ಹಡಗುಗಳು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಸಜ್ಜಿತ ಯಂತ್ರಗಳು, ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದ ಪೈಲೆಟ್ ಮತ್ತು ನಾವಿಕರಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಲ್ಲದೆ ವಿಮಾನಗಳು, ಹಡಗುಗಳು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಅದೆಷ್ಟೊ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಈ ನಿಗೂಢ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 'ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. =='''ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳ ನಿಗೂಢ ಕಣ್ಮರೆ: '''== 1962 ಏಪ್ರೀಲ್ನಲ್ಲಿ ಲಿಜಿಯಾನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಫೈಟ್ 19ರ ನಾಯಕ ''ನಾವು ಬಿಳಿಯಾದ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀರೂ ಹಸಿರಾಗಿದೆ'' ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಹಲವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಮುದ್ರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ದೊಡ್ಡದೇನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವರದಿಗಳಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿರಬಹುದು, ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿರಬಹುದು, ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿರಬಹುದು, ರಾಕ್ಷಸ ಅಲೆಗಳ ಅಬ್ಬರಗಳು ಈ ನಿಗೂಢ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಯಾರಿಂದಲೂ ದೊರಕುತ್ತಿಲ್ಲ. 1945 ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಫ್ಲೈಟ್ 19 ಟಿ.ಬಿ.ಎಮ್. ಎವೆಂಜರ್ ಬಾಂಬರ್ ವಿಮಾನಗಳು ತರಬೇತಿ ನಿರತವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭ ಧಿಡೀರ್ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು.ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲೆಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಪೈಲೆಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಾಯುಸೇನಾ ವಿಮಾನ '''ಫ್ಲೈಟ್ 19'''ನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನವು ಹೊರಟು ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೆ ಅದೂ ಕೂಡ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. 282ಟನ್ ತೂಕದ '''ಮೇರಿ ಸೆಲೆಟ್''' ಹಡಗು ಕೂಡ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. 1881ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕಡೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಿ ಎಲೆನ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ಹಡಗಿಗೆ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹಡಗೊಂದು ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಖಾಲಿ ಹಡಗು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕೂಡಲೆ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾವಿಕರನ್ನು ಆ ಹಡಗಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ನಾವಿಕರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಹಡಗು ಮತ್ತೆಂದು ಕಾಣಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. 1918ರಲ್ಲಿ 309 ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯತ್ತಿದ್ದ '''ವಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಲ್''' ಹಡಗು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅರಾನ್ ಬರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಥಿಯೊಡೋಸಿಯ ಬರ್ ಅಟ್ಸ ಟನ್, ದಿ ಪೆಟ್ರಿಯಾಟ್ ಹಡಗಿನೊಂದಿಗೆ 1812 ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1902ರಲ್ಲಿ ಎಸ್.ವಿ.ಸ್ಟ್ರೇ ಮೀನುಗಾರಿಕ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿಸಾಗರ ಪರ್ಯಟನೆಗೆಂದು ತೆರಳಿದವರು ಹಿಂದಿರುಗಲೇ ಇಲ್ಲ. 1948 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಡೇಗ್ಲೆಸ್ ಡಿ.ಸಿ.-3 ವಿಮಾನವು 32ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದುವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ. 1948 ಜನವರಿ 30ರಲ್ಲಿ '''ಸ್ಟಾರ್ ಟೈಗರ್''' ಹಾಗೂ 1949 ಜನವರಿ 17ರಂದು '''ಸ್ಟಾರ್ ಏರಿಯಲ್''$ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೆ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. 1963ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು '''ಎಸ್.ಎಸ್. ಮೆರೈನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ಲೀನ್''' ಎಂಬ ಹಡಗು ಕೂಡ 39 ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೆ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ 1925 ಏಪ್ರಿಲ್ 21ರಂದು '''ರಾಯ್ ಪುಕು ಮಾರ್ ಜಪಾನ್'' ಯುದ್ಧ ಹಡಗು ಎಲ್ಲ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ, 1964 ಜೂನ್ 7ರಂದು '''ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕಿಯೋ''' ವಿಮಾನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕನ ಜೊತೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಹಾರದ ಹಾಯಿದೊಣಿ ಕೂಡ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದರೂ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋನ ಮಾತ್ರ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. '''ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣ''' , ಇದನ್ನು '''ಸೈತಾನನ ತ್ರಿಕೋಣ''' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಮಹಾಸಾಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನಗಳು]], [[ಹಡಗು|ಹಡಗುಗಳು]] ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಯಂತ್ರಗಳ ದೋಷ, ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ, ಯಂತ್ರ ನಡೆಸುವವರ ತಪ್ಪುಗಳು ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕೋಪಗಳು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಈ ನಿಗೂಢ ಕಣ್ಮರೆಯನ್ನು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೊರಪ್ರಪಂಚದ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="Cochran,2003">{{cite journal | last = Cochran-Smith | first = Marilyn | year = 2003 | title = Bermuda Triangle: dichotomy, mythology, and amnesia | journal = Journal of Teacher Education | volume = 54 | doi = 10.1177/0022487103256793 | page = 275 }}</ref> ಒಂದು ಸತ್ವಶಾಲಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಗೂಢ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖಕರು ಅತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಣ್ಮರೆಯ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆಯ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಮನಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bermuda Triangle =Introduction">{{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org/html/introduction.html | title = Introduction | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] }}</ref><ref name="Bermuda Triangle Aircraft Losses">{{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org/html/aircraft_losses.html | title = Aircraft Losses | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] }}</ref><ref name="Bermuda Triangle Missing Vessels">{{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org/html/missing_vessels.html | title = Missing Vessels | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2016-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160314034145/http://www.bermuda-triangle.org/html/missing_vessels.html | url-status = dead }}</ref> == ತ್ರಿಕೋಣದ ಪ್ರದೇಶ == thumb|ತ್ರಿಕೋಣದ ಸ್ಥಳವು ಲೇಖಕರಿಂದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ ತ್ರಿಕೋಣದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶವು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]], [[ದಿ ಬಹಾಮಾಸ್|ಬಹಾಮಾ]] ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಿಂದ [[ಅಜೋರ್ಸ್|ಅಜೋರ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕಡಲುತೀರ|ಗಲ್ಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ]] ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡೆ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೀರದ [[ಮಿಯಾಮಿ]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಜ್ಯೂಆನ್, ಪೊರ್ಟರೀಕ|ಸಾನ್‌ಜುವಾನ್]], [[ಪೋರ್ಟೋರಿಕೊ|ಪೊರ್ಟೊರಿಕೊ]]; ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದ್ವೀಪವಾಗಿರುವ [[ಬರ್ಮುಡ|ಬರ್ಮುಡಾ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಸ್ಮಯ ತ್ರಿಕೋಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಾಗೂ ಬಹಾಮಾ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಜಲಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಘಡಗಳು ಸoಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರತಿದಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅಮೇರಿಕಾ, [[ಯುರೋಪ್‌|ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಡಗುಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ಹಡಗುಗಳೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಹೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಫ್ಲೊರಿಡಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಾಯ್ದು ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು === ಬರ್ಮುಡಾ ಪ್ರದೇಶದ ಅಪರೂಪದ ಆದೃಶ್ಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭದ ದೋಷಾರೋಪಣೆ 1950 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಲ್ಲಿ ಇ.ವಿ. ಡಬ್ಲೂ ಜೋನ್ಸ್‌ರವರ [[ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್|ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="Jones,1950">{{cite newspaper | title = ''unknown title'', newspaper articles | agency = Associated Press | author = E.V.W. Jones | date = September 16, 1950 }}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ''ಫೇಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು, ತರಬೇತಿ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಐದು [[ಯು.ಎಸ್. ನೇವಿ|ಯು.ಎಸ್ ನೌಕಾದಳ]] [[TBM ಆ‍ಯ್‌ವೆಂಜರ್|ಟಿಬಿಎಮ್ ಆ‍ಯ್‌ವೆಂಜರ್]] ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಸಮೂಹವಾದ [[19ನೇ ಫ್ಲೈಟ್|ಫ್ಲೈಟ್ 19]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಳೆದು ಹೋದ ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಜಾರ್ಜ್ ಎಕ್ಸ್. ಸ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ಲೇಖನವಾದ "ಸೀ ಮಿಸ್ಟರಿ ಅಟ್ ಅವರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಡೋರ್"<ref name="Sand,1952">{{cite journal | title = Sea Mystery At Our Back Door | author = George X. Sand | journal = [[Fate (magazine)|Fate]] | month = October| year=1952}}</ref> ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈಗ ಪರಿಚಯವಿರುವ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಸ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಲೇಖನ. ಫ್ಲೈಟ್ 19 ರ ಕುರಿತಾದ ಘಟನೆಯೊಂದೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 1962ರ ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಿಜಿಯಾನ್'' ಮ್ಯಾಗ್‌ಜಿನ್ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Eckert,1962">{{cite journal | title = The Lost Patrol | journal = American Legion | author = Allen W. Eckert | month = April| year=1962}}</ref> ವಿಮಾನದ ನಾಯಕನು "ನಾವು ಬಿಳಿಯಾದ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಏನೂ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀರು ಹಸಿರಾಗಿದೆ ಎಲ್ಲೂ ಬಿಳಿಯ ಛಾಯೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ನೌಕಾನೆಲೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಮಾನಗಳು "ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋದವು" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅವರ ಲೇಖನವೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫ್ಲೈಟ್ 19ರ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಸಂಗತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿತು. ''[[ಅರ್ಗೋಸಿ (ಮ್ಯಾಗಜಿನ್)|ಅರ್ಗೋಸಿ]] '' ಮ್ಯಾಗ್‌ಜಿನ್‌ನ 1964ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗಡ್ಡಿಸ್|ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗಡ್ಡೀಸ್]] ಅವರ "ದಿ ಡೆಡ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್" ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಣ್ಮರೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಚಿತ್ರ ಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="Gaddis,1964"/> ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಗಡ್ಡೀಸ್ ಅವರು ''ಇನ್‌ವಿಸಿಬಲ್ ಹೊರೈಜನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="Gaddis,1965">{{cite book | title = Invisible Horizons | author = Vincent Gaddis | year = 1965 }}</ref> ಗಡ್ಡೀಸ್ ಅವರ ಈ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತ, ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಜನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾನ್ ವಾಲ್ಲೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ''ಲಿಂಬೊ ಆಫ್ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ (ಮರುಮುದ್ರಣ) ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.1973);<ref name="Spencer,1969" /> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್]] (''ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' , 1974);<ref name="Berlitz,1974" /> [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿನರ್|ರಿಚರ್ಡ್ ವೈನರ್]] (''ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' , 1974),<ref name="Winer,1974" /> ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಎಕರ್ಟ್‌ರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.<ref name="Eckert, 2004">{{cite journal | url = http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-12789881_ITM | title = Strange fish: the scientifiction of Charles F. Berlitz, 1913–2003 | journal = Skeptic | location = Altadena, CA | date = March , 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930180553/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-12789881_ITM|archivedate=2007-09-30}}</ref> === ಲ್ಯಾರಿ ಕಶ್ಚೆ === [[ಅರಿಜೋನಾ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅರಿಜಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಹಾಗೂ ''ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ ಮಿಸ್ಟರಿ:ಸಾಲ್ವ್‌ಡ್ '' (1975)<ref name="Kusche,1975"/> ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕರಾಗಿರುವ [[ಲಾರೆನ್ಸ್ ಡೆವಿಡ್ ಕುಶ್ಚೆ|ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಡೇವಿಡ್ ಕಶ್ಚೆ]] ಅವರು ಗಡ್ಡೀಸ್ ಅವರು ಬರೆದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಲೇಖಕರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸಂದೇಹಪೂರಿತವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಸರಿಯಾದ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಮೊದಲು ನಡೆದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್‌ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅತಾರ್ಕಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಂಜಸತೆಯನ್ನು ಕಶ್ಚೆ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತದೆ. ಕಶ್ಚೆ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ವಿಚಾರ‍ಗಳು, ಸಮಂಜಸವಾಗಿದ್ದ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡದೇ ಹೋದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಶ್ವಪರ್ಯಟನೆ ಹೊರಟ ನೌಕಾಯಾತ್ರಿ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ರೌಹರ್ಸ್ಟ್|ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ರೊವ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್‌]]ನ ಘಟನೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್ ಸರಿಯಾದ ಆಧಾರ ಇದ್ದರೂ ವಿಸ್ಮಯ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ. ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆ ಹೀಗಿದೆ, ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಕಾರ ''ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ಬಂದರಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಅದಿರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಹಡಗು ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಾಣೆಯಾಯ್ತು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಹಡಗಿನ ಕುರಿತಾಗಿರದೇ ಅದೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ'' ದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಹಡಗಿನ ಕುರಿತಾದುದಾಗಿದೆ. ಕಶ್ಚೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರಿಕೋಣದ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ಸುದ್ದಿಗೊಳಗಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಘಟನೆಗಳು ಈ ತ್ರಿಕೋಣದ ಹೊರಗೆ ನಡೆದಂತ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿದೆ : ಅವರು ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಸಮಯದ ವರದಿಗಳಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹವಾಮಾನ, ಸುದ್ದಿಗೂ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಮರೆಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಲೇಖಕರು ತಿಳಿಸಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಕಶ್ಚೆ ವಿಶದಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ : * ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಹಾಗೂ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಹಡಗು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಮುದ್ರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೊಡ್ಡದೇನು ಅಲ್ಲ. * ಪದೆ ಪದೇ [[ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖಾ ಬಿರುಗಾಳಿ|ಬಿರುಗಾಳಿ]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಇದು ವಿಸ್ಮಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬರಹಗಾರರು ಸೂಚಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಜಾಳು ಜಾಳಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೋಣಿ ಅಥವಾ ಹಡಗು ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅದು ಮರಳಿ ಬಂದದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಇವರುಗಳು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. * ಕೆಲವೊಂದು ಕಣ್ಮರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ನೂರಾರು ಜನರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಎದುರು ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಕಣ್ಮರೆಯು 1937ರಲ್ಲಿ [[ಡೈಟೋನಾ ಬೀಚ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ|ಡೆಟೊನಾ ಬೀಚ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದಲ್ಲಿ, ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಏನೊಂದೂ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. * ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಪುರಾಣವು ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಸ್ಮಯ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಕೆಲವು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ, ತಪ್ಪುತಿಳುವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರಪ್ರೀಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿರುವುದಾಗಿದೆ.<ref name="Kusche,1975 (277)="/> === ಇತರ ಕಾರಣಗಳು === ಜಿಯೋ‌ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ನ ಜಾನ್ ಸಿಮ್ಮೊನ್ಸ್ ಅವರು ಎಕ್ವಿನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಕಂಪೆನಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟ UKಯ ಚಾನೆಲ್ 4 ವಾಹಿನಿಯು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ "ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್"(c.1992) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಡಲು ಸಂಬಂಧಿ ವಿಮಾ ಕಂಪೆನಿ [[ಲಂಡನ್ನಿನ ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌|ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಲಂಡನ್‌‌]]ನನ್ನು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಡಗುಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯ್ತು. ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಡಗುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="WoodsHole Bermuda"/> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಡಲು ಕಾವಲು ಪಡೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಡಲು ಕಾವಲು ಪಡೆಯ ಕಡತ]]ಗಳು ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದವು. ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುವ ವಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಣ್ಮರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯೇ ಎನ್ನಬೇಕು.<ref name="Kusche,1975"/> ಕಡಲು ಕಾವಲು ಪಡೆ ಕೂಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಎನ್ನಲಾದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾವಲು ಪಡೆಯವರು ಈವರೆಗೆ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಿ ಬರೆದಿರುವುದು, ತ್ರಿಕೋಣದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವ ಲೇಖಕರ ವಾದಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತವೆ. 1972ರಲ್ಲಿ [[SS ವಿ.ಎ.ಫಾಗ್|ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ''ವಿ.ಎ.ಫಾಗ್'']] ಎನ್ನುವ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಒಂದು ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. ಕಡಲು ಕಾವಲು ಪಡೆ ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಳಾದ ಹಡಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಸತ್ತವರ ಹಲವಾರು ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಿತು.<ref name="USCG Fogg">{{cite web | url = http://www.uscg.mil/hq/g-m/moa/boards/vafog.pdf | title = V A Fogg | format = PDF | publisher = USCG }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ತ್ರಿಕೋಣ ಘಟನೆಗಳ ಬರಹಗಾರ, ’ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು, ಆದರೆ ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಫ್ಟನ್ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದ.<ref name="Spencer,1969"/> ದಿ [[NOVA (ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್)|ನೊವಾ]] ಮತ್ತು [[ಹಾರಿಜಾನ್ (BBC TV ಸಿರೀಸ್)|ಹೊರೈಜನ್]] ಕುರಿತಂತೆ ಬರೆದಿರುವ ’''ದಿ ಕೇಸ್ ಆಫ್ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ '' (1976-06-27)’ ಇದು ಬಹಳ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ "ನಾವು ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವರನ್ನು, ಹಾಗೂ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಈವರೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಸ್ಮಯ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು.ವಿಜ್ಞಾನವು ಈ ಕುರಿತಂತೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಆ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದಾಗಿವೆ. ... ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳು ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆಯೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ".<ref name="NOVA,1976">{{cite episode | series = [[NOVA (TV series)|NOVA]] / [[Horizon (BBC TV series)|Horizon]] | title = The Case of the Bermuda Triangle | airdate = 1976-06-27 | network = PBS }}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬರ್ಮುಡಾ ವಿಸ್ಮಯ ವಿರೋಧಿ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಟೇವ್ಸ್<ref name="Taves,1978">{{cite journal | last = Taves|first=Ernest | title = | journal = [[The Skeptical Inquirer]] | year = 1978 | volume = 111 | issue = 1 | pages = p.75–76 }}</ref> ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ಸಿಂಗರ್ <ref name="Singer,1979">{{cite journal | last = Singer|first=Barry | title = | journal = The Humanist | volume = XXXIX | issue = 3 | year = 1979 | pages = p.44–45 }}</ref> ರಂತಹವರು ವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ಅಭೌತಿಕತೆ ಅನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಲಾಭದಾಯಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ವಾದವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಗೆ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದಂತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಹೇಗೆ ಕೆಲವು ಅಭೌತಿಕತೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಜನರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ಇವು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಕೂಡ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೇಗೆ ಲಾಭಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾಗಿದ್ದು ತ್ರಿಕೋಣದ ವಿಸ್ಮಯ ಕುರಿತಾದಂತೆ ಬರುವ ಪುಸ್ತಕ ಹಾಗೂ ಕಿರುತೆರೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತ್ರಿಕೋಣ ವಿಸ್ಮಯದ ಕುರಿತು ಬರುವ ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧಿತ ಬರಹಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ತ್ರಿಕೋಣ ವಿಸ್ಮಯ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಒಂದುವೇಳೆ ತ್ರಿಕೋಣದ ಪರಿಧಿಯು ಅಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ಪೊರ್ಟೋರಿಕೊ, [[ಬಹಾಮಾಸ್]], ಅಥವಾ ಸ್ವತಹ: ಬರ್ಮುಡಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರು ಕಾಣೆಯಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿಲ್ಲ.{{Fact|date=March 2009}} ತ್ರಿಕೋಣದ ಒಳಗಡೆಯೇ ಇರುವ [[ಫ್ರೀಪೋರ್ಟ್, ಬಹಾಮಾಸ್|ಫ್ರೀಫೋರ್ಟ್]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ಒಂದು ಗುರುತರ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 50.000 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ವಿವರಣೆಗಳು == ತ್ರಿಕೋಣದ ಬರಹಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಮರೆಗೊಂಡ ಪೌರಾಣಿಕ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]]ದ್ದು ಈಗ ಆ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ವಾದ. ಈ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಾಮಾಸ್‌ನ [[ಬಿಮಿನಿ|ಬಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಕಲ್ಲುಗಳ ಒಂದು ರಚನೆ [[ಬಿಮಿನಿ ರೋಡ್]]. ಇದು ಬಿಮಿನಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು ದಾಟಿ ತ್ರಿಕೋಣದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಇರಬಹುದೇನೋ ಎಂದು ಸ್ವಯಂಘೋಷಿತ ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ [[ಎಡ್ಗರ್ ಕೇಸಿ|ಎಡ್ಗರ್ ಕೇಸಿಯು]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 1968ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ [[ಬಿಮಿನಿ ರೋಡ್|ಬಿಮಿನಿ ರೋಡ್‌]] ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತ, ಈ ರಚನೆಯ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದೇನೋ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅವನ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಸ್ತೆ, ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಉಳಿದ ರಚನೆಗಳು ಭೂಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ತ್ರಿಕೋಣದ ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ನಂಬುವವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ನಿಸರ್ಗಾತೀತ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವ.<ref name="CSI,2004">{{cite journal | url = http://www.csicop.org/si/2004-01/geologists-adventures.html | title = A Geologist's Adventures with Bimini Beachrock and Atlantis True Believers | journal = Skeptical Inquirer | month = January | year = 2004 | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2007-04-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070406124939/http://www.csicop.org/si/2004-01/geologists-adventures.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ [[UFO|UFOಗಳು]] ಕಾರಣವೆಂದು ಉಳಿದ ಲೇಖಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://ufos.about.com/od/classicufocases/a/bermudatriangle.htm |title=UFO over Bermuda Triangle |publisher=Ufos.about.com |date=2008-06-29 |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2017-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108094343/http://ufos.about.com/od/classicufocases/a/bermudatriangle.htm |url-status=dead }}</ref> ''[[ಕ್ಲೋಸ್ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ತರ್ಡ್ ಕೈಂಡ್|ಕ್ಲೋಸ್ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ಕೈಂಡ್]]'' ಎಂಬ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಯ ಸಿನೆಮಾ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಯ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ]] [[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪೀಲ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಸ್ಟಿವನ್ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್]] ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈಟ್ 19 ವಿಮಾನವನ್ನು ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿಗಳು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್]] ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಠ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Berlitz,1974"/> == ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು == {{Unreferenced section|date=May 2009}} === ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಏರಿಳಿತಗಳು === [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ|ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತ್ರಿಕೋಣಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಇರಬಹುದು<ref name="USNAVY">{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=Bermuda Triangle|publisher=US Navy|accessdate=2009-05-26|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಆ ರೀತಿಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಸೂಚಿಯು [[ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ದೃವ|ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಧೃವಗಳಿಗೆ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ [[ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಬದಲಾವಣೆ|ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಏರಿಳಿತ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]], [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕೊಸಿನ್‌]]ನಿಂದ [[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾತ್ರ [[ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಉತ್ತರ ದೃವ|ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ (ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ)ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ವಾಸ್ತವವಾದ ಉತ್ತರ|ಭೌತಿಕ (ನೈಜ) ಉತ್ತರ]] ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ನೇರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ಅವರು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಕೋಣದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಬದಲಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Kusche,1975"/> === ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ವಿನಾಶ ಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ ವಿನಾಶ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಶತ್ರು ದೇಶಗಳ ಕಡತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; [[ವಿಶ್ವ ಸಮರಗಳು|ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಹಡಗು ಮುಳುಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಬ್‌ಮರೀನ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಜ್ಞೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನುವರೆವಿಗೂ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿಲ್ಲ. 1918ರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ''ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಯ ಎರಡು ಹಡಗುಗಳು ''ಪ್ರೋಟ್ಯೂಸ್'' ಮತ್ತು ''ನೆರ್ಯೂಸ್ '' ಇವು [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ದ]]ದಲ್ಲಿನ ಸಬ್‌ಮರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜರ್ಮನ್‌ನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ|ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನದಲ್ಲಿ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಹಡಗನ್ನು ಅಥವಾ ದೋಣಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಲೂಟಿಮಾಡಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಧಕ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವವರು ಪ್ರವಾಸಿ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಯಿದೋಣಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನಾಪತ್ತೆಗೆ ಇದೂ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. [[ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ|ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ]] 1560ರಿಂದ 1760ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೀಚ್, [[ಬ್ಲಾಕ್ ಬಿಯರ್ಡ್|ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಿಯರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಜೀನ್ ಲಾಫಿಟ್ಟ್|ಜೀನ್ ಲಾಫಿಟ್ಟೆ]] ರವರು ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.{{Fact|date=May 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Gulfstream1.jpg|thumb|upright|ಪಶ್ಚಿಮ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೀಸುವ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬಣ್ಣ ನಾಸಾ]] === ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ === [[ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್]] ಇದೊಂದು ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕಡಲು ತೀರ|ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರವಾಹವು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ|ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ, ಇದು ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಒಂದು ನದಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನದಿಯಾಗಿ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೇಲ್ಮುಖ ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ {{convert|2.5|m/s|mph}}<ref>{{cite web|last=Phillips|first=Pamela|title=The Gulf Stream|url=http://fermi.jhuapl.edu/student/phillips/|publisher=USNA/Johns Hopkins|accessdate=2007-08-02}}</ref> ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವಂತಹ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನವೊಂದನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಅಥವಾ ಇಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವಿರುವ ದೋಣಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದೊಯ್ಯುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಮನುಷ್ಯನ ತಪ್ಪುಗಳು === ಅದಿಕೃತ ಮೂಲಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಡಗು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನಗಳ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮಾನವ ಸಹಜ ತಪ್ಪುಗಳು.<ref name="NATGEO">{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/12/1205_021205_bermudatriangle.html|title=Bermuda Triangle: Behind the Intrigue|publisher=National Geographic|accessdate=2009-05-26}}</ref> ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿಯೋ ಮನುಷ್ಯರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳು ದು:ಖದಾಯಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಹೊರತಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಡಲು ಕಾವಲು ಪಡೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ವಾತಾವರಣದ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಆವಿಯಾಗುವ [[ಬೆಂಜೈನ್|ಬೆಂಜಿನ್‌]] ತುಂಬುವ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಅನ್ನು ಶುಚಿ ಮಾಡುವ ಕುರಿತಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿನ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ ನೀಡದ್ದರಿಂದ 1972ರ ''ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿ.ಎ.ಫಾಗ್‌'' ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಬೇಕಾಯ್ತು.{{Fact|date=May 2009}} ಮನುಷ್ಯನ ಮೊಂಡುತನ ಕೂಡಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಹಾರ್ವೆ ಕೊನೊವರ್ ತನ್ನ ಯಾನದ ಹಾಯಿದೋಣಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಕಾರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅವರು ಜನವರಿ 1,1958ರಂದು ತಮ್ಮ ಹಾಯಿದೋಣಿ ''ರೆವೊನಾಕ್‌'' ದೊಂದಿಗೆ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೆಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="CaptainScott">{{cite book|last=Scott|first=Captain Thomas A. |title=Histories & Mysteries: The Shipwrecks of Key Largo}}</ref> ಸಮುದ್ರದ ಯಾವ ವಾತಾವರಣವು ಹಡಗಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಅವಘಡಗಳು ಉಂಟಾದುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳು ತಮ್ಮ ವರದಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. === ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು === [[ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಚಂಡಮಾರುತ|ಸುಂಟರಗಾಳಿ]] ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾರುತವಾಗಿದ್ದು ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಹಾಗೂ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಹಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡೆ ಬೊಬಾಡಿಲ್ಲಾ]] ಎಂಬ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಹಡಗು 1502ರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾದ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಮಾರುತಗಳು ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. === ಮೀಥೇನ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ === {{main|Methane clathrate}} [[File:Worldwide_distribution_of_gas_hydrates_1996.jpg|thumb|ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್ ಅಂಶ ಇರುವ ಮೂಲಗಳ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಹಂಚಿಕೆ, 1996 ಮೂಲ: USGS]] ಕೆಲವು ಕಣ್ಮರೆಗಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ [[ಭೂಪದರಗಳು|ಭೂ ಪದರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಮಿಥೇನ್|ಮೀಥೇನ್]] ಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ) ನಿಕ್ಷೇಪವಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅನಿಲವು ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Energy Citations Database (ECD) - - Document #616279">{{cite web | url = http://www.osti.gov/energycitations/product.biblio.jsp?osti_id=616279 | title = Office of Scientific & Technical Information, OSTI, U.S. Department of Energy, DOE | publisher = OTSI }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನೀರಿನಿಂದೇಳುವ ಬಿಸಿನೀರ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನೀರ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು.<ref name="Monash,2003">{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/3226787/ | title = Could methane bubbles sink ships? | publisher = Monash Univ. }}</ref> [[ಗಲ್ಪ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್|ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌]]ದಿಂದಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಭೂತಳದಿಂದ ಮೇಲೇಳುವ ಚೂರುಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಿಥೇನ್ ನೀರಿನ ಮೆಲ್ಮೈಗೆ [[ಚಿಮ್ಮುವುದು|ಚಿಮ್ಮು]]ವುದರಿಂದಾಗಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು [[ಮಣ್ಣು ಚಿಮ್ಮುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಮಣ್ಣು ಚಿಮ್ಮುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಎಂದು]] ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ )ಬುರುಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಡಗು [[ತೇಲುವುದು|ತೇಲುವಷ್ಟು]] ಸಾಂದ್ರತೆ ನೀರಿಗೆ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಗ ಕೂಡ ಹಡಗು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವು ವಾದಗಳು ಮಂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಹಡಗಿನ ಸುತ್ತ ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕೂಡ ನೀಡದೆ ಅದು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ [[ಬ್ಲೇಕ್ ರಿಡ್ಜ್‌|ಬ್ಲೇಕ್‌ ರಿಟ್ಜ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬೌಗೋಳಿಕ ಸರ್ವೆ|ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್‌]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಆಗಾಧವಾದ ಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="WoodsHole papers">{{cite web | url = http://woodshole.er.usgs.gov/project-pages/hydrates/usgspubs.html | title = Appearance and distribution of the gas hydrate reflection in the Blake Ridge region, offshore southeastern United States | id = MF-1252. | author = Paull, C.K. and W.P., D., 1981, | work = Gas Hydrates at the USGS | publisher = Woods Hole | year = 1981 | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2012-02-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120218231421/http://woodshole.er.usgs.gov/project-pages/hydrates/usgspubs.html | url-status = dead }}</ref> ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವರ ಇತರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ 15,000 ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಕುರುಹುಗಳಿಲ್ಲ.<ref name="WoodsHole Bermuda">{{cite web | url = http://woodshole.er.usgs.gov/project-pages/hydrates/bermuda.html | title = Bermuda Triangle | work = Gas Hydrates at the USGS | publisher = Woods Hole | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2012-10-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121023070855/http://woodshole.er.usgs.gov/project-pages/hydrates/bermuda.html | url-status = dead }}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರೊಳಗಿನ ಮೀಥೇನ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್‌ ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿಲ್ಲ. ನೀರೊಳಗಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಗ್ಯಾಸ್‌ನಿಂದ ಏಳುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ವಿಮಾನ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. === ರಾಕ್ಷಸ ಅಲೆಗಳು === ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧೆಡೆಯ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಕ್ಷಸ ಅಲೆಗಳು|ರಾಕ್ಷಸ ಅಲೆ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹಡಗುಗಳು ಮುಳುಗಲು<ref>https://www.nytimes.com/2006/07/11/science/11wave.html?8dpc</ref> ಹಾಗೂ ತೈಲ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳ ಉರುಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.uscg.mil/hq/gm/moa/boards/oceanranger.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2007-08-11 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20070811032725/http://www.uscg.mil/hq/gm/moa/boards/oceanranger.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಅಲೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ಮಯ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಈ ರೀತಿಯ ಅಲೆಗಳು ಇರುವುದು ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMOKQL26WD_index_0.html |title=ESA Portal - Ship-sinking monster waves revealed by ESA satellites |publisher=Esa.int |date=1995-01-01 |accessdate=2009-06-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livescience.com/strangenews/080804-rogue-waves.html |title=Secret to Towering Rogue Waves Revealed |publisher=LiveScience |date=2008-08-04 |accessdate=2009-06-01}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ರಾಕ್ಷಸ ಅಲೆಗಳು ವಿಮಾನಗಳ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. == ಗುರುತರ ಘಟನೆಗಳು == {{main|List of Bermuda Triangle incidents}} === Flight 19 === [[ಚಿತ್ರ:TBF (Avengers) flying in formation.jpg|upright|thumb|19ನೇ ಫ್ಲೈಟ್‌ನಂತೆ ಇದ್ದ ಯುಎಸ್ ನೇವಿ ಟಿಬಿಎಫ್ ಗ್ರುಮನ್ ಎವೆಂಜರ್ ಫ್ಲೈಟ್ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ತ್ರಿಕೋಣ ಬರಹಗಾರರು 19ನೇ ಫ್ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.(ಯು.ಎಸ್ ನೇವಿ)]] ತರಬೇತಿ ನಿರತ [[19ನೇ ಫ್ಲೈಟ್|ಫ್ಲೈಟ್ 19]] [[TBM ಆ‍ಯ್‌ವೆಂಜರ್|ಟಿಬಿಎಮ್ ಎವೆಂಜರ್]] ಬಾಂಬರ್ ಐದು ವಿಮಾನಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 1945ರಂದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ವಾಯುದಳದ ಸೇನಾ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೧೨೦ ಮೈಲು, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 73 ಮೈಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ 120 ಮೈಲುಗಳ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೌಕಾನೆಲೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಾಯುಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಫ್ಲೈಟ್ 19 ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಉತ್ತಮ ವಾತಾವರಣ ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಟೈಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲು ಯಾವುದೋ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅತಾರ್ಕಿಕವಾದ ದಿಕ್ಕೂಚಿ ಓದುವಿಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಯ್ತು. ಈ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ನೌಕಾದಳವು ಈ ಅವಘಡ ನಡೆಯಲು ಕಾರಣ "ಯಾವುದೋ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಿಷಯ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಟೈಲರ್ ಅವರ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ದಕ್ಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೌಕಾದಳವು ಈ ಅವಘಡಕ್ಕೆ "ಯಾವುದೋ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ವಿಷಯ" ಎಂದು ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಘಡ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟೈಲರ್ ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೋ ಅಲ್ಲಿಗಿಂತ 50ಕಿಮಿ ದೂರ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.<ref name="the_disappearance_of_flight_19">{{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org/html/the_disappearance_of_flight_19.html | title = The Disappearance of Flight 19 | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] }}</ref> ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ವಾಯುದಳ ವಿಮಾನದ ಕುರುಹನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟ 13 ಜನರಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯ [[ಮರೀನರ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಪ್ಟ್|ಮಾರಿನರ್ ವಿಮಾನ]]ವು ತಿರುಗಿ ಬರದೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಿದ್ದ ಅವಘಡದ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯ್ತು. ಫ್ಲೋರಿಡಾದಿಂದ ಹೊರಟ ತೈಲಟ್ಯಾಂಕರ್ ನೌಕೆಯೊಂದು ಸ್ಪೋಟವೊಂದನ್ನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಮಾರಿನರ್ ಗಸ್ತು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವರಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಖರ ಎಂದು ಎನಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಕೆಲವೂ ಮುಖ್ಯವಿಷಯಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿವೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಘಡ ನಡೆದ ಕೊನೆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಹವಾಮಾನ ವಿಪರೀತ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದ ನೌಕಾ ಪಡೆಯು ಫ್ಲೈಟ್ 19ರ ಇತರೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರ ಜೊತೆಗೆ ಟೈಲರ್ ನಡೆಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಆಯಸ್ಕಾಂತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="the_disappearance_of_flight_19" /> === ''ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟ್‌'' === 1872ರಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ 282 ಟನ್ ತೂಕದ ''[[ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ತೆ|ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟ್]]'' [[ಬ್ರೈಗಂಟಿನ್|ಹಡಗು]] [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೊರ್ಚುಗಲ್]] ಕಡಲು ತೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಇದು ಅಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಈ ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶ: ಮುಳುಗಿದ 207ಟನ್ ತೂಕದ ''ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟ್‌'' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು [[ಪ್ಯಾಡಲ್ ಸ್ಟೀಮರ್|ಉಗಿಹಡಗು]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 1864ರಲ್ಲಿ [[ರೀಫ್|ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ]]ಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ತಕ್ಷಣ ಮುಳುಗಿತು. ಇದನ್ನು ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟ್‌ ಹಡಗು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Berg,2000"/><ref>{{cite web |url=http://www.shipwreckexpo.com/bermudashipwrecksmariceleste.htm |title=Mari Celeste Wreck |publisher=Shipwreckexpo.com |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2009-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215121203/http://www.shipwreckexpo.com/bermudashipwrecksmariceleste.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟೆ '' ಕುರಿತಾಗಿ ಕುಶ್ಚೆ ಗುರುತಿಸಿದ ಹಲವಾರು ’ವಿಷಯಗಳು’ [[ಆರ್ಥರ್‌ ಕಾನನ್‌ ಡಾಯ್ಲ್‌|ಅರ್ಥರ್ ಕಾನನ್ ಡಯಲ್]] ಬರೆದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ [[ಜೆ. ಹ್ಯಾಬಾಕುಕ್ ಜೆಪ್ಸೋನ್ಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆ|"ಜೆ.ಹಬಾಕುಕ್ ಜೊಸೆಫನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್"]] (ನಿಜವಾದ ''ಮೇರಿ ಸೆಲೆಸ್ಟೆ '' ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆ) ಕುರಿತಾದುದಾಗಿದೆ. === ''ಎಲೆನ್ ಆಸ್ಟಿನ್'' === ''ದಿ ಎಲೆನ್ ಆಸ್ಟಿನ್'' ಎಂಬ ಹಡಗು 1881ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕಡೆಗಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಹಡಗನ್ನು ಕಂಡರು. ಅದೊಂದು ಖಾಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಜೊತೆಗೇ ತರಲು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಹಡಗು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯ್ತು. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಂಡವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಅದು ಅವರನ್ನೂ ಸೇರಿ ಮರೆಯಾಗಿಹೋಯಿತು. ಲಾಯ್ಡ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್‌ನ ಕಡತಗಳ ಪ್ರಕಾರ'' ಮೆಟಾ'' ಎಂಬ ಹಾಯಿದೋಣಿಯನ್ನು 1854ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು 1880ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ''ಮೆಟಾ'' ದ ಬದಲಿಗೆ ''ಎಲೆನ್ ಆಸ್ಟಿನ್'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಇದರ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಪಘಾತ ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಕಾಣೆಯಾದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೂಡ ಸುಳುವುಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Bermuda Triangle, Ellen Austin">{{cite web | url = http://bermuda-triangle.org/html/ellen_austin.html | title = Ellen Austin | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2016-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160407001129/http://www.bermuda-triangle.org/html/ellen_austin.html | url-status = dead }}</ref> === ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ''ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌‍'' === [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸಾಯ್ಕ್ಲೋಪ್ಸ್ (AC-4)|ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ "ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌"]] ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಘಟನೆಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಭೀಕರವಾದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಬಾರ್ಬಾಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] ದ್ವೀಪದಿಂದ ಹೊರಟ [[ಲುಟೆನಂಟ್ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್|Lt Cdr]] [[G. W. ಓರ್ಲಿ|ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವರ್ಲೇ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 309 ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಚ್ 4, 1918ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ತಮ್ಮದೇ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬಿರುಗಾಳಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಡಗು ಮಗುಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿರಬಹು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಯುದ್ಧ ವೈರಿಗಳ ದಾಳಿ]]ಯಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಡೆದ ಘಟನೆಗೆ ವಿವಿಧ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="DMerrill">{{cite web | url = http://website.lineone.net/~dmerrill/html/bermuda_triangle.html | title = Bermuda triangle | publisher = D Merrill |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124223248/http://website.lineone.net/~dmerrill/html/bermuda_triangle.html|archivedate=2002-11-24}}</ref><ref name="Bermuda Cruises">{{cite web | url = http://www.bermudacruises.net/bermuda-information/myths_folklore.htm | title = Myths and Folklore of Bermuda | publisher = Bermuda Cruises | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2009-06-10 | archive-url = https://archive.is/20090610083610/http://www.bermudacruises.net/bermuda-information/myths_folklore.htm | url-status = dead }}</ref> === ಥಿಯೊಡೋಸಿಯಾ ಬರ್ ಅಲ್ಸ್‌ಟನ್ === [[ಥಿಯಾಡೊಸಾಯ ಬರ್ ಆಲ್ಸ್ಟನ್|ಥಿಯೊಡೋಸಿಯಾ ಬರ್ ಆಲ್ಸ್ಟಾನ್]] ಇವರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾಜಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] [[ಏರೊನ್ ಬರ್|ಅರಾನ್ ಬರ್]] ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇವರ ಕಣ್ಮರೆಯನ್ನು ತ್ರಿಕೋಣದ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬಂದಾಗೆಲ್ಲಾ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Jeffrey,1975"/> ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1812ರಂದು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟನ್, ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೆರೋಲಿನಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟನ್‌]]ನಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಟ ''ದಿ ಪೆಟ್ರಿಯಾಟ್'' ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಥಿಯೊಡೋಸಿಯಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಆಚೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಸ್ಥಳವು ತ್ರಿಕೋಣದ ಕೊನೆಯ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ ಹಾಗೂ [[1812ರ ಯುದ್ಧ|1812ರ ಯುದ್ದ]]ವನ್ನು ಈ ಕಣ್ಮರೆಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಜನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ತ್ರಿಕೋಣದ ಹೊರಗೆ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ಇವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾದಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. === ''ಸ್ಪ್ರೇ'' === [[ಸ್ಪ್ರೇ (ಸೇಲಿಂಗ್ ವೆಸೆಲ್)|'''ಎಸ್.ವಿ. ']][[ಸ್ಪ್ರೇ (ಸೇಲಿಂಗ್ ವೆಸೆಲ್)|'ಸ್ಪ್ರೇ''''']] ಇದೊಂದು ತೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಡಗು ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಹಡಗಾಗಿ ಮರುಜೋಡಿಸಿ [[ಜಾಸುವ ಸ್ಲೋಕಮ್|ಜೊಷುವಾ ಸ್ಲೋಕಮ್]] ಅವರು 1895ರಿಂದ 1898ರೊಳಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಗರ ಪರ್ಯಟನೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರು. 1909 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಲೋಕಮ್ ಅವರು ವೆನಿಜ್ಯುವೆಲಾಕ್ಕೆ ವೈನ್ ಯಾರ್ಡ್ ಹೆವನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. ಅವರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ''ಸ್ಪ್ರೇ'' ಆಗಲಿ ಆ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕಣ್ಮರೆಯ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ ಅವರು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಅಥವಾ ಅತಿಶಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೀಗಾಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾದಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಹಡಗು ತುಂಬಾ ದುಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಹಡಗನ್ನು ನಡೆಸುವಷ್ಟು ಪರಿಣಿತಿ ಸ್ಲೋಕಮ್‌ಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಘಟನೆಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯ್ತು.<ref name="Kusche,1975" /> [[ಚಿತ್ರ:deering2.jpg|left|thumb|ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಹಾಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮೊದಲು ಸ್ಕೂನರ್ ಕೆರೊಲ್ ಎ.ಡೀರಿಂಗ್ ಜನವರಿ 29,1921ರಲ್ಲಿ ಕೇಪ್ ಲುಕ್ ಔಟ್ ದೀಪದ ಹಡಗಿನಿಂದ ನೋಡಲಾಗಿತ್ತು. (ಯು.ಎಸ್ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆ)]] === ''ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಎ.ಡೀರಿಂಗ್‌'' === 1919ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಐದು ಜನರಿರಬಹುದಾದ ವೇಗದ ಹಡಗು ''[[ಕ್ಯಾರಲ್ ಎ ಡೀರಿಂಗ್|ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಎ.ಡೀರಿಂಗ್]]'' ತೀರಾ ಹಾಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ|ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ]]ದ [[ಕೇಪ್ ಹೆಟರಾಸ್|ಕೇಪ್ ಹ್ಯಾಟ್ಟರಾಸ್‌]] ಸಮೀಪದ ಡೈಮಂಡ್ ಶೋಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 31,1921ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ''ಡೀರಿಂಗ್‌'' ನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ. [[ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆ|ನಿಷೇಧಿತ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಮ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.''ಹೆವಿಟ್'' ಎನ್ನುವ ಹಡಗು ಇದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಜೊತೆ ಈ ಡೀರಿಂಗ್ ಕೂಡಾ ಸೇರಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿ ಹಾಗೂ ಆ ಘಟನೆಯ ಜೊತೆ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ''ಡೀರಿಂಗ್ '' ಹೋದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಅದರ ದಾರಿಗೇ ಸಮನಾಗಿ ಒಂದು ತಾಸುಗಳ ನಂತರ ಕಡಲಿನಲ್ಲಿ ಗಸ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ದೀಪದ ಹಡಗಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕರಿಸಿ ಹಡಗೊಂದು ಹಾಯ್ದು ಹೋಯ್ತು. ''ಡಿರಿಂಗ್‌'' ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಈ ''ಹೆವಿಟ್'' ಎನ್ನುವ ಈ ವಿಸ್ಮಯದ ಹಡಗೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Deering">{{cite web | url = http://www.graveyardoftheatlantic.com/Deering/CADeeringHome.html | title = Carroll A Deering | publisher = Graveyard of the Atlantic | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2005-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050828190605/http://graveyardoftheatlantic.com/Deering/CADeeringHome.html | url-status = dead }}</ref> === ಡೊಗ್ಲಸ್ DC-3 === ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1948ರಂದು [[ಡೊಗ್ಲಸ್ DC-3|ಡೌಗ್ಲಾಸ್ DC-3]], [[NC16002ರ ಅಗೋಚರಗಳು|NC16002]] ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಮಾನವು ಸ್ಯಾನ್‌ಜ್ಯೂವಾನ್, ಪೊರ್ಟೊರಿಕೊದಿಂದ ಮಿಯಾಮಿಗೆ ಹೊರಟು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹುಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ 32 ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವು ಕೂಡಾ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಿವಿಲ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಆದರೆ ತ್ರಿಕೋಣದ ಬರಹಗಾರರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು:ಸ್ಯಾನ್‌ಜ್ಯೂವಾನ್‌ನಿಂದ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವಿಮಾನದ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮರುಪೂರಣ ಮಾಡದೇ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು ಈ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೈಕೊಡಲು ಕಾರಣವಾಯ್ತೋ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಪಿಸ್ಟನ್-ಎಂಜಿನ್ ಇರುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನ್ನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಾಖದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್)|ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿರುವ [[ಇಗ್ನಿಶನ್ ಕಾಯಿಲ್|ಇಗ್ನಿಷನ್ ಕಾಯಿಲ್‌]] ಬಳಸುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಏರೋನಾಟಿಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ತನಿಖೆಯ ಅಂಶ ಹುರುಳಿಲ್ಲದ್ದು.<ref name="Aviation Safety DC3">{{cite web | url = http://www.avsaf.org/reports/US/1948.12.28_AirborneTransport_DouglasDC-3.pdf#search=%22Airborne%20Transport%2C%20December%2028%2C%201948%2C%20Miami%2C%20Florida%22 | title = Airborne Transport, Miami, December 1948 | publisher = Aviation Safety | format = PDF | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2007-01-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070103193538/http://www.avsaf.org/reports/US/1948.12.28_AirborneTransport_DouglasDC-3.pdf#search=%22Airborne%20Transport%2C%20December%2028%2C%201948%2C%20Miami%2C%20Florida%22 | url-status = dead }}</ref> === ''ಸ್ಟಾರ್ ಟೈಗರ್ '' ಮತ್ತು ''ಸ್ಟಾರ್ ಏರಿಯಲ್ '' === ಅಜೋರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಮುಡಾಗೆ ಹೊರಟ [[G-AHNP "ಸ್ಟಾರ್ ಟೈಗರ್"|G-AHNP ''ಸ್ಟಾರ್ ಟೈಗರ್'']] ವಿಮಾನವು ಜನವರಿ 30,1948ರಂದು ನಾಪತ್ತೆಯಾಯಿತು; ಬರ್ಮುಡಾದಿಂದ [[ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್ ಜಮೈಕಾ|ಜಮೈಕಾದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌]]ಗೆ ಹೊರಟ [[G-AGRE "ಸ್ಟಾರ್ ಏರಿಯಲ್"|G-AGRE ''ಸ್ಟಾರ್ ಏರಿಯಲ್'']] ಜನವರಿ 17, 1949ರಂದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಎರಡೂ ವಿಮಾನಗಳು [[ಎವ್ರೊ|Avro]] [[ಟುಡರ್ IV|Tudor IV]] ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದು [[ಬ್ರೀಟೀಶ್ ಸೌತ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೌಥ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಏರ್‌ವೇಯ್ಸ್‌‌]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Bermuda Triangle, Tudors">{{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org/html/the_tudors.html | title = The Tudors | publisher = [http://www.bermuda-triangle.org Bermuda Triangle .org] }}</ref> ಎರಡೂ ವಿಮಾನಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದು ಸಣ್ಣದೊಂದು ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳು ಆ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಒಂದು ವಿಮಾನವಂತೂ ತ್ರಿಕೋಣದ ಸ್ಥಳ ಸೇರುವ ಮೊದಲೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Kusche,1975"/> === KC-135 ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೋ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ === ಆಗಸ್ಟ್ 28,1963 ಎರಡು ಯು.ಎಸ್.ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಇಂದನ ತುಂಬುವ [[KC-135 ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೋಟ್ಯಾಂಕರ್|KC-135 ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೊ ಟ್ಯಾಂಕರ್]] ವಿಮಾನಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು. ತ್ರಿಕೋಣದ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಘಟನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿನರ್, ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್, ಗಡ್ಡಿಸ್<ref name="Gaddis,1964" /><ref name="Berlitz,1974" /><ref name="Winer,1974" /> ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಅವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ {{convert|160|mi|km}} ನೀರಿನಷ್ಟು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಜಾಗಗಳು ಈ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಕುಶ್ಚೆ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ<ref name="Kusche,1975" /> ಪ್ರಕಾರ ವಾಯುದಳದ ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ, ಎರಡನೇ "ಅವಘಡದ ಸ್ಥಳ"ದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಸವನ್ನು ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರುಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು [[ಕಡಲ ಕಳೆ|ಸಮುದ್ರದ ಕಳೆ]], [[ತೇಲುವ ಮರದ ವಸ್ತುಗಳು|ಒದ್ದೆಯಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಡುಗಳು]] ಒಂದು [[ತೇಲುವ ವಸ್ತು|ಹಳೆಯ ದೋಣಿಗೆ]] ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. === ''SS ಮರೈನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್'' === ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ [[ಸಲ್ಫರ್]] ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ ''[[SS ಮೆರೀನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್|ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮರೈನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್]]'' [[T2 ಟ್ಯಾಂಕರ್]] ಫೆಬ್ರುವರಿ 4, 1963ರ ನಂತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸರಣಿ ದ್ವೀಪದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ 39 ಜನರೊಂದಿಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.''ಮರೈನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್'' ಹಡಗು ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗಡ್ಡೀಸ್ ಅವರು 1964 ’''ಅರ್ಗೊಸಿ'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌’ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಿದ ಹಡಗಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಲ್ಲದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿದ ಹಡಗು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಡಲು ಕಣ್ಗಾವಲು ಪಡೆಯು ಈ ಹಡಗಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇದು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇರುವ ಈ ಹಡಗನ್ನು ಯಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="Gaddis,1964">{{cite journal | title = The Deadly Bermuda Triangle | url = http://www.physics.smu.edu/~pseudo/BermudaTriangle/vincentgaddis.txt | month = February| year=1964 | journal = [[Argosy (magazine)|Argosy]] | author = Vincent Gaddis | pages = 28–29, 116–118. }}</ref><ref name="USCG Sulphur Queen">{{cite web | url = http://www.uscg.mil/hq/g-m/moa/boards/marsulqueen.pdf | title = Marine Sulphur Queen | publisher = USCG | format = PDF }}</ref><ref name="Time Sulphur Queen">{{cite news | url = http://www.time.com/time/magazine/printout/0,8816,896573,00.html | title = The Queen with the Weak Back | publisher = TIME | archiveurl = https://archive.today/20120912115201/http://www.time.com/time/magazine/printout/0,8816,896573,00.html | archivedate = 2012-09-12 | access-date = 2009-12-21 | url-status = dead }}</ref> === ''ರಾಯ್‌ಫುಕು ಮಾರು'' === ತ್ರಿಕೋಣದದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿ ''[[ರೈಫ್ಯುಕು ಮಾರು|’ರಾಯ್‌ಫುಕು ಮಾರು’]]'' ವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 1921ರಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ )ಜಪಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧ ಹಡಗು ರಾಯ್‌ಫುಕು ಮಾರು (ಕೆಲವು ಸಲ ''ರಾಯ್‌ಕುಕೆ ಮಾರು'' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ) ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರ ಜೊತೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಅಪಾಯವಿರುವ "ಖಡ್ಗದಂತೆ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಗಿದೆ, ಬೇಗ ಬನ್ನಿ", ಅಥವಾ "ಇದು ಖಡ್ಗದಂತಿದೆ, ಬೇಗ ಬನ್ನಿ !"ಬರಹಗಾರರು "ಖಡ್ಗ" ಶಬ್ದವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವಂತಾಯ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ವಾಟರ್‌ಸ್ದ್ಪೌಟ್|ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ]] ಎಂದೇ ಎಲ್ಲರೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು (ವೈನರ್). ನೈಜವಾಗಿ ಹಡಗು ತ್ರಿಕೋಣದ ಹತ್ತಿರವೇ ಹೋಗಿಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧವೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು ("ಈಗ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಬೇಗ ಬನ್ನಿ."); ಎಪ್ರಿಲ್ 21,1925ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಿಟ್ಟಾಗ ರಾಯ್‌ಫುಕು ಮಾರಾ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಮುಳುಗಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಹಡಗು [[RMS ಹೊಮೆರಿಕ್|RMS "ಹೊಮರಿಕ್"]]ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="Nova,1976">{{cite episode | series = [[NOVA (TV series)|NOVA]] / [[Horizon (BBC TV series)|Horizon]] | title = ''The Case of the Bermuda Triangle'' | airdate = 1976-06-27|network=PBS }}</ref> === ''ಕನ್ನೆಮಾರಾ IV '' === ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಯಿದೋಣಿಯೊಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 1955ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಬರ್ಮುಡಾ ಪ್ರದೇಶದ ತೀರದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿ ಅನಾಥವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಕುರಿತಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. (ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್, ವೈನರ್<ref name="Berlitz,1974"/><ref name="Winer,1974"/>)ಮೂರು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಈ ಹಾಯಿದೋಣಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ನಾವಿಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ. [[1955ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೀಸನ್|1955ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ’ಎಡಿತ್‌ ’ ಎನ್ನುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಬರ್ಮುಡಾ ಸಮೀಪ ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ "ಫ್ಲೋರಾ" ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಕೇಟಿ" ಇದು ಹಾಯಿ ದೋಣಿ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದೆ. ''ಕನ್ನೆಮಾರಾ IV'' ಇದು ಖಾಲಿಯಿದ್ದು, ದಡದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ’ಎಡಿತ್’ಸುಂಟರಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ, ಅದರ ಲಂಗರು ತಪ್ಪಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Kusche,1975" /> === [[ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸಯೊ|ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕಿಯೋ]] === ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕಿಯೋನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಸ್ನಾ ಜೂನ್ 7,1964ರಂದು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕನ ಜೊತೆ ಬಹಾಮಾದ ನ್ಯಾಸಾವ್‌ನಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟರ್ಕ್ ದ್ವೀಪದ ಕೋಕ್‌ಬರ್ನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನವು 30 ನಿಮಿಷದವರೆಗೆ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕೊಕ್‌ಬರ್ನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಗಮನಿಸಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವೀಪದೆಡೆಗೆ ಹಾರಿ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ರೇಡಿಯೋದ ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. == ತ್ರಿಕೋಣದ ಕುರಿತ ಬರಹಗಾರರು == ಈ ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ತ್ರಿಕೋಣ ಸಂಬಂಧಿ ಘಟನೆಗಳು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೀಕರಣದಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಲ್ಲದೇ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಕೋಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ''ಮಾತ್ರ '' ಲಭ್ಯವಿದೆ : * {{cite book | title = Into the Bermuda Triangle: Pursuing the Truth Behind the World's Greatest Mystery | author = Gian J. Quasar | publisher = International Marine / Ragged Mountain Press | year = 2003 | isbn = 0-07-142640-X | edition = (Reprinted in paperback (2005) ISBN 0-07-145217-6) | ref = Quasar,2003 }} * <ref name="Berlitz,1974">{{cite book | title = The Bermuda Triangle | author = Charles Berlitz | isbn = 0-385-04114-4 | publisher = Doubleday | year = 1974 | edition = 1st }}</ref> {{cite book | title = The Bermuda Triangle | author = Charles Berlitz | isbn = 0-385-04114-4 | publisher = Doubleday | year = 1974 | edition = 1st | ref = Berlitz,1974 }} * <ref name="Kusche,1975">{{cite book | title = The Bermuda Triangle Mystery Solved | year = 1975 | author = Lawrence David Kusche | isbn = 0-87975-971-2 }}</ref> {{cite book | title = The Bermuda Triangle Mystery Solved | year = 1975 | author = Lawrence David Kusche | isbn = 0-87975-971-2 | ref = Kusche,1975 }} * <ref name="Spencer,1969">{{cite book | title = Limbo Of The Lost | author = John Wallace Spencer | isbn = 0-686-10658-X | year = 1969 }}</ref> {{cite book | title = Limbo Of The Lost | author = John Wallace Spencer | isbn = 0-686-10658-X | year = 1969 | ref = Spencer,1969 }} * {{cite book | title = The Evidence for the Bermuda Triangle | year = 1984 | author = David Group | isbn = 0-85030-413-X | ref = Group,1984 }} * <ref name="Berg,2000">{{cite book | title = Bermuda Shipwrecks | year = 2000 | author = Daniel Berg | isbn = 0-9616167-4-1 }}</ref> {{cite book | title = Bermuda Shipwrecks | year = 2000 | author = Daniel Berg | isbn = 0-9616167-4-1 | ref = Berg,2000 }} * <ref name="Winer,1974">{{cite book | title = The Devil's Triangle | year = 1974 | author = [[Richard Winer]] | isbn = 0553106880 }}</ref> {{cite book | title = The Devil's Triangle | year = 1974 | author = [[Richard Winer]] | isbn = 0553106880 | ref = Winer,1974 }} * {{cite book | title = The Devil's Triangle 2 | year = 1975 | author = Richard Winer | isbn = 0553024647 | ref = Winer,1975 }} * <ref name="Jeffrey,1975">{{cite book | title = The Bermuda Triangle | year = 1975 | author = Adi-Kent Thomas Jeffrey | isbn = 0446599611 | ref = Jeffrey,1975 }}</ref> {{cite book | title = The Bermuda Triangle | year = 1975 | author = Adi-Kent Thomas Jeffrey | isbn = 0446599611 | ref = Jeffrey,1975 }} == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್]] * [[ಚಕ್ ವೇಕ್ಲಿ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್|ಚಕ್‌ ವೇಕ್ಲಿ ಘಟನೆ]] * [[ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಸೀ|ಸೈತಾನನ ಸಮುದ್ರ]] (ಅಥವಾ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ತ್ರಿಕೋಣ) * [[ದಿ ಮಿಚಿಗನ್ ಟ್ರ್ಯಾಂಗಲ್|ದಿ ಮಿಚಿಗನ್ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್]] * [[ಸರ್ಗ್ಯಾಸೋ ಸೀ|ಸರ್ಗಾಸೋ ಸೀ]] * [[SS ಕ್ಯೂಟೊಪಾಕ್ಷಿ|SS "ಕ್ಯೂಟೊಪಾಕ್ಷಿ"]] * [[ದಿ ಟ್ರಾಯಂಗಲ್ (ಕಿರುತೆರೆಯ ಚಿಕ್ಕಸಂಚಿಕೆಗಳು)|ದಿ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ (ಕಿರುತೆರೆಯ ಸಣ್ಣ ಸಂಚಿಕೆಗಳು )]] * [[ವೈಲ್ ವೋರ್ಟಸಿಸ್|ವೈಲ್ ವೊರ್ಟಿಸಸ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಇತರ ಮೂಲಗಳು == <div class="references-small"> === ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನಗಳು === ಪ್ರೊಕ್ವೆಸ್ಟ್ [http://proquest.umi.com http://proquest.umi.com] ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪಿಡಿಎಫ್ ಫಾರ್ಮಾಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕಾನ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಲೇಖನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲೇಜ್ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾಚಲನಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಇದರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. </div> ==== [[19ನೇ ಫ್ಲೈಟ್|ಫ್ಲೈಟ್ 19]] ==== * "ಗ್ರೇಟ್ ಹಂಟ್ ಆನ್ ಫಾರ್ 27 ನೇವಿ ಫ್ಲೈಯರ್ಸ್‌ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಫೈವ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಆಫ್ಪ್‌ ಫ್ಲೋರಿಡಾ", ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ‍್ 7, 1945 * "ವೈಡ್ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ 27 ಮೆನ್ ಇನ್ ಸಿಕ್ಸ್‌ ನೇವಿ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌," ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1945. * "ಫೈರ್ ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್‌‌ ಸೀನ್ ಇನ್ ಏರಿಯಾ ಆಫ್ ಲೊಸ್ಟ್ ಮೆನ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 1945. ==== ''[[ರೈಫ್ಯುಕು ಮಾರು|ರೈಫ್ಯೂಕು ಮ್ಯಾರು]] '' ==== * "ಜಪನೀಸ್ ಶಿಪ್ಸ್ ಸಿಂಕ್ಸ್ ವಿತ್ ಎ ಕ್ರ್ಯೂ ಆಫ್ 38; ಲೈನ್ಸ್ ಅನೇಬಲ್ ಟು ಏಡ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 1925. * "ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ಸ್ ಡಿಫರ‍್ ಆನ್ ಹೋಮರಿಕ್ ಎಫರ್ಟ್ ಟು ಸೇವ್ ಸಿಂಕಿಂಗ್ ಶಿಫ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 23, 1925. * ಹೊಮರಿಕ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅಪ್‌ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ಸ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 24, 1925. * "ಲೈನರ್ ಇಸ್ ಬ್ಯಾಟ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಅಟೆಂಪ್ಟ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 25, 1925. ==== ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ''ಕಟಾಪ್ಯಾಕ್ಸಿ'' ==== * ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಯೂಟೊಪಾಕ್ಷಿ ಆಸ್ "ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 7, 1926. * "ಎಫರ್ಟ್‌ ಟು ಲೊಕೇಟ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಶಿಫ್ ಫೇಲ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 1925. * "ಲೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಕೀಪರ್ಸ್ ಸೀಕ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಶಿಫ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1925. * "53 ಆನ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಆರ್ ರಿಪೋರ್ಟೆಡ್ ಸೇವ್ಡ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 1925. ==== ''[[USS ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್ (AC-4)|USS ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌ (AC-4)]] '' ==== * "ಕೊಲ್ಡ್ ಹೈ ವಿಂಡ್ಸ್‌ ಡು $25,000 ಡ್ಯಾಮೆಜ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 11, 1918. * "ಕೊಲ್ಲಿಯರ್ ಒವರ್‌ಡ್ಯೂ ಎ ಮಂತ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಎಪ್ರಿಲ್ 15,1918. * "ಮೋರ್ ಶಿಪ್ಸ್‌ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 16,1918. * "ಹ್ಯಾವ್‌ನಾಟ್ ಗಿವನ್ ಅಪ್ ಹೋಪ್ ಫಾರ್ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 1918. * ಕೋಲಿಯರ‍್ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್ ಈಸ್ ಲೊಸ್ಟ್‌; 293 ಪರ್ಸ್‌ನ್ಸ್ ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್‌‍; ಎನಿಮಿ ಬ್ಲೋವ್ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 15,1918. * "ಯು.ಎಸ್. ಕಾನ್ಸೋಲ್ ಗೊಟ್ಸ್‌ಚಾಲ್ಕ್ ಕಮಿಂಗ್ ಟು ಎಂಟರ್ ದಿ ವಾರ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 15,1918. * "ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ ಟ್ಯೂಟೊನ್, ’ಟಿಸ್ ಸೆಡ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 16,1918. * "ಫೇಟ್ ಆಫ್ ಶಿಫ್ ಬ್ಯಾಫ್‌ಲೆಸ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 16, 1918. * "ಸ್ಟೀಮರ್‌ ಮೆಟ್ ಗೇಲ್ ಆನ್ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್’ ಕೋರ್ಸ್‌," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಎಪ್ರಿಲ್ 19, 1918. ==== ''[[ಕರೋಲ್ ಎ ಡಿಯರಿಂಗ್|ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಎ.ಡೀರಿಂಗ್‌]]'' ==== * "ಪೈರಸಿ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಇನ್ ಡಿಸ್‌ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್‌ ಆಪ್ 3 ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಶಿಪ್ಸ್‌," ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜುಲೈ 21,1921. * "ಬಾಥ್ ಒನರ್ಸ್‌ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್, "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜೂನ್ 22, 1921. ಪಿಯೆರಾ ಅಂಟೊನೆಲ್ಲಾ. * ಡೀರಿಂಗ್ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ಸ್ ವೈಫ್ ಕಾಸ್ಡ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಜೂನ್ 22, 1921. * "ಮೋರ್ ಶಿಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಡೆಡ್ ಟು ಮಿಸ್ಟರಿ ಲಿಸ್ಟ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಜೂನ್ 22, 1921 * "ಹಂಟ್ ಆನ್ ಫಾರ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್," ವಾಷಿಂಗ್‌‍ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಜೂನ್ 21, 1921 * ಕಾಂಬ್‌ ಸೀಸ್ ಫಾರ್‌ ಶಿಪ್ಸ್‌," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ತ್, ಜೂನ್‌ 22, 1921. * "ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಶಿಪ್ಸ್ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ 3000 ಇಯರ್ಲಿ," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಜುಲೈ 10,1921. ==== ವ್ರೆಕ್ಕರ್ಸ್ ==== * "ವ್ರೆಕ್ರಿಯೇಷನ್’ ವಾಸ್ ದಿ ನೇಮ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ಗೇಮ್ ದಟ್ ಫ್ಲರೀಷ್ಡ್ 100 ಇಯರ್ಸ್ ಎಗೊ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಚ್ 30, 1969. ==== ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.''ಸುಡಫ್ಕೋ'' ==== * ‌"ಟು ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಫ್ರೈಟರ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಎಪ್ರಿಲ್ 11, 1926. * "ಅಬಾಂಡನ್ ಹೋಪ್ ಫಾರ್ ಶಿಪ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಎಪ್ರಿಲ್ 28,1926. ==== ''ಸ್ಟಾರ್ ಟೈಗರ್'' ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ''ಸ್ಟಾರ್ ಏರಿಯಲ್'' ==== * "ಹೋಪ್ ವೇನ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸೀ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್ 28 ಅಬೋರ್ಡ್ ಲೊಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನರ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಜನವರಿ 31, 1948. * "72 ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಸೀ ಫಾರ್‌ ಏರ್‌ಲೈನರ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಜನವರಿ 19, 1949. ==== DC-3 ಏರ್‌ಲೈನರ್ [[ಕಣ್ಮರೆಯಾದ NC16002|NC16002 ಕಣ್ಮರೆ]] ==== * "30ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಏರ್‌ಲೈನರ್ ಡಿಸಪಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ಯಾನ್ ಜುವಾನ್ ಟು ಮಿಯಾಮಿ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 1948. * "ಚೆಕ್ ಕ್ಯೂಬಾ ರಿಫೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಏರ್‌ಲೈನರ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1948. * "ಏರ್‌ಲೈನರ್ ಹಂಟ್ ಎಕ್ಸ್ಟೆಂಡೆಡ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1948. ==== ಹಾರ್ವೆ ಕಾನೊವರ್ ಮತ್ತು ''ರೆವೊನೊಕ್'' ==== * "ಸರ್ಚ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಕೊನೊವರ್ ಯಾವ್ಲ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 8, 1958. * "ಯಾಚ್‌ ಸರ್ಚ್ ಗೋಸ್ ಆನ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 9,1958. * "ಯಾಚ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ಡ್‌‍," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 10,1958. * "ಕೊನೊವರ್ ಸರ್ಚ್‌ ಕಾಲ್ಡ್ ಆಫ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 15, 1958. ==== KC-135 ಸ್ಟ್ರಾಟೊ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ==== * "ಸೆಕಂಡ್ ಏರಿಯಾ ಆಫ್ ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ಜೆಟ್ಸ್‌‍," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 1963. * "ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಹಾಲ್ಟೆಡ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, 1963. * "ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ಜೆಟ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಹಂಟ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಆಗಸ್ಟ್ 30, 1963. ==== B-52 ಬಾಂಬರ್‌ (''ಪೊಗೊ 22'' ) ==== * "ಯು.ಎಸ್.-ಕೆನಡಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಏರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಎ ಸಕ್ಸಸ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 1961. * "ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ಲೊಸ್ಟ್ B-52 ಬಾಂಬರ್‌ ಪುಶ್ಡ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಏರಿಯಾ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17,1961. * " ಬಾಂಬರ್‌ ಹಂಟ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ಡ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18. 1961. * "ಬಾಂಬರ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಿಂಗ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19.1961. * "ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ಬಾಂಬರ‍್ ಎಂಡ್ಸ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 1961. ==== ಚಾರ್ಟರ್ ವೆಸ್ಸೆಲ್ ''ಸ್ನೊ ಬಾಯ್ '' ==== * " ಪ್ಲೇನ್‌ ಹಂಟಿಂಗ್ ಬೋಟ್ ಸೈಟ್ಸ್‌ ಬಾಡಿ ಇನ್ ಸೀ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜುಲೈ ‌7, 1963. * "ಸರ್ಚ್ ಅಬಾಂಡನ್ಡ್ ಫಾರ್ 40 ಆನ್ ವೆಸ್ಸೆಲ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜುಲೈ 11, 1963. * " ಸರ್ಚ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್ ಫಾರ್ ವೆಸ್ಸೆಲ್ ವಿತ್ 55 ಅಬೋರ್ಡ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ತ್, ಜುಲೈ 6, 1963. * "ಬಾಡಿ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್ ಫಿಶಿಂಗ್ ಬೋಟ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಜುಲೈ 7, 1963. ==== [[SS ಮೆರೀನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್|SS ಮರೀನ್ ಸಲ್ಫರ್ ಕ್ವೀನ್]] ==== * "ಟ್ಯಾಂಕರ‍್ ಲೊಸ್ಟ್ ಇನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್;39 ಅಬೋರ್ಡ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಫೆಬ್ರುವರಿ 9, 1963. * "ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಸೈಟೆಡ್ ಇನ್ ಪ್ಲೇನ್ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್ ಟ್ಯಾಂಕರ‍್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಆಫ್‌ ಫ್ಲೋರಿಡಾ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಫೆಬ್ರುವರಿ 11, 1963. * "2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಈಸ್ ಆಸ್ಕ್ಡ್‌ ಇನ್ ಸೀ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್," ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಫೆಬ್ರುವರಿ 19, 1963. * "ವ್ಯಾನಿಷಿಂಗ್ ಆಫ್ ಶಿಫ್ ರೂಲ್ಡ್ ಎ ಮಿಸ್ಟರಿ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಎಪ್ರಿಲ್ 14, 1964. * "ಫ್ಯಾಮಿಲಿಸ್ ಆಫ್ 39 ಲೊಸ್ಟ್ ಅಟ್ ಸೀ ಬಿಗನ್ $20-ಮಿಲಿಯನ್ ಸ್ಯೂಟ್ ಹಿಯರ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜೂನ್ 4, 1969. * "10-ಇಯರ್ ರಿಫ್ಟ್ ಒವರ್ ಲೊಸ್ಟ್ ಶಿಪ್ ನಿಯರ್ ಎಂಡ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಫೆಬ್ರುವರಿ 4, 1973. ==== SS ''ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಎಲ್.ಒಸ್ಸಾ '' ==== * "ಶಿಫ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ 37 ವ್ಯಾನಿಶ್ ಇನ್ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ ಆನ್ ವೊಯೋಜ್ ಟು ಯು.ಎಸ್.," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1976. * "ಶಿಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ ನೌ ಪ್ರೆಸ್ಯೂಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಲೊಸ್ಟ್ ಅಟ್ ಸೀ," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19,1976. * "ಡಿಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಹರ್ಡ್ ಫ್ರಮ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೇಲರ್ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಫಾರ್ 17 ಡೇಯ್ಸ್," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌‍, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 1976. === ಜಾಲತಾಣದ ಕೊಂಡಿಗಳು === ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಕುರಿತಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ತನಿಖೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವರದಿಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾದಳ ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಯವರು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ತನಿಖೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ತನಿಖೆಯ ವರದಿಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ಲೈಟ್ 19 ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಥವಾ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * [http://www.physics.smu.edu/~pseudo/BermudaTriangle/vincentgaddis.txt ಅರ್ಗೋಸಿ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ 1964ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗಡ್ಡೀಸ್‌ ಬರೆದ ಲೇಖನ] * [http://www.uscg.mil/hq/g-m/moa/reportindexcas.htm ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಠಾನದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಆಯ್ದ ವರದಿ ಹಾಗೂ ತನಿಖೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಗಳು] * [http://www.bermuda-triangle.org ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಸಂಶೋಧಕ ಜಾಯನ್ ಕ್ವೇಸಾರ್ ಅವರ ಜಾಲತಾಣ ] * [http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm ಯು.ಎಸ್. ನೇವಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ FAQ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |date=2002-08-02 }} * [http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-2.htm ಯು.ಎಸ್.ನೇವಿ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸಿ/ "ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್:ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಲಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಸೆಕ್ರೆಟ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060709202845/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-2.htm |date=2006-07-09 }}, [[ಸ್ಕೈ ಫಾ ಚಾನೆಲ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಸ್ಕೈ ಫೈ ಚಾನೆಲ್]] ಡೊಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ (ನವೆಂಬರ್ 2005) * [http://www.history.navy.mil/faqs/faq15-1.htm ನೌಕಾ ಇತಿಹಾಸ ಕೇಂದ್ರ: ದಿ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೈಟ್ 19] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090413074152/http://www.history.navy.mil/faqs/faq15-1.htm |date=2009-04-13 }} * [http://www.docksideconsultants.com/wavessup.html ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳ ಕಣ್ಮರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227044434/http://www.docksideconsultants.com/wavessup.html |date=2009-02-27 }} * [http://www.aquaexplorers.com/Bermuda_shipwrecks.htm ಬರ್ಮುಡಾ ಶಿಫ್‌ವ್ರೆಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212131417/http://aquaexplorers.com/Bermuda_shipwrecks.htm |date=2009-02-12 }} * [http://uwex.us/wreckinfo.html ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್‌ ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಎಕ್ಸ್‌‍ಫ್ಲೋರರ್ಸ್‌‍ ಶಿಫ್‌ವ್ರೆಕ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213174934/http://uwex.us/wreckinfo.html |date=2009-02-13 }} * [http://www.history.navy.mil/danfs/ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇವಲ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಶಿಪ್ಸ್‌‍ ನ ಶಬ್ದಕೋಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060130095752/http://www.history.navy.mil/danfs/ |date=2006-01-30 }} * [http://www.bermuda-triangle.org/html/aircraft_losses.html ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ವಿಮಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ] === ಪುಸ್ತಕಗಳು === ಇಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಿಗುವ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ E-Bay ಅಥವಾ Amazon.com.ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬಹುದು. ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ''ಮಾತ್ರ '' ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಗಿಯಾನ್ ಜೆ ಕ್ವೈಸರ್|ಜಿಯಾನ್ ಜೆ.ಕ್ವಾಸಾರ್]] ಅವರಿಂದ ಬರಯಲ್ಪಟ್ಟ ''ಇಂಟು ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ : ಪರ್ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್ ದಿ ಟ್ರುಥ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌‍ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಮಿಸ್ಟರಿ'' , ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮರೀನ್/ರಾಗ್ಡ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಫ್ರೆಸ್ (2003)ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-07-142640-x; ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ವಿಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಮರುಮುದ್ರಣ (2005)ಗೊಂಡಿದೆ. ISBN 0-07-145217-6). * ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬರ್ಲಿಟ್ಜ್ (ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-385-04114-4)ಬರೆದ ''ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' , ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಆದರಿಸಿ ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. * ''ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ ಮಿಸ್ಟರಿ ಸೊಲ್ವ್ಡ್‌‍ '' (1975). ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಡೆವಿಡ್ ಕಾಸ್ಚ್ (ISBN 0-87975-971-2) * ''ಲಿಂಬೊ ಆಫ್ ದಿ ಲೊಸ್ಟ್,'' ಜಾನ್ ವಾಲೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ISBN ೦-686-10658-x) * ''ದಿ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' , (1984), ಡೆವಿಡ್ ಗ್ರೂಪ್ (ISBN 0-85030-413-X) * ''ದಿ ಫೈನಲ್ ಫ್ಲೈಟ್'' , (2006), ಟೋನಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಮನ್ (ISBN 0-9553856-0-1) -ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾದಾರಿತ ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಗಮನದಲ್ಲಿರಲಿ. * ''ಬರ್ಮುಡಾ ಶಿಪ್‌ವ್ರೆಕ್ಸ್‌'' , (2000), ಡೇನಿಯಲ್ ಬರ್ಗ್‌ (ISBN 0-9616167-4-1) * ''ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ '' , (1974), [[ರಿಚರ್ಡ್ ವೈನರ್]] (ISBN ೦553106880); ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮುದ್ರಣದ ಮೊದಲ ವರ್ಷ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು; ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 17 ಬಾರಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. * ''ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ 2'' (1975), ರಿಚರ್ಡ್ ವೈನರ್ (ISBN 0-553-02464-7) * ''ಫ್ರಮ್‌ ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್ ಟು ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ ಜಾವ್‌ '' (1977), ರಿಚರ್ಡ್‌ ವೈನರ್ (ISBN 0-553-10860-3) * ''ಘೋಸ್ಟ್ ಶಿಫ್ಸ್‌: ಟ್ರ್ಯೂ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಆಫ್ ನಾಟಿಕಲ್ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ಸ್‌, ಹೌಂಟಿಂಗ್ಸ್‌, ಆ‍ಯ್ಂಡ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ಸ್ '' (2000), ರಿಚರ್ಡ್ ವೈನರ್ (ISBN 0-425-17548-0) * ''ದಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' (1975) ಬೈ ಆಡಿ-ಕೆಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫ್ರಿ (ISBN 0-446-59961-1) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{cite web | url = http://www.uscg.mil/hq/g-m/moa/reportindexcas.htm | publisher = United States Coast Guard | title = Database of selected reports and inquiries }} * {{cite web | url = http://www.bermuda-triangle.org | publisher = Gian Quasar, author of ''Into the Bermuda Triangle: Pursuing the Truth Behind the World's Greatest Mystery'' | title = Bermuda Triangle Mystery }} * {{cite web | url = http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm | publisher = US Navy Historical Center | title = Bermuda Triangle FAQ | access-date = 2005-10-15 | archive-date = 2002-08-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-2.htm | publisher = US Navy Historical Center | title = Selective Bibliography | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2006-07-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060709202845/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-2.htm | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.history.navy.mil/faqs/faq15-1.htm | publisher = US Navy Historical Center | title = The Loss Of Flight 19 | access-date = 2005-10-15 | archive-date = 2009-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090413074152/http://www.history.navy.mil/faqs/faq15-1.htm | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.docksideconsultants.com/wavessup.html | title = On losses of heavy ships at sea | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2009-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090227044434/http://www.docksideconsultants.com/wavessup.html | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.aquaexplorers.com/Bermuda_shipwrecks.htm | title = Bermuda Shipwrecks | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2009-02-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090212131417/http://aquaexplorers.com/Bermuda_shipwrecks.htm | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://uwex.us/wreckinfo.html | author = [[Michael C. Barnette|Barnette, Michael C.]] | publisher = Association of Underwater Explorers | title = Shipwreck listings page | access-date = 2009-12-21 | archive-date = 2009-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090213174934/http://uwex.us/wreckinfo.html | url-status = dead }} {{Bermuda Triangle}} {{UFOs}} {{DEFAULTSORT:Bermuda Triangle}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಮುಡಾ ತ್ರಿಕೋಣ]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಿಕಲ್ ಲೋರ್]] [[ವರ್ಗ:ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ದಂತಕತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ ಪ್ಲೇಸಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ ತ್ರಿಕೋಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ಮಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಕಣ್ಮರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:UFO-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು]] 9y2x85dakgwezkb0hfpppib840kr4vt 0 4217 1371153 1343980 2026-04-02T10:51:10Z Successalltime87 90571 1371153 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್|ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]] ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [[ಅಂಪೈರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಂಪೈರ‍್‌]]ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್‌]]ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು [[ಬೌಲರ್(ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬೌಲರ್]], ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್]] ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌|ಪಿಚ್]], ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು [[ಚೈನ್ (ಉದ್ದ)|ಸಾಲಿನಂತೆ]] ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ವಿಕೇಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ವಿಕೇಟ್]] ಮೂರು ಮರದ [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್‌]]ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ [[ಬೆಯಲ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬೇಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು [[ವೈಟ್ ವಿಲ್ಲೋ|ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ]] ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಟ್|ಬಾಲನ್ನು]] ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೆರೋಯಿಡ್|ಗೋಳಾಕಾರ]]ವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು|ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು]] (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗ್ಲೌಸ್‌ಗಳು|ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು]], ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು [[ಹೆಲ್ಮೆಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಹೆಲ್ಮೆಟ್]] ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು [[ಬಾಕ್ಸ್(ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬಾಕ್ಸ್]] ([[ಕ್ರೋಜ್|ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗ]]ವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು [[ಅಂಪೈರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಂಪೈರ್‌]]ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ [[ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್]] ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ [[ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರೀ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿ]]ಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ [[ಸ್ಕೋರರ್|ಸ್ಕೋರರ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]] ಅಥವಾ [[ಬೌಲರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬೌಲರ್]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌]]ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ [[ನಾಯಕ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ನಾಯಕ]]ನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು [[ಆಲ್-ರೌಂಡರ್|ಆಲ್ ರೌಂಡರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು|ವಿಂಗಡನೆಗಳು]] ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "[[ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್]]" ಮತ್ತು "[[ಗೂಗ್ಲಿ]]" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "[[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ನೊ ಬಾಲ್|ನೋ ಬಾಲ್]]" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್]] ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]] ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು|ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ [[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ]]ಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "[[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕಟ್|ಕಟ್]]", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು [[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು [[ರನ್ನರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್ನರ್]] ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ರನ್ ಔಟ್]] ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು]](ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) [[ಎಸೆಯುವಿಕೆ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''[[ಬೌಲ್‌ಡ್|ಬೌಲ್ಡ್]]''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಹಿಡಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಕಾಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್]] (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ರನ್ ಔಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]]''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್]]''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು]]''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗೆ ತೊಂದರೆಪಡಿಸು|ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು]]''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಹ್ಯಾಂಡಲ್ಡ್ ದ ಬಾಲ್|ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್|ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ]]''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್]]'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''[[ರೆಟೈರ್ಡ್ ಔಟ್|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ [[ರನ್‌ ಔಟ್#Running out a batsman stealing a run|ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು [[ಡಿಕ್ಲೆರೆಶನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್‌ಪಿಚುವರ್|ಘೋಷಿಸು]]ತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ಸಮಾನ|ಡ್ರಾ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, [[ಡಕ್‌ವರ್ಥ್-ಲೂವಿಸ್ ವಿಧಾನ|ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ [[ಆಡುವ ಸಮಯ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಆಟದ ಅವಧಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್]] ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ [[1876-77 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತು|1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (೧೮೮೯), [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌]] (೧೯೨೮), [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (೧೯೨೯), [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ (]]೧೯೩೨), [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] (೧೯೫೨), [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] (೧೯೮೨), [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] (೧೯೯೨), ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌]] ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಸ್ಡನ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ವೊರೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು]] ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭|ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೧|ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ೨೦೦೭|ಉದ್ಘಾಟನೆಯ]] [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ವಲ್ಡ್೯|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್]] ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ|ಬಿಸಿಸಿಐ]]ನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಲೀಗ್|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್]] ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್]], ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ|ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಶೆಪಿಯಲ್ಡ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌]] ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಂಕೆಟ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯುರಿ ಕಪ್|ಕರ್ರಿ ಕಪ್]], ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ [[ಜಿಲೆಟ್ ಕಪ್|ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ [[ಕಿಲಕಿಟಿ|ಕಿಲಿಕಿಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು [[ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್|ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಈಸ್ಟಾನಿಯ|ಈಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ I|ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)]]ರ ಮಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ IIನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು]] ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು [[ಮಿಡ್ಲ್ ಡಚ್|ಮಧ್ಯಡಚ್‌]]<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ [[ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> [[ಓಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಂಚ್|ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ [[ಚರ್ಚ್ (ಕಟ್ಟಡ)|ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್‌]]ಗಳಿರುವ [[ವಿಕೆಟ್|ವಿಕೇಟ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಗಿಲ್ಪರ್ಡ್|ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳ್ಳಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ [[ಜ್ಯಾಸ್ಪರ್ ವೈನೋಲ್|ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌]] ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ [[ಆಂಗ್ಲ ಪುನರ್ವಶ|ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration)]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ [[ಆರ್ಚಿಲ್ಲರಿ ಗ್ರೌಂಡ್|ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್|ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. [[ಹ್ಯಾಂಬಲ್‌ಡೊನ್ ಕ್ಲಬ್|ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|MCC]] ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಾಡ್ಸ್೯ನ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ|ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌]] ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು|ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ]]ಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ [[ರೌಂಡ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ ನಂತರದ [[ಒವರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ [[ಅಂಡರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ [[ಸಾಸೆಕ್ಸ್ CCC|ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc]] ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೆನಡಾ]]ದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌]] ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್|ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌]] ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಸುವಣ೯ ಯುಗ|ಸುವರ್ಣ ಯುಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್|ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌]]ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ [[ಬಾಡಿ ಲೈನ್|ಬಾಡಿಲೈನ್‌]] ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಲಾರ್ವೂಡ್|ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌]]ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿ[[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ [[ವಣ೯ದ್ವೇಶ|ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ]]ಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌]]ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒವರ್ಸ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಶನಲ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]](ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ಬೆಂಟಿ20]] ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬೌಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ]] * [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಅಂಧರ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] bjqszk775euh4vden9yit9wc58p7urn 1371154 1371153 2026-04-02T10:53:47Z Successalltime87 90571 1371154 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು [[ಅಂಪೈರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಂಪೈರ್‌]]ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ [[ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್]] ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ [[ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರೀ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿ]]ಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ [[ಸ್ಕೋರರ್|ಸ್ಕೋರರ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]] ಅಥವಾ [[ಬೌಲರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬೌಲರ್]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌]]ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ [[ನಾಯಕ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ನಾಯಕ]]ನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು [[ಆಲ್-ರೌಂಡರ್|ಆಲ್ ರೌಂಡರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು|ವಿಂಗಡನೆಗಳು]] ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "[[ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್]]" ಮತ್ತು "[[ಗೂಗ್ಲಿ]]" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "[[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ನೊ ಬಾಲ್|ನೋ ಬಾಲ್]]" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್]] ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]] ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು|ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ [[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ]]ಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "[[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕಟ್|ಕಟ್]]", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು [[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು [[ರನ್ನರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್ನರ್]] ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ರನ್ ಔಟ್]] ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು]](ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) [[ಎಸೆಯುವಿಕೆ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''[[ಬೌಲ್‌ಡ್|ಬೌಲ್ಡ್]]''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಹಿಡಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಕಾಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್]] (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ರನ್ ಔಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]]''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್]]''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು]]''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗೆ ತೊಂದರೆಪಡಿಸು|ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು]]''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಹ್ಯಾಂಡಲ್ಡ್ ದ ಬಾಲ್|ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್|ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ]]''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್]]'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''[[ರೆಟೈರ್ಡ್ ಔಟ್|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ [[ರನ್‌ ಔಟ್#Running out a batsman stealing a run|ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು [[ಡಿಕ್ಲೆರೆಶನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್‌ಪಿಚುವರ್|ಘೋಷಿಸು]]ತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ಸಮಾನ|ಡ್ರಾ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, [[ಡಕ್‌ವರ್ಥ್-ಲೂವಿಸ್ ವಿಧಾನ|ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ [[ಆಡುವ ಸಮಯ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಆಟದ ಅವಧಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್]] ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ [[1876-77 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತು|1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (೧೮೮೯), [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌]] (೧೯೨೮), [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (೧೯೨೯), [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ (]]೧೯೩೨), [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] (೧೯೫೨), [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] (೧೯೮೨), [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] (೧೯೯೨), ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌]] ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಸ್ಡನ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ವೊರೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು]] ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭|ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೧|ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ೨೦೦೭|ಉದ್ಘಾಟನೆಯ]] [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ವಲ್ಡ್೯|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್]] ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ|ಬಿಸಿಸಿಐ]]ನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಲೀಗ್|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್]] ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್]], ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ|ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಶೆಪಿಯಲ್ಡ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌]] ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಂಕೆಟ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯುರಿ ಕಪ್|ಕರ್ರಿ ಕಪ್]], ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ [[ಜಿಲೆಟ್ ಕಪ್|ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ [[ಕಿಲಕಿಟಿ|ಕಿಲಿಕಿಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು [[ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್|ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಈಸ್ಟಾನಿಯ|ಈಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ I|ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)]]ರ ಮಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ IIನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು]] ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು [[ಮಿಡ್ಲ್ ಡಚ್|ಮಧ್ಯಡಚ್‌]]<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ [[ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> [[ಓಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಂಚ್|ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ [[ಚರ್ಚ್ (ಕಟ್ಟಡ)|ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್‌]]ಗಳಿರುವ [[ವಿಕೆಟ್|ವಿಕೇಟ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಗಿಲ್ಪರ್ಡ್|ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳ್ಳಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ [[ಜ್ಯಾಸ್ಪರ್ ವೈನೋಲ್|ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌]] ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ [[ಆಂಗ್ಲ ಪುನರ್ವಶ|ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration)]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ [[ಆರ್ಚಿಲ್ಲರಿ ಗ್ರೌಂಡ್|ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್|ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. [[ಹ್ಯಾಂಬಲ್‌ಡೊನ್ ಕ್ಲಬ್|ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|MCC]] ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಾಡ್ಸ್೯ನ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ|ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌]] ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು|ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ]]ಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ [[ರೌಂಡ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ ನಂತರದ [[ಒವರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ [[ಅಂಡರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ [[ಸಾಸೆಕ್ಸ್ CCC|ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc]] ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೆನಡಾ]]ದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌]] ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್|ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌]] ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಸುವಣ೯ ಯುಗ|ಸುವರ್ಣ ಯುಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್|ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌]]ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ [[ಬಾಡಿ ಲೈನ್|ಬಾಡಿಲೈನ್‌]] ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಲಾರ್ವೂಡ್|ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌]]ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿ[[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ [[ವಣ೯ದ್ವೇಶ|ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ]]ಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌]]ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒವರ್ಸ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಶನಲ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]](ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ಬೆಂಟಿ20]] ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬೌಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ]] * [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಅಂಧರ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] o7domu266wnn9y7iud49f7b5oo5fqf0 1371155 1371154 2026-04-02T10:55:34Z Successalltime87 90571 1371155 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು|ವಿಂಗಡನೆಗಳು]] ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "[[ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್]]" ಮತ್ತು "[[ಗೂಗ್ಲಿ]]" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "[[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ನೊ ಬಾಲ್|ನೋ ಬಾಲ್]]" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಿಕೇಟ್-ಕೀಪರ್|ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್]] ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]] ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು|ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ [[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ]]ಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "[[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕಟ್|ಕಟ್]]", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು [[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು [[ರನ್ನರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್ನರ್]] ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ರನ್ ಔಟ್]] ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು]](ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) [[ಎಸೆಯುವಿಕೆ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''[[ಬೌಲ್‌ಡ್|ಬೌಲ್ಡ್]]''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಹಿಡಿ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಕಾಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್|ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್]] (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ರನ್ ಔಟ್]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)#ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ|ಸ್ಟಂಪ್ಡ್]]''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್]]''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''[[ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು]]''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗೆ ತೊಂದರೆಪಡಿಸು|ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು]]''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಹ್ಯಾಂಡಲ್ಡ್ ದ ಬಾಲ್|ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ]]''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''[[ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್|ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ]]''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್]]'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''[[ರೆಟೈರ್ಡ್ ಔಟ್|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ [[ರನ್‌ ಔಟ್#Running out a batsman stealing a run|ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು [[ಡಿಕ್ಲೆರೆಶನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್‌ಪಿಚುವರ್|ಘೋಷಿಸು]]ತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ಸಮಾನ|ಡ್ರಾ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, [[ಡಕ್‌ವರ್ಥ್-ಲೂವಿಸ್ ವಿಧಾನ|ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ [[ಆಡುವ ಸಮಯ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಆಟದ ಅವಧಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್]] ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ [[1876-77 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತು|1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (೧೮೮೯), [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌]] (೧೯೨೮), [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (೧೯೨೯), [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ (]]೧೯೩೨), [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] (೧೯೫೨), [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] (೧೯೮೨), [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] (೧೯೯೨), ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌]] ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಸ್ಡನ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ವೊರೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು]] ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭|ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೧|ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ೨೦೦೭|ಉದ್ಘಾಟನೆಯ]] [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ವಲ್ಡ್೯|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್]] ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ|ಬಿಸಿಸಿಐ]]ನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಲೀಗ್|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್]] ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್]], ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ|ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಶೆಪಿಯಲ್ಡ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌]] ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಂಕೆಟ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯುರಿ ಕಪ್|ಕರ್ರಿ ಕಪ್]], ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ [[ಜಿಲೆಟ್ ಕಪ್|ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ [[ಕಿಲಕಿಟಿ|ಕಿಲಿಕಿಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು [[ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್|ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಈಸ್ಟಾನಿಯ|ಈಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ I|ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)]]ರ ಮಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ IIನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು]] ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು [[ಮಿಡ್ಲ್ ಡಚ್|ಮಧ್ಯಡಚ್‌]]<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ [[ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> [[ಓಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಂಚ್|ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ [[ಚರ್ಚ್ (ಕಟ್ಟಡ)|ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್‌]]ಗಳಿರುವ [[ವಿಕೆಟ್|ವಿಕೇಟ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಗಿಲ್ಪರ್ಡ್|ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳ್ಳಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ [[ಜ್ಯಾಸ್ಪರ್ ವೈನೋಲ್|ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌]] ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ [[ಆಂಗ್ಲ ಪುನರ್ವಶ|ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration)]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ [[ಆರ್ಚಿಲ್ಲರಿ ಗ್ರೌಂಡ್|ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್|ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. [[ಹ್ಯಾಂಬಲ್‌ಡೊನ್ ಕ್ಲಬ್|ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|MCC]] ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಾಡ್ಸ್೯ನ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ|ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌]] ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು|ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ]]ಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ [[ರೌಂಡ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ ನಂತರದ [[ಒವರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ [[ಅಂಡರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ [[ಸಾಸೆಕ್ಸ್ CCC|ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc]] ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೆನಡಾ]]ದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌]] ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್|ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌]] ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಸುವಣ೯ ಯುಗ|ಸುವರ್ಣ ಯುಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್|ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌]]ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ [[ಬಾಡಿ ಲೈನ್|ಬಾಡಿಲೈನ್‌]] ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಲಾರ್ವೂಡ್|ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌]]ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿ[[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ [[ವಣ೯ದ್ವೇಶ|ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ]]ಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌]]ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒವರ್ಸ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಶನಲ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]](ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ಬೆಂಟಿ20]] ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬೌಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ]] * [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಅಂಧರ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] rmfy02g95pbkgrnb494h44h1tc8ensz 1371158 1371155 2026-04-02T10:58:41Z Successalltime87 90571 1371158 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಂಗಡನೆಗಳು ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್" ಮತ್ತು "ಗೂಗ್ಲಿ" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "ನೋ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "ಕಟ್", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು ರನ್ನರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''ಬೌಲ್ಡ್''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಕಾಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್ (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ರನ್ ಔಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್]]'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''[[ರೆಟೈರ್ಡ್ ಔಟ್|ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್]]''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ [[ರನ್‌ ಔಟ್#Running out a batsman stealing a run|ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು [[ಡಿಕ್ಲೆರೆಶನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್‌ಪಿಚುವರ್|ಘೋಷಿಸು]]ತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ಸಮಾನ|ಡ್ರಾ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, [[ಡಕ್‌ವರ್ಥ್-ಲೂವಿಸ್ ವಿಧಾನ|ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ [[ಆಡುವ ಸಮಯ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಆಟದ ಅವಧಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್]] ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ [[1876-77 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತು|1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (೧೮೮೯), [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌]] (೧೯೨೮), [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (೧೯೨೯), [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ (]]೧೯೩೨), [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] (೧೯೫೨), [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] (೧೯೮೨), [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] (೧೯೯೨), ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌]] ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಸ್ಡನ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ವೊರೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ|ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ]] ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು]] ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭|ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೧|ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ೨೦೦೭|ಉದ್ಘಾಟನೆಯ]] [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ವಲ್ಡ್೯|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್]] ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ|ಬಿಸಿಸಿಐ]]ನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಲೀಗ್|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್]] ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್]], ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ|ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌]] ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಶೆಪಿಯಲ್ಡ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌]] ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಂಕೆಟ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯುರಿ ಕಪ್|ಕರ್ರಿ ಕಪ್]], ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ [[ಜಿಲೆಟ್ ಕಪ್|ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ [[ಕಿಲಕಿಟಿ|ಕಿಲಿಕಿಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು [[ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್|ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಈಸ್ಟಾನಿಯ|ಈಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ I|ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)]]ರ ಮಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ IIನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು]] ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು [[ಮಿಡ್ಲ್ ಡಚ್|ಮಧ್ಯಡಚ್‌]]<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ [[ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> [[ಓಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಂಚ್|ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ [[ಚರ್ಚ್ (ಕಟ್ಟಡ)|ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು [[ಸ್ಟಂಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಸ್ಟಂಪ್‌]]ಗಳಿರುವ [[ವಿಕೆಟ್|ವಿಕೇಟ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಗಿಲ್ಪರ್ಡ್|ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳ್ಳಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ [[ಜ್ಯಾಸ್ಪರ್ ವೈನೋಲ್|ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌]] ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ [[ಆಂಗ್ಲ ಪುನರ್ವಶ|ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration)]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ [[ಆರ್ಚಿಲ್ಲರಿ ಗ್ರೌಂಡ್|ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್|ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌]]ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. [[ಹ್ಯಾಂಬಲ್‌ಡೊನ್ ಕ್ಲಬ್|ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|MCC]] ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಾಡ್ಸ್೯ನ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ|ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌]] ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು|ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ]]ಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ [[ರೌಂಡ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ ನಂತರದ [[ಒವರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ [[ಅಂಡರ್ ಆಮ್೯ ಬೌಲಿಂಗ್|ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ [[ಸಾಸೆಕ್ಸ್ CCC|ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc]] ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೆನಡಾ]]ದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌]] ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲ್‌ಬೋನ್೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್|ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌]] ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್|ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ]]ಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಸುವಣ೯ ಯುಗ|ಸುವರ್ಣ ಯುಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್|ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌]]ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ [[ಬಾಡಿ ಲೈನ್|ಬಾಡಿಲೈನ್‌]] ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಲಾರ್ವೂಡ್|ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌]]ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿ[[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ [[ವಣ೯ದ್ವೇಶ|ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ]]ಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು [[ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌]]ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒವರ್ಸ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಶನಲ್|ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]](ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌]] ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ಬೆಂಟಿ20]] ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬೌಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ]] * [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಅಂಧರ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] i5f1igoftdp836pteo159zimkmlb78n 0 13210 1371135 1361615 2026-04-02T00:29:37Z ~2026-20104-98 98912 1371135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = ರಾಮದುರ್ಗ |type =ಪಟ್ಟಣ |latd = 15.95 | longd = 75.3 |locator_position = right |state_name = ಕರ್ನಾಟಕ |district = [[ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಳಗಾವಿ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = ೫೭೦ |population_as_of = ೨೦೦೧ |population_total = ೩೧೮೩೦ |population_density = ೮೯೧.೯೭ |area_magnitude= ಚದರ ಕಿ.ಮಿ |area_total = ೩.೫೭ |area_telephone = ೯೧ (೦) ೮೩೩೫೨ |postal_code = ೫೯೧ ೧೨೩ |vehicle_code_range = ಕೆಎ-೨೨ |vehicle_code_range_Ramdurg = ಕೆಎ - 69 |pincod3 = ೫೯೧೧೨೩ |sex_ratio = |unlocode = |footnotes = |website = [http://www.belgaum.nic.in/MapsofBelgaumDistrict/ramdurga.html ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕ ಭೂಪಟ] }} ಇದು [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೨೮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿದ್ದು, ರಾಮದುರ್ಗವು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗೊಡಚಿ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೊರಗಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಭೂತನಾತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಹೊಂದಿದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ. ತಾಲೂಕಿನ ಕಿತ್ತೂರ ಗ್ರಾಮದ ಕಂಬಳಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಇವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಕೊಳ್ಳ]]ಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ತಾಲೂಕು ಇದಾಗಿದೆ.'''ರಾಮದುರ್ಗ''' ತಾಲೂಕಿನ [[ಸುರೇಬಾನ]] ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಶಬರಿಕೊಳ್ಳ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರಕೊಳ್ಳ ನೊಡಲು ಸುಂದರ ಸ್ಥಳಗಳು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮುಳ್ಳೂರಿನ ಬಳಿಯ [[ರಾಮತೀರ್ಥ ಕೊಳ್ಳ]], ರಾಮದುರ್ಗದ ಹೂವಿನ ಕೊಳ್ಳ, ಈಶ್ವರಪ್ಪನ ಕೊಳ್ಳ, ಹಳೆ ತೊರಗಲ್ನ ಮೇಗುಂಡೇಶ್ವರಕೊಳ್ಳ, ಇಡಗಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಪಡಿಯಪ್ಪನ ಕೊಳ್ಳ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೊಳ್ಳಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೊಳ್ಳಗಳ ತಾಲೂಕು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣವು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಳೆ ಸೇತುವೆಯ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ [[ರಾಮದುರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ. ೨೦೦೧ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮದುರ್ಗದ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೧೮೨೨. ==ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== ೦೧) [[ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣ]] ೦೨) [[ಅವರಾದಿ]] ೦೩) [[ಸಂಗಳ]] ೦೪) [[ಸುರೇಬಾನ]] ೦೫) [[ಕಲಹಾಳ]] ೦೬) [[ಚಿಕ್ಕೊಪ್ಪ ಎಸ್. ಕೆ.]] ೦೭) [[ರೇವಡಿಕೊಪ್ಪ]] ೦೮) [[ಕಿತ್ತೂರ]] ೦೯) [[ಮುದೇನಕೊಪ್ಪ]] ೧೦) [[ಕಡ್ಲಿಕೊಪ್ಪ]] ೧೧) [[ಮುಳ್ಳೂರ]] ೧೨) [[ಕಲ್ಲೂರ]] ೧೩) [[ಜಾಲಿಕಟ್ಟಿ]] ೧೪) [[ಲಕನಾಯಕನಕೊಪ್ಪ]] ೧೫) [[ರಂಕಲಕೊಪ್ಪ]] ೧೬) [[ತುರನೂರ]] ೧೭) [[ಕಿಲಬನೂರ]] ೧೮) [[ದೊಡಮಂಗಡಿ]] ೧೯) [[ಚಿಚಖಂಡಿ]] ೨೦) [[ಘಟಕನೂರ]] ೨೧) [[ಕೊಳಚಿ]] ೨೨) [[ಹುಲಿಗೊಪ್ಪ]] ೨೩) [[ಗೊಣ್ಣಾಗರ]] ೨೪) [[ಮಾರಡಗಿ]] ೨೫) [[ಹಂಪಿಹೊಳಿ]] ೨೬) [[ಹಲಗತ್ತಿ]] ೨೭) [[ಮುದಕವಿ]] ೨೮) [[ಕರಡಿಗುಡ್ಡ]] ೨೯) [[ಎಂ. ತಿಮ್ಮಾಪೂರ]] ೩೦) [[ಎಂ. ಖಾನಾಪೂರ]] ೩೧) [[ಹೊಸಕೇರಿ]] ೩೨) [[ಇಡಗಲ್]] ೩೩) [[ಲಿಂಗದಾಳ]] ೩೪) [[ಹಿರೇಮೂಲಂಗಿ]] ೩೫) [[ಚಿಕ್ಕಮೂಲಂಗಿ]] ೩೬) [[ಚಿಕ್ಕಹಂಪಿಹೊಳಿ]] ೩೭) [[ಚಿಕ್ಕತಡಸಿ]] ೩೮) [[ಹಿರೇತಡಸಿ]] ೩೯) [[ಬೆನ್ನೂರ]] ೪೦) [[ಶಿವರಾಜಪುರ]] ೪೧) [[ಮನಿಹಾಳ]] ೪೨) [[ಮುದೇನೂರ]] ೪೩) [[ಕಲ್ಮಡ]] ೪೪) [[ಕೃಷ್ಣಾ ನಗರ (ಕಲ್ಮಡ ಡಿ.ಎಲ್‌.ಟಿ.)]] ೪೫) [[ಕೃಷ್ಣಾ ನಗರ-II (ಕಲ್ಮಡ ಡಿ.ಎಲ್‌.ಟಿ]] ೪೬) [[ಹಣಮಾಪೂರ]] ೪೭) [[ಕಲ್ಲಾಪೂರ]] ೪೮) [[ಉಮತಾರ]] ೪೯) [[ನಂದಿಹಾಳ]] ೫೦) [[ತಿಮ್ಮಾಪೂರ (ಸಾದಲತ್ತ ಅನವಲ)]] ೫೧) [[ಆನೆಗುದ್ದಿ]] ೫೨) [[ಶಿರಸಾಪೂರ (ಚೆನ್ನಾಪೂರ ಎಸ್.ಎಲ್.ಟಿ.)]] ೫೩) [[ಚೇತನಗ (ಚೆನ್ನಾಪೂರ ಡಿ.ಎಲ್.ಟಿ.)]] ೫೪) [[ಚನ್ನಾಪೂರ]] ೫೫) [[ಬಟಕುರ್ಕಿ]] ೫೬) [[ಸೋಮಾಪೂರ (ಬಟಕುರ್ಕಿ ಎಸ್.ಟಿ.)]] ೫೭) [[ನಾಗನೂರ (ಎಲ್.ಟಿ.)]] ೫೮) [[ನಾಗನೂರ]] ೫೯) [[ಸೊಪ್ಪಡ್ಲ]] ೬೦) [[ಓಬಳಾಪೂರ]] ೬೧) [[ಗೋಕುಲನಗರ (ಓಬಳಾಪೂರ ಎಸ್.ಎಲ್.ಟಿ.)]] ೬೨) [[ರಾಮನಗರ (ಓಬಳಾಪೂರ ಡಿ.ಎಲ್.ಟಿ.]] ೬೩) [[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ನಗರ ಓಬಳಾಪೂರ (ಎಸ್.ಎಲ್.ಟಿ.)]] ೬೪) [[ದಾಡಿಬಾವಿ ತಾಂಡಾ]] ೬೫) [[ದಾಡಿಬಾವಿ]] ೬೬) [[ಹುಲಕುಂದ]] ೬೭) [[ಕಿಲ್ಲಾತೋರಗಲ್ಲ್]] ==ಧಾರ್ಮಿಕ== ''ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೂ, ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಆದಿಲ್ ಷಾಹಿಗಳು, ಮರಾಠರು ಮುಂತಾದವರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ ರಚಿತ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. '' '''ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು''' ೧. ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ೨. ಶ್ರೀ ಜಾನಕಿ ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ೩. ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠ ೪. ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಮಠ ೫. ಶ್ರೀ ವಿಠ್ಠಲ ಹರಿಮಂದಿರ ೬. ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್ ಮಂದಿರ ೭. ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ಮಂದಿರ ೮. ಶ್ರೀ ಫಲಹಾರೇಶ್ವರ ಮಠ ೯. ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೦. ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೧. ಶ್ರೀ ಸಂಕಮ್ಮಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೨. ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದ್ಯಾಮವ್ವ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೩. ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದುರ್ಗಾಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೪. ಶ್ರೀ ಅಂಬಾಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೫. ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಮ್ಮಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೬. ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೭. ಶ್ರೀ ಎಚ್ಚರಪ್ಪಜ್ಜನ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೮. ಶ್ರೀ ಶಂಕರಲಿಂಗ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೯. ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ೨೦. ಶ್ರೀ ರಾಚಣ್ಣಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ೨೧. ಶ್ರೀ ನಾಗರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ.22.ಶ್ರೀ.ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.ಸಂಗಳ 23.ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಸಂಗಳ ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ== *ಗೊಡಚಿ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಜಾತ್ರೆಯು (ಡಿಸೆ೦ಬರ್) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. *ಗೊಡಚಿ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ- [[ಗೊಡಚಿ]] *ಶಭರಿಕೊಳ್ಳ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಕೊಳ್ಳ - [[ಸುರೇಬಾನ]] *ಇಡಗಲ್ಲ ಪಡಿಯಪ್ಪಾ ದೇವಾಲಯ [[ಇಡಗಲ್ಲ]] *ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ [[ಸಂಗಳ]] *ಸುನ್ನಾಳ ಶ್ರೀ ಧೀರ ಮಾರುತಿ ದೇವಸ್ತಾನ [ರಾಮದುಗಱ ತಾಲ್ಲುಕ] *ಅವರಾದಿ ಶ್ರೀ ಫಲಹಾರೇಶ್ವರ ಮಠ *[[ಮುದೇನೂರು]] ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ,ದೇವಾಲಯ *ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸಂಗಳ *ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸಂಗಳ ==ಸಮೀಪದ ಸ್ಥಳಗಳು== ಅವರಾದಿ ಖಾನಫೇಟ, ತೋರಗಲ, ಬುದುನೂರ, ಬಟಕುರ್ಕಿ, ಕಡಕೋಳ ಸುರೇಬಾನ, ಸುರೇಬಾನ, ಚಂದರಗಿ ಮತ್ತು ಮುದಕವಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳು. *ಗೊಡಚಿ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, [[ಗೊಡಚಿ]] *ಶಭರಿಕೊಳ್ಳ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಕೊಳ್ಳ, [[ಸುರೇಬಾನ]] *ಶ್ರೀ ಫಲಹಾರೇಶ್ವರ ಮಠ, ಅವರಾದಿ *ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ, ಮೂದೇನುರ ==ಪ್ರವಾಸ== *ಶ್ರೀರಾಮೇಶ್ವರಲಿಂಗ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಶಿವಗಿರಿ ರಾಮದುರ್ಗ]] - ಅಶೋಕವನ *ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ ಮುದೇನೂರು *ಗೊಡಚಿ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ- [[ಗೊಡಚಿ]] *ಶ್ರೀ ಫಲಹಾರೇಶ್ವರ ಮಠ - ಅವರಾದಿ *ಶ್ರೀ ಶಬರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ [[ಶಬರಿಕೊಳ್ಳ]] [[ಸುರೇಬಾನ]] *ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ [[ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಕೊಳ್ಳ]] - [[ಸುರೇಬಾನ]] *[[ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾದೇವಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ]] [[ಯಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡ]]- [[ಸವದತ್ತಿ]] *ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ತೊರಗಲ್ ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಭೂತನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇ‌‌ಷತೆಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಮಹಾರಾಜರು ಇನ್ನೂ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಬಂದರು== ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಬೆಳಗಾವಿ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ==ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ== # ಕುದುರೆ ಬೈಲ್, ರಾಮದುರ್ಗ # ಬಸವೆಶ್ವರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ರಾಮದುರ್ಗ # ಸಾಯಿ ಮೈದಾನ, ರಾಮದುರ್ಗ # ಎಂ.ಎಲ್.ಬಿ.ಸಿ. ಮೈದಾನ, ರಾಮದುರ್ಗ # ಕ್ರೀಡಾಶಾಲೆ, ಚಂದರಗಿ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಧಾಮಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} m0ez469hgntjzolcojrb3gvwjktjnv9 0 14082 1371131 1353830 2026-04-02T00:11:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371131 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೇಶ | native_name = ''República Portuguesa'' | conventional_long_name = ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ | common_name = ಪೋರ್ಚುಗಲ್ | image_flag = Flag of Portugal.svg | image_coat =Coat_of_arms_of_Portugal.svg | image_map = Location Portugal EU Europe.png | national_anthem = "''A Portuguesa''" | capital = [[ಲಿಸ್ಬನ್]]⁵ | latd=38 |latm=46 |latNS=N |longd=9 |longm=11 |longEW=W | largest_city = ರಾಜಧಾನಿ | official_languages = [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಯ]]¹ | regional languages = [[ಮಿರಾನ್ಡೀಸ್ ಭಾಷೆ|ಮಿರಾನ್ಡೀಸ್]] | denonym = Portuguese | government_type = [[ಸಂಸದೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | leader_title1 = ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ | leader_name1 = [[ಅನಿಬಾಲ್ ಕವಾಕೊ ಸಿಲ್ವ]] | leader_title2 = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | leader_name2 = [[ಹೋಸೆ ಸಾಕ್ರೆಟೀಸ್]] | established_date1 = [[೮೬೮]] | established_event1 = [[ಕಾನ್ದಾದೊ ದೆ ಪೋರ್ಚುಕಾಲೆ]]ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ | sovereignty_note = [[ಜೂನ್ ೨೪]], [[೧೧೨೮]] | established_event2 = [[ಸಾಓ ಮಮೇದ್ ಕಾಳಗ]] | established_date2 = [[ಜೂನ್ ೨೪]], [[೧೧೨೮]] | established_event3 = ರಾಜ್ಯವಾಗಿ | established_date3 = [[ಜುಲೈ ೨೫]], [[೧೧೩೯]] | established_event4 = ಮನ್ನಣೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿ | established_date4 = [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫]], [[೧೧೪೩]] | established_event5 = [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] | established_date5 = [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫]], [[೧೯೧೦]] | established_event6 = [[ಕಾರ್ನೇಷನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] | established_date6 = [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೫]], [[೧೯೭೪]] | accessionEUdate = [[ಜನವರಿ ೧]], [[೧೯೮೬]] | EUseats = ೨೪ | area_rank = ೧೧೦ನೇ | area_magnitude = 1 E10 | area = 92,345 | areami² = 35,580 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0.5 | population_estimate = 10,848,692 | population_estimate_year = ಜುಲೈ ೨೦೦೭ | population_estimate_rank = ೭೫ನೇ | population_census = 10,148,259 | population_census_year = ೨೦೦೧ | population_density = 114 | population_densitymi² = 295 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 87th | GDP_PPP_year = ೨೦೦೬ | GDP_PPP = $229.881 billion | GDP_PPP_rank = 40th <!--IMF--> | GDP_PPP_per_capita = $23,464 <!--IMF-->(2007) | GDP_PPP_per_capita_rank = 34th <!--IMF--> | sovereignty_type = ಸ್ಥಾಪನೆ | HDI_year = ೨೦೦೫ | HDI = {{decrease}} 0.897 | HDI_rank = 29th | HDI_category = <span style="color:#090;">ಉತ್ತಮ</span> | GPI_year = ೨೦೦೭ | GPI = {{increase}} 1.481 | GPI_rank = 9th | GPI_category = <span style="color:#090;">very high</span> | currency = [[ಯುರೋ]] (€)² | currency_code = EUR | country_code = PRT | time_zone = [[Western European Time|WET]]³ | utc_offset = +0 | time_zone_DST = [[Western European Summer Time|WEST]] | utc_offset_DST = +1 | cctld = [[.pt]]⁴ | calling_code = 351 | footnote1 = [[Mirandese language|Mirandese]], spoken in some villages of the municipality of [[Miranda do Douro]], was officially recognized in 1999 (''Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro''), since then awarding an official right-of-use Mirandese to the linguistic minority it is concerned.<ref>[http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/pt1_en.html#13 The Euromosaic study, Mirandese in Portugal], europa.eu - [[European Commission]] website, accessed January 2007.</ref> The [[Portuguese Sign Language]] is also recognized. |footnote2 = Prior to 1999: [[Portuguese escudo]]. |footnote3 = [[Azores]]: [[UTC]]-1; UTC in [[European Summer Time|summer]]. |footnote4 = The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other [[European Union]] member states. |footnote5 = [[Coimbra]] was the capital of the country from 1139 to about 1260.}} '''ಪೋರ್ಚುಗಲ್''', ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಗಣರಾಜ್ಯ''' ([[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ : República Portuguesa<ref>[http://www.portugal.gov.pt/Portal/EN/Portugal/ Portal do Governo], ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್]]ನ [[ಐಬೀರಿಯ ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶ.<ref>United Nations [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#europe Geographical region and composition]</ref> ಈ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]] ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಸ್ಪೇನ್]] ಇವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿನ [[ಅಜೊರೇಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮದೀರ]] [[ದ್ವೀಪಸಮೂಹ]]ಗಳೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಪೋರ್ಚುಗಲ್ - ಯೂರೋಪಿನ ಐಬೀರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಣರಾಜ್ಯ. ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶವಿದು. ಉ. ಅ. 360 58 ಮತ್ತು ಪ. ರೇ. 60 11 - 90 30 ನಡುವೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಇದೆ. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಕಿರಿಯಗಲದ ಸಮಾಂತರ ಚತುರ್ಭುಜವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ 563 ಕಿಮೀ. ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ 201 ಕಿಮೀ ಇದ್ದು 737 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಸಮುದ್ರ ತೀರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇಶದ ಒಟರ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 88,941 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 1,280 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಏಜೋರ್ಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೂ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 960 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಡಿರ ಮತ್ತು ಪೋಟೋಸ್ಯಾನ್ಪೋಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,05,62,178 (೨೦೧೧).<ref>http://www.worldometers.info/world-population/portugal-population/</ref> ರಾಜಧಾನಿ [[ಲಿಸ್ಬನ್]]. ==ಭೌತ ಲಕ್ಷಣ== {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = | image1 = Portugal topographic map-pt.png | caption1 = Topography and administration. }} ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಯೂ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳಿಲ್ಲ. ಮೋಂಡೇಗೊ, ಕರ್ವೆಯಿರೂ, ರೋಕ, ಎಸ್ಪಿಷೆಲ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಂತ ಮರೀಯ ಇವು ಮುಖ್ಯ ಭೂಶಿರಗಳು. ಟೇಗಸ್ ನದಿ ಈ ದೇಶದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಅಗಲವಾದ ನದಿಗಳ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯ, ಬಯಲಿನ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಾದ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಸೇ. ಸು. 61.5 ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶ 198 ಮೀ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರ 1,000 ಮೀ. ಉತ್ತರ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಸೇಕಡ 95.4 ರಷ್ಟು ಭಾಗ 397 ಮೀ. ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ 48 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲೇ 1,000 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪೆನೆಡ (1,440 ಮೀ.) ಗೆರೆಜ್ (1,468 ಮೀ.) ಮರಾವ್ (1,414 ಮೀ.), ಎಸ್ಟ್ರೆಲ (2,021 ಮೀ.), ಮಾಂಟಿಮುರೋ (1,382 ಮೀ.), ಅಕರ್ (1,409 ಮೀ.) ಮತ್ತು ಲೌಸ (1,202 ಮೀ.) ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ ಎಸ್ಟ್ರೆಲ. ಮೀನ್ಯೂ, ಡೋರೊ, ಟೇಗಸ್, ಗ್ವಾಡಿಯಾನ ಇವು ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು. ಎಸ್ಟ್ರೆಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಾಂಡೇಗೂ ಎಂಬುದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನೊಳಗೇ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ಪೈಕಿ ದೊಡ್ಡದು. ಪೋಗ, ಸಾಡೋ, ಜಜಿರ್ ಇವು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಇವೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಟೇಗಸ್ ಉಪನದಿ ಜೆಜಿರ್. ==ವಾಯುಗುಣ== ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ವಾಯುಗುಣ ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ್ದು. ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ತಿಮಿತ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯವು. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಿಮ ಬೀಳುವ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಡುವ ಬೇಸಗೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸ್ತಿಮಿತ ಚಳಿಗಾಲಗಳೂ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಬೇಸಗೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ. ಜನವರಿಯ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ 110 ಅ ನಿಂದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ 70ಅ ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಸ್ಟ್ರೆಲ ಪರ್ವತದ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ 00ಅ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳು ಹಿಮಾವೃತ. ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 200ಅ. ಆಗಸ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಉಷ್ಣತೆಯ ತಿಂಗಳು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಮೇಲಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ದಕ್ಷಿಣ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 51 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನವರೆಗೆ. ಎಸ್ಟ್ರೆಲ ಪರ್ವತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. 110 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಪೋರ್ಟೋದಲ್ಲಿ 45 ಸೆಂ.ಮೀ. ಲಿಸ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ 24 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಪೋರ್ಟೊದಲ್ಲಿ 4 ಸೆಂ.ಮೀ. ಲಿಸ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ 24 ಸೆಂ.ಮೀ. <gallery mode=packed-hover perrow="5"> <center> File: Região de Leiria [[Pinhal de Leiria|Leiria]] |Benagil coastal cave, on the [[Algarve]]. File:Lagoa_das_Sete_Cidades3.jpg|[[Lagoa das Sete Cidades|Sete Cidades]] volcanic lagoons, on the island of [[São Miguel Island|São Miguel]]. File:Serra da Estrela 1.jpg|The [[Serra da Estrela]], the highest mountain range on [[continental Portugal]]. File:Sezelhe-Alto Cávado Reservoir 3.jpg|Snowy winter landscape, near [[Montalegre]]. File:Furnas Beach, VN de Milfontes, Portugal.jpg|Beach in [[Vila Nova de Milfontes]], on the [[Alentejo]] region. </gallery> <gallery mode=packed-hover perrow="5"> <center> File:Alto Douro.jpg|The cultivated hillsides of the [[Douro]] river valley of [[Norte Region, Portugal|Northern Portugal]]. File:Monsaraz and the Alqueva Reservoir.jpg|[[Monsaraz]] and the Alqueva Reservoir on the background, on the [[Alentejo]]. File:Açores 2010-07-19 (5051954996).jpg|[[Pico Island]] and [[Mount Pico]], the highest mountain in Portugal, seen from [[São Jorge Island]]. File:Cabo da Roca from the air.jpg|[[Cabo da Roca]], the westernmost point of mainland Europe. File:Madeira Island Mountains.jpg|View of the mountains in [[Madeira]] island. </gallery> ==ಸಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಜೀವನ== ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೈನ್ ಓಕ್ ಮರಗಳಿವೆ. ಚೆಸ್‍ನಟ್, ಲಿಂಡನ್, ಎಲ್ಮ್ ಮತ್ತು ಆಲಿವ್ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಕಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಹಸುರಿನ [[ಓಕ್]] ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳು. ತೀರಾ ದಕ್ಷಿಣದ ಆಲ್ಗಾರ್ವೆ ಪ್ರದೇಶ ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಜೂರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಡೋರೂ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೂ ಬಾದಾಮಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಟೇಗಸ್ ಮತ್ತು ರಾಡೋ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನೀಲಗಿರಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಲಿಂಕ್ಸ್, [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]], [[ತೋಳ]], [[ಜಿಂಕೆ]], ಕೋರೆಹಲ್ಲಿನ [[ಹೆಗ್ಗಣ]]ದಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ಮಧ್ಯ ಯೋರೋಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವ [[ಜೆನೆಟ್ (ಪ್ರಾಣಿ)|ಜೆನೆಟ್]] (ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು), [[ಗರುಡ (ಹಕ್ಕಿ)|ಗರುಡ]], ಇಕ್‍ನ್ಯೂಮನ್ (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮುಂಗುಸಿ). [[ಗೋಸುಂಬೆ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಇವೆ. [[File:Geres1.jpg|right|thumb|200px|[[Peneda-Gerês National Park]] is the only national park in Portugal.]] ==ಜನಜೀವನ== {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | image1 = Viana_do_Castelo,_Portugal_(4922364383).jpg | image2 = Fado1 - Fadistas a los Jeronimos.JPG | footer = Women in traditional attire from [[Minho (province)|Minho]] (top) and [[Fado|fadistas]] playing at [[Jerónimos Monastery]] (bottom) }} ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಲೂಸಿಟೇನಿಯನ್ನರು. ಅನಂತರ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದವರು ರೋಮನ್ನರು. ಆಮೇಲೆ ಬಂದ ಜಮ್ರ್ಯಾನಿಕ್ ಜನರು ರೋಮನ್ನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಉತ್ರರ ಆಫ್ರಿಕದ ಮೂರರು ಬಂದರು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮರೂಪದವರೆನ್ನಬಹುದು. 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 50,00,000 ಇತ್ತು. 1930 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅದು 64,00,000 ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. 1960 ರಲ್ಲಿ 88,51,000 ಆಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಮಾರು 90,00,000 ಇತ್ತು. ಶೇಕಡ 37 ರಷ್ಟು ಜನರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನನ - ಮರಣ ದರ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 20 ಮತ್ತು 11.1. ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುವುದಾದರೂ ಉಳಿದ ಮತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್. ಅದು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಂತೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೂಲದ್ದಾದರೂ ಅನೇಕ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜಧಾನಿ ಲಿಸ್ಬನ್ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 6,63315). ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಓಪೋರ್ಟೋ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 302,467). 1147 ರಿಂದಲೂ ಲಿಸ್ಬನ್ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 1755 ರ ಭಾರೀ ಭೂಕಂಪದ ಅನಂತರ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಡ್ಡಗಳ ಸಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಲಿಫ್ಟಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಕೇಬಲ್ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಹೋಗಬೇಕು. ಓಪೋರ್ಟೋ ನಗರದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳೂ ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಾತನ ಪೋರ್ಟಸ್ ಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬ ಬಂದರಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವಿದೆ. ಪೋರ್ಟಸ್ ಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಕುಯಿಂಬ್ರ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 89,639), ಸೆಟೂಬಲ್ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 83,220). ಬ್ರಾಗ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 86,316) ಎವರ. (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 38,005), ಫ್ಯಾರೂ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 31,619) ಇವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ==ಕೃಷಿ == ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತು. ಈತ ಅದು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನುಕೂಲವಲ್ಲದ ವಾಯುಗುಣ ಕೃಷಿ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ತುಂಡು ಜಮೀನುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು - ಇವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಭಾರೀ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ವ್ಯವಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಜಮೀನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಈಗ ನಡೆದಿದೆ. [[ಗೋಧಿ]]ಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಧಾನ್ಯಗಳು, ಆಲಿವ್, ಅಂಜೂರ್, ಕಾಳುಗಳು, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] ಇವು ಇತರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ==ಮೀನುಗಾರಿಕೆ== ಉದ್ದವಾದ ಕರಾವಳಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನಿನ ವಿಪುಲತೆ ಇವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಮತ್ಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಮೀನು ಇಲ್ಲಿಂದ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35,309 ನೋಂದಾಯಿತ ಮೀನುಗಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ 20,000 ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಟೊಸೀನ್ಯೂಷ್, ಸೆಟೂಬಲ್, ಪೋರ್ಟಿಮಾವು ಮತ್ತು ಊಲ್ಯಾವು ಮುಖ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ==ಖನಿಜಗಳು== ಖನಿಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯದೇ ಇರುವುದು ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಗಳ ಸಲ್ಫೈಡುಗಳು, ವುಲ್ಫ್ರಮ್ ತವರ, ಆಂಟಿಮನಿ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಂತ್ರಸೈಟ್ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ==ಕೈಗಾರಿಕೆ== [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಕಾಲದಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1930 ರಿಂದ ದೇಶದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನೆಲಗಟ್ಟನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡದೇ ಇದೆ. ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1930 ರಿಂದ ದೇಶದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನೆಲಗಟ್ಟನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡದೇ ಇದೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಲೋಹೊದ್ಯಮಗಳು ದೇಶದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಕೆಲಸಗಾರರಲ್ಲಿ ಸೇಕಡ 55 ರಷ್ಟು ಜನರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಧ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಓಪೋರ್ಟೋಗಳ ಸುತ್ತ ಇವೆ. ಬಿರಡೆಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದೆ. ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ, ಮೀನುಗಳ ಡಬ್ಬೀಕರಣ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಬಟ್ಟೆ, ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆ, ರಾಳ, ಕಾಗದ, ಗಾಜಿನ ಸಾಮಾನು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸರಕುಗಳು, ಪಿಂಗಾಣಿ ಹೆಂಚು ಇವು ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು. ಬಿರಡೆ, ಮದ್ಯ, ಉಪ್ಪು, ಮೀನು ಇವು ಮುಖ್ಯ ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ==ಹಣಕಾಸು== ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಎಸ್ಕೂಡೋ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ನಾಣ್ಯ. ಇದನ್ನು 100 ಸೆಂಟಾವೋಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 1846 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನೋಟು ನೀಡಿಕೆಯ ಪ್ರಾಧಿಕರಣ. ದೇಶದಲ್ಲಿ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== 6 ರಿಂದ 14 ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿನವರೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು 1950 ರಲ್ಲಿ ಸೇ. 40, 1960 ರಲ್ಲಿ ಸೇ. 32, 1970 ರಲ್ಲಿ ಸೇ. 21 ಇದ್ದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಿಸ್ಬನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕುಯಿಂಬ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಇದು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು). ಓಪೋರ್ಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾತೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಇವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸೈನಿಕ ಶಾಲೆ, ನೌಕಾಸೈನ್ಯ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಲಲಿತ ಕಲಾಶಾಲೆ ಇವೂ ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತವೆ. ==ಸರ್ಕಾರ ರಾಜಕಾರಣ== 1933 ರ ಮಾರ್ಚ್ 19 ರಂದು ಸರ್ವ ಪ್ರಜಾ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಏಕಾತ್ಮಕ, ಸಾಮೂಹಿಕಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಆಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎರಡು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಲಿಂಗಭೇದವಿಲ್ಲದೆ 150 ಸದಸ್ಯರಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಧಾನಾಧಿಕಾರವಿದೆ. ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯಜಮಾನರದು. ಸದಸ್ಯರ ಅವಧಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು. ಎರಡನೆಯದಾದ ಸಾಮೂಹಿಕಾತ್ಮಕ ಸದನದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 205. ಅವರು ಶ್ರೇಣಿ ಅಥವಾ ಸಂಘಾಧಿಪತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಈ ಸಭೆಯ ಕೆಲಸಗಳು. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಅವನ ಅವಧಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು. ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಚುನಾವಣಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಅವನ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವನೇ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅವನ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಊರ್ಜಿತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರಿಯ ಮೇಲುರುಜು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವಿರುವುದು ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = | image1 = Citania briteiros casa 2.jpg | caption1 = | image2 = Ch%C3%A3o_cividade_terroso.JPG | caption2 = Reconstructed house in [[Citânia de Briteiros]] (up) and paved yard in [[Cividade de Terroso]] (down), two citadels of the [[Castro culture]] in Northern Portugal. }} ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಇತಿಹಾಸ ಐಬೀರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಗ್ರೀಕರ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಯಿತು. ಅನಂತರ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವರು ರೋಮನ್ನರು. ಟೇಗಸ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಲೂಸಿಟಾನಿಯ ಎಂಬುದು ರೋಮನ್ನರ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 4ನೆಯ ಮತ್ತು 8ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ನಿಜವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಗೆಲೀಶಿಯದ ದೊರೆಯಾದ 2ನೆಯ ಬೆರ್ಮುದಾನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. 997ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಕಲೀಫನಿಂದ ಓಟೋರ್ಫೋವನ್ನೂ ಡೋರೋ ಮತ್ತು ಮೀನ್ಯೂ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಮುಂದೆ 1064 ರಲ್ಲಿ ಲಿಯಾನ್, ಕಾಸ್ಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಗೆಲೀಕ್ಷಿಯಗಳ ರಾಜ 1 ನೆಯ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಎಂಬುವನು ಕುಯಿಂಬ್ರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಕೌಂಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಫರ್ಡಿನಾಂಡನ ಮಗ 6 ನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಎಂಬುವನು ಸಾಂತ ರೆಮ್, ಲಿಸ್ಬನ್‍ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನಾದರೂ ಅವು ಮತ್ತು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋದವು. ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಕೌಂಟ್ ಹೆವ್ರಿ ಒಬ್ಬ. ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಟೆರೆಸಾಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನಲ್ಲಿದೆ ಓಪೋರ್ಟೊ ಮತ್ತು ಕುಯಿಂಬ್ರ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನೂ ಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಚುಕೇಲ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನೂ ನೀಡಿದ. ಆ ಕೌಂಟನ ಮಗ ಆಫಾನ್ಸೋ ಹೆನ್ರಿಕ್ಸ್ 1128 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೋರ್ಚುಕೇಲ್‍ನ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. 1130 ರಿಂದ 1139 ರವರೆಗೆ ಅವನು ಲಿಯಾನ್ - ಕಾಸ್ಟೀಲ್ ದೊರೆ 7 ನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋನೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೋರ್ಚುಕೇಲನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿ 1 ನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತರಿಸಿ ಆಳತೊಡಗಿದ. 1139 ರಿಂದ 1182 ವರೆಗಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕುಯಿಂಬ್ರ ಮತ್ತು ಟೇಗಸ್ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರೊಡನೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೆ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. 1147 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯೋಧರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಲಿಸ್ಬನ್ನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥನಾದ. [[File:Cvp-00791-109v.jpg|thumb|200px|[[Kingdom of the Suebi|Suebic King]] [[Miro (Suebian king)|Miro]] and St. [[Martin of Braga]] from an 1145 manuscript of Martin's ''De virtutibus quattuor''.]] ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ರಾಜರು ಟೇಗಸ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. 3 ನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ (1248-1279) ಆಲ್ಗಾರ್ವೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅವನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ತನ್ನ ಈಗಿನ ಮೇರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಡಿನೀಷನ ದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1279-1325) ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಬಹಳ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 14 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದುವು. ಕಾಸ್ಟೀಲಿನೊಂದಿಗೂ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. 1385 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರಂದು ಕಾಸ್ಟೀಲಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ಜಯದಿಂದ ಅದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಾಶ್ವತವಾಯಿತು. ಈ ಗೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹುಮ್ಮಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಬಂದರುಗಳಾದ ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಓಪೋರ್ಟೋಗಳ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕತೆ ಮೂಡಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮೂರರ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ಜಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಪ್ರಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪಾದ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಾಗರಾಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದುವು. 1ನೆಯ ಜಾನ್ (1385-1433) ಮತ್ತು 5ನೆಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ (1438-1481) ಇವರು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸೇಯೂಟ (1415), ಟಾಂಜಿಯರ್ (1417) ಇವನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪೋರ್ಟೋಸ್ಯಾನ್ಟೋ ಮತ್ತು ಮಡಿರ. (1420), ಕೆನರಿ ಮತ್ತು ಏಜೋರ್ಸ ದ್ವೀಪಗಳ ಶೋಧವಾಯಿತು. 1445 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗಿನಿ ತೀರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. ಮುಂದೆ ನೀಗ್ರೋ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸ್ವದೇಶದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇವರು ಮೂರರೊಡನೆ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. 2ನೆಯ ಜಾನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ (1481-1495) ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1486 ರರೊಳಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಡಗುಗಳು ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದವರಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ತೀರದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದುವು. 1492 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ವೆಸ್ಟ್‍ಇಂಡೀಸ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. 1497-1498 ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೋಡ ಗಾಮಾ ಆಫ್ರಿಕವನ್ನು ಬಳಸಿ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನದು ಸುವರ್ಣಯುಗ. 1500 ರ ರಲ್ಲಿ ಕೆಬ್ರಾಲ್ ಎಂಬುವನು ಬ್ರಜಿಲ್‍ನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ. 1513 ರಲ್ಲಿ ಮಲಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಶವಾದುವು. 1517 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. 1 ನೆಯ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳು ಶಿಖರ ಮುಟ್ಟಿದುವು. ಅವನು ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಲಿಸ್ಬನ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ನಗರವೆನಿಸಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಲಲಿತಕಲೆಗಳು ಬೆಳೆದುವು. ಮಲಯಾರ್ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಠಾಣೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. 1505 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ವೈಸ್‍ರಾಯನ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಠಾಣೆ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1509 ರಲ್ಲಿ ದೀವ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಸೇರಿತು. ಮುಂದೆ ಒಂದು ಶತಮಾನ ಕಾಲ ಹಿಂದೂ ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಪ್ರಭುತ್ವವಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಅಲ್ಮೇದನ ಅನಂತರ ಬಂದ ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ. ಅವನು ವೈಸ್‍ರಾಯನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಗೋವೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಮಲಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಬಂದವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಚೀನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜಪಾನಿನ ಯೋಕೋಹಾಮದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕೋಠಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು (1548). ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಬ್ರಜಿóಲ್ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ವಸಾಹತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿóಲ್ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೋಠಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದುವು. {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | align = left | footer = | image1 = Silves castle - ancient capital of Algarve - The Algarve, Portugal (1387949771).jpg | caption1 = [[Castle of Silves|Silves Castle]], a Moorish-era fortification in the [[Algarve]]. | image2 = Al Andalus - 2.png | caption2 = The Caliphate of Cordoba c. 1000 at the apogee of [[Al-Mansur Ibn Abi Aamir|Al-Mansur]]. }} 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇಳಿಯತೊಡಗಿತು. 1557 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ದೊರೆ ಡಾಮ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೀತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬಲ ಕುಂದುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದೊರೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನಾದ ಮೇಲೆ ಮೊರಾಕೋವನ್ನು ಗೆಲ್ಲವು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸಕ್ಕಿಳಿದ. 1578 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. 1580 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನ 2 ನೆಯ ಫಿಲಿಪ್ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರನಾದ. 1581 ರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 60 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸ್ಪೇನಿನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಪೇನಿನ ಶತ್ರುಗಳಾಗಿದ್ದ ಡಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ದೂರ ಪೂರ್ವದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. 60 ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯುಂಟಾಯಿತು. 1640 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಬ್ರಗಾನ್ಜಾ ಡ್ಯೂಕನನ್ನು 4 ನೆಯ ಜಾನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜನೆಂದು ಸಾರಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಪೇನಿನ ಅಧಿಕಾರ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಳಿದುಳಿದ ಸಾಗರಾಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷರ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1669 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳು ಡಚ್ಚರ ವಶವಾಗಿದ್ದುವು. ಅವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರಗಳಿಂದ ಹೊರದೂಡಿದ್ದರು. ಬ್ರಜಿಲ್ ಮಾತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿತ್ತು. 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾದುವು. ಇದರಿಂದ 1755 ರ ಲಿಸ್ಬನ್ನಿನ ಭಯಂಕರ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ದುರ್ದಶೆ ಒದಗಿತು. 1807 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದ ಸ್ಪೇನ್ ಪಡೆಗಳು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜ ಮನೆತನ ಬ್ರಜಿóಲ್ಲಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿತು. ಅದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಗಳು ಐಬೀರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟೋಡಿದವು. 1815 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿóಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. 1822 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ದೊರೆ 6 ನೆಯ ಜಾನನ (1816-1826) ಹಿರಿಯ ಮಗ ಡಾಮ್ ಪೇದ್ರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬ್ರಜಿಲ್ಲಿನ ರಾಜನಾದ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಉದಾರವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿತು. ಅವರನ್ನು ರಾಜ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವಾದಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ತ್ವದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವೆ ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆದುವು. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಕಲಹಗಳೂ ಮುಂದುವರಿದುವು. 1847 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕುವವರೆಗೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತೆ ಇತ್ತು. 5 ನೆಯ ಪೇದ್ರೂ (1853-1861) ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ (1861-1889) ದೊರೆಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇತ್ತಾದರೂ ರಾಜರ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ಬೆಳೆಯಿತು. 1875 ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಉಮೇದುವಾರರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಓಪೋರ್ಟೋಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ರಾಜಸತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಸಡಿಲವಾಗತೊಡಗಿತು. 1906 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಫ್ರಾಂಕೋ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದ. 1908 ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು ದೊರೆ ಡಾಮ್ ಕಾರ್ಲೋಸನ ಮತ್ತು ಯುವರಾಜನ ಹತ್ಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟಾಗಿ 1911 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಸತ್ತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದುವು. 1 ನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಗಣರಾಜ್ಯವಾದಾಗಿನಿಂದ 1926ರ ವರೆಗೆ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಿಹೋದರು. ಸುಮರು 43 ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಗಳು ಬಂದುಹೋದುವು. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. 1932 ರಲ್ಲಿ ಕುಯಿಂಬ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಸಾಲಾಜಾರ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ. 1933ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅವನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ. ಅದು ಅವನಿಗೆ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 2ನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ದೇಶವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾ, ದಿಯೂ, ದಮನ್‍ಗಳನ್ನು 4 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿದರು. 1961 ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸೈನ್ಯ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಈಗ ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಸಾಲಾಜಾರನ ಅನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆಡಳಿತದ ಬಿಗಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಸೆನ್ಸಾರ್ ವಿಧಿಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡುವು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. (ಜಿ.ಕೆ.ಯು.) ==ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ== ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಸಾಹತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಲೆಯಂತೆ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಚರ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೋ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲೋ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೋಷಕರಿಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಥದೇ ಪಂಥವನ್ನು ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುವಾಗ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಪಂಥದ ತತ್ತ್ವಾನುಸಾರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಮಾತ್ತ ಉಂಟು. ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಪದವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂಗೀಕೃತ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೂ ಅವು ನೀಡುವ ಪದವಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು ಅದರದೇ. ಶಿಕ್ಷಣ ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರ್ವದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಶಿಕ್ಷಣ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದಂತೆ ವೃತ್ತಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಟೆಕ್ನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ಉಂಟು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರ್ವದ ಅಂತಸ್ತಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. 3-7 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗಿನ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಷ್ಟಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಸೇಕಡ ಒಂದರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಾವದ ಕಾರಣ ಅವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಚದುರಿದಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಂಥ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಆರಂಭಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಈ ಅಂತಸ್ತಿನ ಶಾಲೆಗಳು ಫ್ರೋಬೆಲ್, ಮಾಂಟಿಸೋರಿ ಅಥವಾ ಡೆಕ್ರೊಲಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಜೆವೋಡಿ ದೇವಸ ಎಂಬಾತನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿಂಡರ್ ಗಾರ್ಟನ್‍ಗಳು ಆ ದೇಶದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಭೂಲಕ್ಷಣಾದಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನ ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತಿವೆ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು 1940 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೂ ಧನಸಹಾಯಕ್ಕೂ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ನೂತನ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಆ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ 11 ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 13 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದ ನಿರಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಯಸ್ಕರ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೇರತಕ್ಕವರು 13 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವರು. ಅವರು ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತು ಪಡೆದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಣ್ಣ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ರೀಜೆಂಟ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ವಿಧಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಲೈಸಿಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೂರು ಆವರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 3 ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ಆವರ್ತ, 2 ವರ್ಷದ ಎರಡನೆಯ ಆವರ್ತ ಮತ್ತು ಇನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಮೂರನೆಯ ಆವರ್ತ. ಮೊದಲ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಆವರ್ತ ಮುಗಿಸಿದವರಿಗೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದವರಿಗೆ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ನೀಡಲಾಗುವುದು. 2 ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಮಟ್ಟದ ಸಮಾಂತರ ವೃತ್ತಿ ಶಾಲೆಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವನ್ನು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಟಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆ. ವೃತ್ತಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ 2 ವರ್ಷದ ಶಿಕ್ಷಣ ಲೈಸಿಯಮ್ಮಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷ ವಿವಿಧ ಕಸಬುಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕೃಷಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯಲಾಗುವುದು. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ, ಬೆರಳಚ್ಚು, ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇವು ಆಗ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ವಿಷಯಗಳು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಗಟ್ಟಲೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಜೆ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲುಗಳು ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯಾದಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಎರಡನೆಯ ಆವರ್ತ ಮುಗಿಸಿ ಮೂರನೆಯ ಆವರ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಪಡೆದವರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದವರೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೀವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಯಿಂಬ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 1029 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಓಪೋರ್ಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಈಚಿನವು. ಕುಯಿಂಬ್ರ ಮತ್ತು ಲಿಸ್ಬನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ವಿಷಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಬ್ಯಾಚುಲರ್, ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಓಪೋರ್ಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು (ಸ್ಕೂಲ್ಸ್) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ವೈದ್ಯ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಔಷಧಿ ನಿರ್ಮಾಣಶಾಸ್ತ್ರ ಇವನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟೆಕ್ನಲಾಜಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಇವೆ. ಅದು ಕೃಷಿ ಪಶುವೈದ್ಯ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತವೆ. ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಓಪೋರ್ಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಟ್ಯಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುವ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಿವೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳೂ ಇನ್ಸಿಟ್ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಫಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸನ್, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಪಾಠಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಇವಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ವಿದ್ಯೆ, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈಚೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯತಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಲ್‍ಬೆಂಕಿಯನ್ ಪೌಂಡೇಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತೇರ್ಗಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೌಖಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲೈಸಿಯಂ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ. 7 ರಿಂದ 11 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನ ವರೆಗಿನ ಈ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಈಚೆಗೆ 13 ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ವಿಕಸಿಸುವಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಷಯಗಳಾದ ಮಾತೃಭಾಷೆ, ಇತಿಹಾಸ, ಭೂವಿವರಣೆ, ಗಣಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಚಿತ್ರರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಫ್ರೆಂಚನ್ನೂ ಎರಡನೆಯ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಲಾಗುವುದು. ಮೂರನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೋಧನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಠದ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರವ್ಯದೃಶ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಉಂಟು. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯದೇ ಆಗಿದ್ದು, ಬೋಧನೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಲು ಈ ಪದವಿ ಅಗತ್ಯ. ಇದು 5 ವರ್ಷ ಅವಧಿಯದು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ವೈದ್ಯ ಪದವಿ ಆರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯದು. ಅಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಗಳೆರಡನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಪಡೆಯತಕ್ಕವರು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಪದವಿಯನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‍ಗಳಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಆವರ್ತ ಲೈಸಿಯಂ ಮುಗಿಸಿದವರು ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಬೇಕು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೆಲವು ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಲೈಸಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಈ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ತತ್ತ್ವ, ಬೋಧನಕ್ರಮ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮುಂತಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಾರ್ಥ ಬೋಧನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಉಂಟು. ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವೃತ್ತಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ತಾವು ಬೋಧಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು. ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} * [http://previsao.growiktionary.org ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://portuguese-american-journal.com/?s=portugal&x=0&y=0 News about Portugal] from the Portuguese American Journal * {{CIA_World_Factbook link|po|Portugal}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/portugal.htm Portugal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727024243/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/portugal.htm |date=2008-07-27 }} at ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Europe/Portugal}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17758217 Portugal profile] from the [[BBC News]] * [http://www.theportugalnews.com/ National English language newspaper] * {{Wikiatlas|Portugal}} * {{osmrelation-inline|295480}} * [http://www.viniportugal.pt/ National Wine Website] * [http://www.loc.gov/rr/rarebook/coll/portpam.html Portuguese Pamphlets Collection] From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress] ; Government * [http://www.portugal.gov.pt/en.aspx Official Portuguese Government website] {{en icon}} / {{pt icon}} * [http://www.en.parlamento.pt/ Official Parliament website] ;Trade *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/PRT/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Portugal] ; Travel * [http://www.visitportugal.com Official Travel and Tourism office website] * [http://www.insideportugaltravel.com/ Official Portuguese Government Travel/media website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017122003/http://www.insideportugaltravel.com/ |date=2020-10-17 }} * [http://golfportugal.pt/ Official Portuguese Golf Travel/media website] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಪೋರ್ಚುಗಲ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] 62pvbhtbkca8kg6ra5bjfshm6nhll3n 0 17064 1371142 1355002 2026-04-02T05:02:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371142 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Balochistan | native_name = بلۏچستان | native_name_lang = bal | settlement_type = [[Region]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Map of Baluchistān region (crop).png | map_alt = | map_caption = Balochistan region in pink | image_map1 = Balochistan (orthographic projection).svg | map_caption1 = The region of Balochistan (shown in dark green) on the globe | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[List of sovereign states|Countries]] | subdivision_name = {{plainlist| *[[Afghanistan]] *[[Iran]] *[[Pakistan]]}} | subdivision_type1 = | subdivision_type2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name1 = | subdivision_name2 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | parts_type = Subdivisions | parts = [[Sistan and Balochistan province|Iranian Balochistan]], [[Balochistan, Pakistan|Pakistani Balochistan]], [[Balochistan, Afghanistan|Afghan Balochistan]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_total_km2 = | area_total_ha = | area_land_km2 = | area_land_ha = | area_water_km2 = | area_water_ha = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_ha = | area_rural_km2 = | area_rural_ha = | area_metro_km2 = | area_metro_ha = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_ha = | area_blank2_title = <!-- square kilometres --> | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_blank2_ha = | area_note = | dimensions_footnotes = | length_km = | width_km = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = c. 18–19 million<ref name="Iran Profile, Library of Congress">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf Iran], ''Library of Congress, Country Profile'' . Retrieved 5 December 2009.</ref><ref name="CIA Afghanistan">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |date=2021-01-04 }}, ''The World Factbook'' . Retrieved 5 December 2009.</ref><ref name=EthnicGroups>{{cite web|last=Central Intelligence Agency|title=The World Factbook: Ethnic Groups|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613003008/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html|url-status=dead|archive-date=13 June 2007|access-date=3 November 2014|year=2013}}</ref> | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = [[Ethnic groups]] | demographics1_info1 = [[Baloch people|Baloch]]<br/><small>''Minor:'' [[Brahui people|Brahui]], [[Pashtuns]], [[Hazaras]], [[Jadgal people|Jadgals]], [[Sindhis]], [[Tajiks]], [[Sistani people|Sistanis]], [[Persians]], [[Khetrans]]</small> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title2 = Languages | demographics1_info2 = [[Balochi language|Balochi]]<br/><small>''Minor:'' [[Brahui language|Brahui]], [[Jadgali language|Jadgali]], [[Pashto]], [[Sindhi language|Sindhi]], [[Persian language|Persian]], [[Khetrani language|Khetrani]], [[Urdu]]</small> <!-- website, footnotes -------->| timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | unemployment_rate = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | blank_name = Largest cities | blank_info = {{Collapsible list | list_style = text-align:left; |1 = {{flagicon|Pakistan}} [[Kharan, Pakistan|Kharan]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Turbat]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Zahedan]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Khuzdar]] <br /> {{flagicon|Afghanistan}} [[Zaranj]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Uthal]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Iranshahr, Iran|Iranshahr]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Allah Yar]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Sibi]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Mauripur]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Lyari]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Kalat, Pakistan|Kalat]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Murad Jamali|D.M. Jamali]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Bugti]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Gwadar]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Chabahar]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Nushki]] }} | official_name = }} [[ಚಿತ್ರ:Major ethnic groups of Pakistan in 1980.jpg|thumb|right|250px|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಾಂಗಗಳು. ಬಲೂಚಿ ಜನರ ಪ್ರದೇಶವು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.]] '''ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್''' [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ [[ವಾಯುವ್ಯ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]]ಗೆ ಸೇರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಇರಾನ್]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ಬಲೂಚಿ ಜನಾಂಗ]]ಗಳ ಜನರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಜರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದರ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ವಿರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು: ಪಶ್ತೂನ್‌ಗಳು, ಬಲೂಚಿಗಳು (ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ), ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹುಯಿಗಳು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕ್ರಿ.ಪೂ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ 330 ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದವು. 7 ನೇ ಮತ್ತು 8 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ಬರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು ಮತ್ತೆ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಇದು 1747 ರವರೆಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೂ ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು . ನಂತರ ಇದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ತೊರೆದಾಗ, ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಜನರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಗಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕ್ವೆಟ್ಟಾ . ಈಗ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇಶವು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಇಂದಿನ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಆಕ್ರಮಣದ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಮೇಲಿನ ಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ಬಂದಿವೆ . ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಶಿಬಿರಗಳು, ಶಿಲಾ ಚದುರುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಪುರಾವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರಾಮಿಕ್ ನವಶಿಲಾಯುಗ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000–6000) ಮತ್ತು ಕಾಚಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಹೆರ್‌ಗಢ ಸ್ಥಳ ಸೇರಿವೆ . ನಂತರದ ಚಾಲ್ಕೊಲಿಥಿಕ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಇದು ಚಾಂಕ್ ಶೇಲ್, ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500 (ಕಂಚಿನ ಯುಗ) ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈಗ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಕ್ಷೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://www.wdl.org/en/item/11749/#q=Balochistan Baluchistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410223837/https://www.wdl.org/en/item/11749/#q=Balochistan |date=2021-04-10 }} is a map published by [[The Century Company]] *[http://www.wdl.org/en/item/2676 Afghanistan, Beloochistan, etc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801001614/http://www.wdl.org/en/item/2676 |date=2020-08-01 }} is a map from 1893 published by the American Methodist Church *[https://web.archive.org/web/20150614012814/http://balochistanarchives.gob.pk/ Balochistan Archives- Preserving our Past] {{Districts of Balochistan (Pakistan)}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ]] mcqqv6pn90wnc6xu1ukpp6g96fb8zuc 0 18234 1371138 1354154 2026-04-02T01:34:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371138 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = ಪ್ರಾಗ್ | native_name = ಪ್ರಾಹ | motto = {{lang|la|''Praga Caput Rei publicae''}}<br /><small>(ಪ್ರಾಗ್, ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ; [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆ]])</small> | image_skyline = PragueCastleNight.jpg | image_caption = ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ ದುರ್ಗ. | image_flag = | image_shield = Praha CoA CZ.svg | image_map = Cznuts2 01.png | subdivision_type = [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ದೇಶ]] | subdivision_name = [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | area_total_km2 = 496 | elevation_max_m = 399 | population_as_of = ೨೦೦೮-೧೨-೩೧ | population_total = 1233211 | population_density_km2 = auto | latd = 50| latm = 05| lats = | latNS = N | longd = 14| longm = 25| longs = | longEW = E | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_party = | leader_name = ಪಾವೆಲ್ ಬೆಮ್ | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೯ನೆಯ ಶತಮಾನ | area_code_type = [[ISO 3166-2:CZ|ISO 3166-2]] | area_code = | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = ಅಂಚೆ ಕೋಡ್ | postal_code = 1xx xx | blank_name_sec1 = [[NUTS]] code | blank_info_sec1 = CZ01 | blank1_name_sec1 = [[GDP]] per capita ([[Purchasing Power Standard|PPS]]) | blank1_info_sec1 = € 38,400 (2006)<ref name=eurostat>{{cite web|title= GDP per inhabitant in 2006 ranged from 25% of the EU27 average in Nord-Est in Romania to 336% in Inner London| publisher= Eurostat| url= http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2009/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2009_MONTH_02/1-19022009-EN-AP.PDF}}</ref> | website = [http://www.praha.eu www.praha.eu] | footnotes = }} '''ಪ್ರಾಗ್''' [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ''Hlavní město Praha'', ಅಂದರೆ ''ಪ್ರಾಗ್, ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ'' ಎಂದು. ಇದು ೧೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚೆಕ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[೧೯೯೨ರಲ್ಲಿಪ್ರಾಗ್]] ನಗರವನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ]] ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.praha.eu/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * [http://www.prague-city.cz/ ಪ್ರಾಗ್ ನಗರ ಪುರಸಭೆ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040320134347/http://www.prague-city.cz/ |date=2004-03-20 }} * [http://www.prague-info.cz/ ಪ್ರಾಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227045326/http://www.prague-info.cz/ |date=2009-02-27 }} * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[wikivoyage:prague|ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್]] <!--Other languages--> {{Infobox ಊರು | name = ಪ್ರಾಗ್ | native_name = ಪ್ರಾಹ | motto = {{lang|la|''Praga Caput Rei publicae''}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು]] 3xmn2w3rhmiw6e5bhqonopxzpnxmn8y 0 18424 1371143 1355076 2026-04-02T05:27:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371143 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬಸವನಗುಡಿ | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = | image_skyline = Bull temple bangalore p2.jpg | image_alt = | image_caption = ದೊಡ್ಡ ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಸವನಗುಡಿ | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|12.94|N|77.57|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_type2 = ಮೆಟ್ರೋ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_name2 = ಬೆಂಗಳೂರು | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ೩೨,೬೪೦<ref>{{Cite web|url=http://bengaluru.citizenmatters.in/info-bbmp-ward-154-basavanagudi-bangalore-7637|title=Ward information page: 154 - Basavanagudi|date=20 August 2015}}</ref> | population_as_of = ಜನಗಣತಿ ೨೦೧೧ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‍ಟಿ]] | utc_offset1 = ೫.೩೦ | postal_code_type = [[ಅಂಚೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಖ್ಯೆ (ಪಿನ್ ಕೋಡ್)|ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = ೫೬೦೦೦೪,೫೬೦೦೧೯,೫೬೦೦೨೮,೫೬೦೦೫೦ | registration_plate = | website = | footnotes = | demographics1_info1 = }} [[ಚಿತ್ರ:Bull temple Bull at Bangalore.jpg|thumb|ದೊಡ್ಡ ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ]] '''ಬಸವನಗುಡಿ''' ಭಾರತದ [[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ]] ಒಂದು ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಸವನಗುಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಶಾಸನಗಳು, ಮೂರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ತಮಿಳು]] ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್‌ |url=http://archive.org/details/kia.itihasadarshanas0000drsusmput-11 |title=ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ ೧೧ |date=1996 |publisher=ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ |others=Servants of Knowledge |language=Kannada}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mysore. Dept. of Archaeology |url=http://archive.org/details/epigraphiacarnat09myso |title=Epigraphia carnatica. By B. Lewis Rice, Director of Archaeological Researches in Mysore |last2=Rice |first2=B. Lewis (Benjamin Lewis) |last3=Narasimhacharya |first3=Ramanujapuram Anandan-pillai |date=1894 |publisher=Bangalore Mysore Govt. Central Press |others=Robarts - University of Toronto}}</ref><ref>{{Cite web |title=Posh Areas in Bangalore: 10 Expensive Residential Areas in Bangalore |url=https://housing.com/news/posh-residential-areas-in-bangalore/ |access-date=2022-08-24 |website=housing.com }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ, ಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಲಾಲ್‍ಬಾಗ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್‍ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ''ಬಸವನಗುಡಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೊಡ್ಡ ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಂದಿಯ ಏಕಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Celebration of life in Basavanagudi|date=24 June 2005|url= http://www.hindu.com/2005/06/24/stories/2005062418130400.htm|archive-url= https://web.archive.org/web/20071226145217/http://www.hindu.com/2005/06/24/stories/2005062418130400.htm|url-status= dead|work=[[The Hindu]]|archive-date= 26 December 2007}}</ref> ಬಸವನಗುಡಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಯೆಂದರೆ ಡಿವಿಜಿ ರಸ್ತೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ೧೯೨೦ ಮತ್ತು ೧೯೩೦ ರ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವು. ಡಿವಿಜಿ ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರ್ ಇದೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://charukesi.com/itchyfeet/2010/03/29/gandhi-bazaar-bangalore-markets-series/|title=Gandhi Bazaar: Bangalore markets series|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209162959/http://charukesi.com/itchyfeet/2010/03/29/gandhi-bazaar-bangalore-markets-series/|archive-date=2014-12-09|url-status=dead|access-date=2014-12-09}}</ref> ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭವನ]], ಇದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|author=Staff Reporter|date=2018-05-29|title=75 years of Bengaluru's famed benne masala dose|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/75-years-of-the-famed-benne-masala-dose/article24018196.ece|access-date=2021-02-13|issn=0971-751X}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ==ಉದ್ಯಾನವನಗಳು== * ಎಂ. ಎನ್. ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/article388999.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141223183859/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/article388999.ece|url-status=dead|archive-date=23 December 2014|title=MN Krishna Rao park is still a favourite}}</ref> * [[ಬ್ಯೂಗಲ್ ರಾಕ್]] * ಟಿ.ಆರ್. ಶಾಮಣ್ಣ ಪಾರ್ಕ್ * ಆರ್ಮುಗಂ ಸರ್ಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ * ದಿವಾನ್ ಮಾಧವ್ ರಾವ್ ಸರ್ಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ * ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸ್ಕ್ವೇರ್ * ಹೋಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸರ್ಕಲ್ * ಟ್ಯಾಗೋರ್ ವೃತ್ತ * ನೆಟ್ಟಕಲ್ಲಪ್ಪ ವೃತ್ತ ==ಉತ್ಸವಗಳು== * [[ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ]]: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಸವನಗುಡಿಯ [[ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶನ ಗುಡಿ|ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶನ ಗುಡಿಯ]] ಬಳಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ನೆಲಗಡಲೆ|ನೆಲಗಡಲೆಯನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವ]]: [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ]] ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಚಾರ್ಯ ಪಾಠಶಾಲಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಸವನಗುಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== [[File:Theosophical society Bangalore gate.JPG|thumb|right|ಥಿಯೋಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಬಸವನಗುಡಿ]] * ಬಿ.ಎಂ.ಎಸ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಲೇಜು<ref>{{Cite web |url=http://www.bmscollegeforwomen.ac.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-04-19 |archive-date=2009-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327052326/http://www.bmscollegeforwomen.ac.in/ |url-status=dead }}</ref> * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜು * ಬೆಂಗಳೂರು ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ * ವಿ.ಇ.ಟಿ ಶಾಲೆ * ಬಿ.ಎಂ.ಎಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ * ಆಚಾರ್ಯ ಪಾಠಶಾಲೆ * ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ (ಬಿ.ಐ.ಟಿ) * ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜು * ವಿ.ವಿ. ಪುರಂ ಕಾಲೇಜು * ಗೋಖಲೆ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್ * ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ್ ಜೈನ್ ಕಾಲೇಜು * ವಾಸವಿ ವಿದ್ಯಾ ನಿಕೇತನ * ಸುರಾನ ಕಾಲೇಜು * ದಿ ಹೋಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಶ್ರೀ ಕುಮಾರನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಹೋಮ್ * ಬಿ.ಬಿ.ಯು.ಎಲ್. ಜೈನ್ ವಿದ್ಯಾಲಯ * ಕಮಲಾನೆಹರು ಮಕ್ಕಳ ಮ೦ದಿರ * ಕಮಲನೆಹರು ಪಾಠಶಾಲಾ * ಆತ್ಮಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ ಸ೦ಸ್ಹೆ * ಮೂಕಾ೦ಬಿಕಾ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ * ಶ್ರೀ ಲಲಿತಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ (ತ್ಯಾಗರಾಜ ನಗರ) * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್]] ==ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Bangalore Nandi Temple.jpg|thumb|right|ಬಸವನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು (ನಂದಿ ದೇವಾಲಯ).]] * [[ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶನ ಗುಡಿ]] * ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಶ್ರಮ * ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಕಾರಂಜಿ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಉತ್ತರಾದಿ ಮಠ * ಶೃಂಗೇರಿ ಶಂಕರಮಠ * ಹನುಮಂತನ ಗುಡ್ಡ (ರಾಮಾಂಜನೇಯ ಗುಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನ) * ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ * ಮಾಗಡಿ ಕಾರ್ಣಿಕರ ಪಾಠಶಾಲೆ * ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜ ಮಠ ಸೋಸಲೆ * ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಬೃಂದಾವನ * ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ * ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಬ್ಲಾಕ್ * ರೇಣುಕಾಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಎಂ.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್ * ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಜಯತೀರ್ಥ ಬೃಂದಾವನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪಿಎಂಕೆ ರಸ್ತೆ, ಬಸವನಗುಡಿ ==ಗಮನಾರ್ಹ ನಿವಾಸಿಗಳು== * [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] - ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ<ref>{{Cite news|last=Shekhar|first=Divya|title=Date with History: Did you know that Basavanagudi's bustling bazaar is named after a literary giant?|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/date-with-history-did-you-know-that-basavanagudis-bustling-bazaar-is-named-after-a-literary-giant/articleshow/57431319.cms|access-date=2021-02-13}}</ref> * [[ಎಂ ಎಸ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ|ಮೈಸೂರು ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ]] - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಲೇಖಕ * [[ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ]] - ಟೀಂ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಹಾಗೂ ಕೋಚ್ * [[ಎಚ್ ನರಸಿಂಹಯ್ಯ|ಹೊಸೂರು ನರಸಿಂಹಯ್ಯ]] - ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಾರ * [[ಕೆ. ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್]] - ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ * [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] - ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ * [[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್]] - ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಕರ್ತ * [[ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್]] - ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ * [[ಶ್ರೀನಾಥ್ ]] - ಕನ್ನಡ ನಟ * [[ನವರತ್ನ ರಾಮರಾವ್]] - ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Basavanagudi}} * [http://www.basavanagudi.in ಬಸವನಗುಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೋಶ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190429003248/http://basavanagudi.in/ |date=2019-04-29 }} {{ಬೆಂಗಳೂರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] e0v3egavcwkhs7lswqzzweb49e02qqp 0 19837 1371110 1353712 2026-04-01T14:36:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371110 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{Geobox|River <!-- *** Name section *** --> | name = ಪೆನ್ನಾರ್ <br> {{lang|ka|ಉತ್ತರ ಪಿನಾಕಿನಿ}} <br> {{lang|te|పెన్నా}} | native_name = Pennar | other_name = Penna | other_name1 = Penneru <!-- *** Image *** ---> | image = Andhra Pradesh topo leer.png | image_size = 250 px | image_caption =ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ <!-- *** Country etc. *** --> | country = ಭಾರತ | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | state1 = [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] | region = ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ | region1 = | district = | district1 = | city = [[ನೆಲ್ಲೂರು]] | city1 = <!-- *** Geography *** --> | length = 597 | length_round = 0 | watershed = 55213 | watershed_round = 0 | discharge_location = Nellore (1965–1979 average), max (1991) | discharge_average = 200.4 | discharge_max = 1876 | discharge_min = 0 | discharge_note = <ref>{{cite journal | last = Kumar | first = Rakesh | last2 = Singh | first2 = R.D. | last3 = Sharma | first3 = K.D. | title = Water Resources of India | journal = Current Science | volume = 89 | issue = 5 | pages = 794–811 | publisher = Current Science Association | location = Bangalore | date = 2005-09-10 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf | accessdate = 2013-10-13 | archive-date = 2019-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 | url-status = dead }}</ref> | discharge1_location = | discharge1_average = <!-- *** Source *** --> | source_name = [[ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] | source_location = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | source_district = [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | source_region = [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] | source_state = ಕರ್ನಾಟಕ | source_country = [[ಭಾರತ]] | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_elevation = | source_length = <!-- *** Mouth *** --> | mouth_name = | mouth_location = [[Utukuru]] into [[Bay of Bengal]] | mouth_district = [[Nellore district|Nellore]] | mouth_region = | mouth_state = [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] | mouth_country = India | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = N | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = E | mouth_coordinates_note = | mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries*** --> | tributary_left = [[Jayamangali river|Jayamangali]] | tributary_left1 = [[Kunderu River|Kunderu]] | tributary_left2 = [[Sagileru]] | tributary_left4 = | tributary_left3 = | tributary_right = [[Chitravathi River|Chitravati]] | tributary_right1 = [[Papagni River|Papagni]] | tributary_right2 = [[Cheyyeru River|Cheyyeru]] | tributary_right3 = | tributary_right4 = <!-- *** Free free fields *** --> | free_name = | free_value = <!-- *** Map section *** --> | map = | map_size = | map_caption = <!-- *** Website *** --> | website = | commons = <!-- *** Footnotes *** --> | footnotes = }} '''ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿ''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ( ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಾಪುರದ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು ([[ನಂದಿಬೆಟ್ಟ]]) ಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಇದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪಿನಾಕಿನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:The Penna near Gandikota.jpg | thumb|right | 600px | ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಒಂದು ನೋಟ]] ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ನದಿ ಉದ್ದ 597 ಕಿಮೀ ಅದರಲ್ಲಿ 61 ಕಿಮೀ ದೂರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಕೋಲಾರ]] ಮತ್ತು [[ತುಮಕೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 48 ಕಿಮೀ ದೂರ ಹರಿದು ಅನಂತರ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಪುರ ಮತ್ತು ಪಾವಗಡ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಜಯಮಂಗಲಿ, ಚಿತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಪಾಪಾಗ್ನಿ ಎಂಬುವವು ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು. ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮಂಚೇನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗೌರಿಬಿದನೂರು ಈ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿವೆ. ಇದು ಧನುಸ್ಸಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪಿನಾಕಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೆನ್ನಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮರಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಈ ನದಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ನೆಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 116 ಕೆರೆಗಳಿವೆ. ಜಕ್ಕಲಮಡಗು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಸಾಗರಗಳು ಇದರ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು. [[ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ]] ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಇರುವುದು ಇದರ ದಡದಲ್ಲೇ. ಇಲ್ಲಿನ ಪವಿತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಮರವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ವಿದುರನೇ ನೆಟ್ಟನೆಂದು ನಂಬಿಕೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sunset at Pinakini satygraha Aasram near penna river.jpg|thumb|left|ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸುರ್ಯಾಸ್ತಮಾನ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{commons category|Penna River}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಉತ್ತರ ಪಿನಾಕಿನಿ}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು]] n6skr4exjhcjid774828z42gwdfwl15 0 22242 1371103 1353231 2026-04-01T12:37:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371103 wikitext text/x-wiki [[ಖಗೋಳ|ಖಗೋಳದ]] ಅಗಾಧ ದೂರಗಳಿಗೆ [[ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷ]]ದ ಅಳತೆಯೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ '''ಪಾರ್ಸೆಕ್''' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರಲಾಕ್ಸ್-ಸೆಕೆಂಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದದ ಸಂಕ್ಷೇಪ ರೂಪವೇ ಪಾರ್ಸೆಕ್. ಒಂದು [[ಖಗೋಳಮಾನ]] ಎಂದರೆ [[ಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಸರಾಸರಿ ಅಂತರವು ದೂರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ]] 1" (ಒಂದು ಆರ್ಕ್‌ಸೆಕೆಂಡ್) ನಷ್ಟು [[ಕೋನ|ಕೋನವನ್ನು]] ರಚಿಸಿದರೆ ಆ ಅಂತರವನ್ನು ಒಂದು ಪಾರ್ಸೆಕ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Cosmic Distance Scales – The Milky Way |url=https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/milkyway_info.html |access-date=24 September 2014 |archive-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810122028/https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/milkyway_info.html |url-status=dead }}</ref> ಭೂ[[ಕಕ್ಷೆ|ಕಕ್ಷೆಯ]] [[:en:Radius|ತ್ರಿಜ್ಯ]] ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೋನಕ್ಕೆ ಆ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿಗ್ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಕೋನವು 0.5" ಗಳಾದರೆ ಆ ದೂರವು 2 ಪಾರ್ಸೆಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ವೀಕ್ಷಣಾ ದತ್ತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳ [[ದೂರ|ದೂರಗಳ]] ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಏಕಮಾನವಾಗಿದೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘೀಕೃತ [[:en:Right_triangle|ಲಂಬಕೋನ ತ್ರಿಭುಜವನ್ನು]] ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಚಿಕ್ಕ ಭುಜದ ಅಳತೆ ಒಂದು ಖ.ಮಾ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಆ ಭುಜಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶೃಂಗವು ರೂಪಿಸುವ ಕೋನದ ಅಳತೆ ಒಂದು ಆರ್ಕ್‌ಸೆಕೆಂಡ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಪಾರ್ಸೆಕ್ ಪಕ್ಕದ ಭುಜದ ಉದ್ದವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ದೂರದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಲಂಬನ ವಿಧಾನವು ಮೂಲಭೂತ ಮಾಪನಾಂಕ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. 1 ಪಾರ್ಸೆಕ್ = 3.26 ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳು '''ಒಂದು ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್:''' ಒಂದು ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ 360º (ಕೋನ ಅಥವಾ ಡಿಗ್ರಿ)ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕೋನದ 1/60 ಭಾಗಕ್ಕೆ 1' (ಆರ್ಕ್ ಮಿನಿಟ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಒಂದು ಆರ್ಕ್ ಮಿನಿಟಿನ 1/60 ಭಾಗಕ್ಕೆ 1" (ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಹೀಗಾಗಿ '''1º=60'=3600"'''. ಒಂದು '''ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಎಂದರೆ 1ºಯ 3600 ನೇ ಒಂದು ಭಾಗ'''. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕ ದಿಗ್ವ್ಯತ್ಯಾಸ-ಪಾರ್ಸೆಕ್ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರದದೂರ (ಪಾರ್ಸೆಕ್) = 1/ದಿಗ್ವ್ಯತ್ಯಾಸ (ಕೋನ ಆರ್ಕ್ಸಕೆಂಡ್) ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ದೂರ ಏರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ದಿಗ್ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತದೆ. 1 ಪಾರ್ಸೆಕ್ = (ಸುಮಾರು) 19.16 ದಶಲಕ್ಷ ದಶಲಕ್ಷ ಮೈಲಿಗಳು      = (ಸುಮಾರು) 3.26 ಬೆ.ವ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |last=Guidry |first=Michael |title=Astronomical Distance Scales |url=http://csep10.phys.utk.edu/guidry/violence/distances.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121212134512/http://csep10.phys.utk.edu/guidry/violence/distances.html |archive-date=12 December 2012 |access-date=26 March 2010 |website=Astronomy 162: Stars, Galaxies, and Cosmology |publisher=University of Tennessee, Knoxville}} * {{Cite web |last=Merrifield |first=Michael |title=pc Parsec |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/parsec.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |access-date=2024-07-27 |archive-date=2018-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726175738/http://www.sixtysymbols.com/videos/parsec.htm |url-status=dead }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ]] qc2z5xyrw8a11fj8882znhae36tgcgf 0 23213 1371136 1353932 2026-04-02T00:47:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371136 wikitext text/x-wiki {{Alternative medical systems}} '''ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''' (ಅಥವಾ '''ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ''' ಯಾ '''ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''' ) ಪದ್ಧತಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ರೋಗ ನಿವಾರಣಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ದೇಹದ [[ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ]] ಗುಣಪಡಿಸುವ ಗುಣ ಹಾಗು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ [[ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ]] ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತತ್ವವು [[ಸಮಗ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯ]] ವಿಧಾನ ಹಾಗು [[ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ]] ಮತ್ತು [[ಔಷಧಗಳ]] ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ಸಮುದಾಯದವರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದವರು ಕೊಡುವ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸದ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಹೋಲಬಹುದು; [[ಸೂಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು]] (ಅಕ್ಯುಪಂಚರ್) ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹೋಮಿಯೋಪತಿಯನ್ನು]] [[ತೋರ್ಪಡಿಕೆಯ ವೈದ್ಯ]]ಪದ್ದತಿಯೆಂದು ಯಾ [[ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು]] ಪರಿಗಣಿಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Gale_Frey"/><ref name="cnme-handbook"/><ref name="Barrett-Naturopathy"/><ref name="atwood2004"/><ref name="ACS"/> [[ಸಾಕ್ಷ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು]] {ಎವಿಡೆನ್ಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಮೆಡಿಸನ್ (EBM)} ಪ್ರಕೃತಿ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Naturo2006"/> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು [[ಲಸಿಕೆಗಳ]] (ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು) ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಅವರ ವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ernst-2001"/> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲವು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಹಾರ ಆಂದೋಲನ.<ref name="pmid1139856">{{cite journal |pmc=1139856 |title=Nineteenth-century American health reformers and the early nature cure movement in Britain |author=Brown PS |journal=Medical History |volume=32 |pages=174–194 |pmid=3287059 |issue=2 |date= April 1, 1988 }}</ref><ref name="N-UK-hist">{{cite web |title=History of Naturopathy |url=http://www.naturopathy-uk.com/blog/2007/11/28/history-of-naturopathy/ |year=2007 |access-date=2010-04-30 |archive-date=2012-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829125721/http://www.naturopathy-uk.com/blog/2007/11/28/history-of-naturopathy/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು 1895ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಸ್ಕೀಲ್ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್]].<ref name="Baer2001"/> ಸುಮಾರು 1970ರ ದಶಕದದಿಂದಚೆಗೆ, ಆಮೇರಿಕಾ ಹಾಗು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ]] ಎಂಬ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯು ಮರುಕಳಿಸಿತು.<ref name="Gale_Frey"/><ref name="Baer2001"/> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲಾಗಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಅನೇಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾನದಂಡ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. "ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೋಗನಿವಾರಕ ಶಕ್ತಿ" ಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರೋಗ್ಯ ಆಂದೋಲನದ ಇಂದಿನ ಅಧುನಿಕ ರೂಪವೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಈಗ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರೆಂದು ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ತರಬೇತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೋರ್ಸಿನ ಹಾಗೆ, ಅದರ ಮುಂಚಿನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನ(ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಔಷಧಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ-ಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ)ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಾಡದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ [[ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಷಯಗಳೆ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ ಹಾಗು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್ (ND) ಯಾ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಾಕ್ಟರ್ (NMD) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು.<ref name="CNME-handbook"/><ref>{{cite web |title=Academic Curriculum |year=2008 |url=http://www.aanmc.org/education/academic-curriculum.php |publisher=Association of Accredited Naturopathic Medical Colleges |access-date=2010-04-30 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222210216/http://www.aanmc.org/education/academic-curriculum.php |url-status=dead }} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರ)</ref>{{POV-statement|date=January 2010}} ಈ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ; ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಗೆ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡದೆ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="IA_med"/> == ಇತಿಹಾಸ == ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂಬ ನೂತನ ಪದಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ "ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ"ನಾದ [[ಹಿಪ್ಪೋಕ್ರಿಟಿಸ್]] ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಥಮ ಸಮರ್ಥಕನೆಂಬುದು ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.naturopathy-uk.com/home/home-what-is-naturopathy/ |title=What is Naturopathy? |year=1998 |accessdate= |doi= |pmid= }}</ref><ref name="NCAHF_np">{{cite web|url=http://www.ncahf.org/articles/j-n/naturo.html |title=NCAHF Fact Sheet on Naturopathy |accessdate=2009-04-17 |date=2001-07-30 |publisher=[[National Council Against Health Fraud]] }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲ ಯುರೋಪಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಆಂದೋಲನ.<ref name="pmid1139856"/><ref name="N-UK-hist"/> ಸ್ಕಾಟ್ಲಾಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಥಾಮಸ್ ಆಲಿನ್ಸನ್]] 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಹಾರದ ಸೇವನೆ ಹಾಗು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ತಂಬಾಕು ಹಾಗು ಕೆಲಸದೊತ್ತಡಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.allinsonflour.co.uk/history/|title=How it all began|accessdate=|doi=|pmid=|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813230535/http://www.allinsonflour.co.uk/history/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www.bmj.com/cgi/content/extract/336/7651/1023-a |journal=British Medical Journal |title=Views & Reviews Medical Classics A System of Hygienic Medicine (1886) and The Advantages of Wholemeal Bread (1889) |author=John A S Beard |issue=336 |page=1023 |date=3 May 2008 |doi=10.1136/bmj.39562.446528.59 |volume=336 }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಸನಿಪ್ರಕಾಟರ್ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಫೆಸೆಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶದವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Baer2001"/>[[ಚಿತ್ರ:SKneipp.jpg|thumb|ಮೊನಸೈನರ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ನೆಪ್, 1821-1897]] ''ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕತ್ಸೆ'' ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು 1895ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಸ್ಕೀಲ್ ಎಂಬುವವನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದನು,<ref name="ama_1997"/> ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾದ "ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ"ನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್]], ಈ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನು.<ref name="Baer2001">{{Cite journal | last = Baer |first = H.A | year = 2001 | title = The sociopolitical status of US naturopathy at the dawn of the 21st century | journal = Medical Anthropology Quarterly | volume = 15 | issue = 3 | pages = 329–346| doi = 10.1525/maq.2001.15.3.329 }}</ref> ಲಸ್ಟ್ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] ಫಾದರ್ [[ಸೆಬಾಸ್ಟಿನ್ ನೆಪ್]] ರವರಿಂದ [[ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆ]] ಅಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪದ್ದತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದನು. ನೆಪ್ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಲಸ್ಟ್ ನನ್ನು ಔಷಧ ರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು [[ಆಮೇರಿಕಾ]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.<ref name="Barrett-Naturopathy"/> ಹೀಗೆ ಲಸ್ಟ್ ''ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು'' [[ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆ]],[[ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಗಳು]], ಹಾಗು [[ಹೋಮಿಯೋಪತಿಯಂತಹ]] ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಅತಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಟೀ, ಕಾಫಿ, ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರ ಸೇವನೆಯ ನಿಷೇಧ ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಪದ್ದತಿಯೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Gale_Frey"/> ಆತನು ದೇಹವನ್ನು [[ಆಧ್ಯಾತ್ಮ]] ಹಾಗು [[ಜೀವತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ]] "ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವ ಅವಲಂಬಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Whorton_2002">ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್, ಉಲ್ಲೇಖ: {{cite book |author=Whorton, James C. |title=Nature cures: the history of alternative medicine in America |publisher=Oxford University Press|location=Oxford [Oxfordshire] |year=2002 |page=224 |isbn=0-19-517162-4 |oclc= |doi=|accessdate=}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:BenedictLust.jpg|thumb|Dr. ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್, 1872 - 1945]] ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು, ಲಸ್ಟ್ 1901ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಉತ್ತರ ಆಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ನೆಪ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು 1902ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ "NATUROPATHIC™ Societies" (ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಸೋಸೈಟಿ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕ 1919ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಯಿತು, ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡಾ|| ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್ "ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್" ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref name="Baer2001"/><ref>DC ಡಿಪಾರ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸೂಮರ್ ಆಫೈರ್ಸ್, ಕಾರ್ಪೂರೇಟ್ ಡಿವಿಷನ್. (1909 ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಠೆಯಾಗಿರುವ)</ref><ref name="Beyerstein_NW">{{cite web|url=http://www.naturowatch.org/general/beyerstein.html |title=Naturopathy: a critical analysis |accessdate=2009-03-21 |last=Beyersteine |first=Barry L. |coauthors=Susan Downie }}</ref><ref name="Beyerstein_NW"/> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಔಷಧರಹಿತ ವೃತಗಾರರ ಕಾನೂನಿನ ಅನ್ವಯ, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Baer2001"/> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕತ್ಸೆಯನ್ನು ಹಲವು ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ (ND) ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್ (DC) ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಡತೊಡಗಿದವು.<ref name="Baer2001" /> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ಒಂದರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು(ಎರಡು ಡಜನ್) ಇತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ACS" /><ref name="Baer2001" /><ref name="ama_1997">{{cite web | url = http://www.ama-assn.org/ama/no-index/about-ama/13638.shtml | title = Report 12 of the Council on Scientific Affairs (A-97) | year = 1997 | publisher = [[American Medical Association]] | accessdate = | doi = | pmid = | archive-date = 2009-06-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090614085504/http://www.ama-assn.org/ama/no-index/about-ama/13638.shtml | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವು 1930ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟೀಚಿಂಗ್]] 1910ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೆಕ್ಸನರ್ ವರದಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಮಾಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, [[ಪೆನಿಸಿಲಿನ್]] ಹಾಗು ಇತರೆ "ಪವಾಡ ಔಷಧ" ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪ್ರಗತಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1940 ಹಾಗು 50ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸ್ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಿಸ್ತಾರದಿಂದಾಗಿ ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ND ಪದವಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತಾದರೂ, ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟರಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ದತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ 1940 ರಿಂದ 1963 ರವರೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ಸುಮಾರು 1958ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Baer2001" /> [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ]], 1968ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧಾರವಿಲ್ಲವೆಂದು, ರೋಗವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ತನ್ನ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿತು; ಈ ವರದಿಯು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ [[ಅರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ]]ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref name="ACS" /><ref name="HEW1968">{{cite book | last = Cohen | first = Wilbur J | authorlink = | coauthors = | title = Independent Practitioners Under Medicare: a report to the Congress | publisher = [[United States Department of Health, Education, and Welfare]] | date = 1968-12 | location = | pages = | url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Naturopathy/hew.html | doi = | id = | isbn =}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿ ಕೂಡ 1977ರಲ್ಲಿ ಇದೆ ರೀತಿಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಬಂದು, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="Aust1977">{{cite book |author=Webb, Edwin C|title=Report of the Committee of Inquiry into Chiropractic, Osteopathy, Homoeopathy and Naturopathy |publisher=Australian Government Publishing Service |location=Canberra |year=1977 |pages=|isbn=064292287X |oclc= |doi= |url=http://www.naturowatch.org/hx/australia.html}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ 2009ರ ವರೆಗೆ, U.S. ನ ಐವತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸರಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.naturopathic.org/content.asp?contentid=57 |title=Licensed States & Licensing Authorities |publisher=American Association of Naturopathic Physicians |date=2 July 2009}}</ref> ಹಾಗು ಎರಡು ರಾಜ್ಯ (WA, VT)ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ನೀಡುವ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವಿಮಾಕಂಪನಿಗಳು ಹಣ ತುಂಬಿಕೊಡಬಹುದು. <ref name="fammed.washington.edu">{{cite web |title=Naturopathic medicine |url=http://www.fammed.washington.edu/predoctoral/CAM/images/naturopathy.pdf |format=PDF |date=21 October 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050304073806/http://www.fammed.washington.edu/predoctoral/CAM/images/naturopathy.pdf|archivedate=4 March 2005}}</ref> ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮರೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳೇ ಇಲ್ಲ. [[ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ]] ಎಂಬ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತೆ ಅರಳಿತು <ref name="Gale_Frey">{{cite encyclopedia |last=Frey |first=Rebecca J |authorlink= |coauthors= |editor= |encyclopedia=Gale Encyclopedia of Medicine |title=Naturopathic Medicine |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_g2601/is_0009/ai_2601000954 |accessdate=2009-03-21 |edition= |year=2009 |month=March |publisher=[[Gale (Cengage)]] |volume= |location= |id= |doi= |pages= |quote= |isbn= |oclc= |archive-date=2013-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827000141/http://findarticles.com/p/articles/mi_g2601/is_0009/ai_2601000954 |url-status=dead }}</ref><ref name="Baer2001"/> ಇಂದು ಒಂಭತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಕ್ರಿಡಿಟೇಷನ್ ಬೊರ್ಡ್ ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸೆರ್ಟಿಫಿಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.anmab.org/members.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-30 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723052523/http://www.anmab.org/members.html |url-status=dead }}</ref> ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ANA ನ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್ಸ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>ನಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ANA, ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಪರೂವ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ DC</ref> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧಿತಿಯು ಅಧಿಕೃತ [[ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಆರು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಾಲೆ]] - ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್, ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಶಾಲೆ ಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್]] ತನ್ನ ND ಪ್ರೊಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚಾರ್ಲ್ ಸ್ಟೊನ್, ಪ್ರಾಂಕ್ ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯು. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬ್ಲೆಥಿಂಗ್ 1956ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಒರೆಗಾನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನಾಚುರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] (NCNM)ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಷೈಲಾ ಕ್ಯುನ್, ಜೋಸೆಪ್ ಪಿಸೋರನೊ, ವಿಲಿಯೊ ಮಿಚಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ ಗ್ರಿಫಿತ್, 1978ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಯಾಟಲ್, ವ್ಯಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಬಾಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಈಗ: [[ಬಾಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊವಿನಲ್ಲಿ [[ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಸೌತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] ಹಾಗು [[ಬೌಚರ್ ಇನ್ಸಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]]. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ND ಪದವಿಯನ್ನು ಕಾನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಪೊರ್ಟ್]] ತನ್ನ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮೂಲಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿನಾಯಿಸ್ ನ [[ನಾಷಿನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು (ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ) ರೂಪಿಸಿದೆ. == ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು == ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗುವ ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯರ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ (ಮಿನಿಮಲ್ಲಿ-ಇನ್ವೆಸಿವ್) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, "ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಾಸಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ" ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದೆ.<ref name="ACS"/> ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಔಷಧಗಳು, ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಹಾಗು ದೊಡ್ಡ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ, ಹಾಗು ಜೈವಿಕ ಔಷಧ (ಬೈಯೊಮೆಡಿಸಿನ್) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಈ ವಿಧಾನವು ದೇಹ ಹಾಗು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೀವತತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರ್ಕದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಳ ಅರವಿನಿಂದ (ಇನ್ಟೂಯಿಟಿವ್) ಕೊಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="ACS" /><ref name="Beyerstein_NW" /> ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಜೀವನಪದ್ಧತಿಗಳ, ಅಳವಡಿಕೆಗಳಿಂದ ರೋಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆರು ಮುಖ್ಯ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="ECHP">{{Cite book|url=http://books.google.co.uk/books?id=cwYnA1qunUwC&pg=PA58&dq=modalities+naturopathy&lr=&sig=ACfU3U3Z418Eg_P2yDetYOMmsclZ9mJGpg#PPA57,M1 |title=Encyclopedia of Complementary Health Practice |first=Carolyn Chambers |last=Clark |pages=57–58 |year=1999 |isbn=9780826112392 |publisher=Springer |location=New York }}</ref> ಇದರ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಶಾಲೆ<ref name="ccnm-principles">{{cite web |title=Principles of Naturopathic Medicine |url=http://www.ccnm.edu/?q=about_ccnm/principles_naturopathic_medicine |accessdate= |doi= |pmid= |archive-date=2014-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115190722/http://www.ccnm.edu/?q=about_ccnm%2Fprinciples_naturopathic_medicine |url-status=dead }}</ref> ಆಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು<ref name="BDDTN">{{cite web |title=Guide to the Ethical Conduct of Naturopathic Doctors |url=http://www.boardofnaturopathicmedicine.on.ca/pdf/guide_ethical_conduct.pdf|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050410075935/http://www.boardofnaturopathicmedicine.on.ca/pdf/guide_ethical_conduct.pdf|archivedate=2005-04-10}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿದೆ,<ref name="oath">{{cite web|title=Naturopathic Doctor's Oath|url=http://www.naturopathic.org/viewbulletin.php?id=62}}</ref> ಅವು: # ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಉಂಟು ಮಾಡಬಾರದು; ಯಾವಾಗಲೂ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವಿರುವ ಹಾಗು ಆತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು: ([[ಪ್ರಿಮಮ್ ನಾನ್ ನೊಸಿರೆ]]) # ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು. ([[ಜೀವತತ್ವ ವಾದದ]] ಒಂದು ರೂಪ: [[ವಿಸ್ ಮೆಡಿಕಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಾಚುರೆ]]).<ref name="Di Stefano 2006">{{cite book|author=Vincent Di Stefano |title=Holism and Complementary Medicine: Origins and Principles|publisher=Allen & Unwin Academic |location= |year=2006 |page=107 |isbn=1741148464 |oclc= |doi=|accessdate=}}</ref> # ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೆ ವಾಸಿ ಮಾಡದೆ, ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು. (''ಟೊಲ್ಲೆ ಕಾವ್ಸಂ'' ). # ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ, ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಭರವಸೆ, ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಡುವುದು ಹಾಗು ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ/ಕಾಳಜಿ ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು. ''ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಸ್ ಟೀಚರ್- ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ವೈದ್ಯ ''. # ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರಭಾವವಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು. (''ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು.'' ) # ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸೌಖ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟು; ರೋಗವನ್ನು ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗು ಮಾನವಸಮಷ್ಟಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವುದು. (''ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯೆ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ'' ) == ವೃತ್ತಿ == ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತತ್ವವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಾಸಿಆಗುವ ಗುಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತ; ಮೇಲಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈದ್ಯರು ಯಾವುದೆ ಒಂದು ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಜೋತುಬೀಳದೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gale_Frey"/><ref name="Skepdic_naturopathy">{{cite web|url=http://skepdic.com/natpathy.html |title=Naturopathy |accessdate=2009-04-17 |last=Carroll |first=Robert Todd |work=Skeptic's Dictionary }}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಬಾಸ್ಟರ್, NCNM ಮತ್ತು CCNM ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |http://bastyr.edu/research/default.asp |title=Bastyr University Research Institute |publisher=Bastyr University |accessdate=2010-01-27}} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರ)</ref><ref>{{cite web |url=http://helfgott.org/ |title=Helfgott Research Institute |publisher=Helfgott |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301061251/http://helfgott.org/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ccnm.edu/?q=research_0 |title=Research |publisher=The Canadian College of Naturopathic Medicine |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100524091350/http://www.ccnm.edu/?q=research_0 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ವೈಜ್ಙಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತವಾಗಿರದ "[[ಜೀವತತ್ವದ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]]"ದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ.; ಮೇಲಾಗಿ, ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ವೈಜ್ಙಾನಿಕ ಸಂವಾದಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="NCAHF_np"/><ref name="Herbert1994">{{cite book |author=Herbert Victor, Barrett Stephen |title=The vitamin pushers: how the "health food" industry is selling America a bill of goods |publisher=Prometheus Books |location=Buffalo, New York |year=1994 |pages= |isbn=0-87975-909-7 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref><ref name="isbn0-87975-761-2">{{cite book |author=Barrett, Stephen; Raso, Jack |title=Mystical diets: paranormal, spiritual, and occult nutrition practices |publisher=Prometheus Books |location=Buffalo, New York |year=1993 |pages= |isbn=0-87975-761-2 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> ಬಾಸ್ಟರ್ NIH ನಿಂದ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ; ಈ ನಂಟು 1984 ರಲ್ಲಿ NIH ನಿಂದ ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುದಾನ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಾಲೆ ಬಾಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗೆಳಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.bastyr.edu/news/news.asp?NewsID=1607 |title=Students and Graduates Receive CAM Research Training Under NIH Grant |publisher=Bastyr University |date=2008-11-05 |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029222647/http://bastyr.edu/news/news.asp?NewsId=1607 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಯಾರು ಸಮಗ್ರವಾದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿ ವಿಧಾನದ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ACS"/><ref name="ToT_Ernst">{{cite book |author2=Ernst E|author2-link=Edzard Ernst|author1=Singh S |title=Trick or treatment : the undeniable facts about alternative medicine |publisher=W. W. Norton |location=New York |year=2008 |pages= |isbn=0393066614 |oclc=181139440}}</ref> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ರೋಗಿಯ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಮೆಡಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (ರೋಗಿಗೆ ರೋಗ ಯಾವಾಗ ಬಂತು, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ/ನೆರೆಯವರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಯಾರಿಗಾದರು ಇತ್ತೆ - ಇದ್ದರೆ ಅದರ ವಿವರ, ಇದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೇರೆ ಆಂಶಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಗಳು), ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿದು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ರೋಗಿಯೊಡನೆ ನಡೆಸುವ ದೀರ್ಘವಾದ ಮಾತುಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೈಹಿಕ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Gale_Frey"/> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ದೇಹದ ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವಂತಹ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ರೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುಣಪಡಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಹಾಗು ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಜಾಸ್ತಿಮಾಡುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಔಷಧಗಳ, ಸೀರಮ್‌ (ರಕ್ತಸಾರ - ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿಕಾಯವಿರುವ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಮೂಲದ ರಕ್ತಸಾರ), ದ್ರವ ಔಷಧ, ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಯಾ ಒಂದು ರೋಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲ ಯಾ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="nccam.nih.gov">http://nccam.nih.gov/health/naturopathy/</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮನು ತಾವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಕರೆಂದು ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೆ ಅಲ್ಲದೆ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಚಿಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು [[ಲಸಿಕೆ]] [[ಜೀವಿವಿನಾಶಕಗಳನ್ನು (ಅಂಟಿಬೈಯೊಟಿಕ್)]] ಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಕ್ಷಿ-ಅಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ]] ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಕಂಡ ಬಂದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಅನುಚಿತವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.<ref name="Downey2009"/><ref name="LiveSci2004"/> ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮೂಲಭೂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆ ಆಗದು; ಅದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಆಥವಾ ರೆಫೆರಲ್ (ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯ ರೋಗಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಪಾಸಣೆಗೆ/ಚಹಿತ್ಸೆಗೆ ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು) ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ToT_Ernst"/><ref name="LiveSci2004"/><ref name="MassMed2005"/> ಶೇಕಡಾ 50ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ಎರಡು ವಾರ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಸುಳೆಗೆ ಜ್ವರವಿದ್ದು ತೊಂದರೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Yussman SM, Ryan SA, Auinger P, Weitzman M |title=Visits to complementary and alternative medicine providers by children and adolescents in the United States |journal=Ambul Pediatr |volume=4 |issue=5 |pages=429–35 |year=2004 |pmid=15369404 |doi=10.1367/A03-091R1.1 |url=}}</ref> === ವಿಧಾನಗಳು === ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಾತ್ವಿಕವಿವರಣೆ ಕೂಡ ವ್ಯತಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು: [[ಸೂಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಅಕ್ಯುಪಂಚರ್)]], [[ಅಪ್ಲೈಡ್ ಕಿನಿಸಿಯಾಲಜಿ]],<ref name="PoaP"/> [[ಬಾಟಾನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]], [[ಬ್ರೈನ್ ವೇವ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್]], ಧಮನಿ ಮಾಂದ್ಯ (ಆರ್ಟೀರಿಯೊಸ್ಕ್ಲೆರಾಸಿಸ್) ಗಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ಚೆಲೆಷನ್ ಥೆರಪಿ]],<ref name="atwood2004"/> [[ಕೊಲೊನಿಕ್ ಎನಿಮಾಸ್]],<ref name="Barrett-Naturopathy"/> [[ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೊಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಕಲರ್ ಥೆರಪಿ)]],<ref name="PoaP">{{Cite book |url=http://www.pewscholars.com/pdf_files/Naturo2.pdf |format=PDF |title=Profile of a profession: naturopathic practice |author=Holly J. Hough, Catherine Dower, Edward H. O’Neil |publisher=Center for the Health Professions, University of California |month=September |year=2001 |page=54 |doi= |accessdate= |archive-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002072928/http://www.pewscholars.com/pdf_files/Naturo2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಕ್ರೇನಿಯಲ್ ಒಸ್ಟಿಯೊಪತಿ]],<ref name="LiveSci2004"/> [[ಕೂದಲು ಪರೀಕ್ಷೆ(ಹೇರ್ ಅನಾಲಿಸ್)]],<ref name="LiveSci2004">{{cite news | first=Andrew A. | last=Skolnick | coauthors= |authorlink= | title=Voice of Reason: Licensing Naturopaths May Be Hazardous to Your Health | date=2004-11-18 | publisher= | url =http://www.livescience.com/health/naturopathy_license_041118.html | work =Live Science | pages = | accessdate = 2009-04-17 | language = }}</ref> [[ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]],<ref name="Boon HS"/> [[ಇರಿಡಾಲಜಿ]],<ref name="PoaP"/> [[ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಲೈವ್ ಬ್ಲಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್)]], ''ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ನೇಚರ್ ಕ್ಯೂರ್)'' -ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳಾದ [[ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ]], [[ಸ್ವಚ್ಚ ಗಾಳಿ]], ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶೀತ, [[ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಗೆ]] (ಉದಾಹರಣೆಗಳು [[ಸಸ್ಯಹಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಹಜ ರೂಪದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ]] ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, [[ನಿರಾಹಾರ]]; [[ಮದ್ಯ ಸಾರ]]ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು]][[ವರ್ಜಿಸುವುದು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ದೇಹವನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿ,<ref name="dummy">{{Cite book |title=Complementary Medicine for Dummies |author=Jacqueline Young |chapters=8, 13 |isbn=9780470026250|year=2007|publisher=Wiley |location=Chichester, England |oclc=174043853}}</ref> [[ಓಜೋನ್ ಥೆರಪಿ]],<ref name="ACS"/> [[ಫಿಸಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] (ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಒಸ್ಸಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಪ್ಟ್ ಟಿಶ್ಯೂ [[ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಟಿವ್ ಥೆರಪಿ]], [[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಥೆರಪಿ]], [[ವ್ಯಾಯಾಮ]] ಮತ್ತು [[ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು), [[ಮನೋವೈಜ್ನಾನಿಕ ಸಲಹೆ]] (ಉದಾಹರಣೆಗಳು [[ಧ್ಯಾನ]], [[ವಿಶ್ರಾಂತಿ]] ಹಾಗು [[ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ]]ಮಾಡುವ ಇತರೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ),<ref name="dummy"/>[[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ]] ಹಾಗು [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ]] ಕಾಪಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು,<ref name="ECHP"/> [[ರಿಪ್ಲೆಕ್ಸಾಳಜಿ]],<ref name="PoaP"/> [[ರಾಲ್ಫಿಂಗ್]],<ref name="Beyerstein_NW"/> ಹಾಗು [[ಚೀನಿಯರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]. ಹಿಂದೆ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ ಬಾಟಾನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಜೀವಸತ್ವ (ವಿಟಮಿನ್ಸ್), ಖನಿಜ (ಮಿನರಲ್ಸ್), ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿ ವಿರುದ್ಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು.<ref name="Boon HS">{{cite journal |journal=BMC Complement Altern Med |year=2004 |volume=20 |issue=4 |pages=14 |title=Practice patterns of naturopathic physicians: results from a random survey of licensed practitioners in two US States|author= Boon HS, Cherkin DC, Erro J, Sherman KJ, Milliman B, Booker J, Cramer EH, Smith MJ, Deyo RA, Eisenberg DM |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC529271/?tool=pubmed |doi= |pmid=15496231}}</ref> == ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು == ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.<ref name="nccam.nih.gov"/><ref>ದಿ ಫ್ಲಾಟ್ ಪಾರ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಅಸ್ ಡ್ರಾನ್ ಬೈ ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಜುಬಿಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೂಲೈ 27 – ಆಗಸ್ಟ್ 2, 1947</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.health.state.mn.us/divs/hpsc/hop/nawg/summary092308.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-30 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726104027/http://www.health.state.mn.us/divs/hpsc/hop/nawg/summary092308.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://medicalboard.iowa.gov/Naturopathy.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-30 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107110956/http://medicalboard.iowa.gov/Naturopathy.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://careers.stateuniversity.com/pages/7827/Naturopath.html</ref>{{Verify source|date=February 2010}} ‘ಸಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ’ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು US ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಲಸ್ಟ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ದಿ [[ಆಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (ANA)<ref>DC ಡಿಪಾರ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕಂನ್ಸೂಮರ್ ಅಫೈರ್ಸ್, ಕಾರ್ಪರೆಟ್ ಡಿವಿಷನ್ ನೀಡುವ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೆಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕಾರ್ಪೊರೆಷನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್.</ref> ಹಲವಾರು ಹಂತದ ದೃಢಿಕರಣವಿರುವ ಸುಮಾರು 5000 ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ<ref>ದಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ಸ್ : 40ನೆ ಆವತ್ತಿ pp 1594</ref>{{Verify source|date=February 2010}};[[ಚಿತ್ರ:ANACertificate.jpg|thumb|ANA ಇನ್ಕಾರಪೊರೆಶನ್ ಸೆರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್]] ಇದಲ್ಲದೆ 1981ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (ANMA)ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಸುಮಾರು 4500 ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು<ref>http://anma.org/</ref> ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯವರಾದ MD, DO ಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರನ್ನು ಕೂಡ ANMA ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ACS"/> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ ತರಬೇತಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಪದವಿಯಲ್ಲದ ಸೆರ್ಟಿಫಿಕೆಟ್ ಪ್ರೊಗಾಂ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಡಿಗ್ರಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ (ANMCB) ನಿಂದ ದೃಢಿಕರಣ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.anmcb.org |title=American Naturopathic Medical Certification Board |publisher==American Naturopathic Medical Certification Board |accessdate=March 12, 2010}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕತ್ಸಕರಿಗೆಂದು ಪದವಿಯ ನಂತರ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಿತಿಯ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಪದವಿಗಳಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ANMCAB ಮಾನ್ಯತೆ ಮಾಡಿರುವ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ (ND)ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ANMCAB ಯಿಂದ ದೃಡಿಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈದ್ಯರಾಗಬಹುದು<ref>ibid</ref>; ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ANA ಮಾನ್ಯತೆ ಮಾಡಿರುವ ನಾಷಿನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್ಸ್ (NBNE)ನ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ(ND)ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದವರು ANA ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೃಢಿಕರಣ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite book |author=Paul Wendel |title=Standardized Naturopathy |year=1951 |location=Brooklyn |publisher=Wendel |oclc=6617124}}</ref> ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಾಕ್ಟರ್ (MD) ಯಾ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಓಸ್ಟೀಯೊಪತಿ(DO) ವೈದ್ಯರುಗಳು, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು - ANMCAB ಮೂಲಕ ನಾಷಿನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸೆರ್ಟಿಫೈಡ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ದೃಡಿಕರಣ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="anmcb.org">http://www.anmcb.org/</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ US ಕಾಂಗ್ರೆಸ್<ref>ಚಾಪ್. 352 @ 1326, 5.3936, Public No. 831 [also found as 45 St. 1339] dated February 27, 1929 and its clarifying amendments H.R. 12169 of May 5, 1930 &amp; January 28, 1931 and corresponding House Report #2432 of January 30, 1930.</ref>(ಶಾಸನಸಭೆ)ವಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.<ref>ಲಾಟನ್ ವಿ. ಸ್ಟಿಲ್, 152 U.S. 133 (1894)</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸ ವಿಧಾನಗಳು ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರವಾನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ, ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ 15ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ವೃತ್ತಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ; ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾದ್ಯಂತ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. {{Citation needed|date=February 2010}} 2. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು - US ನಲ್ಲಿ 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸುಮಾರು 2000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ವೈದ್ಯ, ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರವ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್ (AANP)ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ACS"/><ref>http://www.naturopathic.org/content.asp?pl=9&amp;contentid=9</ref> === ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈದ್ಯರು) === {{Main|Doctor of Naturopathic Medicine}} {{Globalize|date=January 2010}} ಸುಮಾರು 15 US ರಾಜ್ಯ,ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ,US ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಪೋರ್ಟು ರಿಕೊ ಮತ್ತು US ವರ್ಜಿನ್ ಐಲಾಂಡ್ಸ್; ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಐದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹಾಗು ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ [[ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್]] (ND ಯಾ NMD) ಯಾ ಇಂತಹುದೆ ಪದಪ್ರಯೋಗದ ಬಿರುದುಗಳು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ಪದವಿಗಳು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.naturopathic.org/viewbulletin.php?id=118 |title=American Association of Naturopathic Physicians |publisher= |accessdate=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cand.ca |publisher=Canadian Association of Naturopathic Doctors |title=Welcome |accessdate= }}</ref> ಈ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಗಳು [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಷನ್]] (CNME)ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ [[ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್ಸ್]](NABNE) ಎಂಬ ಮಂಡಳಿ ನಡೆಸುವ ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=http://www.nabne.org |title=NABNE |publisher=North American Board of Naturopathic Examiners |accessdate= }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cnme.org |title=Council on Naturopathic Medical Education |publisher= |doi= |pmid= |accessdate= }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ದೃಡಿಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು CNMEಯನ್ನು, U.S. ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಷನ್ (ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ) ಆಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ed.gov/admins/finaid/accred/accreditation_pg8.html |title=College Accreditation in the United States |page=8 |publisher=[[U.S. Secretary of Education]] |date=2009-09-09 |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2009-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508122029/http://www.ed.gov/admins/finaid/accred/accreditation_pg8.html |url-status=dead }}</ref> ಬಾಸ್ಟರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.bastyr.edu/education/naturopath/degree/training.asp |title=Degree : Naturopathic Medicine |publisher=[[Bastyr University]] |date=2009-05-28 |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815043410/http://www.bastyr.edu/education/naturopath/degree/training.asp |url-status=dead }}</ref> NCNM,<ref>{{cite web |url=http://www.ncnm.edu/naturopathic-medicine-residency-program.php |publisher=National College of Natural Medicine |title=Naturopathic Medicine Residency Program |date=2009-01-26 |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006063216/http://www.ncnm.edu/naturopathic-medicine-residency-program.php |url-status=dead }}</ref> SCNM,<ref>{{cite web |url=http://scnm.edu/residencies.html |title=Residencies at SCNM |publisher=Scnm.edu |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603072857/http://www.scnm.edu/residencies.html |url-status=dead }}</ref> CCNM,<ref>{{cite web |url=http://www.ccnm.edu/?q=clinical_resident |title=Clinical Residency at The Canadian College of Naturopathic Medicine |publisher=Ccnm.edu |date=2008-02-04 |accessdate=2009-09-22 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪೋರ್ಟ್<ref>{{cite web |url=https://www.bridgeport.edu/pages/2657.asp |title=Residency Programs at Bridgeport |publisher=[[University of Bridgeport]] |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527194055/https://www.bridgeport.edu/pages/2657.asp |url-status=dead }}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ND ಗಳಿಗೆ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ACS"/> ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ತಮ್ಮನು ತಾವೆ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರೆಂದು]] ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gale_Frey"/><ref name="CNME-handbook">{{cite web |url=http://www.cnme.org/resources/2007_hoa.pdf |title=Handbook of Accreditation for Naturopathic Medicine Programs |format=PDF |page=45 |publisher=Council on Naturopathic Medical Education |accessdate= |archive-date=2017-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209083708/http://www.cnme.org/resources/2007_hoa.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="atwood2003"/> ND ತರಬೇತಿ ಮೂಲಭೂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಧಾರಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗು ವಿಧಾನಗಳಾದ-[[ಮೆಡಿಕಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್]], ಮೈನರ್ ಸರ್ಜರಿ ಮತ್ತು [[ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುವುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಿಕ್ಕ [[ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ]], [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಸವ]] ಮತ್ತು [[ರಕ್ತನಾಳಕ್ಕೆ ಔಷಧ ಕೊಡುವ ಚಕಿತ್ಸೆ ಕ್ರಮ]] ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐಚ್ಚಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೂಡ CNME ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಕೊರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವರುಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪರವಾನಿಗೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದು ಹಾಗು ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ವೃತ್ತಿ ಆಚರಣೆಗೆರುವ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ತರಬೇತಿಯು [[MD]] ಗಳು ಪಡೆಯುವ ತರಬೇತಿಗಿಂತ ವತ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸ ಪದ್ಧತಿಯ ತರಬೇತಿಲ್ಲಿ ಮಾಮೂಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.aanmc.org/education/academic-curriculum.php |title=Academic Curriculum - Association of Accredited Naturopathic Medical Colleges |publisher=Aanmc.org |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222210216/http://www.aanmc.org/education/academic-curriculum.php |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಾಲೆಗಳು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಙಾನ ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಜೀವತತ್ವ ವಾದವನ್ನು <ref name="Gale_Frey" /> ಕೂಡ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Gale_Frey" /><ref name="Barrett-Naturopathy" /><ref name="atwood2004" /><ref name="atwood2003" /><ref name="McKnight2009" /> ಹೋಮಿಯೋಪತಿಯು ಆತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಪಟವೈದ್ಯ]] ಯಾ [[ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gale_Frey" /><ref name="atwood2004" /><ref name="ACS" /> [[ಮಾಸ್ಚುಸೆಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]] 2005ರಲ್ಲಿ, ND ಗಳು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸು ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಅಂಶ, ಹಾಗು ಇವರುಗಳು ತಪ್ಪಾದ ಯಾ ಆಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref name="MassMed2005">{{cite news | first=Richard P. | last=Gulla | coauthors= |authorlink= | title=Massachusetts Medical Society Testifies in Opposition to Licensing Naturopaths | date=May 11, 2005 | publisher=[[Massachusetts Medical Society]] | url =http://www.massmed.org/AM/PrinterTemplate.cfm?Section=Home&CONTENTID=12458&TEMPLATE=/CM/ContentDisplay.cfm | work = | pages = | accessdate = 2009-04-17 | language = }}</ref> ಮಾಸ್ಚುಸೆಟ್ಸ್ ನ ಪೂರಕ ಹಾಗು ಪರ್ಯಾಯ ವೈದಕೀಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರ ರಚಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ ಇವರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.<ref name="MassCtte">{{cite web |url=http://www.quackwatch.com/01QuackeryRelatedTopics/Naturopathy/majority.pdf |format=PDF |title=Majority Report of the Special Commission on Complementary and Alternative Medical Practitioners: A Report to the Legislature |month=January | year=2002}}</ref> [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಷನ್]] (ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಲಿ) ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಎಂದು ವಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವ ಹಾಗು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಶಾಲೆಗಳು ಹೇಳಿ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿಗಳು<ref name="cnme-handbook">{{cite web |url=http://www.cnme.org/resources/2007_hoa.pdf |format=PDF |title=Handbook of accreditation for Naturopathic Programs |year=2008 |page=51 |publisher=Council on Naturopathic Medical Education |doi= |pmid= |accessdate= |archive-date=2017-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209083708/http://www.cnme.org/resources/2007_hoa.pdf |url-status=dead }}</ref> - [[ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಅಕುಪಂಚರ್)]], [[ಚೀನಿಯರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಬಾಟಾನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]],[[ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]], ''ನೇಚರ್ ಕ್ಯೂರ್'', ( ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು), [[ಪೋಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್)]] ಮತ್ತು [[ಮನೋವೈಜ್ನಾನಿಕ ಸಲಹೆ]]. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಙರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://apps.leg.wa.gov/RCW/default.aspx?cite=18.36A&full=true |title=Chapter 18.36A RCW: Naturopathy |publisher=Apps.leg.wa.gov |date= |accessdate=2009-09-22}}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಸಾಕನೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲವು ವಿಮಾಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈದ್ಯರು ವಿಮೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="fammed.washington.edu"/> ಕಾನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ವಿಮಾ ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈದ್ಯರಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ವ - ಒರೆಗಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲ.<ref name="fammed.washington.edu"/> === ಇತರ ಅರೋಗ್ಯ-ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿಪರರು === ಈ ಹಿಂದೆ 1998ರ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗೆ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.futurehealth.ucsf.edu/pdf_files/RTF.PDF |format=PDF |author=Finocchio LJ, Dower CM, Blick NT, Gragnola CM and the Taskforce on Health Care Workforce Regulation |title=Strengthening Consumer Protection: Priorities for Health Care Workforce Regulation |publisher=Pew Health Professions Commission |location=San Francisco |year=1998 |month=October |accessdate=2009-04-01 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720045035/http://www.futurehealth.ucsf.edu/pdf_files/RTF.PDF |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪೂರಕವಾದ ಹಾಗು ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ MDಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸತೊಡಗಿದೆ.<ref>ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಅಡಿಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಕೋಡ್ ಟೈಟಲ್ 22, ಪಾರ್ಟ್ 9 § 200.3, 1998</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಆರೋಗ್ಯ-ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿನಿರತಿರಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಕಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವುಗಳು [[ಫಿಸಿಶಿಯನ್]], [[ಫಿಸಿಕಲ್ ತೆರಪಿಸ್ಟ್]], [[ಚಿರೊಪ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್]], [[ಸೂಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ]], [[ದಂತ ವೈದ್ಯರು]], [[ಸಂಶೋಧಕರು]], [[ಪಶುವೈದ್ಯ]], [[ಫಿಸಿಶಿಯನ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ನರ್ಸ್]] ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ಬಿರುದುಗಳನ್ನೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು "ಹೊಲಿಸ್ಟಿಕ್" (ಸಮಗ್ರತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ), "ನಾಚುರಲ್" (ನೈಸರ್ಗಿಕ) ಅಥವಾ "ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್" (ಅನುಕಲನಾತ್ಮಕ) ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯರು - ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ (MD) ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಒಸ್ಟಿಯೊಪತಿ(DO)- ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಲಿತು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರಿವವರಿಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (ANMA) ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ಟಿಪಿಕೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ರೇಡಿಟೆಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ (ANMCAB) ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಹಲವಾರು ಸೆರ್ಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದೆ.<ref name="anmcb.org"/> == ನಿಯಂತ್ರಣ == === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === [[ಆಸ್ಟ್ರೀಲಿಯದಲ್ಲಿ]] ಸರಕಾರ [[ಪರವಾನಿಗೆ]] ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ತಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಯಾರು ಬೇಕಾದರು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವೃತ್ತಿ ನಿರಿತ [[ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ]] ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಬಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ]] [[ವಿಮೆ]] ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ [[ವೃತ್ತಿನಿರಿತರ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು]] ಸೇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ]] ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರ - [[ವೃತ್ತಿ ದೃಢಿಕರಣ ಪತ್ರ]]ವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಚೀನಿಯರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ನೊಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Royal Australian College of General Practitioners |url=http://www.racgp.org.au/racgpaimajwp |title=Joint RACGP/AIMA Working Party Terms of Reference |doi= |pmid= |accessdate= |archive-date=2011-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305062144/http://www.racgp.org.au/racgpaimajwp |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಿಂದೆ, 1977ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಸಮತಿಯೊಂದು ಪರಮಾರ್ಶಿಸಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಠ್ಯ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಅನ್ನಿಸಿದರು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ ಕೋರ್ಸ್ ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಲಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಿತಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವಾರು ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಿಘಂಟಿನ ಆರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ನಿಧಾನವಾದ ಆದರೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪಠನವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ವಿಚಾರಗಳ ಆಳ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದವು. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಬಳಸುವ ವಿವಿಧ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೆ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮಿತಿಯು ಗಮನಿಸಿತು. ಹೋಮಿಯೋಪತಿ, ಬಾಚ್ ನ ಹೂವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಾ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಕೋರ್ಸ್(ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)ಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕೊರತೆ ಇದ್ದವು. ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ತಮಗೆ ತೋಚಿದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಸಮಿತಿಯು ಬಂದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿರಿಸಿದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹಾಗು ಕ್ರಮಗಳು ಒಂದರಮೇಲೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪಸರಿಸುವ ಕಾರಣ ಯಾವುದೊ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಸಮಿತಿಯು ಬಂತು.<ref name="Aust1977"/> === ಭಾರತ === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು {ಬಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ ಅಂಡ್ ಯೋಗಿಕ್ ಸೈನ್ಸಸ್ಸ್ (BNYS)} ನೀಡುವ ಐದುವರೆ ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್ ಇದೆ. [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 11 ಕಾಲೇಜುಗಳಂಟು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲೇಜುಗಳು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.findnd.com/naturopathic-education/indian-colleges/113-naturopathic-colleges-in-india.html |title=Naturopathic Colleges in India |publisher=Findnd.com |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819023221/http://www.findnd.com/naturopathic-education/indian-colleges/113-naturopathic-colleges-in-india.html |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂತ್ರಾಲಯದ, AYUSH (ಆಯುಷ್) ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಯೋಗವನ್ನು ವಿಗಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="AYUSH">[http://www.indianmedicine.nic.in/ ಡಿಪಾರ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ ಅಂಡ್ ನೇಚರೊಪತಿ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ದ, ಅಂಡ್ ಹೋಮಿಯೋಪತಿ (AYUSH)]</ref> ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1969ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥಯಾಗಿ "ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ದಿ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ "ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 1978ರವರೆಗೆ, ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂತ್ರಲಾಯವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತಿತು. ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಪರಿಷತಯನ್ನು ಮಾರ್ಚಿ 1978ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವತಂತ್ರ - ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದ, ಯುನಾನಿ, ಹೋಮಿಯೋಪತಿ, ಹಾಗು ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ - ಅಧ್ಯಯನ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.findnd.com/regulation/67-india/112-central-council-for-research-in-yoga-and-naturopathy-.html |title=Central Council for Research in Yoga and Naturopathy |publisher=Findnd.com |date= |accessdate=2009-09-22 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711002614/http://www.findnd.com/regulation/67-india/112-central-council-for-research-in-yoga-and-naturopathy-.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1986 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಂಸ್ಠೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತಾದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸುವ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅದರ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಆಧ್ಯಕ್ಷರು - ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.punenin.org/ |title=ನಾಷಿನಲ್ ಇನ್ಸಿಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿ, ಪುಣೆ |access-date=2010-04-30 |archive-date=2010-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100823043946/http://www.punenin.org/ |url-status=dead }}</ref> === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ === ಕೆನಡಾದ ಐದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ,ಹದಿನೈದು US ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ಆಮೇರಿಕಾದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮಾತ್ರ ND ಯಾ NMD ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಮಿಕ್ಕ ಕಡೆ, "ನೇಚರೊಪಾತ್", "ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್" ಯಾ "ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ನಾಚುರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲ.<ref name="IA_med">{{cite web |url=http://medicalboard.iowa.gov/Naturopathy.html |title=A Policy Statement on Naturopathy |publisher= |doi= |pmid= |accessdate= |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107110956/http://medicalboard.iowa.gov/Naturopathy.html |url-status=dead }}</ref> ಉತ್ತರ ಆಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಡಳಿತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಡ್ರರ್ಗ್ಸ್ (ವೈದ್ಯರ ಲಿಖಿತ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರವೆ ಸಿಗುವ ಔಷಧಗಳು), ಸ್ಪೈನಲ್ ಮನಿಪುಲೇಷನ್ಸ್‌, ಹೆರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿವೆ.<ref name="Sunrise-2008">{{cite web|url=http://www.dora.state.co.us/OPR/archive/2008NaturopathicPhysiciansSunrise.pdf |format=PDF |year=2008 |title=Sunrise Review: Naturopathic Physicians |page=19 |publisher=State of Colorado |accessdate= |pmid= |doi= }}</ref> ==== ಕೆನಡಾ ==== ಕೆನಡಾದ ಐದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ- [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಮಾನಿಟೊಬ]], [[ನೋವ ಸ್ಕಾಟಿಯ]], [[ಒಂಟಾರಿಯೋ]], ಮತ್ತು [[ಸಾಸ್ಕಟ್ ಚೆವಾನ್]]-ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cand.ca/index.php?40 ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್]</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವನ್ನು 1936ರಿಂದಲೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ND ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದಿರುವವರು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೆನಡಾದ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090413204920/http://www.cbc.ca/health/story/2009/04/10/bc-naturopaths.html CBC ನ್ಯೂಸ್- B.C. ಗೀವ್ಸ್ ನೇಚರೊಪಾತ್ಸ್ ರೈಟ್ ಟು ಪ್ರಿಸ್ಕರೈಬ್ ಡ್ರಗ್ಸ್]</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ) ==== * US ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಆಥವಾ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು : [[ಅಲಾಸ್ಕಾ]], [[ಅರಿಜೋನ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]], [[ಕಾನೆಕ್ಟಿಕಟ್]], [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ]], [[ಹಾವಯಿ]], [[ಇದಾಹೊ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]], [[ಮೈನ್]], [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟ]], [[ಮೊಂಟಾನ]], [[ನ್ಯೂ ಹಾಂಪ್ ಶೈರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]], [[ಪೊರ್ಟೋ ರಿಕೋ]],<ref>{{cite web |url=http://www.oslpr.org/download/ES/1997/208s0783.pdf |format=PDF |title=Ley para Reglamentar el Ejercicio de la Medicina Naturopática en Puerto Rico [Law to Regulate the Practice of Naturopathic Medicine in Puerto Rico] |language=Spanish |date=30 December 1997 |access-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-date=2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002072926/http://www.oslpr.org/download/ES/1997/208s0783.pdf |url-status=dead }}</ref> [[US ವರ್ಜಿನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಉತಾ]], [[ವೆರ್ಮೋಂಟ್]], ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]].<ref name="autogenerated1"/> ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಪ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಜಿನಿಯ]] ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಫಾದರ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಷರತ್ತು)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="AMA_report_2006">{{cite news | first= | last= | coauthors= | authorlink= | title=Reports to the Board of Trustees | date=2006-11 | publisher=[[American Medical Association]] | url=http://www.ama-assn.org/ama1/pub/upload/mm/38/i-06bot.pdf | format=PDF | work= | pages= | accessdate=2009-03-19 | language= | archive-date=2008-11-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081119233832/http://www.ama-assn.org/ama1/pub/upload/mm/38/i-06bot.pdf | url-status=dead }}</ref> : :* ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಡರ್ಗ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವ US ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ: [[ಅರಿಜೋನ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]], [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ]], [[ಹಾವಯಿ]], [[ಇದಾಹೊ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]], [[ಮೈನ್]], [[ಮೊಂಟಾನ]], [[ನ್ಯೂ ಹಾಂಪ್ ಶೈರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]], [[ಉತಾ]], [[ವೆರ್ಮೋಂಟ್]], ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]. :* ಕಾನೂನಿನವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ US ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ: [[ಅರಿಜೋನ]], [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ]], [[ಇದಾಹೊ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]], [[ಮೈನ್]], [[ಮೊಂಟಾನ]], [[ಒರೆಗಾನ್]], [[ಉತಾ]], [[ವೆರ್ಮೋಂಟ್]], ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]. * ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ US ರಾಜ್ಯಗಳು: [[ಸೌತ್ ಕರೊಲಿನ]],<ref name="AMA_report_2006"/><ref>{{cite web|url=http://www.scstatehouse.net/code/t40c031.htm|title=South Carolina Code of Laws Section 40-31-10|access-date=2010-04-30|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015195851/http://www.scstatehouse.net/CODE/t40c031.htm|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಟೆನ್ನಿಸಿ]].<ref name="AMA_report_2006"/><ref>{{cite web |url=http://www.michie.com/tennessee/lpext.dll/tncode/257b9/25b48/25b6e/25ba9?f=templates&fn=document-frame.htm&2.0#JD_63-6-205 |title=Tennessee Code 63-6-205 |publisher=Tennessee State Legislature |date= |accessdate= |doi= |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929004205/http://www.michie.com/tennessee/lpext.dll/tncode/257b9/25b48/25b6e/25ba9?f=templates&fn=document-frame.htm&2.0#JD_63-6-205 |url-status=dead }}</ref> ಉತಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://www.dopl.utah.gov/licensing/forms/applications/072_naturopathic_phys.pdf |format=PDF |title=Application for licensure : naturopathic physician |publisher=State of Utah Division of Occupational and Professional Licensing |access-date=2010-04-30 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629150914/http://dopl.utah.gov/licensing/forms/applications/072_naturopathic_phys.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೈದ್ಯರು]] ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಭ್ಯಾಸ]] (ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ) ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಕಡ್ದಾಯವೇನಿಲ್ಲ.<ref name="ACS"/> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆ- ದಿ ಜೆನರಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಂಡ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪಾತ್ಸ್, UK ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯತೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು - [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಒಸ್ಟಿಯೊಪಾತಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] ಹಾಗು ದಿ [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಒಸ್ಟಿಯೊಪಾತ್ಸ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] - ಒಸ್ಟಿಯೊಪಾತಿಕ್ (ಮೂಳೆವೈದ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ) ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ; ಇದಲ್ಲದೆ [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್]] ಸೂಕ್ಲ್ ಆಫ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸ್ (ನೇಚರೊಪತಿ)ಯ ಕೋರ್ಸ್ (ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ(ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)ದ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ).{{Citation needed|date=July 2008}} ಇದಲ್ಲದೆ ''ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಷನರ್ಸ್ '' ಮತ್ತು ''ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್ '' ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿದೆ. == ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ == ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಭದ್ರವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬುನಾದಿ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು [[ಸಾಕ್ಷಿ-ಆಧಾರಿತ ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] (EBM)- ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯವೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Naturo2006"/> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು EBM ತಮ್ಮ ಜೀವತತ್ವವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತಾ ಸಿದ್ದಾಂತ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಹಲ್ಲೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Naturo2006" /> ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Naturo2006" /> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ EBM ಯನ್ನು ಆರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Naturo2006">{{cite journal |journal= J Altern Complement Med |year=2006 |volume=12 |issue=3 |pages=323–8 |title=Evidence-based medicine and naturopathy |author=Jagtenberg T, Evans S, Grant A, Howden I, Lewis M, Singer J |doi= |pmid=16646733}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ದಿನೆದಿನೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರೂ ಕೂಡ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರಂತು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Beck T" /> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯು, ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ [[ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ-ಆರೈಕೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Beck T">{{cite journal |journal=Forsch Komplementarmed Klass Naturheilkd |year=2001 |volume=8 |issue=1 |pages=24–32 |title=[On the general basis of naturopathy and complementary medicine]|author=Beck T |doi= |pmid=11340311}}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆ, ನವೀನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು, ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವರ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal |journal=Med Clin North Am |year=2002 |volume=86 |issue=1 |pages=173–84 |title=Naturopathy|author=Smith MJ, Logan AC |doi= |pmid=11795088}}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನದ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಷ್ಟು ಸಹಕಾರಿಯೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಹಾಗು [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವೈದ್ಯರ]] ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, [[ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ವೆಚ್ಚ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದಯೆ ಎಂದು ನಿರ್ದರಿಸಲು ಕೂಡ ಈ ಸಹಯೋಗ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |journal=J Fam Pract |year=2005 |volume=54 |issue=12 |pages=1067–72 |title=Naturopathic medicine: what can patients expect?|author=Dunne N, Benda W, Kim L, Mittman P, Barrett R, Snider P, Pizzorno J |url=http://www.jfponline.com/Pages.asp?AID=3698 |doi= |pmid=16321345}}</ref> ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರದ ಆನೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು (ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ)[[ರಿಪ್ಲೇಕ್ಸಾಲಜಿ]] ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಂಬಬಹುದಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೆಂದು ಕೊಡಲಾಗುತಿದೆ. ಆದರೆ, ರಿಪ್ಲೇಕ್ಸಾಲಜಿ (ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ)ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧವಾದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಲ್ಲದೆ, ರಿಪ್ಲೇಕ್ಸಾಲಜಿಗೆ ಯಾವುದೆ ರೀತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯಿಲ್ಲ.<ref name="Heide" /> ರಿಪ್ಲೇಕ್ಸಾಲಜಿಗೆ (ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ)ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ, [[ಅಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ]] ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಪೂರಕವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Heide">{{cite journal |journal=Versicherungsmedizin|year=2009 |volume=61 |issue=3 |pages=129–35 |title=[Reflexology--nothing in common with scientific naturopathic treatments]|author=Heide M, Heide MH |doi= |pmid=19860172}}</ref> === ಟೀಕೆಗಳು === ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನವು ದೃಢಪಡಿಸಿರದ, ತಪ್ಪೆಂದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗು ಇತರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ [[ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ]] ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ; [[ಜೀವತತ್ವಗಳ]] ತೀವ್ರವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="McKnight2009">{{cite news |first=P |last=McKnight |coauthors= |authorlink= |title=Naturopathy's main article of faith cannot be validated: Reliance on vital forces leaves its practises based on beliefs without scientific backing |date=2009-03-07 |url=http://www.vancouversun.com/story_print.html?id=1364389 |work=[[Vancouver Sun]] |pages= |accessdate=2009-03-21 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪ್ರರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಹಾಗೆಯೆ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೂ ರೋಗವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ; ಆದರೆ ಈ ಆಪಾಯ ತರಬೇತಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.<ref name="Gale_Frey"/><ref name="atwood2004"/> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರೋಗಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಯಾವದೇ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ-ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಮತ್ತು ಇರ್ರಿಡಾಲಜಿ-ಗಳನ್ನು [[ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ಕಪಟ ವೈದ್ಯವೆಂದು]] ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NSBattitudes">{{cite web |author=National Science Board |month=April |year=2002 |title=Science and engineering indicators |chapter=7 |chapter_title=Science and technology: public attitudes and public understanding |url=https://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm |section_title=Science Fiction and Pseudoscience |location=Arlington, Virginia |publisher=National Science Foundation Directorate for Social, Behavioral and Economic Sciences |access-date=2021-07-21 |archive-date=2016-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160616181809/http://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="WahlbergQuack"> {{cite journal |author=Wahlberg A |year=2007 |doi=10.1016/j.socscimed.2007.07.024 |title=A quackery with a difference—new medical pluralism and the problem of 'dangerous practitioners' in the United Kingdom |journal=Social Science & Medicine |volume=65 |issue=11 |pages=2307–2316 |pmid=17719708 }}</ref><ref> {{cite web |url=http://www.quackwatch.com/01QuackeryRelatedTopics/iridology.html |title=Iridology is nonsense |accessdate= }}, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕರಗಳಿರುವ ವೆಬ್ ಪೇಜ್</ref> ''ಅಸಹಜ'' ಯಾ ''ಕೃತಕ'' ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ''ನೈಸರ್ಗಿಕ'' -ಕ್ರಮ ಹಾಗು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಯಾವಾಗಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರ ವಿಧಾನವೇನಲ್ಲ.<ref name="Barrett-Naturopathy"/><ref name="ACS">{{cite news |first= |last= |coauthors= |authorlink= |title=Naturopathic medicine |date=2007-03-26 |publisher=[[American Cancer Society]] |url=http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Naturopathic_Medicine.asp |work= |pages= |accessdate=2009-03-21 |archive-date=2010-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100627111334/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Naturopathic_Medicine.asp |url-status=dead }}</ref><ref name="SkepDic_natural"> {{cite web |url=http://skepdic.com/natural.html |title=Natural |accessdate=2009-03-21 |last=Carroll |first=Robert |work=[[The Skeptic's Dictionary]] }}</ref><ref name="NCAHF_herb">{{cite web|url=http://www.ncahf.org/pp/herbal.html |title=NCAHF Position Paper on Over the Counter Herbal Remedies (1995) |accessdate=2009-04-17 |year=1995 |publisher=[[National Council Against Health Fraud]] }}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇಂತಹ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುವವರ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು ಮೊಸಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Jarvis WT"/> ಕಪಟವೈದ್ಯರು ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೂಡುವುದೆ ಅಲ್ಲದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಲಿಯಂ ಟಿ. ಜಾರ್ವಿಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Jarvis WT">{{cite journal |pmid=1643742 |year=1992 |month=August |last1=Jarvis |first1=WT |title=Quackery: a national scandal |volume=38 |issue=8B Pt 2 |pages=1574–86 |issn=0009-9147 |journal=Clinical chemistry}}</ref> [[ನಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಎಗೇನ್ಸಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಾಢ್]] ಹಾಗು [[ಕ್ವಾಕ್ ವಾಚ್]] ನ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಾರೆಟ್]] ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತತ್ವಸಿದ್ಧಂತ ತೀರ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ಕಪಟವೈದ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="Barrett-Naturopathy"> {{cite web |url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Naturopathy/naturopathy.html |author=Barrett S |title=A close look at naturopathy |date= |accessdate= |pmid= }}</ref> ''ಮೆಡ್ಸ್ಕೇಪ್ ಜನರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆ.ಸಿ. ಅಟ್ವುಡ್ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: ಈಗ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನುರಿತ "ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈದ್ಯರೆಂದು" ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ತರಬೇತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಓದುವ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹುಸಿವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ, ನೀತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಹಾಗು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ."<ref name="atwood2003"> {{cite journal |author=Atwood KC |year=2003 |doi= |title=Naturopathy: a critical appraisal |volume=5 |issue=4 |page=39 |pmid=14745386 }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಆಟ್ವುಡ್ ಹೀಗೆ "ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಹದ್ಯೋಗಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವೈದ್ಯರ ಕ್ರಮ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ. ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು "ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಿಗಾರರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಆಗ ಈ ಪದಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಆರ್ಥವೆ ಇಲ್ಲ. ಕಪಟವೈದ್ಯವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಲೇಖಕನು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಿಪೀಡಿತನಾಗಿರದೆ, ವೈದ್ಯನಾಗಿ ತನ್ನ ನೈತಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ."<ref name="atwood2004">{{cite journal|author=Atwood KC |date= March 26, 2004 |title=Naturopathy, pseudoscience, and medicine: myths and fallacies vs truth |work=Medscape Gen Med |volume=6 |issue=1 |page=33 |pmid=15208545|pmc=1140750}}</ref> [[ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಎಸ್. ರೆಲ್ಮಾನ್]], ರ ಪ್ರಕಾರ "''ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಾಚುರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' " - ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ತೀರಾ ಅಸರ್ಮಪಕ; ಹಲವಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ವಿಧಾನಗಳ ಬದಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಡುತ್ತದೆ; ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಔಷಧಗಳ ಬದಲು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವನು " ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕನ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ರೋಗಿ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಇದರಿಂದಾಗುವ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾಯ ಜಾಸ್ತಿ" ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.<ref name="Relman_text">{{cite web |url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Naturopathy/relman1.html |title=Textbook of Natural Medicine |accessdate=2009-04-17 |last=Relman |first=Arnold S. |date=2001-01-09 |publisher=Quackwatch }}</ref> === ಲಸಿಕೆಗಳು === ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, [[ಹೋಮೋಯಿಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್]] ಪದ್ಧತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ [[ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು]], [[ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಆನೇಕರಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವವರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯದ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಲಸಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಗೆ ಕಾರಣ ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ; ಮೇಲಾಗಿ, ಈ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Ernst-2001">{{cite journal |journal=Vaccine |year=2001 |volume=20 |issue= Suppl 1 |pages=S89–93 |title=Rise in popularity of complementary and alternative medicine: reasons and consequences for vaccination |author=Ernst E |doi=10.1016/S0264-410X(01)00290-0 |pmid=11587822}}</ref> ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ, ಕೆನಡಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲಿಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ತರುವಾಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಜಾಸ್ತಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |journal=Vaccine |year=2008 |volume=26 |issue=49 |pages=6237–42 |title=Attitudes towards vaccination among chiropractic and naturopathic students |author= Busse JW, Wilson K, Campbell JB |doi=10.1016/j.vaccine.2008.07.020 |pmid=18674581}}</ref> [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಮೆ ಹಣ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸದವರಲ್ಲಿ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು. ಆಧ್ಯಯನ 1-2 ವರ್ಷ ಮತ್ತು 1-17 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ವಿಗಂಡಿಸಿತು. ಎರಡು ಗುಂಪಿನ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಬಳಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅವರುಗಳು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದವು. ಈ ಆಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಬಳಿ ಹೋದ ಜನರಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಗಮನಿಸಿ, ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಎಂಬ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಅಂಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Downey2009">{{cite journal |journal=Matern Child Health J |year=2009 |volume= |pages= |title=Pediatric vaccination and vaccine-preventable disease acquisition: associations with care by complementary and alternative medicine providers |author=Downey L, Tyree PT, Huebner CE, Lafferty WE |pmid=19760163 |url=http://www.springerlink.com/content/2mpl5g3480466684/ |doi=10.1007/s10995-009-0519-5 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Col-begin}} {{Col-1-of-3}} * [[ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಎಹ್ರೆಟ್]] * [[ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ]] * [[ಸಾಕ್ಷಿ-ಅಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಸ್ವಚ್ಛ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಳುವಳಿ]] * [[ಗಿಡಮೂಲಿಕಾಶಾಸ್ತ್ರ]] {{Col-2-of-3}} * [[ಜಲವೈದ್ಯ]] * [[ಔಷಧೀಯ ಅಣಬೆ]] * [[ಮೇಘವಿಟಾಮಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] * [[ರೂಪಾಂತರದ ತಂತ್ರ]] * [[ಮಲ್ಟಿವಿಟಮಿನ್]] {{Col-3-of-3}} * [[ಆರ್ಥೋಮಾಲಿಕುಲಾರ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] * [[ಒಸ್ಟಿಯೋಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಒಸ್ಟಿಯೋಪತಿಕ್ ಔಷಧ]] * [[ಫೈಟೊನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್]] {{col-end}} == ಆಕರಗಳು == {{Ibid|date=March 2010}} {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.anma.org ಅಮೇರಿಕನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] * [http://www.naturopathic.org ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರೋಪತಿಕ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್] * {{DMOZ|Health/Alternative/Naturopathy}} * [http://www.futurehealth.ucsf.edu/pdf_files/Naturo2.pdf ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಫೆಷನ್: ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸ್ ಪಿಡಿಎಫ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112043423/http://www.futurehealth.ucsf.edu/pdf_files/Naturo2.pdf |date=2016-01-12 }} (312 Kb) UCSF ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರೊಫೆಶೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ * [http://www.cnme.org ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಷನ್] * [http://www.naturopathicassoc.ca ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರೊಪತಿಕ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209071928/http://www.naturopathicassoc.ca/ |date=2014-02-09 }} {{Traditional Medicine}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಕೃತಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸರಳ ಬದುಕು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವತತ್ವವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] pt5yrfr7xr4aczkz6qky184ti94nhfy 0 24007 1371132 1351983 2026-04-02T00:17:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371132 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name=Portland | official_name = City of Portland | settlement_type = [[City]] | nickname = <!-- do not add nicknames without reviewing discussion on talk page first --> "Rose City", "Stumptown", "[[P-town]]", "[[PDX]]", and "Little Beirut"<ref name="Oregonian1">{{cite news | last = McCall | first = William | title = 'Little Beirut' nickname has stuck | work = [[The Oregonian]] | date = August 19, 2003 | accessdate = 2007-01-21 }}</ref> See [[Nicknames of Portland, Oregon]] for a complete listing. | website = [http://www.portlandonline.com/ www.portlandonline.com] | image_skyline = TE-Collage Portland.png | imagesize = | image_caption = Montage of Portland | image_flag = Flag of Portland, Oregon.svg | image_seal = Seal of Portland OR.png <!-- see http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=Search&_county=Portland&_cityTown=Portland&_state=04000US41&_lang=en&_sse=on&pctxt=fph&pgsl=010 for more detailed map that is public domain --> | image_map = Multnomah_County_Oregon_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Portland_Highlighted.svg | map_caption = Location of Portland in [[Multnomah County, Oregon|Multnomah County]] and the state of [[Oregon]] |pushpin_map = USA |pushpin_map_caption = Location in the United States | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | subdivision_type = [[List of countries|Country]] | subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Oregon|Counties]] | subdivision_name = {{Flag|United States}} | subdivision_name1 = {{Flag|Oregon}} | subdivision_name2 = [[Multnomah County, Oregon|Multnomah]], [[Washington County, Oregon|Washington]], [[Clackamas County, Oregon|Clackamas]] | government_type = [[City commission government|Commission]] | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = [[Sam Adams (Oregon politician)|Sam Adams]]<ref>{{cite web |url=http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |title=Elected Officials |accessdate=2007-08-26 |year=2007 |publisher=City of Portland, Oregon |archive-date=2007-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830051921/http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |url-status=dead }}</ref> | leader_title1 = Commissioners | leader_name1 = [[Randy Leonard]]<br />[[Dan Saltzman]]<br />[[Nick Fish]]<br />[[Amanda Fritz]] | leader_title2 = Auditor | leader_name2 = [[LaVonne Griffin-Valade]] | established_title = [[Municipal corporation|Founded]] | established_title2 = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date = 1845 | established_date2 = February 8, 1851 | area_magnitude = 1 E8 | area_total_km2 = 376.5 | unit_pref = Imperial | area_total_sq_mi = 145.4 | area_land_km2 = 347.9 | area_land_sq_mi = 134.3 | area_water_km2 = 28.6 | area_water_sq_mi = 11.1 | population_as_of = 2009 | population_total = 582,130 | population_metro = 2,217,325 | population_density_km2 = 1655.31 | population_density_sq_mi = 4288.38 | population_blank1_title = [[Demonym]] | population_blank1 = Portlander | timezone = [[Pacific Standard Time Zone|PST]] | utc_offset = -8 | timezone_DST = [[Pacific Daylight Time|PDT]] | utc_offset_DST = -7 | postal_code_type = [[ZIP code]]s | postal_code = 97086-97299 | area_code = [[Area codes 503 and 971|503/971]] | latd = 45 |latm = 31 |lats = 12 |latNS = N | longd = 122 |longm = 40 |longs = 55 |longEW = W | coordinates_display = inline,title | coordinates_type = type:city(568380)_region:US-OR_source:gnis-1136645 | elevation_m = 15.2 | elevation_ft = 50 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 41-59000{{GR|2}} | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 1136645{{GR|3}} | footnotes = }} '''ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌''' [[ವಾಯುವ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ವಾಯುವ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ನಗರ. ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ನದಿಗಳ [[ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ|ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನದ]] ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದು ೫೮೨,೧೩೦ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಗ ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ [[30ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="prc">{{cite web|url=http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|publisher=Portland State University|title=Certified Population Estimates for Oregon and Oregon Counties|accessdate=2010-01-31|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927063750/http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಅತಿ [[ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ]] ಅಥವಾ "ಹಸಿರು" ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/ |title=15 Green Cities |accessdate=2008-07-08 |author=Kate Sheppard |date=2007-07-19 |publisher=Environmental News and Commentary }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]‌ನ [[ಸಿಯಾಟಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ]] [[ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ನಂತರ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ(ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್)|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ(ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್)ದಲ್ಲಿ]] ಮೂರನೇ ಅತಿ ಜನಭರಿತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರ|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ]] ([[MSA]]) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈನ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ [[23ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ|23ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು]].<ref>{{cite web|title=JULY 1, 2006 Population estimates for Metropolitan Combined Statistical Areas| publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2006/CBSA-EST2006-01.csv|format=[[csv]]|accessdate=2007-10-19}}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಇದು [[ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿ|ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿಯ]] [[ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ|ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ]].{{GR|6}} ಈ ನಗರವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯತ್ತ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್ ಕೌಂಟಿ|ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್ ಕೌಂಟಿಯತ್ತ]] ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಮೇಯರ್]] ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಕಮೀಷನ್-ಆಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರ|ಕಮೀಷನ್-ಆಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಬಲ ಭೂಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ<ref name="smartplan" /> ಮತ್ತು [[ಹಗುರ ರೈಲು]] ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ-ಸರ್ಕಾರವಾದ [[ಮೆಟ್ರೊ|ಮೆಟ್ರೊದಿಂದ]] ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರಿವರಿ(ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಮನೆ)|ಮೈಕ್ರೊಬ್ರಿವರಿ(ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಮನೆ)ಗಳಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿ(ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟಿಗೃಹ)|ಮೈಕ್ರೊಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿ(ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟಿಗೃಹ)ಗಳಿಗೆ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅದರ [[ಕಾಫಿ|ಕಾಫಿಯನ್ನು]] ಕುರಿತ ಉತ್ಸುಕತೆಗೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಟ್ರೈಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್]] [[NBA]] ತಂಡಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಸಮುದ್ರದ ತೀರ|ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ]] [[ವಾಯುಗಣ|ವಾಯುಗಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಆದರೆ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಯುಗುಣವು [[ಗುಲಾಬಿ]] ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ "ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ"<ref>{{cite web |url=http://www.frommers.com/articles/1721.html |title=Portland, Oregon: Green City of Roses &#124; Frommers.com |publisher=Frommers.com |date= |accessdate=2008-10-20 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107121014/http://www.frommers.com/articles/1721.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |title=Portland - MSN Encarta |publisher=Encarta.msn.com |date= |accessdate=2008-10-20 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/Portland.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ [[ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ಉದ್ಯಾನ|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]]. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Portland Oregon in 1890.jpg|thumb|left|1890ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] {{Main|History of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ [[ಒರೆಗಾನ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಫೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ "ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ"<ref>{{cite journal |last=Orloff |first=Chet |year=2004 |title=Maintaining Eden: John Charles Olmsted and the Portland Park System |journal=Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers |volume=66 |pages=114–119 |doi=10.1353/pcg.2004.0006 }}</ref> ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಓವರ್ಟನ್]] ಈ ಭೂಮಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಮನಗಂಡನು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಪಾಲುದಾರ [[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬಾಸ್ಟನ್]]‌ನ [[ಅಸಾ ಲವ್‌ಜಾಯ್]] ಒಂದಿಗೆ [[25¢|25¢ರಷ್ಟಕ್ಕೆ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ: ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಓವರ್ಟನ್ ೬೪೦ ಎಕರೆ (೨.೬ km²) ಪ್ರದೇಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ನಂತರ ಓವರ್ಟನ್ ಅವನಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು [[ಮೈನೆಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ನ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ W. ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ W. ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊಗೆ]] ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು. ಹೊಸ ನಗರಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ ಮತ್ತು ಲವ್‌ಜಾಯ್ ಇಬ್ಬರೂ ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲು ಬಯಸಿದರು; ಇದನ್ನು [[ನಾಣ್ಯ ಚಿಮ್ಮುವ|ನಾಣ್ಯ ಚಿಮ್ಮುವಮೂಲಕ]] ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ ಮೂರು ಟಾಸ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web | title = Portland: The Town that was Almost Boston | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/history.html | accessdate = 2006-11-18 | archive-date = 2011-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110101150705/http://www.travelportland.com/media/history.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಈಗ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪೆನ್ನಿ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ [[ಒರೆಗಾನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ಒರೆಗಾನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೮೫೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ೮೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು,<ref name="Gibson">ಗಿಬ್ಸನ್, ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ (ಜೂನ್ ೧೯೯೮). [http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027.html ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 100 ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: 1790ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ]. ''U.S. ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ದ ಸೆನ್ಸಸ್ - ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಡಿವಿಷನ್''.</ref> ಒಂದು ಆವಿಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮಿಲ್ಲು, ಒಂದು [[ದಿಮ್ಮಿ ಮನೆ(ಲಾಗ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್)]] ಹೋಟೆಲ್ ಹಾಗೂ ''[[ವೀಕ್ಲಿ ಒರೆಗಾನಿಯನ್‌]]'' ಎಂಬ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೮೭೯ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೭,೫೦೦ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite book|last=Loy|first=William G.|coauthors=Stuart Allan, Aileen R. Buckley, James E. Meecham|title= Atlas of Oregon|publisher=[[University of Oregon Press]]|year=2001|pages=32–33|isbn=0-87114-102-7}}</ref> ನಗರವು ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಿನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಥಳವು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ]] ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡಕಂದರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ "ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ರಸ್ತೆ"ಯಿಂದ (ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮಾರ್ಗ [[U.S. ರೂಟ್ 26]]) ಕೃಷಿಭೂಮಿ [[ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಕಣಿವೆ|ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಕಣಿವೆಗೆ]] ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಬಂದರುಗಳಿಗಿಂತ ಅನುಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.<ref>"ಸಿಟಿ ಕೀಪ್ಸ್ ಲೈವ್ಲಿ ಪಲ್ಸ್". (ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಹೈಂಜ್, ''[[ದ ಒರೆಗಾನಿಯನ್]]'', ಜನವರಿ ೨೩, ೨೦೦೧)</ref> ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. [[ಸಿಯಾಟಲ್‌|ಸಿಯಾಟಲ್‌ನ]] ಆಳಸಮುದ್ರದ ಬಂದರು ಈ ನಗರದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದಾಗ,ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯ ನೆಚ್ಚಲಾಗದ ಯಾನದ ಬದಲಿಗೆ ಒಳನಾಡಿನ ಮಾರ್ಗದ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. === ಉಪನಾಮಗಳು === {{Main|Nicknames of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರೆಂದರೆ ''ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ''.<ref name="cityrecorder">[http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;c=cheid ಸಿಟಿ ಫ್ಲವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423075247/http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&c=cheid |date=2009-04-23 }}. ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಡಿಟರ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ - ಸಿಟಿ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಡಿವಿಷನ್''.</ref> ಈ ಹೆಸರು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಉಪನಾಮವಾಯಿತು.<ref name="Oreg-June2003">ಸ್ಟರ್ನ್, ಹೆನ್ರಿ (ಜೂನ್ ೧೯, ೨೦೦೩). "P-ಟೌನ್‌ಗೆ ಹೆಸರು ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ: ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ‘ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ’ವೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ". ''[[ದ ಒರೆಗಾನಿಯನ್]]''.</ref> ಇತರ ಉಪನಾಮಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌]]'',<ref name="endoftheoregontrail">{{cite web | publisher = End of the Oregon Trail Interpretive Center | title = From Robin's Nest to Stumptown | url = http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2000-09-01 | archive-url = https://archive.today/20000901050119/http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | url-status = dead }}</ref> ''ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಟೌನ್‌'',<ref name="bridgetown">{{cite web | publisher = [[Portland State University]] | title = The Water | url = http://www.pdx.edu/water.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2006-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061031090707/http://www.pdx.edu/water.html | url-status = dead }}</ref> ''ರಿಪ್ ಸಿಟಿ'',<ref>{{Cite news | first = Nena | last = Baker | title = R.I.P. FOR 'Rip City' Ruckus | date = May 21, 1991 | newspaper = The Oregonian | pages = A01 | postscript = <!--None--> }}</ref> ''ಲಿಟಲ್ ಬೈರಟ್'',<ref name="Oregonian1" /> ''ಬೀರ್‌ವಾನ'' <ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/travel/la-tr-beer-20100530,0,767659.story|title=Achieving Beervana in Portland, Ore.|last=Engel|first=Mary|date=2010-05-30|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=30 May 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/portland/index.ssf/2010/05/beervana_gets_shout_out_in_la.html|title=Beervana gets shout out in L.A. Times|last=Terry|first=Lynne|date=2010-05-29|work=[[The Oregonian]]|accessdate=30 May 2010}}</ref> ಅಥವಾ ''ಬೀರ್‌ಟೌವ್ನ್'',<ref>{{Cite web |url=http://www.draftmag.com/beertowns/detail/portland |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-20 |archive-date=2012-08-06 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hclwPdk?url=http://draftmag.com/new/beertowns/ |url-status=dead }}</ref>'' P-ಟೌವ್ನ್'',<ref name="Oreg-June2003" /><ref>{{cite news | last = Hagestedt | first = Andre | title = The Missing Oregon Coast: Waves After Dark | url = http://www.beachconnection.net/news/missin040709_147.php | accessdate = 2009-04-30 | date = 2009-04-07 | quote = I’m used to seeing that hint of dawn back in P-town, with my wretched habit of playing video games until 6 a.m}}</ref>, ''ಸಾಕರ್ ಸಿಟಿ USA'' <ref>{{cite news |title=Portland is new Soccer City, USA |url=https://news.google.com/newspapers?id=II4QAAAAIBAJ&sjid=J-ADAAAAIBAJ&pg=5122,3289171&hl=en |agency=United Press International |newspaper=Eugene Register-Guard |location=Eugene, Oregon |date=1975-08-13 |accessdate=2010-06-22 }}</ref><ref>{{cite news |title=Seeking Help to Bring an M.L.S. Team to Portland |first=Richard |last=Sandomir |url=https://www.nytimes.com/2008/11/07/sports/soccer/07franchise.html?ref=soccer |newspaper=The New York Times |location=New York, New York |date=2008-11-06 |accessdate=2010-06-22 }}</ref><ref>{{cite news |title=Portland's ugly road to MLS status |first=Richard |last=Sandomir |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |newspaper=Sports Illustrated |date=2009-09-18 |accessdate=2010-06-22 |archive-date=2012-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119010346/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Portland Timbers show bark, bite as they prepare to join MLS |first=Beau |last=Dure |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-08-25-portland-timbers_N.htm |newspaper=USA Today |location=McLean, Virginia |date=2009-08-26 |accessdate=2010-06-22 }}</ref> ಮತ್ತು ''[[PDX]]''. == ಬೌಗೋಳಿಕತೆ == {{wide image|WillametteRvrPano edit.jpg|1500px|The [[Willamette River]] runs through the center of the city, while [[Mount Tabor, Portland, Oregon|Mount Tabor]] (center<!--Please scroll the picture (or your page) horizontally and look at the entire image, before you attempt to edit this.-->) rises on the city's east side. [[Mount Saint Helens]] (left) and [[Mount Hood]] (right center) are visible from many places in the city.}} === ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪ === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರದೇಶ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆ|ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆಯ]] ಉತ್ತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾನಗರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಣಿವೆಯ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ್ನು ಕಣಿವೆಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿ|ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿಯೊಳಗೆ]] ಇದ್ದರೂ, ಇದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ-೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೭೮೫ ಮತ್ತು ೧,೪೫೫ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿ|ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯು]] ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯನ್ನು]] (ಇದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ) ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದೂರವಾಗಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ]] ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೪೫.೪ [[sq&nbsp;mi]] (೩೭೬.೫&nbsp;km²)ನಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೧೩೪.೩ sq&nbsp;mi (೩೪೭.೯&nbsp;km²)ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗವು ಹಾಗೂ ೧೧.೧ sq&nbsp;mi (೨೮.೬&nbsp;km²) ಅಥವಾ ೭.೬%ರಷ್ಟು ನೀರು ಆವರಿಸಿದೆ.{{GR|1}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಬೋರಿಂಗ್ ಲಾವ ಫೀಲ್ಡ್]] ಎನ್ನುವ ಆರಿಹೋದ ಪ್ಲಿಯೊ-ಪ್ಲೈಸ್ಟೊಸೀನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪ್ರದೇಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="volcano">{{cite web | title = The Boring Lava Field, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2011-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110701101745/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | url-status = dead }}</ref> ಬೋರಿಂಗ್ ಲಾವ ಫೀಲ್ಡ್ [[ಮೌಂಟ್ ಟ್ಯಾಬರ್‌]]‌ನಂತಹ<ref>{{cite web | title = Mount Tabor Cinder Cone, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | accessdate = 2007-04-20 | archive-date = 2012-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120716231818/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | url-status = dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೩೨ ಬೂದಿಯ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಆಗ್ನೇಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸುಪ್ತ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]] ಶುಭ್ರ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಷಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ [[ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌]] ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು-ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. [[1980ರ ಮೇ 18ರ ಉಗುಳುವಿಕೆ]] ನಂತರ ಇದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬೂದಿಯನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮಿಸುವಷ್ಟು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title=History, relived saved from St. Helens by a six-pack of Fresca|last=Nokes|first=R. Gregory|date=December 4, 2000|work=The Oregonian|pages=17|accessdate=2008-10-27}}</ref> === ವಾಯುಗುಣ === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ, ಆರ್ದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಶುಷ್ಕ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾಗರದ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿ|ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯ]] ಹವಾಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಂತೆ]], [[ಕಾಪ್ಪೆನ್ ವಾಯುಗುಣದ ವರ್ಗೀಕರಣ|ಕಾಪ್ಪೆನ್ ವಾಯುಗುಣದ ವರ್ಗೀಕರಣದ]] ಪ್ರಕಾರ ಇದು ತಂಪಾದ, ಶುಷ್ಕ-ಬೇಸಿಗೆಯ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ (''Csb'' ) ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ತಣ್ಣಗಿನ-ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal | last = Kottek | first = M. | coauthors =J. Grieser, C. Beck, B. Rudolf, and F. Rubel | title =World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated | journal =Meteorol. Z. | volume =15 | pages =259–263 | url =http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pics/kottek_et_al_2006.gif | doi =10.1127/0941-2948/2006/0130 | accessdate = 2007-02-15 | year =2006 }}</ref> [[ಟ್ರೆವಾರ್ಥ|ಟ್ರೆವಾರ್ಥದಂತಹ]] ಇತರ ವಾಯುಗುಣದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಇದನ್ನು ಸಾಗರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ (''Do'' )ದೃಢವಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://www.fao.org/docrep/೦೦೬/ad೬೫೨e/ad೬೫೨e೦೭.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೮೧&nbsp;°F (೨೭&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೫೮&nbsp;°F (೧೪&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಳನಾಡಿದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ತಂಪಾದ ಮಾರುತದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, [[ಬಿಸಿಗಾಳಿ|ಬಿಸಿಗಾಳಿಯು]] ಬೀಸುತ್ತದೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ). ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು ೧೦೦&nbsp;°F (೩೮&nbsp;°C)ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತುಂಬಾ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಯು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ೪೬&nbsp;°F (೮&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೩೭&nbsp;°F (೩&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ ಹವಾಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ವಲಯದಿಂದ ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ {{convert|37.5|in|mm}}ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ೧೫೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ|ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಬೀಳುತ್ತದೆ]]. ತಣ್ಣಗಿನ ಅವಧಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹಿಮಪಾತವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರಿವರ್ ಜಾರ್ಜ್]]‌ನಿಂದ ಬೀಸುವ ಶೀತಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಟ್ಟು ಹಿಮಪಾತವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ ೬೦.೯&nbsp;ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (೧೫೪.೭&nbsp;ಸೆಂ.ಮೀ) ಏರಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ −೩&nbsp;°F (−೧೯&nbsp;°C). ಇದು ೧೯೫೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ ೧೦೭&nbsp;°F (೪೨&nbsp;°C). ಇದು ೧೯೬೫ರ ಜುಲೈ ೩೦ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ೧೯೮೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೮ರಂದು ಮತ್ತು ೧೯೮೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ೧೦೦ °F (೩೮ °C)ನಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವು ಮೇಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. {{Infobox Weather | single_line=Yes | location =Portland, Oregon ([[Portland International Airport|PDX]]) | Jan_Hi_°F =45.6 | Feb_Hi_°F =50.3 | Mar_Hi_°F =55.7 | Apr_Hi_°F =60.5 | May_Hi_°F =66.7 | Jun_Hi_°F =72.7 | Jul_Hi_°F =79.3 | Aug_Hi_°F =79.7 | Sep_Hi_°F =74.6 | Oct_Hi_°F =63.3 | Nov_Hi_°F =51.8 | Dec_Hi_°F =45.4 | Year_Hi_°F =62.1 | Jan_Lo_°F =34.2 | Feb_Lo_°F =35.9 | Mar_Lo_°F =38.6 | Apr_Lo_°F =41.9 | May_Lo_°F =47.5 | Jun_Lo_°F =52.6 | Jul_Lo_°F =56.9 | Aug_Lo_°F =57.3 | Sep_Lo_°F =52.5 | Oct_Lo_°F =45.2 | Nov_Lo_°F =39.8 | Dec_Lo_°F =35 | Year_Lo_°F =44.8 <!-- | Jan_REC_Hi_°F =66 | Feb_REC_Hi_°F =71 | Mar_REC_Hi_°F =80 | Apr_REC_Hi_°F =90 | May_REC_Hi_°F =100 | Jun_REC_Hi_°F =102 | Jul_REC_Hi_°F =107 | Aug_REC_Hi_°F =107 | Sep_REC_Hi_°F =105 | Oct_REC_Hi_°F =92 | Nov_REC_Hi_°F =73 | Dec_REC_Hi_°F =65 | Year_REC_Hi_°F =107 | Jan_REC_Lo_°F = −2 | Feb_REC_Lo_°F = −3 | Mar_REC_Lo_°F = 19 | Apr_REC_Lo_°F = 29 | May_REC_Lo_°F = 29 | Jun_REC_Lo_°F = 39 | Jul_REC_Lo_°F = 43 | Aug_REC_Lo_°F = 44 | Sep_REC_Lo_°F = 34 | Oct_REC_Lo_°F = 26 | Nov_REC_Lo_°F = 13 | Dec_REC_Lo_°F = 6 | Year_REC_Lo_°F = −3 --> | scprecip = green | Jan_Precip_inch =5.07 | Feb_Precip_inch =4.18 | Mar_Precip_inch =3.71 | Apr_Precip_inch =2.64 | May_Precip_inch =2.38 | Jun_Precip_inch =1.59 | Jul_Precip_inch =0.72 | Aug_Precip_inch =0.93 | Sep_Precip_inch =1.65 | Oct_Precip_inch =2.88 | Nov_Precip_inch =5.61 | Dec_Precip_inch =5.71 | Year_Precip_inch =37.07 |Jan_Snow_inch = 1.6 |Feb_Snow_inch = 1.6 |Mar_Snow_inch = 0 |Apr_Snow_inch = 0 |May_Snow_inch = 0 |Jun_Snow_inch = 0 |Jul_Snow_inch = 0 |Aug_Snow_inch = 0 |Sep_Snow_inch = 0 |Oct_Snow_inch = 0 |Nov_Snow_inch = 0.6 |Dec_Snow_inch = 1.3 |Year_Snow_inch = 5.2 |Jan_Sun=86.8 |Feb_Sun=118.7 |Mar_Sun=192.2 |Apr_Sun=222.0 |May_Sun=275.9 |Jun_Sun=291.0 |Jul_Sun=331.7 |Aug_Sun=297.6 |Sep_Sun=237.0 |Oct_Sun=151.9 |Nov_Sun=78.0 |Dec_Sun=65.1 |Year_Sun=2347.9 |Unit_Precip_days= 0.01 in |Unit_Snow_days= 0.1 in |Jan_Snow_days = 1.0 |Jan_Precip_days = 17.2 |Feb_Snow_days = 1.1 |Feb_Precip_days = 15.8 |Mar_Snow_days = 0 |Mar_Precip_days = 17.2 |Apr_Snow_days = 0 |Apr_Precip_days = 15.3 |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 12.8 |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 8.8 |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 4.4 |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 4.8 |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 7.5 |Oct_Snow_days = 0 |Oct_Precip_days = 11.4 |Nov_Snow_days = 0.4 |Nov_Precip_days = 18.9 |Dec_Snow_days = 1.3 |Dec_Precip_days = 18.3 | source = NOAA <ref name = NCDC > {{Cite web |url=http://www.wrh.noaa.gov/pqr/climate/pdx_clisummary.php |title=NOW Data-NOAA Online Weather Data |publisher= [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate= 2009-07-30 }}</ref> |accessdate = ೨೦೦೯-೦೭-೩೦ | source೨ = HKO <REF NAME = HKO > {{cite web | url = http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/Portland_e.htm | title = Climatological Normals of Portland, OR | accessdate = 2010-06-26 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-09-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110925051035/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/portland_e.htm | url-status = dead }} </ref> | accessdate೨ = ೨೦೧೦-೦೬-೨೬ }} == ನಗರದೃಶ್ಯ == == ನಗರದೃಶ್ಯ == {{wide image|HawthorneBridge-Pano.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland. [[Hawthorne Bridge]] viewed from a dock on the [[Willamette River]] near the [[Oregon Museum of Science and Industry]] (OMSI)}} {{wide image|Portland_Night_panorama.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland at night. Viewed from across the [[Willamette River]] in SE Portland.}} {{See also|Architecture of Portland, Oregon|List of tallest buildings in Portland, Oregon|Downtown Portland|Neighborhoods of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯನ್ನು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಗಮವಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್ (ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಪರ್ವತಗಳು)|ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್ (ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಪರ್ವತಗಳು)ನಿಂದ]] ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗವು [[ಗ್ರೆಶಮ್]]‌ನ ಉಪನಗರದ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೮೦ ಬ್ಲಾಕುಗಳಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮುಲ್ಟ್ನೊಮಾಹ್ ಕೌಂಟಿಯು ಪೂರ್ವದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. [[File:portland.png|thumb|left|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವಿಭಾಗಗಳು]] ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಆಲ್ಬಿನಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ನ ನಗರಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಒಂದೇ ನಕಲಿ ಹೆಸರಿನ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨ರ "ಮಹಾ ಹೊಸಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದು" ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ೨೦ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ೧೦೦ರವರೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು: ನೈಋತ್ಯ, ಆಗ್ನೇಯ, ವಾಯುವ್ಯ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ. ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ.ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಐದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನದಿಯು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮನ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂವನ್ನು ವಿಭಜಕವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗವು ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಿವರ್‌ಪ್ಲೇಸ್, ಜಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು "ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಕ್ವಾಡ್ರಂಟ್(ಆರನೇ ಚತುರ್ಥ)"ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ "ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಕ್ವಾಡ್ರಂಟ್" ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೈಟೊ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರ್ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ಗೊಮರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೇವಡಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಅಂದರೆ ೦೨೪೬ SW ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ೨೪೬ SW ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಕ್ಷೆ ರಚಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ವಿಳಾಸಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.) === ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳು === {{Main|List of parks in Portland, Oregon}} [[File:IntnlRoseTestGarden.jpg|thumb|right|ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ದೂರದ ದೃಶ್ಯ]] [[File:TomMcCallWaterfrontPark.jpg|thumb|right|ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್‌ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ದೃಶ್ಯ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅದರ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಉಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು [[ಜಾನ್ ಆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನ]] ೧೯೦೩ರ ''ರಿಪೋರ್ಟ್ ಟು ದಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್'' ‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಮತದಾರರು ಮೀನು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಿಗಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕರಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, {{convert|8100|acre|km2|0}}ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Houck | first = Mike | title = Metropolitan Greenspaces: A Grassroots Perspective | publisher = Audubon Society of Portland | url = http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928071519/http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | url-status = dead }}</ref> [[ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ U.S.|ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ U.S.ನಲ್ಲಿ]] ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಹೋದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಉಳಿದವು [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಬೆಂಡ್‌]]). [[ಮೌಂಟ್ ಟ್ಯಾಬರ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{ cite web | title = Mount Tabor Park | publisher = Portland Parks & Recreation | url = http://www.portlandonline.com/parks/finder/index.cfm?action=ViewPark&PropertyID=275 | accessdate = 2006-11-07}}</ref> [[ಫೋರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದೊಳಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೫,೦೦೦ ಎಕರೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ (೨೦&nbsp;km²) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಾನ [[ಮಿಲ್ಲ್ ಎಂಡ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗೂ (ಎರಡು-ಅಡಿ-ವ್ಯಾಸದ ವೃತ್ತದ ಉದ್ಯಾನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ೦.೩ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ) ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ನಗರಮಧ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಪನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಇದೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಗರಮಧ್ಯದ ಉದ್ದದಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. {{convert|37|acre|0|adj=on}} ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಬರ್ ಡ್ರೈವ್|ಹಾರ್ಬರ್ ಡ್ರೈವ್‌ಅನ್ನು]] ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಈಗ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಉದ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ ಕೂಡಿಕೊಂಡ-ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು]]. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು [[ಒರೆಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಏರಿಯಾ]] ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇದು [[ಸ್ಟೀಲ್‌ಹೆಡ್]]‌ನ ಒಂದು ಉಪನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತರ ಎರಡು ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ - ವೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಸ್ಟೋನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೆರಿಟೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ]] ಹತ್ತಿರ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯ]] ದಡದಲ್ಲಿರುವ[[ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಏರಿಯಾ]]. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನ == {{See also|List of fiction set in Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ನಗರ"ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರು ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ''[[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್]]'' ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರಾಗಿರುವ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ''[[ಗ್ರಿಸ್ಟ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರಾಗಿರುವ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{ cite web |url= http://www.popsci.com/environment/article/2008-02/americas-50-greenest-cities?page=1|title= America's 50 Greenest Cities |accessdate= 2010-06-10 }}</ref><ref>{{ cite web |url= http://www.grist.org/article/cities3/|title= 15 Green Cities |accessdate= 2010-06-10 }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ DIY ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯೮೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಝೈನ್ ಸಿಂಪೋಸಿಯಮ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.pdxzines.com/info/ |title= Portland Zine Symposium Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2011-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111104035943/http://pdxzines.com/info/ |url-status= dead }}</ref>‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಝೈನ್]]-ಮಾಡುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಮೈಕ್ರೊಕೋಸಮ್]]‌ನಂತಹ ಮುಖ್ಯ [[ಝೈನ್]] ಹಂಚಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಿಂದ [[DIY]] ಕರಕುಶಲ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದೆ. ಈಗ ಅದು [[ಕ್ರಾಫ್ಟಿ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]<ref>{{ cite web |url= http://www.craftywonderland.com/|title= Crafty Wonderland Official Site |accessdate= 2007-09-15 }}</ref>‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.churchofcraft.org/index4.html |title= Church of Craft Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2007-09-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070915144045/http://www.churchofcraft.org/index4.html |url-status= dead }}</ref> ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದು [[ನಿಟ್ಟನ್ ಕಿಟ್ಟನ್]],<ref>{{ cite web |url= http://knittnkitten.com/|title= Knittn Kitten Official Site |accessdate= 2007-09-15 }}</ref> [[SCRAP]]<ref>{{cite web |url= http://www.scrapaction.org/ |title= School & Community Reuse Action Project Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2011-01-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110129095815/http://scrapaction.org/ |url-status= dead }}</ref> ಮುಂತಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಬೋಲ್ಟ್, [[PDX ಸೀಮ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಡ್ರಾಪ್-ಇನ್ ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ]]<ref>{{cite web|url= http://pdxseamsters.com/|title= PDX Seamsters Official website|accessdate= 2010-04-21|archive-date= 2011-02-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20110207145024/http://pdxseamsters.com/|url-status= dead}}</ref>, [[ಯಾರ್ನ್ ಗಾರ್ಡನ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.yarngarden.net/ |title= Yarn Garden Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2010-07-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100704072206/http://yarngarden.net/ |url-status= dead }}</ref> ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ [[ಫೈಬರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ನಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ತೀವ್ರ [[ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಲಿಂಗಕಾಮ]] ಪರವಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹಾಗೂ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸೊವರಿನ್ ರೋಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನ<ref>{{cite web|url=http://www.rosecourt.org/|title=Imperial Sovereign Rose Court official site|3=access date+ 2008-12-08|access-date=2010-07-20|archive-date=2000-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20000915183117/http://www.rosecourt.org/|url-status=dead}}</ref> ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಓಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಕ್ವೀನ್ ಪೆಜೆಂಟ್ ರೋಸ್ ಬಡ್ ಆಂಡ್ ಥೋರ್ನ್ ಪೆಜೆಂಟ್‌ನ ತವರೂರಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಪೂರ್ವಸೂಚಿತವಾದ [[ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ]] ಭಾಗವಾದ ಸ್ವಆಧಾರಿತ [[DIY ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, [[ಪುಂಡರ]], [[ತೀವ್ರವಾದಿಗಳ]], [[ಒರಟು ಗೂಂಡಾಗಳ]] [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗು ಉಪಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === {{See also|Music of Oregon#Portland}} [[File:SchnitzerAtNightFront.jpg|thumb|right|ಆರ್ಲೀನ್ ಸ್ಕ್ನಿಟ್ಜರ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್, ಇದು ಒರೆಗಾನ್ ಸಿಂಫನಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಂತೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅನೇಕ ಕಲಾ-ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[ಒರೆಗಾನ್ ಬ್ಯಾಲೆ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್ ಸಿಂಫನಿ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಟೇಜ್]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ಯಾರಖ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಪೇರಾ]]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಆಫ್ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ]] ಅಥವಾ [[ಆಫ್-ಆಫ್-ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ|ಆಫ್-ಆಫ್-ಬ್ರಾಡ್‌ವೇಯಂತೆ]] ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಟೇಜ್]], [[ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ರೆಪರ್ಟರಿ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಮಿರಾಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ರೇವಿಂಗ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಾಯ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ರಂಗವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕೈಕ [[HP ಲವ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]<ref>{{ cite web |url= http://www.hplfilmfestival.com/|title= Lovecraft Film Festival Official Site |accessdate= 2007-11-25 }}</ref> ಅನ್ನು [[ಹಾಲಿವುಡ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಮೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್ ರೆವೆರೆ ಆಂಡ್ ದ ರೈಡರ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ [[ಲೂಯಿ ಲೂಯಿ|ಲೂಯಿ ಲೂಯಿಗೆ]] ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ - [[ದ ಡ್ಯಾಂಡಿ ವಾರ್‌ಹಾಲ್ಸ್]], [[ಎವರ್‌ಕ್ಲೀನರ್]], [[ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮೌಸ್]], [[ಪಿಂಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿ]], [[ಸ್ಲೀಚರ್-ಕಿಡ್ನಿ]], [[ದ ಶಿನ್ಸ್]], [[ಬ್ಲಿಟ್ಜನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪರ್]], [[ದ ಡಿಸೆಂಬರಿಸ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಎಲಿಯಟ್ ಸ್ಮಿತ್]]. ನಗರದ [[ಸ್ಯಾಟಿರಿಕಾನ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್]] ಸಹ ತುಂಬಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ನಿರ್ವಾನ]] ಫ್ರಂಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ [[ಕುರ್ಟ್ ಕೊಬೇನ್]] ಹಾಗೂ ರಾಕ್-ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ [[ಕಾರ್ಟ್ನೆ ಲವ್]] ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{citeweb|url=http://www.biography.com/articles/Kurt-Cobain-9542179?print|work=Biography.com|title=Kurt Cobain|accessdate=17 May 2010|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69hcsVnTD?url=http://www.biography.com/people/kurt-cobain-9542179|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಗರವು [[ಮ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೋಯ್ನಿಂಗ್]] (''ದ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್'' ) ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ ವಿಂಟನ್]] (''ವಿಲ್ ವಿಂಟನ್ಸ್ ಎ ಕ್ಲೇಮೇಶನ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್'' ) ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಗುಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಟ್]]‌‌‌ನಂತಹ (''[[ಗುಡ್ ವಿಲ್ ಹಂಟಿಂಗ್]]'' (೧೯೯೭), ''[[ಮಿಲ್ಕ್]]'' (೨೦೦೮)) ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರೆಂದರೆ - [[ಸ್ಯಾಮ್ ಎಲಿಯಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಲಿ ಸ್ಟ್ರದರ್ಸ್]]. ''[[ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ [[ಡ್ಯಾನ್ ಸ್ಟೆಫನ್]] ವಾಸಿಸುವುದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ ಮೆಜರ್ಸ್]]'', ''[[ಬಾಡಿ ಆಫ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್]]'', ''[[ವಾಟ್ ದ ಬ್ಲೀಪ್ ಡು ವಿ ನೊ!?]]'',''[[ದ ಹಂಟೆಡ್]]'', ''[[ಟ್ವಿಲೈಟ್]]'', ''[[ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್]]'', ''[[ವೆಂಡಿ ಆಂಡ್ ಲ್ಯೂಸಿ]]'', ''[[ಫೀಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲವ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅನ್‌ಟ್ರೇಸೇಬಲ್]]''. ಇಲ್ಲಿನ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಬಿಯರ್ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ-ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಥವಾ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ "ಬ್ರೂ ಆಂಡ್ ವ್ಯೂ" ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ - [[ದ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್]]. ''[[ಲೆವರೇಜ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಂಡರ್ ಸಸ್ಪೀಶನ್]]'' ಇತ್ಯಾದಿ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. === ಲೇಖಕರು === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ - ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೇಖಕಿ [[ಉರ್ಸುಲಾ K. ಲೆ ಗ್ಯುಯಿನ್]], ಈಕೆ ''[[ಅರ್ತ್‌ಸೀ]]'' ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ, ''[[ಹೈನಿಶ್ ಸೈಕಲ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಆರ್ಶಿನಿಯನ್ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಚಕ್ ಪಲಾಹ್ನಾಯ್ಕ್]], ಇವನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಫೈಟ್ ಕ್ಲಬ್]]'' ‌ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೂ [[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಕ್ಲಿಯರಿ]], ಈಕೆ [[ಹೆನ್ರಿ ಹಗಿನ್ಸ್]], ಅವನ ನಾಯಿ [[ರಿಬ್ಸಿ]], [[ಬೀಟ್ರೈಸ್ "ಬೀಜಸ್" ಕ್ವಿಂಬಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮೋನ ಕ್ವಿಂಬಿ]] ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರಣಿಯ ಲೇಖಕಿ. ಕ್ಲಿಯರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ವಾಸಿಸುವ [[ಕ್ಲಿಕಿಟ್ಯಾಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಈಶಾನ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಿಜವಾದ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === {{See also|Tourism in Portland, Oregon|List of artists and art institutions in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು U.S.ನಲ್ಲೇ ಹತ್ತನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಿಗ್ ಸಿಟಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಯ ವಿಭಾಗದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿದೆ. ಕಲಾವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಾದ್ಯಂತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿವೆ. [[ಒರೆಗಾನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ]] (OMSI)ಯು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. OMSI ಒಂದು OMNIMAX ಥಿಯೇಟರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು {{USS|Blueback|SS-581|6}} ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ''[[ದ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಸುಜೌ]]-ಶೈಲಿಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಚೈನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]]‌ಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ನ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಯಾ]] U.S.ನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ, ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಬಡಿದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ತಾಮ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ (ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಯ ನಂತರ). ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರೀಜನಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೋವೆಲ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬುಕ್ಸ್]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೋಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬೋಟ್]] ಪಂದ್ಯಗಳು, ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಿವಲ್ ರೈಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, [[ಒರೆಗಾನ್ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಪನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]], [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಯ್ಟ್ ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್|ಹಾಯ್ಟ್ ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್‌ಇವುಗಳಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಿಯರ್ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ., ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಒರೆಗಾನ್ ಬ್ರೂವರ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]. ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|title=OregonLive blog|access-date=2010-07-20|archive-date=2013-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922011706/http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|url-status=dead}}</ref> ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಆಚರಿಸುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಯರ್ ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ - ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬಿಯರ್ ಆಂಡ್ ವೈನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಬ್ರೂವರ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಿಯರ್‌ಫೆಸ್ಟ್]],<ref>{{cite news | title = Brewers, beer lovers get many reasons to raise a glass | first = Anne Marie | last = Distefano | work = Portland Tribune | date = July 8, 2005 | url = http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717 | access-date = ಜುಲೈ 20, 2010 | archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074237/http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717 | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಾಲಿಡೇ ಅಲೆ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್. === ಶಾಪಿಂಗ್ === [[File:MadeinOregonsign.jpg|thumb|ದಿ ಮೇಡ್ ಇನ್ ಒರೆಗಾನ್ ಚಿಹ್ನೆ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ - [[ಮಧ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]], N.W. ೨೩^rd ಅವೆನ್ಯೂ, [[ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಲಾಯ್ಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]. ಪ್ರಮುಖ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ - [[ನಾರ್ಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್‌]], [[ಮ್ಯಾಸಿಸ್]], [[ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ 5ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಮತ್ತು ಮೇರಿಯೋಸ್. [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್]], [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌ ಟೌವ್ನ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಲಾಯ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ವ್ಯಾಂಕವರ್‌ ಮಾಲ್]], ಮತ್ತು [[ಪಿಯೊನೀರ್ ಪ್ಲೇಸ್]] ಮೊದಲಾದವು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್]]. ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಬಜಾರ್-ರೀತಿಯ ಪರಿಸರವಿದ್ದು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಟಿಬೇಟಿನ ಆಮದುಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸರಕುಗಳು ಲಭ್ಯಯಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಮೇಡ್ ಇನ್ ಒರೆಗಾನ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ‌; ಅದು [[ಒರೆಗಾನ್‌]]-ಉತ್ಪಾದಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಗೆ ತಜ್ಞತೆ ಪಡೆದಿದೆ. === ಬ್ರೂವರಿಗಳು(ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳ) === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅದರ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂವರಿ]] [[ಬಿಯರ್]]‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="brewpub">{{cite news |url=http://travel.nytimes.com/2006/01/13/travel/escapes/13beer.html | title=In Oregon, It's a Brew Pub World | first = Jessica | last = Merrill | date=January 13, 2006 | accessdate=2009-12-16 | work=The New York Times}}</ref> ಒರೆಗಾನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ "ಬೀರ್‌ವಾನ"<ref>{{cite web |url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |title=Oregon Experience: Beervana |accessdate=January 6, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hcvE5J8?url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂ]] ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಬೀರ್‌ವಾನ ಪದವು ಭಿನ್ನವಾಗಿ "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮೈಂಡ್(ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮನಸ್ಥಿತಿ)"ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.{{Tone-inline|date=December 2009}}{{Citation needed|date=October 2008}} [[ಪಾನೀಯ]] ತಯಾರಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಅವಕಾಶದಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರೂವರ್(ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವ) [[ಹೆನ್ರಿ ವೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್]] ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನ [[ಬ್ರೂವರಿ|ಬ್ರೂವರಿಯಿಂದ]] ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಸ್ಕಿಡ್ಮೋರ್ ಫೌಂಟೇನ್‌ಗೆ ಬಿಯರ್ ಪೂರೈಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಕೆಯು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡು ಬಿಯರ್ಅನ್ನು ಬ್ರೂವರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂವರಿ|ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂವರಿಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೂಪಬ್‌|ಬ್ರೂಪಬ್‌ಗಳ]] ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. {{Citation needed|date=October 2008}} ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎರಡು-ಸಾಲಿನ [[ಬಾರ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಡಜನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳ[[ಹಾಪ್‌|ಹಾಪ್‌ಗಳನ್ನೂ]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಬುಲ್ ರನ್ ವಾಟರ್‌ಶೆಡ್]]‌ನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಪ್ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಬ್ರೂವರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರೂವರಿಗಳಿಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="brewpub"/> [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮೆನಮಿನ್ ಸಹೋದರರು]] ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಬ್ರೂಪಬ್‌ಗಳು, ಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿ(ಬಟ್ಟಿಗೃಹ)ಗಳು ಮತ್ತು ವೈನ್‌ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹಾನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಹಲವಾರು ನವೀಕೃತ [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ|ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ಕೆಡವಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ರೂವರ್‌ಗಳೆಂದರೆ - [[ವಿಡ್ಮರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಪೋರ್ಟ್]], [[ಹೇರ್ ಆಫ್ ದ ಡಾಗ್]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಬ್ರೂವರ್‌ಗಳು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಕೊಲೊಗ್ನೆ|ಕೊಲೊಗ್ನೆಗಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೂವರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಆ ನಗರವನ್ನು ಲೇಖಕ [[ಮೈಕೆಲ್ "ಬೀರ್‌ಹಂಟರ್" ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ''ಪ್ರಪಂಚದ ಬಿಯರ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ'' ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಕರೆದನು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒರೆಗಾನ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ "ಬೀರ್‌ವಾನ" ಮತ್ತು "ಬ್ರೂಟೋಪಿಯ" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಉಪನಾಮಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Beer">{{cite web | title = Portland: The center of the beer universe | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | accessdate = 2006-11-18 | archive-date = 2006-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060323063856/http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೬ ಮಧ್ಯ-ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಟಾಮ್ ಪಾಟರ್ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೀರ್‌ಟೌವ್ನ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಉಪನಾಮವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web | title = Portland lifts a glass to its new name | publisher = KOIN 6 News | date = January 12, 2006 | url = http://www.koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | accessdate = 2007-01-26 | archive-date = 2007-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070213215818/http://koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | url-status = dead }}</ref> === ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನ === {{Commons category|Restaurants in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌|ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಇದು ೨೦೦೭ರ "ಡೆಲಿಶಿಯಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್: ಎ ರೈಸಿಂಗ್ ಸಿಟಿ ವಿದ್ ಎ ಫಾಸ್ಟ್-ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಫುಡ್ ಸೀನ್" ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0,3151,FOOD_28456_61089,00.html |title=TV : Food Network Awards : Food Network Awards Winners : Food Network |publisher=Foodnetwork.com |date= |accessdate=2008-10-06 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418122635/http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0%2C3151%2CFOOD_28456_61089%2C00.html |url-status=dead }}</ref> [[File:StumptownCoffeeDivision.jpg|thumb|180px|left|47ನೇ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌ ಕಾಫೀ ಪ್ರದೇಶ]] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಸಹ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/09/26/dining/26port.html?pagewanted=3&_r=1 |title=In Portland, a Golden Age of Dining and Drinking - New York Times |publisher=Nytimes.com |date=Published: September 26, 2007 |accessdate=2008-10-06 | first=Eric | last=Asimov}}</ref> ''[[ಟ್ರಾವೆಲ್ + ಲೆಷರ್]]'' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ #೯ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/afc/2007/category/6 |title=America's Favorite Cities 2007 &#124; Food/Dining &#124; Food/Dining (Overall) &#124; Travel + Leisure |publisher=Travelandleisure.com |date= |accessdate=2008-10-06}}</ref> ಈ ನಗರವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]-ಸ್ನೇಹಿ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.goveg.com/f-vegcities-portland.asp |title=GoVeg.com // Features // North America's Most Vegetarian-Friendly Cities! // Portland, Oregon |publisher=Goveg.com |date= |accessdate=2008-10-06}}</ref> ಬಿಯರ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾಫಿ ತಾಣವೆಂದೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. [[Yelp.com]] ೪.೫-೫ ಸ್ಟಾರ್ ರೇಟಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೨೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://www.yelp.com/c/portland/coffee |title=Portland Coffee Shops |publisher=Yelp.com |date= |accessdate=2009-10-15}}</ref> ಈ ನಗರವು ಮೂಲತಃ [[ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌ ಕಾಫಿ ರೋಸ್ಟರ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ರೋಸ್ಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/16/dining/reviews/16brief-001.html |title=A Seductive Cup |publisher=New York Times |date= 2009-09-16|accessdate=2009-10-15 | first=Oliver | last=Strand}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಮೈಕ್ರೊ-ರೋಸ್ಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಫೆಗಳೂ ಇವೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === {{Main|Sports in Portland, Oregon}} [[File:RoseGardenArenaS.jpg|thumb|right|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ದಿ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್.]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [[ಟ್ರೈಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]]‌‌ಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/mlb/columns/story?columnist=neyer_rob&id=1600284|title=Though not perfect, Portland a viable city for baseball|last=Neyer|first=Rob|date=August 21, 2003|publisher=ESPN.com|quote="Portland is the largest metropolitan area with just one major professional sports team (the Trail Blazers)."|accessdate=2009-01-06}}</ref> ೨೦೧೧ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಕರ್]] ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ. ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟಿಂಬರ್ಸ್]]‌ನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.<ref>http://web.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=೨೦೦೯೦೩೨೦&amp;content_id=೨೨೮೧೪೦&amp;vkey=pr_mls&amp;fext=.jsp{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಓಟವು ಈ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಹುಡ್ ಟು ಕೋಸ್ಟ್ ರಿಲೆ]] (ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ) ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನೊಬೋರ್ಡಿಂಗ್]] ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ-ಇರುವ [[ಟಿಂಬರ್‌ಲೈನ್|ಟಿಂಬರ್‌ಲೈನ್‌ಅನ್ನೂ]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಹಾರಧಾಮಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಹಿಂದೆ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೋಸ್‌ಬಡ್ಸ್]]‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡ ಹಾಗೂ U.S. ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ರೋಸ್‌ಬಡ್ಸ್ ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕಪ್]] ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು, ಇದು ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಿದ ಮೊದಲ U.S. ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾದ [[ಸೈಕಲ್ ಓಟ|ಸೈಕಲ್ ಓಟದ]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ [[ಒರೆಗಾನ್ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌|ಒರೆಗಾನ್ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನೂರಾರು]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುನೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಆಲ್ಪೆನ್ರೋಸ್ ವೆಲೋಡ್ರೋಮ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೇಸ್‌ವೇ|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೇಸ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ]] ವಸಂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶರತ್ಕಾಲದ[[ಕ್ರಾಸ್ ಕ್ರುಸೇಡ್]]‌ನಂತಹ [[ಸೈಕ್ಲೊಕ್ರಾಸ್]] ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಟ್ರೊ ಒರೆಗಾನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ (OCL) ಎಂಬ ಅದರ ಸ್ವಂತ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಲೀಗ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ೨ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-20 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002030311/http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.oregoncricketleague.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-20 |archive-date=2009-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725121402/http://www.oregoncricketleague.org/ |url-status=dead }}</ref> {{List of Portland, Oregon sports teams}} === ಮಾಧ್ಯಮ === {{Main|Media in Portland}} ''[[ದಿ ಒರೆಗಾನಿಯನ್]]'' ಎಂಬುದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೈನಂದಿಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ]] ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]]'' (ಗುರುವಾರದಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆ), ''[[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ವೀಕ್]]'' (ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ [[ಪಾಕ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ]]), ''[[ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ]]'' (ಪಟ್ಟಣದ ಕಿರಿಯ ಓದುಗರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾರಪತ್ರಿಕೆ) ಹಾಗೂ ''[[ದ ಏಷ್ಯಯನ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್]]'' (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಏಷ್ಯಾದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ). [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಡಿಮೀಡಿಯಾ]] ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾಸಿಕ ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಲೈಯನ್ಸ್]]'' ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ''[[ಜಸ್ಟ್ ಔಟ್]]'' ನಗರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[LGBT]] ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ''[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೂಟ್ಸ್]]'' ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್]]'' ವ್ಯವಹಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯೆಂದರೆ ''ದ [[ಡೈಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್]]''. ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಂತ್ಲಿ]]'' ಯು ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಾಸಿಕ-ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ''[[ದ ಬೀ]]'' ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಗಳ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ೨೨ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ U.S. [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಸುಮಾರು ೧,೦೮೬,೯೦೦ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೦.೯೯೨%ನಷ್ಟು U.S. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: * [[KATU]] ೨ ([[ABC]]) * [[KOIN]] ೬ ([[CBS]]) * [[KGW]] ೮ ([[NBC]]) * [[KOPB-TV]] ೧೦ ಒರೆಗಾನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ([[PBS]]) * [[KPTV]] ೧೨ ([[Fox]]) * [[KPXG]] ೨೨ ([[ION]]) * [[KRCW-TV]] ೩೨ ([[ದ CW]]) * [[KUNP-LP]] ೪೭ ([[ಯೂನಿವಿಜನ್]]) * [[KPDX]] ೪೯ ([[MyNetworkTV]]) == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೦%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ೮೦% ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pt_growth">{{cite web | title = Metro takes long view of growth | url = http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | last = Law | first = Steve | publisher = Portland Tribune | date = 2008-05-29 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074247/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | url-status = dead }}</ref> [[File:Portland house price index.gif|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮನೆ-ದರ ಸೂಚ್ಯಂಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.]]‎ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳವು ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಇಂಧನ ಖರ್ಚಿನ, ಸುಲಭಲಭ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯದೊಡ್ಡ ಹಡಗು ಹಡಗು-ರವಾನೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಖಂಡಾಂತರದ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಗಳು ಮೊದಲಾದೆಲ್ಲವೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ.<ref name="citydata_economy" /> [[US ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮರ್ಸರ್]] ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ "ನೌಕರರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಭಾರಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದ" ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟ|ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ]] ೪೨ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ; ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು [[ರಾಜಕೀಯ ಸುಭದ್ರತೆ]], [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಅಪರಾಧ, ಗೃಹ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಮನರಂಜನೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, [[ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳ]] ಲಭ್ಯತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=28 April 2009| accessdate=2009-05-08 }}</ref> === ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ === [[File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ(ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಿತಿ)ಯ ವೀಡಿಯೊ.]][[File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳು 1986ರಿಂದ 1996ರವರೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ([[:File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ]])]] ಒರೆಗಾನ್‌ನ ೧೯೭೩ರ "[[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ]]" ಕಾನೂನು, ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಾನಗರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ‌.<ref name="metro_ugb">{{cite web | title = Metro: Urban growth boundary | url = http://www.metro-region.org/index.cfm/go/by.web/id/277 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120812085659/http://www.oregonmetro.gov/index.cfm/go/by.web/id/277 | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಒಳಚರಂಡಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಹ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="metro_ugb" /> ಮೂಲತಃ ಈ ಕಾನೂನು ನಗರವು ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಜತೆಗಿರುವ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು.<ref name="pt_growth" /> ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ PDCಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೀಮಾರೇಖೆಯು, ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ,ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="ssp_portland">{{cite web | title = Portland - SkyscraperPage | url = http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120806181558/http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | url-status = dead }}</ref><ref name="olmis_jobgrowth">{{cite web | title = OLMIS - Portland Metro Area: A Look at Recent Job Growth | url = http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121031180919/http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫಾರ್ಬೆಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಫಾರ್ಬೆಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ೩ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |title=ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸೇಫೆಸ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಫಾರ್ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ |access-date=2012-07-31 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.is/20120731111427/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |url-status=live }}</ref> === ಉತ್ಪಾದನೆ === ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಇಂಟೆಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೪,೦೦೦ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ [[ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ]] ನಗರದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="citydata_economy">{{cite web | title = Portland: Economy - Major Industries and Commercial Activity | url=http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Portland-Economy.html | accessdate = 2008-06-04 }}</ref> ಈ ಮಹಾನಗರವು ೧,೨೦೦ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="citydata_economy" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಅಡಿಡಾಸ್]]‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ವೇರ್]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್, ಯಾಕಿಮ ಪ್ರೋಡಕ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ನೈಕ್ ಇಂಕ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಬೀವರ್ಟನ್, ಒರೆಗಾನ್ಸ್‌]] ನೈಕ್ ಇಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ [[ಪ್ರೆಸಿಶನ್ ಕಾಸ್ಟ್‌ಪಾರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ಮೊದಲಾದವು ಮಾತ್ರ ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು [[ಫೊರ್ಚ್ಯೂನ್ 500]] ಕಂಪೆನಿಗಳಾಗಿವೆ. ನೈಕ್‌ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫಿಲಿಪ್ ನೈಟ್]] ಅರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ಹಾಗೂ [[ಒರೆಗಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌|ಒರೆಗಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌ದ]] ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು.<ref name="history_pdx_steel">{{cite web | title = Steel Industry | url = http://www.history.pdx.edu/guildslake/industry/steel1.htm | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdAqlqF?url=http://www.pdx.edu/history/ | url-status = dead }}</ref> ಮುಖ್ಯ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[ಸ್ಕ್ನಿಟ್ಜರ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] ಒಂದಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಇದು ೨೦೦೩ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧.೧೫ ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಲೋಹದ ಚೂರುಪಾರುಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯಿದೆ.<ref name="history_pdx_steel" /> ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನದಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಅನೇಕ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಗಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಶಕ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಲೀನ್ಯದಿಂದ, ಇದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಳನುಗ್ಗಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="jstor">{{cite web | title = The Juice Junkie | url = http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081020040022/http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | url-status = dead }}</ref> === ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್(ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ<ref>{{cite web | url = http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html | title = Next stop: Port of Portland | date = January 7, 2009 | accessdate = 2009-02-06 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdBXpeD?url=http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ccrh.org/comm/slough/primary/stmntofnd.htm | title = Port of Portland's Statement of Need | publisher = Center for Columbia River History | accessdate = 2009-02-06 }}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref>[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2004/08/20040813-1.html ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್: ದ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರಿವರ್ ಚಾನೆಲ್ ಡೀಪನಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2004]</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೧೩ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಣ-ಹಡುಗುಕಟ್ಟೆ(ಡ್ರೈ ಡಾಕ್)(ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="answers_cg">{{cite web | title = Cascade General, Inc. | url=http://www.answers.com/topic/cascade-general-inc?cat=biz-fin | accessdate = 2008-06-04 }}</ref><ref name="portofportland_report">{{cite web | title= Portfolio | url= http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | format= PDF | accessdate= 2008-06-04 | archive-date= 2013-01-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130115174439/http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | url-status= dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನೀರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|80|mi|km}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ U.S.ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾಳವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref name="citydata_economy" /><ref name="portofportland_report" /> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = | image1 = PortlandTriMetMAX.jpg | width1 = | alt1 = | caption1 = [[MAX Light Rail]] is the centerpiece of the city's public transportation system | image2 = PortlandStreetcar5.jpg | alt2 = | width2 = | caption2 = [[Portland Streetcar]] runs north-south through Downtown | image3 = PortlandTramCar3.jpg | alt3 = | width3 = | caption3 = [[Portland Aerial Tram]] car descends towards the [[South Waterfront]] district }} {{Main|Transportation in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರವು U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ [[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ(ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೀಮೆ)]] ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಕ [[ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ|ಸಾರಿಗೆ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ]] ಮೇಲಿನ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವರು ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೨.೬%ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=American Community Survey 2006, Table S0802 |publisher=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]] |url=http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_ |access-date=2010-07-20 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212054754/http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_ |url-status=dead }}</ref> [[ಟ್ರಿಮೆಟ್]] ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಸ್‌ ಮತ್ತು [[MAX]] (ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಏರಿಯಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) [[ಲಘು ರೈಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್‌ಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] ಅಥವಾ WES ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲಾಗಿ ೨೦೦೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಬೀವರ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಸನ್‌ವಿಲ್ಲೆ|ವಿಲ್ಸನ್‌ವಿಲ್ಲೆಅನ್ನು]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್]] ದಕ್ಷಿಣದ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಸಮೀಪದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಒಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಫ್ರೀ ರೈಲ್ ಜೋನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಮೆಟ್‌ನ MAX ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣವು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಅವೆನ್ಯೂಗಳು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಮಾಲ್|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಮಾಲ್‌ಅನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೂಲತಃ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಲಘು ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸೀಮಿತ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಲಘು-ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಗರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊಸ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಟ್ರಿಮೆಟ್ ಅದರ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಒಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಗಿರಾಕಿಗಳ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.myTrimet.com ಟ್ರಿಮೆಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref> [[I-5]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆ]], [[ದಕ್ಷಿಣದ ಒರೆಗಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಒಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[I-405]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತಲೂ I-೫ ಒಂದಿಗೆ ಕುಣಿಕೆಯಂಥ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. [[I-205]] ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕುಣಿಕೆಯಂಥ ಮುಕ್ತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[US 26]] ಮಹಾನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. [[US 30]] ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ, ಬೈಪಾಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಆಸ್ಟೋರಿಯ‌|ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಆಸ್ಟೋರಿಯ‌ದಿಂದ]] ಹಿಡಿದು, [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಗ್ರೆಶ್ಯಾಮ್‌|ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಗ್ರೆಶ್ಯಾಮ್‌ನ]] ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ [[ಹೊರನಗರ|ಹೊರನಗರಗಳವರೆಗೆ]] ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[I-84]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, [[ಇದಾಹೊ, ಬಾಯ್ಸೆ|ಇದಾಹೊ, ಬಾಯ್ಸೆನೆಡೆಗೆ]] ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಗರ]] ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ (MAXನಿಂದಾದರೆ ೪೦ ನಿಮಿಷಗಳು)ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ]] ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್-ನಿಲ್ದಾಣವಾದ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್]]‌ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘ-ದೂರದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ - [[ಕೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಲೈಟ್]] (ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಸಿಯಾಟಲ್‌ವರೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ‌) ಮತ್ತು [[ಎಂಪೈರ್ ಬಿಲ್ಡರ್]] (ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಚಿಕಾಗೊವರೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ‌). [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಕಾಸ್ಕೇಡ್ಸ್]] ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲುಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್‌‌ನ ಯೂಜೀನ್]] ಮಧ್ಯೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಓಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಗರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ನಗರದ ಬೈಸಿಕಲಿಂಗ್]]‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೈಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೈಸಿಕಲಿಸ್ಟ್ಸ್]]‌ಮತ್ತಿತರರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.bikeleague.org/media/press/ | title=League of American Bicyclists * Press Releases | publisher=Bikeleague.org | accessdate=2008-10-06 | archive-date=2013-05-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130530133918/http://www.bikeleague.org/media/press/ | url-status=dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚು ಸೈಕಲ್-ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp | title = 11 Most Bike Friendly Cities in the World – Bicycle friendly cities | work = Virgin Vacations | publisher = Virgin Airlines | accessdate = 2009-06-18 | archive-date = 2010-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100101015142/http://virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp | url-status = dead }}</ref> [[ಬೈಸಿಕಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್]] ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೈಸಿಕಲ್ ಕಮ್ಯೂಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅವರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಆವರ್ತನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.bikecommutechallenge.com/oregon ಬೈಸಿಕಲ್ ಕಮ್ಯೂಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್] ಮಾಹಿತಿ</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ೮%ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು U.S.ನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ೧೦ ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124242099361525009.html 'ಯುತ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್' ಸಿಟೀಸ್ ಹಿಟ್ ಮಿಡ್ಲೈಫ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್] ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್. ೨೦೦೯-೦೬-೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಜಿಪ್‌ಕಾರ್]] ಮತ್ತು [[U ಕಾರ್ ಶೇರ್]]‌ನ ಮೂಲಕ [[ಕಾರಿನ ಬಳಸುವಿಕೆಯು]] ನಗರದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಒಳ ಉಪನಗರಗಳ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತೂಗು-ಕೇಬಲ್-ಹಾದಿ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಏರಿಯಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಏರಿಯಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸೌತ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್]] ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವ್ಯಾಮ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ [[ಒರೆಗಾನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಒರೆಗಾನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ]] ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಐದು ಒಳಾಂಗಣ [[ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ [[ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]] ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧೨ರಂದು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ಕೇಟ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://skateportland.org/?page_id=11 |title=19: Portland's Skatepark Master Plan |accessdate=2006-07-18 |publisher=Skaters for Portland Skateparks |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102223531/http://skateportland.org/?page_id=11 |url-status=dead }}</ref> [[ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್-ಸ್ನೇಹಿ ನಗರ"ವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204119704574238073660408040.html|title=Skateboarding Capital of the World|last=Dougherty|first=Conor|date=July 30, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=2009-07-31}}</ref> == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Government of Portland, Oregon}} [[File:PortlandCityHall.jpg|right|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕರು ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು(ಚೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಸ್) ಕಮೀಷನ್ ಸ್ವರೂಪದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕನು ನಗರದ ಸರ್ಕಾರದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ನಗರದ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್ ಇನ್ವಾಲ್ವ್‌ಮೆಂಟ್, ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[95 ನೆರೆಯ ಸಂಘಗಳ]] ನಡುವೆ ನಾಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ಏಳು ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೆಟ್ರೊ]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊದ ಸನ್ನದು ಭೂಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯೋಜನೆ, ಭಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮುಲ್ಟ್ನೊಮಾಹ್ ಕೌಂಟಿ]] ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳೂ ಸಹ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ೧೯೫೦ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ|ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ]] ಬಲವಾದ ಒಲವು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=December 2008}} ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದವರು [[ಒರೆಗಾನ್ ಶಾಸಕಾಂಗ]]‌ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಡರಲ್ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೂರು [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೀಯ ಜಿಲ್ಲೆ‌|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೀಯ ಜಿಲ್ಲೆ‌ಗಳಾಗಿ]] ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು [[3ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್|3ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಯಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಅರ್ಲ್ ಬ್ಲುಮೆನಾರ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ್ನು ೧೯೮೬ರಿಂದ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಚುನಾಯಿತನಾಗುವವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡೇವಿಡ್ ವು]] ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ [[1ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌|1ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೊಂದು [[5ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಕುರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೇಡರ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರೂ ಸಹ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ೧೯೭೫ರಿಂದ ಒಬ್ಬ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ಕೂಡ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಲ್ಲ. ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳೂ, [[ರಾನ್ ವೈಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್ ಮರ್ಕ್ಲೆ]], ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಯರ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |title=ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ U.S. ಸಿಟಿ ವಿತ್ ಗೇ ಮೇಯರ್ - ಸದರ್ನ್ ವಾಯ್ಸ್ |access-date=2010-07-20 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616134227/http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |url-status=dead }}</ref> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ U.S.ನಲ್ಲೇ GLBT ಮೇಯರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು. ವಿವಾಹವು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ,[[ಸಲಿಂಗ-ವಿವಾಹ|ಸಲಿಂಗ-ವಿವಾಹವನ್ನು]] ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು [[ಒರೆಗಾನ್ ಸಂವಿಧಾನ|ಒರೆಗಾನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ [[ಒರೆಗಾನ್ ಬ್ಯಾಲಟ್ ಮೆಶರ್ 36|ಒರೆಗಾನ್ ಬ್ಯಾಲಟ್ ಮೆಶರ್ 36ಕ್ಕೆ]] ೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿಯು, ೫೯.೭%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ೫೬.೬%ನಷ್ಟು ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. [[ಒರೆಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಒರೆಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗೆ]] ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಕಾರ್ವಾಲಿಸ್|ಕಾರ್ವಾಲಿಸ್‌ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಬೆಂಟನ್ ಕೌಂಟಿ|ಬೆಂಟನ್ ಕೌಂಟಿಯು]] ಈ ಉಪಕ್ರಮ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಕೌಂಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.uselectionatlas.org/RESULTS/state.php?year=2004&amp;off=60&amp;elect=0&amp;fips=41&amp;f=0 ಒರೆಗಾನ್ ಮೆಜರ್ 36 ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಬೈ ಕೌಂಟಿ]</ref> === ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === [[File:PortlandOR-aerial.jpg|thumb|ಕೇಂದ್ರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]] [[File:PDX1966PGEplant.jpg|thumb|right|ನಗರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗರಗಸದ ಹೊಟ್ಟಿನ-ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ 1966ರ ಫೋಟೊ, ಅದನ್ನು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಿವಾಸಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು.ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಮೀಷನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]] ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ೧೯೦೩ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ನಗರದ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ [[40 ಮೈಲ್ ಲೂಪ್]]‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಬಲ [[ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಾದರಿ ನಗರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ;<ref name="smartplan">{{cite web | title = The "Smart Growth" Debate Continues | publisher = Urban Mobility Corporation | date = May/June 2003 | url = http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120306011023/http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | url-status = dead }}</ref> ಇದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ [[ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್‌]] ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದ ಭೂಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ|ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಯ]] ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೌಸ್ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/the_thread/hotproperty/archives/2007/10/how_houston_get.html |title=How Houston gets along without zoning - BusinessWeek |publisher=Businessweek.com |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/travel/destinations/cityguides/houston/2003-10-07-spotlight-zoning_x.htm |title=USATODAY.com - Houston: A city without zoning |publisher=Usatoday.com |author=Sherry Thomas, special for USATODAY.com |date=Posted 10/30/2003 12:20 PM |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.planetizen.com/node/109 |title=Zoning Without Zoning &#124; Planetizen |publisher=Planetizen.com |author=Author: Michael Lewyn |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DEFDB103FF934A2575BC0A960948260 |title=FOCUS: Houston; A Fresh Approach To Zoning - New York Times |publisher=Query.nytimes.com |author=Robert Reinhold |date=Published: August 17, 1986 |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://houston.bizjournals.com/houston/stories/2006/04/10/editorial1.html |title='The only major U.S. city without zoning' - Houston Business Journal: |publisher=Houston.bizjournals.com |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref> ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಯು ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಗಮನ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ (ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯವಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml ಸ್ಟೇಟ್‌ವೈಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಗೋಲ್ಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103211716/http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml |date=2011-11-03 }} ಒರೆಗಾನ್ ಭೂಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ೨೦೦೭ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ,[[ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ|ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ]] ವಸತಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ಭೂಮಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}} ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿನ [[ನೈಕ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟೆಲ್]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}} ಮೂಲತಃ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದು ನೆರವೇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಗರಗಳು ಯೋಜಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು UGBಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Comprehensive Land Use Planning Coordination | publisher = Legislative Counsel Committee of the Oregon Legislative Assembly | url = http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121028035146/http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | url-status = dead }}</ref> [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಮೀಷನ್]] ಅರೆ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ನಗರದ ನವೀಕರಣ]] ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಗರ ನಿವಾಸಿಗಳು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೆವಲಪರ್(ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮಾಡುವವರು)ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೬೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ PDC ಇಟಲಿಯನ್-ಯೆಹೂದಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿತು. ಇದು I-೪೦೫ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ, ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿ, ೪ನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೇಯರ್ [[ನೈಲ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಕ್ಮಿತ್]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ೫ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ,ಅದಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ೩೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೩ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹೊಸ ನಿವಾಸಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು: ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ (I-೪೦೫ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ, SW ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮತ್ತು SW ಟೈಲರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮಧ್ಯೆ); ಮಾರ್ಕ್ವ್ಯಾಮ್ (I-೫) ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ರಿವರ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ (I-೪೦೫, ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, NW ನಾರ್ತ್‌ರಪ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು NW ೯ನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ಮಧ್ಯೆ). ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾಪನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬೌಗೋಳಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪೇಸಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಗರದ ಉದ್ಯಾನ, ಕಾಲುದಾರಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಯೋಜನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಗ್ರಿಸ್ಟ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] [[ರೇಕ್ಜಾವಿಕ್]] ಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ]] ಅಥವಾ "ಹಸಿರು" ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Grist 15 Green Cities | publisher = ''Grist'' Magazine Online | url = http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | accessdate = 2007-01-02 | archive-date = 2011-01-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110102130205/http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[Move.com]] ಅದರ "ಪ್ರಮುಖ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ನಗರಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/idahosportugal/index.ssf/2010/03/portland_makes_list_of_top_10.html|title=Top 10 greenest cities: Portland makes the cut|last=Sienstra|date=2010-03-24|work=[[The Oregonian]]|accessdate=24 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.move.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|title=The Top 10 Greenest Cities|last=Kipen|first=Nicki|date=2010-03-24|work=[[Move.com]]|accessdate=24 March 2010|archive-date=2012-08-06|archive-url=https://www.webcitation.org/69hdRdHwz?url=http://www.realtor.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|url-status=dead}}</ref> === ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ === ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗ್ನ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯಗಳು ವಾಕ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ[[ಒರೆಗಾನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಒರೆಗಾನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] [[ಹೆನ್ರಿ v. ಒರೆಗಾನ್ ಸಂವಿಧಾನ 1987]] ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ [[ಒರೆಗಾನ್ ಸಂವಿಧಾನ|ಒರೆಗಾನ್ ಸಂವಿಧಾನದ]] ಪ್ರಬಲ ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ,<ref>{{cite web | last = Busse | first = Phil | publisher = [[The Portland Mercury]] | title = Cover Yourself! | date = November 7, 2002 | url = http://www.portlandmercury.com/portland/Content?oid=27886&category=22101 | accessdate = 2007-02-01 }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್]] ಅಥವಾ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Moore | first = Adam S. | coauthors = Beck, Byron | title = Bump and Grind | publisher = [[Willamette Week]] | date = November 8, 2004 | url = http://www.wweek.com/story.php?story=6093 | accessdate = 2007-02-01 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdVNoXh?url=http://www.wweek.com/portland/article-4194-1995.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://abcnews.go.com/TheLaw/Story?id=6088041&page=1 | title = Strip Club Teases Small Oregon City—In National Capital of Stripping, Residents Say Free Speech Has Gone Too Far | author = Susan Donaldson James | publisher = ABC News | date = October 22, 2008 | accessdate = 2008-12-08 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/8263157.html | title = Judge: Salem lap dances protected by constitution | author = Associated Press | work = KATU News | date = June 30, 2007 | accessdate = 2008-12-08 | archive-date = 2012-05-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120506210914/http://www.katu.com/news/local/8263157.html | url-status = dead }}</ref> "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ[[ವರ್ಲ್ಡ್ ನೇಕೆಡ್ ಬೈಕ್ ರೈಡ್]] ‌ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೨೦೦೮ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಸೈಕಲ್-ಸವಾರನ ವಿರುದ್ಧದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಬ್ಬರು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/34445764.html | title = Judge: riding in the buff is 'tradition,' man cleared | work = Associated Press | publisher = KATU | date = November 21, 2008 | accessdate = 2008-12-08 | archive-date = 2009-01-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090122082145/http://www.katu.com/news/local/34445764.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ನೇಕೆಡ್ ಬೈಕ್ ರೈಡ್<ref>{{cite web | url = https://www.youtube.com/watch?v=i5wSKi5Bchk | title = BUTTCRACKS AND BICYCLES: the Portland naked bike ride 2009! | author = magnifiquem | work = YouTube | date = June 12, 2009 | accessdate = 2009-06-22 }}</ref> ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯಿತು. ನಗರ ಪೊಲೀಸರು ಸಂಚಾರ ಚೌಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/48028862.html | title = Cyclists bare all in naked ride through Portland | date = June 14, 2009 | work = KATU | accessdate = 2009-06-22 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hiBW0JZ?url=http://www.katu.com/news/local/48028862.html | url-status = dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ರಿಂದ ೫೦೦೦ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://pdxpipeline.wordpress.com/2009/06/15/portland-naked-bike-ride-5000-people-pictures-story/ | title = Portland Naked Bike Ride: 5000 People | date = June 15, 2009 | work = PDX Pipeline | author = Jonathan Maus, BikePortland | accessdate = 2009-06-22 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://bikeportland.org/2009/06/14/world-naked-bike-ride-was-it-good-for-you/ | title = An estimated 5,000 take part in Portland's Naked Bike Ride | author = Jonathan Maus | work = Bike Portland | date = June 14, 2009 | accessdate = 2009-06-22 }}</ref> ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ರಕ್ಷಿತ ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಸ್ಟೇಟ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.seattlepi.com/local/375034_racist15.html | title = Oregon Court: Racist, insulting speech is protected | date = August 14, 2008 | author = Associated Press | work = Seattle Post-Intelligencer | accessdate = 2008-12-08 }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop | 1850 = 821 | 1860 = 2874 | 1870 = 8293 | 1880 = 17577 | 1890 = 46385 | 1900 = 90426 | 1910 = 207214 | 1920 = 258288 | 1930 = 301815 | 1940 = 305394 | 1950 = 373628 | 1960 = 372676 | 1970 = 382619 | 1980 = 366383 | 1990 = 437319 | 2000 = 529121 | footnote = <ref>{{cite web | title = State & County QuickFacts | publisher = U.S. Census Bureau | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hd3i5Qq?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | url-status = dead }}</ref> }} ೨೦೦೦ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೨೯,೧೨೧ರಷ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೨೨೩,೭೩೭ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೧೮,೩೫೬ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದವು. [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು]] ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ೪,೨೨೮.೩೮ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೧,೬೫೫.೩೧/km²). ೧,೭೬೬.೭/sq&nbsp;mi (೬೮೨.೧/km²)ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ೨೩೭,೩೦೭ ನಿವಾಸಗಳಿವೆ. {| class="wikitable" ! colspan="3"|2006-2008 ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೆ ಅಂದಾಜುಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US4159000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://archive.today/20200216012254/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US4159000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> ! ''(NH)'' ! ''(DC)'' |- align="right" | 433,172 | 78.6% | align="left"|'''ಬಿಳಿಯರು''' | ''74.0%'' | ''81.9%'' |- align="right" | 36,036 | 6.5% | align="left"|'''ಏಷ್ಯಾದವರು''' | ''6.5%'' | ''7.7%'' |- align="right" | 35,246 | 6.4% | align="left"|'''ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು''' | ''6.3%'' | ''7.7%'' |- align="right" | 7,629 | 1.4% | align="left"|'''ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು, ಅಲಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು''' | ''0.6%'' | ''2.8%'' |- align="right" | 2,668 | 0.5% | align="left"|'''ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರು, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು''' | ''0.5%'' | ''0.6%'' |- align="right" | 16,026 | 2.9% | align="left"|'''ಇತರ ಜನಾಂಗದವರು''' | ''0.2%'' | ''3.2%'' |- align="right" | 20,449 | 3.7% | align="left"|'''ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರು''' | ''3.2%'' | rowspan="5" valign="bottom"|''103.9%'' |- align="right" | 551,226 | 100% | align="left"| '''ಒಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗದವರು''' | rowspan="3" valign="bottom"|''91.2%'' |- align="right" | 48,627 | 8.8% | align="left"| '''ಒಟ್ಟು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್/ಲ್ಯಾಟಿನೊ''' (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ) |- align="right" | colspan="3"| '''''(NH)'' ''' '' ಜನಾಂಗದಿಂದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್-ಅಲ್ಲದವರ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ'' |- align="right" | colspan="4"| '''''(DC)'' ''' '' / ಒಟ್ಟು ಡಬಲ್/ಟ್ರಿಪಲ್ ಗಣತಿ 'ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರು''' |- |} ಒರೆಗಾನ್ ರಾಜ್ಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯದ ನಿವಾಸದ ಮೌಲ್ಯವು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕರಿಯರ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್(ಸ್ಪೇನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ-ಸಂಜಾತರ ಪ್ರಮಾಣವೂ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ೨೨೩,೭೩೭ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ೨೪.೫%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ೩೮.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ೧೦.೮%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪತಿಯರಿಲ್ಲದ-ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ೪೭.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೊಂದದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ೩೪.೬%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ೯%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೬೫ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ೩ ಮಂದಿಯಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ೨.೩. ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ- ೨೧.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು, ೧೦.೩%ನಷ್ಟು ೧೮ರಿಂದ ೨೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು, ೩೪.೭%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೨೫ರಿಂದ ೪೪ ವರ್ಷದವರು, ೨೨.೪%ನಷ್ಟು ೪೫ರಿಂದ ೬೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಹಾಗೂ ೧೧.೬%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೬೫ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಇಲ್ಲಿ ೩೫ ವರ್ಷವನ್ನು ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೯೭.೮ ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ೧೮ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೯೫.೯ ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವು $೪೦,೧೪೬ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಮಧ್ಯಮ ವರಮಾನವು $೫೦,೨೭೧ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು $೩೫,೨೭೯ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು $೨೯,೩೪೪ನಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ನಗರದ [[ತಲಾ ಆದಾಯವು]] $೨೨,೬೪೩ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ೧೩.೧%ನಷ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು ೮.೫%ನಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬಡತನ ರೇಖೆ|ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ]] ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ೧೫.೭%ನಷ್ಟು ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಹಾಗೂ ೧೦.೪%ನಷ್ಟು ೬೫ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಾಂಗದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರಮಾನದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಈಗ ಕಡಿಮೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೫ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಆಗಿನಿಂದ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ನಗರವು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ cite news | last = Egan | first = Timothy | url = https://www.nytimes.com/2005/03/24/national/24childless.html?ei=5090&en=cbfa254535a51a5f&ex=1269320400&partner=rssuserland&pagewanted=all&position= | title = Vibrant Cities Find One Thing Missing: Children | publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' | date = March 24, 2005 }}</ref> ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="maccoll">{{cite book | last = MacColl | first = E. Kimbark | authorlink = | coauthors = | title = The Growth of a City: Power and Politics in Portland, Oregon 1915-1950 | origyear = 1979 | edition = | year = 1979 | publisher = The Georgian Press | location = Portland, [[Oregon]] | isbn = 0-9603408-1-5 }}</ref> ಯುದ್ಧದ-ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ನೌಕೆ|ಲಿಬರ್ಟಿ ನೌಕೆಯ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕರಿಯರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕರಿಯರ ಜನಪ್ರವಾಹವು [[ಆಲ್ಬಿನಾ]] ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. [[ವ್ಯಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್|ವ್ಯಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಅನ್ನು]] ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ೧೯೪೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ಏಕೈಕ ಸಂಯೋಜಿತ ನೆರೆಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. ನಗರದ NE ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಯರ ಮಹಾಪೂರವು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="maccoll" /> ೭.೯೦%ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="maccoll" /> ೨೦೦೦ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಮೂರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು (ಕ್ಲೆವೆಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಿಂಕಾಲ್ನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಸನ್)ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦%ನಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ೭೬%ನಷ್ಟು ಬಿಳಿಯೇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಆರು ಶಾಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿಯೇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಕರಿಯರು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಲ್ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ೩.೩%ನಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ರೋಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೪.೯%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Abernethy Elementary School: Recent Enrollment Trends, 1995-96 through 2002-03 | publisher = Portland Public Schools, Prepared by Management Information Services | url = http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf | format = PDF | date = October 30, 2002 | access-date = ಜುಲೈ 20, 2010 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 7, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120307171009/http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf | url-status = dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ೭ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[LGBT]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೮.೮%ನಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ೬.೧%ರಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ೪ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="ACSGates">ಗ್ಯಾರಿ J. ಗೇಟ್ಸ್{{PDFlink|[http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey]|2.07&nbsp;[[Mebibyte|MiB]]<!-- application/pdf, 2180309 bytes -->}}. ದಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆನ್ ಸೆಕ್ಶುಯಲ್ ಓರಿಯೆಂಟೇಶನ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ, [[UCLA ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬. ೨೦೦೭ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಅಪರಾಧ== ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಪರಾಧ ದರವು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Portland&state=OR | title = Crime Statistics | work = City Rating | year = 2003 | accessdate = 2010-04-24 }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಆರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೂ ಇವೆ - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]. == ಸೋದರ-ನಗರಗಳು == ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂಬತ್ತು [[ಸೋದರ-ನಗರಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ:<ref>{{cite web | title = About Portland's Sister Cities | publisher = Office of Mayor Sam Adams | url = http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | accessdate = 2009-03-18 | archive-date = 2009-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090616201710/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | url-status = dead }}</ref> <div style="float:left;width:48%"> * {{Flagicon|Israel}} [[ಆಶ್ಕೆಲಾನ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{Flagicon|Taiwan}} [[ಕಾವೋಹ್ಸುಂಗ್]], [[ಥೈವಾನ್]] * {{Flagicon|South Korea}} [[ಉಲ್ಸಾನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Zimbabwe}} [[ಮ್ಯುಟೇರ್]], [[ಜಿಂಬಾವ್ವೆ]] * {{Flagicon|Mexico}} [[ಗ್ವಾಡಲಜರ]], ಮೆಕ್ಸಿಕೊ </div><div style="float:right;width:48%"> * {{Flagicon|Russia}} [[ಖಬರೋವ್ಸ್ಕ್]], ರಷ್ಯಾ * {{Flagicon|Japan}} [[ಸಪೋರೊ]], ಜಪಾನ್ * {{Flagicon|China}} [[ಸುಜೊ]], [[ಚೀನಾ]] * {{Flagicon|Italy}} [[ಬೊಲೋಗ್ನಾ]], ಇಟಲಿ </div> {{-}} <br> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ "ಸ್ನೇಹಶೀಲ ನಗರ" ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * {{Flagicon|Estonia}} [[ಟ್ಯಾಲ್ಲಿನ್ನ್]], [[ಎಸ್ಟೋನಿಯ]]<ref>{{Cite web |url=http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&a=235160 |title=ಎಬೌಟ್ ದ ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616235442/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&a=235160 |url-status=dead }}</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery class="center"> File:Portland or ೧೮೯೭.png|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ೧೮೯೭ರ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆಯು ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜವುಗುಪ್ರದೇಶದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. File:Portland rose.jpg|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅದಕ್ಕೆ ಉಪನಾಮ ನೀಡಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. File:Portland Max Tunnel.jpg|ಒರೆಗಾನ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ MAX ಹಗುರ ರೈಲು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣ. File:Panorama of Portland, Oregon from atop the KOIN Tower.jpg|KOIN ಸೆಂಟರ್‌ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುವ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Oregon}} * [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1972 ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌-ವ್ಯಾಂಕವರ್‌ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೊ]] * [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * C. ಅಬ್ಬೋಟೊ, ''ಗ್ರೇಟರ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಅರ್ಬನ್ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಇನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್''. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೧. ISBN ೦-೮೧೨೨-೧೭೭೯-೯ * C. ಒಜಾವ (ಸಂಪಾದಕ), ''ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಡ್ಜ್: ಚಾಲೆಂಜಸ್ ಆಂಡ್ ಸಕ್ಸೆಸಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಕಮ್ಯೂನಟೀಸ್''. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌: ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪. ISBN ೧-೫೫೯೬೩-೬೯೫-೫ * [[ಚಕ್ ಪಲಾಹ್ನಾಯ್ಕ್]], ''[[Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon]]''. ಕ್ರೌನ್, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೪೦೦೦-೪೭೮೩-೮ * [[ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ಹಾಲ್ಬ್ರೂಕ್]], ''ದ ಫಾರ್ ಕಾರ್ನರ್''. ಕಾಮ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್, ೧೯೫೨. ISBN ೦-೮೯೧೭೪-೦೪೩-೦ * E. ಕಿಂಬಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್, ''ದ ಶೇಪಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಸಿಟಿ: ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್ ೧೮೮೫ ಟು ೧೯೧೫''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೬. {{OCLC|2645815}} {{ASIN|B0006CP2A0}} * E. ಕಿಂಬಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್, ''ದ ಗ್ರೋತ್ ಆಫ್ ಎ ಸಿಟಿ: ಪವರ್ ಆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್ ೧೯೧೫ ಟು ೧೯೫೦''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೯. ISBN ೦-೯೬೦೩೪೦೮-೧-೫ * ಜ್ಯುವೆಲ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ''ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಪೀಪಲ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪವರ್, ೧೮೫೧–೨೦೦೧''. ಒರೆಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೩. ISBN ೯೭೮-೦೮೭೦೭೧೫೫೯೪ * {{cite book|author=MacGibbon, Elma|title=[http://www.secstate.wa.gov/history/publications%5Fdetail.aspx?p=63 Leaves of knowledge]|publisher=Shaw & Borden Co|year=1904}} ಎಲ್ಮ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್‌ಳ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ನೆನಪುಗಳು ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒರೆಗಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ. ಅದು "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ದ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹಬ್" ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಒಟೂಲ್, ರಾಂಡಲ್. [http://www.cato.org/pubs/pas/pa-596.pdf ''ಡಿಬಂಕಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ದ ಸಿಟಿ ದ್ಯಾಟ್ ಡಸ್‌ನಾಟ್ ವರ್ಕ್'' ]. ''ಪಾಲಿಸಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್. '' ''ಸಂ. ೫೯೬. '' ''ಕ್ಯಾಟೊ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಜುಲೈ ೯, ೨೦೦೭. '' ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Sisterlinks|Portland, Oregon}} * [http://www.portlandonline.com/ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710115957/http://www.portlandonline.com/ |date=2010-07-10 }} ** [http://www.portlandmaps.com/ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722074758/http://www.portlandmaps.com/ |date=2010-07-22 }} (ಲಾಟ್-ಲೆವೆಲ್ GIS) ** [http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕ್ರೈಮ್‌ಮ್ಯಾಪರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915204607/http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm |date=2008-09-15 }} * [http://www.portlandalliance.com/ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ - ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್] * [http://www.travelportland.com/ ಟ್ರ್ಯಾವೆಲ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌] * [http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ನೌ-ಡೆಮಾಲಿಶ್ಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ PDX] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508175057/http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. |date=2008-05-08 }} ಮ್ಯಾಪ್ಡ್ ಆನ್ ಪ್ಲೇಟಿಯಲ್. '''[[ವಿಕಿ|ವಿಕಿಗಳಾಗಿಯೂ]] ಇರುವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು''' * [[ಬೀವರ್ಟನ್]]‌ನ [[ಹೊವಾರ್ಡ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಯಾಮ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[WikiWikiWeb:|ವಿಕಿವಿಕಿವೆಬ್]]. ವಾರ್ಡ್ ವಿಕಿ ವಿಕಿ ವೆಬ್ಅವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ವಿಕಿಯಾಗಿದೆ. * {{wikivoyage|Portland (Oregon)}} {{Clear}} ==ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ== {{PortlandOR}} {{Portland neighborhoods}} {{Clackamas County, Oregon}} {{Multnomah County, Oregon}} {{Washington County, Oregon}} {{Oregon}} {{USLargestCities}} {{Portland Freeways}} [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಅರ್ಬೇನಿಸಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[bs:Portland]] [[es:Portland (Oregón)]] [[fa:پورتلند]] [[hi:पोर्टलैंड, ऑरेगॉन (Portland, Oregon)]] [[mr:पोर्टलंड, ओरेगॉन]] [[no:Portland (Oregon)]] [[oc:Portland, Oregon]] [[zh:波特蘭 (奧勒岡州)]] gnbbh1n0vfwwlru7e7llfmuboln7pf6 0 24073 1371133 1353839 2026-04-02T00:18:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371133 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name=Portland | official_name = City of Portland | settlement_type = [[City]] | nickname = <!-- do not add nicknames without reviewing discussion on talk page first --> "Rose City", "Stumptown", "[[P-town]]", "[[PDX]]", and "Little Beirut"<ref name="Oregonian1">{{cite news | last = McCall | first = William | title = 'Little Beirut' nickname has stuck | work = [[The Oregonian]] | date = August 19, 2003 | accessdate = 2007-01-21 }}</ref> See [[Nicknames of Portland, Oregon]] for a complete listing. | website = [http://www.portlandonline.com/ www.portlandonline.com] | image_skyline = TE-Collage Portland.png | imagesize = | image_caption = Montage of Portland | image_flag = Flag of Portland, Oregon.svg | image_seal = Seal of Portland OR.png <!-- see http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=Search&_county=Portland&_cityTown=Portland&_state=04000US41&_lang=en&_sse=on&pctxt=fph&pgsl=010 for more detailed map that is public domain --> | image_map = Multnomah_County_Oregon_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Portland_Highlighted.svg | map_caption = Location of Portland in [[Multnomah County, Oregon|Multnomah County]] and the state of [[Oregon]] |pushpin_map = USA |pushpin_map_caption = Location in the United States | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | subdivision_type = [[List of countries|Country]] | subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Oregon|Counties]] | subdivision_name = {{Flag|United States}} | subdivision_name1 = {{Flag|Oregon}} | subdivision_name2 = [[Multnomah County, Oregon|Multnomah]], [[Washington County, Oregon|Washington]], [[Clackamas County, Oregon|Clackamas]] | government_type = [[City commission government|Commission]] | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = [[Sam Adams (Oregon politician)|Sam Adams]]<ref>{{cite web |url=http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |title=Elected Officials |accessdate=2007-08-26 |year=2007 |publisher=City of Portland, Oregon |archive-date=2007-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830051921/http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999 |url-status=dead }}</ref> | leader_title1 = Commissioners | leader_name1 = [[Randy Leonard]]<br />[[Dan Saltzman]]<br />[[Nick Fish]]<br />[[Amanda Fritz]] | leader_title2 = Auditor | leader_name2 = [[LaVonne Griffin-Valade]] | established_title = [[Municipal corporation|Founded]] | established_title2 = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date = 1845 | established_date2 = February 8, 1851 | area_magnitude = 1 E8 | area_total_km2 = 376.5 | unit_pref = Imperial | area_total_sq_mi = 145.4 | area_land_km2 = 347.9 | area_land_sq_mi = 134.3 | area_water_km2 = 28.6 | area_water_sq_mi = 11.1 | population_as_of = 2009 | population_total = 582,130 | population_metro = 2,217,325 | population_density_km2 = 1655.31 | population_density_sq_mi = 4288.38 | population_blank1_title = [[Demonym]] | population_blank1 = Portlander | timezone = [[Pacific Standard Time Zone|PST]] | utc_offset = -8 | timezone_DST = [[Pacific Daylight Time|PDT]] | utc_offset_DST = -7 | postal_code_type = [[ZIP code]]s | postal_code = 97086-97299 | area_code = [[Area codes 503 and 971|503/971]] | latd = 45 |latm = 31 |lats = 12 |latNS = N | longd = 122 |longm = 40 |longs = 55 |longEW = W | coordinates_display = inline,title | coordinates_type = type:city(568380)_region:US-OR_source:gnis-1136645 | elevation_m = 15.2 | elevation_ft = 50 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 41-59000{{GR|2}} | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 1136645{{GR|3}} | footnotes = }} '''ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌''' [[ವಾಯುವ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ. ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್‌]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ನದಿಗಳ [[ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ]]ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದು ೫೮೨,೧೩೦ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಗ ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ [[30ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="prc">{{cite web|url=http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|publisher=Portland State University|title=Certified Population Estimates for Oregon and Oregon Counties|accessdate=2010-01-31|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927063750/http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2009CertPopEst_web3.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಅತಿ [[ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ]] ಅಥವಾ "ಹಸಿರು" ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/ |title=15 Green Cities |accessdate=2008-07-08 |author=Kate Sheppard |date=2007-07-19 |publisher=Environmental News and Commentary }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]‌ನ [[ಸಿಯಾಟಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ [[ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ನಂತರ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ(ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್)]]ದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಜನಭರಿತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ([[MSA]]) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈನ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ [[23ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=JULY 1, 2006 Population estimates for Metropolitan Combined Statistical Areas| publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2006/CBSA-EST2006-01.csv|format=[[csv]]|accessdate=2007-10-19}}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಇದು [[ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ]]ವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} ಈ ನಗರವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಮೇಯರ್]] ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಕಮೀಷನ್-ಆಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಬಲ ಭೂಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ<ref name="smartplan"/> ಮತ್ತು [[ಹಗುರ ರೈಲು]] ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ-ಸರ್ಕಾರವಾದ [[ಮೆಟ್ರೊ]]ದಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರಿವರಿ(ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಮನೆ)]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿ(ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟಿಗೃಹ)]]ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅದರ [[ಕಾಫಿ]]ಯನ್ನು ಕುರಿತ ಉತ್ಸುಕತೆಗೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಟ್ರೈಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್]] [[NBA]] ತಂಡಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಸಮುದ್ರದ ತೀರ]]ದ [[ವಾಯುಗಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಆದರೆ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಯುಗುಣವು [[ಗುಲಾಬಿ]] ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ "ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ"<ref>{{cite web |url=http://www.frommers.com/articles/1721.html |title=Portland, Oregon: Green City of Roses &#124; Frommers.com |publisher=Frommers.com |date= |accessdate=2008-10-20 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107121014/http://www.frommers.com/articles/1721.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |title=Portland - MSN Encarta |publisher=Encarta.msn.com |date= |accessdate=2008-10-20 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/Portland.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ [[ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]]. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Portland Oregon in 1890.jpg|thumb|left|1890ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] {{Main|History of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಫೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ "ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ"<ref>{{cite journal |last=Orloff |first=Chet |year=2004 |title=Maintaining Eden: John Charles Olmsted and the Portland Park System |journal=Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers |volume=66 |pages=114–119 |doi=10.1353/pcg.2004.0006 }}</ref> ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಓವರ್ಟನ್]] ಈ ಭೂಮಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಮನಗಂಡನು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಪಾಲುದಾರ [[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬಾಸ್ಟನ್]]‌ನ [[ಅಸಾ ಲವ್‌ಜಾಯ್]] ಒಂದಿಗೆ [[25¢]]ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ: ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಓವರ್ಟನ್ ೬೪೦ ಎಕರೆ (೨.೬ km²) ಪ್ರದೇಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ನಂತರ ಓವರ್ಟನ್ ಅವನಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು [[ಮೈನೆಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ನ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ W. ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ]]ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು. ಹೊಸ ನಗರಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ ಮತ್ತು ಲವ್‌ಜಾಯ್ ಇಬ್ಬರೂ ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲು ಬಯಸಿದರು; ಇದನ್ನು [[ನಾಣ್ಯ ಚಿಮ್ಮುವ]]ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟಿಗ್ರೊ ಮೂರು ಟಾಸ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web | title = Portland: The Town that was Almost Boston | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/history.html | accessdate = 2006-11-18 | archive-date = 2011-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110101150705/http://www.travelportland.com/media/history.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಈಗ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪೆನ್ನಿ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೮೫೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೮ರಂದು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ೮೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು,<ref name="Gibson">ಗಿಬ್ಸನ್, ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ (ಜೂನ್ ೧೯೯೮). [http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027.html ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 100 ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: 1790ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ]. ''U.S. ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ದ ಸೆನ್ಸಸ್ - ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಡಿವಿಷನ್''.</ref> ಒಂದು ಆವಿಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮಿಲ್ಲು, ಒಂದು [[ದಿಮ್ಮಿ ಮನೆ(ಲಾಗ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್)]] ಹೋಟೆಲ್ ಹಾಗೂ ''[[ವೀಕ್ಲಿ ಆರೆಗನಿಯನ್‌]]'' ಎಂಬ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೮೭೯ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೭,೫೦೦ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite book|last=Loy|first=William G.|coauthors=Stuart Allan, Aileen R. Buckley, James E. Meecham|title= Atlas of Oregon|publisher=[[University of Oregon Press]]|year=2001|pages=32–33|isbn=0-87114-102-7}}</ref> ನಗರವು ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಿನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಥಳವು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡಕಂದರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ "ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ರಸ್ತೆ"ಯಿಂದ (ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮಾರ್ಗ [[U.S. ರೂಟ್ 26]]) ಕೃಷಿಭೂಮಿ [[ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಕಣಿವೆ]]ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಬಂದರುಗಳಿಗಿಂತ ಅನುಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.<ref>"ಸಿಟಿ ಕೀಪ್ಸ್ ಲೈವ್ಲಿ ಪಲ್ಸ್". (ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಹೈಂಜ್, ''[[ದ ಆರೆಗನಿಯನ್]]'', ಜನವರಿ ೨೩, ೨೦೦೧)</ref> ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. [[ಸಿಯಾಟಲ್‌]]ನ ಆಳಸಮುದ್ರದ ಬಂದರು ಈ ನಗರದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದಾಗ,ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯ ನೆಚ್ಚಲಾಗದ ಯಾನದ ಬದಲಿಗೆ ಒಳನಾಡಿನ ಮಾರ್ಗದ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. === ಉಪನಾಮಗಳು === {{Main|Nicknames of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರೆಂದರೆ ''ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ''.<ref name="cityrecorder">[http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;c=cheid ಸಿಟಿ ಫ್ಲವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423075247/http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&c=cheid |date=2009-04-23 }}. ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಡಿಟರ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ - ಸಿಟಿ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಡಿವಿಷನ್''.</ref> ಈ ಹೆಸರು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಉಪನಾಮವಾಯಿತು.<ref name="Oreg-June2003">ಸ್ಟರ್ನ್, ಹೆನ್ರಿ (ಜೂನ್ ೧೯, ೨೦೦೩). "P-ಟೌನ್‌ಗೆ ಹೆಸರು ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ: ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ‘ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳ ನಗರ’ವೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ". ''[[ದ ಆರೆಗನಿಯನ್]]''.</ref> ಇತರ ಉಪನಾಮಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌]]'',<ref name="endoftheoregontrail">{{cite web | publisher = End of the Oregon Trail Interpretive Center | title = From Robin's Nest to Stumptown | url = http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2000-09-01 | archive-url = https://archive.today/20000901050119/http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | url-status = dead }}</ref> ''ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಟೌನ್‌'',<ref name="bridgetown">{{cite web | publisher = [[Portland State University]] | title = The Water | url = http://www.pdx.edu/water.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2006-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061031090707/http://www.pdx.edu/water.html | url-status = dead }}</ref> ''ರಿಪ್ ಸಿಟಿ'',<ref>{{Cite news | first = Nena | last = Baker | title = R.I.P. FOR 'Rip City' Ruckus | date = May 21, 1991 | newspaper = The Oregonian | pages = A01 | postscript = <!--None--> }}</ref> ''ಲಿಟಲ್ ಬೈರಟ್'',<ref name="Oregonian1"/> ''ಬೀರ್‌ವಾನ'' <ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/travel/la-tr-beer-20100530,0,767659.story|title=Achieving Beervana in Portland, Ore.|last=Engel|first=Mary|date=2010-05-30|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=30 May 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/portland/index.ssf/2010/05/beervana_gets_shout_out_in_la.html|title=Beervana gets shout out in L.A. Times|last=Terry|first=Lynne|date=2010-05-29|work=[[The Oregonian]]|accessdate=30 May 2010}}</ref> ಅಥವಾ ''ಬೀರ್‌ಟೌನ್'',<ref>{{Cite web |url=http://www.draftmag.com/beertowns/detail/portland |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-27 |archive-date=2012-08-06 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hclwPdk?url=http://draftmag.com/new/beertowns/ |url-status=dead }}</ref>'' P-ಟೌನ್'',<ref name="Oreg-June2003"/><ref>{{cite news | last = Hagestedt | first = Andre | title = The Missing Oregon Coast: Waves After Dark | url = http://www.beachconnection.net/news/missin040709_147.php | accessdate = 2009-04-30 | date = 2009-04-07 | quote = I’m used to seeing that hint of dawn back in P-town, with my wretched habit of playing video games until 6 a.m}}</ref>, ''ಸಾಕರ್ ಸಿಟಿ USA'' <ref>{{cite news |title=Portland is new Soccer City, USA |url=https://news.google.com/newspapers?id=II4QAAAAIBAJ&sjid=J-ADAAAAIBAJ&pg=5122,3289171&hl=en |agency=United Press International |newspaper=Eugene Register-Guard |location=Eugene, Oregon |date=1975-08-13 |accessdate=2010-06-22 }}</ref><ref>{{cite news |title=Seeking Help to Bring an M.L.S. Team to Portland |first=Richard |last=Sandomir |url=https://www.nytimes.com/2008/11/07/sports/soccer/07franchise.html?ref=soccer |newspaper=The New York Times |location=New York, New York |date=2008-11-06 |accessdate=2010-06-22 }}</ref><ref>{{cite news |title=Portland's ugly road to MLS status |first=Richard |last=Sandomir |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |newspaper=Sports Illustrated |date=2009-09-18 |accessdate=2010-06-22 |archive-date=2012-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119010346/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/09/17/portland.timbers/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Portland Timbers show bark, bite as they prepare to join MLS |first=Beau |last=Dure |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-08-25-portland-timbers_N.htm |newspaper=USA Today |location=McLean, Virginia |date=2009-08-26 |accessdate=2010-06-22 }}</ref> ಮತ್ತು ''[[PDX]]''. == ಬೌಗೋಳಿಕತೆ == {{wide image|WillametteRvrPano edit.jpg|1500px|The [[Willamette River]] runs through the center of the city, while [[Mount Tabor, Portland, Oregon|Mount Tabor]] (center<!--Please scroll the picture (or your page) horizontally and look at the entire image, before you attempt to edit this.-->) rises on the city's east side. [[Mount Saint Helens]] (left) and [[Mount Hood]] (right center) are visible from many places in the city.}} === ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪ === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರದೇಶ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆ]]ಯ ಉತ್ತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾನಗರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಣಿವೆಯ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ್ನು ಕಣಿವೆಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿ]]ಯೊಳಗೆ ಇದ್ದರೂ, ಇದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ-೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೭೮೫ ಮತ್ತು ೧,೪೫೫ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿ]]ಯು ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ]]ಯನ್ನು (ಇದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ) ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದೂರವಾಗಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ]] ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೪೫.೪ [[sq&nbsp;mi]] (೩೭೬.೫&nbsp;km²)ನಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೧೩೪.೩ sq&nbsp;mi (೩೪೭.೯&nbsp;km²)ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗವು ಹಾಗೂ ೧೧.೧ sq&nbsp;mi (೨೮.೬&nbsp;km²) ಅಥವಾ ೭.೬%ರಷ್ಟು ನೀರು ಆವರಿಸಿದೆ.{{GR|1}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಬೋರಿಂಗ್ ಲಾವ ಫೀಲ್ಡ್]] ಎನ್ನುವ ಆರಿಹೋದ ಪ್ಲಿಯೊ-ಪ್ಲೈಸ್ಟೊಸೀನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪ್ರದೇಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="volcano">{{cite web | title = The Boring Lava Field, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2011-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110701101745/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/description_boring_lava.html | url-status = dead }}</ref> ಬೋರಿಂಗ್ ಲಾವ ಫೀಲ್ಡ್ [[ಮೌಂಟ್ ಟ್ಯಾಬರ್‌]]‌ನಂತಹ<ref>{{cite web | title = Mount Tabor Cinder Cone, Portland, Oregon | publisher = [[USGS]] Cascades Volcano Observatory | url = http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | accessdate = 2007-04-20 | archive-date = 2012-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120716231818/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Oregon/BoringLavaField/VisitVolcano/mount_tabor.html | url-status = dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೩೨ ಬೂದಿಯ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಆಗ್ನೇಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸುಪ್ತ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]] ಶುಭ್ರ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಷಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ [[ಮೌಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌]] ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು-ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. [[1980ರ ಮೇ 18ರ ಉಗುಳುವಿಕೆ]] ನಂತರ ಇದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬೂದಿಯನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮಿಸುವಷ್ಟು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title=History, relived saved from St. Helens by a six-pack of Fresca|last=Nokes|first=R. Gregory|date=December 4, 2000|work=The Oregonian|pages=17|accessdate=2008-10-27}}</ref> === ವಾಯುಗುಣ === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ, ಆರ್ದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಶುಷ್ಕ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾಗರದ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿ]]ಯ ಹವಾಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ]]ದಂತೆ, [[ಕಾಪ್ಪೆನ್ ವಾಯುಗುಣದ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ತಂಪಾದ, ಶುಷ್ಕ-ಬೇಸಿಗೆಯ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ (''Csb'' ) ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ತಣ್ಣಗಿನ-ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal | last = Kottek | first = M. | coauthors =J. Grieser, C. Beck, B. Rudolf, and F. Rubel | title =World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated | journal =Meteorol. Z. | volume =15 | pages =259–263 | url =http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pics/kottek_et_al_2006.gif | doi =10.1127/0941-2948/2006/0130 | accessdate = 2007-02-15 | year =2006 }}</ref> [[ಟ್ರೆವಾರ್ಥ]]ದಂತಹ ಇತರ ವಾಯುಗುಣದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಇದನ್ನು ಸಾಗರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ (''Do'' )ದೃಢವಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://www.fao.org/docrep/೦೦೬/ad೬೫೨e/ad೬೫೨e೦೭.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೮೧&nbsp;°F (೨೭&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೫೮&nbsp;°F (೧೪&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಳನಾಡಿದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ತಂಪಾದ ಮಾರುತದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, [[ಬಿಸಿಗಾಳಿ]]ಯು ಬೀಸುತ್ತದೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ). ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು ೧೦೦&nbsp;°F (೩೮&nbsp;°C)ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತುಂಬಾ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಯು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ೪೬&nbsp;°F (೮&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೩೭&nbsp;°F (೩&nbsp;°C)ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ ಹವಾಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ವಲಯದಿಂದ ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ {{convert|37.5|in|mm}}ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ೧೫೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ]]ಬೀಳುತ್ತದೆ. ತಣ್ಣಗಿನ ಅವಧಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹಿಮಪಾತವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರಿವರ್ ಜಾರ್ಜ್]]‌ನಿಂದ ಬೀಸುವ ಶೀತಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಟ್ಟು ಹಿಮಪಾತವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ ೬೦.೯&nbsp;ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (೧೫೪.೭&nbsp;ಸೆಂ.ಮೀ) ಏರಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ −೩&nbsp;°F (−೧೯&nbsp;°C). ಇದು ೧೯೫೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ ೧೦೭&nbsp;°F (೪೨&nbsp;°C). ಇದು ೧೯೬೫ರ ಜುಲೈ ೩೦ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ೧೯೮೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೮ರಂದು ಮತ್ತು ೧೯೮೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ೧೦೦ °F (೩೮ °C)ನಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವು ಮೇಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. {{Infobox Weather | single_line=Yes | location =Portland, Oregon ([[Portland International Airport|PDX]]) | Jan_Hi_°F =45.6 | Feb_Hi_°F =50.3 | Mar_Hi_°F =55.7 | Apr_Hi_°F =60.5 | May_Hi_°F =66.7 | Jun_Hi_°F =72.7 | Jul_Hi_°F =79.3 | Aug_Hi_°F =79.7 | Sep_Hi_°F =74.6 | Oct_Hi_°F =63.3 | Nov_Hi_°F =51.8 | Dec_Hi_°F =45.4 | Year_Hi_°F =62.1 | Jan_Lo_°F =34.2 | Feb_Lo_°F =35.9 | Mar_Lo_°F =38.6 | Apr_Lo_°F =41.9 | May_Lo_°F =47.5 | Jun_Lo_°F =52.6 | Jul_Lo_°F =56.9 | Aug_Lo_°F =57.3 | Sep_Lo_°F =52.5 | Oct_Lo_°F =45.2 | Nov_Lo_°F =39.8 | Dec_Lo_°F =35 | Year_Lo_°F =44.8 <!-- | Jan_REC_Hi_°F =66 | Feb_REC_Hi_°F =71 | Mar_REC_Hi_°F =80 | Apr_REC_Hi_°F =90 | May_REC_Hi_°F =100 | Jun_REC_Hi_°F =102 | Jul_REC_Hi_°F =107 | Aug_REC_Hi_°F =107 | Sep_REC_Hi_°F =105 | Oct_REC_Hi_°F =92 | Nov_REC_Hi_°F =73 | Dec_REC_Hi_°F =65 | Year_REC_Hi_°F =107 | Jan_REC_Lo_°F = −2 | Feb_REC_Lo_°F = −3 | Mar_REC_Lo_°F = 19 | Apr_REC_Lo_°F = 29 | May_REC_Lo_°F = 29 | Jun_REC_Lo_°F = 39 | Jul_REC_Lo_°F = 43 | Aug_REC_Lo_°F = 44 | Sep_REC_Lo_°F = 34 | Oct_REC_Lo_°F = 26 | Nov_REC_Lo_°F = 13 | Dec_REC_Lo_°F = 6 | Year_REC_Lo_°F = −3 --> | scprecip = green | Jan_Precip_inch =5.07 | Feb_Precip_inch =4.18 | Mar_Precip_inch =3.71 | Apr_Precip_inch =2.64 | May_Precip_inch =2.38 | Jun_Precip_inch =1.59 | Jul_Precip_inch =0.72 | Aug_Precip_inch =0.93 | Sep_Precip_inch =1.65 | Oct_Precip_inch =2.88 | Nov_Precip_inch =5.61 | Dec_Precip_inch =5.71 | Year_Precip_inch =37.07 |Jan_Snow_inch = 1.6 |Feb_Snow_inch = 1.6 |Mar_Snow_inch = 0 |Apr_Snow_inch = 0 |May_Snow_inch = 0 |Jun_Snow_inch = 0 |Jul_Snow_inch = 0 |Aug_Snow_inch = 0 |Sep_Snow_inch = 0 |Oct_Snow_inch = 0 |Nov_Snow_inch = 0.6 |Dec_Snow_inch = 1.3 |Year_Snow_inch = 5.2 |Jan_Sun=86.8 |Feb_Sun=118.7 |Mar_Sun=192.2 |Apr_Sun=222.0 |May_Sun=275.9 |Jun_Sun=291.0 |Jul_Sun=331.7 |Aug_Sun=297.6 |Sep_Sun=237.0 |Oct_Sun=151.9 |Nov_Sun=78.0 |Dec_Sun=65.1 |Year_Sun=2347.9 |Unit_Precip_days= 0.01 in |Unit_Snow_days= 0.1 in |Jan_Snow_days = 1.0 |Jan_Precip_days = 17.2 |Feb_Snow_days = 1.1 |Feb_Precip_days = 15.8 |Mar_Snow_days = 0 |Mar_Precip_days = 17.2 |Apr_Snow_days = 0 |Apr_Precip_days = 15.3 |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 12.8 |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 8.8 |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 4.4 |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 4.8 |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 7.5 |Oct_Snow_days = 0 |Oct_Precip_days = 11.4 |Nov_Snow_days = 0.4 |Nov_Precip_days = 18.9 |Dec_Snow_days = 1.3 |Dec_Precip_days = 18.3 | source = NOAA <ref name = NCDC > {{Cite web |url=http://www.wrh.noaa.gov/pqr/climate/pdx_clisummary.php |title=NOW Data-NOAA Online Weather Data |publisher= [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate= 2009-07-30 }}</ref> |accessdate = ೨೦೦೯-೦೭-೩೦ | source೨ = HKO <REF NAME = HKO > {{cite web | url = http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/Portland_e.htm | title = Climatological Normals of Portland, OR | accessdate = 2010-06-26 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-09-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110925051035/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/portland_e.htm | url-status = dead }} </ref> | accessdate೨ = ೨೦೧೦-೦೬-೨೬ }} == ನಗರದೃಶ್ಯ == {{wide image|HawthorneBridge-Pano.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland. [[Hawthorne Bridge]] viewed from a dock on the [[Willamette River]] near the [[Oregon Museum of Science and Industry]] (OMSI)}} {{wide image|Portland_Night_panorama.jpg|1200px|Panorama of downtown Portland at night. Viewed from across the [[Willamette River]] in SE Portland.}} {{See also|Architecture of Portland, Oregon|List of tallest buildings in Portland, Oregon|Downtown Portland|Neighborhoods of Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯನ್ನು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮವಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್ (ಟ್ವಾಲಟಿನ್ ಪರ್ವತಗಳು)]]ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗವು [[ಗ್ರೆಶಮ್]]‌ನ ಉಪನಗರದ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೮೦ ಬ್ಲಾಕುಗಳಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮುಲ್ಟ್ನೊಮಾಹ್ ಕೌಂಟಿಯು ಪೂರ್ವದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:portland.png|thumb|left|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವಿಭಾಗಗಳು]] ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಆಲ್ಬಿನಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ನ ನಗರಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಒಂದೇ ನಕಲಿ ಹೆಸರಿನ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨ರ "ಮಹಾ ಹೊಸಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದು" ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ೨೦ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ೧೦೦ರವರೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು: ನೈಋತ್ಯ, ಆಗ್ನೇಯ, ವಾಯುವ್ಯ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ. ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ.ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಐದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನದಿಯು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮನ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂವನ್ನು ವಿಭಜಕವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗವು ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಿವರ್‌ಪ್ಲೇಸ್, ಜಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು "ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಕ್ವಾಡ್ರಂಟ್(ಆರನೇ ಚತುರ್ಥ)"ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ "ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಕ್ವಾಡ್ರಂಟ್" ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೈಟೊ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರ್ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ಗೊಮರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೇವಡಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಅಂದರೆ ೦೨೪೬ SW ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ೨೪೬ SW ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಕ್ಷೆ ರಚಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ವಿಳಾಸಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.) === ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳು === {{Main|List of parks in Portland, Oregon}} [[ಚಿತ್ರ:IntnlRoseTestGarden.jpg|thumb|right|ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ದೂರದ ದೃಶ್ಯ]] [[ಚಿತ್ರ:TomMcCallWaterfrontPark.jpg|thumb|right|ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್‌ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ದೃಶ್ಯ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅದರ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಉಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು [[ಜಾನ್ ಆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನ]] ೧೯೦೩ರ ''ರಿಪೋರ್ಟ್ ಟು ದಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್'' ‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಮತದಾರರು ಮೀನು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಿಗಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕರಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, {{convert|8100|acre|km2|0}}ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Houck | first = Mike | title = Metropolitan Greenspaces: A Grassroots Perspective | publisher = Audubon Society of Portland | url = http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928071519/http://www.audubonportland.org/conservation_advocacy/urbanconservation/metro_greenspaces | url-status = dead }}</ref> [[ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ U.S.]]ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಹೋದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಉಳಿದವು [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಬೆಂಡ್‌]]). [[ಮೌಂಟ್ ಟ್ಯಾಬರ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{ cite web | title = Mount Tabor Park | publisher = Portland Parks & Recreation | url = http://www.portlandonline.com/parks/finder/index.cfm?action=ViewPark&PropertyID=275 | accessdate = 2006-11-07}}</ref> [[ಫೋರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದೊಳಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೫,೦೦೦ ಎಕರೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ (೨೦&nbsp;km²) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಾನ [[ಮಿಲ್ಲ್ ಎಂಡ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗೂ (ಎರಡು-ಅಡಿ-ವ್ಯಾಸದ ವೃತ್ತದ ಉದ್ಯಾನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ೦.೩ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ) ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ನಗರಮಧ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಪನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೋಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಇದೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಗರಮಧ್ಯದ ಉದ್ದದಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. {{convert|37|acre|0|adj=on}} ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಬರ್ ಡ್ರೈವ್]]ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಈಗ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಉದ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದ ಕೂಡಿಕೊಂಡ-ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು]]. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಏರಿಯಾ]] ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇದು [[ಸ್ಟೀಲ್‌ಹೆಡ್]]‌ನ ಒಂದು ಉಪನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತರ ಎರಡು ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ - ವೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಸ್ಟೋನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೆರಿಟೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಹತ್ತಿರ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ[[ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಏರಿಯಾ]]. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನ == {{See also|List of fiction set in Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ನಗರ"ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರು ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ''[[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್]]'' ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರಾಗಿರುವ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ''[[ಗ್ರಿಸ್ಟ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರಾಗಿರುವ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{ cite web |url= http://www.popsci.com/environment/article/2008-02/americas-50-greenest-cities?page=1|title= America's 50 Greenest Cities |accessdate= 2010-06-10 }}</ref><ref>{{ cite web |url= http://www.grist.org/article/cities3/|title= 15 Green Cities |accessdate= 2010-06-10 }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ DIY ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯೮೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಝೈನ್ ಸಿಂಪೋಸಿಯಮ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.pdxzines.com/info/ |title= Portland Zine Symposium Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2011-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111104035943/http://pdxzines.com/info/ |url-status= dead }}</ref>‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಝೈನ್]]-ಮಾಡುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಮೈಕ್ರೊಕೋಸಮ್]]‌ನಂತಹ ಮುಖ್ಯ [[ಝೈನ್]] ಹಂಚಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಿಂದ [[DIY]] ಕರಕುಶಲ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದೆ. ಈಗ ಅದು [[ಕ್ರಾಫ್ಟಿ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]<ref>{{ cite web |url= http://www.craftywonderland.com/|title= Crafty Wonderland Official Site |accessdate= 2007-09-15 }}</ref>‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.churchofcraft.org/index4.html |title= Church of Craft Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2007-09-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070915144045/http://www.churchofcraft.org/index4.html |url-status= dead }}</ref> ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದು [[ನಿಟ್ಟನ್ ಕಿಟ್ಟನ್]],<ref>{{ cite web |url= http://knittnkitten.com/|title= Knittn Kitten Official Site |accessdate= 2007-09-15 }}</ref> [[SCRAP]]<ref>{{cite web |url= http://www.scrapaction.org/ |title= School & Community Reuse Action Project Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2011-01-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110129095815/http://scrapaction.org/ |url-status= dead }}</ref> ಮುಂತಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಬೋಲ್ಟ್, [[PDX ಸೀಮ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಡ್ರಾಪ್-ಇನ್ ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ]]<ref>{{cite web|url= http://pdxseamsters.com/|title= PDX Seamsters Official website|accessdate= 2010-04-21|archive-date= 2011-02-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20110207145024/http://pdxseamsters.com/|url-status= dead}}</ref>, [[ಯಾರ್ನ್ ಗಾರ್ಡನ್]]<ref>{{cite web |url= http://www.yarngarden.net/ |title= Yarn Garden Official Site |accessdate= 2007-09-15 |archive-date= 2010-07-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100704072206/http://yarngarden.net/ |url-status= dead }}</ref> ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ [[ಫೈಬರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ನಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ತೀವ್ರ [[ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಲಿಂಗಕಾಮ]] ಪರವಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹಾಗೂ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸೊವರಿನ್ ರೋಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ನ<ref>{{cite web|url=http://www.rosecourt.org/|title=Imperial Sovereign Rose Court official site|3=access date+ 2008-12-08|access-date=2010-07-27|archive-date=2000-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20000915183117/http://www.rosecourt.org/|url-status=dead}}</ref> ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಓಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ಟೀನೇಜ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಕ್ವೀನ್ ಪೆಜೆಂಟ್ ರೋಸ್ ಬಡ್ ಆಂಡ್ ಥೋರ್ನ್ ಪೆಜೆಂಟ್‌ನ ತವರೂರಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಪೂರ್ವಸೂಚಿತವಾದ [[ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗಳ ಭಾಗವಾದ ಸ್ವಆಧಾರಿತ [[DIY ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, [[ಪುಂಡರ]], [[ತೀವ್ರವಾದಿಗಳ]], [[ಒರಟು ಗೂಂಡಾಗಳ]] [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗು ಉಪಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === {{See also|Music of Oregon#Portland}} [[ಚಿತ್ರ:SchnitzerAtNightFront.jpg|thumb|right|ಆರ್ಲೀನ್ ಸ್ಕ್ನಿಟ್ಜರ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್, ಇದು ಒರೆಗಾನ್‌ ಸಿಂಫನಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಂತೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅನೇಕ ಕಲಾ-ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಬ್ಯಾಲೆ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸಿಂಫನಿ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಟೇಜ್]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ಯಾರಖ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಪೇರಾ]]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಆಫ್ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ]] ಅಥವಾ [[ಆಫ್-ಆಫ್-ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ]]ಯಂತೆ ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಟೇಜ್]], [[ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ರೆಪರ್ಟರಿ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಮಿರಾಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ರೇವಿಂಗ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಾಯ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ರಂಗವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕೈಕ [[HP ಲವ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]<ref>{{ cite web |url= http://www.hplfilmfestival.com/|title= Lovecraft Film Festival Official Site |accessdate= 2007-11-25 }}</ref> ಅನ್ನು [[ಹಾಲಿವುಡ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಮೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್ ರೆವೆರೆ ಆಂಡ್ ದ ರೈಡರ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ [[ಲೂಯಿ ಲೂಯಿ]]ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ - [[ದ ಡ್ಯಾಂಡಿ ವಾರ್‌ಹಾಲ್ಸ್]], [[ಎವರ್‌ಕ್ಲೀನರ್]], [[ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮೌಸ್]], [[ಪಿಂಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿ]], [[ಸ್ಲೀಚರ್-ಕಿಡ್ನಿ]], [[ದ ಶಿನ್ಸ್]], [[ಬ್ಲಿಟ್ಜನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪರ್]], [[ದ ಡಿಸೆಂಬರಿಸ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಎಲಿಯಟ್ ಸ್ಮಿತ್]]. ನಗರದ [[ಸ್ಯಾಟಿರಿಕಾನ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್]] ಸಹ ತುಂಬಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ನಿರ್ವಾನ]] ಫ್ರಂಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ [[ಕುರ್ಟ್ ಕೊಬೇನ್]] ಹಾಗೂ ರಾಕ್-ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ [[ಕಾರ್ಟ್ನೆ ಲವ್]] ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{citeweb|url=http://www.biography.com/articles/Kurt-Cobain-9542179?print|work=Biography.com|title=Kurt Cobain|accessdate=17 May 2010|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69hcsVnTD?url=http://www.biography.com/people/kurt-cobain-9542179|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಗರವು [[ಮ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೋಯ್ನಿಂಗ್]] (''ದ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್'' ) ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ ವಿಂಟನ್]] (''ವಿಲ್ ವಿಂಟನ್ಸ್ ಎ ಕ್ಲೇಮೇಶನ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್'' ) ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಗುಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಟ್]]‌‌‌ನಂತಹ (''[[ಗುಡ್ ವಿಲ್ ಹಂಟಿಂಗ್]]'' (೧೯೯೭), ''[[ಮಿಲ್ಕ್]]'' (೨೦೦೮)) ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರೆಂದರೆ - [[ಸ್ಯಾಮ್ ಎಲಿಯಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಲಿ ಸ್ಟ್ರದರ್ಸ್]]. ''[[ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ [[ಡ್ಯಾನ್ ಸ್ಟೆಫನ್]] ವಾಸಿಸುವುದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ ಮೆಜರ್ಸ್]]'', ''[[ಬಾಡಿ ಆಫ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್]]'', ''[[ವಾಟ್ ದ ಬ್ಲೀಪ್ ಡು ವಿ ನೊ!?]]'',''[[ದ ಹಂಟೆಡ್]]'', ''[[ಟ್ವಿಲೈಟ್]]'', ''[[ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್]]'', ''[[ವೆಂಡಿ ಆಂಡ್ ಲ್ಯೂಸಿ]]'', ''[[ಫೀಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲವ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅನ್‌ಟ್ರೇಸೇಬಲ್]]''. ಇಲ್ಲಿನ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಬಿಯರ್ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ-ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಥವಾ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ "ಬ್ರೂ ಆಂಡ್ ವ್ಯೂ" ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ - [[ದ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್]]. ''[[ಲೆವರೇಜ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಂಡರ್ ಸಸ್ಪೀಶನ್]]'' ಇತ್ಯಾದಿ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. === ಲೇಖಕರು === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ - ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೇಖಕಿ [[ಉರ್ಸುಲಾ K. ಲೆ ಗ್ಯುಯಿನ್]], ಈಕೆ ''[[ಅರ್ತ್‌ಸೀ]]'' ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ, ''[[ಹೈನಿಶ್ ಸೈಕಲ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಆರ್ಶಿನಿಯನ್ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಚಕ್ ಪಲಾಹ್ನಾಯ್ಕ್]], ಇವನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಫೈಟ್ ಕ್ಲಬ್]]'' ‌ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೂ [[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಕ್ಲಿಯರಿ]], ಈಕೆ [[ಹೆನ್ರಿ ಹಗಿನ್ಸ್]], ಅವನ ನಾಯಿ [[ರಿಬ್ಸಿ]], [[ಬೀಟ್ರೈಸ್ "ಬೀಜಸ್" ಕ್ವಿಂಬಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮೋನ ಕ್ವಿಂಬಿ]] ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರಣಿಯ ಲೇಖಕಿ. ಕ್ಲಿಯರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ವಾಸಿಸುವ [[ಕ್ಲಿಕಿಟ್ಯಾಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಈಶಾನ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಿಜವಾದ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === {{See also|Tourism in Portland, Oregon|List of artists and art institutions in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು U.S.ನಲ್ಲೇ ಹತ್ತನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಿಗ್ ಸಿಟಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಯ ವಿಭಾಗದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿದೆ. ಕಲಾವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಾದ್ಯಂತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿವೆ. [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ]] (OMSI)ಯು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. OMSI ಒಂದು OMNIMAX ಥಿಯೇಟರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು {{USS|Blueback|SS-581|6}} ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ''[[ದ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಸುಜೌ]]-ಶೈಲಿಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಚೈನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]]‌ಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]]ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಯಾ]] U.S.ನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ, ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಬಡಿದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ತಾಮ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ (ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಯ ನಂತರ). ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರೀಜನಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೋವೆಲ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬುಕ್ಸ್]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೋಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬೋಟ್]] ಪಂದ್ಯಗಳು, ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಿವಲ್ ರೈಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಪನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]], [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಯ್ಟ್ ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್]]ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಿಯರ್ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ., ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಬ್ರೂವರ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]. ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|title=OregonLive blog|access-date=2010-07-27|archive-date=2013-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922011706/http://blog.oregonlive.com/thebeerhere/2008/07/2008_obf_biggest_ever_say_orga.html|url-status=dead}}</ref> ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಆಚರಿಸುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಯರ್ ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ - ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬಿಯರ್ ಆಂಡ್ ವೈನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಬ್ರೂವರ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಿಯರ್‌ಫೆಸ್ಟ್]],<ref>{{cite news | title = Brewers, beer lovers get many reasons to raise a glass | first = Anne Marie | last = Distefano | work = Portland Tribune | date = July 8, 2005 | url = http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717 | access-date = ಜುಲೈ 27, 2010 | archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074237/http://www.portlandtribune.com/features/story.php?story_id=30717 | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಾಲಿಡೇ ಅಲೆ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್. === ಶಾಪಿಂಗ್ === [[ಚಿತ್ರ:MadeinOregonsign.jpg|thumb|ದಿ ಮೇಡ್ ಇನ್ ಒರೆಗಾನ್‌ ಚಿಹ್ನೆ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ - [[ಮಧ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]], N.W. ೨೩^rd ಅವೆನ್ಯೂ, [[ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಲಾಯ್ಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]. ಪ್ರಮುಖ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ - [[ನಾರ್ಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್‌]], [[ಮ್ಯಾಸಿಸ್]], [[ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ 5ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಮತ್ತು ಮೇರಿಯೋಸ್. [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್]], [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌ ಟೌವ್ನ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಲಾಯ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ವ್ಯಾಂಕವರ್‌ ಮಾಲ್]], ಮತ್ತು [[ಪಿಯೊನೀರ್ ಪ್ಲೇಸ್]] ಮೊದಲಾದವು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್]]. ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಬಜಾರ್-ರೀತಿಯ ಪರಿಸರವಿದ್ದು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಟಿಬೇಟಿನ ಆಮದುಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸರಕುಗಳು ಲಭ್ಯಯಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಮೇಡ್ ಇನ್ ಒರೆಗಾನ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ‌; ಅದು [[ಒರೆಗಾನ್‌]]-ಉತ್ಪಾದಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಗೆ ತಜ್ಞತೆ ಪಡೆದಿದೆ. === ಬ್ರೂವರಿಗಳು(ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳ) === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅದರ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂವರಿ]] [[ಬಿಯರ್]]‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="brewpub">{{cite news |url=http://travel.nytimes.com/2006/01/13/travel/escapes/13beer.html | title=In Oregon, It's a Brew Pub World | first = Jessica | last = Merrill | date=January 13, 2006 | accessdate=2009-12-16 | work=The New York Times}}</ref> ಒರೆಗಾನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ "ಬೀರ್‌ವಾನ"<ref>{{cite web |url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |title=Oregon Experience: Beervana |accessdate=January 6, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hcvE5J8?url=http://www.opb.org/programs/oregonexperiencearchive/beervana/player.php |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂ]] ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಬೀರ್‌ವಾನ ಪದವು ಭಿನ್ನವಾಗಿ "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮೈಂಡ್(ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮನಸ್ಥಿತಿ)"ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.{{Tone-inline|date=December 2009}}{{Citation needed|date=October 2008}} [[ಪಾನೀಯ]] ತಯಾರಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಅವಕಾಶದಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರೂವರ್(ಬಿಯರ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವ) [[ಹೆನ್ರಿ ವೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್]] ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನ [[ಬ್ರೂವರಿ]]ಯಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಸ್ಕಿಡ್ಮೋರ್ ಫೌಂಟೇನ್‌ಗೆ ಬಿಯರ್ ಪೂರೈಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಕೆಯು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡು ಬಿಯರ್ಅನ್ನು ಬ್ರೂವರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ [[ಮೈಕ್ರೊಬ್ರೂವರಿ]]ಗಳ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೂಪಬ್‌]]ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. {{Citation needed|date=October 2008}} ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎರಡು-ಸಾಲಿನ [[ಬಾರ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಡಜನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳ[[ಹಾಪ್‌]]ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಬುಲ್ ರನ್ ವಾಟರ್‌ಶೆಡ್]]‌ನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಪ್ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಬ್ರೂವರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರೂವರಿಗಳಿಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="brewpub"/> [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮೆನಮಿನ್ ಸಹೋದರರು]] ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಬ್ರೂಪಬ್‌ಗಳು, ಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿ(ಬಟ್ಟಿಗೃಹ)ಗಳು ಮತ್ತು ವೈನ್‌ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹಾನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಹಲವಾರು ನವೀಕೃತ [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ಕೆಡವಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ರೂವರ್‌ಗಳೆಂದರೆ - [[ವಿಡ್ಮರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಪೋರ್ಟ್]], [[ಹೇರ್ ಆಫ್ ದ ಡಾಗ್]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಬ್ರೂವರ್‌ಗಳು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಕೊಲೊಗ್ನೆ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೂವರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಆ ನಗರವನ್ನು ಲೇಖಕ [[ಮೈಕೆಲ್ "ಬೀರ್‌ಹಂಟರ್" ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ''ಪ್ರಪಂಚದ ಬಿಯರ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ'' ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಕರೆದನು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒರೆಗಾನ್‌ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ "ಬೀರ್‌ವಾನ" ಮತ್ತು "ಬ್ರೂಟೋಪಿಯ" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಉಪನಾಮಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Beer">{{cite web | title = Portland: The center of the beer universe | publisher = Portland Oregon Visitors Association | url = http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | accessdate = 2006-11-18 | archive-date = 2006-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060323063856/http://www.travelportland.com/media/mbmedkit/mb_beer.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೬ ಮಧ್ಯ-ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಟಾಮ್ ಪಾಟರ್ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೀರ್‌ಟೌವ್ನ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಉಪನಾಮವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web | title = Portland lifts a glass to its new name | publisher = KOIN 6 News | date = January 12, 2006 | url = http://www.koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | accessdate = 2007-01-26 | archive-date = 2007-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070213215818/http://koin.com/Global/story.asp?S=5932394 | url-status = dead }}</ref> === ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನ === {{Commons category|Restaurants in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಇದು ೨೦೦೭ರ "ಡೆಲಿಶಿಯಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್: ಎ ರೈಸಿಂಗ್ ಸಿಟಿ ವಿದ್ ಎ ಫಾಸ್ಟ್-ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಫುಡ್ ಸೀನ್" ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0,3151,FOOD_28456_61089,00.html |title=TV : Food Network Awards : Food Network Awards Winners : Food Network |publisher=Foodnetwork.com |date= |accessdate=2008-10-06 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418122635/http://www.foodnetwork.com/food/show_aw/text/0%2C3151%2CFOOD_28456_61089%2C00.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:StumptownCoffeeDivision.jpg|thumb|180px|left|47ನೇ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌ ಕಾಫೀ ಪ್ರದೇಶ]] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಸಹ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/09/26/dining/26port.html?pagewanted=3&_r=1 |title=In Portland, a Golden Age of Dining and Drinking - New York Times |publisher=Nytimes.com |date=Published: September 26, 2007 |accessdate=2008-10-06 | first=Eric | last=Asimov}}</ref> ''[[ಟ್ರಾವೆಲ್ + ಲೆಷರ್]]'' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ #೯ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/afc/2007/category/6 |title=America's Favorite Cities 2007 &#124; Food/Dining &#124; Food/Dining (Overall) &#124; Travel + Leisure |publisher=Travelandleisure.com |date= |accessdate=2008-10-06}}</ref> ಈ ನಗರವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]-ಸ್ನೇಹಿ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.goveg.com/f-vegcities-portland.asp |title=GoVeg.com // Features // North America's Most Vegetarian-Friendly Cities! // Portland, Oregon |publisher=Goveg.com |date= |accessdate=2008-10-06}}</ref> ಬಿಯರ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾಫಿ ತಾಣವೆಂದೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. [[Yelp.com]] ೪.೫-೫ ಸ್ಟಾರ್ ರೇಟಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೨೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://www.yelp.com/c/portland/coffee |title=Portland Coffee Shops |publisher=Yelp.com |date= |accessdate=2009-10-15}}</ref> ಈ ನಗರವು ಮೂಲತಃ [[ಸ್ಟಂಪ್‌ಟೌನ್‌ ಕಾಫಿ ರೋಸ್ಟರ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೇರ-ಮಾರಾಟದ ರೋಸ್ಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/16/dining/reviews/16brief-001.html |title=A Seductive Cup |publisher=New York Times |date= 2009-09-16|accessdate=2009-10-15 | first=Oliver | last=Strand}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಮೈಕ್ರೊ-ರೋಸ್ಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಫೆಗಳೂ ಇವೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === {{Main|Sports in Portland, Oregon}} [[File:RoseGardenArenaS.jpg|thumb|right|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ದಿ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್.]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [[ಟ್ರೈಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]]‌‌ಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/mlb/columns/story?columnist=neyer_rob&id=1600284|title=Though not perfect, Portland a viable city for baseball|last=Neyer|first=Rob|date=August 21, 2003|publisher=ESPN.com|quote="Portland is the largest metropolitan area with just one major professional sports team (the Trail Blazers)."|accessdate=2009-01-06}}</ref> ೨೦೧೧ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಕರ್]] ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ. ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟಿಂಬರ್ಸ್]]‌ನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://web.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=20090320&content_id=228140&vkey=pr_mls&fext=.jsp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2010-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100319020353/http://web.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=20090320&content_id=228140&vkey=pr_mls&fext=.jsp |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಓಟವು ಈ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಹುಡ್ ಟು ಕೋಸ್ಟ್ ರಿಲೆ]] (ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ) ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನೊಬೋರ್ಡಿಂಗ್]] ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ-ಇರುವ [[ಟಿಂಬರ್‌ಲೈನ್]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಹಾರಧಾಮಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಹಿಂದೆ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೋಸ್‌ಬಡ್ಸ್]]‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡ ಹಾಗೂ U.S. ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ರೋಸ್‌ಬಡ್ಸ್ ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕಪ್]] ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು, ಇದು ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಿದ ಮೊದಲ U.S. ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾದ [[ಸೈಕಲ್ ಓಟ]]ದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌]]ನೂರಾರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುನೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಆಲ್ಪೆನ್ರೋಸ್ ವೆಲೋಡ್ರೋಮ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೇಸ್‌ವೇ]]ಯಲ್ಲಿ ವಸಂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶರತ್ಕಾಲದ[[ಕ್ರಾಸ್ ಕ್ರುಸೇಡ್]]‌ನಂತಹ [[ಸೈಕ್ಲೊಕ್ರಾಸ್]] ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಟ್ರೊ ಒರೆಗಾನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ (OCL) ಎಂಬ ಅದರ ಸ್ವಂತ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಲೀಗ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ೨ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-27 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002030311/http://www.oregonsports.org/not-every-sport-requires-a-ball/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.oregoncricketleague.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-27 |archive-date=2009-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725121402/http://www.oregoncricketleague.org/ |url-status=dead }}</ref> {{List of Portland, Oregon sports teams}} === ಮಾಧ್ಯಮ === {{Main|Media in Portland}} ''[[ದಿ ಒರೆಗಾನಿಯನ್]]'' ಎಂಬುದು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೈನಂದಿಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]]'' (ಗುರುವಾರದಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆ), ''[[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ವೀಕ್]]'' (ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಆಸಕ್ತಿಯ [[ಪಾಕ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ]]), ''[[ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ]]'' (ಪಟ್ಟಣದ ಕಿರಿಯ ಓದುಗರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾರಪತ್ರಿಕೆ) ಹಾಗೂ ''[[ದ ಏಷ್ಯಯನ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್]]'' (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಏಷ್ಯಾದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ). [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಂಡಿಮೀಡಿಯಾ]] ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾಸಿಕ ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಲೈಯನ್ಸ್]]'' ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ''[[ಜಸ್ಟ್ ಔಟ್]]'' ನಗರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[LGBT]] ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ''[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೂಟ್ಸ್]]'' ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್]]'' ವ್ಯವಹಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯೆಂದರೆ ''ದ [[ಡೈಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್]]''. ''[[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಂತ್ಲಿ]]'' ಯು ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಾಸಿಕ-ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ''[[ದ ಬೀ]]'' ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಗಳ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ೨೨ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ U.S. [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೧,೦೮೬,೯೦೦ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೦.೯೯೨%ನಷ್ಟು U.S. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: * [[KATU]] ೨ ([[ABC]]) * [[KOIN]] ೬ ([[CBS]]) * [[KGW]] ೮ ([[NBC]]) * [[KOPB-TV]] ೧೦ ಒರೆಗಾನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ([[PBS]]) * [[KPTV]] ೧೨ ([[Fox]]) * [[KPXG]] ೨೨ ([[ION]]) * [[KRCW-TV]] ೩೨ ([[ದ CW]]) * [[KUNP-LP]] ೪೭ ([[ಯೂನಿವಿಜನ್]]) * [[KPDX]] ೪೯ ([[MyNetworkTV]]) == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೦%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ೮೦% ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pt_growth">{{cite web | title = Metro takes long view of growth | url = http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | last = Law | first = Steve | publisher = Portland Tribune | date = 2008-05-29 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206074247/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=121200846357363500 | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Portland house price index.gif|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮನೆ-ದರ ಸೂಚ್ಯಂಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.]]‎ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳವು ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಇಂಧನ ಖರ್ಚಿನ, ಸುಲಭಲಭ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯದೊಡ್ಡ ಹಡಗು ಹಡಗು-ರವಾನೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಖಂಡಾಂತರದ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಗಳು ಮೊದಲಾದೆಲ್ಲವೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ.<ref name="citydata_economy"/> [[US ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮರ್ಸರ್]] ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ "ನೌಕರರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಭಾರಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದ" ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟ]]ದಲ್ಲಿ ೪೨ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ; ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು [[ರಾಜಕೀಯ ಸುಭದ್ರತೆ]], [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]], ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಅಪರಾಧ, ಗೃಹ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಮನರಂಜನೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, [[ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳ]] ಲಭ್ಯತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=28 April 2009| accessdate=2009-05-08 }}</ref> === ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಚಿತ್ರ:Urban Growth Portland Oregon.ogg|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ(ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಿತಿ)ಯ ವೀಡಿಯೊ.]][[ಚಿತ್ರ:Urban Growth Portland Oregon.ogg|ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳು 1986ರಿಂದ 1996ರವರೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ([[:File:Urban Growth Portland Oregon.ogg|ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ]])]] ಒರೆಗಾನ್‌ನ ೧೯೭೩ರ "[[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ]]" ಕಾನೂನು, ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಾನಗರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ‌.<ref name="metro_ugb">{{cite web | title = Metro: Urban growth boundary | url = http://www.metro-region.org/index.cfm/go/by.web/id/277 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120812085659/http://www.oregonmetro.gov/index.cfm/go/by.web/id/277 | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಒಳಚರಂಡಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಹ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="metro_ugb"/> ಮೂಲತಃ ಈ ಕಾನೂನು ನಗರವು ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಜತೆಗಿರುವ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು.<ref name="pt_growth"/> ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ PDCಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೀಮಾರೇಖೆಯು, ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ,ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="ssp_portland">{{cite web | title = Portland - SkyscraperPage | url = http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120806181558/http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=29 | url-status = dead }}</ref><ref name="olmis_jobgrowth">{{cite web | title = OLMIS - Portland Metro Area: A Look at Recent Job Growth | url = http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121031180919/http://www.qualityinfo.org/olmisj/ArticleReader?itemid=00005735 | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫಾರ್ಬೆಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ೩ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |title=ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸೇಫೆಸ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಫಾರ್ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ |access-date=2012-07-31 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.is/20120731111427/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa.html |url-status=live }}</ref> === ತಯಾರಿಕೆ === ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಇಂಟೆಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೪,೦೦೦ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ [[ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೋರೊ]] ನಗರದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="citydata_economy">{{cite web | title = Portland: Economy - Major Industries and Commercial Activity | url=http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Portland-Economy.html | accessdate = 2008-06-04 }}</ref> ಈ ಮಹಾನಗರವು ೧,೨೦೦ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="citydata_economy"/> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಅಡಿಡಾಸ್]]‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ವೇರ್]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್, ಯಾಕಿಮ ಪ್ರೋಡಕ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ನೈಕ್ ಇಂಕ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಬೀವರ್ಟನ್, ಆರೆಗನ್ಸ್‌]] ನೈಕ್ ಇಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ [[ಪ್ರೆಸಿಶನ್ ಕಾಸ್ಟ್‌ಪಾರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ಮೊದಲಾದವು ಮಾತ್ರ ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು [[ಫೊರ್ಚ್ಯೂನ್ 500]] ಕಂಪೆನಿಗಳಾಗಿವೆ. ನೈಕ್‌ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫಿಲಿಪ್ ನೈಟ್]] ಅರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ಹಾಗೂ [[ಆರೆಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌]]ದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು.<ref name="history_pdx_steel">{{cite web | title = Steel Industry | url = http://www.history.pdx.edu/guildslake/industry/steel1.htm | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdAqlqF?url=http://www.pdx.edu/history/ | url-status = dead }}</ref> ಮುಖ್ಯ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[ಸ್ಕ್ನಿಟ್ಜರ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] ಒಂದಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಇದು ೨೦೦೩ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧.೧೫ ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಲೋಹದ ಚೂರುಪಾರುಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯಿದೆ.<ref name="history_pdx_steel"/> ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನದಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಅನೇಕ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಗಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಶಕ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಲೀನ್ಯದಿಂದ, ಇದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಳನುಗ್ಗಿಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="jstor">{{cite web | title = The Juice Junkie | url = http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081020040022/http://wweek.com/editorial/2730/1708/ | url-status = dead }}</ref> === ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್(ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) === ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ<ref>{{cite web | url = http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html | title = Next stop: Port of Portland | date = January 7, 2009 | accessdate = 2009-02-06 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdBXpeD?url=http://learfieldcreative.typepad.com/brownfield/2009/01/next-stop-port-of-portland-.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ccrh.org/comm/slough/primary/stmntofnd.htm | title = Port of Portland's Statement of Need | publisher = Center for Columbia River History | accessdate = 2009-02-06 }}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref>[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2004/08/20040813-1.html ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್: ದ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರಿವರ್ ಚಾನೆಲ್ ಡೀಪನಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2004]</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೧೩ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಣ-ಹಡುಗುಕಟ್ಟೆ(ಡ್ರೈ ಡಾಕ್)(ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="answers_cg">{{cite web | title = Cascade General, Inc. | url=http://www.answers.com/topic/cascade-general-inc?cat=biz-fin | accessdate = 2008-06-04 }}</ref><ref name="portofportland_report">{{cite web | title= Portfolio | url= http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | format= PDF | accessdate= 2008-06-04 | archive-date= 2013-01-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130115174439/http://www.portofportland.com/PDFPOP/Portfolio_06_07.pdf | url-status= dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನೀರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|80|mi|km}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ U.S.ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾಳವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref name="citydata_economy"/><ref name="portofportland_report"/> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = | image1 = PortlandTriMetMAX.jpg | width1 = | alt1 = | caption1 = [[MAX Light Rail]] is the centerpiece of the city's public transportation system | image2 = PortlandStreetcar5.jpg | alt2 = | width2 = | caption2 = [[Portland Streetcar]] runs north-south through Downtown | image3 = PortlandTramCar3.jpg | alt3 = | width3 = | caption3 = [[Portland Aerial Tram]] car descends towards the [[South Waterfront]] district }} {{Main|Transportation in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರವು U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ [[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ(ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೀಮೆ)]] ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಕ [[ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಯ ಮೇಲಿನ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವರು ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೨.೬%ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=American Community Survey 2006, Table S0802 |publisher=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]] |url=http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_ |access-date=2010-07-27 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212054754/http://factfinder.census.gov/servlet/STGeoSearchByListServlet?ds_name=ACS_2008_1YR_G00_ |url-status=dead }}</ref> [[ಟ್ರಿಮೆಟ್]] ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಸ್‌ ಮತ್ತು [[MAX]] (ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಏರಿಯಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) [[ಲಘು ರೈಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್‌ಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಸರ್ವಿಸ್]] ಅಥವಾ WES ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲಾಗಿ ೨೦೦೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಬೀವರ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಸನ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್]] ದಕ್ಷಿಣದ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಸಮೀಪದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಒಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಫ್ರೀ ರೈಲ್ ಜೋನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಮೆಟ್‌ನ MAX ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣವು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಅವೆನ್ಯೂಗಳು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಮಾಲ್]]ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೂಲತಃ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಲಘು ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸೀಮಿತ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಲಘು-ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಗರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊಸ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಟ್ರಿಮೆಟ್ ಅದರ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಒಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಗಿರಾಕಿಗಳ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.myTrimet.com ಟ್ರಿಮೆಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref> [[I-5]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ಕಣಿವೆ]], [[ದಕ್ಷಿಣದ ಒರೆಗಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಒಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[I-405]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತಲೂ I-೫ ಒಂದಿಗೆ ಕುಣಿಕೆಯಂಥ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. [[I-205]] ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕುಣಿಕೆಯಂಥ ಮುಕ್ತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[US 26]] ಮಹಾನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ಹುಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಒರೆಗಾನ್‌]]‌ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. [[US 30]] ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ, ಬೈಪಾಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಆಸ್ಟೋರಿಯ‌]]ದಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಗ್ರೆಶ್ಯಾಮ್‌]]ನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ [[ಹೊರನಗರ]]ಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[I-84]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, [[ಇದಾಹೊ, ಬಾಯ್ಸೆ]]ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ನಗರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ (MAXನಿಂದಾದರೆ ೪೦ ನಿಮಿಷಗಳು)ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ]] ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್-ನಿಲ್ದಾಣವಾದ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್]]‌ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘ-ದೂರದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ - [[ಕೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಲೈಟ್]] (ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಸಿಯಾಟಲ್‌ವರೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ‌) ಮತ್ತು [[ಎಂಪೈರ್ ಬಿಲ್ಡರ್]] (ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಚಿಕಾಗೊವರೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ‌). [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಕಾಸ್ಕೇಡ್ಸ್]] ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲುಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ವ್ಯಾಂಕವರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್‌‌ನ ಯೂಜೀನ್]] ಮಧ್ಯೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಓಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಗರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ನಗರದ ಬೈಸಿಕಲಿಂಗ್]]‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೈಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೈಸಿಕಲಿಸ್ಟ್ಸ್]]‌ಮತ್ತಿತರರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.bikeleague.org/media/press/ | title=League of American Bicyclists * Press Releases | publisher=Bikeleague.org | accessdate=2008-10-06 | archive-date=2013-05-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130530133918/http://www.bikeleague.org/media/press/ | url-status=dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚು ಸೈಕಲ್-ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp | title = 11 Most Bike Friendly Cities in the World – Bicycle friendly cities | work = Virgin Vacations | publisher = Virgin Airlines | accessdate = 2009-06-18 | archive-date = 2010-01-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100101015142/http://virgin-vacations.com/site_vv/11-most-bike-friendly-cities.asp | url-status = dead }}</ref> [[ಬೈಸಿಕಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್]] ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೈಸಿಕಲ್ ಕಮ್ಯೂಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅವರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಆವರ್ತನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.bikecommutechallenge.com/oregon ಬೈಸಿಕಲ್ ಕಮ್ಯೂಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್] ಮಾಹಿತಿ</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ೮%ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು U.S.ನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ೧೦ ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124242099361525009.html 'ಯುತ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್' ಸಿಟೀಸ್ ಹಿಟ್ ಮಿಡ್ಲೈಫ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್] ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್. ೨೦೦೯-೦೬-೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಜಿಪ್‌ಕಾರ್]] ಮತ್ತು [[U ಕಾರ್ ಶೇರ್]]‌ನ ಮೂಲಕ [[ಕಾರಿನ ಬಳಸುವಿಕೆಯು]] ನಗರದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಒಳ ಉಪನಗರಗಳ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತೂಗು-ಕೇಬಲ್-ಹಾದಿ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಏರಿಯಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸೌತ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್]] ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವ್ಯಾಮ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಐದು ಒಳಾಂಗಣ [[ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ [[ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]]‌ಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಕೇಟ್-ಪಾರ್ಕ್]] ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧೨ರಂದು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ಕೇಟ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://skateportland.org/?page_id=11 |title=19: Portland's Skatepark Master Plan |accessdate=2006-07-18 |publisher=Skaters for Portland Skateparks |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102223531/http://skateportland.org/?page_id=11 |url-status=dead }}</ref> [[ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್-ಸ್ನೇಹಿ ನಗರ"ವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204119704574238073660408040.html|title=Skateboarding Capital of the World|last=Dougherty|first=Conor|date=July 30, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=2009-07-31}}</ref> == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Government of Portland, Oregon}} [[ಚಿತ್ರ:PortlandCityHall.jpg|right|thumb|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕರು ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು(ಚೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಸ್) ಕಮೀಷನ್ ಸ್ವರೂಪದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕನು ನಗರದ ಸರ್ಕಾರದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ನಗರದ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್ ಇನ್ವಾಲ್ವ್‌ಮೆಂಟ್, ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[95 ನೆರೆಯ ಸಂಘಗಳ]] ನಡುವೆ ನಾಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ಏಳು ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿವೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೆಟ್ರೊ]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊದ ಸನ್ನದು ಭೂಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯೋಜನೆ, ಭಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಜೂ]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮುಲ್ಟ್ನೊಮಾಹ್ ಕೌಂಟಿ]] ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲ್ಯಾಕಮಾಸ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳೂ ಸಹ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ೧೯೫೦ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ]]ಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಒಲವು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=December 2008}} ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದವರು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಶಾಸಕಾಂಗ]]‌ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಡರಲ್ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೂರು [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೀಯ ಜಿಲ್ಲೆ‌]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು [[3ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಅರ್ಲ್ ಬ್ಲುಮೆನಾರ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ್ನು ೧೯೮೬ರಿಂದ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಚುನಾಯಿತನಾಗುವವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡೇವಿಡ್ ವು]] ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ [[1ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೊಂದು [[5ನೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಕುರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೇಡರ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರೂ ಸಹ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ೧೯೭೫ರಿಂದ ಒಬ್ಬ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]]ಕೂಡ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಲ್ಲ. ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳೂ, [[ರಾನ್ ವೈಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್ ಮರ್ಕ್ಲೆ]], ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಯರ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |title=ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ U.S. ಸಿಟಿ ವಿತ್ ಗೇ ಮೇಯರ್ - ಸದರ್ನ್ ವಾಯ್ಸ್ |access-date=2010-07-27 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616134227/http://www.sovo.com/2009/1-9/news/national/9647.cfm |url-status=dead }}</ref> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ U.S.ನಲ್ಲೇ GLBT ಮೇಯರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು. ವಿವಾಹವು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ,[[ಸಲಿಂಗ-ವಿವಾಹ]]ವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಬ್ಯಾಲಟ್ ಮೆಶರ್ 36]]ಕ್ಕೆ ೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಟ್‌ನೋಮಾ ಕೌಂಟಿಯು, ೫೯.೭%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ೫೬.೬%ನಷ್ಟು ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಕಾರ್ವಾಲಿಸ್]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಬೆಂಟನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯು ಈ ಉಪಕ್ರಮ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಕೌಂಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.uselectionatlas.org/RESULTS/state.php?year=2004&amp;off=60&amp;elect=0&amp;fips=41&amp;f=0 ಒರೆಗಾನ್‌ ಮೆಜರ್ 36 ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಬೈ ಕೌಂಟಿ]</ref> === ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === [[ಚಿತ್ರ:PortlandOR-aerial.jpg|thumb|ಕೇಂದ್ರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:PDX1966PGEplant.jpg|thumb|right|ನಗರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗರಗಸದ ಹೊಟ್ಟಿನ-ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ 1966ರ ಫೋಟೊ, ಅದನ್ನು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಿವಾಸಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು.ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಮೀಷನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]] ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ೧೯೦೩ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ನಗರದ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ [[40 ಮೈಲ್ ಲೂಪ್]]‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಬಲ [[ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಾದರಿ ನಗರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ;<ref name="smartplan">{{cite web | title = The "Smart Growth" Debate Continues | publisher = Urban Mobility Corporation | date = May/June 2003 | url = http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120306011023/http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | url-status = dead }}</ref> ಇದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ [[ಟಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್‌]] ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದ ಭೂಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿ]]ಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೌಸ್ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/the_thread/hotproperty/archives/2007/10/how_houston_get.html |title=How Houston gets along without zoning - BusinessWeek |publisher=Businessweek.com |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/travel/destinations/cityguides/houston/2003-10-07-spotlight-zoning_x.htm |title=USATODAY.com - Houston: A city without zoning |publisher=Usatoday.com |author=Sherry Thomas, special for USATODAY.com |date=Posted 10/30/2003 12:20 PM |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.planetizen.com/node/109 |title=Zoning Without Zoning &#124; Planetizen |publisher=Planetizen.com |author=Author: Michael Lewyn |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DEFDB103FF934A2575BC0A960948260 |title=FOCUS: Houston; A Fresh Approach To Zoning - New York Times |publisher=Query.nytimes.com |author=Robert Reinhold |date=Published: August 17, 1986 |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://houston.bizjournals.com/houston/stories/2006/04/10/editorial1.html |title='The only major U.S. city without zoning' - Houston Business Journal: |publisher=Houston.bizjournals.com |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref> ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಯು ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಗಮನ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ (ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯವಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml ಸ್ಟೇಟ್‌ವೈಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಗೋಲ್ಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103211716/http://www.oregon.gov/LCD/goals.shtml |date=2011-11-03 }} ಒರೆಗಾನ್‌ ಭೂಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ೨೦೦೭ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ,[[ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ವಸತಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ಭೂಮಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}} ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿನ [[ನೈಕ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟೆಲ್]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}} ಮೂಲತಃ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೋತ್ ಬೌಂಡರಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದು ನೆರವೇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಗರಗಳು ಯೋಜಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು UGBಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Comprehensive Land Use Planning Coordination | publisher = Legislative Counsel Committee of the Oregon Legislative Assembly | url = http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121028035146/http://www.leg.state.or.us/ors/197.html | url-status = dead }}</ref> [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಮೀಷನ್]] ಅರೆ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ನಗರದ ನವೀಕರಣ]] ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಗರ ನಿವಾಸಿಗಳು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೆವಲಪರ್(ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮಾಡುವವರು)ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೬೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ PDC ಇಟಲಿಯನ್-ಯೆಹೂದಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿತು. ಇದು I-೪೦೫ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ, ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿ, ೪ನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೇಯರ್ [[ನೈಲ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಕ್ಮಿತ್]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ೫ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ,ಅದಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ೩೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೩ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹೊಸ ನಿವಾಸಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು: ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ (I-೪೦೫ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ, SW ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮತ್ತು SW ಟೈಲರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮಧ್ಯೆ); ಮಾರ್ಕ್ವ್ಯಾಮ್ (I-೫) ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ರಿವರ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ (I-೪೦೫, ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, NW ನಾರ್ತ್‌ರಪ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು NW ೯ನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ಮಧ್ಯೆ). ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾಪನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬೌಗೋಳಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪೇಸಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಗರದ ಉದ್ಯಾನ, ಕಾಲುದಾರಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಯೋಜನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಗ್ರಿಸ್ಟ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ [[ರೇಕ್ಜಾವಿಕ್]] ಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ]] ಅಥವಾ "ಹಸಿರು" ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Grist 15 Green Cities | publisher = ''Grist'' Magazine Online | url = http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | accessdate = 2007-01-02 | archive-date = 2011-01-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110102130205/http://www.grist.org/news/maindish/2007/07/19/cities/index.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[Move.com]] ಅದರ "ಪ್ರಮುಖ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ನಗರಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/idahosportugal/index.ssf/2010/03/portland_makes_list_of_top_10.html|title=Top 10 greenest cities: Portland makes the cut|last=Sienstra|date=2010-03-24|work=[[The Oregonian]]|accessdate=24 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.move.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|title=The Top 10 Greenest Cities|last=Kipen|first=Nicki|date=2010-03-24|work=[[Move.com]]|accessdate=24 March 2010|archive-date=2012-08-06|archive-url=https://www.webcitation.org/69hdRdHwz?url=http://www.realtor.com/home-finance/real-estate/general/top-greenest-cities-in-us.aspx|url-status=dead}}</ref> === ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ === ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗ್ನ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯಗಳು ವಾಕ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ[[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ [[ಹೆನ್ರಿ v. ಒರೆಗಾನ್‌ ಸಂವಿಧಾನ 1987]] ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಪ್ರಬಲ ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ,<ref>{{cite web | last = Busse | first = Phil | publisher = [[The Portland Mercury]] | title = Cover Yourself! | date = November 7, 2002 | url = http://www.portlandmercury.com/portland/Content?oid=27886&category=22101 | accessdate = 2007-02-01 }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್]] ಅಥವಾ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Moore | first = Adam S. | coauthors = Beck, Byron | title = Bump and Grind | publisher = [[Willamette Week]] | date = November 8, 2004 | url = http://www.wweek.com/story.php?story=6093 | accessdate = 2007-02-01 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdVNoXh?url=http://www.wweek.com/portland/article-4194-1995.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://abcnews.go.com/TheLaw/Story?id=6088041&page=1 | title = Strip Club Teases Small Oregon City—In National Capital of Stripping, Residents Say Free Speech Has Gone Too Far | author = Susan Donaldson James | publisher = ABC News | date = October 22, 2008 | accessdate = 2008-12-08 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/8263157.html | title = Judge: Salem lap dances protected by constitution | author = Associated Press | work = KATU News | date = June 30, 2007 | accessdate = 2008-12-08 | archive-date = 2012-05-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120506210914/http://www.katu.com/news/local/8263157.html | url-status = dead }}</ref> "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ[[ವರ್ಲ್ಡ್ ನೇಕೆಡ್ ಬೈಕ್ ರೈಡ್]] ‌ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೨೦೦೮ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಸೈಕಲ್-ಸವಾರನ ವಿರುದ್ಧದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಬ್ಬರು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/34445764.html | title = Judge: riding in the buff is 'tradition,' man cleared | work = Associated Press | publisher = KATU | date = November 21, 2008 | accessdate = 2008-12-08 | archive-date = 2009-01-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090122082145/http://www.katu.com/news/local/34445764.html | url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ನೇಕೆಡ್ ಬೈಕ್ ರೈಡ್<ref>{{cite web | url = https://www.youtube.com/watch?v=i5wSKi5Bchk | title = BUTTCRACKS AND BICYCLES: the Portland naked bike ride 2009! | author = magnifiquem | work = YouTube | date = June 12, 2009 | accessdate = 2009-06-22 }}</ref> ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯಿತು. ನಗರ ಪೊಲೀಸರು ಸಂಚಾರ ಚೌಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.katu.com/news/local/48028862.html | title = Cyclists bare all in naked ride through Portland | date = June 14, 2009 | work = KATU | accessdate = 2009-06-22 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hiBW0JZ?url=http://www.katu.com/news/local/48028862.html | url-status = dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ರಿಂದ ೫೦೦೦ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://pdxpipeline.wordpress.com/2009/06/15/portland-naked-bike-ride-5000-people-pictures-story/ | title = Portland Naked Bike Ride: 5000 People | date = June 15, 2009 | work = PDX Pipeline | author = Jonathan Maus, BikePortland | accessdate = 2009-06-22 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://bikeportland.org/2009/06/14/world-naked-bike-ride-was-it-good-for-you/ | title = An estimated 5,000 take part in Portland's Naked Bike Ride | author = Jonathan Maus | work = Bike Portland | date = June 14, 2009 | accessdate = 2009-06-22 }}</ref> ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ರಕ್ಷಿತ ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಸ್ಟೇಟ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.seattlepi.com/local/375034_racist15.html | title = Oregon Court: Racist, insulting speech is protected | date = August 14, 2008 | author = Associated Press | work = Seattle Post-Intelligencer | accessdate = 2008-12-08 }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop | 1850 = 821 | 1860 = 2874 | 1870 = 8293 | 1880 = 17577 | 1890 = 46385 | 1900 = 90426 | 1910 = 207214 | 1920 = 258288 | 1930 = 301815 | 1940 = 305394 | 1950 = 373628 | 1960 = 372676 | 1970 = 382619 | 1980 = 366383 | 1990 = 437319 | 2000 = 529121 | footnote = <ref>{{cite web | title = State & County QuickFacts | publisher = U.S. Census Bureau | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2012-08-06 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hd3i5Qq?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html | url-status = dead }}</ref> }} ೨೦೦೦ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೨೯,೧೨೧ರಷ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೨೨೩,೭೩೭ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೧೮,೩೫೬ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದವು. [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ೪,೨೨೮.೩೮ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೧,೬೫೫.೩೧/km²). ೧,೭೬೬.೭/sq&nbsp;mi (೬೮೨.೧/km²)ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ೨೩೭,೩೦೭ ನಿವಾಸಗಳಿವೆ. {| class="wikitable" ! colspan="3"|2006-2008 ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೆ ಅಂದಾಜುಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US4159000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://archive.today/20200216012254/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US4159000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> ! ''(NH)'' ! ''(DC)'' |- align="right" | 433,172 | 78.6% | align="left"|'''ಬಿಳಿಯರು''' | ''74.0%'' | ''81.9%'' |- align="right" | 36,036 | 6.5% | align="left"|'''ಏಷ್ಯಾದವರು''' | ''6.5%'' | ''7.7%'' |- align="right" | 35,246 | 6.4% | align="left"|'''ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು''' | ''6.3%'' | ''7.7%'' |- align="right" | 7,629 | 1.4% | align="left"|'''ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು, ಅಲಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು''' | ''0.6%'' | ''2.8%'' |- align="right" | 2,668 | 0.5% | align="left"|'''ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರು, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು''' | ''0.5%'' | ''0.6%'' |- align="right" | 16,026 | 2.9% | align="left"|'''ಇತರ ಜನಾಂಗದವರು''' | ''0.2%'' | ''3.2%'' |- align="right" | 20,449 | 3.7% | align="left"|'''ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರು''' | ''3.2%'' | rowspan="5" valign="bottom"|''103.9%'' |- align="right" | 551,226 | 100% | align="left"| '''ಒಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗದವರು''' | rowspan="3" valign="bottom"|''91.2%'' |- align="right" | 48,627 | 8.8% | align="left"| '''ಒಟ್ಟು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್/ಲ್ಯಾಟಿನೊ''' (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ) |- align="right" | colspan="3"| '''''(NH)'' ''' '' ಜನಾಂಗದಿಂದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್-ಅಲ್ಲದವರ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ'' |- align="right" | colspan="4"| '''''(DC)'' ''' '' / ಒಟ್ಟು ಡಬಲ್/ಟ್ರಿಪಲ್ ಗಣತಿ 'ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರು''' |- |} ಒರೆಗಾನ್‌ ರಾಜ್ಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯದ ನಿವಾಸದ ಮೌಲ್ಯವು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕರಿಯರ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್(ಸ್ಪೇನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ-ಸಂಜಾತರ ಪ್ರಮಾಣವೂ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} ೨೨೩,೭೩೭ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ೨೪.೫%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ೩೮.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ೧೦.೮%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪತಿಯರಿಲ್ಲದ-ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ೪೭.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೊಂದದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ೩೪.೬%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ೯%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೬೫ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ೩ ಮಂದಿಯಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ೨.೩. ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ- ೨೧.೧%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು, ೧೦.೩%ನಷ್ಟು ೧೮ರಿಂದ ೨೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು, ೩೪.೭%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೨೫ರಿಂದ ೪೪ ವರ್ಷದವರು, ೨೨.೪%ನಷ್ಟು ೪೫ರಿಂದ ೬೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಹಾಗೂ ೧೧.೬%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ೬೫ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಇಲ್ಲಿ ೩೫ ವರ್ಷವನ್ನು ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೯೭.೮ ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ೧೮ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೯೫.೯ ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವು $೪೦,೧೪೬ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಮಧ್ಯಮ ವರಮಾನವು $೫೦,೨೭೧ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು $೩೫,೨೭೯ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು $೨೯,೩೪೪ನಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ನಗರದ [[ತಲಾ ಆದಾಯವು]] $೨೨,೬೪೩ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ೧೩.೧%ನಷ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು ೮.೫%ನಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬಡತನ ರೇಖೆ]]ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ೧೫.೭%ನಷ್ಟು ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಹಾಗೂ ೧೦.೪%ನಷ್ಟು ೬೫ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಾಂಗದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರಮಾನದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಈಗ ಕಡಿಮೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೫ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಆಗಿನಿಂದ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ನಗರವು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ cite news | last = Egan | first = Timothy | url = https://www.nytimes.com/2005/03/24/national/24childless.html?ei=5090&en=cbfa254535a51a5f&ex=1269320400&partner=rssuserland&pagewanted=all&position= | title = Vibrant Cities Find One Thing Missing: Children | publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' | date = March 24, 2005 }}</ref> ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="maccoll">{{cite book | last = MacColl | first = E. Kimbark | authorlink = | coauthors = | title = The Growth of a City: Power and Politics in Portland, Oregon 1915-1950 | origyear = 1979 | edition = | year = 1979 | publisher = The Georgian Press | location = Portland, [[Oregon]] | isbn = 0-9603408-1-5 }}</ref> ಯುದ್ಧದ-ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ನೌಕೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕರಿಯರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕರಿಯರ ಜನಪ್ರವಾಹವು [[ಆಲ್ಬಿನಾ]] ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. [[ವ್ಯಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಅನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ೧೯೪೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ಏಕೈಕ ಸಂಯೋಜಿತ ನೆರೆಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. ನಗರದ NE ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಯರ ಮಹಾಪೂರವು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="maccoll" /> ೭.೯೦%ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="maccoll" /> ೨೦೦೦ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಮೂರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು (ಕ್ಲೆವೆಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಿಂಕಾಲ್ನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಸನ್)ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦%ನಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ೭೬%ನಷ್ಟು ಬಿಳಿಯೇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಆರು ಶಾಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿಯೇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಕರಿಯರು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಲ್ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ೩.೩%ನಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ರೋಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೪.೯%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Abernethy Elementary School: Recent Enrollment Trends, 1995-96 through 2002-03 | publisher = Portland Public Schools, Prepared by Management Information Services | url = http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf | format = PDF | date = October 30, 2002 | access-date = ಜುಲೈ 27, 2010 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 7, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120307171009/http://www.pps.k12.or.us/depts/mis/enroll/current/EnrollxSchl95-03.pdf | url-status = dead }}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ೭ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[LGBT]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೮.೮%ನಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ೬.೧%ರಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ೪ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="ACSGates">ಗ್ಯಾರಿ J. ಗೇಟ್ಸ್{{PDFlink|[http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey]|2.07&nbsp;[[Mebibyte|MiB]]<!-- application/pdf, 2180309 bytes -->}}. ದಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆನ್ ಸೆಕ್ಶುಯಲ್ ಓರಿಯೆಂಟೇಶನ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ, [[UCLA ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬. ೨೦೦೭ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಅಪರಾಧ == ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಪರಾಧ ದರವು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Portland&state=OR | title = Crime Statistics | work = City Rating | year = 2003 | accessdate = 2010-04-24 }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Portland, Oregon}} ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಆರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೂ ಇವೆ - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್‌ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]. == ಸೋದರ-ನಗರಗಳು == ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಂಬತ್ತು [[ಸೋದರ-ನಗರಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ:<ref>{{cite web | title = About Portland's Sister Cities | publisher = Office of Mayor Sam Adams | url = http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | accessdate = 2009-03-18 | archive-date = 2009-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090616201710/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | url-status = dead }}</ref> <div style="float:left;width:48%"> * {{Flagicon|Israel}} [[ಆಶ್ಕೆಲಾನ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{Flagicon|Taiwan}} [[ಕಾವೋಹ್ಸುಂಗ್]], [[ಥೈವಾನ್]] * {{Flagicon|South Korea}} [[ಉಲ್ಸಾನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Zimbabwe}} [[ಮ್ಯುಟೇರ್]], [[ಜಿಂಬಾವ್ವೆ]] * {{Flagicon|Mexico}} [[ಗ್ವಾಡಲಜರ]], ಮೆಕ್ಸಿಕೊ </div><div style="float:right;width:48%"> * {{Flagicon|Russia}} [[ಖಬರೋವ್ಸ್ಕ್]], ರಷ್ಯಾ * {{Flagicon|Japan}} [[ಸಪೋರೊ]], ಜಪಾನ್ * {{Flagicon|China}} [[ಸುಜೊ]], [[ಚೀನಾ]] * {{Flagicon|Italy}} [[ಬೊಲೋಗ್ನಾ]], ಇಟಲಿ </div> {{-}} <br /> ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ "ಸ್ನೇಹಶೀಲ ನಗರ" ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * {{Flagicon|Estonia}} [[ಟ್ಯಾಲ್ಲಿನ್ನ್]], [[ಎಸ್ಟೋನಿಯ]]<ref>{{Cite web |url=http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&a=235160 |title=ಎಬೌಟ್ ದ ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616235442/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&a=235160 |url-status=dead }}</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery class="center"> File:Portland or ೧೮೯೭.png|ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ೧೮೯೭ರ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆಯು ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜವುಗುಪ್ರದೇಶದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. File:Portland rose.jpg|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅದಕ್ಕೆ ಉಪನಾಮ ನೀಡಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. File:Portland Max Tunnel.jpg|ಒರೆಗಾನ್‌ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ MAX ಹಗುರ ರೈಲು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣ. File:Panorama of Portland, Oregon from atop the KOIN Tower.jpg|KOIN ಸೆಂಟರ್‌ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುವ ವಿಲ್ಲಾಮೆಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Oregon}} * [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1972 ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌-ವ್ಯಾಂಕವರ್‌ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೊ]] * [[ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * C. ಅಬ್ಬೋಟೊ, ''ಗ್ರೇಟರ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಅರ್ಬನ್ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಇನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್''. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೧. ISBN ೦-೮೧೨೨-೧೭೭೯-೯ * C. ಒಜಾವ (ಸಂಪಾದಕ), ''ದ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಡ್ಜ್: ಚಾಲೆಂಜಸ್ ಆಂಡ್ ಸಕ್ಸೆಸಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಕಮ್ಯೂನಟೀಸ್''. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌: ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪. ISBN ೧-೫೫೯೬೩-೬೯೫-೫ * [[ಚಕ್ ಪಲಾಹ್ನಾಯ್ಕ್]], ''[[Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon]]''. ಕ್ರೌನ್, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೪೦೦೦-೪೭೮೩-೮ * [[ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ಹಾಲ್ಬ್ರೂಕ್]], ''ದ ಫಾರ್ ಕಾರ್ನರ್''. ಕಾಮ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್, ೧೯೫೨. ISBN ೦-೮೯೧೭೪-೦೪೩-೦ * E. ಕಿಂಬಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್, ''ದ ಶೇಪಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಸಿಟಿ: ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್‌ ೧೮೮೫ ಟು ೧೯೧೫''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೬. {{OCLC|2645815}} {{ASIN|B0006CP2A0}} * E. ಕಿಂಬಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್, ''ದ ಗ್ರೋತ್ ಆಫ್ ಎ ಸಿಟಿ: ಪವರ್ ಆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್‌ ೧೯೧೫ ಟು ೧೯೫೦''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೯. ISBN ೦-೯೬೦೩೪೦೮-೧-೫ * ಜ್ಯುವೆಲ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ''ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ಪೀಪಲ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪವರ್, ೧೮೫೧–೨೦೦೧''. ಒರೆಗಾನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೩. ISBN ೯೭೮-೦೮೭೦೭೧೫೫೯೪ * {{cite book|author=MacGibbon, Elma|title=[http://www.secstate.wa.gov/history/publications%5Fdetail.aspx?p=63 Leaves of knowledge]|publisher=Shaw & Borden Co|year=1904}} ಎಲ್ಮ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್‌ಳ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ನೆನಪುಗಳು ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒರೆಗಾನ್‌ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ. ಅದು "ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ದ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹಬ್" ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಒಟೂಲ್, ರಾಂಡಲ್. [http://www.cato.org/pubs/pas/pa-596.pdf ''ಡಿಬಂಕಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌: ದ ಸಿಟಿ ದ್ಯಾಟ್ ಡಸ್‌ನಾಟ್ ವರ್ಕ್'' ]. ''ಪಾಲಿಸಿ ಅನಾಲಿಸಿಸ್. '' ''ಸಂ. ೫೯೬. '' ''ಕ್ಯಾಟೊ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಜುಲೈ ೯, ೨೦೦೭. '' == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks|Portland, Oregon}} * [http://www.portlandonline.com/ ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಗರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710115957/http://www.portlandonline.com/ |date=2010-07-10 }} ** [http://www.portlandmaps.com/ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722074758/http://www.portlandmaps.com/ |date=2010-07-22 }} (ಲಾಟ್-ಲೆವೆಲ್ GIS) ** [http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕ್ರೈಮ್‌ಮ್ಯಾಪರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915204607/http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm |date=2008-09-15 }} * [http://www.portlandalliance.com/ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ - ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್] * [http://www.travelportland.com/ ಟ್ರ್ಯಾವೆಲ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌] * [http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ನೌ-ಡೆಮಾಲಿಶ್ಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ PDX] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508175057/http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. |date=2008-05-08 }} ಮ್ಯಾಪ್ಡ್ ಆನ್ ಪ್ಲೇಟಿಯಲ್. '''[[ವಿಕಿ]]ಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು''' * [[ಬೀವರ್ಟನ್]]‌ನ [[ಹೊವಾರ್ಡ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಯಾಮ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[WikiWikiWeb:|ವಿಕಿವಿಕಿವೆಬ್]]. ವಾರ್ಡ್ ವಿಕಿ ವಿಕಿ ವೆಬ್ಅವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ವಿಕಿಯಾಗಿದೆ. * {{wikivoyage|Portland (Oregon)}} {{Clear}} == ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ == {{PortlandOR}} {{Portland neighborhoods}} {{Clackamas County, Oregon}} {{Multnomah County, Oregon}} {{Washington County, Oregon}} {{Oregon}} {{USLargestCities}} {{Portland Freeways}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಅರ್ಬೇನಿಸಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒರೆಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] sq6umzqdinqslmtgrn9pembh0xwdu4t 0 24407 1371112 1343746 2026-04-01T16:50:21Z ~2026-20392-45 98908 1371112 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |last= |first= |author= |authorlink= |coauthors= |editor= |encyclopedia=Medicine.net |title=Anger definition |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=33843 |accessdate=2008-04-05 |edition= |date= |year= |publisher= |volume= |location= |id= |doi= |pages= |quote= |archive-date=2014-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140123014235/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=33843 |url-status=dead }}</ref> ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿಸ್, W., ಸ್ಕೊಯೆನ್‌ಫೆಲ್ಡ್, C. D., ಗ್ವೈನ್, P. W., ವೈಸ್ಲರ್, A. M.,''ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಟರಿ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮರಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್ ಟು ಫಿಯರ್ ಆಂಡ್ ಆಂಗರ್'', ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್, 1964, 7, 155.</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೇಮಂಡ್ ಡಿಗಿಯುಸೆಪ್ಪೆ, ರೇಮಂಡ್ ಚಿಪ್ ಟಫ್ರೇಟ್, ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್'', ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2006, ಪುಟ 133-159.</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.<ref>ಆಂಗರ್,''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್'', ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 2000, ಹಘ್ಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಕಂಪೆನಿ.</ref> ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic"/> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="Primate"/> ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Primate">ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಇತಾಲಜಿ, 1967, ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಮೋರಿಸ್ (ಸಂಪಾದಕ). ವೈಡೆನ್ಫೆಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್: ಲಂಡನ್, ಪುಟ 55</ref> "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EncPsy"/><ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref> ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="Sutton1"/><ref name="Hochschild1"/> ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EncPsy"/> ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ.<ref name="EncPsy"/> === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Parker Hall 2008">ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್</ref> ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ<ref>ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್, ಲಂಡನ್</ref> ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="Parker Hall 2008"/> ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994)<ref>ಸ್ಕೋರ್ AN, 1994, ''ಎಫೆಕ್ಟ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ್'', ಹಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್, NJ, ಎರ್ಲ್‌ಬಾಮ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಇಂಕ್</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004)<ref>ಹಾರ್ವೆ D, 2004, ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್</ref> ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951)<ref>ರೋಗರ್ಸ್, CR, 1951, ''ಕ್ಲೈಂಟ್-ಸೆಂಟರ್ಡ್ ಥೆರಪಿ'', ಲಂಡನ್, ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್</ref> ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು<ref>[http://www.angermgmt.com/substance_abuse.asp angermgmt.com]</ref>, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Jennifer S. Lerner and Dacher Keltner |url=http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |title=Fear, Anger, and Risk |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81(1) |pages=146–159 |year=2001 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516023611/http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Baruch Fischhoff, Roxana M. Gonzalez, Jennifer S. Lerner, Deborah A. Small |url=http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |title=Evolving Judgments of Terror Risks: Foresight, Hindsight, and Emotion |journal=Journal of Experimental Psychology: Applied |volume=11(2) |pages=134–139 |year=2005 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205555/http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=David DeSteno, Nilanjana Dasgupta, Monica Y. Bartlett, and Aida Cajdric |url=http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |title=Prejudice From Thin Air: The Effect of Emotion on Automatic Intergroup Attitudes |journal=Psychological Science |volume=15(5) |pages=319–324 |year=2004 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723143149/http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Mackie et al">{{cite journal |author=Diane M. Mackie, Thierry Devos, Eliot R. Smith |url=http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |title=Intergroup Emotions: Explaining Offensive Action Tendencies in an Intergroup Context |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=79(4) |pages=602–616 |year=2000 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928032753/http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |url-status=dead }}</ref> ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17</ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="DeSteno et al (2000)"> {{cite journal |author=D. DeSteno, R. E. Petty, D. T. Wegener, & D.D. Rucker |url= |title=Beyond valence in the perception of likelihood: The role of emotion specificity. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=78(3) |pages=397–416 |year=2000}} </ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref> {{cite journal |author=DeSteno, D., Petty, R. E., Rucker, D. D., Wegener, D. T., & Braverman, J. |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.138.452&rep=rep1&type=pdf |title=Discrete emotions and persuasion: The role of emotion-induced expectancies |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=86(1) |pages=43–56 |year=2004}} </ref> ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Sutton1">ಸ್ಯೂಟನ್, R. I. ''ಮೆಂಟೈನಿಂಗ್ ನಾರ್ಮ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಡ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ಕೇಸ್ ಆಫ್ ಬಿಲ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್'', ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 1991, 36:245-268</ref><ref name="Hochschild1">ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್, AR, ''ದಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಡ್ ಹಾರ್ಟ್: ಕಮರ್ಶಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೀಲಿಂಗ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 1983</ref> ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Tiedens 2001">ಟೈಡೆನ್ಸ್ LZ, ''ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಷನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್'', ಲಿಂಕ್: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation], ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2001 ಜನವರಿ; 80(1):86-94.</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Tiedens et al.,2000"/> ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು.<ref name="Tiedens 2001"/> ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tiedens et al.,2000">ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಎಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಆಂಡ್ ಮೆಸ್ಕ್ಯುಟ, [http://psp.sagepub.com/cgi/content/abstract/26/5/560 ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್: ಇಮೋಷನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೈ-ಆಂಡ್-ಲೊ-ಸ್ಟೇಟಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್], 2000</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>M ಸಿನಾಸ್ಯುರ್, LZ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಇಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2006</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್, ಡಿ ಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಟೆಡ್, ''ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2004, ಸಂಪುಟ 86, ಸಂ. 1, 57–76</ref> === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್, ಇಮೋಷನಲ್ ಕಾಂಪಿಟೆನ್ಸ್, [http://www.emotionalcompetency.com/anger.htm#path ಆಂಗರ್, ಆನ್ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಪ್ಲಿಯಾ ಫಾರ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್], ಎಂಟ್ರಿ ಡಿಸ್ಕ್ರೈಬಿಂಗ್ ಪಾಥ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್</ref> ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/><ref>ನೊವ್ಯಾಕೊ, R. (1975). ಆಂಗರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್: ದಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಇವಾಲ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್. ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್, MA: ಹೀತ್.</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |coauthors = Richard Beck and Ephrem Fernandez |title = Cognitive-Behavioral Therapy in the Treatment of Anger: A Meta-Analysis |journal = Cognitive Therapy and Research |volume = 22 |issue = 1 |pages = 63–74 |year = 1998 |url = http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |format = pdf |accessdate = 2007-02-05 |doi = 10.1023/A:1018763902991 |author = Beck, Richard |postscript =. |archive-date = 2006-09-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060905115446/http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="AngerTheory"/> ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು.<ref name="AngerTheory"/><ref>"ಆಂಗರ್." ಗಲೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಗಲೆ ಗ್ರೂಪ್, 2001.</ref> 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು.<ref name="Ethics"/> ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಥಿಯರಿ: * ಬರ್ಕೆಮ್ಯಾನ್ (2006) [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jan/26/healthandwellbeing.features ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]. * ಗ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. (1975). ದಿ ಫೆಸಿಲಿಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೆಶನ್ ಬೈ ಅಗ್ರೆಶನ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್. [http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=buy.optionToBuy&amp;id=1976-02349-001&amp;CFID=6717647&amp;CFTOKEN=16163150 ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್]. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ''. ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್: ಮುರ್ರೆ ಆಂಡ್ ಫೆಸ್‌ಬ್ಯಾಚ್. (1978). ಲೆಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಥ್ರೊ ದಿ ಬೇಬಿ ಔಟ್ ವಿದ್ ಬಾತ್‌ವಾಟರ್: ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್ ರಿವಿಸ್ಟೆಡ್. doi:10.1111/j.1467-6494.1978.tb01012.x</ref> === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆನ್, K. A. 1995. ಎ ಮಲ್ಟಿಮೆಥಡ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಡೆಟ್ರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟ್ರಾಗ್ರೂಪ್ ಕಾಂಫ್ಲಿಕ್ಟ್. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 40: 256–282.</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000<ref>ಟೈಡೆನ್ಸ್, L. Z. 2000. ಪವರ್‌ಫುಲ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ವಿಶಿಯಸ್ ಸೈಕಲ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಪೊಸಿಶನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಮೋಶನ್ಸ್. N. M. ಆಶ್ಕನಸಿ, C. E. J. ಹಾರ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು W. J. ಜರ್ಬೆ (ಸಂಪಾದಕರು), ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್: ರಿಸರ್ಚ್, ಥಿಯರಿ ಆಂಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್: 71–81. ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, CT: ಕ್ಯೋರಮ್.</ref>). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗೆಡ್ಡೆಸ್, D. ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್, R. 2007 ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ದಿ ಲೈನ್ಸ್: ಎ ಡ್ಯುಯೆಲ್ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಇನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ಸ್, ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ರಿವ್ಯೂ. 32 (3): 721–746.</ref> == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4: ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ನ್ಯೂರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಆಂಗರ್''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic"/> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy"/> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE"/> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics"/><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 4tuspg26bxpj0iam9cqq3z1fyy98wkv 1371113 1371112 2026-04-01T16:54:12Z ~2026-20392-45 98908 1371113 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ.<ref name="EncPsy"/> === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Parker Hall 2008">ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್</ref> ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ<ref>ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್, ಲಂಡನ್</ref> ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="Parker Hall 2008"/> ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994)<ref>ಸ್ಕೋರ್ AN, 1994, ''ಎಫೆಕ್ಟ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ್'', ಹಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್, NJ, ಎರ್ಲ್‌ಬಾಮ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಇಂಕ್</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004)<ref>ಹಾರ್ವೆ D, 2004, ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್</ref> ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951)<ref>ರೋಗರ್ಸ್, CR, 1951, ''ಕ್ಲೈಂಟ್-ಸೆಂಟರ್ಡ್ ಥೆರಪಿ'', ಲಂಡನ್, ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್</ref> ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು<ref>[http://www.angermgmt.com/substance_abuse.asp angermgmt.com]</ref>, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Jennifer S. Lerner and Dacher Keltner |url=http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |title=Fear, Anger, and Risk |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81(1) |pages=146–159 |year=2001 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516023611/http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Baruch Fischhoff, Roxana M. Gonzalez, Jennifer S. Lerner, Deborah A. Small |url=http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |title=Evolving Judgments of Terror Risks: Foresight, Hindsight, and Emotion |journal=Journal of Experimental Psychology: Applied |volume=11(2) |pages=134–139 |year=2005 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205555/http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=David DeSteno, Nilanjana Dasgupta, Monica Y. Bartlett, and Aida Cajdric |url=http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |title=Prejudice From Thin Air: The Effect of Emotion on Automatic Intergroup Attitudes |journal=Psychological Science |volume=15(5) |pages=319–324 |year=2004 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723143149/http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Mackie et al">{{cite journal |author=Diane M. Mackie, Thierry Devos, Eliot R. Smith |url=http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |title=Intergroup Emotions: Explaining Offensive Action Tendencies in an Intergroup Context |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=79(4) |pages=602–616 |year=2000 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928032753/http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |url-status=dead }}</ref> ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17</ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="DeSteno et al (2000)"> {{cite journal |author=D. DeSteno, R. E. Petty, D. T. Wegener, & D.D. Rucker |url= |title=Beyond valence in the perception of likelihood: The role of emotion specificity. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=78(3) |pages=397–416 |year=2000}} </ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref> {{cite journal |author=DeSteno, D., Petty, R. E., Rucker, D. D., Wegener, D. T., & Braverman, J. |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.138.452&rep=rep1&type=pdf |title=Discrete emotions and persuasion: The role of emotion-induced expectancies |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=86(1) |pages=43–56 |year=2004}} </ref> ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Sutton1">ಸ್ಯೂಟನ್, R. I. ''ಮೆಂಟೈನಿಂಗ್ ನಾರ್ಮ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಡ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ಕೇಸ್ ಆಫ್ ಬಿಲ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್'', ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 1991, 36:245-268</ref><ref name="Hochschild1">ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್, AR, ''ದಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಡ್ ಹಾರ್ಟ್: ಕಮರ್ಶಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೀಲಿಂಗ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 1983</ref> ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Tiedens 2001">ಟೈಡೆನ್ಸ್ LZ, ''ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಷನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್'', ಲಿಂಕ್: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation], ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2001 ಜನವರಿ; 80(1):86-94.</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Tiedens et al.,2000"/> ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು.<ref name="Tiedens 2001"/> ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tiedens et al.,2000">ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಎಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಆಂಡ್ ಮೆಸ್ಕ್ಯುಟ, [http://psp.sagepub.com/cgi/content/abstract/26/5/560 ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್: ಇಮೋಷನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೈ-ಆಂಡ್-ಲೊ-ಸ್ಟೇಟಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್], 2000</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>M ಸಿನಾಸ್ಯುರ್, LZ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಇಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2006</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್, ಡಿ ಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಟೆಡ್, ''ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2004, ಸಂಪುಟ 86, ಸಂ. 1, 57–76</ref> === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್, ಇಮೋಷನಲ್ ಕಾಂಪಿಟೆನ್ಸ್, [http://www.emotionalcompetency.com/anger.htm#path ಆಂಗರ್, ಆನ್ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಪ್ಲಿಯಾ ಫಾರ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್], ಎಂಟ್ರಿ ಡಿಸ್ಕ್ರೈಬಿಂಗ್ ಪಾಥ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್</ref> ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/><ref>ನೊವ್ಯಾಕೊ, R. (1975). ಆಂಗರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್: ದಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಇವಾಲ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್. ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್, MA: ಹೀತ್.</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |coauthors = Richard Beck and Ephrem Fernandez |title = Cognitive-Behavioral Therapy in the Treatment of Anger: A Meta-Analysis |journal = Cognitive Therapy and Research |volume = 22 |issue = 1 |pages = 63–74 |year = 1998 |url = http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |format = pdf |accessdate = 2007-02-05 |doi = 10.1023/A:1018763902991 |author = Beck, Richard |postscript =. |archive-date = 2006-09-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060905115446/http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="AngerTheory"/> ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು.<ref name="AngerTheory"/><ref>"ಆಂಗರ್." ಗಲೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಗಲೆ ಗ್ರೂಪ್, 2001.</ref> 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref> ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಥಿಯರಿ: * ಬರ್ಕೆಮ್ಯಾನ್ (2006) [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jan/26/healthandwellbeing.features ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]. * ಗ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. (1975). ದಿ ಫೆಸಿಲಿಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೆಶನ್ ಬೈ ಅಗ್ರೆಶನ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್. [http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=buy.optionToBuy&amp;id=1976-02349-001&amp;CFID=6717647&amp;CFTOKEN=16163150 ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್]. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ''. ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್: ಮುರ್ರೆ ಆಂಡ್ ಫೆಸ್‌ಬ್ಯಾಚ್. (1978). ಲೆಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಥ್ರೊ ದಿ ಬೇಬಿ ಔಟ್ ವಿದ್ ಬಾತ್‌ವಾಟರ್: ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್ ರಿವಿಸ್ಟೆಡ್. doi:10.1111/j.1467-6494.1978.tb01012.x</ref> === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆನ್, K. A. 1995. ಎ ಮಲ್ಟಿಮೆಥಡ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಡೆಟ್ರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟ್ರಾಗ್ರೂಪ್ ಕಾಂಫ್ಲಿಕ್ಟ್. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 40: 256–282.</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000<ref>ಟೈಡೆನ್ಸ್, L. Z. 2000. ಪವರ್‌ಫುಲ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ವಿಶಿಯಸ್ ಸೈಕಲ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಪೊಸಿಶನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಮೋಶನ್ಸ್. N. M. ಆಶ್ಕನಸಿ, C. E. J. ಹಾರ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು W. J. ಜರ್ಬೆ (ಸಂಪಾದಕರು), ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್: ರಿಸರ್ಚ್, ಥಿಯರಿ ಆಂಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್: 71–81. ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, CT: ಕ್ಯೋರಮ್.</ref>). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗೆಡ್ಡೆಸ್, D. ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್, R. 2007 ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ದಿ ಲೈನ್ಸ್: ಎ ಡ್ಯುಯೆಲ್ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಇನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ಸ್, ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ರಿವ್ಯೂ. 32 (3): 721–746.</ref> == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4: ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ನ್ಯೂರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಆಂಗರ್''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic"/> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy"/> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE"/> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics"/><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] nj1bhbx21nnzt5lsoom5fduh75lpn2l 1371114 1371113 2026-04-01T16:59:07Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371114 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4: ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ನ್ಯೂರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಆಂಗರ್''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] b9rzu9mnxgjyz7or945wxic3lp4zqj7 1371115 1371114 2026-04-01T17:00:16Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371115 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4: ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ನ್ಯೂರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಆಂಗರ್''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 9cqkc7aht232yp1koxxye0hu4of92ul 1371116 1371115 2026-04-01T17:00:47Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371116 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] gdox7iwy0x8lrduibznt617crpa7dqr 1371117 1371116 2026-04-01T17:02:23Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371117 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 3bo6zupseaxtksq7609q4voobdae4hy 1371119 1371117 2026-04-01T17:05:19Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371119 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] biyk7l0gkzcreu2ydvv8v8bvyig4h7p 1371120 1371119 2026-04-01T17:06:41Z ~2026-20392-45 98908 1371120 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] rgrqxh8noblaqkh03t1gswmec7yzjpa 1371121 1371120 2026-04-01T17:07:19Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371121 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 3h18ohrqjzlgb95shzcu0v0w9lxyzji 1371122 1371121 2026-04-01T17:08:08Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371122 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.</blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 5lsewkgxrcrzvtplllrwt3kchw32v5j 1371123 1371122 2026-04-01T17:08:52Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371123 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.</blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ." === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] huox3tuzisvj864bc2i3ypcdif6hr4f 1371124 1371123 2026-04-01T17:09:50Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371124 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.</blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ." === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ." ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 55p3mf420jgle7xew558lzx1dbsakee 1371125 1371124 2026-04-01T17:10:36Z ~2026-20392-45 98908 Ch 1371125 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ. ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ. ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ. === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994) ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004) ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951) ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ." ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು. ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ: ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ). ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು". [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು." ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು). ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.</blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ." === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ." ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."</blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;... == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] hpw931os3yczxba04pdg1682hjmiu7a 1371128 1371125 2026-04-01T18:32:35Z Anzx-ooo 34522 Altered volume. Add: citeseerx, pmid, doi, issue, authors 1-2. Removed parameters. Some additions/deletions were parameter name changes. | [[:en:WP:UCB|Use this tool]]. [[:en:WP:DBUG|Report bugs]]. | #UCB_Gadget 1371128 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಮರ್ಷ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]].'' [[ಚಿತ್ರ:The Rage of Achilles by Giovanni Battista Tiepolo.jpeg|thumb|ದಿ ಆಂಗರ್ ಆಪ್ ಅಚಿಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೊವಾನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟ ಟೈಪೋಲೊ ಗ್ರೀಕ್ ಮುಖಂಡನು ಆಗಮೆಮ್ನನ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಕೋಪ''' ವು ಒಂದು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಪದ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಅಡ್ರೀನಲೈನ್‌‌ ಮಟ್ಟವು ಏರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |last= |first= |author= |authorlink= |editor= |encyclopedia=Medicine.net |title=Anger definition |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=33843 |accessdate=2008-04-05 |edition= |date= |year= |publisher= |volume= |location= |id= |doi= |pages= |quote= |archive-date=2014-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140123014235/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=33843 |url-status=dead }}</ref> ಕೋಪವು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾದಾಡುವ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿಸ್, W., ಸ್ಕೊಯೆನ್‌ಫೆಲ್ಡ್, C. D., ಗ್ವೈನ್, P. W., ವೈಸ್ಲರ್, A. M.,''ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಟರಿ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮರಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್ ಟು ಫಿಯರ್ ಆಂಡ್ ಆಂಗರ್'', ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್, 1964, 7, 155.</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಗಿನ ಬಲದ ಬೆದರಿಕೆಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕೋಪವು ವರ್ತನೆಯ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಬಲ ಭಾವನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೇಮಂಡ್ ಡಿಗಿಯುಸೆಪ್ಪೆ, ರೇಮಂಡ್ ಚಿಪ್ ಟಫ್ರೇಟ್, ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್'', ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2006, ಪುಟ 133-159.</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮೂಲತಃ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ''ಆಂಗರ್'' ‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.<ref>ಆಂಗರ್,''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್'', ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 2000, ಹಘ್ಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಕಂಪೆನಿ.</ref> ಕೋಪವು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic"/> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="Primate"/> ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಅವರ ಬೆದರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಕೋಪವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವಾಕ್ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Primate">ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಇತಾಲಜಿ, 1967, ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಮೋರಿಸ್ (ಸಂಪಾದಕ). ವೈಡೆನ್ಫೆಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್: ಲಂಡನ್, ಪುಟ 55</ref> "ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೋಪವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="EncPsy">ರೇಮಂಡ್ W. ನೊವ್ಯಾಕೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000</ref> ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ; ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸದ್ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EncPsy"/><ref name="Ethics">ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ, ''ಆಂಗರ್'', ಎಥಿಕ್ಸ್, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ 1</ref> ಅನೇಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಿದೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಹಿಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="Sutton1"/><ref name="Hochschild1"/> ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ (ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪ)ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು '''ವ್ರಾತ್(ಕಡುಕ್ರೋಧ)''' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger Symbol.jpg|thumb|alt=Visualizing Anger - Petar Pavlov|"ಕೋಪ" ಪದದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ.]] ಕೋಪ ಬೆದರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic">ಮೈಕೆಲ್ ಕೆಂಟ್, ''ಆಂಗರ್'', ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-19-262845-3</ref> ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ಆತುರದ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಕೋಪ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಟ್ಲರ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಇದು ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸೆರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವನ್ನು "ವಿವೇಚಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ" ಕೋಪವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ'' ಹಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ''ಕ್ರಮರಹಿತ'' ವಾದವು. ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪವು ''ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ'' ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹುಟ್ಟುಗುಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗೋಪ, ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಒರಟುತನ.<ref name="EoE">ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪವು ಮಾನಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಚಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ತಪ್ಪು ವರ್ತನೆಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು, ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಡುಕಿನ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಸಹನೆಯನ್ನೂ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ಮಾರ್ಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಹುದು. ಕೋಪವು ಅದರ ಪ್ರಬಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ, ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಅಥವಾ ಆಲೋಚನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EncPsy"/> ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಶಾಬ್ದಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ, ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ). ಕೋಪವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಸಾಕಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ.<ref name="EncPsy"/> === ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ === {{Multiple issues|section=November 2009|OR=November 2009|rewrite=November 2009}} ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರೋಷ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಘಂಟಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಯೂ ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Parker Hall 2008">ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್</ref> ಕೋಪವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಗುವು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೋಪವು ಆಲೋಚನೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೋಪ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದುದು ಕೋಪವಲ್ಲ ಅದು ಕ್ರೋಧ<ref>ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್, 2008, ''ಆಂಗರ್, ರೇಜ್ ಆಂಡ್ ರಿಲೇಶನ್‌ಶಿಪ್ಸ್: ಆನ್ ಎಂಪಾಥಿಕ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'', ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್, ಲಂಡನ್</ref> ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ, ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಶುವು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಎಳೆತನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಶಿಶು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಅರಚಲು)ಆದೇಶಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅನುಗೊಳಿಸಲು, ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಾಳಜಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಶಿಶು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಸಮರ್ಥತತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="Parker Hall 2008"/> ಏಕೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (ಸ್ಕೋರ್, 1994)<ref>ಸ್ಕೋರ್ AN, 1994, ''ಎಫೆಕ್ಟ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ್'', ಹಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್, NJ, ಎರ್ಲ್‌ಬಾಮ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಇಂಕ್</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿರುವುದು (ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು. ಕ್ರೋಧವೆಂದರೆ "ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ"ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಾರ್ವೆ, 2004)<ref>ಹಾರ್ವೆ D, 2004, ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್</ref> ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಜೀವನದ ಘಟನೆಯೊಂದು, ಅದು ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಜೀವಿಯು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸದ ಭಾವನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಾಬ್ದಿಕ-ಪೂರ್ವ, ಅರಿವಿನ-ಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ (ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ), ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲಗಳು ಅಥವಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ UKಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕರ್ ಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ (ಆಂತರಿಕ)ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (ರೋಗರ್ಸ್, 1951)<ref>ರೋಗರ್ಸ್, CR, 1951, ''ಕ್ಲೈಂಟ್-ಸೆಂಟರ್ಡ್ ಥೆರಪಿ'', ಲಂಡನ್, ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್</ref> ಬೆಳೆಸಲು ಅಥವಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ UKಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೋಪವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. === ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ: '''ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ''' ಮತ್ತು '''ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ'''. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಕೋಪಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪ ==== ಅವ್ಯಕ್ತ ಕೋಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು: * '''ಗೌಪ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆ ಮುನಿಸು ತೋರುವುದು, ಉದಾಸೀನ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗುಟ್ಟವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಗದರಿಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುವುದು, ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವುದು, ಕದಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೋಸಮಾಡುವುದು. * '''ಮಾನಸಿಕ ದುರುಪಯೋಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆ, ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಣ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು. * '''ಸ್ವ-ನಿಂದನೆ ಮಾಡುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. * '''ಸ್ವ-ತ್ಯಾಗ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ನೆರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ವ್ಯರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು, ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ [[ನಪುಂಸಕತೆ]], ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು. * '''ಉದ್ವೇಗರಹಿತ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವುದು ಅಥವಾ ಕಪಟದ ನಗು ಬೀರುವುದು, ಉದಾಸೀನರಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಬೇರೆಯವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಇಡುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವುದು, ವಿಪರೀತ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ತಾತ್ಸಾರ ತೋರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳು, ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸುಬುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಸಮಯ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರದಿರುವುದು. * '''ಗೀಳಿನಂಥ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬಂತಿರುವುದು, ತಪ್ಪದೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಥ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು. * '''ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುತೋರಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾದಿಸದಿರುವುದು, ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪ ==== ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕೋಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * '''ಬೆದರಿಕೆಗಳು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಮುಷ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ರೋಷಾವೇಶದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾರಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಿಸುವುದು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದಡಾರನೆ ಮುಚ್ಚುವುದು. * '''ನೋವುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಪದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ತಮಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವುದು, ದೂಷಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು, ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹುಕವಾಡುವುದು. * '''ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈಯುವುದು. * '''ಪೀಡಿಸುವುದು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವುದು, ತಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೂಕುವುದು, ಹಿಂಸಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಿರುಚುವುದು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಲಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. * '''ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ನಿಂದನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಹೊರಿಸುವುದು. * '''ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ವರ್ತನೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು. * '''ಡಾಂಭಿಕತೆ(ಆಡಂಬರ)''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಆಡಂಬರ ತೋರುವುದು, ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ನಿಯೋಜಿಸದಿರುವುದು, ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದವರಂತಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಹರಟೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಚುಂಬನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು. * '''ಸ್ವಾರ್ಥತೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಹಾಯ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಯೂ ಹಾರುವುದು.(ಸರದಿಯ ಶಿಸ್ತು ಮೀರು) * '''ಸೇಡು''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಮನನೋಯಿಸುವ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನಃಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * '''ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ''' - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆಶಾಭಂಗಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು<ref>[http://www.angermgmt.com/substance_abuse.asp angermgmt.com]</ref>, ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕಾರಣಗಳು === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೋಪವು, ಆತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಳಜಿ ತೋರುವವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಕೋಪಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಅಥವಾ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Anger pg 290">ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ಪುಟ 290</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆತನು ಕೋಪಪಡುತ್ತಾನೆ (ಉದಾ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಆತನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಉದಾ. ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆತನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕೋಚಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದು "ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದುದರ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೋಪವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು, ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಲು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಕ್ಷ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರಳವಾಗಿ ''ಒಂದಕ್ಕಿಂತ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳು ಪರಿಸರದ-ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಳಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಭರಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ."<ref name="EncPsy"/> ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂತರಿಕ ಕಲಂಕವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೋಪ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11">"ಇಮೋಷನ್." ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್, ಪುಟ 11</ref> === ಅರಿವಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಕೋಪವು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಾಗಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ದುರದೃಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಶಾವಾದಿ ಗಂಡಾಂತರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಭಯಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Jennifer S. Lerner and Dacher Keltner |url=http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |title=Fear, Anger, and Risk |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=81 |pages=146–159 |year=2001 |issue=1 |doi=10.1037/0022-3514.81.1.146 |pmid=11474720 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516023611/http://sds.hss.cmu.edu/BDRauthors/fear.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನರೂಪದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲೂ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ: 2005ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಜನರು ಯೋಚಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜನರು 9/11ರ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Baruch Fischhoff, Roxana M. Gonzalez, Jennifer S. Lerner, Deborah A. Small |url=http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |title=Evolving Judgments of Terror Risks: Foresight, Hindsight, and Emotion |journal=Journal of Experimental Psychology: Applied |volume=11 |pages=134–139 |year=2005 |issue=2 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205555/http://content.ksg.harvard.edu/lernerlab/papers/files/Fischhoff_2005_JEP_Paper.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರ-ಸಮೂಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=David DeSteno, Nilanjana Dasgupta, Monica Y. Bartlett, and Aida Cajdric |url=http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |title=Prejudice From Thin Air: The Effect of Emotion on Automatic Intergroup Attitudes |journal=Psychological Science |volume=15 |pages=319–324 |year=2004 |issue=5 |doi=10.1111/j.0956-7976.2004.00676.x |pmid=15102141 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723143149/http://www.heart-intl.net/HEART/120104/Prejudicefromthinairtheeffe.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗುಂಪೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಆ ಗುಂಪು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Mackie et al">{{cite journal |author=Diane M. Mackie, Thierry Devos, Eliot R. Smith |url=http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |title=Intergroup Emotions: Explaining Offensive Action Tendencies in an Intergroup Context |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=79 |pages=602–616 |year=2000 |issue=4 |doi=10.1037/0022-3514.79.4.602 |pmid=11045741 |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928032753/http://www2.uni-jena.de/svw/igc/download/Mackie_Devos_Smith_JPSP_2000.pdf |url-status=dead }}</ref> ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ - ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಅವರು ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದಂತಹ ಇತರ "ಋಣಾತ್ಮಕ" ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17</ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಬರಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ದುಃಖ ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ (ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ದೂರವಾಗುವುದು) ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕಾರನ್ನು ಮಾರುವುದು) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="DeSteno et al (2000)"> {{cite journal |author=D. DeSteno, R. E. Petty, D. T. Wegener, & D.D. Rucker |url= |title=Beyond valence in the perception of likelihood: The role of emotion specificity. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=78 |pages=397–416 |year=2000 |issue=3 |doi=10.1037/0022-3514.78.3.397 |pmid=10743870 }} </ref> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪವು ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಆತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹುದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಏರಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ತರುವ ವಾದಕ್ಕಿಂತ ("ಅನರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುತ್ತವೆ"ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ) ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ವಾದವನ್ನು ("ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ") ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref> {{cite journal |author=DeSteno, D., Petty, R. E., Rucker, D. D., Wegener, D. T., & Braverman, J. |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.138.452&rep=rep1&type=pdf |title=Discrete emotions and persuasion: The role of emotion-induced expectancies |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=86 |pages=43–56 |year=2004 | issue=1 | doi=10.1037/0022-3514.86.1.43 | pmid=14717627 | citeseerx=10.1.1.138.452 }} </ref> ಎಲ್ಲಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಪವು ಕೇವಲ ಕೋಪವನ್ನು-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿ === ಇತರ ಭಾವನೆಗಳಂತೆ ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟನ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು (ಅಂದರೆ ಜಗಳಗಂಟಿ ವರ್ತನೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Sutton1">ಸ್ಯೂಟನ್, R. I. ''ಮೆಂಟೈನಿಂಗ್ ನಾರ್ಮ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಡ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ಕೇಸ್ ಆಫ್ ಬಿಲ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್'', ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 1991, 36:245-268</ref><ref name="Hochschild1">ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್, AR, ''ದಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಡ್ ಹಾರ್ಟ್: ಕಮರ್ಶಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೀಲಿಂಗ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 1983</ref> ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲರಿಸ್ಸಾ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಅರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಕೀಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು 1985ರಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿಷ್ಟ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Tiedens 2001">ಟೈಡೆನ್ಸ್ LZ, ''ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಷನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್'', ಲಿಂಕ್: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ], ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2001 ಜನವರಿ; 80(1):86-94.</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದವರು ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Tiedens et al.,2000"/> ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಆಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೋಪವು ಇತರರ ವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಥವಾ ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರು ದುಃಖಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು.<ref name="Tiedens 2001"/> ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಕೋಪವನ್ನು-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಹಠಮಾರಿ, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೈಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೃದು ಮತ್ತು ನಮ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tiedens et al.,2000">ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಎಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಆಂಡ್ ಮೆಸ್ಕ್ಯುಟ, [http://psp.sagepub.com/cgi/content/abstract/26/5/560 ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್: ಇಮೋಷನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೈ-ಆಂಡ್-ಲೊ-ಸ್ಟೇಟಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್], 2000</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿನಾಸ್ಯುರ್ ಮತ್ತು ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದರಿಗಿಂತ ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>M ಸಿನಾಸ್ಯುರ್, LZ ಟೈಡೆನ್ಸ್, ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಇಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2006</ref> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಭಾವನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ಇತರರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸಲು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜನರು ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೋಪಿತ ವಿರೋಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಜನರು ವಿರೋಧಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>ವ್ಯಾನ್ ಕ್ಲೀಫ್, ಡಿ ಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಟೆಡ್, ''ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2004, ಸಂಪುಟ 86, ಸಂ. 1, 57–76</ref> === ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಾತುರ್ಯ === {{See also|Anger management}} ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಗಾದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ R. ಬಿಯಾಮಂಟ್, ಇಮೋಷನಲ್ ಕಾಂಪಿಟೆನ್ಸ್, [http://www.emotionalcompetency.com/anger.htm#path ಆಂಗರ್, ಆನ್ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಪ್ಲಿಯಾ ಫಾರ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್], ಎಂಟ್ರಿ ಡಿಸ್ಕ್ರೈಬಿಂಗ್ ಪಾಥ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್</ref> ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರಕಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು. ಇತರ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ - ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದು; ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಮುನಿಸುತೋರುವುದು; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಪವು ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. R. ನೊವ್ಯಾಕೊ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಅರಿವಿನ (ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು), ಶಾರೀರಿಕ-ಭಾವಾತ್ಮಕ (ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ತಳಮಳ) ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆ (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ) ಈ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನೊವ್ಯಾಕೊ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆತನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆ-ಆಧಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/><ref>ನೊವ್ಯಾಕೊ, R. (1975). ಆಂಗರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್: ದಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಇವಾಲ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್. ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್, MA: ಹೀತ್.</ref> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ REBT (ರೇಷನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ)ಯಂತಹ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ CBT (ಅಥವಾ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬೆಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪೀಸ್)ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪದಿಂದ ನರಳುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1 = Beck |first1 = Richard |last2 = Fernandez |first2 = Ephrem |title = Cognitive-Behavioral Therapy in the Treatment of Anger: A Meta-Analysis |journal = Cognitive Therapy and Research |volume = 22 |issue = 1 |pages = 63–74 |year = 1998 |url = http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |accessdate = 2007-02-05 |doi = 10.1023/A:1018763902991 |archive-date = 2006-09-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060905115446/http://www.acu.edu/img/assets/6655/Cognitive-Behavioral%20in%20the%20Treatment%20of%20Anger%20(A%20Meta-analysis).pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ "ಒತ್ತಡ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು(ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗಮನ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಅನೇಕ ಅರಿವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="AngerTheory"/> ==== ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ==== ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪವು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು.<ref name="AngerTheory"/><ref>"ಆಂಗರ್." ಗಲೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಗಲೆ ಗ್ರೂಪ್, 2001.</ref> 1992ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ದಂಗೆಗಳು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕೋಪದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಫೋಟಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾನ್ W. ಫಿಯೆರೊ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕೋಪವು ನಂತರ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಕೋಪವು ಅದರ ನೈಜ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವತ್ತ ವಾಲಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನಾಜಿಗಳು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರಿದುದು.<ref name="Ethics"/> ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪದ "ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವಿಕೆಯು" ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ "ರೇಚನ ಅಧ್ಯಯನ"ವನ್ನು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಥಿಯರಿ: * ಬರ್ಕೆಮ್ಯಾನ್ (2006) [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jan/26/healthandwellbeing.features ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]. * ಗ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. (1975). ದಿ ಫೆಸಿಲಿಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರೆಶನ್ ಬೈ ಅಗ್ರೆಶನ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್. [http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=buy.optionToBuy&amp;id=1976-02349-001&amp;CFID=6717647&amp;CFTOKEN=16163150 ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್]. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ''. ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್: ಮುರ್ರೆ ಆಂಡ್ ಫೆಸ್‌ಬ್ಯಾಚ್. (1978). ಲೆಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಥ್ರೊ ದಿ ಬೇಬಿ ಔಟ್ ವಿದ್ ಬಾತ್‌ವಾಟರ್: ದಿ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಹೈಪಾಥಿಸಿಸ್ ರಿವಿಸ್ಟೆಡ್. doi:10.1111/j.1467-6494.1978.tb01012.x</ref> === ಉಭಯ ಮಿತಿ ಮಾದರಿ === ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆನ್, K. A. 1995. ಎ ಮಲ್ಟಿಮೆಥಡ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಡೆಟ್ರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟ್ರಾಗ್ರೂಪ್ ಕಾಂಫ್ಲಿಕ್ಟ್. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, 40: 256–282.</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ (ಉದಾ. ಟೈಡೆನ್ಸ್, 2000<ref>ಟೈಡೆನ್ಸ್, L. Z. 2000. ಪವರ್‌ಫುಲ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್: ದಿ ವಿಶಿಯಸ್ ಸೈಕಲ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಪೊಸಿಶನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಮೋಶನ್ಸ್. N. M. ಆಶ್ಕನಸಿ, C. E. J. ಹಾರ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು W. J. ಜರ್ಬೆ (ಸಂಪಾದಕರು), ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್: ರಿಸರ್ಚ್, ಥಿಯರಿ ಆಂಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್: 71–81. ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, CT: ಕ್ಯೋರಮ್.</ref>). ಗೆಡ್ಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಉಭಯ ಮಿತಿಗಳ ಮಾದರಿಯು (2007) ಕೋಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಭಾವನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಮಾದರಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯನು ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೇ "ಅನುಚಿತ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಅಂದರೆ "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಿತಿ"ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಇದನ್ನು "ಜೋಡಿ ಮೀರಿಸುವಿಕೆ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಕ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಆರಂಭಿಕ ಕೋಪ-ಬರಿಸುವ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಒಬ್ಬನ ಕೋಪ ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗೆಡ್ಡೆಸ್, D. ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟರ್, R. 2007 ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ದಿ ಲೈನ್ಸ್: ಎ ಡ್ಯುಯೆಲ್ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಇನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ಸ್, ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ರಿವ್ಯೂ. 32 (3): 721–746.</ref> == ನರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಪದ ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾರ್ಶ್ವದ ಆರ್ಬಿಟೊಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4: ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ನ್ಯೂರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಆಂಗರ್''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್. ''ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 17''. ಮೈಕೆಲ್ ಪಾಟೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಮ್ಲರ್. 2010</ref> == ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Anger during a protest by David Shankbone.jpg|thumb|ಇಬ್ಬರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು.ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಕೋಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಡಿಯೊ ಕೇಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Ds300004.ogg|thumb|right|ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ '''ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್'''.]] ಕೋಪದ ಬಾಹ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಖಭಾವ, ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="OxfDic"/> ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತವೆ:<ref name="EncPsy"/> ಮುಖದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕೋಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖವು ಕೆಂಪೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಪವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಬಿರುನೋಟ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿಕೊಂಡು, ದವಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಮುಖಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗತಾನೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಸ್ಕ್ವೇರ್ಡ್-ಆಫ್ ಭಂಗಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಮೊದಲಾದವು ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಿಕೆಯು ಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಈ ಬಲದ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು ಸರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆವರುತ್ತವೆ. (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ).<ref>ಪಾಲ್ ಎಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಇಮೋಷನ್ಸ್ ರಿವೀಲ್ಡ್: ರೆಕೊಗ್ನೈಜಿಂಗ್ ಫೇಸಸ್ ಆಂಡ್ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಟು ಇಂಪ್ರೂವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್'', ಹಾಲ್ಟ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ISBN 0-8050-7516-X, 2004, ಪುಟ 63</ref> ಕೋಪದ ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಧಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕ.<ref name="EncPsy"/> ನೊವ್ಯಾಕೊ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ರನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಡ್ರೀನಲ್ ಮೆಡುಲದಿಂದ ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳು, ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ನ ಹಾಗೂ ಅಡ್ರೀನಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲೂಕೊಕಾರ್ಟಿಕಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಅನುವೇದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹವು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಪಿತ್ತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಗೈಕೋಜನ್‌ ಆಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆ). ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌‌ನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯು ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಾರ್‌ಎಪಿನ್‌ಫ್ರೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಭಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅಡ್ರಿನೊಮೆಡುಲ್ಲರಿ‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಟೆಸ್ಟೊಸ್ಟಿರಾನ್ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಅಡ್ರಿನೊಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ-ಗೊನಾಡಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೋಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚುರುಕು ಅಥವಾ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="EncPsy"/> ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಭಾವನೆಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಕೇತದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಆ ಸಂಕೇತವು ಸಂವೇದನೆಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ನರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಬಿಕ್ ಮುಮ್ಮುದೆಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ (ಗಂಟಲೊಳಗಿನ ಗ್ರಂಥಿ)ಅಮಿಗ್ಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋಗುವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯು ಅದರ ಸಂಕೇತ (ಮುಮ್ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ)ಥಾಲಮಸ್‌ನಿಂದ (ಮಿದುಳಿನ ಸೆರಿಬ್ರೆಲ್ ಭಾಗ)ನಿಯೊಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica11"/> ಕೆಲವು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೋಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>ಕ್ಸಿಯೊಲಿಂಗ್ ವಾಂಗ್, ರಣಕ್ ಟ್ರಿವೇಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡೈಬರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋಲ್ಡ್ ಸ್ನೈಡರ್, ''ಜನೆಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸನ್ ಆನ್ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್: ದಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಾಸ್ಕುಲಾರ್ ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಟಡಿ'', ಸೈಕೊಸೊಮಾಟಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 67:16–23 (2005)</ref><ref>[http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319224429/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=81 |date=2012-03-19 }}, ದಿ ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇನೋವೇಶನ್</ref> == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FLAXMAN John The Fury Of Athamas.jpg|thumb|left|ದಿ ಫರಿ ಆಫ್ ಆಥಮಾಸ್ - ಜಾನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1755-1826).]] === ಪುರಾತನ ಯುಗ === ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಮತ್ತು ಸೆನೆಕ ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವನೆಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಕೋಪದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕನಿಗೆ ಕೋಪವು "ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ"ವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವು ರೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆನೆಕ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ತಪ್ಪು".<ref name="AngerTheory"/> [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AngerTheory"/><ref>ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ: "ಸರಿಯಾದ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಅಂತರವು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ." cf. ಪಾಲ್ M. ಹಘೆಸ್, ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಸಂಪುಟ I, ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ರಟ್ಲೆಡ್ಜ್ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಕೋಪದ ವಿರೋಧವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಥವಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು K. T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೆನೆಕ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವರು, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AngerTheory"/> ==== ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಸೆನೆಕನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ: 1. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು, 2. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ, 3. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="AngerTheory"/> ಮೊದಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೋಪದ ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಪವನ್ನು-ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು; ಅದಲ್ಲದೇ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪ ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೆನೆಕ ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - "ಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಕ್ಕಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆರಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ತೀರ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು: ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗ್ಗದವರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕು. ನೀವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಆತನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು."<ref name="AngerTheory"/> ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಸೆನೆಕ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/>. ಇತರರ ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಆತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಸೆನೆಕನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಒಬ್ಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ಕೋಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ (ಅನಂತರದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಕ್ಕಳ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವಾಗ ಇತರ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ವರ್ತಿಸದ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೆನೆಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೋಪದಿಂದಿದ್ದಾಗ ಈಡೇರಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಆತನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ), ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="AngerTheory"/> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನಾ)ರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಗಜೆಲ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲ್ಬ್ ("ಹೃದಯ")ನಲ್ಲಿನ ಮೂರು "ಶಕ್ತಿ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯು "ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಯು "ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ," ಎಂದೂ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [367] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z }}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರು ವಿಪರೀತ ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ ಸೃವಿಸುವ ಶರೀರದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಗೋಪ ಕಾಲರ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. (ಆದ್ದರಿಂದ "ಕಾಲರಿಕ್" ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು).<ref name="AngerTheory"/> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು "ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು ವಿಪರೀತ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ರಿಕ್ತ-ಮನೋಧರ್ಮವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಸೆನೆಕನ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==== ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ==== ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ನಂತೆ ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್, ಈ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೋಗರ್ ಬ್ಯಾಕನ್ ಸೆನೆಕನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಕೋಪದ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೋಷತಪ್ತ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಮಿರ್ಕ್ "ಜನರ ಮುಂದೆ ದೇವದೂತರು ಹೇಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸೈತಾನರು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="AngerTheory"/> ''ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಸಿನ (ಅವಿಸೆನ್ನ) ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಪವು ವಿಷಾದರೋಗದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ(ಜಡತ್ವ)ಯು ಅಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z }}</ref> ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಸಾಹಲ್ ಅಲ್-ಬಾಲ್ಖಿ ಕೋಪವನ್ನು (ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರವ್ಯಾಧಿಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [362] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲ್-ಘಜಲಿ (ಅಲ್ಗಜೆಲ್)), ಕೋಪವು ಕ್ರೋಧ, ರೋಷ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |first=Amber |last=Haque |year=2004 |title=Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists |journal=Journal of Religion and Health |volume=43 |issue=4 |pages=357–377 [366–8] |doi=10.1007/s10943-004-4302-z }}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ === ಕೋಪದ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬನ ಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಮಾನವೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ "ಕೋಪ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವು ನಮ್ಮ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಶಕ್ತತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="EoE"/> ಕೋಪದ ಆಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಂಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಂದು, ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಂಗ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AngerTheory"/> ಅಮೆರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಕೋಪ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ರೋಷವು ಭಾಗಶಃ ಮಾನವನು [[wikt:transgression|ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಎಲಿಸ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ (2001). ಓವರ್‌ಕಮಿಂಗ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್, ಫೀಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್: ನ್ಯೂ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ ರೇಶನಲ್ ಇಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ. ಪ್ರೊಮೋಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref>. ಎಲ್ಲಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ ಇತರರ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮತ್ತು ತೆಗಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb|250px|ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫೋರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ - ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬಾಸ್ಚ್ (1485). "ಕೋಪ"ವನ್ನು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ ಕೇವ್ ಕೇವ್ ಡ್ಯೂಸ್ ವಿಡೆಟ್ ಇದೆ ("ಬಿವೇರ್, ಬಿವೇರ್, ಗಾಡ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್").]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಕೋಪವನ್ನು ಏಳು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಅಥವಾ ಮಾರಕ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋಪವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Ethics"/><ref name="AngerTheory">ಸೈಮನ್ ಕೆಂಪ್, K.T. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ಆಂಗ್ ಥೆರಪಿ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'', ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ. 108, ಸಂ. 3. (ಆಟಮ್ನ್, 1995), ಪುಟ 397-417</ref> ಸೇಂಟ್ ಬೇಸಿಲ್ ಕೋಪವನ್ನು "ನಿಂದನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುಚ್ಚು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ethics"/> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (1914) ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್. ಡೆಲನಿಯು ಕೋಪವನ್ನು "ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಸೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಪಾಪಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, "ಒಬ್ಬನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರತೀಕಾರ" ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಪಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಚಿತ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಸೇಡು ದೇವರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Anger|Anger]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}</ref> === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kamakoti.org/hindudharma/part22/chap11.htm ಆಂಗರ್, (ಹಿಂದುಧರ್ಮ: ಧರ್ಮಾಸ್ ಕಾಮನ್ ಟು ಆಲ್)], ಶ್ರೀ ಕಂಚಿ ಕಾಮಕೋಟಿ ಪೀಠಮ್</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಕೋಪವು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml ಆಂಗರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ಹೌ ಟು ಟೇಮ್ ಅವರ್ ಡೆಡ್‌ಲೀಸ್ಟ್ ಇಮೋಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226091319/http://www.hinduismtoday.com/archives/2004/7-9/40-49_anger.shtml |date=2008-12-26 }} - ಸತ್ಗುರು ಬೋಧಿನಾಥ ವೈಲನ್‌ಸ್ವಾಮಿ</ref>. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ದುರಾಶೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವು ನರಕಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೂಬಹುದು. ನಮಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಆತನ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆದ ದುಷ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ಜಗೈ ಮತ್ತು ಮಧೈ ವಿರುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿನೀತರಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು." ಹಾಗಾದರೆ ದೇವರು ಏಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತನು ಅತೀವ ದೂಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಚೆಂಡಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಧ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರರ್ಥ. ಅರ್ಜುನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು!" ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು." "ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ ದೇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನು ಅಡಗಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಕಾದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ವಿರೋಧ-ಯುಕ್ತ-ಕ್ರೋಧ. ಮಾಯವಾದಿಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢವಾದ ಪಾಲನೆ, ಕರ್ಮ-ವಾದಿಗಳ ಫಲಪ್ರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತ ನಂಬಿಕೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಅವಿರೋಧ-ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೌತವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅವರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." (ದಿ ನೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ 1) === ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ === [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ: "ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಹಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದುವುದು." ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಐದು ಅಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಡೀಪಾರಾದ ಟಿಬೇಟಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ದಲೈ ಲಾಮ ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="urbandharma">[http://www.urbandharma.org/udnl2/nl030904.html ದಿ ಅರ್ಬನ್ ಧರ್ಮ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್], ಮಾರ್ಚ್ 9, 2004</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪವು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಾಗಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ದಲೈ ಲಾಮ ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ: <blockquote>"ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದು ಉಳಿವಿನ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಥವಾ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]]ನು ಸಂಸಾರದ (ಬಂಧನ, ಭ್ರಮೆ) ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕೆಡುಕಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದುರಾಶೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿ - ಹೀಗೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು ಒಲವು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ. ಅವು ನಮಗೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪುನೀತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ."<ref name="urbandharma"/> </blockquote> ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಗೆಶೆ ಕೆಲ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಸಹ ಕೋಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಜ್ಞಾರ್ಥಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಡುಕು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು ಎದುರಾದರೆ, ನಾವು ಆ ಪರಿಸ್ಥತಿಯನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು.<ref>[http://www.amazon.com/gp/product/product-description/0978906713 ಹೌ ಟು ಸಾಲ್ವ್ ಅವರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್], ಥಾರ್ಪ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ (2005, US ಆವೃತ್ತಿ, 2007) ISBN 978-0-9789067-1-9</ref></blockquote> [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]]ನು ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote> ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದರೂ ಆತನು ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಪರೀತ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಪವು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ಅಪಾಯವು ಆತನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಆತನ ಕೋಪವು ತಗ್ಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದಂತೆ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಂಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಆತನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಭಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.<ref name="Kodhana Sutta">[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html "ಕೋಧನ ಸುಟ್ಟ: ಆನ್ ಆಂಗ್ರಿ ಪರ್ಸನ್"(AN 7.60) - ಪಾಲಿಯಿಂದ ಥಾನಿಸ್ಸಾರೊ ಭಿಖು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದು.][http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an07/an07.060.than.html ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ಇನ್‌ಸೈಟ್], ಜೂನ್ 8, 2010</ref> </blockquote> === ಇಸ್ಲಾಂ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಖುರಾನ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ಕೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಸ (ಮೋಸಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅವನ ಜನರು ಚಿನ್ನದ ಕರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಯೂನಸ್ (ಜೊನಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]]‌ರ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದುದು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಖುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಮ್ಯೂಸಾಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 7:150, 154; 20:86; ಪ್ರಾಫೆಟ್ ಯುನಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 21:87-8; ಮತ್ತು ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಆಂಗರ್: ಖುರಾನ್ 9:15</ref><ref name="AngerQ"/>. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪದ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; - "ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="AngerQ">ಬಶೀರ್, ಶಾಜಾದ್. ''ಆಂಗರ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ - ಖುರಾನ್ 3:134; 42:37; ಸಹಿಹ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ, ಸಂಪುಟ 8, ಪುಸ್ತಕ 73, ಸಂ. 135.</ref><ref>ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬು-ನೈಮರ್, ''ನಾನ್-ವೈಲೆನ್ಸ್, ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ:ಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ನಾನ್‌ವೈಯಲೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಸ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ'', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂ. 1/2. (2000 - 2001), pp. 217-265.</ref> === ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ === [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, ಕೋಪವು ಒಂದು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಕಬ್ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ: "ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ದೇವರು ಶಾಪಹಾಕಲಿ."<ref name="Jewish">ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಕೊಹ್ಲರ್, [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1523&amp;letter=A ಆಂಗರ್], ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ</ref> ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಬೆನ್ ಜೋಮ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಯಾರು ಪ್ರಬಲರು? ಯಾರು ಅವರ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೊ ಅವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಕೋಪವನ್ನು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ನಗರವೊಂದನ್ನು ಆಳುವವನಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ" (ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು 16:32). " <ref>ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾದರ್ಸ್ 4:1</ref> ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವವನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದು ಮೈಮೊನಿಡ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ರಾಂಬಮ್, ಹಿಲ್ಚಾಟ್ ಡಿಯೋಟ್ 2</ref> ರಬ್ಬಿ ಶ್ನಿಯರ್ ಜಲ್ಮಾನ್ ಆಫ್ ಲಿಯಾದಿ, ಕೋಪದ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪೂಜೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪೂಜನೀಯ ದೇವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಏನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ದೂರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೋಪವನ್ನು ಬರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ G-dಯ(ದೇವರ) ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸೆಫೆರ್ ಹತಾನ್ಯ</ref> ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಿಟ್ಜುರ್ ಶುಲ್ಚಾನ್ ಅರುಚ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: :"ಕೋಪವು ಒಂದು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಬೇಕು. ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>ಕಿಟ್ಜರ್ ಶುಲ್ಚನ್ ಅರುಚ್ 29:4</ref> === ದೇವರ === [[ಚಿತ್ರ:MARTIN John Great Day of His Wrath.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಡೈ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ವ್ರಾಥ್ - ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (1789-1854).]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="DictionaryofR"/> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="DictionaryofR">ಶೈಲರ್ ಮ್ಯಾಥೀವ್ಸ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಬರ್ನೆ ಸ್ಮಿಥ್, ಎ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ರಿಲೀಜನ್ ಆಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಕೆಸಿಂಗರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, ಪುಟ 17</ref> ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ದೇವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಮೂರ್ತೀಕರಣವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆತನನ್ನು ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ: "ಓ ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Jewish"/></blockquote> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ದೇವರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊಂದುವ ಕೋಪವು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವರು ಸಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="DictionaryofR"/> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಕರುಣೆಯು ಅವನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಗಾರ್ಡೆಟ್, L. ''ಅಲ್ಲಾಹ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬ್ರಿಲ್, 2007.</ref> ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ದೇವರನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವವರು; ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರು; ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು; ಮಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಮಾಟಗಾರ, ಹುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವವರು; ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವರು, ಬಡವರ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅನಾಥರ) ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರಣ ತೋರಿಸುವವರು; ವಿಲಾಸಿ ಅಥವಾ ಹೇರಳ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವವವರು; ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರು;...<ref>ಪವೆನ್, ವಿಮ್, ''ರಿವಾರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್'', ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಖುರಾನ್, ಬ್ರಿಲ್, 2007</ref> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ - ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary}} * [http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5001520967 ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಇಮೋಷನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್] * [http://www.apa.org/topics/controlanger.html ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್ ಆಂಗರ್ - ಬಿಫೋರ್ ಇಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಯು] * [http://home.medewerker.uva.nl/g.a.vankleef/bestanden/Van%20Kleef%20et%20al.%20(2004a%20JPSP).pdf ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪರ್ಸನಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=Get+mad+and+get+more+than+even%3A+The+benefits+of+anger+expressions&amp;btnG=Search ಗೆಟ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಗೆಟ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಈವನ್: ವೆನ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಆಂಗರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ ಈಸ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ ನೆಗೋಟಿಯೇಶನ್ಸ್] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11195894&amp;dopt=Citation ಆಂಗರ್ ಆಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಯಾಡ್ನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಸಬ್ಜುಗೇಶನ್: ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನೆಗೇಟಿವ್ ಇಮೋಶನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕನ್ಫೆರಲ್] {{Emotion-footer}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೋಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] nae79ni5ljevzwx4epaw7p04zxu7ccr 0 24708 1371108 1353535 2026-04-01T13:59:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371108 wikitext text/x-wiki {{For|the magazine about archaeology|Archaeology (magazine)}} [[File:Dolina-Pano-3.jpg|thumb|right|2008ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಅಟಪ್ಯುಯೆರ್ಕ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಡೋಲಿನ‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಖನನ]] '''ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ(Archaeology)''' ಅಥವಾ '''archeology''' (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|grc|ἀρχαιολογία}}, ''archaiologia'' &nbsp;– {{lang|grc|ἀρχαῖος}}, ''arkhaīos'', "ಪುರಾತನ"; ಮತ್ತು {{lang|grc|-λογία}}, ''-logiā'', "-logy")ವು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಮಾನವ ಸಮಾಜಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಜೈವಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಪರಿಸರದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುನಸ್ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಯಸರಣಿಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವಕುಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Renfrew_Bahn1991">ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಹ್ನ್ (2004 [1991]:13)</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪವಿಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Haviland_et_al_2005">ಕಲ್ಚರಲ್ ಆಂಥ್ರೊಪಾಲಜಿ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ (2005)</ref> ಆದರೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂದಿನಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳವರೆಗಿನ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ವೈನ್ರೈಟ್, ಮಾರ್ಟಿನ್. "ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿಸ್ಟ್ಸ್ ಡಿಗ್ ಇನ್ಟು ಗ್ರೀನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಪೀಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್" - [https://www.theguardian.com/science/2008/dec/08/archaeologists-greenham-science-politics ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ]</ref> ಇದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಸಮಾಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಆಗಮನದವರೆಗಿನ ಒಟ್ಟು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಸುಮಾರು 99%ರಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Renfrew_Bahn1991" /> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅನೇಕ, ವಿವಿಧ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವು ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ.<ref name="thinking_from_things">{{Citation | last1 = Wylie | first1 = Alison | title = Thinking from things: essays in the philosophy of archaeology | year = 2002 | publisher = University of California Press | location = Berkeley | isbn = 0-520-22361-6 | page = 31 }}</ref> ಇದು ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ-ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಚರಿತ್ರೆ, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ,<ref name="Aldenderfer_Maschner1996">ಆಲ್ಡೆಂಡರ್ಫರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸ್ಚ್ನರ್ (1996)</ref> ಭೂವಿಜ್ಞಾನ,<ref name="Gladfelter1977">‌ಗ್ಲ್ಯಾಡ್‌ಫೆಲ್ಟರ್ (1977)</ref><ref name="Watters1992">ವಾಟ್ಟರ್ಸ್ (1992)</ref><ref name="Watters2000">ವಾಟ್ಟರ್ಸ್ (2000)</ref> ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಚೀನ-ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಾಗ್ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಚೀನ-ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಚೀನ-ಜನಾಂಗೀಯ-ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ(ಪೇಲಿಯೊಎನ್ನೊಬಾಟನಿ) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ-ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ-ವಸ್ತು ಶೋಧನೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನವಾಯಿತು. ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ; ಉದಾ. ಕಡಲತಡಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ-ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ. ಅಲ್ಲದೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನಕಲಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪುರಾತನ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳ ಲೂಟಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of archaeology}} (ಇಟಲಿಯ ಕಡಲತೀರದ ನಗರ)ಅಂಕೋನದ ಸಂಚಾರೀ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸಿರಿಯಾಕೊ ಪಿಜ್ಜೆಕೊಲ್ಲಿ (1391–1453) ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ "ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿನ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಭೂಮಿಯು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಅವನ ನಂತರ 1859ರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌]]ನ ವಿಕಾಸವಾದವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ''ಆನ್ ದಿ ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಸೀಸ್‌'' ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲವು ನಿಜವಾಗಿ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದ ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಾಲ ಮಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 1836ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜರ್ಗೆನ್ಸನ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಎ ಲೆಡೆಟ್ರಾಡ್ ಟಿಲ್ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ ಓಲ್ಡ್‌‌ಕಿಂಡಿಘೆಡ್'' (ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಪುರಾತನತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ)ಅನ್ನು 1848ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆತನು ಯುರೋಪಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವವನ್ನು ಮೂರು ಯುಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಮಾನವ ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಯುಗ, ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗ. ಮಾನವ ಪುರಾತನತ್ವ, ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಮೂರು-ಯುಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Renfrew_Bahn1991#2">ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಹ್ನ್‌ (2004 [1991]:26)</ref> ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪುರಾತನ ಏಜಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಟ್ರಾಯ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೈನ್ರಿಕ್ ಸ್ಕ್ಲೈಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥುರ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಪಡೆದರು. ಜಾನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಾದ್ಯಂತ ಮಾಯಾ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಪುನಶ್ಶೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇವಲಯುರೋಪ್-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂದಿನ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ಯುರೋಪಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೈಲರ್ ಮತ್ತು ಲೆವಿಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಮೋರ್ಗನ್ ಒದಗಿಸಿದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ ವಿವರಣೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು, ಆ ಮೂಲಕ [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಂತಹ]] ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಗರಿಕತೆರಹಿತರನ್ನು ಅಂತಹುದೇ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ ಯುರೋಪಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು.<ref name="Renfrew_Bahn1991#">ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಹ್ನ್‌ (2004 [1991]:29)</ref> ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ಕ್ಕೆ ಹರಡಿದವು, ಅಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹ್ಯಾವನ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಹೋಮ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಇವರು ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Renfrew_Bahn1991#4">ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಹ್ನ್‌ (2004 [1991]:30-31)</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವನೆಂದರೆ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಪಿಟ್ ರಿವರ್ಸ್, ಈತನು ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರ್ಯಾನ್ಬೋರ್ನ್ ಚೇಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿ, ಇದು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮೌಲ್ಯ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಂಶ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೆ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆತನು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪುರಾತನ ವಸ್ತು ಶೋಧನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರೆಂದರೆ - ಫ್ಲಿಂಡರ್ಸ್ ಪೆಟ್ರೀ (ಈತನು [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದನು), ಸರ್ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ ([[ಭಾರತ]]), ಡೊರೊತಿ ಗ್ಯಾರಡ್ ([[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]), ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಉಹ್ಲೆ ([[ಪೆರು]]) ಮತ್ತು ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಕಿಡ್ಡರ್ ([[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]).(11/) ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಂದಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 20ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 1960ರವರೆಗೆ, ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಬಾಸ್ ಕಡಲತಡಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು, ನಗರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪುನಃಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.<ref name="Renfrew_Bahn1991#5" /> ==ಸಿದ್ಧಾಂತ== {{main|Archaeological theory}} ===ಉದ್ದೇಶ=== [[File:Australopithecus africanus - Cast of taung child.jpg|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಟಾಂಗ್ ಮಗುವಿನ ತಲೆಬುರುಡೆ.ಆ ಮಗುವು ಹೋಮಿನಿನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಪಿತಿಕಸ್ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್ ಜಾತಿಯ ಶಿಶುವಾಗಿತ್ತು. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ನಮಗೆ ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.]] ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕುಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 99%ನಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯವರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸವು ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಖಿತ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವ ಸಮಾಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮಾನವಕುಲದ ವಿಕಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹೋಮೊಗಳ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಪಿತಿಸೈನ್‌ನಿಂದ (ಅಂದರೆ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಸರಿಸೃಪಗಳ ಅವಶೇಷಗಳ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ)ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ''ಹೋಮೊ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್'' (ವಿವೇಕ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಜೀವಿ) ಆದವು. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾನವಕುಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೇಲೆಯೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಲ್ಲಿನ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಲೋಹವಿದ್ಯೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ, ಧರ್ಮದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಹುಟ್ಟು. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ನಮಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಉಗಮಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಮಾನವಕುಲದ ಈ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/kevin.greene/wintro |title=Kevin Greene - '&#39;Archaeology: an Introduction'&#39; |publisher=Staff.ncl.ac.uk |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2013-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123100909/http://www.staff.ncl.ac.uk/kevin.greene/wintro/ |url-status=dead }}</ref> ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ-ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಕ್ಷರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪ-ವಿಧಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸಪೊಟಮಿಯ]]ದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗ ಅಥವಾ ರಾಜಪರಿವಾರದ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗ ಮೊದಲಾದ ಗಣ್ಯ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗಣ್ಯರ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ-ಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತ ವಲಯದ ಜನರ ಒಲವು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಮೂಲವೆಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಭೌತಿಕ ದಾಖಲೆಯು ಅದರ ಸ್ವಂತ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಮಾಜದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ, ಉದಾ. ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗುಣಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ===ಮಾರ್ಗಗಳು(ಸಾದೃಶ್ಯ ರೂಪಗಳು)=== ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸದೆ ಅವು ಏಕೆ ಬದಲಾದವು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು.<ref name="autogenerated1">ಟ್ರಿಗ್ಗರ್ (1989)</ref> ಆರಂಭಿಕ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವವರೊಂದಿಗೆ ([[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], [[ಸೈಬೀರಿಯಾ|ಸೈಬೀರಿಯನ್ನರು]], ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮೊದಲಾದವರು) ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನೇರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು, ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1" /> 1960ರಲ್ಲಿ ಲೆವಿಸ್ ಬಿನ್‍‌ಫೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಟ್ ಫ್ಲಾನರಿ ಮೊದಲಾದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ದೃಢೀಕೃತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="Binford1962">ಬಿನ್ಫರ್ಡ್ (1962)</ref><ref name="Flannery1967">ಫ್ಲ್ಯಾನರಿ (1967)</ref> ಅವರು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ) ಊಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು "ಮಾನವಚರಿತ್ರೆಯ" ಮತ್ತು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ"ವಾಗಿರುವ "ಹೊಸ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ"ವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು; ಇದನ್ನು ಈಗ ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್(ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿರುವ) ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1" /> 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಶಾಂಕ್ಸ್,<ref name="Shanks_Tilley1987">ಶ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿಲ್ಲಿ (1987)</ref><ref name="Shanks_Tilley1988">ಶ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿಲ್ಲಿ (1988)</ref><ref name="Shanks1991">ಶ್ಯಾಂಕ್ಸ್ (1991)</ref><ref name="Shanks1993">ಶ್ಯಾಂಕ್ಸ್ (1993)</ref> ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಟಿಲ್ಲಿ,<ref name="Tilley1993">ಟಿಲ್ಲಿ (1993)</ref> ಡೇನಿಯಲ್ ಮಿಲ್ಲರ್,<ref name="Miller_Tilley1984">ಮಿಲ್ಲರ್‌ ಮತ್ತು ಟಿಲ್ಲಿ1984</ref><ref name="Miller_etal1989">ಮಿಲ್ಲರ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು (1989)</ref> ಮತ್ತು ಅಯನ್ ಹಾಡರ್,<ref name="Hodder1982">ಹಾಡ್ಡರ್ (1982)</ref><ref name="Hodder1985">ಹಾಡ್ಡರ್ (1985)</ref><ref name="Hodder1987">ಹಾಡ್ಡರ್ (1987)</ref><ref name="Hodder1990">ಹಾಡ್ಡರ್ (1990)</ref><ref name="Hodder1991">ಹಾಡ್ಡರ್ (1991)</ref><ref name="Hodder1992">ಹಾಡ್ಡರ್ (1992)</ref> ಮೊದಲಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್(ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ನಂತರದ) ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್‌ನ (ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನ) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೀಕೃತ ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವ-ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಆದರೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ (ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ಅಧ್ಯಯನ ತಜ್ಞರು) ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್‌ ಎರಡರ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯು ಈಗಲೂ ವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ನಂತರದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="Pauketat2001">ಪಾಕೆಟಾಟ್, ಟಿಮಥಿ R. (2001)</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕ ವಲಯ-ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನವ-ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ವಿಕಾಸವಾದದ ಚಿಂತನೆ, ಮನೋವಿಕಾಸ ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ-ಅಧ್ಯಯನ, ಏಜೆನ್ಸಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶ ವಾದ, ಲಿಂಗ-ಆಧರಿತ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ವಿಧಾನ. == ವಿಧಾನಗಳು(ಪದ್ದತಿಗಳು) == ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವು ಅದರದೇ ಆದ ಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಏನನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋದ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಲು ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಉತ್ಖನನದಿಂದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ಇತರ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಹ್ನ್‌ (2004 [1991]:75)</ref> === ಸಮೀಕ್ಷೆ === {{main|Archaeological survey}} [[File:Monte Albán archeological site, Oaxaca.jpg|thumb|ಮಾಂಟೆ ಆಲ್ಬನ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶ]] ಆಧುನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ತಿಳಿದಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಲಯವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಸದ ರಾಶಿ ಮೊದಲಾದ ಆಸಕ್ತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಅದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾರ್ಡನ್ ವಿಲ್ಲೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆಲೆಯ ಮಾದರಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನ ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಈತನು 1949ರಲ್ಲಿ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಕರಾವಳಿಯ ವಿರು ವ್ಯಾಲಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದನು.<ref name="Willey1953">ವಿಲ್ಲಿ (1953)</ref><ref name="Willey1968">ವಿಲ್ಲಿ (1968)</ref> ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ)ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು.<ref name="Billmand_Feinman1999">ಬಿಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಫಿಯೆನ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1999)</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಖನನದ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. (ಆದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.)<ref name="Redman1974">ರೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ (1974)</ref> ವಿನಾಶಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಉತ್ಖನನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನೆಲೆಯ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ನೆಲೆಯ ರಚನೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಕ್ಷೆಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮೇಲ್ಮೆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ಮೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಸಮೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ಅಥವಾ ಗಿಡಗಂಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲ್ಮೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸಣ್ಣ-ಉತ್ಖನನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಉದಾ. ಬೈರಿಗೆ, ದಿಂಡುಕೊರೆಗ(ಕೋರರ್) ಮತ್ತು ಗೋರು ಯಂತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶೋಧಕ ಗುಂಡಿಗಳು. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೆ, ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಮಾನಗಳು, ಬಲೂನುಗಳು ಅಥವಾ ಗಾಳಿಪಟಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶೀಘ್ರ ನಕ್ಷೆಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ-ನೋಟವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತೋಡುಗುಂಡಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಮೇಲ್ಮೆಯಿಂದ ಗೋಚರವಾಗದ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಂತಹ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಚನೆಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳು ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ (ಉದಾ. ಕಸದ ರಾಶಿ ) ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಧಾನ್ಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ದಿನದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಚನೆಗಳ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಅವರೋಹಿತ, ನೆಲ-ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ರೇಡಾರ್ ತರಂಗದೂರಗಳು, LiDAR ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೂಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುವ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೊಮೀಟರ್‌‌ಗಳು ಕಬ್ಬಿಣ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಹಸ್ತ ಕೃತಿಗಳು, ಆವಿಗೆ(ಕಿಲ್ನ್), ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಹಳ್ಳ ಮತ್ತು ತಿಪ್ಪೆ,ಕಸದ ರಾಶಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚಲನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಭೇದವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೋಧಶೀಲತೆಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು (ಉದಾ. ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದವು.) ಮಾದರಿ ಮಣ್ಣಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೋಧಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು (ಉದಾ. ಜೈವಿಕ ಸಂಚಯ ಅಥವಾ ಸುಡದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು) ಕಡಿಮೆ ರೋಧಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಲೋಹದ ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಂಪತ್ತಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅವು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪತ್ತಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಾಗಿ ಲೋಹದ ಶೋಧಕಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ-ಬಳಕೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಂತರಿಕ ಕದನದ ಯುದ್ಧ-ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಮಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌(ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡುಗಳು) ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ನೌಕಾಘಾತದ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಲೋಹದ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಕೇಬಲ್ಅನ್ನು ಇರಿಸುವುದು. ಲೋಹದ ಶೋಧಕಗಳು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸವಿವರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿವೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಸ್ತ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿವೆ. UKಯಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಟೇಬಲ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟೀಸ್ ಸ್ಕೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ದೂರ-ಸಂವೇದನೆಯ ಸಾಧನಗಳಾದ ಸಮುದ್ರ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೊಮೀಟರ್‌, ಸೈಡ್-ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಸೋನಾರ್ ಅಥವಾ ಸಬ್-ಬಾಟಮ್ ಸೋನಾರ್ ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. === ಉತ್ಖನನ === {{main|Excavation (archaeology)}} [[File:Iowa archaeology edgewater.JPG|thumb|3800-ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಅಯೋವದ ಎಡ್ಜ್‌ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನ]] [[File:Vill excavation.jpg|thumb|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಲ್ (ಇನ್ಲ್‌ಬ್ರಕ್)ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನ]] [[File:Sifting for POW remains, Wake Island.jpg|thumb|right|ಒಬ್ಬ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞ ವೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ POW ಅವಶೇಷಗಳಿಗಾಗಿ ಜರಡಿಯಾಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನವು ಅದು ಹವ್ಯಾಸಿಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಬಹುದು, ಉದಾ. ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನ, ಮೂರು ಆಯಾಮದ (ಘನಾಕೃತಿಯ) ರಚನೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆ ನೋಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಚಿತ್ರಣ. ಆಧುನಿಕ ಉತ್ಖನನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಮಾಂತರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ). ಅದೇ ರೀತಿ, ಹತ್ತಿರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅವುಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರಿಗೆ ಯಾವ ಹಸ್ತಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಯಾವುದು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ಖನನವು ಅದರ ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಹಸ್ತಕೃತಿ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ಖನನವು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ನೈತಿಕ ಕಳವಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ನೀಡಲಾದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 90% ಉತ್ಖನನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಪದರವನ್ನು (ಅತಿಭಾರ ) ತೆಗೆದುಹಾಕಲು(ಮಣ್ಣೆತ್ತಲು ಬಳಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹರಿವಾಣ) ಬ್ಯಾಕ್‌ಶೂ (JCB) ಮೊದಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತುಗ(ಟ್ರೋವೆಲ್) ಅಥವಾ ಕಳೆ ತೆಗೆವ ಗುದ್ದಲಿ(ಹೋ)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಉತ್ಖನನದ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸುವುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆಳಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಭಾಗಶಃ ಉತ್ಖಖನನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಳ್ಳ ಅಥವಾ ಕಂದಕ, ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ: (ಸೀಳು ಭಾಗ)ಸಂದು(ಕಟ್) ಮತ್ತು (ಹೂತು ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)ಭರ್ತಿ(ಫಿಲ್). ಸಂದು, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಲುಪುವ ಅಂಚನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಗಡಿರೇಖೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭರ್ತಿಯು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಯಾವುದರಿಂದ ಭರ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂದು(ಸೀಳಿಹೋದ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಭರ್ತಿಗೆ ದಾಖಲೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಮತ್ತು ವರ್ಣಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ದಾಖಲೆಯ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯು ಈಗ-ನಾಶವಾಗಿರುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಶ್ವತ ದಾಖಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === {{main|Post excavation}} ಒಮ್ಮೆ ಹಸ್ತಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉತ್ಖನನ-ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಖನನ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ಹಸ್ತಕೃತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ, ಸೂಚಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಆಗ ದೊರೆತ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳ ಕಾಲಗಣನೆ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮೂಳೆ, ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. (ಪ್ರಾಣಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಚೀನ-ಕುಲದ-ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ(ಪೇಲಿಯೊಎತ್ನೊಬಾಟನಿ ಮತ್ತು ಪರಾಗಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು), ಅದೇ ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದಿರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. === ವಸ್ತುತಃ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ === ಸುಮಾರು 1995ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌ ಅಥವಾ ಪುರಾತನ ಅಸಿರಿಯನ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಂಹಾಸನವಿರುವ ಕೊಠಡಿಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಸ್ತುತಃ 3D ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="virt">ಮೈಕೆಲ್ ಬವಾಯ, "ವರ್ಚ್ವುಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿಸ್ಟ್ಸ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಟ್ ಪಾರ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಏನ್ಶಿಯೆಂಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್", ''ಸೈನ್ಸ್'', 8 ಜನವರಿ 2010, ಗಾತ್ರ 327, ಪುಟ 140.</ref> ವಸ್ತುತಃ 3D ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="virt" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಕದನಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅಂದಿನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="virt" /> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅನುಕರಣವನ್ನು ಪುರಾತನ ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದು ವಿವಿಧ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದೆ; (ಉದಾ. ಎಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="virt" /> ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳು (ಉದಾ. ಸ್ತಂಭಗಳು) ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನದಂತಹ ಖಗೋಳೀಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಶೀಲಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂದಾಜುಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="virt" /> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉಪ-ನಿಯಮಗಳು(ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) == {{Main|Archaeological sub-disciplines}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿಯಮಗಳಂತೆ, ಅನೇಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪ-ನಿಯಮಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಕಾರ (ಉದಾ. ಕಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಂಗೀತ, ಪುರಾತನ-ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ), ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಥವಾ ಕಾಲಗಣನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ (ಉದಾ. ಪೌರಾತ್ಯ ಸಮೀಪದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ), ಇತರ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಸಂಬಂಧ (ಉದಾ. ಕಡಲತಡಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂದೃಶ್ಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ) ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕತೆ (ಉದಾ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾರತಶಾಸ್ತ್ರ, ಚೀನೀಶಾಸ್ತ್ರ) ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ=== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ(ಲಿಪಿ) ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು, 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾದ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾಶವಾದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುಷ್ಪವಾಟಿ (ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ)ಉದ್ಯಾನಗಳ ಕಳೆದುಹೋದ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿದರು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಮಧ್ಯಭಾಗದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಶ್ಮಶಾನದ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದರು. ===ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ=== ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಜೀವಿಸಿದ ಜನರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ.<ref name="Gould1971a">ಗೌಲ್ಡ್ (1971a)</ref><ref name="Gould1971b">ಗೌಲ್ಡ್ (1971b)</ref><ref name="Yellen1972">ಯೆಲ್ಲೆನ್ (1972)</ref><ref name="Yellen1977">ಯೆಲ್ಲೆನ್ (1977)</ref><ref name="Gould_Yellen1987">ಗೌಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಯೆಲ್ಲೆನ್ 1987</ref><ref name="Yellen1991">ಯೆಲ್ಲೆನ್ (1991)</ref> ಈ ವಿಧಾನವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ(ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು) ಕುಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿತು, ಇದು 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭಿಕ ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref name="Sillet_et_al2006">ಸಿಲ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (2006)</ref><ref name="Schott_Sillitoe2005">ಸ್ಕಾಟ್ ಆಂಡ್ ಸಿಲ್ಲಿಟೊ (2005)</ref><ref name="Ogundele2005">ಓಗುಂಡೆಲ್ (2005)</ref><ref name="kuznar2001">ಕುಜ್ನಾರ್ (2001)</ref> ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಸದೃಶ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಜನಾಂಗ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿದೆ, ಈ ಸದೃಶ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಜನಾಂಗ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಜನಾಂಗ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>ಆಶ್ಕರ್ (1961) ವೈಲಿ (1985)ಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ</ref> ===ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ=== {{Main|Experimental archaeology}} ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ascher1961">ಆಸ್ಕರ್ (1961)</ref><ref name="Saraydar_Shimada1971">ಸರಯ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಶಿಮಾಡ (1971)</ref><ref name="Saraydar_Shimada1973">ಸರಯ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಶಿಮಾಡ (1973)</ref><ref name="Gifford-Gonzalez_et_al1985">ಗಿಫ್ಫರ್ಡ್-ಗಾಂಜಲೆಜ್ (1985)</ref><ref name="Frison1989">ಫ್ರಿಸನ್ (1989)</ref> ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್‌ನ ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೀಕೃತ ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿರ್ಣಯದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿವೆ. ===ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ-ಅಳತೆಗೋಲು ವಿಧಾನ(ಆರ್ಕಿಯೊಮೆಟ್ರಿ)=== ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ-ಅಳತೆಗೋಲು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಪನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Glasscock_et_al1994">ಗ್ಲಾಸ್‌ಕಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರರು 1994</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಶಗಳ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನತೆ ಪಡೆಯದ ಉಪ-ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಇದನ್ನು ಮಾನವನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ವರ್ಧಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://web.mit.edu/cmrae/cmrae_mission.htm/ |title=MIT ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ CMRAE ಮಿಶನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ |access-date=2010-09-14 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725154143/http://web.mit.edu/cmrae/cmrae_mission.htm/ |url-status=dead }}</ref> ===ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ=== {{Original research|section|date=September 2007}} ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು, ಉದಾ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ (CRM)ಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಹಾಯಕಾರಿ ಕಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Citation |url=http://www.sogaer.ex.ac.uk/archaeology/modules/arc3600.shtml |title=The University of Exeter - SoGAER - Department of Archaeology |publisher=Sogaer.ex.ac.uk |date=2008-10-28 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621032501/http://www.sogaer.ex.ac.uk/archaeology/modules/arc3600.shtml |url-status=dead }}</ref> ಇಂದು CRM ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. USನಲ್ಲಿ, CRM ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು 1966ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ (NHPA) ಅಂಗೀಕಾರವಾದಂದಿನಿಂದ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. CRM ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ-ಪೂರ್ವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವು ನಗರಗಳ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆದಾರರು, ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಕಾಯಿದೆಗಳೊಂದಿಗೆ NHPA, ಫೆಡರಲ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಥವಾ ಫೆಡರಲ್ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಅವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ CRMನ ಅಳವಡಿಕೆ ಸರ್ಕಾರ-ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. 1990ರಿಂದ PPG 16<ref>{{cite web|url=http://www.communities.gov.uk/publications/planningandbuilding/planningpolicyguidance9 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212011420/http://www.communities.gov.uk/publications/planningandbuilding/planningpolicyguidance9 |archivedate=2008-02-12 |title=Planning Policy Guidance 16: Archaeology and planning - Planning, building and the environment - Communities and Local Government |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-07-25}}</ref>, ಯೋಜಕರು ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಾಗ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಸಂವೇದನಾ-ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಸಂರಕ್ಷಣಾ(ಮಿಟಿಗೇಶನ್) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರ್, ಮೀಡಿಯಾ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್<ref>{{Citation|url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/Historic_environment/ |title=Department for Culture Media and Sport - historic environment |publisher=Culture.gov.uk |date=2009-04-28 |accessdate=2009-05-05}}</ref> ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Citation|url=http://www.english-heritage.org.uk |title=English Heritage - Stonehenge & the History of England: English Heritage |publisher=English Heritage<! |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್,<ref>{{Citation |url=http://www.historic-scotland.gov.uk/ |title=Bot generated title -> |publisher=Historic Scotland<! |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426014641/http://www.historic-scotland.gov.uk/ |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಯಾಡ್ವ್<ref>{{Citation |url=http://www.cadw.wales.gov.uk/default.asp |title=Cadw |publisher=Cadw.wales.gov.uk |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429155411/http://www.cadw.wales.gov.uk/default.asp |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ<ref>{{Citation|url=http://www.ehsni.gov.uk/built.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071225132821/http://www.ehsni.gov.uk/built.htm|archivedate=2007-12-25 |title=Built Environment |publisher=Ehsni.gov.uk |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. CRMನ ಗುರಿಗಳೆಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಂತಹ ಮಾನವನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಬಹುದಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶವು, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥೂಲಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉತ್ಖನನಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉತ್ಖನನವು ವಿಶೇಷ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಪ್ರದೇಶವಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. CRM ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಅವರ ವಿಧಾನದ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. CRMಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸದ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುವ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಕನಿಷ್ಠ ಬಂಡವಾಳದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. CRM ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯದೊತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಸಾಹಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಯದೊತ್ತಡವು CRM ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫೀಸ್ (SHPO)ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶದ ವರದಿಗಳ ಕೂಲಂಕುಷ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. SHPOದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ CRM ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಬಹು-ವಾರ್ಷಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಯಶಸ್ವಿ ಆಗಬೇಕಾದರೆ, ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿತ(ಕೈಗಾರಿಕೆ) ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪೂರಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಬೇಕು. ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳು (ಪೋಸ್ಟ್-ಡಾಕ್, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿ-ರಹಿತ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ MA/MSc ಮತ್ತು PhD ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತವು ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳ ಅಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇವರು ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ-ಅರ್ಹತೆಗೆ-ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲದೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ(ಅನುಭವಿ) ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವವಿರುವ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ-ಅರ್ಹತೆ ಇರುವವರನ್ನು<ref name="Flannery1982">ಫ್ಲ್ಯಾನರಿ (1982)</ref> ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಜಡತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದುದರಿಂದ, ಇದು ಈ ಭಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ CRM ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪದವಿ ಪಡೆದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿತು, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಶಬ್ದಕೋಶ ವಿವರ ಒದಗಿಸಲು ಆಯಾ ವಿಭಾಗವಾರು ಉತ್ಖನನದ ತಂಡವು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. == ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅವಲೋಕನಗಳು == [[File:Beit shean1.jpg|thumb|right|ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಬೆಟ್ ಶೆಯನ್‌ನ ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಖನನ]] ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅದ್ಭುತ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನಗರಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ''ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಾಸ್'', ''ಕಿಂಗ್ ಸೋಲೊಮನ್ಸ್ ಮೈನ್ಸ್'', ''ಇಂಡಿಯಾನ ಜೋನ್ಸ್'', ''ಟಾಂಬ್ ರೈಡರ್'', ''ದಿ ಮಮ್ಮಿ'' ಮತ್ತು ''ರೆಲಿಕ್ ಹಂಟರ್'' ಮೊದಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನ್ವೇಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಪೇನ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿಲ್ಲ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಆಧುನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಅಂತಹ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು "ನಕಲಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನ ಜೋನ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಮತ್ತು ಟಾಂಬ್ ರೈಡರ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ರೇಕವು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ತಮಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Denning2004">{{cite web|url=http://intarch.ac.uk/journal/issue15/denning_index.html |title=Denning 2004, Internet Archaeology 15 |publisher=Intarch.ac.uk |date=2004-01-28 |accessdate=2010-08-12}}</ref> ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು== === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ === ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು, ನಕಲಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ-ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Citation |url=http://www.sonoma.edu/asc/roadshow.html |title=Anthropological Studies Center (ASC) |publisher=Sonoma.edu |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328003841/http://www.sonoma.edu/asc/roadshow.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹಸ್ತಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುವ, ದೋಚುವ ಅಪಾಯದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಲೂಟಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ-ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಭಿತ್ತಿ ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ವಿವರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಕೆಲಸದ ವೀಕ್ಷಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲಸವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ-ವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ-ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿವರ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಮನಗಾಣುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜಾಗೃತಿಯು ಸಮುದಾಯ ಉತ್ಖನನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೌರರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಅರಿವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್(USFS) ಒಂದು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಟೈಮ್ (PIT) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. U.S. ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ USFS ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಿಪುಣ-ತಜ್ಞರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rapidcityjournal.com/news/local/article_3654c4d7-e241-5b5a-a624-46628d7c1f4f.html |title=^ '&#39;Rapid City Journal'&#39; Published Online: 14 Nov 2008 |publisher=Rapidcityjournal.com |date=2008-11-14 |accessdate=2010-08-12}}</ref> UKಯಲ್ಲಿ, ''ಟೈಮ್ ಟೀಮ್'' ಮತ್ತು ''ಮೀಟ್ ದಿ ಆನ್ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್'' ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ-ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಈಗ ಅಧಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಮುದಾಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಕೆಲಸವು ಶೀಘ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಗಿ ಸಮಯ ಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅವಶ್ಯಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಚಾರಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} ವಾಣಿಜ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ರಜಾದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮವೂ ಸಹ ಇದೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮಾಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಇಂದು ಸಮುದಾಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಲು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. === ನಕಲಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ === {{Main|Pseudoarchaeology}} ನಕಲಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಶ್ರಯ-ಪದವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ-ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸವನ್ನು (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನೈಜ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಲೇಖಕರು ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ವಿಶೇಷ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಎರಿಕ್ ವನ್ ಡ್ಯಾನಿಕೆನ್‌ನ ಕೃತಿ. ಆತನ 1968ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಟ್ಯಾರಿಯಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಾಡ್ಸ್?'', ಅನೇಕ ಅನಂತರದ ಕಡಿಮೆ-ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆಚೆಯಿರುವ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪುರಾತನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ-ಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಪುರಾತನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಡ್ಯಾನಿಕೆನ್‌ನದಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೀಮಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಲೂಟಿ === [[File:Looting rontoy2007.jpg|thumb|right|ಪೆರುವಿನ ಹೌರ ವ್ಯಾಲಿಯ ರಾಂಟೊದಲ್ಲಿ 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾದ ಲೂಟಿಗಾರರ ಹಳ್ಳ.ಲೂಟಿಗಾರರು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಉಂಟಾದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] [[File:Adad-Nirari stela.jpg|thumb|right|ಅದಾದ್-ನಿರಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜನ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ತಂಭ.2003ರ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರಾಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಿಂದ ದರೋಡೆ ಮಾಡಲಾದ ವಸ್ತು.]] ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ ಗುರ್ತಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಫೇರೋಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೂಟಿಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಟೈಮ್ ಲೈಫ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ಸ್ ಸೀರೀಸ್: ರಾಮ್ಸೆಸ್ II: ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕೆನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನೈಲ್ (1993)</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಕ್ತನ(ಹಸ್ತ) ಕೃತಿಗಳ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುವವರು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನಾವಶೇಷಗಳ ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಗೆ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಲೂಟಿ ಮಾಡುವವರು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ಅವರ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ'ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹಿಂದಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated2">ಶೀಟ್ಸ್ (1973)</ref> ಬಡ ತೃತೀಯ ಪ್ರಪಂಚದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲೂಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ,{{Citation needed|date=October 2007}} ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="autogenerated2" /> ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಇರದ ರಾಜಕಾರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ತೀವ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಡೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ವೈನ್ ಡೆಲೋರಿಯ ಜೂನಿಯರ್ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕಾದ-ಭಾರತೀಯ-ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯ-ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ-ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಕಳ್ಳತನವೆಂದು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಲೂಟಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. 1937ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ CA ಯಲ್ಲಿನ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ನಿರ್ದೇಶಕ W. F. ಹಾಡ್ಗೆ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದವರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref name="Hodge1937">ಹಾಡ್ಗ್ (1937)</ref> ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [http://www.nps.gov/history/local-law/FHPL_ArchRsrcsProt.pdf ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್ (ARPA; ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಾ 96-95; 93 ಸ್ಟ್ಯಾಟ್ಯೂಟ್ 721; 16 U.S.C. 470aamm)] ನಡಿಯಲ್ಲಿ 1992ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Munson_et_al1995">ಮುನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (1995)</ref> === ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು === ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಕೆನ್ನೆವಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮೊದಲಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ನಡುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯೋಜನದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವೆಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಭಾರತೀಯ ಶ್ಮಶಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅಗೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸೌಕರ್ಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಮೂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೂಳಲೂ ಇಲ್ಲ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಅವಲೋಕನವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಅವಲೋಕನಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಸಮಯವನ್ನು ರೇಖೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಇದು ಆವರ್ತವಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಗತಕಾಲವು ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ; ಸ್ಥಳೀಯರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಗತಕಾಲವನ್ನು ಕೆದಕುವುದರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಘೋರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ-ಭಾರತೀಯರು ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಒಂದು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗ್ರೇವ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಂಡ್ ರಿಪ್ಯಾಟ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ (NAGPRA, 1990) ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಸೆಶ್ವಲಿಸಮ್‌ನ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬುವ ಸ್ಥಳೀಯರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶವು ಏನನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪುನಃಪರಿಶೀಲಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಳಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಅಥವಾ ಮರಗಳಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಯೋಗವು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅದು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹಿರಿಯರು ಅವರು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಅವರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಈ ಹಿರಿಯರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ==== ವಾಪಸಾತಿ ==== :''ರಿಪ್ಯಾಟ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಂಡ್ ರಿಬರಿಯಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಮೈನ್ಸ್ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ'' ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಬಲ ವಿವಾದವೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೂಲಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು 2005ರ ಜೂನ್ 21ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಅಂದು 6,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟಾವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ 10 ಆಲ್ಗಾಂಕಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮುದಾಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಮ್ಯಾನಿವಾಕಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಕಿಟಿಗನ್ ಜಿಬಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಭೆಸೇರಿದರು. ಆ ಅವಶೇಷಗಳು ಈಗ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಲ್ಗಾಂಕಿನ್ ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಅವಶೇಷಗಳು ಐರೋಕ್ವಿಯಿನ್ ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಲ್ಗಾಂಕಿನ್ ಜನರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಐರೋಕ್ವಿಯಿನ್ ಸಂತತಿಯವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯವು ಐರೋಕ್ವಿಯಿನ್ ಅಥವಾ ಆಲ್ಗಾಂಕಿನ್ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಆಭರಣಗಳು, ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮೋರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯುಮೆಟೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟಾವ ಕಣಿವೆಯ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರ 1800ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಕೆನಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್‌ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾದವು. ವಿವಿಧ ಆಲ್ಗಾಂಕಿನ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿರಿಯರು ರೆಡ್ಸೆಡಾರ್ ಚಕ್ಕೆಗಳು, ಮಸ್ಕ್‌ರಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೀವರ್ ಚರ್ಮಗಳ ಪದರವಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೆಡ್ಸೆಡಾರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಚ್‌ಬಾರ್ಕ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃಹೂಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ಎದ್ದು ಕಾಣದ ಶಿಲಾ ದಿಬ್ಬವು ಪುನಃಹೂಳಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಸುಮಾರು 90 ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೂಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಿಟಿಗನ್ ಜಿಬಿ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ನಡುವಿನ ಸಂಧಾನಗಳು ಬಿಗುವಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Citation | url=http://www.canadiangeographic.ca/magazine/SO05/indepth/archaeology.asp | title= Canadian Geographic Online }}</ref> ಕೆನ್ನೆವಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತೊಂದು (ಮರುಕಳಿಸಿದ)ವಾಪಸಾತಿ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾವೇರಿದ ವಿವಾದದ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{main|Outline of archaeology}} * ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರ ಪಟ್ಟಿ * ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತನ-ಕುಲದ-ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪಟ್ಟಿ * ಪುರಾತನ-ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನ * ಪುರಾತನ-ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ * ಪುರಾತನ-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರದೇಶ * ಬೈಬಲ್‌ನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ * ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರ (ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ) * ಕಸದ,ತ್ಯಾಜ್ಯದ ತಿಪ್ಪೆ ಶೋಧನೆ * ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ GIS * ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷ ಪಡೆದ ಯೋಜನೆಗಳು * ಸಮಾಧಿ ದರೋಡೆ * ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ * ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಗುಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (IPinCH) * ಕಳೆದುಹೋದ ನಗರಗಳು * ಪ್ರಾಚೀನ-ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ * ವಸ್ತುತಃ ಪ್ರಾಕ್ತನ-ಕೃತಿ * ಕ್ಸೆನೊ-ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refbegin}} * {{Citation | editor=Aldenderfer, M. S. & Maschner, H. D. G. | year=1996 | title=Anthropology, Space, and Geographic Information Systems | place=New York | publisher=Oxford University Press }} * {{Citation | author=Ascher, R. | year=1961 | title=Analogy in archaeological interpretation | periodical=Southwestern Journal of Anthropology | volume=17 | issue=4 | pages=317–325 | url=http://www.jstor.org/stable/3628943 }} * {{Citation | author=Ascher, R. | year=1961 | title=Experimental Archeology | periodical=American Anthropologist | volume=63 | issue= | pages=793–816 | doi=10.1525/aa.1961.63.4.02a00070 }} * {{Citation | author=Billman, B. R. & Feinman, G. | year=1999 | title=Settlement Pattern Studies in the Americas—Fifty Years Since Virú | place=Washington DC | publisher=Smithsonian Institution Press }} * {{Citation | author=Binford, L. | year=1962 | title=Archaeology as Anthropology | periodical=American Antiquity | volume=28 | issue=4 | pages=217–225 | doi=10.2307/278380 | url=http://jstor.org/stable/278380 }} * {{Citation | author=Denning, K. | year=2004 | title=The Storm of Progress' and Archaeology for an Online Public | periodical=Internet Archaeology | volume=15 | issue= | pages= }} * {{Citation | author=Ebrey, Patricia Buckley | year=1999 | title=The Cambridge Illustrated History of China | place=Cambridge | publisher=Cambridge University Press | isbn=0521435196 | oclc=223427870 33047244 59615754 }} * {{Citation | author=Flannery, K. V. | year=1967 | title=Culture History v. Culture Process: A Debate in American archaeology | periodical=Scientific American | volume=217 | issue= | pages=119–122 }} * {{Citation | author=Flannery, K. V. | year=1982 | title=The Golden Marshalltown: A Parable for the Archaeology of the 1980s | periodical=American Anthropologist | volume=84 | issue= | pages=265–278 | doi=10.1525/aa.1982.84.2.02a00010 }} * {{Citation | author=Fraser, Julius Thomas and Francis C. Haber. | year=1986 | title=Time, Science, and Society in China and the West | place=Amherst | publisher=University of Massachusetts Press }} * {{Citation | author=Frison, G. C. | year=1989 | title=Experimental Use of Clovis Weaponry and Tools on African Elephants | periodical=American Antiquity | volume=54 | issue=4 | pages=766–784 | doi=10.2307/280681 | url=http://jstor.org/stable/280681 }} * {{Citation | author=Glascock, M. D., Neff, H., Stryker, K. S. & Johnson, T. N. | year=1994 | title=Sourcing Archaeological Obsidian by an Abbreviated NAA Procedure | periodical=Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry | volume=180 | issue= | pages=29–35 | doi=10.1007/BF02039899 }} * {{Citation | author=Gifford-Gonzalez, D. P., Damrosch, D. B., Damrosch, D. R., Pryor, J. & Thunen, R. L. | year=1985 | title=The Third Dimension in Site Structure: An Experiment in Trampling and Vertical Dispersal | periodical=American Antiquity | volume=50 | issue=4 | pages=803–818 | doi=10.2307/280169 | url=http://jstor.org/stable/280169 }} * {{Citation | author=Gladfelter, B. G. | year=1977 | title=Geoarchaeology: The Geomorphologist and Archaeology | periodical=American Antiquity | volume=42 | issue=4 | pages=519–538 | doi=10.2307/278926 | url=http://jstor.org/stable/278926 }} * {{Citation | author=Gould, R. | year=1971a | title=The Archaeologist as Ethnographer: A Case from the Western Desert of Australia | periodical=World Archaeology | volume=3 | issue= | pages=143–177 }} * {{Citation | author=Gould, R., Koster, D. A. & Sontz, A. H. L. | year=1971b | title=The Lithic Assemblage of the Western Desert Aborigines of Australia | periodical=American Antiquity | volume=36 | issue=2 | pages=149–169 | doi=10.2307/278668 | url=http://jstor.org/stable/278668 }} * {{Citation | author=Gould, R. & Yellen, J. | year=1987 | title=Man the Hunted: Determinants of Household Spacing in Desert and Tropical Foraging Societies | periodical=Journal of Anthropological Archaeology | volume=6 | issue= | doi=10.1016/0278-4165(87)90017-1 | page=77 }} * {{Citation | author=Hodder, I. | year=1982 | title=Symbols in Action | place=Cambridge | publisher=Cambridge University Press }} * {{Citation | author=Hodder, I. | year=1985 | chapter=Post-Processual Archaeology | editor=SCHIFFER, M. B. | title=Advances in Archaeological Method and Theory | place=New York | publisher=Academic Press }} * {{Citation | editor=Hodder, I. | year=1987 | title=The Archaeology of Contextual Meaning | place=New York | publisher=Cambridge University Press }} * {{Citation | author=Hodder, I. | year=1990 | chapter=Style as Historical Quality | editor=HASTORF, M. C. A. C. | title=The Uses of Style in Archaeology | place=Cambridge | publisher=Cambridge University Press }} * {{Citation | author=Hodder, I. | year=1991 | title=Interpretive Archaeology and Its Role | periodical=American Antiquity | volume=56 | issue=1 | pages=7–18 | doi=10.2307/280968 | url=http://jstor.org/stable/280968 }} * {{Citation | author=Hodder, I. | year=1992 | title=Theory and Practice in Archaeology | place=London | publisher=Routeldge }} * {{Citation | author=Munson, C. A., Jones, M. M. & Fry, R. E. | year=1995 | title=The GE Mound: An ARPA Case Study | periodical=American Antiquity | volume=60 | issue=1 | pages=131–159 | doi=10.2307/282080 | url=http://jstor.org/stable/282080 }} * {{Citation | editor=Kuznar, L | year=2001 | title=Ethnoarchaeology of Andean South America | place=Ann Arbor | publisher=International Monographs in Prehistory }} * {{Citation | author=Miller, D. & Tilley, C. | year=1984 | chapter=Ideology, Power and Prehistory: An Introduction | editor=Miller, D. & Tilley, C. | title=Ideology, Power, and Prehistory | place=Cambridge | publisher=Cambridge University Press | isbn=0521255260 | oclc=241599209 9827625 }} * {{Citation | editor=Miller, D., Rowlands, M., Tilley, C. | year=1989 | title=Dominion and Resistance | place=New York | publisher=Routledge }} * {{Citation | author=Munson, C. A., Jones, M. M. & Fry, R. E. | year=1995 | title=The GE Mound: An ARPA Case Study | periodical=American Antiquity | volume=60 | issue=1 | pages=131–159 | doi=10.2307/282080 | url=http://jstor.org/stable/282080 }} * {{Citation | author=Ogundele, S. O. | year=2005 | title=Ethnoarchaeology of Domestic Space and Spatial Behaviour Among the Tiv and Ungwai of Central Nigeria | periodical=African Archaeological Review | volume=22 | issue= | pages=25–54 | doi=10.1007/s10437-005-3158-2 }} * {{Citation | author=Pauketat, T. R. | year=2001 | title=Practice and History in Archaeology: An Emerging Paradigm | periodical=Anthropological Theory | volume=1 | issue= | pages=73–98 | doi=10.1177/14634990122228638 }} * {{Citation | author=Redman, C. L. | year=1974 | title=Archaeological Sampling Strategies | place=Binghamton | publisher=State University of New York at Binghamton }} * {{Citation | author=Renfrew, C. & Bahn, P. G. | year=1991 | title=Archaeology: Theories, Methods, and Practice | place=London | publisher=Thames and Hudson Ltd | isbn=0500278679 | oclc=185808200 34521234 }} * {{Citation | author=Saraydar, S. & Shimada, I. | year=1971 | title=A Quantitative Comparison of Efficiency Between A Stone Axe and A Steel Axe | periodical=American Antiquity | volume=36 | issue=2 | pages=216–217 | doi=10.2307/278680 | url=http://jstor.org/stable/278680 }} * {{Citation | author=Saraydar, S. C. & Shimada, I. | year=1973 | title=Experimental Archaeology: A New Outlook | periodical=American Antiquity | volume=38 | issue=3 | pages=344–350 | doi=10.2307/279722 | url=http://jstor.org/stable/279722 }} * {{Citation | author=Sellet, F., Greaves, R. & Yu, P.-L. | year=2006 | title=Archaeology and Ethnoarchaeology of Mobility | place=Gainesville | publisher=University Press of Florida }} * {{Citation | author=Shanks, M. & Tilley, C. | year=1987 | title=Reconstructing Archaeology | place=New York | publisher=Cambridge university Press }} * {{Citation | author=Shanks, M. & Tilley, C. | year=1988 | title=Social Theory and Archaeology | place=Albuquerque | publisher=University of New Mexico Press | isbn=0745601847 | oclc=16465065 185783860 }} * {{Citation | author=Shanks, M. | year=1991 | title=Some recent approaches to style and social reconstruction in classical archaeology | periodical=Archaeological Review from Cambridge | volume=10 | issue= | pages=164–174 }} * {{Citation | author=Shanks, M. | year=1993 | title=Style and the design of a perfume jar from an Archaic Greek city state | periodical=Journal of European Archaeology | volume=1 | issue= | pages=77–106 }} * {{Citation | author=Sheets, P. D. | year=1973 | title=The Pillage of Prehistory | periodical=American Antiquity | volume=38 | issue=3 | pages=317–320 | doi=10.2307/279718 | url=http://jstor.org/stable/279718 }} * {{Citation | author=Shott, M. J. & Sillitoe, P. | year=2005 | title=Use life and curation in New Guinea experimental used flakes | periodical=Journal of Archaeological Science | volume=32 | issue= | pages=653–663 | doi=10.1016/j.jas.2004.11.012 }} * {{Citation | author=Tassie, G. J., Owens, L.S. | year=2010 | title=Standards of Archaeological Excavations: A Fieldguide to the Methology, Recording Techniques and Conventions | place=London | publisher=GHP | isbn=978-1906137175 | oclc= }} * {{Citation | author=Taylor, W. W. | year=1948 | title=A Study of Archaeology | place=Menasha | publisher=American Anthropological Association | isbn=0906367123 | oclc=9714935 }} * {{Citation | editor=Tilley, Christopher | year=1993 | title=Interpretive Archaeology | place=Oxford | publisher=Berg | isbn=0854968423 | oclc=185494001 26263158 }} * {{Citation | author=Trigger, B. G. | year=1989 | title=A History of Archaeological Thought | place=Cambridge | publisher=Cambridge University Press }} * {{Citation | author=Watters, M.R. | year=1992 | title=Principles of Geoarchaeology: A North American Perspective | place=Tucson | publisher=The University of Arizona Press }} * {{Citation | author=Watters, M.R. | year=2000 | title=Alluvial stratigraphy and geoarchaeology in the American Southwest | periodical=Geoarchaeology | volume=15 | issue= | pages=537–557 | doi=10.1002/1520-6548(200008)15:6<537::AID-GEA5>3.0.CO;2-E }} * {{Citation | author=Willey, G. R. | year=1953 | title=Prehistoric Settlement Patterns in the Virú Valley, Perú | place=Washington DC }} * {{Citation | author=Willey, G. | year=1968 | title=Settlement Archaeology | place=Palo Alto | publisher=National Press }} * {{Citation | author=Wylie, A. | year=1985 | chapter=The Reaction Against Analogy | editor=Schiffer, Michael B. | title=Advances in Archaeological Method and Theory | place=Orlando, FL | pages=63–111 | publisher=Academic Press }} * {{Citation | author=Yellen, J. & Harpending, H. | year=1972 | title=Hunter-Gatherer Populations and Archaeological Inference | periodical=World Archaeology | volume=4 | issue= | pages=244–253 }} * {{Citation | author=Yellen, J. | year=1977 | title=Archaeological Approaches to the Present | place=New York | publisher=Academic Press | isbn=0127703500 | oclc=2911020 }} {{Refend}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ) * C. U. ಲಾರ್ಸೆನ್ - ''ಸೈಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್'' (1992) * ಕೋಲಿನ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಬ್ಯಾಹ್ನ್ - ''ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ: ಥಿಯರೀಸ್, ಮೆಥಡ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್'' 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (1996) * ಡೇವಿಡ್ ಹರ್ಸ್ಟ್ ಥೋಮಸ್ - ''ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' 3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (1998) * ಗ್ಲಿನ್ ಡೇನಿಯಲ್ - ''ಎ ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' (1991) * ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ - IJSA (ನಿಯತಕಾಲಿಕ) * ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಇ-ಜರ್ನಲ್ * ಕೆವಿನ್ ಗ್ರೀನೆ - ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' (1983) * ಲೆವಿಸ್ ಬಿನ್‌ಫರ್ಡ್ - ''ನ್ಯೂ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಇನ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' (1968) ISBN 0-202-33022-2 * ರಾಬರ್ಟ್ J. ಶರೆರ್ ಮತ್ತು ವೆಂಡಿ ಆಶ್ಮೋರ್ - ''ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ: ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ಅವರ್ ಪಾಸ್ಟ್'' 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (1993) * ಥೋಮಸ್ ಹೆಸ್ಟರ್, ಹ್ಯಾರಿ ಶಫರ್ ಮತ್ತು ಕೆನೆತ್ L. ಪೆಡೆರ್- ''ಫೀಲ್ಡ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಇನ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' 7ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (1997) * ಅಲಿಸನ್ ವೈಲಿ - ''ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಫ್ರಮ್ ಥಿಂಗ್ಸ್: ಎಸ್ಯೇಸ್ ಇನ್ ದಿ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, ಬರ್ಕ್ಲಿ CA, 2002 * ಸ್ಮೆಕಲೋವ T. N., ವೋಸ್ O., ಸ್ಮೆಕಲೋವ S. L. "ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸರ್ವೇಯಿಂಗ್ ಇನ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ. ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 10 ಯಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ದಿ ಓವರ್‌ಹಾಸರ್ GSM-19 ಗ್ರೇಡಿಯೊಮೀಟರ್", ವೋರ್ಮಿಯನಮ್ 2008. * ಬ್ರೂಸ್ ಟ್ರಿಗ್ಗರ್ - "ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಥಾಟ್" 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2007) * ಅಯನ್ ಹಾಡರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಹಟ್ಸನ್ - "ರೀಡಿಂಗ್ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್" 3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2003) * ಆಡ್ರಿಯನ್ ಪ್ರೇಟ್ಜೆಲ್ಲಿಸ್ - "ಡೆತ್ ಬೈ ಥಿಯರಿ", ಆಲ್ಟಮಿರ ಪ್ರೆಸ್ (2000). ISBN 0742503593 / 9780742503595 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons cat}} {{wikiquote}} * [http://www.archaeologydaily.com/ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್] * [http://pastscape.org.uk/ 400,000 ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426112022/http://www.pastscape.org.uk/ |date=2015-04-26 }} * [http://www.nps.gov/history/archeology/visit/index.htm NPS ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ: ವಿಸಿಟ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ (ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಗೈಡ್ಸ್)] * [http://www.greatarchaeology.com/ ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ] * [http://www.archaeologynews.org/ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಪ್ಡೇಟೆಡ್ ಡೈಲಿ] * [http://www.britarch.ac.uk/ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503140528/https://www.britarch.ac.uk/ |date=2021-05-03 }} * [http://www.fastionline.org/ ಫಾಸ್ಟಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ - ಆನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈಟ್ಸ್] * [http://www.aaanet.org/ ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಡಿವಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151013043844/http://www.aaanet.org/ |date=2015-10-13 }} * [http://www.archaeological.org/ ದಿ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ] * [http://www.saa.org/ ದಿ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ] * [http://www.passportintime.com/ US ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ''ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇನ್ ಟೈಮ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422201519/http://www.passportintime.com/ |date=2021-04-22 }} * [http://www.worldarchaeologicalcongress.org/site/about.php ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022041307/http://www.worldarchaeologicalcongress.org/site/about.php |date=2007-10-22 }} * [http://archaeolog.org/ Archaeolog.org] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121209050439/http://archaeolog.org/ |date=2012-12-09 }} * [http://ads.ahds.ac.uk/ ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಡೇಟಾ ಸರ್ವಿಸ್ - ಓಪನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಫಾರ್ UK ಆಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602084101/http://www.ads.ahds.ac.uk/ |date=2008-06-02 }} * [http://www.archaeology.ws/worldarchnews.html ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ನ್ಯೂಸ್ - ವೀಕ್ಲಿ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಫ್ರಮಾ BBC ರೇಡಿಯೊ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿಸ್ಟ್, ವಿನ್ ಸ್ಕಟ್] * [http://www.civilization.ca/cmc/exhibitions/online-exhibitions/archaeology ದಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಶನ್ - ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ] * [http://www.oocities.com/emuseoros ಎಸ್ಟುಡಿಯೊ ಡಿ ಮ್ಯೂಸಿಯೊಲಾಗಿಯಾ ರೊಸಾರಿಯೊ] {{Archaeology}} {{Technology}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸದ ಸಹಾಯಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] 9p81q74ie2qxa84j155on0e4vgg15kl 0 26049 1371149 1355434 2026-04-02T07:06:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371149 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Boston |settlement_type = [[City]] |image_skyline = Bostonstraight.jpg |image_caption = Skyline of [[Back Bay, Boston|Back Bay]], seen from the [[Charles River]], featuring Boston's two [[List of tallest buildings in Boston|tallest buildings]], the [[John Hancock Tower]] (left) and the [[Prudential Tower]] (right)|image_flag = Flag of Boston.svg |image_seal = Seal of Boston, Massachusetts.svg |nickname = Beantown,<ref name="Nicknames1"/> The Hub (of the Universe),<ref name="Nicknames1"/> The Cradle of Liberty,<ref name="Nicknames2">{{cite web |url=http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |title=Boston Travel & Vacations |accessdate=2009-04-08 |year=2006 |publisher=Britannia.com |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312073408/http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |url-status=dead }}</ref> The Cradle of Modern America,<ref name="Nicknames1"/> The Athens of America,<ref name="Nicknames2"/> The Walking City<ref name="Nicknames1"/> |image_map = Boston ma highlight.png |map_caption = Location in [[Suffolk County, Massachusetts]] |coordinates_display = display=inline,title |latd=42 |latm=21 |lats=28 |latNS=N |longd=71 |longm=03 |longs=42 |longEW=W |pushpin_map = USA |pushpin_label_position = left |pushpin_map_caption = Location in the United States |coordinates_region = US-MA |subdivision_type = Country |subdivision_name = United States |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_name1 = [[Massachusetts]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Massachusetts|County]] |subdivision_name2 = [[Suffolk County, Massachusetts|Suffolk]] |established_title = Settled |established_date = September 17, 1630 |established_title2 = Incorporated (city) |established_date2 = March 4, 1822 |government_type = [[Mayor–council government|Strong mayor – council]] |leader_title = [[List of mayors of Boston|Mayor]] |leader_name = [[Thomas Menino|Thomas M. Menino]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |area_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US25&-format=ST-7 |ST-7S&-_lang=en |title=Massachusetts by Place and County Subdivision |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065545/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US25&-format=ST-7 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-12 |US-12S&-_lang=en |title=United States by Urbanized Area; and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065630/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-12 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-25 |US-25S&-_lang=en |title=United States by County by State, and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065458/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-25 |url-status=dead }}</ref> |area_magnitude = 1 E+8 |area_total_sq_mi = 89.63 |area_total_km2 = 232.14 |area_land_sq_mi = 48.43 |area_land_km2 = 125.43 |area_water_sq_mi = 41.21 |area_water_km2 = 106.73 |area_urban_sq_mi = 1774 |area_urban_km2 = 4595 |area_metro_sq_mi = 4511 |area_metro_km2 = 11683 |area_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] |area_blank1_sq_mi = 10644 |area_blank1_km2 = 27568 |elevation_ft = 141 |population_as_of = <!--Given separately to each figure because of differences--> |population_footnotes = <ref name="City population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/archives/2000s/vintage_2008/08s_challenges.html |title=Accepted Challenges to Vintage 2008 Population Estimates |accessdate=2010-05-22 |publisher=United States Census Bureau, Population Division}}</ref><ref name="Urban population">{{cite web |url=http://www.census.gov/geo/www/ua/ua2k.txt |title=Alphabetically sorted list of Census 2000 Urbanized Areas |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Geography Division |format=TXT}}</ref><ref name="Metro population"/><ref name="CSA population"/> |population_total = 645169 ('09 estimate) |population_density_sq_mi = 13321 |population_density_km2 = 5144 |population_urban = 4032484 ('00 census) |population_metro = 4522858 ('08 est.) |population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] |population_blank1 = 7514759 ('08 est.) |population_blank2_title = [[Demonym]] |population_blank2 = Bostonian |timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |postal_code_type = [[ZIP code|ZIP code(s)]] |postal_code = {{Collapsible list |title=53 total ZIP codes:<ref>{{cite web |url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |title=ZIP Code Lookup – Search By City |accessdate=2009-04-20 |publisher=United States Postal Service}}</ref> |02108–02137, 02163, 02196, 02199, 02201, 02203, 02204, 02205, 02206, 02210, 02211, 02212, 02215, 02217, 02222, 02228, 02241, 02266, 02283, 02284, 02293, 02295, 02297, 02298}} |area_code = [[Area codes 617 and 857|617 and 857]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 25-07000 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0617565 |website = [http://www.cityofboston.gov/ www.cityofboston.gov] }} '''ಬೋಸ್ಟನ್''' ({{Audio-IPA|en-us-Boston.ogg|/ˈbɒstən/}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ, ಇದು[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ "ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ" ಎನ್ನುವರು.<ref>{{cite book |title=50 one day adventures—Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, Vermont, Maine, and New Hampshire. |author=Steinbicker, Earl |year=2000 |publisher=Hastings House/Daytrips Publishers |isbn=0803820089 |page=7}}</ref> 2009ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 645,169 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ದೇಶದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="City population"/> ಬೋಸ್ಟನ್ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Metro population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CBSA-EST2008-alldata.csv |title=Metropolitan and micropolitan statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CBSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಆರು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಎಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡ್ಲ್ ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್ಫೊಕ್, ಸಫೋಲ್ಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮತ್ತು ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್,<ref>{{cite web |url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |title=Boston Worchester Manchester Demographic Profile: Region 19 |publisher=[[Federal Transit Administration]] |date=2007-01-31 <!-- Last-Modified: Wed, 31 Jan 2007 13:19:13 GMT --> |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HaHOhS2s?url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |url-status=dead }} 21 ಪುಟಗಳು.</ref> ಇವೆಲ್ಲವೂ ರ್ಹೋಡ್ ದ್ವೀಪದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಶೈರ್ನ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ; ಇದು 7.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ತವರೂರಾಗಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐದನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="CSA population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CSA-EST2008-alldata.csv |title=Combined statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}</ref><ref name="CSA PDF map">{{cite web|url=http://www.census.gov/econ/census07/pdf/maps/ma/metro/33000us148m.pdf|title=Boston-Worcester-Manchester, MA-RI-NH Combined Statistical Area|year=2007|publisher=U.S. DEPARTMENT OF COMMERCE Economics and Statistics Administration U.S. Census Bureau|accessdate=2009-06-20}} ಸಿಎಸ್‌ಎ ಒಳಗೊಂಡು: ಎಮ್‌ಎ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್‌ಫೋಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್, ಸಫೋಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ವೊರ್ಸೆಸ್ಟರ್; ಎನ್‌ಎಚ್ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್, ಹಿಲ್ಸ್‌ಬರಫ್, ಮೆರ್ರಿಮ್ಯಾಕ್, ರಾಕಿಂಗ್ಡಂ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಫೋರ್ಡ್; ಆರ್‌ಐ ಕೌಂಟಿಗಳು (ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ): ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಕೆಂಟ್, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೌಂಟಿ)</ref> 1630ರಲ್ಲಿ, ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ[[ದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ನಗರವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]ನ [[ಪುರಿಟನ್]] ವಸಹಾತುಶಾಹಿಗಳು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref name="history">{{cite web |last=Banner |first=David |title=Boston History – The History of Boston, Massachusetts |url=http://www.searchboston.com/articles/history.html |publisher=SearchBoston |accessdate=2009-04-20 |archive-date=2009-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090315031352/http://www.searchboston.com/articles/history.html |url-status=dead }}</ref>]] 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣದಂತಹ, ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳು ನಗರದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಭೂಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪೌರ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಮುಖಾಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಆಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗಿನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು,<ref name="history"/> ಮತ್ತು ಇದರ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 16.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="economy">{{cite web|url=http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Boston-Economy.html |title=Boston: Economy |year=2006 |publisher=Thomson Gale (Thomson Corporation) |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಶಾಲೆ (1635), ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಮಗಳ ಆಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="first subway">{{cite book |title=The Rough Guide to Boston |last=Fagundes |first=David |coauthors=Grant, Anthony |publisher=Rough Guides |date=April 28, 2003 |isbn=1-84353-044-9 }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.searchboston.com/articles/college.html |title=Going to College in Boston |accessdate=2009-04-05 |last=Banner |first=David |publisher=SearchBoston |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411214531/http://www.searchboston.com/articles/college.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.worldtravelguide.net/city/16/city_guide/North-America/Boston.html |title=Boston City Guide |accessdate=2009-04-08 |publisher=World Travel Guide}}</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ 20 ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 14ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912040734/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |date=2012-09-12 }} ''ಝಡ್/ಯೆನ್ ಗ್ರೂಪ್'' 2010-09-11ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |title=MEDIA RELEASE - Boston named No 1 for Innovation, as European Union Cities dominate 61% of Top Cities &#124; Company News > |publisher=2THINKNOW |date=2009-08-03 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830235113/http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.talentculture.com/feature/boston-the-city-of-innovation/ |title=Boston: The City of Innovation |publisher=TalentCulture |date= |accessdate=2010-08-30}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/technology/innoeco/2010/07/boston_is_1but_will_we_hold_on.html |title=Boston is #1...But will we hold on to the top spot? - Innovation Economy |publisher=Boston.com |date=2010-07-20 |accessdate=2010-08-30 | first=Scott | last=Kirsner}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಕುಲೀನತ್ವದ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ದುಂದುವೆಚ್ಚದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,<ref name="Heudorfer">{{cite web |author=Heudorfer, Bonnie; Bluestone, Barry |year=2004 |url=http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing%20Report%20Card%202004.pdf |format=PDF |title=The Greater Boston Housing Report Card |publisher=Center for Urban and Regional Policy (CURP), Northeastern University |page=6 |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225163927/http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing |url-status=dead }}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="quality of living">{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=2009-04-28| accessdate=2009-05-08 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Boston 1772.png|thumb|left|1772ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, 1880ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ]] 1630ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 17 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪುರಿಟನ್ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref name="history"/> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಸಹಾತುವಿನ ಪುರಿಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಪ್ರಾಂತವಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಕಾಲೊನಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಯಾತ್ರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಪ್ರಾಂತ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳು, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1691ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಂತದ ರಚನೆಯವರೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಹಾತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು ಒಂದು ಭೂಶಿರದ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಮಸ್ಸಾಛುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಒಂದು ಅಳಿವೆಯ ನೀರುಗಳ ಮೂಲಕ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರ್ವದ ಭೂಶೋಧನೆಗಳು 5,000 BCನಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.sec.state.ma.us/mhc/mhcexh/exhidx.htm |title=Archaeology of the Central Artery Project: Highway to the Past |publisher=Commonwealth Museum – Massachusetts Historical Commission |year=2007 |accessdate=2007-04-06}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಯೊರೋಪ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಟ್ರೈಮೌಂಟೇನ್'' , ಎಂದು ಕರೆದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಿಂಕೊನ್ಲ್ ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ನಗರಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಹಾತುವಿನ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ, ಜಾನ್ ವಿನ್‌ತ್ರೋಪ್, "ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಾರಿಟಿ", ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು "ಪರ್ವತದಮೇಲಿನ ನಗರದ" ಪ್ರವಚನ ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೇವರೊಂದಿಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. (ವಿನ್ ತ್ರೋಪ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಇದು ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು.) ಪುರಿಟನ್ ಜನಾಂಗಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತ್ಯರ್ಥದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಪುರಿಟನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (1635) ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="BPS"/> 1636 ಮತ್ತು 1698 ರ ನಡುವೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಸಿಡುಬು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>"[http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=2008&amp;page=24 ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್ಫೆಕ್ಷನ್ಸ್: ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (1992)]". ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಐ‌ಒಎಮ್).</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಲಡೆಲ್ಪಿಯಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |title="Growth" to Boston in its Heyday, 1640’s to 1730’s |format=PDF |publisher=Boston History & Innovation Collaborative |year=2006 |accessdate=2007-05-08 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708014420/http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston, 1775bsmall1.png|thumb|right|upright|1775ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] 1770ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಹದಿಮೂರು ವಸಹಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ತೋರಿಸಲು ಹೊರಟ ಕಾರಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="history"/> ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳಾದ ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಕೋರ್ಡ್ ಕದನಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಕದನ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕದನಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ರಿವಿಯರ್ತನ್ನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ನಗರದ ಸಮುದ್ರ ಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ರಮ್, ಮೀನು, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಪ್ರಮುಖ ರಪ್ತು ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&show=True&thumbnails=True |title=Colonial Boston |accessdate=2009-05-02 |publisher=University Archives |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207181331/http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&show=True&thumbnails=True |url-status=dead }}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ನಂತರ ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.<ref name="US History">{{cite web |url=http://www.u-s-history.com/pages/h3865.html |title=Boston, Massachusetts |accessdate=2009-05-02 |publisher=U-S-History.com}}</ref>'' [[ಚಿತ್ರ:Boston-view-1841-Havell.jpeg|thumb|left|1841ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೃಶ್ಯ]] ನ್ಯಾಪೋಲಿಯೋನಿಕ್ ಕದನ ಮತ್ತು 1812ರ ಕದನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ 1807ರ ಎಂಬಾರ್ಗೋ ಕಾಯಿದೆಯು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಂದರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಈ ಕದನಗಳ ನಂತರ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೂ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವರ್ತಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಬಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ-ವಸ್ತುಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="economy"/> ನಗರದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಸುಲಭ ಸಾಗಣಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಿರಣಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಟ್ಟವಾದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಾಗಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನಯೆವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ತನ್ನ ಅಪರೂಪವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇದು ದಾಸತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಯಿತು.<ref> {{cite web |url=http://www.nps.gov/boaf/ |title=Boston African American National Historic Site |date=April 28, 2007 |publisher=National Park Service |accessdate=2007-05-08}} </ref> ನಗರವು 1850 ರ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಗುಲಾಮ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತು,<ref>{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |title=Fugitive Slave Law |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027215133/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಬರ್ನ್ಸ್ ಫುಜಿಟಿವ್ ಸ್ಲೇವ್ ಕ್ಲಾಸ್ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪಿಯರ್ಸ್ರವರ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದದು.<ref>{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |title=The "Trial" of Anthony Burns |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922215411/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.suffolk.edu/16075.html |title=150th Anniversary of Anthony Burns Fugitive Slave Case |accessdate=2009-05-02 |date=2004-04-24 |publisher=Suffolk University |archive-date=2008-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520121923/http://www.suffolk.edu/16075.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Scollay1880s.jpg|thumb|right|1880ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] 1822ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನಾಗರೀಕರು ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾದ "ದಿ ಟೌನ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್"ನ್ನು "ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್4, 1822ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನರು ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.<ref name="city charter">{{cite book |url=https://archive.org/stream/bostononehundred02stat/bostononehundred02stat_djvu.txt |title=Boston: one hundred years a city |accessdate=2009-04-20 |format=TXT |author=State Street Trust Company; Walton Advertising and Printing Company |publisher=State Street Trust Company |location=Boston |volume=2 |year=1922}} </ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 46,226 ರಷ್ಟಿತ್ತು , ಆದರೆ ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಮಾತ್ರ{{convert|4.7|sqmi|km2}}.<ref name="city charter"/> 1820ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯೂರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಮೊದಲ ಆಗಮನದಿಂದ ನಗರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೊಜನೆಯು ನಾಟಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. 1850ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 35,000 ಐರಿಷ್ ಜನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref> {{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/murder/peopleevents/p_immigrants.html |title=People & Events: Boston's Immigrant Population |year=2003 |publisher=WGBH/PBS Online (American Experience) |accessdate=2007-05-04}} </ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್, ಜರ್ಮನ್ನರು ಲೆಬನರ, ಸಿರಿಯನ್ನರ<ref>{{cite web |url=http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |title=Immigration Records |publisher=The National Archives |accessdate=2009-01-07 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527220431/http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |url-status=dead }}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ 19ನೇಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು-ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಿಯಾದ ಯೆಹೂದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐರಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಸಹ ತಂದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ,<ref> {{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-People.html |title=Boston People |year=2007 |publisher=city-data.com |accessdate=2007-05-05}} </ref> ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಐರಿಷ್ ರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು - ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೆಂದರೆ ಕೆನೆಡೀಸ್, ಟಿಪ್ ಒ ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎಫ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್.<ref name="US History"/> [[ಚಿತ್ರ:Haymarket Square.JPG|thumb|left|ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, 1909]] 1631 ಮತ್ತು 1890ರದ ನಡುವೆ ನಗರವು ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ತಗ್ಗುನೆಲ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ಬಂದರು ಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬುವುದರಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |url=http://www.iboston.org/rg/backbayImap.htm |title=The History of Land Fill in Boston |publisher=iBoston.org |year=2006 |accessdate=2006-01-09 }}. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |author=Howe, Jeffery |year=1996 |url=http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |title=Boston: History of the Landfills |publisher=Boston College |accessdate=2007-04-30 |archive-date=2007-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070410073014/http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |url-status=dead }}</ref> - "ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಸಣ್ಣ ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು" ಎಂಬ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1807ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ , ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು 50-ಎಕರೆ20 [[ha]]) ಗಿರಣಿ ಕೊಳವನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಶಿಖರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತುಇದು ನಂತರ [[ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿತು. ಈಗಿನ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ತಗ್ಗಾದ ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ, ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ , ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಟೌನ್ನ ಭಾಗಗಳ ಗಣನೀಯ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. 872ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತದ ನಂತರ, ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಳೇ ಕಟ್ಟಡದ ತುಂಡು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 600 ಎಕರೆ (2.4&nbsp;km²) ಯಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡ್ಯಾಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ತಂದ ರೈಲು ಜಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರು. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ (1804), ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ (1836), ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (1868), ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ (ಈಗಿನ ಮತ್ತಾಪನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ನ ಒಂದು ಭಾಗ) (1870), ಬ್ರಿಗ್ಟನ್ (ಈಗಿನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ಕೂಡ ಸೇರಿ) (1874), ವೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (ಈಗಿನ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನ ಹಾಗೂ ರೋಸ್ಲಿನ್‌ಡೇಲ್ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ) (1874), ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್ (1874), ಮತ್ತು ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ (1912).<ref>{{cite book |title=Historical Atlas of Massachusetts |page=37 |year=1991 |publisher=University of Massachusetts}}</ref><ref>{{cite book |last1=Holleran |first1=Michael |authorlink1= |last2= |first2= |authorlink2= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Boston's Changeful Times: Origins of Preservation and Planning in America |trans_title= |url=https://books.google.com/?id=j_L08ikdUrkC |archiveurl= |archivedate= |accessdate=August 22, 2010 |type= |edition= |series= |volume= |date= |year=2001 |month= |origyear= |publisher=[[The Johns Hopkins University Press]] |location= |isbn=0-8018-6644-8 |oclc= |doi= |id= |page=Pg. 41 |pages= |at= |trans_chapter= |chapter=Problems with Change |chapterurl=https://books.google.com/books?id=j_L08ikdUrkC&lpg=PA41&ots=29xS9xlq3c&pg=PA39#v=onepage&f=false |quote= |ref= |bibcode= |laysummary= |laydate= |separator= |postscript= |lastauthoramp=}}</ref> ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್‍ಲಿನ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,<ref>{{cite news |title=BOSTON'S ANNEXATION SCHEMES.; PROPOSAL TO ABSORB CAMBRIDGE AND OTHER NEAR-BY TOWNS |author=Staff writer |first= |last= |authorlink= |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |agency= |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=March 26, 1892, Wednesday |page=11 |pages= |at= |accessdate=August 21, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615075143/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |archivedate=ಜೂನ್ 15, 2011 |ref= |url-status=bot: unknown }}</ref> ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ <ref>{{cite news |title=Has the time for Chelsea's annexation to Boston come? The Hub hasn't grown since 1912, and something has to follow that beleaguered community's receivership |author= |first=Michael |last=Rezendes |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&date=Oct%2013,%201991 |agency= |newspaper= |publisher=The Boston Globe |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=October 13, 1991 |page=80 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235801/http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&date=Oct%2013,%201991 |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Flynn offers to annex Chelsea |first=Andrea |last=Estes |author=Ed Cafasso |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Sep+9%2C+1991&author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&pub=Boston+Herald&edition=&startpage=001&desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |agency= |newspaper=[[Boston Herald]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=September 9, 1991 |page=1 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235559/http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Sep+9%2C+1991&author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&pub=Boston+Herald&edition=&startpage=001&desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}</ref> ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Government Center Boston vista.jpg|thumb|right|ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಪ್ಲಾಝಾ, 1999|link=Special:FilePath/Government_Center_Boston_vista.jpg]] 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ , ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಹಳೆಯವಾದ ಕಾರಣ, ವ್ಯಾಪಾರವು ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="history"/> 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಬಿಆರ್‌ಎ)ದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅನೇಕ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. 1958ರಲ್ಲಿ ಬಿಆರ್‌ಎ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಸಮಿಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೊಬ್ಬೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref> {{cite news |author=Collins, Monica |url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2005/08/07/born_again/ |title=Born Again |publisher=The Boston Globe |date=August 7, 2005 |accessdate=2007-05-08}} </ref> ಬಿಆರ್‌ಎ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ತನ್ನ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮರು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ತನ್ನ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದು, 1990ರಲ್ಲಿ ಜೀಜರ್-ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು.<ref> ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಜೇನ್. "ಎ ಡೀಸೆಂಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಟು ಲೀವ್: ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಹಾರ್ಬರ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ – ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹಿಸ್ಟರಿ", ಬೋಸ್ಟನ್: ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, c2000. Cf. ಪು. 80, "ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್ ಇನ್ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ". </ref> [[ಚಿತ್ರ:JFK library Stitch Crop.jpg|thumb|left|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನೆಡಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, 2007]] ತನ್ನ 30ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ನಗರವು 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಡಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ 1980 ರ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಂತರ ) ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು 500 ಅಡಿಗಿಂತಲೂ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಬೆತ್ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ ಡೀಕೊನೆಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಯಂತಹ ಅನೇಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಕಾಳಜಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1974ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಇದು 1970 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದು ಕುಸಿದಿದ್ದ ಹಾಗು ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಆಕರ್ಷಿತ ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಫೇಡರಲ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಾದ HUD HOPE VIಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Roessner"> Cf. ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಪು.293. "ದಿ ಹೋಪ್ ವಿಐ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಇನ್‌ಸ್ಪೈರ್ಡ್ ಇನ್ ಪಾರ್ಟ್ ಬೈ ದಿ ಸಕ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ವಾಸ್ ಕ್ರಿಯೇಟೆಡ್ ಬೈ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್ ಪಾಸ್ಡ್ ಬೈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇನ್ 1992." </ref> [[ಚಿತ್ರ:North End, Boston.jpg|thumb|right|ಇದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>[93]</ref>]] 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಬೌದ್ಧಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು,<ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/articles/2005/04/15/atlantic_148_year_institution_leaving_city/ |title=Atlantic, 148-year institution, leaving city |author=Feeney, Mark; Mehegan, David |date=April 15, 2005 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2007-03-31}} </ref> ಇದು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಟೈಮ್ಸ್'' ನಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿ ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್'' ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫ್ಲೀಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇದನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲೊಟ್-ಮೂಲದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಲಾಖಾ ಗೊದಾಮುಗಳಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮಾರ್ಷ ಮತ್ತು ಫೈಲೆನ್ ಗಳೆರಡನ್ನೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಆಧಾರಿತ ಮೇಸಿ ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ದರಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="Heudorfer"/> ಜೀವನದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ್ದರಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.infoplease.com/ipa/A0883960.html |title=Cost of Living Index for Selected U.S. Cities, 2005 |accessdate=2009-05-02 |work=Information Please Database |publisher=Pearson Education |year=2007}}</ref> 2008 ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ 143 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ 99ನೇ ನಗರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಅಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html |title=Cost of living – The world's most expensive big cities |accessdate=2009-05-02 |date=2008-07-28 |publisher=City Mayors}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ದುಂದು ವೆಚ್ಚದ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದರೂ, 2009ರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 215 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 35ನೇ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="quality of living"/> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Boston Landsat.jpg|thumb|left|ನಾಸಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ 3 ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ|link=Special:FilePath/Boston_Landsat.jpg]] ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಗಣತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ಟೀರ್ಣವು 89.6&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳು (232.1&nbsp;km²)—48.4&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (125.4&nbsp;km²) (54.0%) ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 41.2&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (106.7&nbsp;km²) (46.0%) ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ನಿಬಿಡತೆಯ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ'ಗಳ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ನಂತರದಲ್ಲಿ. ಹಲವಾರು ನಗರಗಳು, ಅವೆಂದರೆs ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್, ದೊಡ್ಡ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಗರಗಳು 600,000 ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಕೇವಲ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ಕೊ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಸುತ್ತಲೂ "ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್" ಸೀಮೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸೀಮಾರೇಖೆ ಆಗಿದ್ದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ, ವಿನ್‌ಥ್ರೋಪ್, ರಿವರ್, ಚೆಲ್ಸೆಯ, ಎವರೆತ್, ಸೊಮರ್‌ವಿಲೆ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟೆರ್‌ಟವ್ನ್, ನ್ಯೂಟನ್, ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್, ನೀಧಮ್, ಡೆಧಮ್, ಕಾಂಟನ್, ಮಿಲ್ಟನ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ. ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟರ್‌‌ಟವ್ನ್, ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ನಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನಲ್ ಏರಿಯಾ (BHINRA) ಗಳಿದ್ದು, ಇವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಗಲ್ಲೋಪ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಬೃಹತ್ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಹಸಿರು ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಉದ್ದನೆಯ ದ್ವೀಪ, ಲವೆಲ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಮಧ್ಯದ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ನಿಕ್ಸೆಸ್ ಮೇಟ್, ಹೊರಗಿನ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ರೈನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ, ಶಗ್ ರಾಕ್ಸ್, ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕಲ್ ದ್ವೀಪ, ದಿ ಗ್ರೇವ್ಸ್, ಮತ್ತು ಥೋಮ್‌ಸನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೆಪೋನ್‌ಸೆಟ್ ನದಿಯು, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಹದ್ದನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2004-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203163520/http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |url-status=dead }}</ref> ಮಿಸ್ಟಿಕ್ ನದಿಯು, ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಮತ್ತು ಎವೆರೆತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹರ್ಬರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.topozone.com/map.asp?lat=42.35833&lon=-71.06028 |title=Kings Chapel Burying Ground, USGS Boston South (MA) Topo Map |publisher=TopoZone |year=2006 |accessdate=2007-04-29}}</ref> ಲೋಗನ್ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ 19&nbsp;ಅಡಿ (5.8&nbsp;ಮೀ) ಇದೆ.<ref>{{cite web |title=Elevation data – Boston |url={{Gnis3|617565}} |year=2007 |publisher=U.S. Geological Survey |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯು ಬೆಲೆವ್ಯು ಹಿಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 330&nbsp;ಆದಿ (101&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತುದಿ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ.<ref>{{cite peakbagger | pid = 6759 | name = Bellevue Hill, Massachusetts | accessdate = 2007-03-21}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ.ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು 111 ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ.]] ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, "ಮೂರುಪರ್ವತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು", ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ—ಬೇಕೊನ್ ಪರ್ವತ—ಮಾತ್ರ ಭಾಗಶಃ ಶಿಥಿಲವಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಇದರ ಎತ್ತರದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಕೆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಂಥಸ್ತಿನ ಇಟ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪೆಡರಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಆಧುನಿಕ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿವೆ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ‌ಯಲ್ಲಿ, ಇವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೋಪ್ಲೆ ಸ್ಕ್ವಯರ್, ನ್ಯೂಬರಿ ಬೀದಿ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್'ನ ಎರಡು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ— ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಪ್ರುಡನಿಷಿಯಲ್ ಕೇಂದ್ರ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101045 |title=Boston Skyscrapers |publisher=Emporis.com |year=2005 |accessdate=2005-05-15}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Newbury Street, Boston.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಬರಿ ರಸ್ತೆ, ಪ್ರಮುಖ ಮೇಳ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ]] ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರದ ಹತ್ತಿರ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಾತಾವರಣ ಮುನ್ಸೂಚಕ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಳೇ ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದ್ವೀಪದ ಬೆಳಕು ವಾತಾವರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: "ನಿಶ್ಚಲವಾದ ನೀಲಿಯು, ನಿರ್ಮಲ ನೋಟವನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನೀಲಿಯು, ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು; ನಿಧ್ಚಲ ಕೆಂಪು, ಮಳೆ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಮಂಜು ಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು" ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬದಲಾಗಿ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.) ಒಂಟಿ-ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರದ/ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಬಹು-ಕುಟುಂಬದ ಸಾಲಿನ ಮನೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್-ಯುಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |title=About the SEHS |publisher=South End Historical Society |year=2007 |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222103817/http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |url-status=dead }}</ref> ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಜೊತೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಟೆರಿ/ಸುರಂಗಗಳ (CA/T) ಯೋಜನೆಯು (ಅಥವಾ "ಬಿಗ್ ಡಿಗ್")ಗಳು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಭೀರಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಸ್ಥಿರ ಭೂಮಿಯು ಸುರಂಗದ ಯೋಜನೆಗಳಿ’ಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟವ್ನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, CA/T ಯೋಜನೆಯು ವಿಕಟವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆರ್ಟೆರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸಾ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುಸಂಘಟನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Boston common 20060619.jpg|thumb|right|ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸ್ಕೈವಾಕ್‌ನಿಂದ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರದ 50ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಇದೆ<ref>[116]</ref>]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್, ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಕಾನ್ ಪರ್ವತದ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.celebrateboston.com/sites/boston-common.htm |title=Boston Common |year=2006 |publisher=CelebrateBoston.com |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಹತ್ತಿರದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಪೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ ರವರಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ ಸರಣಿಯಾದ, ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ಜಮೈಕ ಕೊಳವು, ನಗರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ, ಇದು ಸಹ ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೃಗಾಲಯದ ತಾಣವು ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/parks/emerald/Franklin_Park.asp |title=Franklin Park |year=2007 |publisher=City of Boston |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಸ್ಪ್ಲೆನಾಡೆಯು, ಚಾರ್ಲೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾತ್ಚ್ ಶೆಲ್, ಇದು ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಚುಗಳು ಕ್ಯಾಸಲ್ ದ್ವೀಪದ ಹತ್ತಿರ (BHINRA) ಭಾಗವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈಗ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ); ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಹಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿವೆ. === ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳು === {{Main|Neighborhoods in Boston}} ತರತರಹದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ವಿಪುಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೆಲವುಸಲ "ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ 21 ಅಧಿಕೃತ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಿವೆ.<ref>ಅಧಿಕೃತ ಬೋಸ್ಟನ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.cityofboston.gov/neighborhoods/default.asp ].</ref> ಈ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವು: ಆಲ್ಸ್‌ಟೊನ್/ಬ್ರೈಟೊನ್, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಬೇ ಗ್ರಾಮ, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಪಟ್ಟಣ, ಚೈನಾ ಪಟ್ಟಣ/ಲೆಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್, ಡೌನ್‌‌ಟೌನ್/ಪಿನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆನ್‌‌ವೇ/ಕೆನ್‌ಮೋರ್, ಹೈಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್, ಜಮೈಕಾ ಪ್ಲೈನ್, ಮಟ್ಟಪಾನ್, ಮಿಸನ್ ಹಿಲ್, ಉತ್ತರ ತುದಿ, ರೋಸ್‌ಲಿಂಡಾಲೆ, ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ. === ಹವಾಗುಣ === ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಭೂಖಂಡದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದರ ಕರಾವಳಿಯ ಜಾಗದ ಕಾರಣ ಕಡಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ತೇವವಾದ ಭೂಖಂಡದ ಅಥವಾ ತೇವವಾದ ಸಬ್‌ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ (ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ) (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಪೆನ್ ''ಡಿಪ'' , ''ಸಿಪ'' ) ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಬೇಸಿಗೆಗಾಲಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ, ಮಳೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ತೇವವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಅದೇರೀತಿ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ತಂಪಾಗಿ, ಗಾಳಿಬೀಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ವಸಂತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಧಾರೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೀಸುವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:USA Massachusetts Boston Foliage.jpg|thumb|left|ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ, ಹಾಗೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿರುವ ಎಲೆಗೊಂಚಲುಗಳು]] ಅಲ್ಪ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|73.9|F|1}}, ಅತಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ. ಅಲ್ಪ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|29.3|F|1}}, ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ತಿಂಗಳು ಜನವರಿ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ {{convert|90|°F|0}} ಹೇರುವ ಮತ್ತು ಚಳೀಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|10|°F|0}} ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಧಿಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 14ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="NCDC"/> ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಬ್‌ಝೀರೊ ರೀಡಿಂಗ್ ಜನವರಿ 22, 2005ರಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Boston Extremes"/> ತೀವ್ರತೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು {{convert|−18|to|104|°F|°C|0}}, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೆಬ್ರವರಿ 9, 1934 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 4, 1911 ರಂದು, ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boston Extremes"/> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದ ಮೇಲಿವೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಈಶಾನ್ಯಮಾರುತಗಳ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಗರವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಒಲವುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp |title=Weather |year=2007 |publisher=City of Boston Film Bureau |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2013-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201010317/http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಿಮಬೀಳುವಿಕೆ {{convert|42.5|in|mm|sigfig=3}} ಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರವು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಳೆಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಾಸರಿಸುತ್ತದೆ {{convert|41.8|in|cm|0}}. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ದೂರಹೋದಂತೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ)-ಸಾಗರದ ಬೆಚ್ಚಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ದೂರ ಹೋದಂತೆ, ಹಿಮಪಾತವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.city-data.com/states/Massachusetts-Climate.html |title=Massachusetts – Climate |year=2005 |publisher=city-data.com (Thomson Gale) |accessdate=2007-04-29 }}</ref> ಬಹುತೇಕ ಹಿಮಪಾತವು ಡಿಸೆಂಬಾರ್‌ದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅವರೆಗೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ವಿರಳವಾಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.intellicast.com/Almanac/Northeast/May/ |title=May in the Northeast |year=2003 |publisher=Intellicast.com |accessdate=2007-04-29 }}</ref><ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/weather/articles/2005/10/30/snowstorm_packs_october_surprise/ |author=Wangsness, Lisa |title=Snowstorm packs October surprise |date=October 30, 2005 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2007-04-29 }}</ref> ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶರ್ತ್ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ನೆಲೆಯ ಕಾರಣ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸನುದ್ರದ ತಂಗಾಳಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಗ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ತೀರಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವುಸಲ ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಅತಿ ಕೆಳಮಟ್ಟಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/sea_breeze_keep.html |author=Ryan, Andrew |title=Sea breeze keeps Boston 25 degrees cooler while others swelter |date=July 11, 2007 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2009-03-31 }}</ref><ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/06/boston_sea_bree.html |author=Ryan, Andrew |title=Boston sea breeze drops temperature 20 degrees in 20 minutes |date=June 9, 2008 |work=[[The Boston Globe]] |accessdate=2009-03-31 }}</ref> ಮೇ ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೂ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚುಗಳ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಬಣ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಸುರಿಮಳೆ, ಹಾನಿಮಾಡುವ ಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಜಡಿಮಳೆಗಳು ತೊಜೆಗೂಡುತ್ತವೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತುಪಾನಿಗೆ ಸಿಲುಕಲಿಲ್ಲ, ನಗರವು ತುಪಾನಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಾನಿಮಾಡುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ನಗರದ ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. {{-}} {{Boston weatherbox}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{Historical populations|type=USA | 1722|10567 | 1765|15520 | 1790|18320 | 1800|24937 | 1810|33787 | 1820|43298 | 1830|61392 | 1840|93383 | 1850|136881 | 1860|177840 | 1870|250526 | 1880|362839 | 1890|448477 | 1900|560892 | 1910|670585 | 1920|748060 | 1930|781188 | 1940|770816 | 1950|801444 | 1960|697197 | 1970|641071 | 1980|562994 | 1990|574283 | 2000|589141 | 2009*|645169 |footnote=Source:<ref>{{Cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv |title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population: April 1, 2000 to July 1, 2009|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> }} 2000 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರಕಾರ {{GR|2}} 589,141 ಜನರು, 239,528 ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 115,212 ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 12,166 ಜನರಷ್ಟಿತ್ತು (4,697/km²). ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ <ref>ಸಾಂದ್ರತೆ 250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮಾತ್ರ.{{citation needed|October 2010|Former reference was for 1990, which is out of date|date=October 2010}} ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 5,203ರಷ್ಟು (622.3/km²) ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ 251,935 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. 2009ರ ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು 645,169,<ref name="City population"/>, ಇದು 2000ದ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 8.7% ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1.2&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |format=PDF |title=Boston's Population Doubles – Every Day |publisher=Boston Redevelopment Authority — Insight Reports |month=December |year=1996 |accessdate=2007-02-24 |archive-date=2007-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070322202925/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.8ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.2ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 35.8ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 10.4ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯದ ವಯಸ್ಸು 31 ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 92.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂಮೀರಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ 90.2 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದಲ್ಲಿ 239,528 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 22.7 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 27.4 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 51.9 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 37.1 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 9.1ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಾಸರಿ ಗೃಹ ಸಮುಚ್ಚಯದ ಅಳತೆ 2.31ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಅಳತೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 3.17ರಷ್ಟಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Boston income donut.png|thumb|left|2000ದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಶತ ಆದಾಯ. ಗೆರೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $39,629 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $44,151 ಆಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪುರುಷರ ಆದಾಯ $37,435 ಮಹಿಳೆಯ ಆದಾಯ $32,421 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 23,353 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 19.5% ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 15.3% ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 18ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು 25.6% ಮತ್ತು 65ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಬಡತನರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಸುಮಾರು 18.2% .<ref name="census3">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=16000US2507000&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |title=Boston city, Massachusetts—DP-3. Profile of Selected Economic Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043714/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=16000US2507000&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> 1950ರಿಂದ ವೈಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖೆಯ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ 2000ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮೈನಾರಿಟಿ-ಮೆಜಾರಿಟಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಬಿಳಿಯರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestplaces.net/city/Boston_MA-PEOPLE-52507000010.aspx |title=Boston, Massachusetts |publisher=Sperling's BestPlaces |year=2008 |accessdate=2008-04-06}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2008/08/03/majority_minority_no_more/|publisher=boston.com|title=Majority-minority no more?|accessdate=2009-11-30 | first=Michael | last=Jonas | date=2008-08-03}}</ref> ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: * ಬಿಳಿಯರು: 56.3% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 50.6%) * ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು: 23.5% * ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು: 0.4% * ಏಷಿಯನ್ನರು: 8.2% * ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: 0.1% * ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು: 8.5% * ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.1% * ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಬಹುದು): 16.1% ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರ ಗುಂಪು ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ, 15.8% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ 8.3% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು 6.4% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ,<ref name="census2">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-context=qt&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-CONTEXT=qt&-tree_id=402&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2507000&-search_results=01000US&-_sse=on&-format=&-_lang=en |title=Boston city, Massachusetts—DP-2, Profile of Selected Social Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043836/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-context=qt&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-CONTEXT=qt&-tree_id=402&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2507000&-search_results=01000US&-_sse=on&-format=&-_lang=en |url-status=dead }}</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಹೈಶಿಯಾನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ರೊಸ್ಲಿಂಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಅಂದಾಜು 21,000 ಯಹೂದಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 22 ಯಹೂದಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.<ref name="jewestimates">{{cite web|url=http://www.jewishdatabank.org/ajyb/ajy-2003.pdf|title=Jewish Population in the United States 2002|publisher=Center for Judaic Studies and Contemporary Jewish Life|accessdate=2010-01-04}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|title=County Membership Report|publisher=The Association of Religion Data Archives|accessdate=2010-01-04|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413100748/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಪಂಗಡಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್‌ಗಳು ಅಂದಾಜಾಗಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="jewestimates"/> === ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆ === {{Main|Boston Accent}} "ಬೋಸ್ಟನ್ ಭಾಷಾಘಾತವು" ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಉಚ್ಚರಣೆಯಂತೆ ಇರುವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |title=Inside the Boston Accent Podcast |accessdate=2009-05-02 |last=Weiss |first=Adam |date=2007-03-26 |publisher=Boston Behind the Scenes |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218093603/http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಒಂದು ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್(ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತ ಗುಂಪು) (ಅಂದರೆ, ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರೆಗೂ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಆರ್" ಶಬ್ದವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು "ವಿಶಾಲವಾದ ಎ"ಯನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ "ಎರಡೂ" "bahth" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.slate.com/id/2176404 |title=Ben Affleck's Boston in Gone Baby Gone |accessdate=2009-05-02 |work=Slate Magazine |publisher=The Washington Post Company |date=2007-10-22 |last=Keefe |first=Patrick Radden}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಪ್ರಪ್ಪೆ", ಇದರ ಅರ್ಥ "ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್" (ಇತರ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ).<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/frappe |title=Frappe &#124; Define Frappe at Dictionary.com |publisher=Dictionary.reference.com |date= |accessdate=2010-05-13}}</ref> ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತವು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಈಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಕೋಲ್ನ್‌ಶೈರ್‌ನ ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |title=Boston Globe Online / Living &#124; Arts / Tok of the town |publisher=Bu.edu |date=1995-12-31 |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021184502/http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |url-status=dead }}</ref> === ಅಪರಾಧಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:BPDHeadquarters.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ನಗರವು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ಅಪರಾಧ|ಅಫರಾದಗಳಲ್ಲಿ]] ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಅವದಿಯಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಡಿಮೆ ಅಪರಾಧ ಧಾರಣಿ ಅಥವಾ ಅಂತಹವನ್ನು, ಯುವಕರು ದುಷ್ಟ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೆರೆಯ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ'ಗಳ ಕಛೇರಿಗಳಿಂದದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಮನ್ನಣೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು "ಬೋಸ್ಟನ್ ಪವಾಡಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೊಲೆಗಳು 1990ರಲ್ಲಿನ 152 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ (100,000 ಜನರಿಗೆ 26.5 ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಿಂದ) 1999ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 31 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ (ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧಾರಣಿಯು 100,000 ಜನರಿಗೆ 5.26 ) ಇಳಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಹ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲ.<ref name="End of a Miracle">{{cite web |author=Winship, Christopher |month=March |year=2002 |url=http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |format=PDF |title=End of a Miracle? |publisher=Harvard University |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522063733/http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |url-status=dead }}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ, 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕೊಲೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 50% ನಷ್ಟು ಏರುಪೇರಾಗಿ, 2002ರಲ್ಲಿ 60 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು, ಮುಂದೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 39, 2004ರಲ್ಲಿ 64 ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ 75 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1990ರಲ್ಲು ದಾಖಲಾದ ಕೊಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೀಪಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ಮಾದಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬೋಸ್ಟನ್ನರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತನ್ನ ರೀತಿಯನ್ನು ಮರುಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಬೇಕಾ ಎಂಬುದರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ.<ref name="End of a Miracle"/><ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/police/ore.asp |title=Boston Police Department's Monthly Crime Statistics |year=2005 |publisher=CityOfBoston.gov |accessdate=2007-02-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |title=Boston MA Crime Statistics (2004 – New Crime Data) |year=2007 |publisher=areaConnect.com |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2007-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070918061435/http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{See also|Greater Boston#Major companies|l1=Major companies in Greater Boston}} [[File:Boston Financial District skyline.jpg|thumb|left|ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೃಶ್ಯNor'easter ]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ನಗರದ ಅರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದಾಜು $4.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಂತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಮೇಲೆ ಪ್ರಾಧಾನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |format=PDF |title=Leadership Through Innovation: The History of Boston's Economy |year=2003 |publisher=Boston Redevelopment Authority |accessdate=2007-04-18 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235943/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವು ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ]] ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕಾ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್ (ಜೈವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ) ಸಮೂಹವನ್ನಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಮಿಲ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/ticker/2009/05/milken_report_h.html|title=Milken report: The Hub is still tops in life sciences|accessdate=2009-08-25|publisher=Boston Globe | date=2009-05-19}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿಶ್ಚಲ ಮೊತ್ತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ನಿಂದ ಸಹ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |title=Top 100 NIH Cities |year=2004 |publisher=SSTI.org |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224151548/https://ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston economy chart.png|thumb|right|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎನ್‌ಇಸಿಟಿಎ ಲೇಬರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಹಂಚುವಿಕೆ, 2004 ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿಗಳು<ref>[197]</ref>]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೃಹತ್ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗಳು $7.9&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ವೆಚ್ಚಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="economy"/> ರಾಜ್ಯದ ರಾಹದಾನಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಸ್ಥಾನದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ, ಕಾನುನಿನ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಾಣವು, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="economy"/> ನಗರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದ ಖಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುರಾತನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.massport.com/ports/about_histo.html |title=About the Port – History |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070702080554/http://www.massport.com/ports/about_histo.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದರೆ [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು|ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]].<ref name="economy"/> ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರದ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಲು ನೆರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ನಗರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾವರಿನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾಳದ ಕೇಂದ್ರವು ಹೌದು. ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಹ, ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ನಗರದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ. 2008ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರ್ಥಿಕ ಒಲಯದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ 10 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/financialcareers/top-10-financial-career-cities.asp|title=Top 10 Cities For A Career In Finance |publisher=Investopedia.com |date=|accessdate=2010-05-13}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವು ಸಹ ಹೌದು— ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್-ಸೆಂಟ್. ಮಾರ್ಟಿನ್'ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಬೆಕೋನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಮತ್ತು ಲಿಟಿಲ್, ಬ್ರವ್ನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವ್‌ಟನ್ ಮಿಫ್‌ಲಿನ್ ಸಹ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ನಗಾದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಯರ್‌ಸನ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾಶನಾ ಘಟಕಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಲ್ಲಿನ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೂಗವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ನಗರವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ (ಸಮ್ಮೇಲನ) ಕೇಂದ್ರಗಳ ತವರಾಗಿದೆ—ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಲ್ಲಿನ ಹೈನ್ಸ್ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ ನಲ್ಲಿನ ಸೀಪೋರ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಸೆಂಟರ್. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಕೇಂದ್ರವಾದ, ಬೇಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ ಸೆಂಟರ್‌ನ್ನು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕರನ್-ಜೆನ್ನಿಸೊನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕು ರದ್ದಾಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೊರಿಡಾ-ಆಧಾರಿತ ಭೂ ಸೊತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ, LNR/CMAT ಇದನ್ನು ಕರೀದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೂಡಲೇ, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಆವರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news | author=Forry, Ed | url=http://www.dotnews.com/2009/umass-boston-seeks-buy-bayside-expo | title=UMass-Boston seeks to buy Bayside Expo; Motley says no plans for dorms | work=The Dorchester Reporter | date=December 16, 2009}}</ref><ref>{{cite news | author=Anderson, Hil | url=http://www.tradeshowexecutive.com/news_online_main.asp?id=894 | title=Boston’s Bayside Expo Site Sold to University | work=Trade Show Executive News | date=January 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಗರದ ಒಳಗೇ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಲಿಬರ್ಟಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ, ಜಿಲ್ಲೆಟ್ (ಈಗ ಪ್ರೊಕ್ಟೆರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ರ ಒದೇತನದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್. ಅಲ್ಲದೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಮಾಲೋಚಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಬೈನ್ & ಕಂಪನಿ, ಹಾಗು ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಗ್ರೂಪ್ ಬೈನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ಗಳ ತವರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.bcg.com/about/overview/our-history |title=This is BCG—History—1963 |publisher=The Boston Consulting Group |year=2007 |accessdate=2007-06-22}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ದಿ ಯಾಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಫಿತ ಜಾಲಬಂಧದಂತೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಹೊರ ಒಲಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗ 128ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-Economy.html |title=Cities of the World – Boston Economy |publisher=city-data.com |year=2007 |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಂತದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಂದ್ರದಂದೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ (ನಾಗರಿಕ) ಪ್ರಾಂತಗಳು 191,700 ಹೈ-ಟೆಕ್ ಹುದ್ದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೇ-ದೊಡ್ಡ ಸೈಬರ್‌ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಕೇವಲ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಡಿಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಒಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/06/23/daily21.html?jst=b_ln_hl|title=AeA ranks Atlanta 10th-largest U.S. cybercity |publisher=Bizjournals.com|date=2008-06-24 |accessdate=2010-05-13}}</ref> $363 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಳಗೊಂಡು, ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರನೆ-ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pricewater">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&NewsAreaID=2|title=Global city GDP rankings 2008-2025|publisher=Pricewaterhouse Coopers|accessdate=20 November 2009|archive-date=13 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513194342/https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&NewsAreaID=2|url-status=dead}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಾಫ್‌ಬರೋಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ 2004ರ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದಿಂದ "ಆರಂಭದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನಗರ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002193341/http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html |date=2009-10-02 }}, GaWC, ಲಾಫ್‌ಬರಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston Twilight Panorama 3.jpg|thumb|center|700px|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ]] == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture in Boston}} {{See also|Annual events in Boston|List of arts organizations in Boston|Sites of interest in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston Symphony Hall from the south.jpg|thumb|right|ಸಿಂಪೊನಿ ಹಾಲ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಂಪೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಾಪ್ಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಮನೆ]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂಬ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ವಲ್ಲದ ಪೂರ್ವ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ಸೆಂಟ್ನ ಆಡುಭಾಷೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ, ಲವಣ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐರಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸ್ಲಾಂಗ್ ಎಂಬುವ ಹೊಸ ಪದನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2008/05/25/my_word/ |title=Wicked good Bostonisms come, and mostly go |accessdate=2009-05-02 |last=Baker |first=Billy |date=2008-05-25 |work=The Boston Globe |publisher=Boston.com}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Faneuil Hall Boston Massachusetts.JPG|thumb|left|upright|ಫೆನೆಯುಲ್ ಹಾಲ್, ಫ್ರೀಡಂ ಟ್ರೈಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ದಿ ಕ್ರೇಡಲ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ" ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು<ref>[222]</ref>]] ನಗರವು ಹಲವಾರು ಅಲಂಕೃತ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಲರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್, ಸಿಟಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, ದಿ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಹಾಗೂ ದಿ ಆರ್ಫಿಯಂ ಥಿಯೇಟರ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಿಂಪತಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಯಾಲೆಟ್, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅರ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಲಿರಿಕ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪನಿ, ಒಪೆರಾ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಹೇಡನ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಕೂಟ) ನಗರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂತರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಸಿಗೆ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಾಲ್ಕರಂದು ನಡೆಯುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವಾರ ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಬಂದರು ಉತ್ಸವಗಳು<ref>{{cite web |url=http://www.bostonharborfest.com/about/index.html |title=About Boston Harborfest! |publisher=Boston Harborfest |date=January 15, 2007 |accessdate=2007-03-31| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203104540/http://www.bostonharborfest.com/about/index.html| archivedate = February 3, 2007}}</ref> ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಳು ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸಂಬ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/ |title=General Event Information – Frequently Asked Questions |publisher=Boston 4 Celebrations Foundation |year=2007 |accessdate=2007-04-29| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070329115436/http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/| archivedate = March 29, 2007}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರ್ಕ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ರೀಡಮ್ ಟ್ರೈಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಸಾಲಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಿಂದ ಸೀಪೋರ್ಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಲ್ಲರ್‌ಸ್ಕೊಫಿಡಿಯೊ + ರೆನ್‌ಫ್ರೋರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ನೂತನ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಥೇನಿಯಂ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು),<ref>{{cite web |url=http://www.bostonathenaeum.org/general.html |title=General Information: Introduction and History |publisher=Boston Athenæum |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070408074540/http://bostonathenaeum.org/general.html| archivedate = April 8, 2007}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಬುಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಚ್ ಪಬ್ (ಇದರ ಕಟ್ಟಡವು ದೂರದರ್ಶನದ ಶೋ ''ಚೀಯರ್ಸ್'' ನಿಂದ ಪರಿಚಿತ), ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮುಂತಾದವು ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Quincy Market, Boston, USA.jpg|thumb|right|ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ದೊಡ್ಡ ಫೆನುಯಿಲ್ ಹಾಲ್ ಹಬ್ಬದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ]] ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ ಪಂಕ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ (''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್ ನೋಡಿರಿ'' ). ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಥರ್ಡ್ ವೇವ್ ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾ ಪುಂಕ್ ದೃಶ್ಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ದಿ ಮೈಟಿ ಮೈಟಿ ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಆಲ್‌ಸ್ಟೊನಿಯನ್ಸ್ಎಂಬ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ನ ರಚನೆಯಾದ ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ನಾಟ್ ಎಲ್.ಎ.'' ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದಿ ಚಾನೆಲ್, ಬನ್‌ರಾಟ್ಟಿಯ ಆಲ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಮತ್ತು ರಾಥ್‌ಸ್ಕೆಲ್ಲರ್, ನಂತಹ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಕ್-ರಾಕ್ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲಸಮವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |author=Wardrop, Josh B. |url=http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |title=A look at the Hub’s place in rock ’n’ roll history |date=September 25, 2006 |publisher=Panorama Magazine |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071223030159/http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಸುಮಾರು 300 ಪಾದ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ (1875)ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಿಕಲ್ ಡಯಾಸಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್‌ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 200 ಸಭೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ: ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸಂ, ಮದರ್ ಚರ್ಚ್ (1894)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚು ಎಂದರೆ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್, ನಗರದ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್, ಇದು 1686ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು 1785ರಲ್ಲಿ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದರು. ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಇದನ್ನು ಹಳೆಯ ಉತ್ತರ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, 1723) ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚುಗಳಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ (1733), ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಚರ್ಚ್ (1809), ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (1630ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, 1868ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು), ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್ (1874), ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಅಂಡ್ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಪರ್ಪೆಚುಯಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ (1878). == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:CopleyNW07.JPG|thumb|left|ಕೊಪ್ಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಹಾಗೂ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್]] ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್'' ( ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ) ಮತ್ತು ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ಇವೆರಡೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಂದಿನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರವು ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿನಿಕ್ಸ್'' , ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್'' , ''ದಿ ಇಂಪ್ರಾಪರ್ ಬೊಸ್ಟೊನಿಯನ್'' , ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವೀಕ್ಲಿ ಡಿಗ್'' , ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಎಡಿಶನ್ ಆಫ್ ''ಮೆಟ್ರೊ'' ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಕಾಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿರುವ ದಿ ''ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್'' , ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ನಿರಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="csm-media">{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2009/0327/p09s01-coop.html|title=Editor's message about changes at the Monitor|date=March 27, 2009|publisher=[[Christian Science Monitor]]|accessdate=2009-07-13}}</ref> ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ. ಟೀನ್ಸ್ ಇನ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅಥವಾ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ಟಿ.ಐ.'' ''ಪಿ.'' ಯನ್ನು ನಗರದ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು , ಶಾಲಾ ವರ್ಷದ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp |title=WriteBoston – T.i.P |publisher=City of Boston |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070207050847/http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp| archivedate = February 7, 2007}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದರೆ ''El ಪ್ಲಾನೆಟಾ'' (''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್'' ಒಡೆತನದ), ''El ಮುಂಡೋ'' , ಮತ್ತು ''ಸಾ ಸೆಮನ'' . ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಸಿಗ್ಲೊ21'' ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.arbitron.com/radio_stations/mm001050.asp |title=Arbitron - Market Ranks and Schedule, 1–50 |publisher=Arbitron |year=Fall 2005 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2007-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070710153242/http://www.arbitron.com/Radio_Stations/mm001050.asp |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಎ‌ಎಮ್ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಟಾಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಕೆಒ 680 ಎ‌ಎಮ್, ಕ್ರೀಡೆ/ಮಾತು ಕೇಂದ್ರ ಡಬ್ಲುಇ‌ಇಐ 850 ಎ‌ಎಮ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಬಿಝಡ್ 1030 ಎ‌ಎಂ. ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಎಫ್‌ಎಂ ರೇಡಿಯೋ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನ್‌ಪಿಆರ್ ಕೇಂದರಗಳಾದ ಡಬ್ಲುಬಿಯುಆರ್ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್. ಕಾಲೆಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರೇಡಿಯೋ ಕೆಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲುಇಆರ್‌ಎಸ್ (ಎಮರ್ಸನ್), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಆರ್‍‌ಬಿ (ಹಾರ್ವರ್ಡ್), ಡಬ್ಲುಯುಎಂ‌ಬಿ (ಯುಮಾಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಬಿಆರ್ (ಎಮ್.ಐ.ಟಿ.), ಡಬ್ಲು‌ಝಡ್‌ಬಿಸಿ (ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಫ್‌ಒ (ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲು‌ಬಿಆರ್‌ಎಸ್ (ಬ್ರಾಂಡೀಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲುಟಿಬಿಯು (ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಮಾತ್ರ), ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಬಿಬಿ (ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎನ್ (ಕರ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್) ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪೆರ್ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ದೂರದರ್ಶನವು ಡಿಎಮ್‌ಎ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |title=DMA Listing |year=2006 |publisher=Nielsen Media |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517010320/http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲು‌ಬಿಝಡ್ 4 ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸೋದರ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಬ್ಲುಎಸ್‌ಬಿಕೆ 38 (ಮೊದಲು ಸಿಬಿಎಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರ ಸ್ವಂತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು), ಡಬ್ಲುಸಿವಿಬಿ 5 (ಎಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಡಿಎಚ್ 7 (ಎನ್‌ಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ 25 (ಫಾಕ್ಸ್), ಡಬ್ಲುಯುಎನ್‌ಐ 27 (ಯೂನಿವಿಶನ್), ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಎಮ್‌ವೈ 50 (ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ), ಮತ್ತು ಡಬ್ಲು‌ಎಲ್‌ವಿಐ 56 (ದಿ ಸಿಡಬ್ಲು) ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಪಿಬಿಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾತರಾಗಿದ್ದು ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಕ್ಸ್ 44ನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್ 2ನ ಪಿಬಿಎಸ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ತವರಾಗಿದೆ. ರೂಟ್ 128 ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಧಮ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್ ಬಳಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonradio.org/route-128.html |title=The Route 128 tower complex |year=2007 |publisher=The Boston Radio Archives |accessdate=2007-04-28}}</ref> == ಕ್ರೀಡೆ == {{Main|Sports in Boston}} ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2010ರವರೆಗೆ ಈ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 32 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nesn.com/2010/04/who-is-the-greatest-boston-sports-legend-of-them-all.html |title=Who Is the Greatest Boston Sports Legend of Them All? |accessdate=2010-05-22 |date=2010-04-26 |last=Ortiz |first=Eric |publisher=[[New England Sports Network]] (NESN) }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Fenway park.jpg|thumb|upright|1989ರಲ್ಲಿ ಫೆನ್‌ವೇ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ]] 1901ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೀಗ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ ತವರು ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಭಾಗದ ಫೆನ್‌ವೇ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆನ್ ಮೊರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಫೆನ್ ವೇ ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಅಥವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]], ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/travel/stadium/index?stadium=mlb_2764 |title=Fenway Park |accessdate=2009-04-01 |publisher=ESPN.com}}</ref> 1903ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯ, ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸರಣಿಯು ಎ‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್ಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&content_id=780&vkey=hof_news |title=Hall of Fame third baseman led Boston to first AL pennant |accessdate=2009-04-01 |last=Abrams |first=Roger I. |date=2007-02-19 |publisher= National Baseball Hall of Fame and Museum| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070902113322/http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&content_id=780&vkey=hof_news| archivedate = September 2, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |title=1903 World Series – Major League Baseball: World Series History |publisher=Major League Baseball at MLB.com |year=2007 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827080714/http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |url-status=dead }} ದಯವಿಟ್ಟಿ ಗಮನಿಸಿ: ಇತರೆಯವಂತೆ ಈ ಮೂಲವನ್ನು, "ಪ್ರವಾಸಿಗಳ" ತಪ್ಪಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೌಲಿನ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1903ರಲ್ಲಿ "ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಸುಧೀರ್ಘ ವರದಿಗಳು ಕಾಣದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.baseball-almanac.com/articles/boston_pilgrims_story.shtml |title=The Boston Pilgrims Never Existed |author=Bill Nowlin |publisher=Baseball Almanac |year=2008 |accessdate=2008-04-03}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್, ಇದು 1871ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೀಗ್ನ ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1883ರ ವರೆಗೂ ತಂಡವು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು, 1911ರವರೆಗೆ ಬೀನ್‌ಈಟರ್ಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1912 ರಿಂದ ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಂತರ 1952 ರವರೆಗೆ ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. 1966 ರವರೆಗೆ ಅವರು ಅಟ್ಲಾಂಟದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟ ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |title=Braves History |accessdate=2009-05-02 |publisher=MLB.com |archive-date=2013-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221162839/http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Fleet Center.jpg|thumb|left|upright|2004 ಫ್ಲೀಟ್‌ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ, ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು]] ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಫ್ಲೀಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಶಾವ್ ಮಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು) ಉತ್ತರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಕ್ರೊಸ್ಸಿ ಲೀಗ್‌ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಲೇಸರ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು 2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ 18,624 ಜನರನ್ನು ಕೂರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳವಿದ್ದು, ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 17,565 ರಷ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೂರಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ನ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲ ಆರು ಮತದಾನಹಕ್ಕುಗಳ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |title=National Hockey League (NHL) Expansion History |accessdate=2009-04-01 |publisher=Rauzulu's Street |archive-date=2020-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111210104/http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಯಾವುದೇ ಎನ್‌ಬಿಎ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ತನ್ನ ಹದಿನೇಳು ವಿಜಯಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/finals/champions.html |title=NBA Finals: All-Time Champions |publisher=NBA |year=2007 |accessdate=2007-02-20}}</ref> ಆದರೆ ಅವರು 1971ರಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಬೊರೊ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ, 1960 ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ನ ಒಂದು ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯ, 1970ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]ನ್ನು ಸೇರಿತು. ತಂಡವು ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ನ್ನು 2001, 2003, ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |title=The History of the New England Patriots |publisher=New England Patriots |year=2007 |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2011-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519121830/http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |url-status=dead }}</ref> ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಸ್ನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವಲೂಶನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2009 ರಚನೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಸರ್ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರೇಕರ್, ತಮ್ಮ ತವರಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅಲ್‌ಸ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ.<ref name="breakers-wps">{{cite news|url=http://www.boston.com/sports/soccer/articles/2009/04/11/breakers_shoot_for_foothold_in_local_market/|title=Breakers shoot for foothold in local market|last=Springer|first=Shira|date=April 11, 2009|publisher=The Boston Globe|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಕಾಲೇಜ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಎನ್‌ಸಿಎ‍ಎ ವಿಭಾಗ Iರ ಸದಸ್ಯರು ನಗರದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ— ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಅಮೇರಿಕಾ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐವಿ ಲೀಗ್), ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್). ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಕಾಲೇಜು ಮಾತ್ರವೇ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆದರೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹಾಕಿ ಈಸ್ಟ್ ಸಭೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಸಿಎಸಿ ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ "ಬೀನ್‌ಪಾಟ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು-ತಂಡಗಳ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಟಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=Bertagna, Joe |url=http://www.beanpothockey.com/tradition.html |title=The Beanpot At 50 – Still Inspiring and Still Growing |date=December 27, 2001 |publisher=Beanpot Hockey |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070525013326/http://www.beanpothockey.com/tradition.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಅತ್ಯತ್ತಮ ಪಂದ್ಯವೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಇದು ಹೊಪ್ಕಿನ್‌ಟನ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಪ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆರ್ ನವರಗಿನ 26.2ಮೈಲ್ ಓಟವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |title=B.A.A. Boston Marathon Race Facts |year=2007 |publisher=Boston Athletic Association |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418015010/http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದೇಶ ಭಕ್ತರ ದಿನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ 11:05 AMಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.redsoxconnection.com/patriotsday.html |title=Patriots’ Day and the Red Sox |year=2007 |publisher=Red Sox Connection |accessdate=2007-04-29}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಡೆಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರೆಗಟ್ಟಾ ಎಂಬ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ಪಂದ್ಯ. [[ಚಿತ್ರ:PruGoSox.jpg|thumb|right|2007 ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ. 4–0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವುಪಡೆದ ರೆಡ್‌ಸಾಕ್ಸ್]] {| class="wikitable" |- ! ಕ್ಲಬ್‌ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ | ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ | ಹಾಕಿ | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 1924 | 5 ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ | ಎನ್‌ಬಿಎ | ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 1946 | 17 ಎನ್‌ಬಿಎ ಟೈಟಲ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್‌ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | ಫೆನ್ವೇ ಪಾರ್ಕ್ | 1901 | 7 ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ಟೈಟಲ್ಸ್<br />12 ಎ‌ಎಲ್ ಪೆನೆಂಟ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್ | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] | ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ | ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | 1960 | 3 ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ ಟೈಟಲ್ಸ್<br />6 ಎ‌ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್ | ಸಾಕರ್ | ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | 1995 | 1 ಯು.ಎಸ್. ಓಪನ್ ಕಪ್<br /> 1 ಸೂಪರ್‌ಲಿಗಾ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ಲೇಝರ್ಸ್ | ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್ | ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ <small>(ಇಂಡೋರ್)</small> | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 2008 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್ | ಡಬ್ಲುಪಿಎಸ್ | ಸಾಕರ್ | ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | 2001 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಕ್ಯನನ್ಸ್ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್ | ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ <small>(ಔಟ್‌ಡೋರ್)</small> | ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | 2001 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಿಪ್ಟೈಡ್ | ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ | ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ | ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ | 2004 | 1 ಕೌಲೆಸ್ ಕಪ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಡೆಮನ್ಸ್ | ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್ | ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಲ್ | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನಿಯಮಗಳ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ | ಇಪ್‌ಸ್ವಿಚ್ ರಿವರ್ ಪಾರ್ಕ್ (ನಾರ್ತ್ ರೀಡಿಂಗ್) | 1997 | 2 USAFL Division One CHAMPIONS |} == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Boston City Hall|Boston Emergency Medical Services|Boston Finance Commission|Boston Fire Department|List of mayors of Boston|List of members of Boston City Council}} [[ಚಿತ್ರ:ThomasMenino.jpg|thumb|left|ಥಾಮಸ್ ಎಮ್.ಮೆನಿನೊ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಈಗಿನ ಮೇಯರ್]] ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ, ಸಮರ್ಥ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷ – ಮಂಡಳಿ ಸರಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ಮತದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಥೋಮಸ್ ಮೆನಿನೊ. ಅವರು 1993ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಅವಧಿಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತೀ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರರು ಮುಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮತಗಳ ವರೆಗೂ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತದ ಮತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಧ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳ ಶಾಲಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp#leadership |title=The Boston Public Schools at a Glance: School Committee |publisher=Boston Public Schools |date=March 14, 2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070403011648/http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp| archivedate = April 3, 2007}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಝೋನಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಫೀಲ್ಸ್ (ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾದ ಏಳು-ಜನರ ಸಮಿತಿ) ಭೂಮಿ-ವಿನಿಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |title=A Guide to the City of Boston's Zoning Board of Appeal Process |publisher=City of Boston |month=October |year=2000 |accessdate=2007-11-14 |format=PDF |archive-date=2007-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071126223413/http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Massachusetts State House frontal view.jpg|thumb|right|ದಿ ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್, ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹ್ಂಸ್, ಸೀನಿಯರ್. 1858ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹ "ದಿ ಹಬ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲಾರ್ ಸಿಸ್ಟಂ‌"ನಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ<ref ಹೆಸರು="ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು1">[281]</ref>|link=Special:FilePath/Massachusetts_State_House_frontal_view.jpg]] ನಗರ ಸರಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು— ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಿಭಾಗ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಮಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು—ಬೋಸ್ಟನ್ನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜದಾನಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನ್ ಎಪ್. ಕೆನೆಡಿ ಪೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಪಿ. ಒ'ನೈಲ್ ಪೆಡರಲ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&channelId=-14339 |title=Massachusetts Federal Buildings |date=February 1, 2007 |publisher=United States General Services Administration |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2010-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715124225/http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&channelId=-14339 |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮೆಲ್ಮನವಿಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಲಯಗಳ ತವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ). ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌'ನ 8ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |title=Massachusetts's Representatives – Congressional District Maps |year=2007 |publisher=GovTrack.us |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212000116/http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |url-status=dead }}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೈಕ್ ಕಪ್ಯನೊ, ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸ್ಟೆಪೆನ್ ಲಿಂಚ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇಬ್ಬರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಜಾಹ್ನ್ ಕೆರ್ರಿಯವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, 1984ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಸ್ಕಾಟ್ ಬ್ರವ್ನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸೆನೇಟರು ಟೆಡ್ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಮರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲು 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. {| class="wikitable" ! colspan = 6 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2008ರಂತೆ ಮತದಾರರ ನೊಂದಾವಣಿ<ref>{{cite web | title = 2008 ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎನ್‌ರೋಲ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ | ಪ್ರಕಾಶಕರು = ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಭಾಗ | format = PDF | accessdate = 2010-07-07 | url = http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | archive-date = 2012-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121017202605/http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | url-status = dead }}</ref> |- ! colspan = 2 | ಪಕ್ಷ ! ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಶೇಕಡಾವಾರು {{American politics/party colors/Democratic/row}} ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Republican/row}} ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Independent/row}} | ನೊಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡದ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Libertarian/row}} | ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಗಳು style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 |- ! colspan="2" |ಒಟ್ಟು ! style="text-align:center" | 22.05 ! | style="text-align:center;"|11 |} == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in metropolitan Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston college town map.png|thumb|left|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಾ ನಕ್ಷೆ|link=Special:FilePath/Boston_area_college_town_map.png]] "ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ" ಎಂಬ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೋದನಾ ಮತ್ತು ಸಂಶೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತುವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ 250,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |title=About Boston |year=2006 |publisher=Bunker Hill Community College |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503235413/http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಒಳಗಿನ, ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ನಗರ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ-ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿದಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |format=PDF |title=Largest Employers in the City of Boston |publisher=Boston Redevelopment Authority |year=1996–1997 |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235947/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮೇಲೆ ಆವರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಫೆನ್‌ವೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |title=Business school rankings from the Financial Times |publisher=Rankings.ft.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906010227/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/bschools/05/emba_rank.htm |title=Top Business Schools: Executive MBA, MBA Rankings |publisher=Businessweek.com |date= |accessdate=2010-08-30}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಜೆಸ್ಯುಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲ ಆವರಣವು ಈಗಿನ ಸ್ಟ್ರಾಂಡಲ್ಸ್ (ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಎರಡು ಕಡೆಗೂ ಹರಿಡಿರುವ) ಬೋಸ್ಟನ್ (ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್)-ನ್ಯೂಟನ್ ಸರಿಹದ್ದು ಆದ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮುಂದೆ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Laczkoski, Michelle |url=http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |title=BC outlines move into Allston-Brighton |date=February 27, 2006 |publisher=The Daily Free Press (Boston University) |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007103332/http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೋಸ್ಟನ್, ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ರೋಕ್ಸ್‌ಬರಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್ ಕಮುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ನಗರ'ದ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಾಗಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಮ್ಮನ್ಯುಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡೆಸೈನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್, ಸಿಮ್ಮೋನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ವೀಲಾಕ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮತ್ತು ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗಳು ಕಾಲೇಜೆಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೆನ್‌ವೇನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. ಥಿಯೇಟರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾದ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕಾ’ದ ಮೊದಲ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nesl.edu/engaged/history.cfm |title=History of NESL |publisher=New England School of Law |year=2010|accessdate=October 17, 2010}}</ref> ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಾದ, ಎಮೆರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಬರವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Boston College with Boston skyline.jpg|thumb|upright|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆಕಾಶದ ದೃಶ್ಯ]] ಬೋಸ್ಟನ್, ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳ ತವರಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್ (ಲೆಸ್ಲೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ (ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.newenglandconservatory.edu/reports_factsheets/briefhistory.html |title=A Brief History of New England Conservatory |year=2007 |publisher=New England Conservatory of Music |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120101156/http://www.newenglandconservatory.edu//reports_factsheets/briefhistory.html |url-status=dead }}</ref> ಒಳಗೊಂದಿದ್ದ ಇತರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಪೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆರ್ಕ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಹ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |author=Kladko, Brian |url=http://boston.bizjournals.com/boston/stories/2007/04/23/story2.html?i=79430&b=1177300800%5E1449823 |title=Crimson Tide |date=April 20, 2007 |publisher=Boston Business Journal |accessdate=2007-04-28}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ "ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೆಕ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯನ್ನು 1916ರಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸೇವೆಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, 451-ಹಾಸಿಗೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ದಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅದೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಇದು ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಿ-ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟೆನ್ (ಶಿಶು ವಿಹಾರ) ದಿಂದ 12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ವರೆಗೂ 57,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="BPS"/> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು 145 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಶಾಲೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಶಾಲೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, 1635ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಅಕಾಡಮಿ ಮತ್ತು ಜಾಹ್ನ್ ಡಿ. ಒ'ಬ್ರಿಯಂತ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥ್ಸ್ & ಸೈನ್ಸ್, ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಾರ್ಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 7ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ 7–12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರೆಗು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೈ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಇದನ್ನು 1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು), ಮತ್ತು ದಿ ಮಾಥರ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಇದನ್ನು 1639ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು).<ref name="BPS"/> 2002ರಲ್ಲಿ, ''ಪೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೆಗಝಿನ್'' , ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ, 82% ಗ್ರಾಜುಯೇಷನ್ ಧಾರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |title=[http://www.forbes.com/2004/02/13/cx_bs_0213home.html The Best Education in the Biggest Cities] |year=2002 |journal=Forbes}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ತೆಯೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 45.5% ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ ಅಮೆರಿಕಾನರು, 31.2% ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೊದವರು, 14% ಬಿಳಿಯವರು, ಮತ್ತು 9% ಏಷಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ 24%, 14%, 49%, ಮತ್ತು 8%.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/education/k_12/articles/2005/11/03/Boston_public_schools/ |title=Boston public schools |publisher=Boston Globe |date=2005-11-03 |accessdate=2007-09-29}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&b=364181 |title=About Boston Public Schools|publisher=United Nations Association of the United States of America|accessdate=2007-10-30| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927005129/http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&b=364181| archivedate = September 27, 2007}}</ref> ನಗರವು ಖಾಸಗಿ, ಪ್ರಾಂತೀಯ, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 3000 ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಮಿತಿ, ಅಥವಾ ಎಮ್‌ಇ‌ಟಿಸಿಒ ಮೂಲಕ ಉಪನಗರದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ == {{See also|List of hospitals in Massachusetts#Boston|l1=List of hospitals in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:View-over-lma.jpg|thumb|left|ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ|link=Special:FilePath/View-over-lma.jpg]] ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಇಸ್ರಾಯಲ್ ಡೆಕೋನೆಸ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬ್ರಿಘಮ್ ಆಂಡ್ ವುಮೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಾನ-ಫಾರ್ಬರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡೆಂಟಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್‌ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.masco.org/index2.htm |title=Overview |publisher=MASCO – Medical Academic and Scientific Community Organization |year=2007 |accessdate=2007-02-21 |archive-date=2007-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218215909/http://www.masco.org/index2.htm |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಐ ಆಂಡ್ ಇಯರ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮರಿ (ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ) ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್ ರೆಹಾಬಿಲಿಟೇಷನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಗಳಿವೆ. ಸೇಂಟ್. ಎಲಿಝಬೆತ್'ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ನ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಠಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮಿಸ್ಸನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜಮೈಕ ಪ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರಿಣಿತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |title=Facility Listing Report |year=2007 |publisher=United States Department of Veterans Affairs |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070324083934/http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಸರಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಮಿಷನ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bphc.org/ |title=Boston Public Health Commission – Building a Healthy Boston |accessdate=2009-04-18 |publisher=Boston Public Health Commission}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston University Medical Center 01.JPG|thumb|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಮೆನಿನೊ ಪೆವಿಲಿಯನ್]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು. ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋದನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mgh.harvard.edu/ |title=MGH Harvard | accessdate=1-7-09}}</ref> ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಹಿಂದೆ ಟಫ್ಟ್‌ಸ್-ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು), ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚೈನಾಟವ್ನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.. ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಟ್ರವ್ಮ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ;<ref>{{cite web |url=http://www.bmc.org/about/facts06.pdf |format=PDF |title=Boston Medical Center – Facts |publisher=Boston Medical Center |month=November |year=2006 |accessdate=2007-02-21| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203221200/http://www.bmc.org/about/facts06.pdf| archivedate = February 3, 2007}}</ref> ಇದನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪೌರಸಭೆಯ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |title=Boston Medical Center |publisher=Children's Hospital Boston |year=2007 |accessdate=2007-11-14 |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815192727/http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |url-status=dead }}</ref> == ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:DSC03579.JPG|thumb|left|ಕುಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯವು ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೀರು ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/DSC03579.JPG]] ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ-ವಿಲೇವಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ಆಯೋಗದಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm |title=Background |year=2007 |publisher=Boston Water and Sewer Commission |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070221004901/http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm| archivedate = February 21, 2007}}</ref> ಆಯೋಗವು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಾಟರ್ ರಿಸೋರ್ಸೆಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯಿಂದ ಸಗಟು ಮಾರಾಟದ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಕರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರ'ದ ನೀರು ಕ್ವಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ವಾಚುಸೆಟ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|65|mi|km|0}} ಮತ್ತು {{convert|35|mi|km|0}} ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite press release |title=Your Drinking Water: Massachusetts Water Resources Authority, 2006 Drinking Water Report |publisher=Massachusetts Water Resources Authority |date=2007-06-19 |accessdate=2007-06-19 }}</ref> ನಗರಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಟಿಆರ್ ಅನ್ನುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಆನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರಣ, ಗ್ರಾಹಕರು ಈಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರಿಡ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಯಿಂದ (ಮೂಲತಃ ಕೆಯ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಆಗಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಭಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ) ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಬಹುಶಃ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರು ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪುರೈಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |title=Massachusetts News and Analysis |month=September |year=2003 |publisher=US Department of Health and Human Services - National Energy Affordability and Accessibility Project |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201103608/http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |url-status=dead }}</ref> ಪೌರಸಭೆಯ ಸ್ಟೀಮ್ ಸರ್ವೀಸೆಸ್ (ಆವಿ ಸೇವೆಗಳು)ನ್ನು ವೆಯೊಲಿಯಾ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಾಯಕ ಟ್ರಿಗನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ;<ref>{{cite web |url=http://news.bostonherald.com/localRegional/view.bg?articleid=1012294 |title=Menino urges pols to pass steam bill - Local & Regional - BostonHerald.com |accessdate=2007-07-20 |work=}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/after_new_york.html |title=After New York explosion, Menino pushes to regulate steam - Local News Updates - The Boston Globe |accessdate=2007-07-20 |work= | date=2007-07-19}}</ref> ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಅಡಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |title=Trigen Energy Corporation |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=1997-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970209165722/http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.energy.rochester.edu/us/ma/boston/bhc/ |title=Theodore Newton Vail and the Boston Heating Company, 1886–1890 |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13}}</ref> ವೆರಿಝನ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದೂರವಾಣಿಯ ಮುಂದಿನ ಕಂಪನಿ, ನಿನೆಕ್ಸ್, ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲು, ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು, ಆ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಂಪನಿಗಳು. ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಗಳು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಕಮ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಸಿಎನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ತಂತಿ ದೂರದರ್ಶನ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸಸ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿವಿಧ ಡಿಎಸ್‌ಎಲ್ ಸರಬರಾಜುಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರು, ವೆರಿಝೊನ್ ಒದೆತನದ ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostoncentral.com/towns/boston/utilities.php |title=Boston Utilities |year=2004 |publisher=Boston Central |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಪೌರಸಭೆಯ WiFi ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ವಿಸೆಸ್ (GIS) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gis.net/ |title=Galaxy Internet Services |publisher=Gis.net |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523000111/http://www.gis.net/ |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಪೈಬೆರ್ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯು.ಎಸ್. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸೆಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/03/16/cities_towns_pull_out_stops_for_superfast_google_network/ |title=Cities, towns pull out stops for superfast Google network |first= Hiawatha |last=Bray |author= |authorlink= |coauthors= |date=March 16, 2010 |month=03 |work= |publisher=Boston Globe |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl= |archivedate= |accessdate=April 23, 2010 |quote=The City of Boston doesn’t seem fazed by the competition. "We really think we are uniquely positioned to partner with Google," said William Oates, Boston’s chief information officer.[…] "We think that Boston has the innovators, the entrepreneurs, and the partners to really push this platform to its limits," he said. |ref= |separator= |postscript= }}</ref> ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ "ಗೂಗಲ್ ರಡಿ" ಎಂಬುದನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು<ref>[http://www.facebook.com/pages/Boston/Bring-Google-to-Boston/393503997175 ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್: ಬ್ರಿಂಗ್ ಗೂಗಲ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್!], ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ</ref> ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/news/default.aspx?id=4588 |title=Mayor Declares Boston "Google Ready" as City Makes Strong Bid for Groundbreaking Broadband Internet Service |first= |last= |author=City staff |authorlink= |coauthors= |date=March 26, 2010 |month=03 |work= |publisher=City of Boston, Mayor's Press Office |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401061248/http://www.cityofboston.gov/news/Default.aspx?id=4588 |archivedate=ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2010 |accessdate=April 23, 2010 |quote= |ref= |separator= |postscript= |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{Main|Transportation in Boston}} ಲೋಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು, ನೆರೆಯ ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಬಹುತೇಕ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.massport.com/logan/about.asp |title=About Logan |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-05-09 |archive-date=2007-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521101738/http://www.massport.com/logan/about.asp |url-status=dead }}</ref> ನಗರವನ್ನು ಮೂರೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಮಾನಯನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ: ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆವೆರ್ಲಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾನ್ಸ್‌ಕಮ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನಾರ್‌ವುಡ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ಪ್ರೋವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಿ. ಎಫ್. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಹೊರಪ್ರದೇಶದ ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂ ಹಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾಮ್ಚೆಸ್ಟರ್-ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಗದಿತ ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Bostonhorseandcart.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಬಹುತೇಕ ರಸ್ತೆಗಳು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಗಾಡಿಗಳ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಸಹ ಕೆಲವೇ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು, ಸಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಅವನ್ನು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Shurtleff, Arthur A. |title=[http://www.library.cornell.edu/Reps/DOCS/shurbos.htm The Street Plan of the Metropolitan District of Boston] |journal=Landscape Architecture 1 |month=January |year=1911 |pages=71–83}}</ref> ಅನೇಕ ರೋಟರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಗುರಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಗೆದು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ವಿದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಈಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ಸವ್ತ್ ಎಂಡ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳು ಜಾಲರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್, ಕ್ರಾಸ್-ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌ I-90ನ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಾಗಿಲು ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಪರಧಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮಾರ್ಗ 128, I-95ನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಒಂದು ಭಾಗದ ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯು.ಎಸ್. 1 ಮತ್ತು I-93ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಗರದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ದಿಂದ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ ವರೆಗೂ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಝಕಿಮ್ ಸೇತುವೆಯ ನಂತರದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗ 3ರ ಮೂಲಕ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಮಧ್ಯ ಆರ್ಟರಿಯದ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಭಾಗವನ್ನು, 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಿಗ್ ಡಿಗ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ O'ನೈಲ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:MBTA T logo at Downtown Crossing station, July 2006.jpg|thumb|left|ಚೈನಾಟೌನ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಬಿಟಿಎ ಚಿಹ್ನೆ]] ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರುರಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯಲು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಸಾವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.census.gov/prod/1/gen/pio/cay961a2.pdf |format=PDF |title=Census and You |publisher=US Census Bureau |page=12|month=January |year=1996 |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೇ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (MBTA)ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅದು ಈಗ ದೇಶದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು,<ref name="first subway"/> ಅದನ್ನು ಪಥದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ {{convert|65.5|mi|0}} ವಿಸ್ತರಿಸಿ,<ref name="light rail">{{cite web |url=http://www.lightrailnow.org/facts/fa_bos001.htm |title=Boston: Light Rail Transit Overview |publisher=Light Rail Progress |month=May |year=2003 |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮಾಲ್ಡೆನ್‌ನಂತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬ್ರೈನ್‌ಟ್ರೀಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ನಂತೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು-ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಇವನ್ನು "T" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MBTA ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಏಳನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಬಸ್ ಜಾಲಬಂಧದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಜಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಐದನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ರೈಲು ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿ {{convert|200|mi}},<ref name="light rail"/> ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೆರ್ರಿಮಕ್ ವ್ಯಾಲಿ ವರೆಗೂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸೆಸ್ಟರ್ ವರೆಗೂ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊವಿಡೆನ್ಸ್ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:SouthStation.agr.JPG|thumb|right|ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ ನಗರ ಬಸ್ಸು ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಇವು ಬೃಹತ್ ಬಹುಪ್ರಕಾರದ ಸಾರಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ.]] ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ (ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿ) ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ದಾರಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]]ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ, ಶೀಘ್ರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ ರೈಲುಗಳು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೈಋತ್ಯದಿಕ್ಕಿನ ಉಪನಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗ 128 ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&c=am2Station&cid=1080080550818&ssid=93 |title=Westwood—Route 128 Station, MA (RTE) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಮೈನೆವರೆಗಿನ ''ಡೌನ್‌ಈಸ್ಟರ್'' ಸೇವೆಯು ಉತ್ತರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&c=am2Station&cid=1080080550772&ssid=93 |title=Boston—South Station, MA (BOS) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}</ref> "ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ವವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನುಕೂಲತೆ (ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿ ಸನಸಂಖ್ಯೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13% ಪಾದಚಾರಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಾತ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳು {{cite web |url=http://www.bikesatwork.com/carfree/census-lookup.php?state_select=*&lower_pop=250000&upper_pop=999999999&sort_num=2&show_rows=25&first_row=0. |title=Carfree Database Results – Highest percentage (Cities over 250,000) |publisher=Bikes at Work Inc. |year=2007 |accessdate=2007-02-26}}</ref> 1999ರ ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ''ಬೈಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'' ಮೇಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಅದರ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಸೈಕಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ, ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕೃಷ್ಟ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ;<ref>{{cite journal |author=MacLaughlin, Nina |year=2006 |title=[http://thephoenix.com/supplements/2006/bicyclebible/article.aspx?ID=Boston Boston Can Be Bike City...If You Fix These Five Big Problems] |journal=The Phoenix - Bicycle Bible 2006}}</ref> ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಸೈಕಲು ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.des.ucdavis.edu/faculty/handy/ESP178/Dill_bike_facilities.pdf |format=PDF |publisher=Dill bike facilities |title=Bicycle Commuting and Facilities in Major U.S. Cities: If You Build Them, Commuters Will Use Them – Another Look |page=5 |year=2003 |accessdate=2007-04-04}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮೆನಿನೊ ಬೈಕ್ ಪಥಗಳನ್ನು, ಚರಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೈಕ್‌ಷೇರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಬೈಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕರೆಯುವ ಸೈಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಮೆಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇದರ "ಪೈವ್ ಫರ್ ದಿ ಪ್ಯೂಚರ್" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಕು ಸವಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ತಮ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/08/09/us/09bike.html?_r=3&ref=us|title=Boston Tries to Shed Longtime Reputation as Cyclists’ Minefield |accessdate=2009-08-16|author=KATIE ZEZIMA|publisher=New York Times | date=2009-08-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|title=A Future Best City: Boston|accessdate=2009-08-16|publisher=Rodale Inc|archive-date=2010-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211195827/http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|url-status=dead}}</ref> == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == {{Main|Sister cities of Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston - College Tours 2009 - Group 3 026.jpg|thumb|300px|ಪ್ರ್ಯುಡನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ ಸ್ಕೈವಾಕ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಿಂದ, ಈಶಾನ್ಯದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಕಾಣಬಹುದಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೋಟ. ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಮೇಲಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕಾಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಕಾಕ್ ಆಚೆ ಇದೆ. ಬಲಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ದಾಟುಸುಂಕದೆಡೆ (I-90)ಯು, I-93ಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ಹೆದ್ದರಿಗಳು ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆ ಬಲದೆಡೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಲಿನ ಬಲಭಾಗದ ಲೊಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು, ಒಳ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/Boston_-_College_Tours_2009_-_Group_3_026.jpg]] ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂಟು ಸೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವನ್ನು ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Sister city">{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |title=Boston Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=The City of Boston |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208224246/http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |url-status=dead }}</ref> ದಿನಾಂಕದ ಸಾಲು ಬಾಂಧವ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವರ್ಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೋಟೊ ನಗರವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋದರಿ ನಗರ. {| class="wikitable sortable" |- ! ನಗರ ! ರಾಷ್ಟ್ರ ! ದಿನಾಂಕ ! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | ಕ್ಯೋಟೊ | [64] ಜಪಾನ್‌ | align="center"| 1959 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Sister and Other Associated Cities |accessdate=2009-04-05 |work=Kyoto City Web |publisher=City of Kyoto}}</ref> |- | ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬಾರ್ಗ್ | [43] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ | align="center"| 1960 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |title=Twinning, cooperation and international solidarity |accessdate=2009-04-05 |publisher=Strasbourg.eu |language=French |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611064058/http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.boston-strasbourg.com/ |title=Boston Strasbourg Sister City Association |accessdate=2009-04-05 | publisher=Boston-Strasbourg Sister City Association (BSSCA)}}</ref> |- | ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ | [111] ಸ್ಪೇನ್‌ | align="center"| 1980 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257218473_3,00.html |title=Twinning agreements – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Barcelona City Council |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512195313/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0%2C4022%2C229724149_257218473_3%2C00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Barcelona">{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006–2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಹ್ಯಾಗ್‌ಝೌ | {{Flagicon|PRC}} [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನ]] | align="center"| 1982 | align="center"| <ref name="Sister city"/> |- | ಪದುವಾ | [44] ಇಟಲಿ | align="center"| 1983 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.padovanet.it/dettaglio.jsp?id=2867 |title=The twin cities of Padua |accessdate=2009-04-05 |date=2008-06-04 |work=Padovanet |publisher=Comune di Padova|language=Italian}}</ref> |- | ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ | ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | align="center"| 1985 | align=center | <ref>{{cite web |url=http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pa=2979&pg=1646 |title=Sister cities – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=City of Melbourne |archive-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090921174607/http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pa=2979&pg=1646 |url-status=dead }}</ref> |- | ತೈಪೀ | {{Flagicon|ROC}} ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ (ತೈವಾನ್) | align="center"| 1996 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |title=International Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=Taipei City Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520154141/http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |url-status=dead }}</ref> |- | ಸೆಕೊಂಡಿ-ತಕೊರಡಿ | {{Flagicon|GHA}} [[ಘಾನಾ|ಘನಾ]] | align="center"| 2001 | align="center"| <ref name="Sister city"/> |} ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಇನ್ನು ಮೂರು ನಗರಗಳ ಜೊತೆ ಕಡಿಮೆ ಸ್ನೇಹ ಅಥವಾ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ. {| class="wikitable sortable" |- ! ನಗರ ! ರಾಷ್ಟ್ರ ! ದಿನಾಂಕ ! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | ಬಾಸ್ಟನ್, ಲಿಂಕನ್‌ಶೈರ್ | [116] ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ | align="center"| 1999 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=361&Itemid=3531 |title=Town twinning |accessdate=2009-04-05 |publisher=Boston Borough Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520160801/http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=361&Itemid=3531 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historicbostons.com/ |title=Partnership of the Historic Bostons |accessdate=2009-04-05 |publisher=Partnership of the Historic Bostons}}</ref> |- | ಹೈಫಾ | [92] ಇಸ್ರೇಲ್‌ | align="center"| 1999 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |title=Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Haifa Municipality |language=Hebrew |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016092232/http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |url-status=dead }}</ref> |- | ವಲ್ಲಾಡೊಲಿಡ್ | [111] ಸ್ಪೇನ್‌ | align="center"| 2007 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.ava.es/modules.php?name=News&file=article&sid=1136 |title=Valladolid and Boston have signed a protocol of friendship between the two cities |accessdate=2009-04-05 |date=2007-09-18 |author=Press Office of the Municipality of Valladolid |publisher=Ayuntamiento de Valladolid |language=Spanish |archive-date=2010-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328064628/http://www.ava.es/modules.php?name=News&file=article&sid=1136 |url-status=dead }}</ref> |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|Boston|Massachusetts}} * ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಯಭಾರ ನಿಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಕಲ್ಪನಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite book |author=Boston |title=[https://books.google.com/books?id=olMMAAAAYAAJ&pg=PA98&dq=intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0#PPP5,M1 Records Relating to the Early History of Boston - Selectmen Minutes 1818–1822.] |publisher=City of Boston |year=1909}} * {{Cite book |author=Downst, Henry P. |title=[http://kellscraft.com/NotesBoston/NotesBostoncontentpage.html "Random Notes of Boston"] |publisher=Humphrey Publishing |year=1916}} * {{Cite book|first=Ira |last=Gershkoff |coauthors=Trachtman, Richard |title=The Boston Driver's Handbook |publisher=Da Capo Press |year=2004 |isbn=0-306-81326-2 }} * {{Cite book|first=Patricia |last=Harris |coauthors=Lyon, David |title=Boston |location=Oakland, CA |publisher=Compass American Guides |year=1999 |isbn=0-679-00284-7 }} * {{Cite book|first=Howard Mumford |last=Jones |coauthors=Jones, Bessie Zaban |title=The Many Voices of Boston: A Historical Anthology 1630–1975 |location=Boston |publisher=Little, Brown and Company |year=1975 |isbn=0-316-47282-4 }} * {{Cite book|author=Rambow, John D. et al. |title=Fodor's Boston |location=New York |publisher=Fodors Travel Publication |year=2003 |isbn=1-4000-1028-4 }} * {{Cite book|author=Seasholes, Nancy S. |title=Gaining Ground: A History of Landmaking in Boston |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=MIT Press |year=2003 }} * {{Cite book |author=Snow, Caleb H. |title=[https://books.google.com/books?id=7eovZyvw7S8C&pg=PA9&dq=editions:0tsIsk90aiMeVh&lr=&source=gbs_toc_r&cad=0_0#PPP13,M1 History of Boston] |publisher=Abel Bowen |year=1828 }} * {{Cite book|author=Vanderwarker, Peter |title=Boston Then and Now |publisher=Courier Dover Publications |year=1982 |isbn=0-486-24312-5 }} * {{Cite book |author=Winsor, Justin |title=[https://books.google.com/books?id=1z8OAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=editions:0jkSXQveT0SxV7GZV0DYhMn#PPR3,M1 Memorial History of Boston, Vol.1] [https://books.google.com/books?id=U0AOAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0&source=gbs_book_other_versions_r&cad=3_1 Vol.2 ] [https://books.google.com/books?id=_UAOAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=editions:0cL_IGuEozgy2ftZpW5K4Kt Vol.3.] [https://books.google.com/books?id=eD8OAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0 Vol.4.] |publisher=James R. Osgood and Company|year=1881}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟು ಝಡ್'' (2000), ಥಾಮಸ್ ಎಚ್. ಒ'ಕನ್ನರ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00310-1 * ''ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಬರ್ಬ್, 1800–2000'' (2000), ಡಗ್ಲಾಸ್ ಶಂದ್-ಟುಸ್ಸಿ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55849-201-1 * ''ಲಾಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (1999), ಮೇರಿನರ್ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-395-96610-8 * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೋಪೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' , ಮೂರನೆಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ (2000), ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00268-7 * ''ವೆನ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ &amp; ಅಲ್ಮನಾಕ್'' (2004), ಈಶಾನ್ಯದ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55553-620-4 * ''ಗೇಯ್ನಿಂಗ್ ಗ್ರೌಂಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (2003), ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಎಸ್. ಸೀಹೋಲ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-19494-5 * ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸ್ಪೇಸಸ್: 50 ಹಿಡನ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್ ಇನ್ ಅಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ಹಬ್'' , (2009), ಗ್ಲೋಬ್ ಪೆಕಟ್; ಫರ್ಸ್ಟ್ ಎಡಿಷನ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-5062-6 * ''ಎ‌ಐಎ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್, 3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ: ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸೈನ್, ಪಾರ್ಕ್ಸ್, ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್'' , (2008), ಮೈಕೇಲ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸೂಸಾನ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್, ಜಿಪಿಪಿ ಟ್ರಾವೆಲ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-4337-9 * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್'' (2006), ಜೋನಾತನ್ ಎಮ್. ಬೀಗಲ್, ಎಲನ್ ಪೆನ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-1977-9 * ''ಸಿಟಿ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಬೋಸ್ಟನ್'' (2008), ಜೆಫ್ರೀ ಹ್ಯಾಂಟೋವರ್, ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-3300-3 * ''ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (2001), ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಗರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ಡೇವಿಡ್ ಕೊಬ್ (ಆವೃತ್ತಿ), ಏಮಿ ಟರ್ನರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ (ಫೋರ್ವಡ್ ಬೈ) ಎಮ್‌ಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-61173-2 * ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಿಹೆಲ್ಡ್: ಆಂಟಿಕ್ ಟೌನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ವ್ಯೂವ್ಸ್'' (2008), ಡಿ. ಬ್ರೆಂಟನ್ ಸಿಮನ್ಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-58465-740-5 * ಬೋರ್ಡನ್ ವೊರೆಕ್‌ ಅವರ ''ಬೋಸ್ಟನ್'' (2010); ಬಿಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಮನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಫೈರ್‌ಫ್ಲೈ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55407-591-2 * ಮೈಕೇಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಅವರ [https://books.google.com/books?id=RbMBOZux_JsC&amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್, 1840-1925'' ] (2000), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್ * [https://books.google.com/books?id=n9YJkBk7MCIC&amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್'' ] (1995), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Massachusetts/Localities/B/Boston}} * [http://www.cityofboston.gov/ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.bostonchamber.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್] * [http://www.bostonusa.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ] * {{wikivoyage|Boston}} * ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ [http://www.bostonindicators.org/ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] * [http://firesled.com/ ಫೈರ್‌ಸ್ಲೆಡ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129043120/http://firesled.com/ |date=2011-01-29 }} * ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ [http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp ಓಪನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ಲಾನ್ 2002–2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212201612/http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp |date=2009-02-12 }} * ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ [http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519094624/http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 |date=2009-05-19 }} * ಮೆಯ್ನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಜಿಐಎಸ್‌ನ [http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ ಜಿಐಎಸ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105180526/http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ |date=2009-01-05 }} * [http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ ಬೋಸ್ಟನ್ ರಸ್ತೆಗಳು:ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407091212/http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ |date=2008-04-07 }}, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಟಫ್ಟ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ದತ್ತಾಂಶ * ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಟೊಗ್ರಫಿಯಿಂದ [http://www.radicalcartography.net/?bigboston ವರಮಾನ], [http://www.radicalcartography.net/?boston-f-g ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್ ಗ್ರೋತ್], [http://www.radicalcartography.net/?bostonnow ಪಬ್ಲಿಲ್ಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್], ಹಾಗೂ [http://www.radicalcartography.net/?bostonsquares ಚೌಕಗಳ] ನಕ್ಷೆಗಳು. * [ftp://ftp.bls.gov/pub/special.requests/ce/msa/y0708/norteast.txt ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಲೇಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್: ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html ಬೋಸ್ಟನ್ ಆನ್ಲೈನ್: ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830100022/http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html |date=2010-08-30 }} * [http://www.bostonusa.com/partner/press/pr/statistics Bostonusa.com ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] * [http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210043738/http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp |date=2009-02-10 }} {{Template group |title = Articles relating to Boston and [[Suffolk County, MA|Suffolk County]] |list = {{US state capitals}} {{USLargestCities}} {{USLargestMetros}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಸ್ಟನ್‌, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಜನನಿಬಿಡ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಫೋಲ್ಕ್ ದೇಶದ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು, ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಗರಗಳು]] n7y6kfcijc9osu41xhnjxp9t6kpqjq5 0 28463 1371104 1353286 2026-04-01T12:56:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371104 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} thumb|260px|ಲಾತ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿವಿಧ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು [[ಚಿತ್ರ:JapanpassportNew10y.PNG|thumb|right|ಸಧ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಪಾನಿ ಇ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ ಪುಟ]] [[ಚಿತ್ರ:ColombianBiometricPassport1.jpg|thumb|ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಯಂತ್ರ ಓದಬಲ್ಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌]] '''ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌''' ಎಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತನ್ನ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವಾಗ ಆತನ ಗುರುತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಸರು, ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗುರುತಿನ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತ್ವಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವವನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ದಾರರಿಗೆ ಯಾವ ದೇಶ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡಿದೆಯೋ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಹಕ್ಕು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವಿಕೆಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ದಾರನ ಜೀವಿಸುವ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. {{TOC limit|3}} == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:First Japanese passport 1866.jpg|thumb|upright=1.5|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಪಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌,(1866)]] [[ಚಿತ್ರ:PaszportRzeczpospolitaPolska.1931.jpg|thumb|300px|ಹಳೆ ಪೊಲಿಶ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಒಳಗಿನ ಪುಟ - 1931]] ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ರೀತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಸಂಗತಿಯ ಕುರಿತು ಹೀಬ್ರ್ಯೂ ಬೈಬಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೫೦ ರಕಾಲದ ಪರ್ಶಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಒಂದು ಘಟನೆ {{bibleverse||Nehemiah|2:7-9|NIV}} ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಟಾಕ್ಸೆರ್ಕ್ಸೆಸ್‌ I ಎಂಬ [[ಇರಾನ್|ಪರ್ಶಿಯಾ]]ದ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ನೆಹೆಮಿಯಾ ಎಂಬಾತ, ಜುಡಿಯಾ ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದ. ರಾಜ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ, ಆತನಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ "ನದಿಯಾಚೆಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ" ಆತನು ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ಆ ಪತ್ರ ನೀಡಿದ್ದ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಖಲೀಫರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು (''bara'a'' ) [[ತೆರಿಗೆ]] ನೀಡಿದ ರಸೀತಿಯೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವ ನಾಗರೀಕರು ತಮ್ಮ ''ಝಕಾಹ್'' (ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರಿಗೆ) ಅಥವಾ ''ಲಿಝ್ಯಾ'' (ಡಿಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ) ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಖಲೀಫರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ''bara'a'' ರಸೀತಿಯು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೂಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌" ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=The Jews of Medieval Islam: Community, Society, and Identity|first=Daniel|last=Frank|publisher=[[Brill Publishers]]|year=೧೯೯೫|isbn=೯೦೦೪೧೦೪೦೪೬|page=೬|postscript=<!--None-->}}</ref> "ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸೀಪೋರ್ಟ್ (ಬಂದರು) ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಮಯದ ದಾಖಲೆಯೊಂದರ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ದಾಖಲೆಯು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದಾಟಿ ಹೋಗುವಾಗ ಒಂದು ನಗರದ ಗೋಡೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ("porte") ದಾಟುವವರಿಗೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|author=George William Lemon|title=English etymology; or, A derivative dictionary of the English language|url=https://books.google.com/books?id=RHwCAAAAQAAJ|year=1783|page=[https://books.google.com.ph/books?id=RHwCAAAAQAAJ&pg=PT397 397]}} ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ''ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌'' ಎಂದರೆ ಒಂದು ''ಗೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ತಪಾಸಣಾ ತಡೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಲು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ವಾರಂಟ್‍, ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಪತ್ರ ''pass par teut'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.</ref><ref>{{cite book|author=James Donald|title=Chambers's etymological dictionary of the English language|url=https://books.google.com/books?id=agA_AAAAcAAJ|year=1867|publisher=W. and R. Chambers|pages=[https://books.google.com.ph/books?id=agA_AAAAcAAJ&pg=PA366 366]|quote=passport, pass´pōrt, ''n.'' orig. permission ''to pass'' out of ''port'' or through the gates; a written warrant granting permission to travel. }}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯೂರೋಪ್‌‍ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಿರಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಲು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಂದರುಗಳಿಂದ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ರಾಜ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ V ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈತ ತನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ತಾವು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7634744.stm |title=Analysis: The first ID cards |accessdate=2008-09-27 |work= |publisher=BBC |date= 2008-09-25 | first=Dominic | last=Casciani}}</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌‍‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಯ ವೇಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಯೂರೋಪ್‌‍ ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ರೈಲುಗಳ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದ ಜನರ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಾನೂನು ಹೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಆಗ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.<ref name="PASSCanada">{{cite web|title= History of Passports|work= Passport Canada|url= http://www.passport.gc.ca/pptc/hist.aspx?lang=eng|accessdate= April 18, 2008|archive-date= ಜೂನ್ 3, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130603215243/http://www.passport.gc.ca/pptc/hist.aspx?lang=eng|url-status= dead}}</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I]] ವರೆಗೂ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‌‍‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಅವರು ಗಡಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಗಡಿಯೊಳಗೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಆಂತರಿಕ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಹಾ ಇತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್‌ಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಸುವುದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪ್‌‍ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (ಪತ್ತೆದಾರರನ್ನು ದೂರವಿಡಲು) ಮತ್ತು ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಗಳಾದ ನಾಗರೀಕರು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೂ ಗಡಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಈ ನಿರ್ಬಂಧ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು "ನಿಕೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯಗೊಳಿಸುವಂತಹದ್ದು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>ಮಾರಸ್, ಮೈಕಲ್, ''ದಿ ಅನ್‌ವಾಂಟೆಡ್: ಯೂರೋಪ್‌‍ ಆನ್‌ ರೆಫ್ಯೂಜಿಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚೂರಿ''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್:ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ (೧೯೮೫), p. ೯೨.</ref> ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಥ್ರೂ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web |url=https://bl-libg-doghill.ads.iu.edu/league-web/book/p63.html |title=ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ' ಅಥವಾ 'ಮಾದರಿ' ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವಿನ್ಯಾಸ. |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719215005/https://bl-libg-doghill.ads.iu.edu/league-web/book/p63.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ೧೯೨೬<ref>{{cite web|url=http://www.indiana.edu/~league/conferencedata.htm|title=International Conferences - League of Nations Archives|year=2002|publisher=Center for the Study of Global Change|accessdate=2009-08-05}}</ref> ಮತ್ತು ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸೀ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸುಮಾರು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ICAO)ಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. == ವಿಧಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Inside of an azerbaijani passport.JPG|200px|thumb|ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪುಟಗಳು]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಿದೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಕಾರ, ಪುಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಪ್ರತೀ ದೇಶಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. === ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು === * ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, [ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಖಾಯಂಗೊಳಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚುಬಾರಿ-ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಇದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಪಾಲಕರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಮಾನ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅಧಿಕೃತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ [ಸೇವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ಕಾರ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರಾದರೂ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವುದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಸೌಲಭ್ಯವಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವಿಕೆಯು, ಒಂದು ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಎಂದರೆ ಅದು ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಎಂದಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೀಸಾವನ್ನೂ ಹೊಂದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದವನು ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ ವೀಸಾ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ::ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರದ ವಿದೇಶಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶವು ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=May 2010}}. * ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ [ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗುಂಪು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಇದನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹಣೆಗೆ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ. * ಕುಟುಂಬದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಇದನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ—ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಗ, ಮಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವವನಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಡನೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ ಆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಳಸಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ===ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:No-nb bldsa 6e001.jpg|thumb|150px|ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಇರುವ ನಾನ್‌ಸೆನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ (ಈಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ)]] * ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆ :ಇದನ್ನು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] (ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ) ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. * ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ, [ವಿದೇಶಿಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ -ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ- ನಾಗರೀಕರಲ್ಲದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ದಾಖಲೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ "ನಾನ್‌ಸೆನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌". ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿದೇಶಿಗರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗಿ ಅನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ನಿರಾಶ್ರಿತ ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆ :ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವು ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿಬರಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿರಾಶ್ರಿತರು ತಾವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ದೇಶದಿಂದ (ಆಶ್ರಯ ಬೇಡಿ ಬಂದ ಪ್ರದೇಶ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. * ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಇದು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶದೊಳಗೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಅಥವಾ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಹುಕಾವು ನಿವಾಸಿ-ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇವೆರಡೂ ರಾಜರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದ್ದವು. * ಮರೆವೇಷ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಒಂದು ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವಂತಹದ್ದು ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಅದು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲಿದ, ಯಾವತ್ತೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿದ ದೇಶದ ಹಳೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಮಾನಾಪಹರಣಗೊಂಡರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಯಾವತ್ತೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಕೃತಕವಾದದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ತಪ್ಪೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಇಂತಹ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬಳಸಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಪರಾಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ::ಒಂದು '''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌''' ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿಸುವುದೆಂದರೆ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ನೈಜ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪು, ಸಂಘ ಅಥವಾ ಪಂಗಡವು ನೀಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನ ಉದ್ದೇಶವು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಾಸ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ನೆನಪಿನ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಕಾಂಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್" ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು(ICAO), ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಶಿಫಾರಸ್ಸನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. * ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಮೂನೆಗಳು :''ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಮೂನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌'' ಗಳು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿತರಿಸಿದ ದೇಶದ ಹೆಸರು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಕೇತ, ದಾಖಲೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಕಛೇರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌) ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಆಯುರ್ಗಣನೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಯುರ್ಗಣನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ತಲೆಬರಹ ಪುಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಪುಟಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು,ವಿತರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ಕುರಿತ ಮುದ್ರೆ ಛಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಕ್ರಮ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ವಿತರಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ನಮೂದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಯಂತ್ರಗಳು ಓದಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮಾದರಿಗಳು :ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ICAO),<ref name="ICAO">{{cite web | title = Machine Readable Travel Documents (MRTD) | work = ICAO | url = http://www.icao.int/mrtd/Home/index.cfm | accessdate = June 15, 2006 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080925084424/http://www.icao.int/mrtd/Home/index.cfm | url-status = dead }}</ref> ಯಂತ್ರಗಳು ಓದಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ದೃಗ್‌ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಓದಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಇ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳು :ಐಸಿಎಓ ನಮೂನೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವದಕ್ಕಾಗಿ, ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಇವುಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿವರಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮಾದರಿ ಭಾವಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಆಯುರ್ಗಣನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೋಸಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳು ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Schneier">{{cite news | title = The ID Chip You Don't Want in Your Passport | work = [[Bruce Schneier]] | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/15/AR2006091500923.html|accessdate = September ೧, ೨೦೦೭ | date=೨೦೦೬-೦೯-೧೬}}</ref><ref name="Grunwald">{{cite web | title = Scan This Guy's E-Passport and Watch Your System Crash | work = Kim Zetter | url = https://www.wired.com/politics/security/news/2007/08/epassport | accessdate = September 1, 2007 | archiveurl = https://archive.today/20130105064856/http://www.wired.com/politics/security/news/2007/08/epassport | archivedate = ಜನವರಿ 5, 2013 | url-status = live }}</ref> == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂದೇಶ == ಯಾವುದೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಬಾಗದಲ್ಲಿ,ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ದಾಟಿಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ಧಾರಕನು ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕೆಂದು ಕೋರುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡುವ ದೇಶದ ಭಾಷಾ ನೀತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ಸಂದೇಶಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂದೇಶವು, :''ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕರನ್ನು ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಪ್ರಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪಾರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನಿಸ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. '' ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು : ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/RoyalVisits/passports.aspx ಕ್ವೀನ್ ಆಂಡ್ಪಾ ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ - royal.gov.uk].</ref>,ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌.<ref>"ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮೆಸೆಜ್‌" - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಲಮ್‌.</ref> ಆದಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಲ್ಲ. ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. == ಭಾಷೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Frenchpassportinside.png|260px|thumb|right|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ EUಭಾಷೆಯ ಪುಟಗಳು]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಇತರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಪಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಐಸಿಎಓ ಶಿಪಾರಸ್ಸು ನೀಡಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಕೆಲವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರದ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಯೋಗಗಳೆಂದರೆ: * ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ನೀಡಿಕೆಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು, ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಯಾವ ಪುಟದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಉಳಿದ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಸ್ಟಪಡಿಸಿರಬೇಕು. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಾಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ತ್ರಿಬಾಷೆಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್,ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಅವರ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆ ಪುಟಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. * ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ದೇಶವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಡಚ್,ಫ್ರೆಂಚ್,ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಗೋಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. * ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೊದಲಿನ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ(ಹಂಗೇರಿಯಾದಲ್ಲಿನ "ಅಟ್ಲೆವಲ್") ಮುಖಪುಟವು ಹಂಗೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿಯನ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದ್ವಿಭಾಷೆಯ ಎರಡನೇ ಪುಟ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟವು ಹಂಗೇರಿಯನ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಚೈನೀಸ್, ರಷ್ಯನ್, ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆಯಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=December 2010}} * ಲಿಬಿಯಾನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಮೊದಲ ಪುಟವು ಅರೇಬಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಿದ್ದಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಪುಟ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲಿ(ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊನೆಯ ಪುಟ) ತತ್ಸಮನಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಇನ್ನಿತರ ಅರಬ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಕಂಡುಬಂದಿತು. * ನ್ಯೂಝಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಾಓರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. * ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಉರ್ದು,ಇಂಗ್ಲಿಷ್,ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. * ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಈ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ : ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ರೋಮಾನ್ಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. * ಮಕಾಯಿಯೋ ಎಸ್‌ಎಆರ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಈ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ : ಚೈನೀಸ್‌, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. == ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == {{Main|Andean passport|CARICOM passport|Central America-4 passport|ECOWAS passport|Passports of the European Union}} {{Commons|Common-design passport groups}} [[ಚಿತ್ರ:Pasaporteargentino.jpg|thumb|150px|ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಮರ್ಕೌಸರ‍್ ಹೆಸರಿರುವ ಅರ್ಜಂಟೈನಾದ ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್]] ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇಲಲ್ಲ.<ref>೨೩ ಜೂನ್‌‍ ೧೯೮೧ರ ಅಜೆಂಡಾಗಳು, ೩೦ ಜೂನ್‌ ೧೯೮೨, ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ೧೦ ಜುಲೈ ೧೯೯೫ರಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಏಕೈಕ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಅಜೆಂಡಾಗಳು ಬಂದವು. OJEC, ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೯೮೧, ಸಿ ೨೪೧, ಪುಟ. ೧; ೧೬ ಜುಲೈ ೧೯೮೨, C ೧೭೯, p. ೧; ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೮೬, C ೧೮೫, p. ೧; ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೫, C ೨೦೦, p. ೧.</ref> ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು EU ದ ಮೇಲೆ ನೀಡದೆ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಮೆಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮಾಹಿತಿಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದುಗಡೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಾದ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ "ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯುನಿಯನ್‌" ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಕೆಳಗಡೆ ದೇಶದ ಹೆಸರು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ CA-೪ ಸದಸ್ಯರು ([[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]], [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್|ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವಾಡೊರ್]]‌, ಹೊಂಡುರಾಸ್‌, ಮತ್ತು ನಿಕಾರಾಗುವಾ) ’ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿಕಾರಾಗುವಾ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವೆಡೊರ್‌ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ೧೯೯೦ರ ಮಧ್ಯ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ೨೦೦೬ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು CA-೪ ಸದಸ್ಯರ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ನೀಲಿಯ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ "ಅಮೆರಿಕಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದ ನಕ್ಷೆಯು ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಕಾಶೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಕೆಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ನಮೂನೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಕಾರಾಗುವನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಉಳಿದ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (CARICOM) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದನ್ನು ಸದ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಇವು (CARICOM) ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು CARICOM ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿರುತ್ತವೆ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌, ಡಚ್‌). ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ|ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬರ್ಬುಡಾ]], ಡೊಮಿನಿಕಾ, [[ಗ್ರೆನಾಡ|ಗ್ರೆನಡಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್|ಸೇಂಟ್‌ ಕಿಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್]]‌, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ|ಸೇಂಟ್‌ ಲುಸಿಯಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್|ಸೇಂಟ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಗ್ರೆನಾಡಿಯನ್ಸ್]]‌, [[ಸುರಿನಾಮ್|ಸುರಿನಾಮೆ]]‌, ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ]]. ಈಸ್ಟರ್ನ್‌‌ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (OECS) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಜನವರಿ ೧, ೨೦೦೩ರಂದು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದವು ಆದರೆ ಇದು ತುಂಬ ತಡವಾಯಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯು OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯ ಮೌಲ್ಯವು ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. OECS ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೂಡ CARICOMನ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೪ರಿಂದ OECS ಸರ್ಕಾರವು CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮೇ ೨೦೦೫ಒಳಗಾಗಿ ವಿತರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣೆಯು OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಕಾರ್ಯದ ಸೋಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತಾಯಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸುರಿನಾಮೆನಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಆದ್ದರಿಂದ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣಾ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಒಂದು ವೇಳೆ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ್ಯೂ, ಅದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ OECS ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗಡೆ ನೀಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರನಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಕುಸ್ಕೊ, [[ಪೆರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಇವು ಬಹಳ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲ್ಪಡತಕ್ಕವುಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಿಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ರೊಸರ್‌ ಮತ್ತು ಅಂಡೆಯನ್‌ ಸಮುದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಂತಹ ಉಪ-ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊಹರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪೆರಗ್ವೆ|ಫೆರಾಗ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್]]‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಂಡೆಯನ್‌ ಸಮುದಾಯದ ರಾಷ್ಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.comunidadandina.org/ingles/normativa/D525e.htm ಆಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಡಿಸಿಷನ್‌ 525: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಬ್ಧಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060526171502/http://www.comunidadandina.org/ingles/normativa/D525e.htm |date=2006-05-26 }}.</ref> ಅದರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ (''ಕಮ್ಯೂನಿಡೆಡ್‌ ಎಂಡಿನಾ'' )ಹೊಸ ಅಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಈ ಮೊದಲು ವಿತರಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡಿದ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕದ ವರೆಗೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಸದ್ಯ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್]]‌‌ ಮತ್ತು [[ಪೆರು]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ಗಳು ಎಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ವನ್ನು ೨೦೦೬ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಎಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತಿಳಿಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊದಿಕೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ "pasaporte"ಎಂದು ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ. ವೆನೆಜುಯೆಲಾ ಎಂಡೆಯನ್‌ ವರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅವು ಇನ್ನು ಬಹಳಕಾಲ ಎಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:QingPassport.jpg|thumb|150px|ಚೀನಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕ್ಯಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಗ್ವುವಾಂಕ್ಸೂ ಆಡಳಿತದ 24ನೇ ವರ್ಷ.(1898)]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ತನ್ನ ನಾಗರೀಕರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಒಂದೆ ತರಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ನಾಗರೀಕರಿಗೂ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಅಪವಾದಗಳೆಂದರೆ: === ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು === ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವು ನೋಡಲು ಒಂದೇ ತರಹ ಕಾಣಿಸುವ ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತು ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲಿನವಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಜನತೆಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಗಳು ಇದ್ದವು. ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೊರದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯತೆಯು ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಯು.ಕೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. === ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ === ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಯ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದೇ ವಿಧದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌ನ ಮೂರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ(ಆದಾಗ್ಯೂ ಫರೊ ದೇಶದ ಜನತೆಯು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). === ಹೂಡಿಕೆ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ತರಗತಿ === ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೋಂಗಾನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ "ಟೋಂಗಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪರ್ಸನ್‌" ಎಂಬ ವಕ್ಕಣಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಟೋಂಗಾನೊಳಗೆ ಒಯ್ಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book|last=Crocombe|first=R. G.|title=Asia in the Pacific Islands: replacing the West |publisher=University of South Pacific Press|year=2007|pages=165|isbn=9789820203884|url=https://books.google.com/?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA165&dq=%22Tongan+protected+person+passports%22&cd=1#v=onepage&q=%22Tongan%20protected%20person%20passports%22|accessdate=10/05/2010}}</ref> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಟೊಂಗಾದ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಟೋಂಗಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ "ಟೋಂಗಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪರ್ಸನ್‌" ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವುಳ್ಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು === ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರವಾದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಪ್‌ ಚೈನಾ]](PRC)ಯು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಕಾವು]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಿಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಒಂದೇ ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಎರಡು ನಮೂನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಮಕಾವುದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಿಯರು ಪಡೆಯುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಉಳಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಬಿನ್ನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೂಡ ಚೀನಾದ ನಾಗರೀಕರೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. (ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು CHNಎಂಬ ಉಳಿದವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.)ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್‌ ಚಿನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಕಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ವಾಸ್ಥವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ಚೀನಾದ ನಾಗರೀಕರಲ್ಲದೆಯೂ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರದೇಶವಿಲ್ಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು === ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಸಹಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇರಾಕಾಯಿಸ್ ಲೀಗ್<ref>http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1065675600</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1990/06/12/sports/putting-tradition-to-the-test.html | work=The New York Times | title=Putting Tradition to the Test | first=William N. | last=Wallace | date=1990-06-12 | accessdate=2010-05-21}}</ref> ಮತ್ತು ಸಾವರಿನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ಟಾ.<ref>http://www.bmlv.gv.at/truppendienst/ausgaben/artikel.php?id=೪೩೩{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳು == {{See also|Hajj passport}} ಪಾಕೀಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಯಸಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವ ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ನಾಗರೀಕನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು: # ''ನಾನೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ನಾನು ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾದಿಯಾದ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಬೇಷರತ್ತಾದ ಪ್ರವಾದಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.'' # ''ಇನ್ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಾನು ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಂತರದ ಪ್ರವಾದಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವರನ್ನು ನಾನು ಮುಸ್ಲೀಮನಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಪ್ರವಾದಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಆತನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.'' # ''ನಾನು ಮಿರ್ಜಾ ಗುಲಾಮ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖದಿಯಾನಿ ಒಬ್ಬ ವೇಷಧಾರಿ ಪ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ನಾಸ್ತಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನಲ್ಲದೇ ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಅವರು ಲಾಹೋರಿ, ಖದಿಯಾನಿ ಅಥವಾ ಮಿರ್ಜಾಯಿ ಗುಂಪಾಗಿರಲಿ, ಅವರನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌-ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಮಹಮ್ಮದ್‌ ಜಿಯಾ ಉಲ್‌ಹಕ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕ್ವಾದಿಯಾನಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಹಮ್ಮದೀಯರನ್ನು ಮೆಕ್ಕಾ ಅಥವಾ ಮೆದಿನಾಗೆ ಹಜ್ ಅಥವಾ ಉಮ್‌ರಾಹ್ ಸಲುವಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಆಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಕ್ಸ್‌ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಈ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿರುದ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಿತ್ತು ಕಾರಣ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಂತಾಯಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವವನ ಧರ್ಮದ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ರಬ್ಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕೃತ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ CNIC ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಕಂಪ್ಯೂಟರೈಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್) <ref name="Pakistan">{{cite web | title = Application Form | work = New Passport | url = http://www.pakistanembassy.se/forms/htmls/formb.htm |accessdate = June 15, 2006 }}</ref> ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮ರಿಂದ ೩೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪುರುಷ ನಾಗರೀಕರು ತಾವು ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇವೆ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಸೇವೆಯನ್ನು ಈವರೆಗೆ ಪೂರೈಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ೨೮ ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನದ್ದಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.poliisi.fi/poliisi/home.nsf/Pages/27D36CBC704FEB01C22571CE0054A6C0|title=Passports for persons liable for military service|year=2009|publisher=Finnish Police|accessdate=2009-08-24|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014100037/http://www.poliisi.fi/poliisi/home.nsf/pages/27D36CBC704FEB01C22571CE0054A6C0|url-status=dead}}</ref> == ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಒಂದು ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹದು ಅಥವಾ ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು. ಮೀತಿ ಅಥವಾ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು == ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜಾಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಆತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಈ ಮೊದಲೇ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೊರ್ಟ್ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಒರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ == ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ದಾರರು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಾಗಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ ವಾಯಿದೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಾದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲು ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದು ಅವಧಿ ಮುಗಿಯದ ವೀಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ). ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯೊರ್ವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಅನರ್ಹವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಟಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯು ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಗ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವೆಂದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ವೀಸಾಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎರಡು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ನೆರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.{{Citation needed|date=August 2009}} === ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ === ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಇತ್ತು. ಕುಟುಂಬವು ಇಂಥ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಹೊಂದುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಲ್ಲದೇ ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಭಾರತ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯು.ಕೆ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಆಮೇರಿಕಾ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ ಇದು ರದ್ದಾಯಿತು. ಆದರೂ, [[ರಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕುಟುಂಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಉರುಗ್ವೆ ದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪುಟಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಆರು ಮಕ್ಕಳ ಭಾವಚಿತ್ರ, ಬೆರಳಚ್ಚು ಮತ್ತಿತರ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪಹರಣ ಪ್ರಕರಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಸಹಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೧೬ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಹಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ೧೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿಸಬೇಕಾದರೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಸಹಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರೇ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸುಳ್ಳುಸಾಕ್ಷಿಯ ದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ ಇತಿಮಿತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Interna Folder.jpg|thumb|150px|ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅದರ ಕಡು ನೀಲಿ ಕವರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಚಿಪ್ ಒಳಗೊಂಡು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Taibao zheng.jpg|thumb|150px|ತೈವಾನ್ ಕಂಪ್ಯಾಟ್ರಿಯೋಟ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಪರ್ಮಿಟ್, ಪಿಆರ್‌ಸಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು. ತೈವಾನ್‌ನ ವಾಸಿಗಳು ಚೀನಾದ ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪತ್ರ.]] ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶವೊಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೀಡಿರುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ದೇಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಸ್ಟಾಂಪ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದುರ್ಬಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. === ಏಷ್ಯಾ === ==== ಏಷ್ಯಾ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ==== {{Main|People's Republic of China passport|Republic of China passport}} {{Further|[[political status of Taiwan]]}} ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಆರ್ಒಸಿ, ತೈವಾನ್) ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಆರ್ಒಸಿ, ತೈವಾನ್) [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] (ಪಿಆರ್‌ಸಿ) ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಾಗರೀಕರು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರುತು ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗುರುತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಗುರುತು ದಾಖಲೆಗಳು ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ಕ್ರಾಸ್-ಸ್ಟ್ರೆಟ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ===== {{Main|Hong Kong Special Administrative Region passport|Macao Special Administrative Region passport}} ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರವೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಈ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಸಾರ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸುವುದನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ಸ್ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾರ್ಸ್ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತು ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಆಯ್ಕೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನೀಡುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಸಾಗರೋತ್ತರ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರೀಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಚೀನಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತಹ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಇದು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗೆ ಚೀನಾ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗೆ (往来港澳通行证 ಅಥವಾ 双程证) ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಶರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾ ಆಡಳಿತ ನೀಡಿದ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಅನುಮತಿಯನ್ನು (签注) ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸಾರ್ಸ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಇದು ವೀಸಾದ ರೀತಿ).<ref>೮೮೫[53]</ref> ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ (澳門居民往來香港特別行政區旅行證) 'ಸಂದರ್ಶನ ಅನುಮತಿಯಡಿ' ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ಮಕಾವು ಅನಿವಾಸಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೭ ವರ್ಷಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌' ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ‘ಗ್ರೆ-ಕವರ್ ಸಂದರ್ಶನ ಅನುಮತಿ’ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಹು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ==== ಇಸ್ರೇಲ್‌ ==== {{Main|Israeli passport}} [[ಚಿತ್ರ:Countries that reject Israeli passports.png|thumb|260px|ಲಿಜೆಂಡ್‌: [56] [57] [58]]] ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿ]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳು "[[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವುಳ್ಳ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳಿಗೆ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು("ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ"ರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು). ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ದೇಶಗಳು ಇಸ್ರೇಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಬಳಸಿ ದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇರಾನ್,<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/iran#Entry_and_Exit_Requirements ಇರಾನ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌]</ref> ಕುವೈತ್,<ref>[http://www.voyage.gc.ca/countries_pays/report_rapport-eng.asp?id=155000 ಟ್ರಾವೆಲ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ -ಕುವೈತ್‌]</ref> ಲೆಬನಾನ್,<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Lebanon ಲೆಬನಾನ್ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224033556/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Lebanon |date=2008-12-24 }} ಮತ್ತು [http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/PracticalInfo.asp ಲೆಬನೀಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್‌ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327210000/http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/PracticalInfo.asp |date=2009-03-27 }}</ref> ಲಿಬಿಯಾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Libya |title=ಲಿಬಿಯಾ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2015-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011030509/http://smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Libya |url-status=dead }}</ref> ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ,<ref>ಮೈಕೆಲ್‌ ಫ್ರಾಡ್‌‍, [http://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=123297 ಕೆನಡಾ ಡಿಪೆಂಡ್ಸ್ ಸೌದಿ ಪಾಲಿಸಿ ಆಫ್ ಶನ್ನಿಂಗ್ ಟೂರಿಸ್ಟ್ಸ್ ಹೂ ವಿಸಿಟೆಡ್ ಇಸ್ರೇಲ್], ೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ಸೂಡಾನ್,<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Sudan |title=ಸುಡಾನ್‌‍ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌‍ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705022302/http://smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Sudan |url-status=dead }}</ref> ಸಿರಿಯಾ<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Syria ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಲಹೆಗಳು -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219225328/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Syria |date=2008-12-19 }} ಮತ್ತು [http://www.syriatourism.org/index.php?module=subjects&amp;func=listpages&amp;subid=155&amp;newlang=eng ಸೀರಿಯನ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505095826/http://www.syriatourism.org/index.php?module=subjects&func=listpages&subid=155&newlang=eng |date=2012-05-05 }}</ref> ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Yemen |title=ಯಮನ್‍ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು- ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820050354/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Yemen |url-status=dead }}</ref> ದೇಶಗಳು ಯಾರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳು ಇಸ್ರೇಲಿ ವೀಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೋ ಅಥವಾ ಯಾರು ಇಸ್ರೇಲ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. ==== ಪಾಕಿಸ್ತಾನ‌ ==== ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ದೇಶಗಳ ಮುದ್ರಿತ ಯಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ "ಇಸ್ರೇಲ್ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಮುದ್ರಿಸಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ==== ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌‌ ==== {{Main|Philippine passport}} ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಖಾತೆಯು, ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭದ್ರತಾ ಆತಂಕದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಇರಾಕ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಅದರಂತೆಯೇ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು "ಇರಾಕ್‌ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವಾಕ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು.(ಫಿಲಿಫಿನೋ: Hindi balido para sa paglalakbay sa Iraq).<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_/ai_n6284362 |title=ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಫಿಲಿಫಿನೊ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2013-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604230840/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_/ai_n6284362 |url-status=dead }}</ref> ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ‌ ==== {{Main|Republic of Korea passport}} {{Unreferenced section|date=September 2008}} [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ ಆಡಳಿದದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ]] ಆಡಳಿದದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವೆಂದೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗಿಯೂ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಯು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === ==== ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ==== {{Main|Austrian passport}} ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರಾಜಾಡಳಿತವು ಪತನಗೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಮೊದಲಿನ ರಾಜವಂಶದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದುವ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ "ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಳ ಗಡಿಪಾರು ಕ್ರಮವನ್ನು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ==== ಸೈಪ್ರಸ್‌ ==== {{Unreferenced section|date=April 2010}} {{Main|Cypriot passport}} {{double image|right|Cypriot Passport.jpg|100|Epasaport turkey.jpg|93|[[Cypriot passport]] cover (pre-EU)|Cover of a biometric [[Turkish passport]] in line with EU|Cypriot passport cover (pre-EU)|First page of a Turkish passport}} ‌ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ನ ತುರ್ಕಿಷ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು(ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತುರ್ಕಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಹಸಿರು ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ತುರ್ಕಿಷ್ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯದ ಇಯು(EU) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ನಂತರದಿಂದ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು(EU) ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌,ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ,ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ (TRNC) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮುಚಿತವಾದ ವಿಸಾದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ==== ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ==== ‌ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ನ ತುರ್ಕಿಷ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು(ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತುರ್ಕಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಹಸಿರು ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ತುರ್ಕಿಷ್ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯದ ಇಯು(EU) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ನಂತರದಿಂದ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು(EU) ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌,ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ,ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ (TRNC) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮುಚಿತವಾದ ವಿಸಾದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ==== ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:Passport_of_Gibraltar.jpg|thumb|150px|ಬಯೊಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಕವರ್‌ವುಳ್ಳ ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌]] {{Unreferenced section|date=September 2008}} {{Main|Spanish passport|Gibraltar passport}} ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶವು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು, ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತಹ ಯುಕೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. "ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಈಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕವರ್‌ ಮೇಲೆ "ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದ ಕೆಳಗಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ === ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ==== {{Main|United States passport}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೋಶಾಗಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾಯಕಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕ್ಯೂಬಾದೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಬಾದಿಂದ, ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರವಾನಿಗಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸೀ ಪ್ರಯಾಣ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧವು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಂತಹ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಯೂಬಾವನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರವಾಸೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸಹಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite document |url=http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1097.html |title=Cuba : Country Specific Information |publisher=U.S. Department of State |date=November 7, 2008 |postscript=<!--None--> |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 25, 2011 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409054829/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1097.html |url-status=dead }}.</ref> ವಿದೇಶೀ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು "ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ/ಊರ್ಜಿತವಾದುದು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮುದ್ರೆಯ ಚೀಟಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪ್ರೌಢರಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಊರ್ಜಿತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈಗ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಾಯಿದೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಓಷಿಯಾನಿಯ === ==== ಟೊಂಗಾ ==== {{Main|Tongan passport}} ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟೋಂಗಾದ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ, ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದುವು.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2000:239:0001:0473:EN:PDF EU ವಿಧೇಯಕ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.immigration.govt.nz/nzis/operations_manual/5495.htm |title=ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514215955/http://www.immigration.govt.nz/nzis/operations_manual/5495.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/AIP/GEN/HK_GEN1.3.pdf |title=GEN 1.3 ENTRY, TRANSIT AND DEPARTURE OF PASSENGERS AND CREW |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216211448/https://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/AIP/GEN/HK_GEN1.3.pdf |url-status=dead }}</ref> ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳು ಟೋಂಗಾದ ನಾಗರಿಕನಾಗಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಟೋಂಗಾ ಸರಕಾರದಿಂದಲೇ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5DD1039F934A35755C0A964958260 ಟೊಂಗಾ ರಾಜನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]</ref> ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ಟೋಂಗಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ಟೋಂಗಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನರ್ಹರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ === ==== ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ==== {{Main|Brazilian passport}} ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ, ರಾಯಭಾರಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿಮಿತ್ತದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮೂಲದ "ಲೈಸೀಝ್-ಪಾಸ್ಸರ್"ನಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ, [[ಭೂತಾನ್]], [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.braziltour.com/site/en/dicas_turista_passaporte/materia.php |title=ಬ್ರೆಜಿಲ್: ವಿದೇಶಿಗರಿಗಿರುವ ರಹದಾರಿ ವಿಸಾ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230202844/http://www.braziltour.com/site/en/dicas_turista_passaporte/materia.php |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರವಿಲ್ಲದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ == ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. === ಆಫ್ರಿಕಾ === ==== ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಮುದಾಯ ==== ಕೀನ್ಯಾ, ಉಗಾಂಡ ಮತ್ತು ಟಾಂಝಾನಿಯಗಳು ಸೇರಿ ಪೂರ್ವಆಫ್ರಿಕಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಕೂಡಾ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಈ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಇವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇರುವ ನಿಯಮಗಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ==== ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ ==== ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಸಿಒಡಬ್ಲ್ಯುಎಎಸ್) ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಬೆನಿನ್, ಬರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೋ, ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ, ಕೋಟ್ ಡಿ ಐವರಿ, ಗಾಂಬಿಯ, ಘಾನಾ, ಗಿನಿಯ, ಗಿನಿ ಬಿಸ್ಸಾವೊ, ಮಾಲಿ, ನೈಗರ್, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಸೆನೆಘಲ್, ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ಟಾಗೋ. === ಏಷ್ಯಾ === ==== ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್ ==== ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿನ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪೌರತ್ವದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ ==== ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಲೆಬೆನಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಾವು ಲೆಬೆನಾನ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಿರಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿರಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಲೆಬೆನಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ==== ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗಣತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟಿಗಿಂತ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗೆ ತತ್ಸಮಾನವಾದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ==== ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಮಿತಿ ==== ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಕಾರ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಮಿತಿಯ ಗಡಿ ದಾಟಲು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ನಾಗರಿಕ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ==== ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ==== [[ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ|ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿಯ]] ೨೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸಾ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತಹ ಎಪಿಇಸಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Belgium passport.jpg|thumb|right|150px|ಬೆಲ್ಜಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]] ==== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ==== ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ೨೭ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆ ಅಥವಾ, ಲೀಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್, ಆಂಡೊರ್ರಾ, ಮೊನಾಕೋ, ನಾರ್ವೆ, ಸಾನ್ ಮರಿನೋ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಜೆಯು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ, ಪ್ರಮಾಣಕ, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಇಯು/ಇಇಎ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾಣಕ, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]], [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಲತ್ವಿಯಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು. ಸ್ವೀಡನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ಪ್ರಜೆಯೋರ್ವನನ್ನು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಚೆಂಜೆನ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ..<ref name="swedish-police-national-identity-card-facts">{{cite web|title=Fakta om nationellt id-kort|publisher=[[Signguard]]|url=http://www.signguard.se/faq.aspx?faqno=9|accessdate=2009-05-18|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111122713/http://www.signguard.se/faq.aspx?faqno=9|url-status=dead}}</ref> ==== ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ==== {{See also|Schengen Area}} ಈಗಿನವರೆಗೆ, ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಒಪ್ಪಂದವು(ಇಇಎಯ ಉಪವಿಭಾಗ) ಅನ್ವಯವಾಗುವ ೨೫ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ, ವಿದೇಶಿಯರ ವಸತಿ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==== ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯ ==== {{See also|Nordic Passport Union}} ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಫೆರೋ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಡನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್) ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ (ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನಲ್ಲ) ಬೇಟಿನೀಡಲು ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಕಾಗದದಲ್ಲಿ/ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಳಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸದ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯ ಪರವಾನಿಗಿ). ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿದುದು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ==== ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ ಹಾಗೂ ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ==== {{See also|Common Travel Area}} ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಯಾವುದಾದರೂ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಭೂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಯುಗೋಸ್ಲೇವ್ ನಂತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬಾಲ್ಕನ್‌ಗಳು) ==== [[ಚಿತ್ರ:Montenegro passport.jpg|thumb|150px|ಮಾಂಟೆನ್‌ಗ್ರಿನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ - 1887]] * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು, ಬೋಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಇಟಲಿ, ಹಂಗೇರಿ, ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವೆನಿಯಗಳು ಕ್ರಿಯೇಶಿಯಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತವೆ. * ಸರ್ಬಿಯಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. * ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸರ್ಬಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸರ್ಬಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. * ಸರ್ಬಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. * ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ರಾಷ್ಟ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಬಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ (ಕೇವಲ ಹರ್ಸೆಗ್ ನೋವಿ, ಕೊಟೋರ್, ಟಿವಾಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ) ಮತ್ತು ಸರ್ಬಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತದೆ. === ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ === [[ಚಿತ್ರ:U.S. passport card.jpg|thumb|170px|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:NEXUSCard.png|thumb|170px|ನೆಕ್ಸಸ್ ( NEXUS) ಕಾರ್ಡ್‌]] ==== ಕೆರಿಬಿಯನ್ ==== * CARICOM ದೇಶಗಳು ಒಂದು CARICOM ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೦೯ರಿಂದ, ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳ ಅರ್ಹ ದೇಶೀಯರನ್ನು CARICOM ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದರಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ==== {{main|Central America-4 Border Control Agreement}} * CA-೪ ದೇಶಗಳು: ಗುವೆಟ್‍ಮೇಲ, ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಾಡೊರ್, ಹೊಂಡರಸ್, ಹಾಗೂ ನಿಕಾರಗುವಾದ ನಾಗರಿಕರು ಈ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಷ್ತ್ರೀಯ ID ಕಾರ್ಡ್ (cédula) ಅಷ್ಟೆ ಸಾಕು. ಇದಲ್ಲದೆ, CA-೪ ಒಪ್ಪಂದ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕ ವಿಸಾವನ್ನು (Visa Única Centroamericana) ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿತು. ==== ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ==== {{See also|American entry into Canada by land}} ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ/ವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಹಲವು ಕಾರ್ಡುಗಳಿವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರಿ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಗಡಿ ಪಾರು ಮಾಡಲು: * {{See also|Passport card}}U.S. ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ U.S. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‍ ಕಿರುಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ, ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಂತರ್ಗತದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾನಡ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ದಿ ಕ್ಯಾರೆಬಿಯನ್, ಹಾಗೂ ಬರ್ಮೂಡ) ''ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರವಾಸ'' ದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕದ ಹಾಗೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೂಡ ಬರಿ U.S. ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇಶಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * NEXUS ಕಾರ್ಡ್ U.S. ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನಡ ಮಧ್ಯದ ಗಡಿ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯು NEXUS ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಾಯು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ US ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನಡದ ನಾಗರೀಕರ/ದೇಶಿಯರ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. * SENTRI-ಕಾರ್ಡ್ ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು USಯಿಂದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ (ಅದರೆ ವಿಷರ್ಯಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ). * US ದೇಶಿಯರು ಇನ್ನು US ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವರ್ಮೊಂಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್]] (ಇದು WHTI ವಿಧೇಯವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ) ಯಿಂದ ಒದಗಿಸಿದ ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿ; ವರ್ಧಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು; U.S. ಮಿಲಿಟರಿ ID ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಜ್ಞೆಗಳು; U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಾವಿಕ ID ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು, ನೌಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಸುವಾಗ; ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ID ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು; ನಮೂನೆ I-೮೭೨ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="cbpvacation">{{Cite journal |url=http://travel.state.gov/travel/cbpmc/cbpmc_2223.html |title=Western Hemisphere Travel Initiative |publisher=Bureau of Consular Affairs, U.S. State Department |accessdate=2008-05-20 |year=2008 |month=Apr |author=Willis, Hh; Latourrette, T |volume=28 |issue=2 |pages=325–39 |issn=0272-4332 |pmid=18419652 |doi=10.1111/j.1539-6924.2008.01022.x |journal=Risk analysis : an official publication of the Society for Risk Analysis |postscript=<!--None-->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050406235358/http://travel.state.gov/travel/cbpmc/cbpmc_2223.html|archivedate=2005-04-06}}.</ref><ref>{{Cite document |url=http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/ |title=For U.S. Citizens |publisher=Customs and Border Protection, U.S. Department of Homeland Security |accessdate=2008-05-20 |postscript=<!--None--> |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916031706/http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/ |url-status=dead }}.</ref> * ಕ್ಯಾನಡಾದ ದೇಶಿಯರು US ಅನ್ನು ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಂದು "ವರ್ಧಿಸಿದ" WHTI-ವಿಧೇಯದ ಚಾಲಕನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ, ಮ್ಯಾನಿಟೊಬ, [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ಯುಬೆಕ್]] ಹಾಗೂ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನೆಡದವರು ವಾಯು ಮೂಲಕ US ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಇಛ್ಚಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಳಸ ಬೇಕು. U.S. ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಬಲ್ಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್-ಪ್ರತಿವಸ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಂತರ್ಗತದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. === ಓಷಿಯಾನಿಯ === [[ಚಿತ್ರ:TorresStraitIslandsMap.png|thumb|200px|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಪುವಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಟಾರೆಸ್‌‍ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌]] [[ಪಾಪುಅ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ|ಪಪುವ ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂಬತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗರು ಟೊರೆಸ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ನ ([[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಭಾಗ) ’ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯ’ ವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹಾಗೂ ಪಪುವ ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಯದ ಮಧ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಈ ಸಂಧಿ ಮಾತು PNG ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dfat.gov.au/geo/torres_strait/index.html|title=Torres Strait Treaty and You - What is free movement for traditional activities?|publisher=Australian Government = Dept. of Foreign Affairs and Trade|accessdate=3 March 2010|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413221839/http://www.dfat.gov.au/geo/torres_strait/index.html|url-status=dead}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]]ದಿಂದ) ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆಮದು ಅಥವಾ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನೌಕ ಅವರಿಂದ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಜನರ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳ ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಭೀತಿಯಿಂದ. === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ === ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಲವು ಜನಾಂಗಗಳು ಮರ್ಕೋಸರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮುದಾಯಗಳಂತಹ ಅಥವಾ ಉಭಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (ಇಕ್ಕಡೆಯಲ್ಲೂ) (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಪೆರುಗಳ ನಡುವೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಲಿಗಳ ನಡುವೆ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳಿಲ್ಲದೆ (ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌) ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ವಾಯುಮಾರ್ಗ ಮುಖೇನವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದುವು. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದೇಶೀಯ ಪ್ರಯಾಣ == ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದೊಳಗಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ಸಹ ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ/ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಚೀನಾ, ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು === ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಚೀನಾವು ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೀನಾ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಮಕಾವು]]ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚೀನಾದ ಜನರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ (ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ) ನಾಗರಿಕರು ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಇದ್ದರೂ (ಬದಲಿಗೆ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಾದ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ನೀಡಿದ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ವಿದೇಶೀಯರು ಮಾತ್ರ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಮಕಾವುಗಳ ಶಾಶ್ವತ ವಸತಿ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ) ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಎಸ್‌ಎ‌ಆರ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ತೋರಿಸದೇ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ತಮ್ಮ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. === ಮಲೇಶಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Malaysia Regular international passport.jpg|thumb|150px|ಮಲೇಷ್ಯಾದ ನಿಯಮಾನುಕ್ರಮವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌]] {{Main|Malaysian passport}} [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯಾ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಸಬಾಃ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು, ಅಂತೆಯೇ, ಸಬಾಃ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ವು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಮಲೇಶಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ/ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮಲೇಶಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು, ೧೨ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಅವರ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು, ವಿಶೇಷ ವಲಸೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತುಂಬಿ (ಆಂತರಿಕ/ದೇಶೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸುವ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ಐಎಮ್‌ಎಮ್ ೧೧೪) ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.imi.gov.my/eng/perkhidmatan/im_DokumenGantian.asp ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್‌ ಇನ್ ಲ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್‌ ಐಐಎಮ್‌. 114] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221212218/http://www.imi.gov.my/eng/perkhidmatan/im_DokumenGantian.asp |date=2009-02-21 }}, ಮಲೇಷ್ಯಿಯಾದ ವಲಸೆ ಇಲಾಖೆ; ೪ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು.</ref> ಯಾರಾದರೂ ಐಎಮ್‌ಎಮ್ ೧೧೪ ಫಾರಂ ತುಂಬುವ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ, ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವಲಸೆ ಪರವಾನಿಗಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. === ಇತರರು === ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವಿಧಾನವು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆ ಮುದ್ರೆಗಳು == {{Main|Passport stamp}} ವಲಸೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೇಶದ ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಲಗತ್ತಿಸುವ ರೂಡಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮುದ್ರೆಯು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಲಸೆ ಮುದ್ರೆಯು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವೇಶಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವಾಗ ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ದಿನಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ಚೆಂಗನ್ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗೆ ದಿನಾಂಕದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಕಿರಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿರುವ ದಿನಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮುದ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿನದಷ್ಟು ಅಥವಾ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ) ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವ್ ಮುದ್ರೆ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪಿಯನ್‍ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಒಕ್ಕೂಟೇತರ ರಾಷ್ಟಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್ ೨೦೦೪/೩೮/EC ಮೂಲಕ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮುದ್ರಕವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಮುದ್ರಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜನರ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮುದ್ರಕದ ಬಣ್ಣ ಕೂಡ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತದೆ. (ಆಗಮನ ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ) ಹಾಂಕ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೭ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪೋರ್ಟ್‍ಗಳ ಆಮಗನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಣ್ಣ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಭೂಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕಾವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮುದ್ರೆಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಬಾರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯು, ಭೂ ಅಥವಾ ಜಲ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಆಗಮಿಸುವವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮುದ್ರೆಗಳ ಅಥವಾ ಇದರ ಬಣ್ಣಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾರು/ಬಸ್/ಬೋಟ್‌/ಟ್ರೇನ್/ಅಥವಾ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶಗಳು ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಉದ್ದ ಅಗಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಬೇರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೌಕಾಕಾರದ ಮುದ್ರೆಯು ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೋಲಾಕಾರದ ಚೌಕವು ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ಷಟ್ಕೋನದ ಮುದ್ರೆಯು ತೊಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಲಸೆಯ ಮುದ್ರೆಯು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಲಸೆಯ ಮುದ್ರೆ ಹಾಗೂ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಗಮನ ಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.( ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭೂ, ಜಲ ಅಥವಾ ವಾಯು) ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಸಾಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಾಯಿಯುಕ್ತ ಮುದ್ರಕಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಕಲು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |title=Advisory and technical committee for communications and transit. Replies of the governments to the enquiry on the application of the resolutions relating to passports, customs formalities and through tickets|year=1922|publisher=[[League of Nations]]|location=Geneva|oclc=46235968|url=https://archive.org/details/advisorytechnica00leag}} * * {{cite thesis|last=Holder IV|first=Floyd William|date=Fall 2009|title=An Empirical Analysis of the State’s Monopolization of the Legitimate Means of Movement: Evaluating the Effects of Required Passport use on International Travel|degree=M. P. A.|publisher=Texas State University|location=San Marcos|docket=Applied Research Projects, Paper 308|url=http://ecommons.txstate.edu/arp/308/|oclc=503473693|access-date=2011-03-25|archive-date=2012-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211224713/http://ecommons.txstate.edu/arp/308/|url-status=dead}} * {{cite book |title= Krueger on United States Passport Law|last=Krueger|first=Stephen|year=1997|publisher= Crossbow Corp|location= Hong Kong|edition= Continually updated resource: Updating loose-leaf: National government publication: 2nd|oclc=428024596}} * {{cite book |title= The Passport: The History of Man's Most Travelled Document|last=Lloyd|first=Martin|year=2008|edition=2nd|publisher= Queen Anne's Fan|location= Canterbury|isbn= 9780954715038|oclc= 220013999}} * {{cite book |title= Rights of Passage: The Passport in International Relations|last=Salter|first=Mark B.|year=2003|publisher= Lynne Rienner Publishers|location= Boulder, Co|isbn= 9781588261458|oclc=51518371}} * {{cite book |title= The Invention of the Passport: Surveillance, Citizenship and the State|last=Torpey|first=John C.|year=2000 |publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn= 0521632498|series=Cambridge studies in law and society|oclc=59408523}} * {{cite book |title= The American Passport; Its History and a Digest of Laws, Rulings and Regulations Governing Its Issuance by the Department of State|last1=United States|first1=|last2=Hunt|first2=Gaillard|year=1898|publisher=Govt. print. off|location=Washington|oclc=3836079|url=https://archive.org/details/americanpasspor01statgoog}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons category|Passports}} {{Commons|Biometric passport}} * [http://www.consilium.europa.eu/prado/ '''PRADO''' - The Council of the ಯೂರೋಪ್‌‍an Union '''P''' ublic '''R''' egister of '''A''' uthentic Travel- and ID '''D''' ocuments '''O''' nline] * [http://travel.howstuffworks.com/passport.htm ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511235516/http://travel.howstuffworks.com/passport.htm |date=2008-05-11 }} US- ಹೌ ಸ್ಟಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್ * [http://mrtd.icao.int/ ICAO MRTD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126030848/http://mrtd.icao.int/ |date=2007-01-26 }} ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು * [http://www.passportland.com ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ - 500 ಹಳೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ] * [http://www.passport-collector.com/ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್ - ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ] * [http://www.msnbc.msn.com/id/22419963/ ನಕಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122105227/http://www.msnbc.msn.com/id/22419963/ |date=2013-01-22 }}, ''ದಿನಾಂಕ NBC'', ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೨೦೦೭ * [http://seattletimes.nwsource.com/html/travel/2004001752_webeuropetravel08.html ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌- ಯುರೋಪಿನ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು], ''ಸಿಯಾಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೭ {{Passports}} {{Nationality laws}} {{Tourism}} {{Visa policy by country}} {{Visa Requirements}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು]] c2ah1wr3aptwmgr44341xhmwk9gih6x 0 29049 1371152 1355796 2026-04-02T08:20:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371152 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=April 2011}} {{chembox | Verifiedfields = changed | verifiedrevid = 407465471 | Name = Bisphenol&nbsp;A | ImageFile1_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageFile1 = Bisphenol A.svg | ImageSize1 = 240px | ImageFile2 = Bisphenol A.png | ImageSize2 = 180px | ImageName = Bisphenol A | IUPACName = 4,4'-dihydroxy-2,2-diphenylpropane | OtherNames = BPA, 4,4'-(propan-2-ylidene)diphenol,<br />p, p'-isopropylidenebisphenol,<br /> 4,4´-isopropylidenediphenol,<br />2,2-bis(4-hydroxyphenyl)propane. | Section1 = {{Chembox Identifiers | SMILES = Oc1ccc(cc1)C(c2ccc(O)cc2)(C)C | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MLT3645I99 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | KEGG = C13624 | InChI = 1/C15H16O2/c1-15(2,11-3-7-13(16)8-4-11)12-5-9-14(17)10-6-12/h3-10,16-17H,1-2H3 | InChIKey = IISBACLAFKSPIT-UHFFFAOYAI | SMILES1 = CC(C)(c1ccc(cc1)O)c2ccc(cc2)O | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 418971 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C15H16O2/c1-15(2,11-3-7-13(16)8-4-11)12-5-9-14(17)10-6-12/h3-10,16-17H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = IISBACLAFKSPIT-UHFFFAOYSA-N | CASNo = 80-05-7 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 6623 | EINECS = 201-245-8 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6371 | RTECS = SL6300000 | UNNumber = 2430 }} | Section2 = {{Chembox Properties | C=15|H=16|O=2 | Appearance = White to light brown flakes or powder | Density = 1.20 g/cm³, solid | Solubility = 120–300 ppm (at 21.5 °C) | MeltingPt = 158 to 159 °C (430 K) | BoilingPt = 220 °C (493 K) / 4 mmHg | Viscosity = }} | Section3 = {{Chembox Structure | CrystalStruct = | Dipole = }} | Section7 = {{Chembox Hazards | ExternalMSDS = | EUIndex = | EUClass = | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 0 | NFPA-R = 0 | RPhrases = {{R36}}, {{R37}}, {{R38}}, {{R43}} | SPhrases = {{S24}}, {{S26}}, {{S37}} | FlashPt = 227 °C | autoignition = 600 °C }} | Section8 = {{Chembox Related | Function = [[?]] | OtherFunctn = | OtherCpds = [[phenols]]<br />[[Bisphenol S]] }} }} '''BPA''' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳ್ಳುವ '''ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ''' ಎಂಬುದು ಎರಡು ಫೀನಾಲ್ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇತರ ಬಳಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಗು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೩೦ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಈಸ್ಟ್ರಜೆನಿಕ್(ಮದಜನಕ)ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅದರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವರದಿಯಾದವು. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಪಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಂತಹ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA) ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಇದಕ್ಕೆ ಭ್ರೂಣ, ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.<ref name="U.S. Food and Drug Administration">{{Cite web|url=http://www.fda.gov/NewsEvents/PublicHealthFocus/ucm197739.htm|title=Update on Bisphenol A for Use in Food Contact Applications: January 2010|date=15 January 2010|publisher=[[U.S. Food and Drug Administration]]|accessdate=15 January 2010|archive-date=19 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119070610/http://www.fda.gov/NewsEvents/PublicHealthFocus/ucm197739.htm|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, BPA ಒಂದು ವಿಷಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |url=http://www.gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2010/2010-10-13/pdf/g2-14421.pdf |journal=[[Canada Gazette]] Part II |volume=144 |issue=21 |date=13 October 2010 |pages=1806–18 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/national/canada-first-to-declare-bisphenol-a-toxic/article1755272/ |title=Canada first to declare bisphenol A toxic |author=Martin Mittelstaedt |work=The Globe and Mail |location=Canada |date=13 October 2010}}</ref> [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಹಾಗು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬಾಟಲುಗಳಲ್ಲಿ BPAಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="rban2011" /> ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು,<ref name="Fiege" /> ಹಾಗು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨.೨ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಿಗೆ ಏರಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE65L6JN20100622?loomia_ow=t0:s0:a49:g43:r3:c0.084942:b35124310:z0|title=Experts demand European action on plastics chemical|publisher=Reuters | date=22 June 2010}}</ref> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, U.S.ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ೮೫೬,೦೦೦ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೭೨%ನಷ್ಟನ್ನು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಾಗು ೨೧%ನಷ್ಟು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="CERHR" /> USನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ ೫%ಗೂ ಕಡಿಮೆ BPAಯನ್ನು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan" /> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ನ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ A.P. ಡಿಯನಿನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref name="dianin">{{Cite journal | author=Dianin | title = Zhurnal russkogo fiziko-khimicheskogo obshchestva | volume = 23 | year = 1891 | pages = &nbsp;492&ndash;}}</ref><ref>{{Cite journal | first = Theodor | last = Zincke | authorlink = Theodor Zincke | title = Ueber die Einwirkung von Brom und von Chlor auf Phenole: Substitutionsprodukte, Pseudobromide und Pseudochloride | journal=[[Justus Liebigs Annalen der Chemie]] | year = 1905 | pages = 75–99 | doi = 10.1002/jlac.19053430106 | volume = 343}}</ref> ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು, ಎರಡು ಸಮಾನ ಫೀನಾಲ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅಸಿಟೋನ್]] ನನ್ನು(ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎ ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಸೇರ್ಪಟ್ಟಿದೆ) <ref>{{Cite book | last=Uglea | first=Constantin V. | coauthors=Ioan I. Negulescu | title=Synthesis and Characterization of Oligomers | year=1991 | publisher=[[CRC Press]] | page=103 | isbn=0849349540}}</ref> ಸಲಿಲೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆಸಿಡ್ ನಿಂದ ವೇಗವರ್ಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ(HCI) ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಲ್ಫೋನೇಟೆಡ್ ಪಾಲಿಸ್ಟೆರಿನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫೀನಾಲ್ ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಲಿಲೀಕರಣ ಖಾತರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕುಮೆನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪದಾರ್ಥ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು(ಅಸಿಟೋನ್ ಹಾಗು ಫೀನಾಲ್) ಆರಂಭಿಕ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು:<ref name="Fiege" /> :[[File:Synthesis Bisphenol A.svg|frameless|upright=2.5|ಫೀನಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೋನ್‌ನಿಂದ ಬಿಲ್ಫೆನಾಲ್ A ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಟೋನ್ ಗಳು ಸದೃಶವಾದ ಸಲಿಲೀಕರಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. BPAಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ತಯಾರು ಮಾಡುವಾಗ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ - ಅಧಿಕವಾದ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಳೀಯ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ BPA ತೆಗೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫೀನಾಲ್ ಬಳಸಿ ವಿಲೇಯಕ ಆಧಾರಿತ BPA ತೆಗೆಯುವುದು.<ref name="Fiege">{{Cite book | first = Helmut | last = Fiege | coauthors = Heinz-Werner Voges, Toshikazu Hamamoto, Sumio Umemura, Tadao Iwata, Hisaya Miki, Yasuhiro Fujita, Hans-Josef Buysch, Dorothea Garbe, Wilfried Paulus | title = Phenol Derivatives | series = Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry | publisher=Wiley-VCH | location = Weinheim | year = 2002 | doi = 10.1002/14356007.a19_313}}</ref> ==ಉಪಯೋಗ== {{further|[[Polycarbonate]]}} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು ೧೯೫೭ರಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="infosheet">{{Cite web | title=Bisphenol A Information Sheet | date=October 2002 | publisher=Bisphenol A Global Industry Group | url=http://www.bisphenol-a.org/pdf/DiscoveryandUseOctober2002.pdf | accessdate=7 December 2010 | archive-date=12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101212074351/http://www.bisphenol-a.org/pdf/DiscoveryandUseOctober2002.pdf | url-status=dead }}</ref> ಇದರ ತಯಾರಕರು ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಎಂಟು ಶತಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ ಗಳಷ್ಟು BPAಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="USNews3">{{Cite news|url=http://health.usnews.com/health-news/family-health/heart/articles/2009/06/10/studies-report-more-harmful-effects-from-bpa.html|title=Studies Report More Harmful Effects From BPA|date=10 June 2009|work=[[U.S. News & World Report]]|accessdate=28 October 2010}}</ref> ಇದು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳ <ref>{{Cite web|url=http://www.californiaprogressreport.com/2009/07/committee_succe.html|title=Lawmakers to press for BPA regulation|last=Replogle|first=Jill|date=17 July 2009|publisher=California Progress Report|accessdate=2 August 2009|archive-date=22 ಜುಲೈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090722111113/http://www.californiaprogressreport.com/2009/07/committee_succe.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thestar.com/article/415296|title=Ridding life of bisphenol A a challenge|last=Ubelacker |first=Sheryl |date=16 April 2008|work=Toronto Star |accessdate=2 August 2009}}</ref> ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನೊಮರ್ ಆಗಿದೆ ಹಾಗು ಇದು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Fiege" /><ref>{{Cite book|last=Kroschwitz|first=Jacqueline I.|title=Kirk-Othmer encyclopedia of chemical technology|edition=5|volume=5|pages=8|isbn=0471526959}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.alliancepoly.com/polycarbonate.asp|title=Polycarbonate (PC) Polymer Resin|publisher=Alliance Polymers, Inc|accessdate=2 August 2009|archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090921084954/http://www.alliancepoly.com/polycarbonate.asp|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ನ್ನು ನೀಡುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರೆಯಬಹುದು: :[[File:Polycarbonatsynthese.svg|500px]] ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಹಾಗು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಒಡೆಯದ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ್ನು ಹಸುಳೆಗಳ ಹಾಗು ನೀರಿನ ಬಾಟಲುಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗು ದಂತ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಲ್ಲಿನ ಭರ್ತಿಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿ ಹಾಗು ಸ್ತಂಭಕ ಹಾಗು ಕಣ್ಣಿನ ಗ್ಲಾಸ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು, CDಗಳು ಹಾಗು DVDsಗಳು, ಹಾಗು ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="CERHR">{{Cite news | title = CERHR Expert Panel Report for Bisphenol A | url = http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/bisphenol/BPAFinalEPVF112607.pdf |format=PDF| accessdate = 18 April 2008 |date=26 November 2007| author=National Toxicology Program, U.S. Department of Health and Human Services |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080218195117/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/bisphenol/BPAFinalEPVF112607.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 18 February 2008}}</ref> BPAಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲ್ಫೋನ್ ಹಾಗು ಪಾಲಿಈಥರ್ ಕೆಟೋನ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ,ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ|ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಪ್ರತಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ, ಹಾಗು PVCಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರೀಕರಣ ನಿರೋಧಕವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾನೀಯ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಲೇಪನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="C&ENews">{{Cite journal|last=Erickson|first=Britt E.|date=2 June 2008|title=Bisphenol A under scrutiny|journal=Chemical and Engineering News|publisher=American Chemical Society|volume=86|issue=22|pages=36–39|url=http://pubs.acs.org/isubscribe/journals/cen/86/i22/html/8622gov1.html}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, BPA ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ PET ಪದರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.foodnavigator.com/Financial-Industry/Consumers-fear-the-packaging-a-BPA-alternative-is-needed-now|title=Consumers fear the packaging - a BPA alternative is needed now|last=Byrne|first=Jane|date=22 September 2008|accessdate=5 January 2010}}</ref> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಿಲಂಬಕ ಟೆಟ್ರಾಬ್ರೋಮೊಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯೂ ಸಹ ಆಗಿದೆ, ಹಾಗಿ ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC33756 |title=Pesticideinfo.org: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102027/http://pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC33756 |url-status=dead }}</ref> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ, ಕಾರ್ಬನ್ ರಹಿತ ಕಾಪಿ ಕಾಗದ ಹಾಗು ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದದ ಒಂದು ಯೋಗ್ಯ ಬಣ್ಣ ಅಭಿವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite patent|US|6562755}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <ref>{{Cite web|title=More evidence that BPA laces store receipts|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/61490/title/Science_%2B_the_Public__More_evidence_that_BPA_laces_store_receipts|quote=Bill Van Den Brandt of Appleton Papers says that the receipts paper made by his company (which bills itself as the nation's leading producer of carbonless and thermal papers) is BPA-free.|date=27 July 2001|accessdate=3 August 2010|author=Raloff, Janet|publisher=Science News|archive-date=31 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731084121/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/61490/title/Science_%2B_the_Public__More_evidence_that_BPA_laces_store_receipts|url-status=dead}}</ref> ಶಾಖಧಾರಕ ರಶೀದಿ ಕಾಗದದ ಮಾರಾಟದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Concerned about BPA: Check your receipts|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Science_%2B_the_Public__Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|date=7 October 2009|accessdate=3 August 2010|author=Raloff, Janet|publisher=Science News|archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021100046/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Science_%2B_the_Public__Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite doi|10.1016/S0045-6535(00)00507-5}}</ref>. BPA-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಎರಕಗಾರಿಕೆ ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ನೀರಿನ ಪೈಪುಗಳ ಒಳಪದರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan">{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/actionplans/bpa_action_plan.pdf|title=Bisphenol A Action Plan |date=29 March 2010|publisher=U.S. Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref> ===ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ=== {{Main|Resin identification code}} [[File:Plastic-recyc-07.svg|thumb|100px|left|ಕೆಲವು ವಿಧದ 7 ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.]] [[File:Plastic-recyc-03.svg|thumb|100px|right|ಬಾಗುವ ವಿಧದ 3 ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.]] "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ೧, ೨, ೪, ೫, ಹಾಗು ೬ ಎಂಬ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು BPAಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಭವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ೩ ಅಥವಾ ೭ ಎಂಬ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು BPAಯಿಂದ ತಯಾರಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು."<ref>http://www.hhs.gov/safety/bpa/</ref> ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳು ವಿಧದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೭ನೇ ಮಾದರಿಯು "ಇತರ" ಮಾದರಿಗಳ ಅಡಕುಚೀಲವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಮಾದರಿ ೭ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್(ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ "PC" ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಹಾಗು ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮಾನೊಮರ್ ನಿಂದ ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Fiege" /><ref name="sciam2008">{{Cite journal|author=Biello D | title=Plastic (not) fantastic: Food containers leach a potentially harmful chemical | journal=Scientific American | volume=2 | date=19 February 2008 | url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=plastic-not-fantastic-with-bisphenol-a | accessdate=9 April 2008}}</ref> ೩ನೇ ಮಾದರಿ (PVC) ಸಹ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕಾರಕದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಪ್ರತಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Fiege" /> ಇದು "ನಮ್ಯವಾದ PVC"ಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾದರೂ ಸಹ, PVC ಪೈಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ. {{Clear}} ==ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಭಂಗಕಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವತಃ ದೇಹದ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಅನುಕರಣ ಮಾಡಿ, ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.<ref>{{Cite book|last=Gore|first=Andrea C. |title=Endocrine-Disrupting Chemicals: From Basic Research to Clinical Practice|publisher=Humana Press|date=8 June 2007|series=Contemporary Endocrinology|isbn=978-1588298300}}</ref><ref>{{Cite journal |last=O’Connor |first1=JC |last2=Chapin |first2=RE | title = Critical evaluation of observed adverse effects of endocrine active substances on reproduction and development, the immune system, and the nervous system | journal=Pure Appl. Chem | volume = 75 | issue = 11–12 | pages = 2099–2123 |year=2003 | url = http://www.iupac.org/publications/pac/2003/pdf/7511x2099.pdf| format = Full Article | accessdate = 28 February 2007 | doi = 10.1351/pac200375112099}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Okada H, Tokunaga T, Liu X, Takayanagi S, Matsushima A, Shimohigashi Y |title=Direct evidence revealing structural elements essential for the high binding ability of bisphenol A to human estrogen-related receptor-gamma |journal=Environ. Health Perspect. |volume=116 |issue=1 |pages=32–8 |year=2008 |month=January |pmid=18197296 |pmc=2199305 |doi=10.1289/ehp.10587 |url=}}</ref><ref name="JAMAVS">{{Cite journal |author=vom Saal FS, Myers JP |title=Bisphenol A and Risk of Metabolic Disorders |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1353|year=2008 |pmid= 18799451|doi=10.1001/jama.300.11.1353 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1353}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನೆಯ ಅವಧಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="HealthCanada">[http://www.ec.gc.ca/substances/ese/eng/challenge/batch2/batch2_80-05-7.cfm ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಫೀನಾಲ್, 4,4' -(1-ಮೀಥೈಲ್‌ಲೆಥಿಲೈಡೀನ್)ಬಿಸ್- (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ)ಕೆಮಿಕಲ್ ಆಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ನಂಬರ್ 80-05-7.] ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ೨೦೦೮.</ref> ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="EHP">{{Cite journal |author=Ginsberg G, Rice DC |title=Does Rapid Metabolism Ensure Negligible Risk from Bisphenol A? |journal=[[Environmental Health Perspectives|EPH]] |volume=117 |issue=11 |pages=1639–1643 |year=2009 |doi=10.1289/ehp.0901010 |url=http://www.ehponline.org/members/2009/0901010/0901010.html |pmid=20049111 |pmc=2801165 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite pmid|19931376}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ದಿ ಎನ್ಡೋಕ್ರಿನ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾನವ ಜನಾಂಗವು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.endocrinetoday.com/view.aspx?rid=40865 ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸೊಸೈಟಿ ರಿಲೀಸ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮಂಟ್ ಆನ್ ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ -ಡಿಸ್‌ರಪ್ಟಿಂಗ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]</ref> ===ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು=== ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ೩೮ ಮಂದಿ ತಜ್ಞರು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ಲಿರುವ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟವು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{Cite journal |author=vom Saal FS, Akingbemi BT, Belcher SM, ''et al'' |title=Chapel Hill bisphenol A expert panel consensus statement: integration of mechanisms, effects in animals and potential to impact human health at current levels of exposure |journal=Reprod. Toxicol. |volume=24 |issue=2 |pages=131–8 |year=2007 |pmid=17768031 |pmc=2967230 |doi=10.1016/j.reprotox.2007.07.005 |url=}}</ref> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕರೆದ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯು, ಭ್ರೂಣ ಹಾಗು ಹಸುಳೆಯ ಬುದ್ದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಅದರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಕಳವಳ"ವಿದೆಯೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="CERHR" /> ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಸುಳೆಗಳು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು ದಿನನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ BPAಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆಂಬ ವಾಸ್ತವವು ಹಸುಳೆಗಳ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.center4research.org/2010/04/are-bisphenol-a-bpa-plastic-products-safe-for-infants-and-children/ ಆರ್ BPA ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಸೇಫ್ ಫಾರ್ ಇನ್ಫಾಂಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಚಿಲ್ರ್ಡನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725152329/http://www.center4research.org/2010/04/are-bisphenol-a-bpa-plastic-products-safe-for-infants-and-children/ |date=25 ಜುಲೈ 2011 }}? ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜಾಲತಾಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ.</ref> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್(NTP) ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಮತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ "ಮಿದುಳು, ನಡವಳಿಕೆ, ಹಾಗು ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶುವಿನ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿ, ಹಸುಳೆಗಳು, ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಹಾಗು ಇದು " ಹಾಗು ಭ್ರೂಣಗಳು, ಹಸುಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೈನೆರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತನ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಕನಿಷ್ಠ'' ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು" ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಂತಹ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಭ್ರೂಣ ಅಥವಾ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ,ಹುಟ್ಟಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳು, ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹಾಗು ಇತರ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ NTP ''ನಗಣ್ಯ'' ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು."<ref name="NTP08">[http://www.niehs.nih.gov/news/media/questions/sya-bpa.cfm ಸಿನ್ಸ್ ಯು ಆಸ್ಕಡ್ - ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ: ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಆನ್ಸರ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ದಿ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬ್ರೀಷ್ ಆನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513030019/http://www.niehs.nih.gov/news/media/questions/sya-bpa.cfm |date=13 ಮೇ 2010 }}, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್.</ref> ===ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ=== ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ".<ref>{{Cite doi|10.1097/MED.0b013e32830ce95c}}</ref> ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು "ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ದೇಹದ ತೂಕ ಹಾಗು ಸ್ಥೂಲತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|19433248}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು (BPA)ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸುವುದು ಹಾಗು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸ್ಥೂಲತೆ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ತಗ್ಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.mce.2009.02.025}}</ref> ಇತರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಗಳೂ ಸಹ ಇದೆ ರೀತಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{Cite pmid|19433252}}</ref><ref>{{Cite pmid|19433244}}</ref> ===ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು=== U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕರೆದ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯು ಭ್ರೂಣ ಹಾಗು ಹಸುಳೆಯ ಬುದ್ದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಅದರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಕಳವಳ"ವಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="CERHR" /> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್(NTP) ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ವರದಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಮತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, "ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಅದು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು".<ref name="NTP08" /> ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, FDA ಸಹ ಇದೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA, ಇತರ ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದು ತನ್ನ ಬಹು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬದಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|17868795}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮೂಷಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ BPAನ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಿದುಳಿನ ರಚನೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2007.06.004}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ತಾಯಿ ಇಲಿಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನರನಡವಳಿಕೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|18949834}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ (BPA)ಗೆ ನವಜಾತ ಶಿಶುವು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ದ್ವಿರೂಪಿ ಮೆದುಳು ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ವಯಸ್ಸಾದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನರಕೋಶದ ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|17822772}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿರ್ಶೆಯು, BPA ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಷ್ಟಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಲ್ಗುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಿತು ಹಾಗು ನಾನೋಮೊಲಾರ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|17822775}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಆಂಟೆರೋವೆಂಟ್ರಲ್ ಪೆರಿವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲರ್ ಬೀಜಕಣದ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref>೧೦.೧೦೧೬/j.yfrne.೨೦೦೮.೦೨.೦೦೨</ref> ಯೇಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ(EPA) ಯ ಗರಿಷ್ಠ ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾನವೇತರ ಸಸ್ತನಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸಿತು.<ref name="pmid18768812">{{Cite journal |author=Leranth C, Hajszan T, Szigeti-Buck K, Bober J, Maclusky NJ |title=Bisphenol A prevents the synaptogenic response to estradiol in hippocampus and prefrontal cortex of ovariectomized nonhuman primates |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume= 105|issue= 37|pages= 14187|year=2008 |month=September |pmid=18768812 |doi=10.1073/pnas.0806139105 |url= |pmc=2544599}}</ref><ref name="Layton2">{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/03/AR2008090303397.html?hpid=topnews|title=Chemical in Plastic Is Connected to Health Problems in Monkeys|last=Layton|first=Lindsey|date=4 September 2008|work=Washington Post |pages=A02|accessdate=6 September 2008}}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು, BPA ಹಾಗು ಸ್ಮರಣೆ, ಕಲಿಕೆ ಹಾಗು ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಿದುಳು ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. BPA, ಗಮನ-ಕೊರತೆಯ ಅತಿಯಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ(ADHA)ಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1093/schbul/sbm147}}</ref><ref>{{Cite doi|10.1007/s00702-008-0044-5}}</ref><ref name="Tanida">{{Cite pmid|19481886}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ೪೦ ಮಿಕ್ರೋಗ್/ಕೆಜಿ bw BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಟಿಕೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು BPA ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂವೇದನಾಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|20219646}}</ref> ====ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಡೆ==== ೨೦೦೫ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಡೋಪಮೆನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಇದು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಸಂವೇದನೆ, ಪ್ರತಿಫಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ, ಅತಿಯಾದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|16045194}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA, ಮದಜನಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಲುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೆಸೋಲಿಂಬಿಕ್ ಡೋಪಮೈನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಗಮನ ಕೊರತೆಗಳು, ಹಾಗು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದೆಡೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ಸಂವೇದಿತನವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|18555207}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವು, ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದಂತಹ ಇಲಿಗಳು BPAಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಡೋರ್ಸೋಲೇಟರಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಯಾಟಂನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|19162132}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಡೋಪಮೆನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Tanida" /> ===ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆ=== ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಬಹುಶಃ ಇದು ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯ್ದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|17956155}}</ref> ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗು ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಟ್ರೈಯೊಡಾಥಿರೋನೈನ್ನ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಜೊತೆಗೆ "ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂತಹ ಬಳಕೆಗಳು ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ".<ref>{{Cite pmid|19625957}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1248/jhs.55.147}}</ref> ===ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆ=== WHOನ INFOSAN ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು BPAನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು" ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="infosan">{{Cite web|url=http://www.who.int/entity/foodsafety/publications/fs_management/No_05_Bisphenol_A_Nov09_en.pdf|title=BISPHENOL A (BPA) - Current state of knowledge and future actions by WHO and FAO|date=27 November 2009|accessdate=2 December 2009}}</ref> U.S.ನ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ<ref>[http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm U.S.EPA, IRIS: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್<ref>{{Cite web |url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ListagentsCASnos.pdf |title=ಏಜೆಂಟ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂಡ್ ಬೈ ದಿ ಮೊನೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ಸ್ 1–99 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207051523/http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ListagentsCASnos.pdf |url-status=dead }}</ref>, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಟಫ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1038/nrendo.2010.87}}</ref> ====ಸ್ತನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್==== {{See|Risk factors of breast cancer#Bisphenol A}} ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, "ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ (...) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ(...) BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ತನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite doi|10.2533/chimia.2008.406}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, "ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹಾಗು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದತ್ತಾಂಶವು ಭ್ರೂಣವು ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಳೆದ ೫೦ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|18226065}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು, BPA ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ತನದ ಎಪಿತೀಲಿಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನವೋತಕದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|19933552}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ತಾಯಿಯು ಹಾಲುಣಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಇದು ದಂಶಕದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತನಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.11751}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ತನ ಗ್ರಂಥಿಯುಳ್ಳ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಇಲಿಗಳ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೇಜಿ ದೇಹತೂಕಕ್ಕೆ ೦, ೨೫ ಅಥವಾ ೨೫೦ µg BPAಯನ್ನು ಉಣಿಸಿದರೆ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಸರಣ ಮುಂತಾದ ಸಂಕೇತದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು BPA ನಿಂದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|20219716}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು BPA ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದುರ್ಮಾಂಸಗಳ ಕಿಮೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19796866}}</ref> ====ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮ==== ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ BPA, ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮ ಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19361625}}</ref><ref>{{Cite doi|10.1016/j.etap.2007.05.003}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು BPA ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ ಜೊತೆಗೆ MMP-೨ ಹಾಗು MMP-೯ನ ಅತಿಯಾದ ಸ್ರಾವ ಜೊತೆಗೆ TIMP೨ನ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮದ ಕೋಶಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19956873}}</ref> ====ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್==== ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನವು, ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ೨ μg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು BPA ಇಲಿಗಳ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite pmid|9074884}}</ref> ಇಲಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಸಿದಂತಹ ೨೦೦೫ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ BPA ೧೦ μg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡರೆ ಭ್ರೂಣದ ಇಲಿಯ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1073/pnas.0502544102}}</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಯು ೧೦ μg/ಕೆಜಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೂರ್ವಕ ಹಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಹಾರ್ಮೊನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|16740699}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೀರಂನಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡುವ BPA ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|17589598}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, BPAನ (೧೦ µg/ಕೆಜಿ)ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳು, ಅವು ದೊಡ್ದದಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬಹುದು.<ref>{{Cite doi| 10.1016/j.fertnstert.2007.12.023}}</ref> ====DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ==== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite book|last=Bagchi|first=Debasis|title=Genomics, Proteomics and Metabolomics in Nutraceuticals and Functional Foods |year=2010|publisher=Wiley|page=319|isbn=0813814022}}</ref>, ಇದು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1073/pnas.0703739104}}</ref> ===ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ=== ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೀನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ BPA ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ, ಇದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿರುವ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಭ್ರೂಣಗಳ ಮೇಲೂ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2007/02/070215145120.htm</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ: * ೧ µg/ಕೆಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಇಲಿಯ ಅಂಡಾಶಯದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗಂಭೀರ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಸುದೀರ್ಘ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref name="pmid19590677">{{Cite pmid|19590677}}</ref> * ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತಡೆಯಾಗಲು ೫೦ µg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಸಾಕು.<ref name="pmid19535786">{{Cite pmid|19535786}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.ncsu.edu/news/2009/06/wmspatisaulbparats.php |title=ಸ್ಟಡಿ ಫೈಂಟ್ಸ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಫೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫ್ರಂ ಲೊ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=20 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090620182111/http://news.ncsu.edu/news/2009/06/wmspatisaulbparats.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite pmid|19696011}}</ref> * ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ µg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ವಯಸ್ಕ ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಹೈಪೋಥೆಲಮಿಕ್ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್-ಅವಲಂಬಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2009.06.012}}</ref> * ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ BPAಗೆ (೧೦ μg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ) ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಗಂಡು ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.psyneuen.2009.03.005}}</ref> * ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ವಾಗಿರುವ BPA ಜರಾಯು JEG೩ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.toxlet.2009.06.853 }}</ref> * ಇನ್ನೂ ಪಕ್ವವಾಗಿರದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ BPA ರಕ್ತ-ವೃಷಣ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಅಂಶವು ವಯಸ್ಕ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite pmid|19497385}}</ref> * ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>http://dx.doi.org/10.1093/humrep/dep381</ref> * EPA ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿ, ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನವು, ಎಥಿನಿಲ್ ಎಸ್ಟ್ರಡಿಯೋಲ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ(BPA)ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು, ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1093/toxsci/kfp266}}</ref> ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪಂಜರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ದೋಷಪೂರಿತವೆಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು(ಏಕೆಂದರೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ BPAಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಹಾಗು ಇಲಿಗಳು ಎಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ ಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿತು,<ref name="Vom2010">{{Cite doi|10.1093/toxsci/kfq048}}</ref> ಆದರೆ ಈ ವಾದವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಹಾಗು ಇತರರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref name="pmid20207694">{{Cite journal | author=Gray LE, Ryan B, Hotchkiss AK, Crofton KM | title = Rebuttal of "Flawed Experimental Design Reveals the Need for Guidelines Requiring Appropriate Positive Controls in Endocrine Disruption Research" by (Vom Saal 2010) | journal=[[Toxicol Sci]] | volume = 115| issue = | pages = 614| year = 2010 | month = March | pmid = 20207694 | doi = 10.1093/toxsci/kfq073 | url = http://toxsci.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=20207694 | issn = }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನವು, ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಸಂವೇದಿಯಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ DNA ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|20181937}}</ref> * ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಜೀನ್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ ಹಾಗು ತರುವಾಯ ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯರು ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಫಲವಂತಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು (HOXA೧೦). ಲೇಖಕರು, "BPAನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟವು ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು."<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090610124428.htm</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಇಲಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದಂತಹ BPA ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು, BPA, ಇಲಿಯ ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯು, ಕೋಶ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗು DNA ಉತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತಹ ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು "ಕೋಶ ವಿಭಜಕ/ಕೋಶ ಚಕ್ರ ಜೀನುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮೈಯಾಸಿಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ತಕ್ಷಣವೇ BPA ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ,ಭ್ರೂಣದ ಇನ್ನೂ ಫಲಿತವಾಗದ ಅಂಡಾಣುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು".<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/08/100825093249.htm</ref> ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ=== ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನಾ ದತ್ತಾಂಶವು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/44577/title/More_troubling_news_about_BPA |title=More Troubling News About BPA / Science News |publisher=www.sciencenews.org |accessdate=11 June 2009 |archive-date=14 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614091137/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/44577/title/More_troubling_news_about_BPA |url-status=dead }}</ref> ಗುಂಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, BPA ಮಹಿಳೆಯರ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು, ಇದು ಇಲಿಗಳ DNAಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಹಾಗು ಅಜ್ಞಾತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾನವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref> {{Cite web |url=https://news.yahoo.com/s/nm/20090611/hl_nm/us_bisphenol_2 |title=Hormone experts worried about plastics, chemicals - Yahoo! News |publisher=news.yahoo.com |accessdate=11 June 2009 }} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}} </ref> ಸೈಟೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಂತಹ ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ಗೆ ೦.೦೦೦೨ ರಿಂದ ೦.೨ರಷ್ಟು ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು BPA ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಸೈಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪತ್ತೆಯು "BPAನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಜರಾಯುವಿನ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು, ಇದು ''ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ'' ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಪ್ರೀಕ್ಲ್ಯಾಮ್‌ಸಿಯಾ, ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧ, ಅಪಕ್ವತೆ ಹಾಗು ಗರ್ಭಸ್ರಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು"<ref>{{Cite doi|10.1016/j.taap.2009.09.005}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ BPAನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಿತಿಯು, ಕರುಳಿನ ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು ಜೊತೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ಹೆಗ್ಗರುಳಿನ ಉರಿಯೂತಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|20018722}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ೧೦ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ/mLಗಳಷ್ಟು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ಅಲರ್ಜಿ ಹಾಗು ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉರಿಯೂತ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಮಾ ಮಾದರಿಗೆ ಸಂವೇದನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|20123615}}</ref> ====ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳು==== =====ಲಾಂಗ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು===== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನುಷ್ಯರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಲೈನ್ ಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳು ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Lang et al.">{{Cite journal |author=Lang IA, Galloway TS, Scarlett A, Henley WE, Depledge M, Wallace RB, Melzer D |title=Association of Urinary Bisphenol A Concentration With Medical Disorders and Laboratory Abnormalities in Adults |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1303|year=2008 |pmid= 18799442|doi=10.1001/jama.300.11.1303 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1303}}</ref><ref>[http://www.newscientist.com/channel/health/dn14739-plastic-bottle-chemical-linked-to-heart-disease.html Newscientist.com] ''ಹೃದಯ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೀಸೆ ರಾಸಾಯನಿಕ''</ref> ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ೧,೫೦೦ ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಾದರಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. ಲೇಖಕರು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಧುಮೇಹ, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಿಣ್ವಗಳ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅಗ್ರಲೇಖನವು ಈ ರೀತಿಯಾದ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ: :"ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಲಾಂಗ್ ಹಾಗು ಮತ್ತಿತರರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಕೆನೆಡಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು US ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕು, ಇದು BPA ಒಂದು "ವಿಷಕಾರ ರಾಸಾಯನಿಕ"ವಾಗಿದ್ದು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಕುಟುಂಬ ಥಾಲೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಿದ ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. BPA ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ಥಾಲೇಟ್ ಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ವಸ್ತುತಃ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.೬. ಈ ಮಸೂದೆಯು USನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾದರಿಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ, ಇದರಂತೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮುಂಚೆ ಆ ರಾಸಾಯನಿಕವು ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂಬ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು."<ref name="JAMAVS" /><ref>http://jama.ama-assn.org/content/೩೦೦/೧೧/೧೩೫೩.full{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದೆ ಗುಂಪಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸದೃಶವಾದ ಅಧ್ಯಯನವು ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, ಇದರಂತೆ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ BPAನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತಾದರೂ, ಇದು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಆದರೆ ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತ ಜನಕಾಂಗದ ಕಿಣ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ BPAನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳು, ೩೩%ನಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಪರಿಧಮನಿಯ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite doi|10.1371/journal.pone.0008673}}</ref> =====ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು===== BPA ಸೀರಂ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಗರ್ಭಸ್ರಾವಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದು<ref>{{Cite doi|10.1093/humrep/deh888}}</ref> ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ರಜೋನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಶೀಲ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ <ref>{{Cite doi|10.1016/j.envres.2009.04.014}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರ್ಮುಖ ನಡವಳಿಕೆ<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.0900979}}</ref> ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ<ref>{{Cite doi|10.1021/es9028292}}</ref><ref>{{Cite pmid|20494855}}</ref> ಹಾಗು ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ<ref>{{Cite journal |author=Li DK, Zhou Z, Miao M, ''et al.'' |title=Relationship between Urine Bisphenol-A (BPA) Level and Declining Male Sexual Function |journal=J Androl |volume= 31|issue= 5|pages= 500–6|year=2010 |month=May |pmid=20467048 |doi=10.2164/jandrol.110.010413 |url= }}</ref> ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ೨೦೦೭ರಿಂದ ೨೦೦೯ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಮೆಷರ್ಸ್ ಸರ್ವೇ, ಹದಿಹರೆಯದವರು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ ೩೦ರಷ್ಟು ಅಧಿಕ I ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಂದು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣವು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news | title = Bisphenol A concentrations in the Canadian population, 2007 to 2009 | date = 16 August 2010 | url = http://www.statcan.gc.ca/pub/82-625-x/2010002/article/11327-eng.htm | work=Statistics Canada | pages = 82–625-XWE | accessdate = 19 November 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, BPA ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಜನರಲ್ಲಿ BPA, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|21062687}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಆಧರಿತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ BPAನ ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿತು. ಇದರಂತೆ BPAನ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕತೆಯು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸೀರಂನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರೋನ್ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>http://ehp03.niehs.nih.gov/article/fetchArticle.action?articleURI=info%3Adoi%2F10.1289%2Fehp.1002367d{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೧ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪಾಲಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಓವರಿ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ BPA ಮಟ್ಟಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ BPAಹಾಗು ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರರೀತ್ಯಾ ಮಹತ್ವದ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು BPA ಅಂಡಾಶಯದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110113082720.htm</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳ BPAಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು ಅಧಿಕ CMV ಪ್ರತಿಕಾಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಕೋಶ-ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆಂಟಿಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಸೋಪ್ಸ್: ಬೀಯಿಂಗ್ ಟೂ ಕ್ಲೀನ್ ಕ್ಯಾನ್ ಮೇಕ್ ಪೀಪಲ್ ಸಿಕ್, ಸ್ಟಡಿ ಸಜೆಸ್ಟ್ಸ್</ref> :<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/11/101129101920.htm</ref> =====ಲೈಂಗಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು===== BPA ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಚೀನಾದ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವರುಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |author=D. Li, Z. Zhou, D. Qing, Y. He, T. Wu, M. Miao, J. Wang, X. Weng, J.R. Ferber, L.J. Herrinton, Q. Zhu, E. Gao, H. Checkoway, and W. Yuan |title=Occupational exposure to bisphenol-A (BPA) and the risk of Self-Reported Male Sexual Dysfunction |format= |journal=Human Reproduction |volume= 25|issue= 2|pages= 519–27|year=2009 |month= |pmid= 19906654|pmc= |doi=10.1093/humrep/dep381 |url=}}</ref> BPA ಕೆಲಸಗಾರರೂ ಸಹ ಏಳು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಸ್ಖಲನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರುಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ತಗ್ಗಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ಹಾಗು ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಇದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದಾಗ, ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>[http://www.ajc.com/health/content/shared-auto/healthnews/envm/632954.html BPA ಟೈಡ್ ಟು ಇಂಪೋಟೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಮೆನ್]</ref> ====ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು==== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಈಸ್ಟ್ರೋಜೆನಿಸಿಟಿಯ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು,<ref>{{Cite journal | author=Dodds E. C., Lawson Wilfrid | year = 1936 | title = Synthetic Œstrogenic Agents without the Phenanthrene Nucleus | url = | journal=Nature | volume = 137 | issue = | page = 996 }}</ref><ref>E. C. ಡಾಡ್ಸ್ W. ಲಾಸನ್, ''ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಸೀರೀಸ್ B, ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್'' , ೧೨೫, #೮೩೯ (೨೭-IV-೧೯೩೮), pp. ೨೨೨–೨೩೨.</ref> ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="C&ENews" /> ===ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆ=== {| class="ವಿಕಿಕೋಷ್ಟಕ" |- ! ಪ್ರಮಾಣ (µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ) ! ಪರಿಣಾಮಗಳು (ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮೂಷಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮಾಪನ,<br />ನಿರೂಪಣೆಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ) [[ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್]])ನಿಂದ<ಉಲ್ಲೇಖ ಹೆಸರು="ಗ್ಲೋಬ್ ಮಿಟ್ಟೆಲ್ಸ್ಟಎಡ್ಟ್ ">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಸುದ್ದಿ | ಕಡೆಯದು=ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಸ್ಟಾಯಿಡೆಟ್ | ಮೊದಲು=ಮಾರ್ಟಿನ್ | ಶೀರ್ಷಿಕೆ='ಅಂತರ್ಗತವಾದ ವಿಷ' ರಾಸಾಯನಿಕವು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ | ದಿನಾಂಕ=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 | url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070406.wbisphenolA0407/BNStory/National/ | ಸಂಕಲಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕ=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 | ಪ್ರಕಾಶಕರು=ಗ್ಲೋಬ್ &amp; ಮೇಲ್}}</ref><ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="EWG-BPA">ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು EWG, ೨೦೦೭ರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. "ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು BPAನ ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷಕಾರಿತ್ವವು, ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ," ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: ಎ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಇನ್ U.S. ಕ್ಯಾನ್ಡ್ ಫುಡ್ಸ್. http://www.ewg.org/node/೨೦೯೪೧ನಿಂದ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಇದನ್ನು CEHRH ಸಮಿತಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಮಾನವ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ BPAನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಸಾಧಾರಣ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ! ಅಧ್ಯಯನ ವರ್ಷ |- | ೦.೦೨೫ | "ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಚೇಂಜಸ್ ಟು ಜೆನೈಟಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್" | ೨೦೦೫<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid15689538">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮರ್ಕೆಯ್ CM, ವಾಡಿಯಾ PR, ರುಬಿನ್ BS, ಸೋನ್ನೇನ್ಸ್ಚಇನ್ C, ಸೋಟೋ AM |ಶೀಷಿಕೆ=ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೇಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಯೂರ್ ಟು ಲೊ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಸೆನೊಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಇನ್ ದಿ ಫೀಮೇಲ್ ಜೆನೈಟಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್|ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಬಯೋಲ್. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.]] |ಸಂಪುಟ=72 |ಸಂಚಿಕೆ=6 |ಪುಟಗಳು=1344–51 |ವರ್ಷ=2005 |pmid=15689538 |doi=10.1095/biolreprod.104.036301 |url=http://www.biolreprod.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=15689538}}</ref> |- | ೦.೦೨೫ | "ಸ್ತನದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇದು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕಗಳಿಗೆ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸುತ್ತವೆ"| ೨೦೦೫<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid15919749">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮುನೋಜ್-ಡೆ-ಟೋರೋ M, ಮರ್ಕೆಯ್ CM, ವಾಡಿಯಾ PR, ''ಮತ್ತಿತರರು' |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿಪ್ಯುಬರ್ಟಲ್ ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ]] |ಸಂಪುಟ=146 |ಸಂಚಿಕೆ=9 |ಪುಟಗಳು=4138–47 |ವರ್ಷ=2005 |pmid=15919749 |doi=10.1210/en.2005-0340 |url=http://endo.endojournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=15919749 |pmc=2834307}}</ref> |- | ೧ | ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರುತ್ಪಾದಕತ್ವ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ೨೦೦೯<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid19590677"/> |- | ೨ | " ೩೦%ನಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ತೂಕ" | ೧೯೯೭<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid9074884">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ನಗೆಲ್ SC, ವೊಂ ಸಾಲ್ FS, ಥಯೇರ್ KA, ಧಾರ್ MG, ಬೋಯೇಚ್ಲರ್ M, ವೆಲ್ಶೋನ್ಸ್ WV |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾದೃಶ್ಯ-ಸೀರಂ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸೇರಿಕೆ (RBA-SMA) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕ್ಸೇನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹಾಗು ಆಕ್ಟಿಲ್ಫೆನಾಲ್ ನ ವಿವೋ ಬಯೋಆಕ್ಟಿವಿಟಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ =[[ಎನ್ವಿರೋನ್. ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ.]] |ಸಂಪುಟ=105 |ಸಂಚಿಕೆ=1 |ಪುಟಗಳು=70–6 |ವರ್ಷ=1997 |pmid=9074884 |doi=10.2307/3433065 |pmc=1469837 |jstor=3433065}}</ref> |- | ೨<!-- ಅಬ್ಸ್ಟ್ರ್ಯಕ್ಟ್ ಸೇಸ್ ಸೇಸ್ 2.0, EWG ವರದಿ ಹೇಳುವಂತೆ 2.4 --> | "ದೇಹದ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ, ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಆನೋಜೆನಿಟಲ್ ಅಂತರದ|ಆನೋಜೆನಿಟಲ್ ಅಂತರದಅಧಿಕತೆ]], ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಾಯ ಹಾಗು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆದೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು."| ೨೦೦೨<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು="pmid11955942">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ |ಲೇಖಕ=ಹೊನ್ಮ S, ಸುಜುಕಿ A, ಬುಕನಾನ್ DL, ಕಾತ್ಸು Y, ವಾಟಾನಾಬೆ H, ಇಗುಚಿ T |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಗರ್ಭಾಶಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಈಥೈಲ್ ಸ್ಟಿಲ್ಬೆಸ್ಟ್ರೋಲ್ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ. ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲ್.]] |ಸಂಪುಟ=16 |ಸಂಚಿಕೆ=2 |ಪುಟಗಳು=117–22 |ವರ್ಷ=2002 |pmid=11955942 |doi= 10.1016/S0890-6238(02)00006-0|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0890623802000060}}</ref> |- | ೨.೪ | "ವೃಷಣಯುಕ್ತ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರೋನ್ ನ ನಾಶ" | ೨೦೦೪<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid14605012">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಅಕಿಂಗ್ಬೇಮಿ BT, ಸೊಟ್ಟಾಸ್ CM, ಕೌಲೋವ AI, ಕ್ಲಿನೆಫೆಲ್ಟರ್ GR, ಹಾರ್ಡಿ MP |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ವೃಷಣಯುಕ್ತ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡೊಜೆನೆಸಿಸ್ ನ ಪ್ರತಿಬಂಧವು ತಗ್ಗಿದ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಲುಟೆಯಿನೈಸಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಸ್ರಾವ ಹಾಗು ಇಲಿಗಳ ಲೆಯ್ಡಿಗ್ ಕೋಶಗಳ ತಗ್ಗಿದ ಸ್ಟೀರಾಯ್‌ಡೊಜೆನಿಕ್ ಕಿಣ್ವದ ಜೀನ್ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ|ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ]] |ಸಂಪುಟ=145 |ಸಂಚಿಕೆ=2 |ಪುಟಗಳು=592–603 |ವರ್ಷ=2004 |pmid=14605012 |doi=10.1210/en.2003-1174 |url=http://endo.endojournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=14605012}}</ref> |- | ೨.೫ | "ಸ್ತನ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ" | ೨೦೦೭<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid17123778">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮುರ್ರೆ TJ, ಮಫ್ಫಿನಿ MV, ಉಚ್ಚಿ AA, ಸೊನ್ನೇನ್‌ಸ್ಕೇನ್ C, ಸೋಟೋ AM |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=|ನಿಯತಕಾಲಿಕ= ಭ್ರೂಣದ ಬಿಸ್ಪೆನಾಲ್ ಎ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ನಾಳದ ಹೈಪರ್ಪ್ಲ್ಯಾಸಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಟುದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಾ ಸ್ಥಾಪನೆ [[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ. ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲ್.]] |ಸಂಪುಟ=23 |ಸಂಚಿಕೆ=3 |ಪುಟಗಳು=383–90 |ವರ್ಷ=2007 |pmid=17123778 |doi=10.1016/j.reprotox.2006.10.002 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0890-6238(06)00263-2 |pmc=1987322}}</ref> |- | ೧೦ | "ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕೋಶಗಳು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ"| ೨೦೦೬<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid16740699">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಹೋ SM, ಟಂಗ್ WY, ಬೆಲ್ಮೊನ್ಟೆ ಡೆ ಫ್ರುಸ್ಟೋ J, ಪ್ರಿನ್ಸ್ GS |ಶೀರ್ಷಿಕೆ= ಎಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ ಹಾಗು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಫಾಸ್ಫೋಡಿಯೆಸ್ಟೆರೇಸ್ ಮಾದರಿ 4 ವಿಭಿನ್ನ 4ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್.]] |ಸಂಪುಟ=66 |ಸಂಚಿಕೆ=11 |ಪುಟಗಳು=5624–32 |ವರ್ಷ=2006 |pmid=16740699 |doi=10.1158/0008-5472.CAN-06-0516 |url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=16740699 |pmc=2276876}}</ref> |- | ೧೦ | "ಮಾತೃಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣತೆ" | ೨೦೦೨<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid12060838">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಪಲಂಜ PL, ಹೌಡೆಶೆಲ್ KL, ಪರ್ಮಿಗಿಯಾನಿ S, ವೊಂ ಸಾಲ್ FS |ಶೀರ್ಷಿಕೆ= ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಲಿಗಳ ಮಾತೃಕ ನಡವಳಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ|ನಿಯತಕಾಲಿಕ =[[ಎನ್ವಿರೋನ್ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ.]] |ಸಂಪುಟ=110 ಸಪ್ಲೈ 3 |ಸಂಚಿಕೆ= |ಪುಟಗಳು=415–22 |ವರ್ಷ=2002 |pmid=12060838 |doi= |url=http://ehpnet1.niehs.nih.gov/docs/2002/suppl-3/415-422palanza/abstract.html |pmc=1241192}}</ref> |- ೩೦. |"ಮಿದುಳಿನ ರಚನೆ ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾದವು" | ೨೦೦೩<ref name="pmid12631470">{{Cite journal |author=Kubo K, Arai O, Omura M, Watanabe R, Ogata R, Aou S |title=Low dose effects of bisphenol A on sexual differentiation of the brain and behavior in rats |journal=[[Neurosci. Res.]] |volume=45 |issue=3 |pages=345–56 |year=2003 |pmid=12631470 |doi= 10.1016/S0168-0102(02)00251-1|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168010202002511}}</ref> |- | ೫೦ | ಮನುಷ್ಯೇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ | ೨೦೦೮<ref name="pmid18768812" /> |- | ೫೦ | ಅಂಡಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ | ೨೦೦೯<ref name="pmid19535786" /> |- |} ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು EPA ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದೆ.<ref>EPA (ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜನ್ಸಿ). ೧೯೮೮. [http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm ಓರಲ್ RfD ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ. ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಂ].</ref> ===ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್=== ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ರಾಹಕ γ ಕ್ಕೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಂಧನವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref name="matsushima" /> ಈ ಒಂಟಿಯಾದ ಗ್ರಾಹಕವು(ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಲಿಗಂಡ್ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ) ನಕಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಕ್ರಿಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. BPA, ERR-γಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಂಧನವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ(ವಿಯೋಜನಾ ನಿಯತಾಂಕ = ೫.೫ nM), ಆದರೆ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗ್ರಾಹಕ(ER) ಅಲ್ಲ.<ref name="matsushima" /> ERR-γಗೆ ಬಂಧಕವಾಗಿರುವ BPA, ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="matsushima" /> ಇದು, ಆಯ್ದ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾಡ್ಯೂಲೇಟರ್ ೪-ಹೈಡ್ರೋಜೈಟಮಾಕ್ಸಿಫೆನ್ ನಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ಸಹ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು.<ref name="matsushima">{{Cite journal | author=Matsushima A, Kakuta Y, Teramoto T, Koshiba T, Liu X, Okada H, Tokunaga T, Kawabata S, Kimura M, Shimohigashi Y | title = Structural evidence for endocrine disruptor bisphenol A binding to human nuclear receptor ERR gamma | journal=J. Biochem. | volume = 142 | issue = 4 | pages = 517–24 | year = 2007 | month = October | pmid = 17761695 | doi = 10.1093/jb/mvm158 | url = }}</ref> ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ERR-γನ ವಿವಿಧ ನಿರೂಪಣೆಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜರಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ERR-γನ ಅಧಿಕ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಧಿಕ ಶೇಖರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid19304792">{{Cite journal | author=Takeda Y, Liu X, Sumiyoshi M, Matsushima A, Shimohigashi M, Shimohigashi Y | title = Placenta expressing the greatest quantity of bisphenol A receptor ERR{gamma} among the human reproductive tissues: Predominant expression of type-1 ERRgamma isoform | journal=J. Biochem. | volume = 146 | issue = 1 | pages = 113–22 | year = 2009 | month = July | pmid = 19304792 | doi = 10.1093/jb/mvp049 | url = }}</ref> ==ಮಾನವ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮೂಲಗಳು== {{rquote|right|The problem is, BPA is also a synthetic estrogen, and plastics with BPA can break down, especially when they're washed, heated or stressed, allowing the chemical to leach into food and water and then enter the human body. That happens to nearly all of us; the CDC has found BPA in the urine of 93% of surveyed Americans over the age of 6. If you don't have BPA in your body, you're not living in the modern world. |[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1976909_1976908_1976938-2,00.html The Perils of Plastic], [[TIME Magazine]]<ref name="timeBPA1">{{Cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1976909_1976908_1976938-2,00.html|title=The Perils of Plastic - Environmental Toxins - TIME|last=Walsh|first=Bryan|date=Thursday, 1 Apr. 2010|work=TIME|accessdate=2 July 2010}}</ref>}} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಒಳಪದರದೊಳಗೆ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite web | title = Environmental Working Group | url =http://www.ewg.org/reports/bisphenola | accessdate = 7 March 2007}}</ref> ಹಾಗು, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಡುಸಾದ ಸಾಬೂನು ಗಳಿಂದ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ-ತಾಪಮಾನವುಳ್ಳ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಈ ರೀತಿ ಸ್ರವಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಅಧ್ಯಯನವು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಆದರೆ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/securit/packag-emball/bpa/bpa_survey-enquete-can-eng.php|title=Survey of Bisphenol A in Canned Drink Products|last=Health Canada|accessdate=13 March 2009}}</ref> ಲೋಹದ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಮೂಲಕವಾದ ಈ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ BPAಯನ್ನು ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೆಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಆಂತರಿಕ ಒಳಪದರದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಲೋಹವು ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಗಾಳಿ ಹಾಗು ಚರ್ಮದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ಇದು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.<ref name="Melzer et al.">{{Cite journal |author=Lang IA Galloway TS, Scarlett A, Henley WE, Depledge M, Wallace, Robert B, Melzer, D |title=Association of Urinary Bisphenol A Concentration With Medical Disorders and Laboratory Abnormalities in Adults |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1303|year=2008 |pmid= 18799442|doi=10.1001/jama.300.11.1303 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1303}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ BPA ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದ ಹಾಗು ಕಾರ್ಬನ್ ರಹಿತ ಕಾಪಿ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಳ ಅಥವಾ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ BPAಗಿಂತ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Cite web|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|title=Concerned About BPA: Check Your Receipts|last=Raloff|first=Janet|date=7 October 2009|publisher=Society for Science and the Public|accessdate=7 October 2009}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/vortr/040929ge.pdf|format=PDF|title=Bisphenol A Contamination of Wastepaper, Cellulose and Recycled Paper Products|last=Gehring|first=Martin|coauthors=Tennhardt, L., Vogel, D., Weltin, D., Bilitewski, B.|series=Waste Management and the Environment II. WIT Transactions on Ecology and the Environment, vol. 78|year=2004|publisher=WIT Press|accessdate=15 October 2009|laysummary=http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/poster/030331g2.pdf|archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226093659/http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/vortr/040929ge.pdf|url-status=dead}}</ref> ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದವನ್ನು ರಶೀತಿಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗು ಸಿನೆಮಾ ಟಿಕೆಟ್ ಗಳು, ಅಂಟುಚೀಟಿಗಳು, ಹಾಗು ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಅಧ್ಯಯನವು ೧೩ ಶಾಖಧಾರಕ ಮುದ್ರಣ ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ {{nowrap|8 - 17 g/kg}} {{nowrap|Bisphenol A}}ರಷ್ಟು BPAಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಬೆರಳು ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದದ ರಶೀತಿಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಸುಮಾರಾಗಿ {{nowrap|1 μg}} BPA ({{nowrap|0.2 – 6 μg}}) ತೋರು ಬೆರಳು ಹಾಗು ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿಯಾದ ಅಥವಾ ಜಿಡ್ಡುಳ್ಳ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು {{nowrap|10 times}}ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ BPA ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡ್ಡಿಕೆ ನಂತರ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ BPAಯನ್ನು {{nowrap|2 hours}}ರಷ್ಟು ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="citeulike_receipt_7497437">{{Cite web|title=CiteULike: Transfer of bisphenol A from thermal printer paper to the skin|url=http://www.citeulike.org/article/7497437|access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-date=2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102647/http://www.citeulike.org/article/7497437|url-status=dead}} ೧೦೦೮೨೧ citeulike.org</ref> BPA ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಕ್ತವಾದ BPA ತಕ್ಷಣವೇ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="epa-action-plan" /> CDC ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ೧೯೮೮–೧೯೯೪<ref name="pmid15811827">{{Cite journal |author=Calafat AM, Kuklenyik Z, Reidy JA, Caudill SP, Ekong J, Needham LL |title=Urinary concentrations of bisphenol A and 4-nonylphenol in a human reference population |journal=[[Environ. Health Perspect.]] |volume=113 |issue=4 |pages=391–5 |year=2005 |pmid=15811827 |doi=10.1289/ehp.7534 |url=http://ehpnet1.niehs.nih.gov/members/2004/7534/7534.html |pmc=1278476 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=2 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602052444/http://ehpnet1.niehs.nih.gov/members/2004/7534/7534.html |url-status=dead }}</ref> ನಡುವೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮೂತ್ರ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ೯೫%ನಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಹಾಗು ೨೦೦೩–೦೪ ನಡುವೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾದಂತೆ ೯೩%ನಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="pmid18197297">{{Cite journal |author=Calafat AM, Ye X, Wong LY, Reidy JA, Needham LL |title=Exposure of the U.S. population to bisphenol A and 4-tertiary-octylphenol: 2003–2004 |journal=[[Environ. Health Perspect.]] |volume=116 |issue=1 |pages=39–44 |year=2008 |pmid=18197297 |doi=10.1289/ehp.10753 |pmc=2199288}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿತು, ಆದರೆ EPA ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="globemittelstaedt" /><ref>[http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜನ್ಸಿ</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಬಾಟಲುಗಳಿಂದ ಕುಡಿಯಲಾದಂತಹ ನೀರು, ಮೂತ್ರೀಯ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ೧.೨ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ/ಗ್ರಾಂ ಕ್ರೆಯಟಿನೈನ್ ನಿಂದ ೨ ಮೈಕ್ರೋ ಗ್ರಾಂಗಳು/ಗ್ರಾಂ ಕ್ರೆಯಟಿನೈನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal |author=Carwile JL, Luu HT, Bassett LS, Driscoll DA, Yuan C, Chang JY, Ye X, Calafat AM, Michels KB |title=Use of Polycarbonate Bottles and Urinary Bisphenol A Concentrations |journal=Environ. Health Perspect. |volume=117 |issue=9 |pages=1368–72 |year=2009 |month= |pmc=2737011 |doi=10.1289/ehp.0900604 |url=http://www.ehponline.org/members/2009/0900604/0900604.pdf |pmid=19750099 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=19 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619213952/http://www.ehponline.org/members/2009/0900604/0900604.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಹಕ ಗುಂಪುಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ಕ್ಯಾನ್ಡ್ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಧಾರಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕು( ಇತರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ರಾಳದ ಗುರುತು ಸಂಕೇತ ಸಂಖ್ಯೆ ೭ರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ), ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಹೊರತೂ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು.<ref>[http://www.loe.org/shows/segments.htm?programID=08-P13-00038&amp;segmentID=4 ವಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈನ್ಸಸ್] ಏರ್ ಡೇಟ್: ವೀಕ್ ಆಫ್ ೧೯ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ -ಆಶ್ಲಿ ಅಹರ್ನ್, ಲೀವಿಂಗ್ ಆನ್ ಅರ್ಥ್</ref> ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪೇನಲ್, ಆಹಾರವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ‌ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಡಿಶ್ ವಾಷರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಕುವುದು, ಅಥವಾ BPA ಸ್ರವಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗಡುಸಾದ ಸೋಪುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=94680753 FDA ವೇಯಿಸ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> USನಲ್ಲಿ ಸೋಡಾ, ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ತಯಾರಾದ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬೋಜನ, ಹಾಗು ಊಟಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಅಧಿಕ ಮೂತ್ರೀಯ BPAನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1038/jes.2010.9}}</ref> BPAಯನ್ನು ನೀರಿನ ಪೈಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಳದ ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ರಾಳದ ಒಳಪದರಗಳನ್ನು ಹಾಳಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣಗಿನ ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.aceduraflo.com/fixmypipes.html|title=Pipeline relining|accessdate=18 October 2010|archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101018203918/http://www.aceduraflo.com/fixmypipes.html|url-status=dead}}</ref> ===ಭ್ರೂಣ ಮತ್ತು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು=== ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು BPA ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿದ ಈ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ಸೆನೋಬಯೋಟಿಕ್ಸ್ ನಿವಾರಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಧರಿಸಿದೆ<ref>{{Cite pmid|18406467}}</ref> ಮತ್ತು ಬಿಪಿಎಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಂದಾಜನ್ನು, ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೂಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web | title = European Food Safety Authority Opinion | url =http://www.efsa.europa.eu/en/science/afc/afc_opinions/bisphenol_a.html | format = Abstract | accessdate = 25 March 2011}}</ref> ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|1944050}}</ref> ದ್ರವದ ಪಾಕ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಣಿಸಲಾಗುವ ಶಿಶುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ ದ್ರವಾಹಾರವನ್ನು ಉಣಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ದೇಹ ತೂಕದ ಪ್ರತೀ ಕೇಜಿಗೆ ೧೩ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ(μg/ಕೆಜಿ/ದಿನ; ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಠಕ ನೋಡಿ).<ref>{{Cite web | title = European Food Safety Authority Opinion | url =http://www.efsa.europa.eu/en/science/afc/afc_opinions/bisphenol_a.html | format = Abstract | accessdate = 28 February 2007}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, BPA ಶಿಶುಗಳ ದ್ರವಾಹಾರ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ೦.೪೮ರಿಂದ ೧೧ng/g ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="infantformulaUS">{{Cite pmid|20102208}}</ref><ref>{{Cite pmid|18702469}}</ref> BPA ಮಕ್ಕಳ ಪುಡಿ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ(೧೪ರಲ್ಲಿ ೧ ಮಾತ್ರ).<ref name="infantformulaUS" /> ಸ್ತನದ ಹಾಲು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಠಿಕದ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ತನ್ಯ ಪಾನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, U.S.ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ &amp;ಹ್ಯೂಮನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (HHS) ಶಿಶುವಿನ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೂಲದ ಅನುಕೂಲವು BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಯ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web | title = Bisphenol A (BPA) Information for Parents | url=http://www.hhs.gov/safety/bpa/|publisher=[[U.S. Department of Health and Human Services]]|accessdate=25 March 2011}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್, ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್(PC) ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳು ಶಿಶುಗಳ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಆಹಾರ(ಕ್ಯಾನಡ್ ಫುಡ್) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1111/j.1539-6924.2009.01345.x}}</ref> EWG ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದ ೨೦೦೯ ಸಣ್ಣ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ೧೦ ಹೊಕ್ಕುಳಬಳ್ಳಿಗಳ ರಕ್ತದ ಪೈಕಿ ೯ಹೊಕ್ಕುಳ ಬಳ್ಳಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೨.೮ ng/mL BPA ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ewg.org/files/2009-Minority-Cord-Blood-Report.pdf|title=Cord Blood Contaminants in Minority Newborns|year=2009|publisher=[[Environmental Working Group]]|accessdate=2 December 2009}}</ref> {| class="wikitable" |- ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! ಅಂದಾಜು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೇವನೆ, μg/kg/ದಿನಕ್ಕೆ.<br>ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೊಲಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕೋಷ್ಠಕ. |- | ಶಿಶು (0–6 ತಿಂಗಳು)<br>ಉಣಿಸಿದ ಸೂತ್ರದ ಆಹಾರ |style="text-align: center;" | 1–24 |- | ಶಿಶು (0–6 ತಿಂಗಳು)<br>ಸ್ತನ್ಯ ಪಾನ |style="text-align: center;" | ೦.೨-1 |- | ಶಿಶು (6–12 ತಿಂಗಳು) |style="text-align: center;" | ೧.೬೫-೧೩ |- | ಶಿಶು (1.5–6 ವರ್ಷಗಳು) |style="text-align: center;" | 0.043–14.7 |- | ವಯಸ್ಕರು |style="text-align: center;" | 0.008–1.5 |- |} ==ದೇಹದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಅಧ್ಯಯನ(ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್)== ಮಾನವರಿಗೆ ಶರೀರವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಆಧಾರದ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಅಧ್ಯಯನ (ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್)(PBPK) BPA ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಒಮ್ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲ. ಜೀವಿಯ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಮುಕ್ತ BPA ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕುರೊನೈಡೇಷನ್‌‌, ಗ್ಲುಕ್ಯುರೊನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಜತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೆಟಾಬಲೈಟ್ BPA-ಗ್ಲುಕೊರೋನೈಡ್ (BPAG) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan" /> ಇದು ಮುಕ್ತ BPA ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,BPAG ಯು ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕೊರೊನೈಡೇಸ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಜರಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದೆ.<ref name="Ginsberg" /><ref name="placenta">{{Cite pmid|20382578}}</ref> ಮುಕ್ತ BPA ಯನ್ನು ಸಲ್ಫೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಿಲ್‌ಸಲ್ಫಾಟೇಸ್ Cಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Ginsberg">{{Cite journal|last=Gary Ginsberg and Deborah C. Rice|date=November 2009|title=Does Rapid Metabolism Ensure Negligible Risk from Bisphenol A?|journal=Environmental Health Perspectives|volume=117|issue=11|pages=1639–1643|url=http://www.ehponline.org/members/2009/0901010/0901010.pdf|accessdate=16 November 2009|pmid=20049111|first1=G|last2=Rice|first2=DC|doi=10.1289/ehp.0901010|pmc=2801165}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜರಾಯು P-ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್ ಜರಾಯುವಿನಿಂದ BPA ಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸಬಹುದು ಎಂದು ೨೦೧೦ರ ಪ್ರನಾಳದ ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|20214975}}</ref> BPA ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last= Borrell|first= Brendan |authorlink= |date= 21 April|year=2010|title= Toxicology: The big test for bisphenol A |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume= 464|series= |issue= 7292|pages= 1122–1124 |pmid= 20414285|doi= 10.1038/4641122a |url=http://www.nature.com/news/2010/100421/full/4641122a.html|accessdate= 21 April 2010 |quote= }}</ref> ೮೦+ಬಯೊಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ೨೦೧೦ರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿರದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೊತ್ತದ BPA ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.(ng/ml ರಕ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ)<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.0901716}}</ref> ೨೦ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ GC/MSಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, BPA ಯನ್ನು ೧೦೦%ಮೂತ್ರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೧.೨೫ ng/ml ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೦%ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ(LOD ೦.೫ ng/ml).<ref>{{Cite journal |author=Geens T, Neels H, Covaci A |title=Sensitive and selective method for the determination of bisphenol-A and triclosan in serum and urine as pentafluorobenzoate-derivatives using GC-ECNI/MS |journal=J. Chromatogr. B Analyt. Technol. Biomed. Life Sci. |volume=877 |issue=31 |pages=4042–6 |year=2009 |month=December |pmid=19884050 |doi=10.1016/j.jchromb.2009.10.017 |url=}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಪ್ರೊಕ್ಸೆನ್, ಸ್ಯಾಲಿಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕಾರ್ಬಾಮಜೆಪೈನ್ ಮತ್ತು ಮೆಫೆನ್ಯಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ವು ''ಪ್ರನಾಳ'' ದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ BPA ಗ್ಲುಕೊರೋನೈಡೇಷನ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|19916736}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ೨೦೧೦ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜೆನಿಸ್ಟೈನ್ BPA ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|20299547}}</ref> ==ಪರಿಸರ ಅಪಾಯ== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, BPA ಜಲಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ತಿಳಿನೀರು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೀನು, ಜಲಚರ ಅಕಶೇರುಕಗಳು, ಉಭಯಚರಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀವ್ರ ವಿಷತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ೧μg/L to ೧ mg/L ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="epa-action-plan" /> BPA ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅವನತಿಯಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಗರಜನ್ಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಸ.<ref>{{Cite web | title=Plastic Breaks Down in Ocean, After All -- And Fast | first=Carolyn | last=Barry | work=[[National Geographic]] News | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2009/08/090820-plastic-decomposes-oceans-seas.html | date=20 August 2009 | accessdate=30 August 2009 }}</ref> ಪರಸರೀಯ ಮಾಲೀನ್ಯಕಾರಕವಾಗಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕೂಡುಜೀವಿ ''ಸೈನೋರಿಜಾಂಬಿಯಂ ಮೆಲಿಲೋಟಿ'' ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ೧-೧೦ದಿನಗಳ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ|ಅರ್ಧ-ಜೀವನ]](ಕೊಳೆಯುವ ವಸ್ತು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕುಂಠಿತವಾಗಲು ಕಾಲಾವಧಿ)ದ ನಡುವೆಯೂ,ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅದನ್ನು ಮಲಿನಕಾರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="fox">{{Cite journal | author=Fox, J.E., J. Gulledge, E. Engelhaupt, M.E. Burrow & J.A. McLachlan | title=Pesticides reduce symbiotic efficiency of nitrogen-fixing rhizobia and host plants | journal=[[PNAS|Proc. Nat. Acad. Sci.]] | year=2007 | volume=104 | pages=10282–7 | doi=10.1073/pnas.0611710104 | pmid=17548832 | issue=24 | pmc=1885820}}</ref> ಪರಿಸರ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂದಾಜು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಮಾಡಬಹುದು. ಪೌರ ತಾಜ್ಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref>[http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_fs-fr_e.html ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಷೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219035250/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_fs-fr_e.html |date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 }}, ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಅಸೆಸ್ಡ್ ೧೯ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ಪ್ಲಾಸ್ಟೀಕಾರಕಗಳ ಜೈವಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ೨೦೦೯ರ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಮಣ್ಣುಹುಳುಗಳು(ಜಲಚರ ಮತ್ತು ಭೂಚರ), ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು,ಕಠಿಣಚರ್ಮೀಯ, ಕೀಟಗಳು, ಮೀನು ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಮನದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ BPA ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಕಠಿಣಚರ್ಮೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1098/rstb.2008.0242}}</ref> ಕೆನಡಾದ ಎರಡು ನದಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ೨೦೧೦ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಸೇರಿದಂತೆ ಹಾರ್ಮೋನ್ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡ ೮೫ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮೀನುಗಳು ಶೇಕಡ ೫೫ರಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/07/100729122332.htm</ref> ==ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ===ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ === ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ BPA ನ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆ ಮೇಲೆ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಿಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾ, BPA ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ತಜ್ಞರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ WHO ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="infosan" /> WHO ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಬಳಕೆಯ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳ ಆರಂಭವು ಅಪಕ್ವವೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು."<ref>ಬ್ರೌನ್, ಎರಿನ್. [http://articles.latimes.com/2010/nov/11/news/la-heb-who-bpa-20101111 "ಜ್ಯೂರಿ ಸ್ಟಿಲ್ ಔಟ್ ಆನ್ BPA, World ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ ಸೇಸ್"], ''ದಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦. ೨೦೦೧೧ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭ ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್=== ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ(ಫುಡ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಶಿಶುವಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಒಡ್ಡಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಶು ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPA ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕ್ರಮವು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ನಿಯಂತ್ರಕರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದ ಫಲಿತಾಂಶವಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.[http://www.foodstandards.gov.au/newsroom/factsheets/factsheets2009/bisphenolabpaandfood4218.cfm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109102336/http://www.foodstandards.gov.au/educationalmaterial/factsheets/factsheets2009/bisphenolabpaandfood4218.cfm |date=9 ಜನವರಿ 2010 }} ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಳವಳವಿದ್ದರೆ ಗಾಜಿನ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಅದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nzfsa.govt.nz/consumers/chemicals-nutrients-additives-and-toxins/bisphenol-a.htm|title=Baby’s bottles and bisphenol A|date=May 2008|publisher=[[New Zealand Food Safety Authority]]|accessdate=21 March 2009|archive-date=26 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726062453/http://www.nzfsa.govt.nz/consumers/chemicals-nutrients-additives-and-toxins/bisphenol-a.htm|url-status=dead}}</ref> ===ಕೆನಡಾ=== ೨೦೦೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆಹಾರ ಸೂತ್ರ ಉಣಿಸುವ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಂಚು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ<ref name="C&EN">{{Cite news | last = Morrissey | first = Susan R. | title = Banning Bisphenol A In Baby Bottles: Canada moves toward restricting the chemical; Congress proposes similar legislation | newspaper=Chemical and Engineering News | pages = | date = 23 April 2008 | url = http://pubs.acs.org/cen/news/86/i17/8617news4.html}}.</ref> ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಟೇಕ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಆನ್ ಅನದರ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ : ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706181647/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html |date=6 ಜುಲೈ 2011 }}, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮.</ref> ಈ ಅಂದಾಜಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ನಂತರ, ಕೆನಡಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ಟೋನಿ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಸೀಸೆಗಳ ಆಮದು, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕೆನಡಾದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಶಿಶುವಿನ ಆಹಾರ ಸೂತ್ರದ BPA ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಮಾನವರ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಅಸುರಕ್ಷತೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೂತ್ರ ಉಣಿಸುವ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಂಚು ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಏಜೆನ್ಸಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref name="HealthCanada" /><ref>ನಿಷೇಧವು ಕಾನೂನಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ೨೦೦೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. {{Cite news | title=Government of Canada Takes Action on Another Chemical of Concern: Bisphenol A | url=http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html | accessdate=18 April 2008 | archive-date=6 ಜುಲೈ 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110706181647/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html | url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕೆನಡಾದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಧಾರಕಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳು ಸಿಪ್ಪಿ ಕಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಶಾಮಕಗಳ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದಾಗಿ ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.marketwatch.com/news/story/wal-mart-pull-baby-bottles-made/story.aspx?guid=%7BF360BF61-1D66-4559-A370-EA6CF49E1366%7D&amp;dist=msr_4 ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್ ಟು ಪುಲ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಮೇಡ್ ವಿತ್ ಕೆಮಿಕಲ್ BPA: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್], ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವಾಚ್, ೧೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ನಾಲ್ಜೀನೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು<ref>[https://www.nytimes.com/2008/04/18/business/18plastic.html?ref=business ಬಾಟಲ್ ಮೇಕರ್ ಟು ಸ್ಟಾಪ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ೧೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಸ್-R-ಅಸ್ ಅದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news | title = Toys 'R' Us to phase out bisphenol A baby bottles | publisher = CBC News | date = 22 April 2008 | url = http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/04/22/bottles-bpa.html | accessdate = 22 April 2008 | archive-date = 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080423152651/http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/04/22/bottles-bpa.html | url-status = dead }}</ref> ತರುವಾಯದ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳು ಅನೇಕ ಚಿಲ್ಲರೆಮಾರಾಟಗಾರರು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಕುಡಿಯುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಪಾಟುಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref>[http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Politics/2008/04/15/5293466-cp.html Canoe.ca] {{Webarchive|url=https://archive.is/20080418164757/http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Politics/2008/04/15/5293466-cp.html |date=18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }}, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ವಾಟರ್-ಬಾಟಲ್ ರಿಮ್ಯೂವಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಎಮಾಂಗ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ರಿಟೈಲರ್ಸ್</ref> ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೮ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ{{nowrap|Bisphenol A}} ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನಿಂದ ಇರಿಸಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ''ಕೆನಡಾ ಗೆಜೆಟ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite news | title = Toxic status possible for bisphenol A in Canada | publisher=CBC News | date = 17 October 2008 | url = http://www.cbc.ca/health/story/2008/10/17/bpa-toxic.html | accessdate = 17 October 2008}}</ref> ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಫೆಡರಲ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು BPA ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಮದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಕೋರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite news | title =Canada moves to ban bisphenol A in baby bottles | publisher=CBC News | date = 18 October 2008 | url = http://www.cbc.ca/canada/story/2008/10/18/bpa-regulations.html | accessdate = 20 October 2008}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅದರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಕಳವಳಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>http://www.hc-sc.gc.ca/ahc-asc/media/nr-cp/_೨೦೦೮/೨೦೦೮_೧೬೭-eng.php Gc.ca</ref> ಪರಿಸರ ಕೆನಡಾ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ೨೦೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ "ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತು" ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2010/2010-10-13/html/sor-dors194-eng.html ಆರ್ಡರ್ ಆಡಿಂಗ್ ಎ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಸ್ ಟು ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 1 ಟು ದಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್, 1999] ''ಕೆನಡಾ ಗೆಜೆಟ್'' ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦</ref> ===ಯುರೋಪ್‌=== ====ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ==== ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮೀಷನ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಡ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಥೋರಿಟಿ (EFSA) ೨೦೦೮ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ {{nowrap|bisphenol A}} ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ೨೦೦೮ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜು ವರದಿ{{nowrap|bisphenol A}}ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಎಪಾಕ್ಸಿ ರೆಸಿನ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬಳಸಿದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>ರಾಪೋರ್ಟಿಯರ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ. (೨೦೦೮). [http://ecb.jrc.it/documents/Existing-Chemicals/RISK_ASSESSMENT/ADDENDUM/bisphenola_add_325.pdf JRC.ಇಟ್ ಅಪ್ಟೇಟೆಡ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: 4,4’-ISOPROPYLIDENEDIPHENOL (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215111728/http://ecb.jrc.it/documents/Existing-Chemicals/RISK_ASSESSMENT/ADDENDUM/bisphenola_add_325.pdf |date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} FINAL APPROVED VERSION AWAITING FOR PUBLICATION. [http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/cef080723.htm EFSA, ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್].</ref> ೨೦೦೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ,EFSA ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ,{{nowrap|0.05 mg/kg}} ದೇಹತೂಕದ BPA ಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಹನೀಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆ (TDI) ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1211902145465.htm |title=Europa.eu |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091008003630/http%3A//www%2Eefsa%2Eeuropa%2Eeu/EFSA/efsa_locale%2D1178620753812_1211902145465%2Ehtm |url-status=dead }}</ref> BPAಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಅಡ್ಡಿಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ೨೦೦೯ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಯಯನ ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|19500631}}</ref> ಅಂತಃಸ್ರಾವದ ಅಡ್ಡಿಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ೨೦೦೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು EUಪರಿಸರ ಸಚಿವರು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.consilium.europa.eu/uedocs/NewsWord/en/envir/112043.doc|title=Council conclusions on combination effects of chemicals|date=22 December 2009|publisher=Council of The European Union|accessdate=30 December 2009|location=Brussels|archive-date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215151214/http://www.consilium.europa.eu/uedocs/NewsWord/en/envir/112043.doc|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ( (EFSA)ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು "ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಷತ್ವದ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಪ್ರಸಕ್ತ TDI ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಕರೆನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ"<ref name="European Food Safety Authority">{{Cite web|url=http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/scdoc/1829.htm|title=Scientific Opinion on Bisphenol A: evaluation of a study investigating its neurodevelopmental toxicity, review of recent scientific literature on its toxicity and advice on the Danish risk assessment of Bisphenol A|date=23 September 2010|publisher=European Food Safety Authority|accessdate=23 September 2010}}</ref> ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸಂಭವನೀಯ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಕುರಿತ BPAಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸಮಿತಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ-ಸರಿಹೊಂದುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪದ. ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿದ್ದು, ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="European Food Safety Authority" /> ೨೦೧೦ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆಯೋಗವು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು{{nowrap|Bisphenol A}} ರೊಳಗೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ {{nowrap|Bisphenol A}}(BPA) ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಶಿಶು ಸೀಸೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು {{nowrap|1 June 2011}}ರೊಳಗೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ನೀತಿ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ಆಯುಕ್ತ ಜಾನ್ ಡಾಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ EUಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಇದು ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="rban2011">[http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AO3MS20101125 EUಟು ಬ್ಯಾನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಇನ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಇನ್ 2011] ೧೦೧೧೨೫</ref><ref name="pban2011">[http://www.physorg.com/news/2010-11-europe-baby-bottles-bisphenol-a.html ಯುರೋಪ್ ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A] ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦</ref> ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮೆಡಿಕಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಯೂನಿಟ್ ಅತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲದೇ ರಾಜಕೀಯ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=EU bans bisphenol A chemical from babies' bottles |url= http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11843820 |agency=BBC |date=25 November 2010|quote=I do not know of any convincing evidence that bisphenol A exposure, in the amounts used in polycarbonate bottles, can cause any harm to babies as not only are the amounts so minuscule but they are rapidly broken down in the gut and liver.}}</ref> ====ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌==== ೨೦೦೯ ಮೇನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPAಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದು ೨೦೧೦ಏಪ್ರಿಲ್‌‍ನೊಳಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೧೦ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dr.dk/Nyheder/Politik/2010/03/26/113304.htm|title=Danmark forbyder giftigt stof i sutteflasker|language=danish|accessdate=26 March 2010}}</ref> ====ಬೆಲ್ಜಿಯಂ==== ೨೦೧೦ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಫಿಲಿಪ್ ಮಹೋಕ್ಸ್ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ BPAಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://nieuws.be.msn.com/buitenland/artikel.aspx?cp-documentid=152421106|title=Negen op tien zuigflessen zijn gevaarlijk|date=5/03/2010|accessdate=8 March 2010|archive-date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318072634/http://nieuws.be.msn.com/buitenland/artikel.aspx?cp-documentid=152421106|url-status=dead}}</ref> ====ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ==== ೨೦೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೫ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಏಜೆನ್ಸಿ (AFSSA) BPAನ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲಿ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೆ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಥಮ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ನಡವಳಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.afssa.fr/PM9100B6I0.htm|title=Bisphenol A: AFSSA recommends the development of new assessment methods|date=5 February 2010|accessdate=8 February 2010|archive-date=20 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720203557/http://www.afssa.fr/PM9100B6I0.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.afssa.fr/cgi-bin/countdocs.cgi?Documents/MCDA2009sa0270EN.pdf|title=Opinion of the French Food Safety Agency on the critical analysis of the results of a study of the toxicity of bisphenol A on the development of the nervous system together with other recently-published data on its toxic effects|date=29 January 2010|publisher=French Food Safety Agency|accessdate=8 February 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ BPAಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಲೇಬಲ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು AFFSAಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2010/04/27/97001-20100427FILWWW00356-afssa-informations-sur-le-bisphenol-a.php|title=Afssa: informations sur le Bisphénol A|date=27 April 2010|work=Le Figaro|language=french|accessdate=7 May 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೪ರಂದು ಶಿಶು ಆಹಾರದ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ BPA ಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೆನೇಟ್ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಈಗಲೂ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/planete/article/2010/03/24/les-senateurs-votent-la-suspension-de-la-commercialisation-des-biberons-au-bisphenol-a_1324041_3244.html|title=Les sénateurs votent la suspension de la commercialisation des biberons au Bisphenol A|date=24 March 2010|work=Le Monde |accessdate=24 March 2010}}</ref> ====ಜರ್ಮನಿ==== ೨೦೦೮ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯ರಂದು ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ (Bundesinstitut für Risikobewertung, BfR)ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತ ಅಪಾಯದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.bfr.bund.de/cm/216/neue_studien_zu_bisphenol_a_stellen_die_bisherige_risikobewertung_nicht_in_frage.pdf Bund.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718210254/http://www.bfr.bund.de/cm/216/neue_studien_zu_bisphenol_a_stellen_die_bisherige_risikobewertung_nicht_in_frage.pdf |date=18 ಜುಲೈ 2011 }} {{de icon}}</ref> ೨೦೦೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ಸಂಘಟನೆ Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ BPA ಕುರಿತು ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿತು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಶಾಮಕಗಳು<ref>{{Cite web|url=http://www.bund.net/nc/bundnet/presse/pressemitteilungen/detail/zurueck/pressemitteilungen/artikel/schnuller-geben-hormonell-wirksames-bisphenol-a-ab-bund-fordert-verbot-der-chemikalie-fuer-babyarti|title=Schnuller geben hormonell wirksames Bisphenol A ab. BUND fordert Verbot der Chemikalie für Babyartikel|language=german|accessdate=15 October 2009|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091019095325/http://www.bund.net/nc/bundnet/presse/pressemitteilungen/detail/zurueck/pressemitteilungen/artikel/schnuller-geben-hormonell-wirksames-bisphenol-a-ab-bund-fordert-verbot-der-chemikalie-fuer-babyarti|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://www.derwesten.de/nachrichten/wp/2009/10/1/news-135346902/detail.html|title=Chemikalie in Schnullern entdeckt|date=1 October 2009|language=german|accessdate=2 October 2009|archive-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091004074121/http://www.derwesten.de/nachrichten/wp/2009/10/1/news-135346902/detail.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಉಪಶಾಮಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.medizinauskunft.de/artikel/aktuell/2009/04_11_bisphenol_a.php |date=4 November 2009 |language=German |accessdate=4 November 2009 |title=Bisphenol-A: Kehrtwende |work=MedizinAuskunft |archive-date=19 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719060727/http://www.medizinauskunft.de/artikel/aktuell/2009/04_11_bisphenol_a.php |url-status=dead }}</ref> ====ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್==== ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೬ರಂದು, ಡಚ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಗಣನೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.vwa.nl/cdlpub/servlet/CDLServlet?p_file_id=31842 VWA.nl]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{nl icon}}</ref> ====ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌==== ೨೦೦೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಕಚೇರಿ, ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಆಹಾರದಿಂದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೇವನೆಯು ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಸುಗೂಸುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಅದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bag.admin.ch/themen/lebensmittel/04861/06170/index.html?lang=de Admin.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314014902/http://www.bag.admin.ch/themen/lebensmittel/04861/06170/index.html?lang=de |date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2012 }} {{de icon}}</ref> ====ಸ್ವೀಡನ್‌‌==== ೨೦೧೦ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPA ಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಐರೋಪ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪರಾಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಪರಿಸರ ಸಚಿವ EFSA ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆಯೂ, ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dagenshandel.se/dh/DagensH.nsf/0/CEEB5E81FEE99BDFC1257720002F04A9|title=Minister kör över Livsmedelsverket|language=swedish|accessdate=13 May 2010|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314201553/http://www.dagenshandel.se/dh/DagensH.nsf/0/CEEB5E81FEE99BDFC1257720002F04A9|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=100803&l=en&newsdep=25844|title=BioNut researcher on ban of bisphenol A (BPA)|date=10 May 2010|accessdate=13 May 2010|archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930040711/http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=100803&l=en&newsdep=25844|url-status=dead}}</ref> ====ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್==== ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ BPA ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಗತವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು UK ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಏಳು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಬರೆದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ೨೦೦೯ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ,<ref>{{Cite news | last = Smith | first = Rebecca | title = Ban chemical linked to cancer in baby bottles: campaigners | newspaper = Telegraph | date = 1 December 2009 | accessdate = 16 February 2010 | url = http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | archive-date = 2 ಮೇ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110502093857/http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | url-status = dead }}</ref> UK ಫುಡ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ೨೦೦೯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ‘ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ BPA ಗೆ UK ಗ್ರಾಹಕರ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ’<ref>{{Cite web | url=http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | title=US Acts on BPA and Baby Bottles while UK Food Standards Agency dismisses concerns | date=18 January 2009 | publisher=Breast Cancer UK | accessdate=16 February 2010 | archive-date=2 ಮೇ 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110502093857/http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | url-status=dead }}</ref> ===ಜಪಾನ್‌‌=== ೧೯೮೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರ ನಡುವೆ, ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ BPA ಹೊಂದಿದ ಎಪಾಕ್ಸಿ ಕ್ಯಾನ್ ಲೈನರ್‌ಗಳನ್ನು BPA-ಮುಕ್ತ ಪಾಲಿಎಥಿಲಿನ್ ಟೆರೆಪ್ತಲೇಟ್ (PET)ನಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು. ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ,ಅವು ಭಿನ್ನ ಎಪಾಕ್ಸಿ ಲೈನಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಾದವು. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಿದ ರೆಸಿನ್‌ಗಿಂತ ಆಹಾರಕ್ಕೆ BPA ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ, ಶಾಲೆಯ ಉಪಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಪರಿಕರದ ಬದಲಿಗೆ BPA ಮುಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ,ಜಪಾನಿನ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜುಮಾಡುವವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಯಾವುದೇ BPA ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ BPA ರಕ್ತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು (ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ೫೦%).<ref>http://www.ewg.org/node/೨೦೯೩೮{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ: ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಾಸಾಯನಿಕ: ಕಂಪೆನಿಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದವು, ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್, ನೋಡಲಾಗಿದೆ ೦೮-೦೯-೨೦೧೦ರಂದು.</ref> ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು=== ====ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮==== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. ಹಸುಳೆಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಐದನೇ ಮಟ್ಟದ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಳವಳಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="NTP08" /> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, FDA ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮರುಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಿತಿಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿಷಯದ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ತಜ್ಞರ ಹೊರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿತು. ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನನ್ನು ಆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್ ಮೆಲ್ಜರ್ FDA ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು.<ref name="WaPoDos">{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/09/16/ST2008091601215.html?sid=ST2008091601215&s_pos=list|title=Study Links Chemical BPA to Health Problems|last=Layton|first=Lindsey|date=16 September 2008|work=Washington Post |pages=A03|accessdate=17 September 2008}}</ref> ''JAMA'' ದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಜತೆಗೂಡಿದ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತ FDA ಅಂದಾಜನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೆಂದರೆ BPA ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ADI (ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆ)ಯು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಳತಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.(ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು FDA ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಶೋಧಕರು ಹಳತಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಳತಾದ, ಅಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಗೆ(ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ನೀಡಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ BPA ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.<ref name="JAMAVS" /> ====ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೯==== ಗ್ಯಾಸೊಲೀನ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉತ್ಪಾದಕ ಸುನೊಕೊ, ೩ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಿರಿಯರಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಸಲುವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಈಗ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂಯುಕ್ತದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಸುನೊಕೊ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರು ಖಾತರಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸುನೊಕೊ ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |author=Matthew Perrone |title=Sunoco restricts sales of chemical used in bottles |publisher=Associated Press |date=12 March 2009 |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gOPl1ZUc7b5Zxrt5oXVoyFC24GTQD96SMQH80 |accessdate=13 March 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವ ೬ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಅಮೆರಿಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/05/AR2009030503285.html No BPAಫಾಪ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಇನ್ U.S.] ೬ ಮೇಕರ್ಸ್ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ - ಲಿಂಡ್ಸಿ ಲೇಟನ್ ಅವರಿಂದ, ೬ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯; ಪುಟ A೦೬, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸುಫೋಲ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮಕ್ಕಳ ಪಾನೀಯದ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref>[http://www.northshoreoflongisland.com/Articles-i-2009-03-05-78665.112114-sub_County_bans_baby_bottle_plastic_with_BPA.html ಕೌಂಟಿ ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿತ್ BPA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230195744/http://www.northshoreoflongisland.com/Articles-i-2009-03-05-78665.112114-sub_County_bans_baby_bottle_plastic_with_BPA.html |date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 }} ಕರೇನ್ ಫೋರ್ಮನ್ ಅವರಿಂದ, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, northshoreoflongisland.com</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೩ರಂದು ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಸೆನೇಟ್ ನಾಯಕರು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/13/AR2009031303507.html ಬಿಲ್ಸ್ ವುಡ್ ಬ್ಯಾನ್ BPA ಫ್ರಂ ಫುಡ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರಿಂಕ್ ಕಂಟೇನರ್ಸ್], ಮಿಲ್ವಾಕಿ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್, ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯; ಪುಟ A೦೪, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ BPA ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು FDAಬಳಸಿದ ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಲೇಖಕ ರೊಚೆಲೆ ಟೈಲ್, ಆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು BPA ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://www.contracostatimes.com/nationandworld/ci_12123743 ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ ರಿಜೆಕ್ಟ್ FDA ಅಸರ್ಶನ್ ಆಫ್ BPA's ಸೇಫ್ಟಿ]</ref> ====ಮೇ ೨೦೦೯==== BPA ಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಗಳು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ. ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ನಿಬಂಧನೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ೨೦೧೦ರ ಜನವರಿ ೧ರ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದಿರಬಹುದು. ನಿಷೇಧವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಚಿಲ್ಲರೆಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ." ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಿಪ್ಪಿ ಕಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.startribune.com/lifestyle/health/44586267.html|title=State bans chemical in baby bottles|last=Sternberg|first=Bob von|date=8 May 2009|work=Star Tribune|accessdate=11 July 2009|archive-date=11 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511102535/http://www.startribune.com/lifestyle/health/44586267.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿಕಾಗೊ ನಗರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊನ ನಿಷೇಧದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸತತ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಚಿಕಾಗೊ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಲೇಖನ ಶಾಸನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವಾಗ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ ಸಮರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು.ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ನಗರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು FDA ನಿಲುವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು."<ref>{{Cite news|url=http://archives.chicagotribune.com/2009/may/14/local/chi-chicago-bpa-baby-bottles-14may14|title=Chicago BPA ban: Chicago bans sale of baby bottles, sippy cups with dangerous chemical ... linked to diabetes, cancer and other illnesses|date=14 May 2009|accessdate=4 August 2009|work=Chicago Tribune|archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324090304/http://archives.chicagotribune.com/2009/may/14/local/chi-chicago-bpa-baby-bottles-14may14|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ಮೇನಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕರು ಸರ್ಕಾರಿ BPA ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಬಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. FDA ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಟೀಕಿಸಿ, ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರೂ, ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಆಡಳಿತ ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮೂಹ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/05/30/AR2009053002121.html ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಬೀಯಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್ಡ್ ಟು ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಯೂಸ್ ಆಫ್ BPA]</ref> ====ಜೂನ್ ೨೦೦೯==== ೨೦೦೯ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, FDA BPA ಸುರಕ್ಷತೆ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124405286248681991.html FDA ಟು ರಿವಿಸಿಟ್ ಡಿಸಿಷನ್ ಆನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ BPA]</ref> ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಬಿಸ್ಪೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಶಿಶು ಆಹಾರ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ ಧಾರಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮರುಬಳಕೆಯ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯ ಧಾರಕದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehour.com/story/470418|title=Connecticut first state to ban BPA|last=Bodach|first=Jill|date=5 June 2009|work=The Hour|publisher=The Hour Publishing Co.|accessdate=9 September 2009|archive-date=14 ಜೂನ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614055758/http://www.thehour.com/story/470418|url-status=dead}}</ref> ====ಜುಲೈ ೨೦೦೯==== ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಎಂಡ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಂಟ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಕಮಿಟಿಯು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ BPA‌ನಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿಯು ಕಳವಳಪಟ್ಟರೂ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.latimes.com/business/nationworld/wire/sns-ap-us-california-bpa,0,3478515.story|title=Calif. regulators will not list Bisphenol A under Prop. 65, call for more study|accessdate=19 July 2009}} {{Dead link|date=August 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ೨೦೦೬ರವರೆಗೆ, ಅದೇ ಸಮಿತಿಯು ಪರೋಕ್ಷ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://latimesblogs.latimes.com/greenspace/2009/07/bisphenol-a-california.html ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವೋಂಟ್ ವಾರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಬೌಟ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> ====ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯==== ಆಗಸ್ಟ್ ೩ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮ ತಪ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳುಳ್ಳ ತಾಯಂದಿರು BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಿತಿ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೭ಅಥವಾ ೩ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕುಡಿಯುವ ಸೀಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://www.mass.gov/?pageID=eohhs2pressrelease&L=4&L0=Home&L1=Government&L2=Departments+and+Divisions&L3=Department+of+Public+Health&sid=Eeohhs2&b=pressrelease&f=090803_bpa_advisory&csid=Eeohhs2|title=Public Health Advisory Regarding Bisphenol A (BPA)|publisher=Commonwealth of Massachusetts|accessdate=4 August 2009}}</ref> ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್ '' BPA ಕುರಿತು ಪ್ರಸಕ್ತ ತನಿಖಾ ಸರಣಿಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, BPA ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನೋಮರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅಥವಾ ವರದಿ ಮಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ತರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>[http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/54195297.html "BPA ಇಂಟಸ್ಟ್ರಿ ಫೈಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್"], ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್ '' ನಿಂದ, ೨೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref><ref>[http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/54195302.html "'ವಾಚ್‌ಡಾಗ್' ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ಸ್ ಫಾರ್ BPA"], ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್'' , ೨೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref> ====ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯==== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ರಲ್ಲಿ, U.S. ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಏಜನ್ಸಿ BPA ಮತ್ತು ಇತರೆ ಐದು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/ecactionpln.html|title=Existing Chemical Action Plans|accessdate=1 October 2009}}</ref> ====ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ರಂದು, NIH $೩೦,೦೦೦,೦೦೦ ಹಣವನ್ನು ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಸ್ ಅನುದಾನಗಳಾಗಿ BPA ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಹಣವು ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತರ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal |author=Sarewitz D |title=World view: A tale of two sciences |journal=Nature |volume=462 |issue=7273 |pages=566 |year=2009 |month=December |pmid=19956236 |doi=10.1038/462566a}}</ref> ====ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯==== ''ಗ್ರಾಹಕ ವರದಿಗಳ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ BPA ಅಂಶದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಾರ್ಥವು ಪ್ರಸಕ್ತ FDA ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆಯ ಸಂಚಿತ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.consumerreports.org/cro/magazine-archive/december-2009/food/bpa/overview/bisphenol-a-ov.htm|title=Concern over canned foods |date=December 2009|work=[[Consumer Reports]]|accessdate=4 November 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.foodmag.com.au/Article/Significant-bisphenol-A-levels-found-in-canned-food/504393.aspx|title=Significant bisphenol A levels found in canned food|date=4 November 2009|accessdate=4 November 2009|archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204115032/https://www.foodmag.com.au/Article/Significant-bisphenol-A-levels-found-in-canned-food/504393.aspx|url-status=dead}}</ref> ====ಜನವರಿ, ೨೦೧೦==== ಜನವರಿ ೧೫ರಂದು FDA ಆತಂಕಗಳ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಭ್ರೂಣಗಳು, ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೆದುಳು, ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ BPAನ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇದು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಮಂಜಸ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುಟುಂಬಗಳು ಶಿಶು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಆಹಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದು FDA ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕದ ಸ್ಥಿರ ಮೂಲದ ಅನುಕೂಲವು BPAನ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="U.S. Food and Drug Administration" /> ಅದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಅಮೆರಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳ BPA ಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.hhs.gov/safety/bpa/|title=Bisphenol A (BPA) Information for Parents|date=15 January 2010|publisher=U.S. Department of Health & Human Services|accessdate=15 January 2010}}</ref> ====ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦==== BPA ನಿಷೇಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್'' ಪ್ರಕಾರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಲಾಬಿದಾರರು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, EPAಯು BPA ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news|url=http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/84321857.html|title=Regulator waffles on bisphenol A|last=Kissinger|first=Meg|date=14 February 2010|work=Journal Sentinel|accessdate=17 February 2010|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100217034858/http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/84321857.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.upi.com/Top_News/US/2010/02/14/EPA-delays-action-on-suspect-chemical/UPI-37321266190180/|title=EPA delays action on suspect chemical|date=14 February 2010|publisher=United Press International|accessdate=17 February 2010}}</ref> ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ BPAನಿಷೇಧವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದವು.<ref>{{Cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/greenhouse/post/2010/02/bans-sought-for-chemical-bpa-in-baby-toddler-products/1|title=Bans sought for chemical BPA in baby, toddler products|last=Koch|first=Wendy|date=16 February 2010|work=USA Today|accessdate=17 February 2010}}</ref> ====ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೧೦==== ಮಾರ್ಚ್ ೨೯ರಂದು, EPA ಯು BPAಯನ್ನು "ಕಳವಳಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://yosemite.epa.gov/opa/admpress.nsf/d0cf6618525a9efb85257359003fb69d/78110048d7f696d1852576f50054241a!OpenDocument|title=EPA to Scrutinize Environmental Impact of Bisphenol A |date=29 March 2010|publisher=US Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref><ref name="actionplan">{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/actionplans/bpa.html|title=Bisphenol A (BPA) Action Plan Summary|publisher=US Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref> ====ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦==== ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ನ ೨೦೦೮–೨೦೦೯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು: "ಅನೇಕ ಅರ್ಬುದಗಳ ದೀರ್ಘ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅವಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಲಭ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಈ ವೈವಿಧ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳುವಂತೆ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ(...) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://deainfo.nci.nih.gov/advisory/pcp/pcp08-09rpt/PCP_Report_08-09_508.pdf|title=Annual Report for 2008-2009|last=Reuben|first=Suzanne H.|date=April 2010|publisher=National Cancer Institute|accessdate=6 May 2010|archive-date=2 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602131450/http://deainfo.nci.nih.gov/advisory/pcp/pcp08-09rpt/PCP_Report_08-09_508.pdf|url-status=dead}}</ref> ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಟೊಮೇಟೊಗಳ ಜತೆ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ BPA ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ ಲೈನರ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಆಮ್ಲೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಟೊಮೆಟೊ ಬೆಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಸಹಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮ್ಯೂರ್ ಗ್ಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಟೊಮೊಟೊ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.greenbiz.com/news/೨೦೧೦/೦೪/೧೯/general-mills-pull-bpa-organic-tomato-cans{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಟು ಪುಲ್ BPA ಫ್ರಂ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಟೊಮೇಟೊ ಕ್ಯಾನ್ಸ್, ಗ್ರೀನರ್ ಡಿಸೈನ್, ನೋಡಲಾಗಿದೆ ೦೮-೦೯-೨೦೧೦</ref> ಇತರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ BPA ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾತಿಲ್ಲ. ====ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧==== ೨೦೧೦ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ೨೦೧೨ ಜನವರಿಯಷ್ಟರೊಳಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮರುಬಳಕೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಧಾರಕಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಮತ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://new.bangordailynews.com/2010/06/18/politics/maine-board-weighs-bpa-bottle-ban/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223115824/http://new.bangordailynews.com/2010/06/18/politics/maine-board-weighs-bpa-bottle-ban/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೇಯ್ನ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಾಲ್ ಲೆಪೇಜ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದರು.ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ.ನನಗೆ ಕೇಳಿಬಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ನೀವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೀಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೈಕ್ರೋವೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ, ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್‌ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣವೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಗಡ್ಡಗಳು ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://new.bangordailynews.com/2011/02/22/politics/gov-lepage-dismisses-dangers-of-bpa/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301011630/http://new.bangordailynews.com/2011/02/22/politics/gov-lepage-dismisses-dangers-of-bpa/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.huffingtonpost.com/2011/02/23/maine-gov-paul-lepage-on-_n_827208.html</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ವಸ್ತುಗಳು *ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಡಿಜ್ಲಿಸಿಡೈಲ್ ಎದರ್ (BADGE) *ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎF (BPAF) *ಥರ್ಮಲ್ ಪೇಪರ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{Wiktionary}} * {{Cite journal |last= Borrell|first= Brendan |authorlink= |date= 21 April|year=2010|title= Toxicology: The big test for bisphenol A |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume= 464|series= |issue= 7292|pages= 1122–1124 |pmid= 20414285|doi= 10.1038/4641122a |url=http://www.nature.com/news/2010/100421/full/4641122a.html|accessdate= 21 April 2010 |quote= }} * {{Cite doi|10.2105/AJPH.2008.159228}} * [http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=plastic-not-fantastic-with-bisphenol-a ಫ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನಾಟ್ ಫ್ಯಾಂಟಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿತ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ (www.scientificamerican.com)] * [http://www.fda.gov/oc/opacom/hottopics/bpa.html US FDA ಸ್ಟೇಟ್‌ಮಂಟ್ ಆನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಫ್ರಂ 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511220817/http://www.fda.gov/oc/opacom/hottopics/bpa.html |date=11 ಮೇ 2009 }} * {{Cite journal|last=Myers|first=John Peterson|coauthors=''et al.''|date=March 2009|title=Why Public Health Agencies Cannot Depend on Good Laboratory Practices as a Criterion for Selecting Data: The Case of Bisphenol A|journal=Environmental Health Perspectives|volume=17|issue=3|pages=309–315|url=http://www.ehponline.org/members/2008/0800173/0800173.html|pmid=19337501|pmc=2661896|doi=10.1289/ehp.0800173}} * [http://www.economist.com/daily/columns/techview/displayStory.cfm?story_id=11991291 ಹಜ್ಯಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಎ ಬಾಟಲ್] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ BPA ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸೋಲಪ್ಪಿತು( ''ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್‌'' ನಿಂದ) * [http://www.bpafreebottles.org/ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A ನ್ಯೂಸ್ & ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20080512074835/http://www.bpafreebottles.org/ |date=12 ಮೇ 2008 }} BPA ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿ ವಿವರಣೆ. * {{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2009.06.014}} * [http://www.mass.gov/Eeohhs2/docs/dph/environmental/exposure/bisphenol_a_brochure.pdf ಹೌ ಟು ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಯುವರ್ ಬೇಬಿ ಫ್ರಂ BPA (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222034558/http://www.mass.gov/Eeohhs2/docs/dph/environmental/exposure/bisphenol_a_brochure.pdf |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 }} * {{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022204830.html|title=Alternatives to BPA containers not easy for U.S. foodmakers to find|last=Layton|first=Lyndsey|date=23 February 2010|work=Washington Post|accessdate=23 February 2010}} * {{Cite news|url=http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/scdoc/1829.htm|title=European Food Safety Authority Scientific Opinion on Bisphenol A|date=23 September 2010}} * [http://chemsub.online.fr/name/bisphenol_a.html ಚೆಂಸಬ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ : ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ.]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{HealthIssuesOfPlastics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಲಾಸ್ಟೀಕಾರಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ಅಡ್ಡಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು]] o8mp3tfq2xpysh6nxg25m5sg0rtf2rh 0 60429 1371106 1353335 2026-04-01T13:08:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371106 wikitext text/x-wiki '''ಪಿ ಎಚ್ ಪಿ''' ಸರ್ವರ್ ಸೈಡ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ [[ಭಾಷೆ]], ಇದನ್ನು ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍[[ಜಾಲತಾಣ]] ನಿರ್ಮಾಣ, ಸರ್ವರ್ ಗಳ ಹೊಕ್ಕುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವರು <ref>{{Cite web |url=http://php.net/manual/en/intro-whatcando.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-10 |archive-date=2018-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816222802/http://php.net/manual/en/intro-whatcando.php |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭಾಷೆ ಆಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೧೩ ಜನವರಿವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ೨೪ ಕೋಟಿ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗಳು ಹಾಗು ೨೧ ಲಕ್ಷ ಸರ್ವರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿ ಎಚ್ ಪಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://php.net/usage.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-10 |archive-date=2016-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531083402/http://php.net/usage.php |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಹ ರಸ್ಮಾಸ್ ಲೆರ್ದ್ರಫ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು. ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಜಾಲತಾಣದ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಿ ಎಚ್ ಪಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.<ref>https://www.firstversions.com/2015/04/facebook.html</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] tilpnrg49dzywc8okqih9649q0xpox3 0 79160 1371100 1353076 2026-04-01T12:10:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371100 wikitext text/x-wiki ==2011 ಚುನಾವಣೆ== [[File:Mamata banerjee.jpg|200x320|thumb|ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] *[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಅವಧಿ ಮೇ 29, 2016 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತ, ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಎರಡು ಮತದಾನ ದಿನಾಂಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ - ಏಪ್ರಿಲ್ 4 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ 11. ಇತರ ಹಂತಗಳು ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 21, 25, 30 ಮತ್ತು ಮೇ 5 ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ. 2011 ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತಪಡೆಯಿತು; ಮತ್ತು 34 ವರ್ಷದ ಎಡರಂಗದ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು.[[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]],20 ಮೇ 2011 ರಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== *ಜನವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನಡುವೆ ಪರಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿನಿಮಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನರು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸೀಮಿತ ಸೀಮಾ ನಿರ್ಣಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅವಕಾಶ ಕೋರಿತು. [2] ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಬಾರಿ ಬಂಗಾಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [3] ಜನವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗೊಳಿಸಲಾದ ಮತದಾರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಶದ ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯದ ಮತದಾರರ ಏರಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 0.68 ರಷ್ಟು ಮೀರಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ - ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅನುಪಾತ. 2016 ಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಅಂತಿಮ ಚುನಾವಣಾ ಮತದಾರ ಪಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6.55 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ 3.39 ಕೋಟಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಮತದಾರರು 3.16 ಕೋಟಿ. [4] ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮತದಾರರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಮತದಾರರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/tamil-nadu-kerala-west-bengal-assam-polls-in-april-may</ref><ref>http://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/bengal-electorpopulation-ratio-jumps/article8079188.ece</ref> ==ಧರ್ಮ ದತ್ತಾಂಶ== [[File:2016 West Bengal State assembly polling dates.png|thumb|2016 ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಚುನಾವಣೆ ದಿನಾಂಕ]] ;ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಧರ್ಮ (2011) [6] * ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (70.53%) * ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ (27.01%) * ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ (0.72%) * ಬೌದ್ಧಮತದ (0.30%) * ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.07%) * ಜೈನ್ ಧರ್ಮ (0.06%) * ಉಳಿದ ಧರ್ಮಗಳು (1.03%) * ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ (0.001%) ಧರ್ಮ *2011 ಜನಗಣತಿಯಂತೆ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70.54%ರಷ್ಟು ಇದೆ. ನಂತರ, ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 27.01% ರಷ್ಟು ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯ ಸಹ ದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು ಉಳಿದ ಭಾಗ (100.00-97.55% =2.45%). ಈ ರಾಜ್ಯದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬೌದ್ಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.<ref>Data on Religion". Census of India (2001). Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Archived from the original on 12 August 2007.</ref> ==ಚುನಾವಣೆ== *ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 6 ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದದು : *ಮತದಾನದ ದಿನಾಂಕ : ಐದು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ -ರಾಜ್ಯದ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದದು. 2016 ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 11, 17, 21, 25, 30 ಮತ್ತು ಮೇ 5: *ಮತ ಎಣಿಕೆ : ಮೇ 19.ಮೇ 2016.<ref>{{Cite web |url=http://infoelections.com/infoelection/index.php/kolkata/6333-west-bengal-assembly-election-schedule.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407005713/http://infoelections.com/infoelection/index.php/kolkata/6333-west-bengal-assembly-election-schedule.html |url-status=dead }}</ref><ref>Election Commission of India</ref> *೫-೫-೨೦೧೬, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ: 84.24% turnout in sixth phase<ref>{{Cite web |url=http://infoelections.com/infoelection/index.php/kolkata/160-opinion-poll-westbengal.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-08 |archive-date=2016-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507184511/http://infoelections.com/infoelection/index.php/kolkata/160-opinion-poll-westbengal.html |url-status=dead }}</ref> ====ಸರಾಸರಿ ಮತ ಚಲಾವಣೆ==== {| class="wikitable" |- !ಹಂತ!! ದಿನಾಂಕ!! ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು-ಸಂ!! ಮತದಾನ |- |1(a)|| 4 April 2016|| 18|| 84.22% |- |1(b)|| 11 April 2016|| 31|| 83.73% |- |2|| 17 April 2016|| 56|| 83.05% |- |3|| 21 April 2016|| 62 ||82.28% |- |4|| 25 April 2016|| 49|| 81.25% |- |5|| 30 April 2016|| 53|| 81.66% |- |6|| 5 May 2016|| 25|| 86.76% |- |7|| ಸರಾಸರಿ||-||82.70% |- |} <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/west-bengal-elections-2016/news/west-bengal-assembly-polls-2016-86-voter-turnout-in-6th-phase-of-West-Bengal-polls/articleshow/52155376.cms]</ref> ==ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ== * ಮಾರ್ಚ್ 10 ರಂದು ಬಿಜೆಪಿ 52 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * ಟಿಎಂಸಿ ಅದೇ ದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 5 ಮಾರ್ಚ್ ರಂದು ತನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. * ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಡರಂಗ, ಸಿಪಿಐ ಮತ್ತು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ತುಂಬಾ ಅದರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ. * ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಸೀಟು ಹಂಚಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಡರಂಗದೊಡನನೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ("ತಿಳುವಳಿಕೆ" ಹೊಂದಿರುವ) 95 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>West Bengal Assembly Election Schedule 2016 - infoelections.com</ref> ==ಪಕ್ಷಗಳ ವಿವರ== ;ಪಕ್ಷಗಳು : '''ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19-5-2016 ರ ಫಲಿತಾಂಶ:''' :'''ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್''' * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -(AITC)-'''211/210''' (68.1%) :'''ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC)+''' * ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) -'''44/45''' * ಗೂರ್ಖಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್ (GNLF) * ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಮಾಜವಾದ ಪಕ್ಷ (ಪಿಡಿಎಸ್) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ದಳ (ಆರ್ಜೆಡಿ) * ಜನತಾ ದಳ (ಸಂಯುಕ್ತ) (ಜೆಡಿ (ಯು)) :'''ಎಡರಂಗ +''' (77) * ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) (ಸಿಪಿಎಂ)'''26''' * ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಸಿಪಿಐ) -'''1''' * ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಆರ್ಎಸ್ಪಿ) -'''3''' * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ (AIFB) - '''1''' * ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (RCPI) * ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ (MFB) * ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] (ಎಸ್ಪಿ) * ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಡಿಎಸ್ಪಿ (ಪಿಸಿ))- '''1''' * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ (ಎನ್ಸಿಪಿ) :'''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ''' * ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ)-'''3''' * ಗೂರ್ಖಾ ಜನಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (GJM)- '''3''' *ಇತರೆ: :'''ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಜ್ಲಿಸ್-ಇ-ಇತ್ತೆಹಾದುಲ್ ಮುಸ್ಲಿಮೀನ್ (AIMIM)''' :ಸ್ವತಂತ್ರ '''1''' <ref>19-5-2016 : http://www.hindustantimes.com/</ref> ==2016 ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಮತದಾನ== *ತೃಣಮೂಲ 211 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (44.9%,) ;ಎಡರಂಗ + ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 77 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (26.2%);ಇತರೆ 4 ಸ್ಥಾನಗಳು (1.4%); ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ 3 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (1.1%).(hindustantimes) *ವಿವರ :ತೃಣಮೂಲ 210; ಕಾಂಗ್ 45; ಸಿಪಿಎಂ 26,; ಆರ್ಎಸ್ಪಿ 3,;AFB 2,;ಸಿಪಿಐ 1,; ಬಿಜೆಪಿ 3,; ಜಿಎಂಎಂ 3; ಸ್ವತಂತ್ರ 1. *211 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (68.1%);ಎಡರಂಗ + ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 75 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (27.9%); ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ; 6 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (2.8%);JDU 1; ಇತರೆ 1 ಸ್ಥಾನಗಳು (1.4%). (the hindu) {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರ.ಸಂ.!!ಪಕ್ಷ!!ಸ್ಪರ್ಧೆ-ಸ್ಥಾನ|| ಮುನ್ನೋಟ !! ಗೆಲವು/ಫಲಿತಾಂ‍ಶ ||% |- | colspan=6 style="background:#eee;"| <center> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವಿಧಾ ಸಭೆ:ಒಟ್ಟು/ ಬಹುಮತ-:ಸ್ಥಾನಗಳು 294 / 148</center> |- |1|| ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಟಿಎಂಸಿ)) |||| 160 ||211||44.9%, |- |2||ಸಿಪಿಎಂ–ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ +(106+21)|| || 127 ||74 (77) (26CPM+44Cong+1CPI+4+(1)||27.9%) |- |3|| ಬಿಜೆಪಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ |||| 04 ||6 (BJP3+GJM3*)||(2.8% |- |4|| ಇತರೆ || || 03 ||3+(1JDU?)(4)||1.4% |- |5||Total ||||294||294||100% |} *Gorkha Janmukti Morcha 3 <ref name="ref1" /> <ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/static/election-maps/state/west-bengal/2016/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-22 |archive-date=2016-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160522160232/http://www.hindustantimes.com/static/election-maps/state/west-bengal/2016/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.prajavani.net/article/ಜಯಾ-ಮಮತಾಗೆ-ಮತ್ತೆ-ಅಧಿಕಾರ</ref> <ref>[http://www.thehindu.com/elections/assam2016/live-assam-assembly-election-results-2016/article8614737.ece Source: Election Commission of India (Hindu)]</ref> ==ಸಿ ಓಟರ್ ಮುನ್ನೋಟ== *೧೬-೫-೨೦೧೬: {| class="wikitable" |- !2011|| Party/Alliance||ABP Ananda||Times Now-CVoter||IndiaToday-Axis||Chanakya||News Nation |- |184/39.8|| ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಟಿಎಂಸಿ))||163 ||167 ||233-253 ||196-224 || 153 |- |40/30.08+42/8.91||ಎಡ + ಕಾಂಗ್ರೆಸ್||126 ||120 ||38-51 || 61-79 || 136 |- |00 ||ಬಿಜೆಪಿ ||01 ||04 ||01-05 ||09-19 || 00 |- |28/15.06||ಇತರೆ ||04 ||03 ||02-05 || 00-02 || 03 |- |||| ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನ ||294 ||294 ||294 || 294 || 294 |- |} ==ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ೨೦೧೬ ಚುನಾವಣೆಯ- ಪಕ್ಷವಾರು ಫಲಿತಾಂಶ == {| class="wikitable" |- | colspan=2 style="background:#eee;" | <center> ಫಲಿತಾಂಶ ಸ್ಥಿತಿ </center> |- !ಪಕ್ಷ || ಗೆಲುವು |- | ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ || 3 |- | ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ || 1 |- | ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) || 26 |- | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || 44 |- | ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ || 2 |- | ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || 211 |- | ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ || 3 |- | ಗೂರ್ಖಾ ಜನಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ || 3 |- | ಸ್ವತಂತ್ರ || 1 |- |ಒಟ್ಟು || 294 |- |} *ಓಟಿನ ಎಣಿಕೆ:ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ AITC {44.9%, 24564,523.; ಸಿಪಿಎಂ {19.7%, 10802,058. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ {12.3%, 6700938} ಬಿಜೆಪಿ {10.2% 5555134} AIFB {2.8%, 1543764} ಭಾರತ {2.2%, 1184047} ಆರ್ಎಸ್ಪಿ {1.7% 911004 } ಸಿಪಿಐ {1.4% 791925} ಎಸ್ಯುಸಿಐ {0.7%, 365996} ಬಿಎಸ್ಪಿ {0.5% 300294 <ref name="ref1">{{Cite web |url=http://eciresults.nic.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-23 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |url-status=dead }}</ref> ==ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಪುನಃ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ== *ದಿ.27-05-2016 ರಂದು 12.45pmನಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಸತತ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.ಕೋಲ್ಕತ್ತದ ರೆಡ್‌ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಕೇಸರಿನಾಥ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 42 ಸಚಿವರು ಸಹ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. *ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಹುಮತ ಕೊಟ್ಟದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಅವರು ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. 294 ಸ್ಥಾನಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ 211 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 42 ಸಚಿವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಮತಾ ಅವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ 18 ಮಂದಿ ಹೊಸಬರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.hindustantimes.com/assembly-elections/mamata-to-take-oath-as-bengal-cm-all-about-the-venue-guest-list/story-Qm3Shjhx2pUMkOYWpbSARJ.html</ref><ref>https://wbxpress.com/council-ministers-west-bengal-2016/</ref> ==ಉಪಚುನಾವಣೆ== *ನವೆಂಬರ್ 22; ಟಿಎಂಸಿ 4 ಲಕ್ಷ 13 ಸಾವಿರದ 241 ಮತಗಳಿಂದ ಕೊಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. *ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ: ಟಿಎಂಸಿ ನ ದಿಬ್ಯೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ 4,97,528 ಮತಗಳಿಂದ ತಾಮ್ಲುಕ್ನಿಂದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು. *ಟಿಎಂಸಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸಾಯಿಕೇತ್ ಪಂಜಾ ಮಂತೇಶ್ವರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 1,27,127 ಮತಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಮೀಪದ ಸಿಪಿಎಂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂಡಿ ಓಸ್ಮಾನ್ ಗಾನಿ ಸರ್ಕಾರ್ ಸೋಲಿಸಿ ಗೆದ್ದರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/by-polls-in-assam-bengal-arunachal-mp-puducherry-tn-and-tripura/liveblog/55506313.cms by-polls-]</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2016]] *[[ಬಿಹಾರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ 2015]] *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]]-[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]-[[ಕೇರಳ]]-[[ಪುದುಚೇರಿ]]-[[ಅಸ್ಸಾಂ]] *[[:w:State Assembly elections in India|State Assembly elections in India]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ|.]] 2mgmwt30bd76y2d9z152t6zaazqjl7q 0 80913 1371151 1355736 2026-04-02T08:11:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371151 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ }} '''ಬಿಲಾವಲ್''' ಒಂದು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ[[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ| ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ]] ರಾಗ ಮತ್ತು [[ಥಾಟ್]]. ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಐಯೋನಿಯನ್  ಮೋಡ್ (major scale)ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಆರ್ ಜಿ ಎಂ ಪಿ ಡಿ ಎನ್ ಎಸ್' ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಕ.ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೋಮಲ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸ್ವರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತರಿಕ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಾಚೀನತೆ== ಇದು  ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ  ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ, [[ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹೀಬ|ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್]]ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿವಾದ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿ ರಾಗಗಳೂ  ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ  ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಸಬಾರದು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಾದ ಅಂತರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಯಾ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 31 ರಾಗಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್ ಹದಿನಾರನೆಯ ರಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಾಗದ ರಚನೆಗಳು ಒಟ್ಟು ೬೪ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ೭೯೫ ರಿಂದ ೮೫೯ರವರೆಗಿನ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಮಂತ್ರಗಳಿದ್ದು ಇದನು [[ಗುರು ನಾನಕ್]],  [[ಗುರು ಅಮರ ದಾಸ]], [[ಗುರು ರಾಮ ದಾಸ]], [[ಗುರು ಅರ್ಜುನ]] ಮತ್ತು [[ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್]] ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ== '''ಬಿಲಾವಲ್''' ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೂಲ ರಾಗವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಿಲಾವಲ್ ರಾಗಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಭೈರವಿ  ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಇದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಥಾಟ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ರಾಗಮಾಲಾ]] ದಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಭೈರವನ ಪುತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಈ ಎರಡು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ  ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಭಾವ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ. == ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ == ಅರೋಹ ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಧ ನಿ ಸ [[ಅವರೋಹಣ|ಅವರೋಹ]] ಸ ನಿ ಧ, ಪ, ಸ ಗ,ರಿ ಸ == ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ == ವಾದಿ:ಧ ಸಂವಾದಿ:ಗ == ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನೆ == ಗ ರಿ, ಗ ಮ ಧ ಪ, ಮಾ ಗ,ಮ ರಿ ಸ == ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು == # ಅಲ್‍ಹಯ ಬಿಲಾವಲ್ # [[ದೇಶ್ಕರ್]] # [[ಹಂಸಧ್ವನಿ]] # [[ದುರ್ಗಾ (ರಾಗ )|ದುರ್ಗಾ]] # [[ರಾಗ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] # [[ಕುಕುಭ್ ಬಿಲಾವಲ್]] # [[ಸುಖಿಯಾ]] # [[ಶುಕ್ಲಾ ಬಿಲಾವಲ್]] # [[ದೇವಗಿರಿ ಬಿಲಾವಲ್]] # [[ಪಹಾಡಿ]] # [[ಮಾಂಡ್]] # [[ಭೂಪಾಲಿ]] === ಸಮಯ (ಸಮಯ) === ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಹರ. === ರಸ === Bor, Joep ''(ed).'' Rao, Suvarnalata; der Meer, Wim van; Harvey, Jane ''(co-authors)'' ''The Raga Guide: A Survey of 74 Hindustani Ragas''. Zenith Media, London: 1999. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.itcsra.org/sra_others_samay_index.html SRA on Samay and Ragas] * [http://www.itcsra.org/sra_raga/sra_raga_that/sra_raga_that_index.html SRA on Ragas and Thaats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514234610/http://www.itcsra.org/sra_raga/sra_raga_that/sra_raga_that_index.html |date=2007-05-14 }} * [http://www.parrikar.org Rajan Parrikar on Ragas] * [http://www.gurmatsangeetproject.com/ Gurmat Sangeet Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217121606/http://www.gurmatsangeetproject.com/ |date=2012-02-17 }} * [http://www.rajacademy.com/ Raj Academy of Asian Music] * [http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan/ Sikhnet: Shabad for Printing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119062900/http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan |date=2008-11-19 }} {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸಮಯಾಧಾರಿತ ರಾಗಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು]] {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} k4pgr7nl3tbyg5pbf9fz067g71y2t6s 0 87954 1371130 1353760 2026-04-01T23:58:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371130 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ |honorific suffix = [[:en:Royal Society of Literature|ಎಫ್‍ಆರ್‌ಎಸ್ಎಲ್‍]] |image = Patience agbabi.jpg |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = {{Birth year and age|1965}} |birth_place = [[ಲಂಡನ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] |death_date = |death_place = |nationality = ಬ್ರಿಟಿಷ್‍ |other_names = |occupation = ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದೆ |alma mater = ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್<br>ಸಸೆಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |years_active = |known_for = |notable_works = }} ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ (ಜನನ ೧೯೬೫) ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯವು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾವ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ''ದ್ವಿ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'' ಮತ್ತು ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="vyoung">{{Cite web |title=Giving the Boys at Eton Poetry to Think About |url=https://www.nytimes.com/2005/03/05/arts/05poet.html?_r=1 |periodical=[[The New York Times]] |author=Victoria Young |date=5 March 2005 |accessdate=1 April 2008}}</ref> ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.poetryarchive.org/poet/patience-agbabi</ref> ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಉಪಭಾಷೆಗಳು, ಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ ದ್ರವವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.poetryarchive.org/poet/patience-agbabi "Patience Agbabi"] at The Poetry Archive.</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್‌ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>[https://rsliterature.org/fellow/patience-agbabi/ "Patience Agbabi"] at The Royal Society of Literature.</ref> ==ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಅಗ್ಬಬಿ ಅವರು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ನೈಜೀರಿಯನ್ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಸೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಂತರ ಕೋಲ್ವಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>[http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/contents/writersonwriting/patienceagbabi/index.htmlb "Patience Agbabi |Crossing Borders: From Page to Stage and Back Again"]{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Writers on Writing, British Council.</ref> ಅವರು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ನ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸಸೆಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಗಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್‍ನ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>[http://www.literaryfestivals.co.uk/poets/patienceagbabi.html Patience Agbabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190113182343/http://www.literaryfestivals.co.uk/poets/patienceagbabi.html |date=13 January 2019 }} at Literary Festivals UK.</ref> ==ಕವನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು== ಅಗ್ಬಬಿ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಗುಂಪಿನ ಅಟಾಮಿಕ್ ಲಿಪ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರವಾಸವು ಕ್ವಾಡ್ರೊಫೋನಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಪ್ರತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬೆರೆಸಿತು. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಡಿಯೋಲಾ ಅಗ್ಬೆಬಿಯಿ ಮತ್ತು [[ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್|ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ''FO(U)R WOMEN'' (ಎಫ್ ಒ (ಯು) ಆರ್ ವುಮೆನ್) ಎಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನದ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೧೯೯೮ ರವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>Stephanie Everett, [http://www.aestheticamagazine.com/patience-agbabi/ "Patience Agbabi"], ''[[Aesthetica]]''.</ref><ref name="Poetry International">{{Cite web|url=https://www.poetryinternational.com/en/poets-poems/poets/poet/102-23548_Agbabi|title = Poet {{!}} Patience Agbabi – Biography| first=Katy |last=Evans-Bush|website= Poetry International|access-date=25 February 2023}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Janis Joplin|ಜಾನಿಸ್ ಜೋಪ್ಲಿನ್]], [[:en:Carol Ann Duffy|ಕರೋಲ್ ಆನ್ ಡಫಿ]], [[ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್|ಚಾಸರ್]] ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಕ್ ಮೇಲಿನ ಅಗ್ಬಬಿಯ ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರೀತಿ ಅವರ ''ಈಟ್ ಮಿ'' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ ಆರ್.ಎ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ನಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳು ಥ್ಯಾಚರಿಸಂ, ನಗರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Poetry International" /> ಈ ಕವಿತೆಗಳ ಶೈಲಿಯು ರಾಪ್‍ನ ಲಯಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಸಹವಾಸ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಋಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>George Stade, Karen Karbiener (eds), [https://books.google.com/books?id=T7pVTz46T3cC&q=%22Patience+Agbabi%22&pg=PA8 "Agbabi, Patience (1965– )"], ''Encyclopedia of British Writers, 1800 to the Present, Volume 2'', Fact On File, 2009, p. 8.</ref> ಅವರ ಮುಂದಿನ ಸಂಗ್ರಹವು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (೨೦೦೦), ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಮಕಾಲೀನ ಬ್ರಿಟನ್‍ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'' [[ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್]] ಅವರ ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್‌ನ ಅಗ್ಬಬಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಿತ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾತ್ ಅನ್ನು ನೈಜೀರಿಯನ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಆಲಿಸ್ ಎಬಿ ಬಾಫಾ ಎಂದು ಮರುಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://poetryarchive.org/poet/patience-agbabi/|title = Patience Agbabi}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅಗ್ಬಬಿ ಬ್ಲಡ್‍ಶಾಟ್ ಮೊನೊಕ್ರೋಮ್ ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸತ್ತ ಲೇಖಕರ ಮೂಲಕ ಸಮಯದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಓದುಗರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>J. J. Furman, [https://womenwritinglondon.wordpress.com/2013/07/29/bloodshot-monochrome-4/ "Bloodshot Monochrome"], Women Writing London, 29 July 2013.</ref> ಅಗ್ಬಬಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಭೂತಕಾಲದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕರೋಲ್ ರುಮೆನ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>Carol Rumens, [https://www.theguardian.com/books/2016/mar/28/poem-of-the-week-skins-by-patience-agbabi "Poem of the week: Skins by Patience Agbabi"], ''[[The Guardian]]'', 28 March 2016.</ref> ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ, [[ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್]] ಅವರ ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಅಗ್ಬಬಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>Patience Agbabi, [https://patienceagbabi.wordpress.com/about/ "About"], ''Telling Tales'' website.</ref> ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಧ್ಯ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅದರ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು.<ref>[https://poetrysociety.org.uk/poems/from-telling-tales-prologue-grime-mix/ "''from'' Telling Tales Prologue (Grime Mix)"], The Poetry Society, 2014.</ref> ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ, ಭಾವಗೀತೆಯ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಸೈಮನ್ ಆರ್ಮಿಟೇಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕವಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಅವರು ಇದನ್ನು "ನೀವು ಓದಬಹುದಾದ ಚಾಸರ್‌ನ ಜೀವಂತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.renaissanceone.co.uk/Patience-Agbabi-Telling-Tales-Book |title=Patience Agbabi: her new book Telling Tales |accessdate=23 March 2015 |website=renaissance one |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212142351/http://www.renaissanceone.co.uk/Patience-Agbabi-Telling-Tales-Book |archivedate=12 February 2015 |df=dmy-all}}</ref> [[ಯುಕೆ|ಯುಕೆಯಾದ್ಯಂತದ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವಗಳು, ಕಲಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ-ಕವನ ರಚನೆಯಾಗಿ ಅಗ್ಬಬಿ ಟೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ''ದಿ ವೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾಫಾ'' ಅಥವಾ ''ಟಿಟ್ ಫಾರ್ ಟಾಟ್ (ರೀವ್ಸ್ ಕಥೆ)'' ನಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಗ್ಬಬಿ [[ನಮೀಬಿಯ|ನಮೀಬಿಯಾ]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]], [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನ]] ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಓದುವ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ರಿನೈಸಾನ್ಸ್ ಒನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ''ಮಾಡರ್ನ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ಮಾತನಾಡುವ ಪದಗಳ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ೪ ಸರಣಿ ಲಿಟ್ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬ್ಲೂ ಪೀಟರ್ ಸೇರಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲಿನ ೬೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಕರೋಲ್ ಆನ್ ಡಫಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಜುಬಿಲಿ ಲೈನ್ಸ್ (೨೦೧೨)<ref>Anna Aslanyan, [https://www.thenational.ae/arts-culture/books/jubilee-lines-british-poets-mark-queen-s-60th-year-on-throne-1.564371 "Jubilee Lines: British poets mark queen's 60th year on throne"], ''The National'', 2 June 2012.</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕೈದಿಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಕಥೆಗಳು (೨೦೧೬) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಕಲನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>Alison Flood, [https://www.theguardian.com/books/2016/jun/13/canterbury-tales-refugee-ali-smith-cleave-agbabi-tales-chaucer "Canterbury Tales rebooted with refugee stories of trafficking and detention"], ''The Guardian'', 13 June 2016.</ref><ref>Jess Denham, [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/refugee-tales-modern-reboot-of-the-canterbury-tales-to-tell-harrowing-refugee-stories-a7081366.html "Refugee Tales: Modern reboot of The Canterbury Tales to tell harrowing refugee stories"], ''The Independent'', 14 June 2016.</ref> ಅವರು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಈಟನ್ ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಲಂಡನ್ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>Charlotte Runcie, [https://www.telegraph.co.uk/culture/books/authorinterviews/10788554/Patience-Agbabi-Chaucer-remixed.html "Patience Agbabi: Chaucer remixed"], ''[[Daily Telegraph|The Telegraph]]'', 27 April 2014.</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ರಾಂಟೆ ಪಾರ್ಸೊನೇಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[https://www.bronte.org.uk/whats-on/518/patience-agbabi "Patience Agbabi"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307164504/https://www.bronte.org.uk/whats-on/518/patience-agbabi |date=2022-03-07 }}, The Brontë Society.</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ== ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಅಗ್ಬಬಿಯ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ ಆರ್.ಎ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ (೧೯೯೫), ಎಕ್ಸೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Pinter Centre Event: Barnardine Evaristo and Patience Agbabi - Disrupting The Narrative |url=https://www.gold.ac.uk/calendar/?id=3410 |website=Goldsmiths, University of London |language=en}}</ref> ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕವಿತೆ ಬರೆಯಲು ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ೪ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ೧೦ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Patience Agbabi - Literature |url=https://literature.britishcouncil.org/writer/patience-agbabi |website=literature.britishcouncil.org}}</ref> ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕವಿಗಳ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-29155207 "Patience Agbabi: 'Most poets are not just poets'"], BBC News, 11 September 2014.</ref><ref>[http://poems.poetrysociety.org.uk/poets/patience-agbabi/ "Patience Agbabi"], Poems. The Poetry Society.</ref> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅಗ್ಬಬಿ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಉತ್ಸವದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Alison Flood, [https://www.theguardian.com/books/2014/jan/23/funky-chaucer-reboot-patience-agbabi-canterbury-tales "Funky Chaucer reboot by Patience Agbabi due for April launch"], ''The Guardian'', 23 January 2014.</ref><ref>[http://margaret-cooter.blogspot.com/2015/04/poetry-thursday-chunnelle-tunnel-sous.html "Poetry Thursday - Chunnel/Le Tunnel sous la Manche by Patience Agbabi |Biographical note"], margaret-cooter, 2 April 2015.</ref><ref>{{Cite web|url=https://poems.poetrysociety.org.uk/poets/patience-agbabi/|title=Patience Agbabi – the Poetry Society: Poems}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ರ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ದಿ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಸೊಸೈಟಿಯು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಟೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್''ಗಾಗಿ ೨೦೧೪ ರ ಟೆಡ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಐದು ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ಬಬಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://poetrysociety.org.uk/competitions/ted-hughes-award/2014-2/ 2014 Shortlist], Ted Hughes Award, The Poetry Society.</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅಗ್ಬಬಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್‌ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>Natasha Onwuemezi, [http://www.thebookseller.com/news/syal-and-mcdermid-named-new-rsl-fellows-564396 "Rankin, McDermid and Levy named new RSL fellows"], ''[[The Bookseller]]'', 7 June 2017.</ref> ==ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಕೃತಿಗಳು== *ಆರ್.ಎ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (R.A.W.), ಗೆಕ್ಕೊ ಪ್ರೆಸ್ (೧೯೯೫) *ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್,<ref>{{Cite web |title=Transformatrix by Patience Agbabi - Canongate Books |url=http://www.canongate.tv/shop/transformatrix.html |website=canongate.co.uk |language=en}}</ref> ಕ್ಯಾನನ್‍ಗೇಟ್ ಬುಕ್ಸ್ (೨೦೦೦) *ಬ್ಲಡ್‍ಶಾಟ್ ಮೊನೊಕ್ರೋಮ್,<ref>{{Cite web |title=Bloodshot Monochrome by Patience Agbabi - Canongate Books |url=http://www.canongate.tv/bloodshot-monochrome-ebook.html |website=canongate.co.uk |language=en}}</ref> ಕ್ಯಾನನ್‍ಗೇಟ್ (೨೦೦೮) *ಟೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್,<ref>{{Cite web |title=Telling Tales by Patience Agbabi - Canongate Books |url=http://www.canongate.tv/telling-tales-ebook.html |website=canongate.co.uk |language=en}}</ref> ಕ್ಯಾನನ್‍ಗೇಟ್ (೨೦೧೪) *ದಿ ವೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾಫಾ (ಪಠ್ಯ);<ref>{{Cite web |title=The Wife of Bafa - Poem - Crossing Borders |url=http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/contents/writersonwriting/patienceagbabi/thewifeofbafa-poem/index.html |website=www.transculturalwriting.com |access-date=2024-03-03 |archive-date=2023-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205000016/http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/contents/writersonwriting/patienceagbabi/thewifeofbafa-poem/index.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ವೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾಫಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ<ref>{{Cite web |title=The Wife of Bafa - Analysis - Crossing Borders |url=http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/contents/writersonwriting/patienceagbabi/thewifeofbafa-analysis/index.html |website=www.transculturalwriting.com |access-date=2024-03-03 |archive-date=2024-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226184527/http://www.transculturalwriting.com/radiophonics/contents/writersonwriting/patienceagbabi/thewifeofbafa-analysis/index.html |url-status=dead }}</ref> *ದಿ ಇನ್ಫಿನಿಟ್, ಕ್ಯಾನನ್‍ಗೇಟ್ (೨೦೨೦) ===ಸಂಕಲನಗಳು=== *ಕರೋಲ್ ಆನ್ ಡಫಿ, ಜುಬಿಲಿ ಲೈನ್ಸ್ (ಲಂಡನ್: ಫೇಬರ್ & ಫೇಬರ್, ೨೦೧೨) *ಸಶಾ ದುಗ್ಡೇಲ್, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕವನ ೨೦೧೨ (ಕ್ರೋಮರ್: ಸಾಲ್ಟ್, ೨೦೧೨) *ಹೆಲೆನ್ ಐವರಿ, ಇನ್ ದೆಯರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್ (ಕ್ರೋಮರ್: ಸಾಲ್ಟ್, ೨೦೧೨) *ರಾಬ್ ಪೋಪ್, ಸ್ಟಡಿಂಗ್‍ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅಂಡ್ ಲಿಟರೇಚರ್: ಆನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್: ರೂಟ್ಲೆಡ್ಜ್, ೨೦೧೨) *ಟಾಮ್ ಚಿವರ್ಸ್, ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮ್ (ಲಂಡನ್: ಪೆನ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಮಾರ್ಜಿನ್ಸ್, ೨೦೧೨) *ರೆಫ್ಯೂಜಿ ಟೇಲ್ಸ್ (ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್: ಕೋಮಾ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೬) *ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಬಸ್ಬಿ, ನ್ಯೂ ಡಾಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ (ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ೨೦೧೯) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ, [https://patienceagbabi.wordpress.com/ ''ಟೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್''], ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ *[http://www.greenbelt.org.uk/contributors/patience-agbabi/ ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ] ಗ್ರೀನ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ *[http://www.goodreads.com/book/show/2179219. ''ಬ್ಲಡ್‍ಶಾಟ್ ಮೊನೊಕ್ರೋಮ್'' ಬಗ್ಗೆ ಓದುಗರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ], Goodreads *Nisha Obano, [http://www.encyclopediaofafroeuropeanstudies.eu/encyclopedia/patience-agbabi/ "ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924000453/http://www.encyclopediaofafroeuropeanstudies.eu/encyclopedia/patience-agbabi/ |date=24 September 2015}}, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ <!-- dead link*[http://www.artscouncil.org.uk/funding/funded-projects/case-studies/patience-agbabi-roving-mic-canterbury-tales/ "ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ"], ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೦--> *[http://interpreture.com/eat-me-poem-analysis/ ''ಈಟ್ ಮಿ'' ಕವನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *[http://www.bbc.co.uk/programmes/b040j3y2 ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ] ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ೪ ರಲ್ಲಿ ''ಫ್ರಂಟ್ ರೋ'' *ಪೇಶೆನ್ಸ್ ಅಗ್ಬಬಿ [https://soundcloud.com/faberbooks/chunnel-le-tunnel-sous-la "೧೯೯೪ |ಚುನ್ನೆಲ್ / ಲೆ ಟನಲ್ ಸೋಸ್ ಲಾ ಮಂಚೆ"], ಸೌಂಡ್ ಕ್ಲೌಡ್ ನಲ್ಲಿ ಫೇಬರ್ ಬುಕ್ಸ್. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] b4wux02s5263g1iyg3rk80t7yr7hyqw 0 88385 1371146 1355335 2026-04-02T06:33:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371146 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ಬಾಲಕಿಯರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ | image = Manchester High School for Girls Logo.jpg | image_size = | caption = | motto = ೧೮೭೪ ರಿಂದ ಬಾಲಕಿಯರ ಸಬಲೀಕರಣ | established = ೧೮೭೪ | closed = | type = [[:en:Private schools in the United Kingdom|ಖಾಸಗಿ]] ದಿನ ಶಾಲೆ | religious_affiliation = ಮಿಶ್ರಿತ | president = | head_label = Head mistress | head = ಹೆಲೆನ್ ಎಫ್ ಜೇಸ್ | r_head_label = | r_head = | chair_label = | chair = | founder = | specialist = | address = ಗ್ರಾಂಗೆಥೋರ್ಪ್ ರಸ್ತೆ | city = ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ | county = | country = England | postcode = ಎಮ್‌೧೪ ೬ಎಚ್‌ಎಸ್ | local_authority = Manchester | dfeno = 352/6030 | urn = 105592 | ofsted = | staff = | enrolment = ಸಿ. ೯೮೦ | gender = ಹುಡುಗಿಯರು | lower_age = ೪ | upper_age = ೧೮ | houses = | colours = | publication = | free_label_1 = Logo | free_1 = ಐವಿ ಎಲೆ | free_label_2 = | free_2 = | free_label_3 = | free_3 = | coordinates = {{Coord|53|26|49|N|02|13|17|W|type:edu|display=inline,title}} | website = [http://www.manchesterhigh.co.uk/ manchesterhigh.co.uk] }} '''ಬಾಲಕಿಯರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ''' ಇದು ಬಾಲಕಿಯರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಖಾಸಗಿ ದಿನದ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ :en:Girls School Association|ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲಾ ಸಂಘದ]] ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ [[:en:Fallowfield|ಫಾಲೋಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ]]. ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಹೆಲೆನ್ ಜೇಸ್, ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೧ ನೇ ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Manchester High School for Girls - Dover Street.jpg|thumb|upright=0.6|left|ಬಾಲಕಿಯರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಡೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (೧೯೪೭ ರಿಂದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಭಾಗ).]] ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ೧೮೭೪ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಮೆಡ್‌ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚೋರ್ಲ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೮೧ ರಂದು, ಡೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. (ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಈಗ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ).<ref>{{Cite web | title =Manchester High School for Girls | publisher =Ardwick Heritage Trail | url =http://ardwickheritagetrail.co.uk/manchester-high-school-for-girls/ | access-date =13 May 2011 | archive-date =11 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110811190041/http://ardwickheritagetrail.co.uk/manchester-high-school-for-girls/ | url-status =dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಕ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ [[:en:Augustus Samuel Wilkins|ಅಗಸ್ಟಸ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸ್]], [[:en: Harriet and Robert Dukinfield Darbishire|ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಡುಕಿನ್ಫೀಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್]] ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಡೋನರ್ (ನಂತರ, [[ :en:Sir Edward Donner, 1st Baronet|ಸರ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಡೋನರ್, ೧ ನೇ ಬ್ಯಾರೊನೆಟ್]])<ref>''100 Years of Manchester High School for Girls, 1874–1974''. Manchester: Manchester High School for Girls (compiled by K. L. Hilton)</ref> ಸೇರಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇ. ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಡೇ ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ [[:en:Sara Annie Burstall |ಸಾರಾ ಅನ್ನಿ ಬರ್ಸ್ಟಲ್]] ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.odnb.com Sara Annie Burstall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201110500/http://odnb.com/ |date=2011-02-01 }}, Oxford Dictionary of Biography. Retrieved 30 January 2016</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯನ್ನು [[:en: Cheadle Hulme|ಚೆಡೆಲ್ ಹಲ್ಮೆಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೪೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಫಾಲೋಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡವು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಜ್ ಥೋರ್ಪ್ ರಸ್ತೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಅಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟಡಗಳು ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೦ ರಂದು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ನಾಶವಾದವು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ [[:en:Didsbury|ಡಿಡ್ಸ್ಬರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೪೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಜ್ಥೋರ್ಪ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹೊಸ ಶಾಲೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ೧೯೫೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಜ್ ಥೋರ್ಪ್ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ೧೮೮೨ ರಿಂದ ೧೯೩೬ ರವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಮನೆ ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯಾನ|ಉದ್ಯಾನಗಳು]] ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ==ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆ== ಬಾಲಕಿಯರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯು ೪ ರಿಂದ ೧೧ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿಯರಿಗಾಗಿ [[ :en:preparatory |ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ]] ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಯಾರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ :en:infant|ಶಿಶು]] ವಿಭಾಗ, ಎರಡು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಟದ ಮೈದಾನ]] ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನ|ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಸಂಗೀತ]] ಕೊಠಡಿ, [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು|ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಬಹು-ಮಾಧ್ಯಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಎರಡು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಸೂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯು ೩ ಮತ್ತು ೪ ನೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ [[ :en:Mandarin|ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್]] ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಂತಹ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ [[ಗಣಿತ]], [[ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[:en: design technology|ವಿನ್ಯಾಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಎಚ್ಎಸ್‌ಜಿ ಅನೇಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳನ್ನು ಆರನೇ ರೂಪದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]], [[ಹಿಂದೂ]], [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ|ಸಿಖ್]], [[:en:Humanist|ಮಾನವತಾವಾದಿ]], [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]], [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಮತ್ತು [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ|ಜಾತ್ಯತೀತ]] ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಂಗೀತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ೧೨ ಅಭ್ಯಾಸ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿದೆ. ಫ್ಲಡ್ಲೈಟ್, ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನದ [[ಹಾಕಿ]] ಪಿಚ್, [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು, [[:en:netball|ನೆಟ್ಬಾಲ್]] ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು, [[:en: rock-climbing wall|ರಾಕ್-ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಗೋಡೆ]] ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಮಾಜಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ== * [[:en:Edith Aitken|ಎಡಿತ್ ಐಟ್ಕೆನ್]], [[:en:Pretoria High School for Girls|ಪ್ರಿಟೋರಿಯಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ನ]] ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ.<ref>Barbara E. Megson, 'Aitken, Edith (1861–1940)', Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2006 [http://www.oxforddnb.com/view/article/58463, accessed 12 June 2017]</ref> * [[:en:Sara Annie Burstall|ಸಾರಾ ಅನ್ನಿ ಬರ್ಸ್ಟಲ್]], ಶಾಲೆಯ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿ. * [[:en:Catherine Chisholm|ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಚಿಶೋಲ್ಮ್]] (೧೮೭೯–೧೯೫೨), ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವೈದ್ಯೆ: ೧೯೦೮-೧೯೪೪, ಜಿಪಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞೆ: ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ, ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, [[ :en:Manchester Babies Hospital |ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಬೇಬಿಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]] (ನಂತರ ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ) ಸ್ಥಾಪಕಿ, ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery mode="packed" caption="Manchester High School for Girls"> File:Former High School for Girls, Dover Street.jpg|ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಡೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ Dover House, Manchester.jpg|ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡ, ಡೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ Manchester High School for Girls Dover St Plan.jpg|ಡೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ Elizabeth Day.jpg|ಎಲಿಜಬೆತ್ ದಿನ Edith Aitkin b 01.png|ಎಡಿತ್ ಐಟ್ಕಿನ್ Pankhurst-adela.jpg|ಅಡೆಲಾ ಪಂಖರ್ಸ್ಟ್ MHSG front entrance.JPG|ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ </gallery> ==ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು== * [[:en:Emma Barnett|ಎಮ್ಮಾ ಬಾರ್ನೆಟ್]], ಪ್ರಸಾರಕಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆ * [[:en:Jenny Campbell|ಜೆನ್ನಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್]], ಬಹು-ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಉದ್ಯಮಿ. * [[:en:Ida Carroll|ಐಡಾ ಕ್ಯಾರೊಲ್]], ಸಂಯೋಜಕಿ, ಡಬಲ್ ಬಾಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್, ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ.<ref>{{cite news|title=Lasting strength of Ida 's tunes|author=Turner, John|work=[[The Guardian]]|date=3 October 1995|page=16}}</ref> * [[:en:Julia Bodmer|ಜೂಲಿಯಾ ಬೋಡ್ಮರ್]], ನೀ ಪಿಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೪೫- ೧೯೫೩, [[:en: transplant rejection|ಕಸಿ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುವ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ [[:en: Human leukocyte antigen|ಹ್ಯುಮನ್ ಲ್ಯೂಕೋಸೈಟ್ ಆನ್ಟಿಜೆನ್]](ಎಚ್ಎಲ್ಎ) ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು [[:en: University of Oxford|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೨೦೦೫ ರವರೆಗೆ [[ :en:University of Salford|ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಕುಲಪತಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೬ ರಿಂದ ೨೦೦೫ ರವರೆಗೆ [[:en: Hertford College, Oxford|ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್ಫೋರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಸರ್ [[:en: Walter Bodmer|ವಾಲ್ಟರ್ ಬೋಡ್ಮರ್]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. * [[:en:Myrella Cohen|ಮೈರೆಲ್ಲಾ ಕೋಹೆನ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೩೭- ೧೯೪೦, ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್‌ನ]] ಮೂರನೇ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದರು. ಓಲ್ಡ್ ಬೈಲಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. * [[:en:Eileen Derbyshire|ಐಲೀನ್ ಡರ್ಬಿಶೈರ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ: ೧೯೪೩, ನಟಿ, [[:en:Coronation Street|''ಕೊರೊನೇಷನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'']] ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಎಮಿಲಿ ಬಿಷಪ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. * [[:en:Louise Ellman|ಲೂಯಿಸ್ ಎಲ್ಮನ್]], [[:en:Liverpool Riverside|ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ರಿವರ್ಸೈಡ್‌ಗೆ]] ೧೯೯೭ ರಿಂದ ಲೇಬರ್ ಸಂಸದೆ. * [[:en:Judy Finnigan|ಜೂಡಿ ಫಿನ್ನಿಗನ್]], ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕಿ. * [[:en:Clare Griffiths (statistician)|ಕ್ಲೇರ್ ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್ (ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)]], ಯುಕೆ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಯುಕೆ ಕೋವಿಡ್ -೧೯ ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ. * [[:en:Kathleen Hale|ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಹೇಲ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೧೩ - ೧೯೧೭, ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೇಖಕಿ, [[:en:Orlando the Marmalade Cat|ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ದಿ ಮಾರ್ಮಾಲೆಡ್ ಕ್ಯಾಟ್]] ಸರಣಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಒಬಿಇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. * [[:en:Sally Hamwee, Baroness Hamwee|ಸ್ಯಾಲಿ ಹಮ್ವೀ, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಹಮ್ವೀ]], ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೨೦೦೨ ರವರೆಗೆ [[:en:Town and Country Planning Association|ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನಾ ಸಂಘದ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ ರವರೆಗೆ [[:en: London Assembly|ಲಂಡನ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ]] ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. * [[:en:Mollie Hardwick|ಮೊಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್ವಿಕ್]], ನೀ ಗ್ರೀನ್ಹಾಲ್ಗ್, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೩೦ - ೧೯೩೪, ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅನೌನ್ಸರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿವಿ ಸರಣಿಗಳ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಮಹಡಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಹಡಿ" ಮತ್ತು "ದಿ ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್", ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾರ್ಡ್ವಿಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * [[:en:Vivienne Harris|ವಿವಿಯೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], ನೀ ಹೈಟ್ನರ್, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೩೩ - ೧೯೩೮, [[:en:Jewish Telegraph|''ಯಹೂದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ನ'']] ಸ್ಥಾಪಕಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಈವಿನಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ, ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎಂಬಿಇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. * [[:en:Hilda Johnstone|ಹಿಲ್ಡಾ ಜಾನ್ಸ್ಟೋನ್]], ಇತಿಹಾಸಕಾರ್ತಿ. * [[:en:Dorothy Lamb|ಡೊರೊಥಿ ಲ್ಯಾಂಬ್]], ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಜೆ. * [[:en:Libby Lane|ಲಿಬ್ಬಿ ಲೇನ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಬಿಷಪ್. * [[:en:Sunny Lowry|ಸನ್ನಿ ಲೋರಿ]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೯೨೩ - ೧೯೨೭, ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ, [[:en:English Channel,|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಾನೆಲ್]] ಈಜಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಚಾನೆಲ್ ಈಜುಗಾರರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. * [[:en:Merlyn Lowther|ಮರ್ಲಿನ್ ಲೋಥರ್]], ೧೯೯೯ ರಿಂದ ೨೦೦೩ ರವರೆಗೆ [[:en: Bank of England|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಷಿಯರ್. * [[:en:Adela Pankhurst|ಅಡೆಲಾ ಪಾಂಖರ್ಸ್ಟ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೮೯೩ - ೧೯೦೨, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಫರ್ಜೆಟ್ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಚಾರಕಿ. * [[:en:Christabel Pankhurst|ಕ್ರಿಸ್ಟಾಬೆಲ್ ಪಾಂಖರ್ಸ್ಟ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೮೯೩ - ೧೮೯೭, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಲ್ಎಲ್‌ಬಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಫರ್ಜೆಟ್ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಾರಕಿ. * [[:en:Sylvia Pankhurst|ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಪಾಂಖರ್ಸ್ಟ್]], ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ: ೧೮೯೩ - ೧೮೯೮, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಫರ್ಜೆಟ್ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಾರಕಿ * [[:en:Jasmin Paris|ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್]], ರನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟ್ರಾ ರನ್ನರ್, ಪಶುವೈದ್ಯೆ.<ref>{{Cite web |title=An Ultra Fascinating Founders' Lecture {{!}} News {{!}} Manchester High School for Girls |url=https://www.manchesterhigh.co.uk/news/2022-01-26/an-ultra-fascinating-founders-lecture/ |access-date=2024-04-03 |website=www.manchesterhigh.co.uk |language=en |archive-date=2024-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403203004/https://www.manchesterhigh.co.uk/news/2022-01-26/an-ultra-fascinating-founders-lecture/ |url-status=dead }}</ref> * [[:en:Dorothy Smith|ಡೊರೊಥಿ ಸ್ಮಿತ್]], ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ [[:en: Metropolitan-Vickers|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್-ವಿಕರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. [[ :en:Institution of Electrical Engineers|ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ]] ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ. * [[:en:Clare Venables|ಕ್ಲೇರ್ ವೆನಬಲ್ಸ್]], ರಂಗಭೂಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕಿ. * [[:en:Paula Vennells|ಪೌಲಾ ವೆನ್ನೆಲ್ಸ್]], ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ. * [[:en:Julia Yeomans|ಜೂಲಿಯಾ ಯೆಮನ್ಸ್]], ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ.<ref>{{cite news |last1=Shah |first1=Oliver |title=Part time curate ordained to deliver salvation for Post Office |url=https://www.thetimes.co.uk/article/part-time-curate-ordained-to-deliver-salvation-for-post-office-06k6l9h8w8w |access-date=15 January 2019 |work=The Sunday Times |date=17 August 2014}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Hulme Trust|ಹಲ್ಮೆ ಟ್ರಸ್ಟ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|3}} *100 Years of Manchester High School for Girls, 1874–1974. Manchester: Manchester High School for Girls (Contributions by 16 women associated with the school, compiled by K. L. Hilton) *{{cite book|last=Burstall|first=Sara Annie|title=The story of the Manchester High School for Girls, 1871–1911|url=https://archive.org/details/storymanchester00bursgoog|series=Publications of the University of Manchester; Educational Series; Vol. 6|publisher=[[Manchester University Press]]|year=1911}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ== *{{Official website|http://www.manchesterhigh.co.uk}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] g6sxil5boicjd72pibdqmc7ha4g1vt3 0 120372 1371137 1353970 2026-04-02T00:57:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371137 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ|name=ಪ್ರಜ್ವಲ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |image= [[ಚಿತ್ರ:Prajwal-grid-img.jpg|thumb|ಪ್ರಜ್ವಲ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |birth_date= |death_date= |workplaces= |doctoral_advisor=ವಿಜಯ್ ಕಪಾಹಿ |alma_mater=[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] <br> [[w:Tata Institute of Fundamental Research|ಟಾಟಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ಼್ ಫ಼ನ್ದಮೆನ್ಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್]](ಪಿಎಚ್‍ಡಿ) |thesis_title= |thesis_year= |thesis_url= |field=ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ}} ''ಪ್ರಜ್ವಲ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು'' [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತಜ್ಞರು]] ಹಾಗು ಇವರು ಅನುಪಾತದಿಂದ ಎಕ್ಸರೆ ತರಂಗಾತರದವರೆಗಿನ ಬಹು ತರಂಗಾತರ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಪರ್ ಮಾಸಿವ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹೋಲ್‍ಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಸಕ್ರಿಯೆ ಗಾಲಾಕ್ಸಿ ವಿದ್ಯಾಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.ias.ac.in/womeninscience/prajval.html#84</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಬೆಳೆದದ್ದು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ನಂತರ [https://images.search.yahoo.com/search/images;_ylt=Awr9Il4SpqFd_ZYAxZFXNyoA;_ylu=X3oDMTEyNHZnZm9zBGNvbG8DZ3ExBHBvcwMyBHZ0aWQDQjg4NzhfMQRzZWMDc2M-?p=st+agnes+college+mangalore&fr=mcafee ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಗ್ನೆಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250528065006/https://images.search.yahoo.com/search/images;_ylt=Awr9Il4SpqFd_ZYAxZFXNyoA;_ylu=X3oDMTEyNHZnZm9zBGNvbG8DZ3ExBHBvcwMyBHZ0aWQDQjg4NzhfMQRzZWMDc2M-?p=st+agnes+college+mangalore&fr=mcafee |date=2025-05-28 }} ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಎಸ್. ಸಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.[https://search.yahoo.com/search;_ylt=Awr9Il4SpqFd_ZYAsJFXNyoA;_ylc=X1MDMjc2NjY3OQRfcgMyBGZyA21jYWZlZQRmcjIDc2EtZ3Atc2VhcmNoBGdwcmlkA3FXV2k3UldRUWxHTmZzblJmM0U3MkEEbl9yc2x0AzAEbl9zdWdnAzMEb3JpZ2luA3NlYXJjaC55YWhvby5jb20EcG9zAzIEcHFzdHIDaW5kaWFuIGluc3RpdHVlIG9mIHRlY2hub2xvZ3kgbXVtBHBxc3RybAMzMwRxc3RybAMzNwRxdWVyeQNpbmRpYW4lMjBpbnN0aXR1dGUlMjBvZiUyMHRlY2hub2xvZ3klMjBtdW1iYWkEdF9zdG1wAzE1NzA4NzUwNTIEdXNlX2Nhc2UD?p=indian+institute+of+technology+mumbai&fr2=sa-gp-search&fr=mcafee&type=B011US660D20150521 ಮುಂಬಾಯಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅಫ಼್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250603194753/https://search.yahoo.com/search;_ylt=Awr9Il4SpqFd_ZYAsJFXNyoA;_ylc=X1MDMjc2NjY3OQRfcgMyBGZyA21jYWZlZQRmcjIDc2EtZ3Atc2VhcmNoBGdwcmlkA3FXV2k3UldRUWxHTmZzblJmM0U3MkEEbl9yc2x0AzAEbl9zdWdnAzMEb3JpZ2luA3NlYXJjaC55YWhvby5jb20EcG9zAzIEcHFzdHIDaW5kaWFuIGluc3RpdHVlIG9mIHRlY2hub2xvZ3kgbXVtBHBxc3RybAMzMwRxc3RybAMzNwRxdWVyeQNpbmRpYW4lMjBpbnN0aXR1dGUlMjBvZiUyMHRlY2hub2xvZ3klMjBtdW1iYWkEdF9zdG1wAzE1NzA4NzUwNTIEdXNlX2Nhc2UD?p=indian+institute+of+technology+mumbai&fr2=sa-gp-search&fr=mcafee&type=B011US660D20150521 |date=2025-06-03 }} ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎಸ್. ಸಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ [https://en.wikipedia.org/wiki/Tata_Institute_of_Fundamental_Research ಟಾಟಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ಼್ ಫ಼ನ್ದಮೆನ್ಟಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ನ]ಲ್ಲಿ ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಕಫಿಯವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ [https://aas.aanda.org/articles/aas/pdf/1996/06/ds4122.pdf "ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟಿಕ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬೀಮಿಂಗ್"] ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಂಷೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ತಮ್ಮ ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.iiap.res.in/personnel/pshastri/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-10-13 |archive-date=2017-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413234747/http://www.iiap.res.in/personnel/pshastri/ |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು== ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯುಕ್ಲಿಯಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಮಾನದ ವಿಶೇಷತೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಸಂಶೋಧನೆ]]. ===ಇವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಷೋಧನೆಗಳು=== *ಎ.ಜಿ.ಎನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ರೇಖೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು( ಸಂಯೋಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸೈಡಿಂಗ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ವೈಫ಼್ಸ್). *ಎ.ಜಿ.ಎನ್ ನಿಂದ ಎಕ್ಸರೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ( ಎಕ್ಸ್. ಎಮ್. ಎಮ್ ನಿವ್ಟನ್ ಸುಜ಼ಕು). *ರೇಡಿಯೋ ಸ್ತಬ್ಧ ಎ.ಜಿ.ಎನ್ನಲ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಗಳು([https://www.britannica.com/science/very-long-baseline-interferometry ಬಹಳ ಉದ್ದವಾದ ಬೇಸ್ಲೈನ್ ಇನ್ಟರ್ ಫ಼ೀರೋಮೆಟ್ರಿ], ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ). *ಬಿಸಿ ಅನಿಲ ಎ.ಜಿ.ಎನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊರಹರಿವು( ದೂರದಿಂದ ನೇರಳಾತೀತ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರರ್) *ಬ್ಲೇಜರ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಡಬ್ಲ್ಯು.ಇ.ಬಿ.ಟಿ ಮೋನಿಟರಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನಗಳು( ವೈನು ಬಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹನಿ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್). ==ವ್ರತ್ತಿಪರ ಸದಸ್ಯತ್ವ== ===ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ=== * ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ *ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಜಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಮಾಹಿತಿ, ಅಂತರ ರಾಷ್ತ್ರಿಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ. *ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿ, ಆಯೋಗ ೪೦(ರೇಡಿಯೋ ಖಗೋಳ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]) ಅಂತರ ರಾಷ್ತ್ರಿಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ. * ಭಾರತದ ಖಗೋಳ ಸಮಾಜ] *ಭಾರತೀಯ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಸಂಯೋಜನೆ. ==ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪಟ್ಟಿ== ===ಅವರ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು=== *ಒ.ವಿ.ಐ ಅಸ್ಸಿಮೆಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸೆಫ಼ರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಸಿಲರೇಟೆಡ್ ಹೊರಹರಿವು:ಎಫ಼್.ಯು.ಎಸ್.ಇ ಮತ್ತು ಹಚ್.ಎಸ್.ಟಿ ಎಸ್.ಟಿ.ಐ.ಎಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಆಫ಼್ ಮಾರ್ಕರಿಯನ್ ೫೩೩(೨೦೦೬,ಅಸ್ಟ್ರೊಫ಼ಿಸ್.ಜೆ.೬೪೬,೭೬;ಅಸ್ಟರೋಫಿಸ್ ಹಚ್/೦೬೦೩೮೪೨). *ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗ: ಫ್ಯಾನೆರಾಫ್-ರಿಲೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ರೇಡಿಯೊ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು ಪಾರ್ಸೆಕ್ ಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ? (೨೦೦೫, ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸ್. ಜೆ. ಲೆಟ್, ೬೩೨, ಎಲ್ ೬೯; ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಪಿಎಚ್ / ೦೫೦೯೫೫೯). *ಜೆಫರ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಸೈಫ಼ರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ (೨೦೦೩, ಆಕ್ಟಿವ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟಿಕ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್: ಫ್ರಂ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಟು ಹೋಸ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ, ಸಂಪಾದಕರು: ಕಾಲಿನ್, ಕಾಂಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಸ್ಮನ್). *ಸೆಫರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ರೇಡಿಯೋ ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ (೨೦೦೧, ಆಸ್ಟ್ರಾನ್. ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸ್. ಟ್ರಾನ್ಸ್., ೨೦,೨೮೧). *ಕ್ವಾಸರ್ ಎಕ್ಸರೆ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ರಿವಿಸಿಟೆಡ್ (೧೯೯೩, ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸ್. ಜೆ., ೪೧೦, ೨೯). *ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬೀಮ್ ಮಾಡಿದ ಎಕ್ಸರೆ ಘಟಕ? (೧೯೯೧, ಸೋಮ. ಅಲ್ಲ. ಆರ್. ಆಸ್ಟ್ರಿ. ಸೊಸೈಟಿ. ೨೪೯,೬೪೦). ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] iotgs02n6d45nwsgv0um9p5n6sy9m4b 0 140764 1371102 1353114 2026-04-01T12:20:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371102 wikitext text/x-wiki {{ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೧}} {{Infobox currency | image_1 = | image_title_1 = ₨.20/-, ₨.100/-, ₨.500/- and ₨.1,000/- banknotes | image_2 = | image_title_2 = | iso_code = PKR | iso_number = 586 | iso_exponent = 2 | using_countries = {{flag|Pakistan}} | unofficial_users = {{flag|Afghanistan}}<ref>{{cite book|title=Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier|page=171|first=Shah|last=Hanifi|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804777773|date=2011-02-11}}</ref><ref>{{cite book|title=U.S. Military Information Operations in Afghanistan: Effectiveness of Psychological Operations 2001-2010|first=Arturo|last=Munoz|date=30 April 2012|page=72|publisher=Rand Corporation|isbn=9780833051561}}</ref> | inflation_rate = 8.4% (July 2021) | inflation_source_date = | subunit_ratio_1 = {{Frac|100}} | subunit_name_1 = ಪೈಸಾ | subunit_inline_note_1 = (defunct); Paisa denominated coins ceased to be legal tender in 2013<ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk|access-date=28 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102528/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|archive-date=24 December 2013|df=dmy-all}}</ref> | symbol = ₨. /- | frequently_used_coins = ₨.1/-, ₨.2/-, ₨.5/-, Rs.10/- | rarely_used_coins = ₨.20/-, ₨.50/-, Rs.70/-, Rs.550/- | frequently_used_banknotes = ₨.10/-, ₨.20/-, ₨.50/-, ₨.100/-, ₨.500/-, ₨.1,000/- | rarely_used_banknotes = ₨.5,000/- | issuing_authority = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | issuing_authority_website = {{URL|www.sbp.org.pk}} | printer = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೆಕ್ಯುರಿಣಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ | printer_website = | mint = ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಮುದ್ರಣಾಲಯ | mint_website = }}   '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ''' ( {{Lang-ur|{{Nastaliq|روپیہ}}}} / ALA-LC : Rūpiyah ; [[ನಾಣ್ಯ/ಧನಮಾನಕದ ಚಿಹ್ನೆ|ಚಿಹ್ನೆ]] : '''₨''' ; ಕೋಡ್ ''': PKR''' ) 1948 ರಿಂದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] [[ಚಲಾವಣೆ|ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ.]] ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು [[ಕೇಂದ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], ಅಂದರೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1971 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್]] ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ನಂತರ ಕಾಗದದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಲೋಹವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯು ''ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ'' ಫಿಯೆಟ್ ಹಣವಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಟ್ಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪತನದ ಮೊದಲು ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರೋ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ (100,000); ಕೋಟಿ (ಹತ್ತು-ಮಿಲಿಯನ್); ಅರಬ್ (ಶತಕೋಟಿ); ಖರಾಬ್ (ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಳು). == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Bhawalpur_Silver_Coin_1.jpg|right|thumb|240x240px| ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ, 1947 ರ ಮೊದಲು ಬಹವಾಲ್ಪುರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Bahawalpur_Coin_Gold.jpg|right|thumb|240x240px| 1947 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬಹವಾಲ್‌ಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:RBI_5-rupee_note,_overprinted_Government_of_Pakistan,_1947.jpg|right|thumb|269x269px| 1947 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಟೆಂಡರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.]] ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕರೆನ್ಸಿಯಾದ "''ರೂಪಿಯ"'' ಪದವು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ "''ರೂಪ್ಯ" ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ'', ಇದರರ್ಥ "ಕೆತ್ತಿದ ಬೆಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ" <ref name="etymonline1">{{Cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=rupee&searchmode=none|title=Etymology of rupee|date=20 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110165256/http://www.etymonline.com/index.php?search=rupee&searchmode=none|archive-date=10 November 2013|access-date=25 July 2013}}</ref>..1540 ರಿಂದ 1545 [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ|CE]] [[ಶೇರ್ ಷಾ|ವರೆಗೆ ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ''ರೂಪಾಯವನ್ನು'' ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ" ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು 1948 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ|ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ]] ಯಂತೆ ಇದನ್ನು ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಪೈಸೆಗಳ ಅಥವಾ ೧೨ ಪೈಗಳ 16 ''ಆಣೆಗಳಲ್ಲಿ'' ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು 1 ಜನವರಿ 1961 ರಂದು ದಶಮಾಂಶೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು 100 ಪೈಸೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೈಸೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಪೈಸೆಯ ಏಕವಚನ ಪೈಸಾ ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1994 ರಿಂದ ಪೈಸೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. == ನಾಣ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:5_paise_1965.jpg|thumb|ಐದು ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು 1965 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] [[ಚಿತ್ರ:PAK014.JPG|thumb|1 ಪೈಸಾ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು 1972 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] [[ಚಿತ್ರ:PAK011.JPG|thumb|5 ಪೈಸೆಯ ನಾಣ್ಯವನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] 1948 ರಲ್ಲಿ, ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1 ಪೈಸೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1 ಮತ್ತು 2 ಅನ್ನ/ಆಣೆಗಳು,   ಮತ್ತು 1 ರೂಪಾಯಿ. 1 ಪೈ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1951 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1961 ರಲ್ಲಿ, 1, 5 ಮತ್ತು 10 ಪೈಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ 1 ಪೈಸೆ, 5 ಮತ್ತು 10 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1963 ರಲ್ಲಿ 10 ಮತ್ತು 25 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ 2 ಪೈಸೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ₨.1/- ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1979 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ₨.2/- ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ₨.5/- ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ==ಪೈಸೆಗಳ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಥಗಿತ == 2 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1976 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. 1 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳು 1979 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. 5, 10, 25 ಮತ್ತು 50 ಪೈಸೆಗಳೆಲ್ಲವೂ 1996 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಪೈಸಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ನಾಣ್ಯಗಳು 2013 ರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ₨.1/- ನಾಣ್ಯವೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102528/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|archive-date=24 December 2013|access-date=28 April 2018}}</ref> ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು== ₨.2/- ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ₨.1/- ಮತ್ತು ₨.2/- ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.  15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ₨.5/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ತಾಮ್ರ-ನಿಕಲ್-ಸತುವು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ ₨.10/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು.  2019 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರೀ [[ಗುರುನಾನಕ್]] ಅವರ 550 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕರ್ತಾರ್‌ಪುರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹೊಸ ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ₨.50/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/pakistan-issues-coin-to-mark-guru-nanak-s-550th-birth-anniversary/story-2ydRfb66ej1vS0wBCha9zL.html|title=Pakistan issues coin to mark Guru Nanak's 550th birth anniversary|date=15 June 2019|work=hindustantimes|access-date=23 June 2020}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="7" |ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ! ಮೌಲ್ಯ ! ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಷ ! ಸಂಯೋಜನೆ ! ಮುಮ್ಮುಖ ವಿವರಣೆ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ವಿವರಣೆ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1/- | 1998 - ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಕಂಚು]] (1998-2006)<br /><br /><br /><br /> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] (2007–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) | [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಕ್ವೈಡ್-ಎ-ಅಜಮ್,<br /><br /><br /><br />]] [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] | ಹಜರತ್ ಲಾಲ್ ಶಹಬಾಜ್ ಖಲಂದರ್ ಸಮಾಧಿ,<br /><br /><br /><br />ಸೆಹ್ವಾನ್ ಶರೀಫ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.2/- | 1998 - ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಹಿತ್ತಾಳೆ]] (1998-1999)<br /><br /><br /><br /> ನಿಕಲ್-ಹಿತ್ತಾಳೆ (1999-2006)<br /><br /><br /><br /> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] (2007-) | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ, ಲಾಹೋರ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.5/- | 2002 - ಪ್ರಸ್ತುತ | ಕುಪ್ರೊನಿಕಲ್ (2002-2011)<br /><br /><br /><br /> [[ತಾಮ್ರ]] - [[ಸತುವು|ಸತು]] - [[ನಿಕಲ್]] (2015–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಸಂಖ್ಯೆ "5" |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.10/- | 2016 - 2018 | ನಿಕಲ್-ಹಿತ್ತಾಳೆ | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಫೈಸಲ್ ಮಸೀದಿ, ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ |- | | | ₨.50/- | 2019 | [[ತಾಮ್ರ]] - [[ಸತುವು|ಸತು]] - [[ನಿಕಲ್]] | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಶ್ರೀ [[ಗುರುನಾನಕ್]] ಗುರುದ್ವಾರ, ಕರ್ತಾರ್‌ಪುರ |- | colspan="7" | ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ, ನಾಣ್ಯ ವಿವರಣೆ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ. |} == ನೋಟುಗಳು == 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1948 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸರ್ಕಾರದ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಪರವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಸೋ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಾಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನೋಟುಗಳು ಭಾರತೀಯ ನೋಟು ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ GOVERNMENT OF PAKISTAN ಮತ್ತು ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ "ಹುಕುಮಾತ್-ಎ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್" ಪದಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೀರುಗುರುತು(water mark) ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ಈ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಹಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=The Banknote Book|last=Linzmayer|first=Owen|publisher=www.BanknoteNews.com|year=2012|location=San Francisco, CA|chapter=Pakistan|chapter-url=http://www.banknotebook.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829063428/http://www.banknotebook.com/|archive-date=29 August 2012|df=dmy-all}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಟಂಕಸಾಲೆಯಿಂದ ₨.1/-, ₨.5/-, ₨.10/- ಮತ್ತು ₨.100/- ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮುದ್ರಣ 1948 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರವು 1980 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ 1 ₨ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತ್ತು. ಆದರೆ 1953 ರಲ್ಲಿ ₨.2/-, ₨.5/-, ₨.10/- ಮತ್ತು ₨.100/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟು-ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ₨.2/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ₨.50/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1957 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ₨.2/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1985 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ₨.500/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ₨.1,000/-. ₨.2/- ಮತ್ತು ₨.5/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1998 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ₨.20/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ 2006 ರಲ್ಲಿ ₨.5,000/-. 1971 ರವರೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೋಟುಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಾವಾಗಿದ್ದು, [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಉರ್ದು ಪಠ್ಯದ ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಅಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರೂಪಾಯಿ ಬದಲಿಗೆ ಟಾಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಏಕೆಂದರೆ ಬಂಗಾಳಿ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ (ಈಗ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ) ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Bengali">{{Cite web|url=http://www.theglobepress.com/pakistani-currency-notes-collection/|title=A collection of Pakistani Currency Notes|last=Roshaan|first=Hamid|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613162523/http://www.theglobepress.com/pakistani-currency-notes-collection/|archive-date=13 June 2014|access-date=26 May 2014}}</ref> ₨.1/- ಮತ್ತು ₨.2/- ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳ ಹಿಮ್ಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಉರ್ದು ಪಠ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರವಾದಿ ಹದೀಸ್‌ನ ಉರ್ದು ಅನುವಾದ, "ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಆರಾಧನೆಯ ಕ್ರಿಯೆ." ಅದು {{Nastaliq|حصول رزق حلال عبادت ہے}} (ಹಸೂಲ್-ಎ-ರಿಜ್ಕ್-ಎ-ಹಲಾಲ್ ಇಬಾದತ್ ಹೈ). ನೋಟುಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡಗಳು ಚಿಕ್ಕದಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಹು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರತಿ ಪಂಗಡವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನೋಟುಗಳು ಭದ್ರತಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಣ್ಣ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ನೋಟಿನಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಥ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Pakistani_rupee_pre-1971.jpg|thumb|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಒಂದೇ ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಗಾಳಿ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.]] {| class="wikitable" ! colspan="7" |2005 ರ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ನೋಟುಗಳು <ref>{{Cite news|url=http://www.sbp.org.pk/BankNotes/BankNotes_Features.pdf|title=Banknotes and Coins Under Circulation|work=[[State Bank of Pakistan]]|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080909223400/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/BankNotes_Features.pdf|archive-date=9 September 2008}}</ref> |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಆಯಾಮಗಳು ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಸ್ಥಿತಿ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> |₨.1/- | 95 × 66&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕಂದು | [[ಲಾಹೋರ್|ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಮಾಧಿ | rowspan="3" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.2/- | 109 × 66&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.5/- | 127 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಬರ್ಗಂಡಿ | [[ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ಖೋಜಕ್ ಸುರಂಗ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.10/- | 141 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] ಲಾರ್ಕಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ | rowspan="3" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.50/- | 154 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು | ಲಾಹೋರ್‌ನ ಲಾಹೋರ್ ಕೋಟೆಯ ಅಲಂಗಿರಿ ಗೇಟ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.100/- | 165 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ | ಪೇಶಾವರದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.500/- | 175 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು, ಕಂದು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ | [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್|ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ | rowspan="2" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1,000/- | 175 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೀಲಿ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಹಾಂಗೀರನ ಸಮಾಧಿ |- | colspan="7" | |} ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹೊಸ, ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ನೋಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="8" |2005 ಸರಣಿ <ref>{{Cite news|url=http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm|title=Pakistan's Banknotes|date=8 July 2008|work=State Bank of Pakistan|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918045240/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm|archive-date=18 September 2008}}</ref> |- |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಆಯಾಮಗಳು ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! colspan="2" | ವಿವರಣೆ ! rowspan="2" | ಅವಧಿ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.5/- | 115 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದು | rowspan="8" | [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] | ಗ್ವಾದರ್ ಬಂದರು [[ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್|, ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)]] ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆ | 8 ಜುಲೈ 2008 - 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.10/- | 115 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು ಗುಲಾಬಿ | ಬಾಬ್ ಉಲ್ ಖೈಬರ್, ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ | 27 ಮೇ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.20/- | 123 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕಂದು/ಕಿತ್ತಳೆ ಹಸಿರು | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] ಲರ್ಕಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ | 22 ಮಾರ್ಚ್ 2008 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.50/- | 131 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ | [[ಕೆ೨|K2]], ಉತ್ತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ | 8 ಜುಲೈ 2008 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.100/- | 139 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕೆಂಪು | ಕ್ವೈಡ್-ಇ-ಅಜಮ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾರತ್ | rowspan="2" | 11 ನವೆಂಬರ್ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.500/- | 147 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಶ್ರೀಮಂತ ಆಳವಾದ ಹಸಿರು | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1,000/- | 155 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಗಾಡವಾದ ನೀಲಿ | ಪೇಶಾವರದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು | 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.5,000/- | 163 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಸಾಸಿವೆ | ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಸಲ್ ಮಸೀದಿ | 27 ಮೇ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | colspan="8" | |} == ಹಜ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೋಟುಗಳು == 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಕ್ಕೆ ಹೋಗೋ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹಜ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಸರಳ ವಿನಿಮಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು . ಯಾತ್ರಿಕರ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ನೋಟುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇತರ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅನಕ್ಷರತೆ]] ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಈ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ "ಹಜ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಮೇ 1950 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಜ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ 1978 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹಜ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ನೋಟುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟಾಕ್ ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಡೀಲರ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅನೇಕ ನೋಟುಗಳು ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. {| class="wikitable" ! colspan="6" |ಹಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಬಳಕೆಯ ದಿನಾಂಕ |- ! ಮುಖಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.10/- | ಗಾಢ ನೇರಳೆ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲಿಮಾರ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ | 1960–1969 |- | | | ₨.10/- | ಗಾಡವಾದ ನೀಲಿ | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಲರ್ಕಾನಾದಲ್ಲಿ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] | 1970–1976 |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.100/- | ಗಾಢ ಕಿತ್ತಳೆ | ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು (ಪೇಶಾವರ) | 1970–1976 |- | colspan="6" | For table standards, see the ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಟೇಬಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ. |} {| class="wikitable" ! colspan="6" |ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 50 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ನೋಟು |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಬಳಕೆಯ ದಿನಾಂಕ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.5/- | ಗಾಢ ನೇರಳೆ | ಬಹಾ-ಉದ್-ದಿನ್ ಜಕರಿಯಾ ಸಮಾಧಿ ಮುಲ್ತಾನ್ | 1997 |- | colspan="6" | ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಟೇಬಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ. |} == ವಿನಿಮಯ ದರ == 1982 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಿಯಾ-ಉಲ್-ಹಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಫ್ಲೋಟ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುವವರೆಗೆ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1982-83 ಮತ್ತು 1987-88 ರ ನಡುವೆ ರೂಪಾಯಿಯು 38.5% ರಷ್ಟು ಅಪಮೌಲ್ಯಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು. [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್ (ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದ ಕೊರತೆ)|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದೊಡ್ಡ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯು]] ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಕುಸಿಯಿತು.]] ನಂತರ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ದೇಶದ ರಫ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿತು. 2008 ಅನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2008 ರ ನಡುವೆ ಅದು ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯದ 23% ನಷ್ಟು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು US ಡಾಲರ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 79.2 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7563443.stm|title=Pakistan rupee falls to new low|date=15 August 2008|work=BBC News|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080830043527/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7563443.stm|archive-date=30 August 2008}}</ref> ಈ ಸವಕಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ 2002 ರ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಉತ್ಕರ್ಷದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಚಾಲ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಖಾತೆಗಳ ಕೊರತೆ. NWFP ಮತ್ತು FATA ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯು ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಾವತಿಯ ಸಮತೋಲನದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು; ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|US$]] 2 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ದುರಂತವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲುಗಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು $17 ಶತಕೋಟಿಯ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಆ US$17 ಶತಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ, US$10 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ US ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪಾಯಿ ₨.104.66 ಆಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017 ರಲ್ಲಿ, IMF ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ (SBP) ಈಗ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Pakistan Depreciates its Currency, Adjusting to Economic Pressures|url=http://www.indrastra.com/2017/12/Pakistan-Depreciates-its-Currency-003-12-2017-0008.html|journal=IndraStra|issn=2381-3652|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226020741/http://www.indrastra.com/2017/12/Pakistan-Depreciates-its-Currency-003-12-2017-0008.html|archivedate=26 December 2017}}</ref> USD ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ ₨.110.67 ರ ಹೊಸ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 18 ಜುಲೈ ರಂದು ಇದು USD ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆಯ ಹೊಸ ಕನಿಷ್ಠ ₨.128.26 ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.<ref name="Pak Rupees per US Dollar">{{Cite web|url=http://www.sbp.org.pk/ecodata/rates/m2m/2018/Jul/17-Jul-18.pdf|title=Banks' Floating Average Exchange Rates|publisher=SBP|access-date=2018-07-16}}</ref> ಇದು 26 ಜೂನ್ 2019 ರಂದು ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕನಿಷ್ಠ ₨.161.50 ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. . 12 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಂದು (1USD=157.15PKR). ಅಂದಿನಿಂದ ಇದು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://nation.com.pk/23-Jun-2020/rupee-recovers-against-dollar|title=Rupee recovers against dollar|date=22 June 2020}}</ref>{{Exchange rate|PKR|RUB|CNY}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.aaexchange.com.pk/] AA ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ PAK ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು SBP ಯ ಅಧಿಕೃತ ಏಜೆಂಟ್ * [http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm ಹೊಸ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ SBP ಯ ವೆಬ್‌ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226145054/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm%20 |date=2018-12-26 }} * [http://www.brecorder.com ಬಿಸಿನೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರಿಕೆ] * [http://www.sbp.org.pk/press/2006/New-Banknotes-26-May-06.pdf ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರೂ.5000/- ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೂ.10/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 27 ಮೇ 2006 ರಿಂದ ವಿತರಿಸಲಿದೆ: ಗವರ್ನರ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.pjsymes.com.au/articles/hajnotes.htm ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಜ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು] http://www.aaexchange.com.pk/ * [https://www.kirankkannadanew.com/2020/05/aed-to-pkr.html AED ಗೆ PKR : ಉಚಿತ AED ಗೆ PKR ಕರೆನ್ಸಿ ಪರಿವರ್ತಕ | ಉಚಿತ ಧೀರಮ್ ಟು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಪರಿವರ್ತಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211126110254/https://www.kirankkannadanew.com/2020/05/aed-to-pkr.html |date=2021-11-26 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ISO 4217|PKR]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೧]] 856m1oxscw8rvqpe2141diyks9vuqng 0 142394 1371139 1354841 2026-04-02T04:06:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371139 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕ | image = Banna_Bannada_Loka.jpeg | caption = ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ | director = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | producer = ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ | writer = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | starring = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | music = ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ | cinematography = ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | editing = ಸೀನು | studio = ಬಾಲಾಜಿ studios | released = 2011 ರ ಜುಲೈ 22 | country = ಭಾರತ |language = ಕನ್ನಡ }} '''''ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕ''''' <ref>{{Cite web|url=http://www.music.haihoi.com/filmsongs.php?songs=Banna+Bannada+Loka&id=3468&mode=4&name=Kannada|title=haihoi.com|website=www.music.haihoi.com}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bsnl.hungama.com/fls_details.php?pid%3D22149|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202115535/http://bsnl.hungama.com/fls_details.php?pid=22149|archive-date=2 February 2014|access-date=2012-10-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://movies.sulekha.com/banna-bannada-loka-kannada-movie|title=Banna Bannada Loka Movie Reviews, Stills & Wallpapers &#124; Sulekha Movies}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mymazaa.com/kannada/audiosongs/movie/Banna+Bannada+Loka.html|title=Banna Bannada Loka|access-date=2022-03-21|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422054025/https://mymazaa.com/kannada/audiosongs/movie/Banna+Bannada+Loka.html|url-status=dead}}</ref> ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2011 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯಕಥೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.realbollywood.com/2011/07/ram-prasads-banna-bannada-loka-damp-squib-kannada-movie-review.html|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609104752/http://www.realbollywood.com/2011/07/ram-prasads-banna-bannada-loka-damp-squib-kannada-movie-review.html|archive-date=9 June 2012|access-date=2012-10-31}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಣಿ ಜೊತೆಗೆ ರಂಗಾಯಡು ರಘು ಮತ್ತು ರೇಖಾ ಆಂಟಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ <ref>{{Cite web|url=http://www.hummaa.com/music/album/banna-bannada-loka/36539|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201204800/http://www.hummaa.com/music/album/banna-bannada-loka/36539|archive-date=1 February 2014|access-date=2012-10-31}}</ref> ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಚಲನಚಿತ್ರವು 2009 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಮಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ <ref>{{Cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/watch_videos-Banna_Bannada_Loka_Movie_Song_Promos-5,3,22909.php|title=Banna Bannada Loka Movie Song Promos - Sandalwood Kannada Videos|website=Bharatstudent}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯುವಕನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷದ-ಅದೃಷ್ಟವಂತನ ಜೀವನವು ಹಠಾತ್ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳೇ ಉಳಿದ ಕಥೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ * ಮೇಗ್ನಾ * ಶ್ರಾವಣಿ <ref name="gethotfree.eu" /> * ಅರ್ಪಣಾ ಪ್ರಭು <ref name="tSI4zLyyWlU">{{YouTube|tSI4zLyyWlU}}</ref> * ರಂಗಯ್ಯ ರಘು <ref name="tSI4zLyyWlU" /> == ತಯಾರಿಕೆ == ಗ್ರೇಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ <ref>{{YouTube|Mw1yODOL76w}}</ref> ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರ ಇದು. === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ವಿವಾದಗಳು == ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ವಿಷಯವು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.. == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು,. ಧ್ವನಿಪಥದ ಆಲ್ಬಂ ಏಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕವಿ ಕೆಂಪಗಿರಿ, ಸುರೇಶ್ ಕೀರ್ತಿ, ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಉಬಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://inechain.com/|title=Get latest Cryptocurrency News from INeCHAIN platform|website=inechain.com|access-date=2022-03-21|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131025815/https://inechain.com/|url-status=dead}}</ref> [[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ|ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಜೀವಮಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಟ್ ಆಗಿದೆ. "ಈ ಲೋಕ" ಹಾಡು ಸಿನಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನರ ಕರುಣಾಜನಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯದ್ದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಹಾಡಿದ "ಕನಸಿನ ಮಾರಾಟ" ಎಂಬ ವೇಗದ ಹಾಡು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಆಶಾವಾದದ ಹಾಡು. {{Track listing | headline = Tracklist | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | total_length = 46:12 | all_music = | title1 = ಈ. ಲೋಕ | extra1 = [[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] | lyrics1 = ಕವಿ ಕೆಂಪಗಿರಿ | length1 = 05:17 | title2 = ಕನಸಿನ ಮಾರಾಟ | extra2 = [[ಗುರುಕಿರಣ್]], ಜೆ.ಕೆವಿನ್ ಜಾಸನ್ | length2 = 04:54 | lyrics2 = ಉಪಸ್ಯ | title3 = ಅಂಕು ಡೊಂಕು | extra3 = ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ | lyrics3 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | length3 = 04:02 | title4 = ಕಳೆದ್‍ಹೋದೆ ನಿನ್ನ ನೋಡಿ | extra4 = [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ]], [[ಚೈತ್ರಾ ಎಚ್.ಜಿ.]] | length4 = 04:46 | lyrics4 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | title5 = ಒಲವೇ ಮಾತ್ರ | extra5 = ಚೈತ್ರ ಎಚ್. ಜಿ, ಪ್ರಿಯಾ | length5 = 04:47 | lyrics5 = ಸುರೇಶ್ ಕೀರ್ತಿ | title6 = ಕಳ್ದ್ ಹೋದೆ | extra6 = ಡಾ. ವಿನ್ಸೆಂಟ್ Theraisnathan, ಚೈತ್ರ.ಎಚ್. ಜಿ. | length6 = 04:01 | lyrics6 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | title7 = ಡಾನ್ಸ್ ಥೀಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ | extra7 = ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ | length7 = 03:20 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 2veww4mu8imm0aae1xn3eo4e0ueumfj 0 143322 1371134 1353863 2026-04-02T00:27:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371134 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Starr 061213-2352 Pouteria campechiana.jpg|300px|right|alt=ಮೊಟ್ಟೆ ಹಣ್ಣು|ಮೊಟ್ಟೆ ಹಣ್ಣು]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Pouteria_campechiana '''ಪೌಟೇರಿಯಾ ಕ್ಯಾಂಪೆಚಿಯಾನಾ'''] ಅಥವಾ '''ಮೊಟ್ಟೆ ಹಣ್ಣು''' ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ ಕೇಕ್ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನಿಸ್ಟೆಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಬೆಲೀಜ್, [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]] ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾಗುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮರವಾಗಿದೆ. [[ಭಾರತ]], [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್,]] [[ಡೊಮಿನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ,]] [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮರದಲ್ಲಿನ ಸೇವಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಅದರ ಹಣ್ಣು, ಇದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಣ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=23830#null</ref> ಕ್ಯಾನಿಸ್ಟೆಲ್ ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿತ್ತಳೆ-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ಹಳದಿ ಸಪೋಟ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ೭ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ (೨.೮ ಇಂಚು) ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನಿಸ್ಟೆಲ್ ನ ತಿರುಳು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೇಯಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''ಎಗ್‌ಫ್ರೂಟ್'' ಅಥವಾ ''ಮೊಟ್ಟೆ ಹಣ್ಣು'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಲುಕುಮಾ, ಮಾಮಿ ಸಪೋಟ್ ಮತ್ತು ಅಬಿಯುಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ==ಹಣ್ಣಿನ ವಿವರಣೆ== ತಳಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಣ್ಣಿನ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ತಳಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ೪೦೦ ಗ್ರಾಂ (೧೪ ಔನ್ಸ್) ತೂಕದ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಚರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ, ಅಂಡಾಕಾರದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕೆನೆ, ಮೌಸ್ಸ್-ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ತಿರುಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಂಜಿಯಂತೆ ಪೇಸ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.hithkarinursery.com/Egg%20Fruit-Motte%20Hannu-plant{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುವಾಸನೆಯು ಸಮೃಧ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [https://www.allrecipes.com/recipe/234837/egg-custard/ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಕಸ್ಟರ್ಡ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಣ್ಣು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ದೊಡ್ಡ ಕಂದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕ್ಯಾನಿಸ್ಟೆಲ್‍ನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ಹಣ್ಣು ತೀವ್ರವಾದ ಹಳದಿ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರದಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವಾಗಲೇ [[ಮರ]]ದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬೆಳೆದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಕೋಚನ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಇದರ [https://www.english-kannada.com/english-to-kannada-meaning-canistel ಕ್ಯಾನಿಸ್ಟೆಲ್] ಅನ್ನು ತಾಜಾವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಇದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೇಯಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಜಾಮ್, ಮುರಬ್ಬ, ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಾಗಿದ ತಿರುಳನ್ನು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಅದರ ಶೇಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಸ್ಟರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ಎಗ್‌ಫ್ರೂಟ್ ನಾಗ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮರವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೊ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಲಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಂಚು ಹೊದಿಸಲು ಇಡುವ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಚಿಕಲ್ ಅನ್ನು ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಲ್ಯಾಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=102607</ref> ==ಮೂಲ== ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಟ್ಟಣದ [[:en:Campeche|ಕ್ಯಾಂಪೀಚೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಇದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಕ್ಯಾಂಪೀಚೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶೀಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚೆಸಾ, ಟೈಸಾ ಅಥವಾ ಅತಿಸಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ, ಈ ಹಣ್ಣನ್ನು ಲಾಲು, ಲವುಲು ಅಥವಾ ಲಾಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಲ್ಯಾಮುಟ್ ಖಮೆನ್ ಅಥವಾ ಥೋ ಖಮೆನ್‍ನಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಣ್ಣನ್ನು ಪೀಚ್‌ನ ಮೂಲದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.agrifarming.in/egg-fruit-farming</ref> ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಭಾಗದಂತಿರುವ ವಿಶಿಶ್ಟವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಲಯದಲ್ಲಿ ಬುವಾ ಕುನಿಂಗ್ ಟೆಲೂರ್ (''ಹಳದಿ ಹಣ್ಣು'') ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇ ಟ್ರಂಗ್ ಗಾ (''ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಸಸ್ಯ''), ಥಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೋನ್ ಖೈ ( ಖೈ ಎಂದರೆ ''ಮೊಟ್ಟೆ'') ಮತ್ತು ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್‌ಹುವಾಂಗ್ ಗುವೋ (''ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಹಣ್ಣು'') ಇದನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಸಾವೊ ಮೆಂಟೆಗಾ (''ಬಟರ್ ಸಪೋಡಿಲ್ಲಾ'', ಅದರ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಕೆಸಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಹಣ್ಣನ್ನು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿ ಜೈತುನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೈವಾನೀಸ್ ಈ ಹಣ್ಣನ್ನು ಕ್ಸಿಯಾಂಟಾವೊ (''ಪೀಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ಸ್'') ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] ayuoqrol4apy38sk1qpn4y8ne7w1zrk 0 158222 1371107 1353463 2026-04-01T13:41:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371107 wikitext text/x-wiki '''ಪುಂಡಿ ಗಸಿ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪುಂಡಿ]] ಗಸಿ ಅನ್ನೋದು ಉಪಹಾರದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ತಿಂಡಿ.‌ ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ರೈತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ತಿಂಡಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಪುಂಡಿಯೇ ಉಪಹಾರ. == ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು == ಪುಂಡಿಯನ್ನು ಕುಚಲಕ್ಕಿ, ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೆಡಿಮೇಡ್‌ ಆಗಿ ಸಿಗುವ ಅಕ್ಕಿ ಹುಡಿ, ರವಾ ಹುಡಿಗಳಿಂದಲೂ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಚಲಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸುವವರು ಮೊದಲು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೆನೆಯಲು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನ ಗ್ರೈಂಡರ್​ಗೆ ಹಾಕಿ ಗ್ರೈಂಡ್‌ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡ್ಬೇಕಾದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ನೀರು ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಟು ಅಂಟು ಆಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Pundi Gasi Recipe: ಪುಂಡಿ ಬೇಯಿಸ್ಬೇಡಿ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ತಿನ್ನಿ! ರೆಸಿಪಿ ಇಲ್ಲಿದೆ |url=https://kannada.news18.com/news/mangaluru/pundi-gasi-coastal-karnataka-special-food-recipe-1053988.html |website=News18 ಕನ್ನಡ |access-date=16 July 2024 |language=kn |date=15 April 2023 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Pundi Gatti with Kothambari Chutney.jpg|thumb|259x259px|ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪುಂಡಿ]] == ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣಗೆ ಗ್ರೈಂಡ್‌ ಮಾಡದೇ, ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಹುಡಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಗ್ರೈಂಡರ್‌ ನಿಂದ ತೆಗೆದು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟು ಹೋಗುವ ತನಕ ಬಿಸಿ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರುಚಿ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತುರಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಬಿಸಿಯಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಅಥವಾ ಉದ್ದವಾಗಿ ತಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ತೊಂದೂರು ಅನ್ನೋ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು (ಅದರ ಅಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು, ಮೇಲಿನ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಪುಂಡಿಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ) ಬಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂದ ಈ ಪುಂಡಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ತಮ್ಮಿಷ್ಟದ ಸಾರಿನೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು [[ಅಕ್ಕಿ]] ಹುಡಿಯಿಂದ ಪುಂಡಿ ಮಾಡುವವರು ನೇರವಾಗಿ ಕೊಂಚ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಪುಂಡಿ ತಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. == ಗಸಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == ಪುಂಡಿಗೆ ಗಸಿ ಮಾಡಲು ತರಕಾರಿ ಆಥವಾ ಕೋಳಿ ಸಾರಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾರನ್ನು ಪುಂಡಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವುದರಿಮದ ಅದನ್ನು ಪುಂಡಿ ಗಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] 6kd9j483wo1pmg9hwhzro2q34gqsa1h 0 166725 1371144 1355144 2026-04-02T05:38:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371144 wikitext text/x-wiki '''ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ''' [[File:Dear Kaptai.jpg|thumb|400px|ಕಪ್ಟೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಂದು ನೋಟ]] ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ. [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಂಟನೇ-ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ, {{convert|148460|km2|sqmi}} ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 163 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಮೀರಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2021-11-13|archive-date=2021-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|url-status=dead}}</ref><ref name="bbs">{{cite book|title= বাংলাদেশ পরিসংখ্যান বর্ষগ্রন্থ ২০২০ - Bangladesh Statistics annual book 2020 |url= http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b2db8758_8497_412c_a9ec_6bb299f8b3ab/2021-08-11-04-54-154c14988ce53f65700592b03e05a0f8.pdf |publisher= Bangladesh Statistics Bureau|page=21 |ISBN= 978-984-475-047-0}}</ref> ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವಲಂಬನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು== 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ 56 ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:<ref>{{cite web |url=https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Bdb_type%5D%5B%5D=wdpa&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Bangladesh |author=UNEP-WCMC |year=2020 |title=Protected Area Profile for Bangladesh from the World Database of Protected Areas, January 2020 |website=Protected Planet |access-date=26 Jun 2024}}</ref> * ಅಲ್ತಡಿಘಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ದುಲಹಜರಾ ಸಫಾರಿ ಪಾರ್ಕ್ * ಬಂಗಬಂಧು ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬ್ ಸಫಾರಿ ಪಾರ್ಕ್ * ಬರೋಯಧಾಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಬರ್ಶಿಜೋರಾ ಇಕೋ-ಪಾರ್ಕ್ * ಭವಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಚಡಪೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಚಾರ್ ಕುಕ್ರಿ-ಮುಕ್ರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಚುನಾಟಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಧಂಗ್ಮರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ದುದ್ಮುಖಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ದುಡ್ಪುಕುರಿಯಾ-ಧೋಪಚಾರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಫಸಿಯಾಖಾಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಹಜಾರಿಖಿಲ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಹಿಮಚಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಶೇಖ್ ಜಮಾಲ್ ಇನಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಕಡಿಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಕಪ್ತೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಖಾದಿಮ್ ನಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಕುಕಾಟಾ ಇಕೋಪಾರ್ಕ್ * ಲವಾಚಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಮಧುಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಮಧುತಿಲಾ ಇಕೋ ಪಾರ್ಕ್ * ಸಾಗರ ಮೀಸಲು * ಮೇಧಕಚಾಪಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಮೀರ್ಪುರ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ * ನಾಗರಬರಿ-ಮೊಹಂಗಂಜ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ನವಾಬ್‌ಗಂಜ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ನಾಜಿರ್‌ಗಂಜ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ನಿಜೂಮ್ ದ್ವಿಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಪಬ್ಲಖಾಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ರಾಜೇಶಪುರ ಇಕೋ-ಪಾರ್ಕ್ * ರಾಮಸಾಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ರೆಮಾ-ಕಲೆಂಗಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸಂಗು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸತ್ಚಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಶಿಲಾಂಡಾ-ನಾಗ್ಡೆಮ್ರಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸಿಂಗ್ರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಇಕೋ-ಪಾರ್ಕ್, ಸೀತಾಕುಂದ|ಸೀತಾಕುಂದ ಇಕೋ-ಪಾರ್ಕ್ * ಸೋನಾರ್ಚಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * [[ಸುಂದರಬನ್ಸ್]] * ಸೇಂಟ್. ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪ ಸಾಗರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ * ಸುಂದರ್ಬನ್ಸ್ ಪೂರ್ವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸುಂದರ್ಬನ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸುಂದರ್ಬನ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ಸುಂದರ್ಬನ್ಸ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ * ಯಾವುದೇ ನೆಲದ ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಾಚ್ * ಟಂಗ್ವಾರ್ ಹಾರ್ * ಟೆಕ್ನಾಫ್ ಗೇಮ್ ರಿಸರ್ವ್ * ತೆಂಗರಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ * ತಿಲಾಗೋರ್ ಇಕೋ ಪಾರ್ಕ್ * ಕಸ್ಸಾಲಾಂಗ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ IUCN ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯ 1990 ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು '''ಹೈಲ್ ಹಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ''' ನಲ್ಲಿ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8084/IUCN_directory_South_Asian_Protected_Areas.pdf?sequence=3&isAllowed=y |title=IUCN Directory of South Asian Protected Areas |website=The World Conservation Union |date=1990 |page=16 |access-date=2024-12-16 |archive-date=2021-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627014042/https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8084/IUCN_directory_South_Asian_Protected_Areas.pdf?sequence=3&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] 6is2m0ocjdls8nu1xhw4k6b611pis2g 0 175116 1371140 1354881 2026-04-02T04:11:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371140 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Banarasidas_ji_and_Deenbandhu.jpg|thumb|ದೀನಬಂಧು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫ಼್ರೀಯರ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಬನಾರಸಿದಾಸ್ ಚತುರ್ವೇದಿಯವರು, ಸೌಜನ್ಯ: ಡಾ. ನಿಖಿಲ್ ಚತುರ್ವೇದಿ (ಆಗ್ರಾ)]] '''ಬನಾರಸಿದಾಸ್ ಚತುರ್ವೇದಿ''' (24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1892 - 2 ಮೇ 1985)<ref>{{cite web |title=Pandit Banarsidas Chaturvedi |url=https://www.rajkamalprakashan.com/default/jmproducts/filter/index/?author=794 |access-date=19 May 2018 |publisher=Rajkamal Prakshan Group |language=hi |archive-date=20 ಮೇ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520124052/https://www.rajkamalprakashan.com/default/jmproducts/filter/index/?author=794 |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ [[:en:Hindi_literature|ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ]] [[ಗದ್ಯ]]ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಅಂತೆಯೇ [[ಹಿಂದೀ]] [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ]] ಭೀಷ್ಮರು. [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ [[ಸಮಾಜ ಸೇವೆ]] ಇವರ ಬದುಕಿನ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು. ಆಚಾರ್ಯ ಚತುರ್ವೇದಿ ಅವರು ತಾವು ನಂಬಿದ ಮತ್ತು ಆಲೋಚಿಸಿದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಮೂರ್ತರೂಪವನ್ನಿತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುವ ಅಪ್ರತಿಮ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಆಗತಾನೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ರೂಪವೊಂದನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕರ್ತಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಆದರ್ಶವನ್ನೇ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಇವರಿಗೆ [[ಜೀವನ|ಜೀವನದಲ್ಲಿ]] ನಾನಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ಎದುರಾದುವಾದರೂ ನಂಬಿದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದ ನೌಕರಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಷ್ಟು ನಿಷ್ಠೆ, ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನಿವರು ತೋರಿದರು. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ಕೊಟ್ಟಂತೆ [[ಗಣೇಶ ಶಂಕರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]], [[:en:V._S._Srinivasa_Sastri|ಶ್ರೀನಿವಾಸಶಾಸ್ತ್ರಿ]], [[ಸಿ.ಎಫ್‌. ಆಂಡ್ರೂಸ್|ಸಿ.ಎಫ್. ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್]] ಮುಂತಾದ ನಾನಾ ಶ್ರೇಷ್ಠರುಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಇವರದಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ನಾಡು ನುಡಿಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವ ತೆತ್ತವರ ಮೇಲೆ ಮಮತೆ ಹಾಗೂ [[ಅಭಿಮಾನ]] ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಚತುರ್ವೇದಿ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಾನಾಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳೆಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು. [[:en:Vishal_Bharat_(magazine)|ವಿಶಾಲ ಭಾರತ]] ಹಾಗೂ ''ಮಧುಕರ'' ಇವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಎರಡು [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ|ಪತ್ರಿಕೆಗಳು]]. ಇವರು ಯಾವುದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಲಿ, ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಜನತೆಗೆ ಅರ್ಥೈಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಹಾಗೂ [[ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ [[:en:Western_culture|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಳ]] ಅಭ್ಯಾಸದತ್ತಲೂ ಹರಿದಿತ್ತು. ವಿಸ್ತೃತ ಅನುಭವ, ಅಪಾರ ವಿದ್ವತ್ತು, ತೀವ್ರ ಆಲೋಚನಾಶಕ್ತಿ-ಇವು ಸಂಗಮಿಸಿದ್ದ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಜೇಂಗೊಡ. ಇವರ ಬರಹಗಳು ಕೃತ್ರಿಮ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರದೆ ಚೇತನಶೀಲವಾಗಿರಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಅನುಭೂತಿ. ಇವರು ರಚಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]], [[ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವವಿದೆ. == ಕೃತಿಗಳು == ''ರೇಖಾಚಿತ್ರ'', ''ಸಾಹಿತ್ಯ ಔರ್ ಜೀವನ್'', ''ಗಣೇಶ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ'', ''ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷಾ'', ''ಕವಿರತ್ನ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ್ ಕೀ ಜೀವನಿ'', ''ಸಂಸ್ಮರಣ್''-ಇವು ಇವರ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕೃತಿಗಳು.<ref>{{cite web |title=Pandit Banarsidas Chaturvedi Books epustakalay |url=https://epustakalay.com/writer/7369-banarasi-das-chaturvedi/}}</ref> ಚತುರ್ವೇದಿ ಅವರ [[ದಿನಚರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಪತ್ರ|ಪತ್ರಗಳು]] ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಮಾದರಿಗಳೂ, ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಮುಂದೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಯಾವ ಅಭೀಷ್ಟೆಯೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇವರು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗ ಸ್ಪಂದನವಿದೆ, ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿ ಇದೆ. ಚರ್ಚಿಸುವ, ಬರೆಯುವ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗೆಗೆ ಇವರದೇ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವರ ಸಾಕಷ್ಟು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಡಾ. ಬನಾರಸಿದಾಸ್‌ಜೀ ಕೆ ಪತ್ರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶ್ರೀ ವೃಂದಾವನ್‌ದಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚತುರ್ವೇದಿ ಅವರು ದಿನಚರಿ, [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಲೇಖಕರ ಸಂಘದ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ [[ರಷ್ಯಾ]] ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಸಿಬಂದು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರವಾಸ ಲೇಖನ-ಈ ಬಗೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. == ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ == ಚತುರ್ವೇದಿಯವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು. [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]], [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್]], ಹಿಂದೀ ಪರಿಷತ್, ದಿಲ್ಲಿ ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್, ಹಿಂದೀ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ಸಂಘ-ಇವುಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೂ, ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಇವರು ದುಡಿದಿದ್ದರು. [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದೀ ಭವನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ [[ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ|ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ]] [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್‌ರ]] [[ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ಹಿಂದಿ ಭವನದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=From Bharmacharyashrama to Visva-Bharati: A Chronicle of Metamorphosis of a Tiny School into an Internationally-Acclaimed Centre of Learning |url=http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |access-date=23 August 2019 |work=Chapter I, page 2 |publisher=Visva Bharati |archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316115647/http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |url-status=dead }}</ref> ದೇಶದ [[ಆಹುತಾತ್ಮರು|ಹುತಾತ್ಮರ]] ನೆನಪನ್ನು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರಿಸಲು ಇವರು ಹುತಾತ್ಮರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು. == ಪದವಿ/ಗೌರವಗಳು == ''ಸಾಹಿತ್ಯವಾರಿಧಿ'', ''ಸಾಹಿತ್ಯವಾಚಸ್ಪತಿ'' ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳಿಂದಲೂ, ಡಿ.ಲಿಟ್. ಮುಂತಾದ ಗೌರವ [[ಪದವಿ|ಪದವಿಗಳಿಂದಲೂ]] ನಾಡು ಇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದೆ. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಚತುರ್ವೇದಿಯವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2013) |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]}}</ref> == ನಿಧನ == ೨ ಮೇ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಚತುರ್ವೇದಿಯವರು ನಿಧನರಾದರು.<ref name="GB-414553614">{{cite book |author=Datta, A. |url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC |title=Encyclopaedia of Indian Literature: A-Devo |publisher=Sahitya Akademi |year=1987 |isbn=9788126018031 |issue=v. 1}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * {{cite book |last1=Sharma |first1=Ramvilas |url=https://books.google.com/books?id=FdBKQT_9zFgC |title=Nirala Ki Sahitya Sadhana-V-1 |publisher=Rajkamal Prakashan |year=2002 |isbn=978-81-267-0435-4 |language=hi}} <references /> {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚತುರ್ವೇದಿ, ಬನಾರಸಿದಾಸ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 2r0ven33z5trdcc60ygg6h75o2uxjxz 0 177347 1371101 1353092 2026-04-01T12:14:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371101 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೇಶಿಯ]] ಪಾಂಟಿಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ಮಲಯ: ಡೇರಾ ಪಾಂಟಿಯನ್) ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಜೊಹೋರ್ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬಾಟು ಪಹಾತ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲುವಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕುಲೈ ಮತ್ತು ಜೊಹೋರ್ ಬಹ್ರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=https://tourismjohor.my/pontian/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-12-24 |archive-date=2025-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251209012447/https://tourismjohor.my/pontian/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾದ ತಂಜುಂಗ್ ಪಿಯೈಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಪೊಂಟಿಯನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಲಯ ಪದ "ಪೆರ್ಹೆಂಟಿಯನ್" ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ "ನಿಲುಗಡೆ", ಇದು ಸಿಂಗಾಪುರ ಅಥವಾ ಮಲಕ್ಕಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವ ನಾವಿಕರು ಮಲಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಒರಟಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಲು ಪೊಂಟಿಯನ್ ಬೆಸರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20181224030648/http://tourism.johor.my/destination/pontian-3/</ref> == ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು == ಪಾಂಟಿಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 11 ಮುಕಿಮ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20210719024056/https://ptj.johor.gov.my/index.php/pejabat-tanah/pejabat-tanah-pontian/profil-daerah</ref> * ಅಪಿ-ಅಪಿ * ಆಯೆರ್ ಬಲೋಯ್ * ಆಯರ್ ಮಾಸಿನ್ * ಬೆನಟ್ * ಜೆರಾಮ್ ಬಟು * ಪೆಂಗ್ಕಲನ್ ರಾಜ * ಪಾಂಟಿಯನ್ * ರಿಂಬಾ ಟೆರ್ಜುನ್ * ಸೆರ್ಕಾಟ್ * ಸುಂಗೈ ಕರಂಗ್ * ಸುಂಗೈ ಪಿಂಗನ್ 2 ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​(ಬಂದರ್): * ಬೆನಟ್ * ಪಾಂಟಿಯನ್ ಕೆಚಿಲ್ ಮತ್ತು 1 ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ (ಪೆಕನ್): * ಪೆಕನ್ ನಾನಸ್ == ಆಡಳಿತ == ಇಡೀ ಪಾಂಟಿಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಪಾಂಟಿಯನ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಮಲಯ: ಮಜ್ಲಿಸ್ ಪೆರ್ಬಂದರನ್ ಪಾಂಟಿಯನ್, MPPN) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಾಂಟಿಯನ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಮಲಯ: ಮಜ್ಲಿಸ್ ಡೇರಾ ಪಾಂಟಿಯನ್, MDPontian) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಂಟಿಯನ್ ಟೌನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೆಕನ್ ನಾನಾಸ್, ಬೆನಟ್, ಅಯೆರ್ ಬಲೋಯ್ ಮತ್ತು ಪೆರ್ಮಾಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ 1 ನವೆಂಬರ್ 1976 ರಂದು ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಜುಲೈ 31, 2021 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == bib6s6vk8cs4om1wfnxrfnycoi3q5z7 0 177987 1371129 1353740 2026-04-01T23:10:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371129 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2022}} {{Use Indian English|date=November 2022}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರ್ಮುದೆ | official_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮುದೆಯ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|13.0015|N|74.8835|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | subdivision_type3 = [[ತಾಲ್ಲೂಕು]] | subdivision_name3 = [[ಮಂಗಳೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪಿತ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | unit_pref = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_metro = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|ಪಿನ್‌ಕೋಡ್]] | postal_code = 574509.<ref>{{Cite web|url=[https://pincode.net.in/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA/P/PERMUDE|title=Postal](https://pincode.net.in/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA/P/PERMUDE|title=Postal) Pincode|last=Postal|first=pincode -Permude}}</ref> | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | blank2_name = | blank2_info = | website = | footnotes = }} [[File:Permude Bus Stand .jpg|thumb|ಪೆರ್ಮುದೆ (ರಸಲ್) ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ.]] '''ಪೆರ್ಮುದೆ''' ಎಂಬುದು [[ಮಂಗಳೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ, [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite book |title=Quarterly Journal of the All-India Institute of Local Self-Government, Bombay (Volume 66) |date=1995 |publisher=The Institute |page=201 |url=[https://books.google.com/books?id=VjC2AAAAIAAJ&q=Permude+Mangalore+Taluka](https://books.google.com/books?id=VjC2AAAAIAAJ&q=Permude+Mangalore+Taluka) |accessdate=4 April 2020 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Kurukshetra, Volume 43, Issues 3-12|publisher=United Trade PressM|year=1984|pages=Page 114,115 &116}}</ref> “ಪೆರ್ಮುದೆ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ತುಳು ಭಾಷೆಯ **''ಪೆರ್ಡ ಮುದ್ದೆ''** (ಹಾಲಿನ ಗಡ್ಡೆ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.<ref>{{cite news |title=St John the Baptist Church, Permude to celebrate golden jubilee on Jan 13 |url=[http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=375844](http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=375844) |accessdate=4 April 2020 |work=[[Daijiworld Media]] |date=10 January 2016}}</ref> ಪೆರ್ಮುದೆ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಯಿಂದ ಸುಮಾರು 360 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Strengthening village democracy: proceedings of National Conference on Gram Sabha|title=National institute of Rual Development, 2002|publisher=National Institute of Rural Development.|year=1999|pages=213,220}}</ref> ಸಮೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಜ್ಪೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]] ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite journal|title=Quarterly Journal of the Local Self-Government Institute (Bombay)|url=[https://books.google.com/books?id=aJmOAAAAMAAJ&q=permude|journal=Quarterly](https://books.google.com/books?id=aJmOAAAAMAAJ&q=permude|journal=Quarterly) Journal of the Local Self-Government Institute (Bombay)|year=1995|pages=201|via=The Institute, 1995 - Municipal government}}</ref> 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆರ್ಮುದೆಯ ಗ್ರಾಮ ಕೋಡ್ **617478** ಆಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮವು **742.69 ಹೆಕ್ಟೇರ್** ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Special Economic Zones in India: A Study with Special Reference to Polepally|title=Special Economic Zones in India|publisher=Daanish Books|year=2012|pages=32}}</ref> ಪೆರ್ಮುದೆ [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (MSEZ)]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=[https://csez.com/rti/php/sezunit_details.php?zonecode=6&pg=u|title=List](https://csez.com/rti/php/sezunit_details.php?zonecode=6&pg=u|title=List) of Industries and Villages under|access-date=7 April 2020|archive-date=2 August 2022|archive-url=[https://web.archive.org/web/20220802161926/https://csez.com/rti/php/sezunit_details.php?zonecode=6&pg=u|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20220802161926/https://csez.com/rti/php/sezunit_details.php?zonecode=6&pg=u|url-status=dead}})</ref><ref>{{Cite news|last=Daijiworld News Portal|url=[https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=109246|title=Permude](https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=109246|title=Permude) GP Serves Notice to MSEZ over Illegal Construction}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Mangalore SEZ|url=[http://www.itpi.org.in/uploads/journalfiles/jan4_10.pdf|journal=Towards](http://www.itpi.org.in/uploads/journalfiles/jan4_10.pdf|journal=Towards) Greater Economic|volume=India Journal 7 - 1|pages=55|via=Institute of Town Planners, India Journal 7 - 1}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ನಿವಾಸಿಗಳು == ಪೆರ್ಮುದೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ [[ಕುಡುಂಬಿ]] ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು **ಆದಿವಾಸಿ** ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಧ್ಯಭಾರತದ ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=A REPORT OF PEOPLE’S AUDIT OF SEZ KARNATAKA|title=A REPORT OF PEOPLE'S AUDIT OF SEZ KARNATAKA|url=[http://www.indiaenvironmentportal.org.in/files/KarnatakaReportfinal.pdf|journal=A](http://www.indiaenvironmentportal.org.in/files/KarnatakaReportfinal.pdf|journal=A) Report of People's Audit of Sez Karnataka|via=Tata Institute of Social Sciences (TISS)|archive-date=7 April 2020|access-date=7 April 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200407072025/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/files/KarnatakaReportfinal.pdf|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20200407072025/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/files/KarnatakaReportfinal.pdf|url-status=dead}})</ref> 2011ರಲ್ಲಿ MSEZ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪೆರ್ಮುದೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|newspaper=The Hindu|url=[https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/permude-gp-stops-msez-work/article2284484.ece|title=Permude](https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/permude-gp-stops-msez-work/article2284484.ece|title=Permude) GP stops MSEZ work|date=22 July 2011|accessdate=27 November 2022}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|last=Daijiworld News Portal|url=[https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=109246|title=Permude](https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=109246|title=Permude) GP Serves Notice to MSEZ over Illegal Construction}}</ref> == ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == * [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] (ATM), ಪೆರ್ಮುದೆ <ref>{{Cite web|url=[https://bankifsccode.com/CANARA_BANK/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA_/PERMUDE|title=Bank](https://bankifsccode.com/CANARA_BANK/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA_/PERMUDE|title=Bank) IFSC Code|last=Canara|first=Bank}}</ref> * [[ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ|ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] (ATM), ಪೆರ್ಮುದೆ * [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] (ATM), ಬಜ್ಪೆ * [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡ|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ]] (ATM), ಬಜ್ಪೆ == ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == * ಸರ್ಕಾರಿ ಉರ್ದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ * St. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆವಿಯರ್ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಯೆಕ್ಕರ್ * St. ಜೋಸೆಫ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜು, ಕಟೀಲ್ ರಸ್ತೆ, ಬಜ್ಪೆ * St. ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಕಟೀಲ್ ರಸ್ತೆ, ಬಜ್ಪೆ * ಅನ್ಸಾರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಶಾಲೆ, ಬಜ್ಪೆ * ದಿ ವಿಸನೇರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬಜ್ಪೆ * ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಬಂಟ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಶಾಲೆ, ಬಜ್ಪೆ * ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಶಾಲೆ, ಬಜ್ಪೆ == ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == === ದೇವಾಲಯಗಳು === * ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಟೀಲ್ * ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಭಜನ ಮಂದಿರ * ಶ್ರೀ ಶನೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಚರ್ಚ್‌ಗಳು === * St. ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್, ಪೆರ್ಮುದೆ<ref>{{Cite web|url=[http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=375844|title=Daijiworld-](http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=375844|title=Daijiworld-) Independent News|last=Daijiworld|first=News}}</ref> === ಮಸೀದಿಗಳು === ಮೂಲ:<ref>{{Cite book|title=Muslims in Dakshina Kannada: A Historical Study Upto 1947 and Survey of Recent Developments|publisher=Green Words Publication|year=1993|pages=150}}</ref> * ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ, ಪೆರ್ಮುದೆ * ಉಸ್ಮಾನಿಯಾ ಮೊಹಮ್ಮದಿ ಮಸೀದಿ, ಪೆರ್ಮುದೆ * ಮಿನಾರಾ ಮಸೀದಿ, ಬಟ್ರಕೆರ * ಬದ್ರಿಯಾ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಪಡಿಲ್ * ಖ್ವಾಜಾ ಮಸೀದಿ, ಕೊರಕಂಬ್ಲ == ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು == * ರಾಯಲ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ * ಜಾಮಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟರ್ಸ್ == ಸಾರಿಗೆ == * ಪೆರ್ಮುದೆಗೆ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ: [[ತೊಕೂರು]] – 7.3 ಕಿ.ಮೀ * [[ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ|ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್]] – 20.6 ಕಿ.ಮೀ * ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: [[ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] – 5.8 ಕಿ.ಮೀ * [[ಬಜ್ಪೆ]] ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ – 3.2 ಕಿ.ಮೀ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} jigu1njk3682ief6or03qnhe4aqgzm9 0 178001 1371105 1353287 2026-04-01T12:57:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371105 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿ}} {{Use dmy dates|date=July 2020}} {{Use Indian English|date=July 2020}} {{Infobox officeholder | name = ಪಿ. ಅಮುದಾ | honorific_suffix = | image = File:P. Amudha.jpg | caption = 2019ರಲ್ಲಿ ಪಿ. ಅಮುದಾ | birth_name = ಅಮುದಾ ಪೆರಿಯಾಸಾಮಿ | birth_date = {{Birth date and age|year=1970|month=7|day=19|df=yes}} | birth_place = [[ಮದುರೈ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = | alma_mater = | occupation = ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿ | spouse = | awards = | office1 = ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ – <ref>https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/tamil-nadu-home-secretary-others-transferred-in-bureaucratic-reshuffle-3107576</ref>ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಇಲಾಖೆ, [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]] | 1blankname1 = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata1 = ಎಂ. ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್ | 2blankname1 = ಸಚಿವ | 2namedata1 = ಎಸ್. ಮುತ್ತುಸಾಮಿ }} ''''''ಪಿ. ಅಮುದಾ'''''' ಅವರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ (IAS) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, 1994ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಕೇಡರ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಾಸಕ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Contact Details of Departments |url=https://www.tn.gov.in/section}}</ref> ==ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳು== ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=P Amudha IAS posted as Principal Secretary- Rural Development and Panchayat Raj, TN |url=https://www.indianbureaucracy.com/p-amudha-ias-posted-as-principal-secretary-rural-development-and-panchayat-raj-tn/}}</ref> ==ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯ ಸೇವೆ== ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ (PMO) ಅತಿರಿಕ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಬಳಿಕ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕೇಡರ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. PMOಗೆ ನಿಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲು, ಅವರು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]]ದ ಮುಸ್ಸೂರಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|first=Mahesh|last=Langa|date=2020-07-21|title=Amudha appointed Joint Secretary in PMO|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/amudha-appointed-joint-secretary-in-pmo/article32143814.ece|access-date=2020-07-22|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu IAS officer Amudha appointed as joint secretary in PMO|url=https://www.thenewsminute.com/article/tamil-nadu-ias-officer-amudha-appointed-joint-secretary-pmo-129139|access-date=2020-07-24|website=www.thenewsminute.com}}</ref> ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನುಭವ== ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಯುನಿಸೆಫ್/ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ [[ನೀರು]] ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ವಿಭಿನ್ನ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿಪ್ಪಟ್ಟ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|date=2019-03-08|title=Women's Day Special: Exclusive interview with P Amutha, IAS|url=https://www.dtnext.in/News/TopNews/2019/03/07224800/1109555/Womens-Day-special-Exclusive-interview-with-P-Amutha-.vpf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724164922/https://www.dtnext.in/News/TopNews/2019/03/07224800/1109555/Womens-Day-special-Exclusive-interview-with-P-Amutha-.vpf|url-status=dead|archive-date=24 July 2020|access-date=2020-07-22|website=dtNext.in|language=en}}</ref> ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|date=2018-08-10|title=Go-to officer heals wounds at Karunanidhi’s funeral|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/100818/go-to-officer-heals-wounds-at-karunanidhis-funeral.html|access-date=2020-07-24|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[File:The District Collector, Smt. P. Amudha inaugurating Bharat Nirman Public Information Campaign, at Dharmapuri, in Tamil Nadu on July 24, 2008.jpg|thumb|2008ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಧರ್ಮಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಿ. ಅಮುದಾ.]] ಪಿ. ಅಮುದಾ ಅವರು 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1994ರಂದು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಕೇಡರ್‌ನ IAS ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|title=Civil List of IAS Officers|url=https://easy.nic.in/civillistias/yrcurr/AgeListCL.asp?Slab=6&Cadre=TN&AsOnDate=01/01/2019|access-date=2020-07-22|website=easy.nic.in}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಧರ್ಮಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ (ಚುನಾವಣೆ) ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿರಿಕ್ತ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಎಯ್ಡ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ, ಯುನಿಸೆಫ್‌ನ ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಭೂ ಆದಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|title=P. Amudha {{!}} Everyday Leadership|url=http://everydayleadership.org/person/p-amudha|access-date=2020-07-22|website=everydayleadership.org|language=en|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726132950/http://everydayleadership.org/person/p-amudha|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Das|first=Ria|date=2020-07-21|title=IAS Officer P Amudha Appointed Joint Secretary In Prime Minister’s Office|url=https://www.shethepeople.tv/news/p-amudha-joins-pmo-joint-secretary/|access-date=2020-07-24|website=SheThePeople TV|language=en-US}}</ref> 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019ರಂದು, ಅವರು ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|title=Witness in the Corridors|url=https://witnessinthecorridors.com/BureaDetails.aspx?id=14120|access-date=2020-07-25|website=witnessinthecorridors.com}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕ್ರೀಡೆ == ಪಿ. ಅಮುದಾ ಅವರು [[ಕಬಡ್ಡಿ]] ಆಟಗಾರ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕಬಡ್ಡಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು [[ಕರಾಟೆ]]ಯಲ್ಲಿಯೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|last=Jesudasan|first=Dennis S.|date=2020-07-21|title=P. Amudha IAS: An officer known for overcoming obstacles on every terrain|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/an-officer-known-for-overcoming-obstacles-on-every-terrain/article32154842.ece|access-date=2020-07-24|issn=0971-751X}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Amudha, P.}} [[Category:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:1970ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[Category:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಮದುರೈನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ (ಭಾರತ)]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[Category:ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] qf0zb24dsj2zi739dm9cqsj8aioy2mc 0 178517 1371109 1353688 2026-04-01T14:30:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371109 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] =ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್= ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ (ಚೈನೀಸ್: 彭丽媛; ಪಿನ್ಯಿನ್: ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್; ಜನನ 20 ನವೆಂಬರ್ 1962) ಒಬ್ಬ ಚೀನೀ ಗಾಯಕಿ, ಅವರು 2012 ರಿಂದ ಚೀನಾದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಪರಮೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಕ್ಸಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೆಂಗ್ ಚೀನೀ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಚೀನೀ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿಸಿಟಿವಿ ನ್ಯೂ ಇಯರ್ಸ್ ಗಾಲಾದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>https://www.wsj.com/articles/BL-CJB-15169</ref> ಅವರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗಾಯನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ ಫ್ರಮ್ ಅವರ್ ವಿಲೇಜ್, ಝುಮುಲಾಂಗ್ಮಾ ಮತ್ತು ಆನ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ಸೇರಿವೆ. ಪೆಂಗ್ ದಿ ವಾಟರ್ ಮಾರ್ಜಿನ್ (1998) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಟಿವಿ ಸರಣಿಗಳ ಥೀಮ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಾಡಿದರು.<ref>https://news.sina.com.cn/c/sd/2011-07-05/135722760038.shtml</ref> 1986 ರಲ್ಲಿ, ದಿ ವೈಟ್ ಹೇರ್ಡ್ ಗರ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಚೀನಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪ್ಲಮ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://www.chinadaily.com.cn/culture/2015-12/28/content_22838377_5.htm</ref> ಅವರು 2012 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ ಆಗಿನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2005 ಮತ್ತು 2010 ರ ನಡುವೆ ಆಲ್-ಚೀನಾ ಯೂತ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://gulfnews.com/uae/government/peng-liyuan-a-symbol-of-chinas-soft-power-1.2254320</ref> ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೌಟೂರಿಯರ್ ಮಾ ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/2085681/fashion-diplomacy-chinas-first-lady-and-7-other</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/chinas-first-lady-peng-liyuan-gives-melania-trump-a-run-for-her-fashion-money |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-27 |archive-date=2019-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804210434/https://www.straitstimes.com/lifestyle/fashion/chinas-first-lady-peng-liyuan-gives-melania-trump-a-run-for-her-fashion-money |url-status=dead }}</ref> <ref>https://edition.cnn.com/style/article/china-fashion-ma-ke/index.html</ref> <ref>https://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2119336/melania-trump-takes-floral-fashion-diplomacy-new</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಪೆಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವಿಶ್ವದ 57 ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>https://www.forbes.com/power-women/list/2/#tab:overall</ref> ==ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ== ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಚೀನಾದ ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಯುಂಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪೆಂಗ್ ಲಾಂಗ್ಕುನ್, ಯುಂಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಲಿ ಕ್ಸಿಯುಯಿಂಗ್ ಯುಂಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿ ಯು ಒಪೆರಾ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, 4 ರಿಂದ 5 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯು ಒಪೆರಾ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1976 ರಲ್ಲಿ, 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಅವರನ್ನು ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಯುಂಚೆಂಗ್ ನಂ.1 ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1977 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾಂಗ್ ಯಿನ್ಸುವಾನ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಜಾನಪದ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಫಿಫ್ಟಿ-ಸೆವೆನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ (1978 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>http://pic.people.com.cn/n/2014/1120/c1016-26062222.html</ref> 1979 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/7-81018-209-9</ref> <ref>https://www.caixinglobal.com/2013-04-19/together-they-hold-up-the-sky-the-story-chinas-xi-jinping-and-peng-liyuan-101011167.html</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20221023233412/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-20321610</ref> ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಬಾವೊಲೆಂಗ್ ಟ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ಮೈ ಹೋಮ್‌ಟೌನ್, ಮೌಂಟ್ ಯಿಮೆಂಗ್ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಇದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು. ನಂತರ, ಅವರು ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಸ್ಪೇನ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪೆಂಗ್ ನಾಗರಿಕ ಸೈನಿಕನಾಗಿ ಚೀನೀ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಜಿನಾನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಅವಂತ್-ಗಾರ್ಡ್ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20171024181149/http://www.ce.cn/xwzx/ylxk/dl/200407/01/t20040701_1165155.shtml</ref> <ref>http://paper.people.com.cn/hqrw/html/2014-12/26/content_1526815.htm</ref> ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ, ಪೆಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಚೀನಾ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಗೆ ತೃತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ ಜಿನ್ ಟೈಲಿನ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. <ref>https://ent.ifeng.com/music/mainland/200906/0624_1838_1216807.shtml</ref> ೧೯೮೨ ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಚೀನೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಆ ವರ್ಷ, ಚೀನಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ (CCTV) ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ CMG ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಗಾಲಾದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಸಾಯಿ ಬೀಯಲ್ಲಿ ಆನ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ಮತ್ತು ಐ ಲವ್ ಯು, ದಿ ಸ್ನೋ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು, ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಚೀನೀ ಜಾನಪದ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜಿನ್ ಟಿಯೆಲಿನ್ ಮತ್ತು ಗುವೊ ಲ್ಯಾನ್ಯಿಂಗ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಚೀನಾ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಗಾಯನ ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ವರ್ಕರ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಕೊರಿಯಾ (WPK) ನ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋದ ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಂ ಸದಸ್ಯ ಕಿಮ್ ಜೊಂಗ್ ಇಲ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಹಾಡು ದಿ ಫ್ಲವರ್ ಗರ್ಲ್‌ನ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20210723045430/http://news.takungpao.com/world/bright/2013-09/1342098_4.html</ref> ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಜನರಲ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಬ್ಯೂರೋದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಅವರು ಲಾವೋಶನ್ ಕದನದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20200416214151/http://sd.people.com.cn/n/2014/0827/c362710-22117599.html</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀ ಎರ್ - ಕ್ಸಿಂಗ್ಹೈ ಗಾಯನ ಕೃತಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref>http://www.china.com.cn/news/zhuanti/09wszw/2009-06/13/content_17941709.htm</ref> ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ದಿ ವೈಟ್-ಹೇರ್ಡ್ ಗರ್ಲ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು, ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಟಿಯಾನ್‌ಕಿಯಾವೊ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಂಗ್ ಕುನ್ ಮತ್ತು ಗುವೊ ಲ್ಯಾನಿಂಗ್ ನಂತರ ಮೂರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ "ಕ್ಸಿ'ಯರ್" ಆದರು ಮತ್ತು "ಪ್ಲಮ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ"ಯನ್ನು ಪಡೆದರು - ಇದು ಚೀನಾದ ರಂಗಭೂಮಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಪೆಂಗ್ ಅವರ ಆನ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ಹಾಡು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜನರ ಪೀಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781350435711</ref> <ref>https://books.google.com/books?id=SPhKAQAAIAAJ</ref> 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆನ್ ದಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು CCTV ಆಯೋಜಿಸಿದ ಎರಡನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಗಾಯಕರ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ 1 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>https://books.google.com/books?id=tSoDEQAAQBAJ</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಕ್ಸಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1987 ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಚೀನಾ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಜಿನ್ ಟಿಯೆಲಿನ್ ಅವರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ) ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>https://books.google.com/books?id=oX4FAQAAIAAJ</ref> ;.ಇಹಜ<ref>https://www.jiemian.com/article/406988.html</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1987 ರಂದು, ಅವರು ಆಗ ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್‌ನ ಉಪ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಕ್ಸಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಜಾನಪದ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>http://ent.sina.com.cn/s/2004-05-23/0830397377.html</ref> ನವೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಾಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾರ್ಟಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಾಗ, ಪೆಂಗ್ ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ನಾಯಕಿ ಟಿಯಾನ್ ಯುಮೆಯಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಅವರ ಮೂಲ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲಾದ ಒಪೆರಾದ ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಚಿತ್ರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-7-5396-4711-1</ref> ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಪೆಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಶಾಂಡೊಂಗ್ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [zh] ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚೀನಾ ಸಂಗೀತ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. <ref>https://www.jiemian.com/article/406988.html</ref>>ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ೬೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ, ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಲಿಂಕನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀನೀ ಒಪೆರಾ ಪ್ಸಾಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಮುಲಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಿಂಕನ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರ ವಿಭಾಗ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಲಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸದ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ" ಎಂಬ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಷಯರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಪೆಂಗ್ ಲಿಯುವಾನ್ ಕ್ಷಯರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ "ವಿಶ್ವ ಕ್ಷಯರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ದಿನ" ಪ್ರಚಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯರೋಗ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== hx1xipoxhw68prga5eaoglrn688o8xb 0 178795 1371150 1370699 2026-04-02T07:37:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371150 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್ ಆತ್ಮೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Infobox person | name = ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ | image = BK Shivani.jpg | caption = ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ (2025) | birth_name = ಶಿವಾನಿ ವರ್ಮಾ | birth_date = {{Birth date and age|1972|05|31|df=y}} | birth_place = ಪುಣೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ | alma_mater = ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞೆ | organization = ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್ | awards = ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2019)<ref name="Tribune"/> }} '''ಶಿವಾನಿ ವರ್ಮಾ''' (ಜನನ: 31 ಮೇ 1972), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ''' ಎಂದು ಪರಿಚಿತರು, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಭಾಷಣಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಿ ಆಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್ ವಿಶ್ವ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="exp"/> ==ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ 31 ಮೇ 1972 ರಂದು [[ಪುಣೆ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="mid"/> ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ [[ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಶಿವಾನಿ ತಮ್ಮ 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="mid"/> ಅವರು [[ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ]] ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="toi"/> ಅವರು ವಿಷಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, 2004ರವರೆಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="FE"/> ==ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್== 2007 ರಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ'' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಆಸ್ಥಾ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕನು ಪ್ರಿಯಾ ಅವರು ಶಿವಾನಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="exp"/><ref name="mid"/> ಈ ಟಿವಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ''ಅಪರಿಮಿತ ಸಂತೋಷ: ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="book"/> ಬಿ.ಕೆ. ಶಿವಾನಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಂಗದಾನ ಪ್ರಚಾರ, ಪೋಷಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="GreatestGift"/><ref name="HT"/> 2017 ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಗುಡ್‌ವಿಲ್ ಅಂಬಾಸಡರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="WPA"/> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== * 2014 ರಲ್ಲಿ ASSOCHAM ಲೇಡೀಸ್ ಲೀಗ್ ವತಿಯಿಂದ '''ದಶಕದ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''.<ref name="Tribune"/> * 2019 ರಲ್ಲಿ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref name="Tribune"/> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references> <ref name="exp">{{cite web |first=Aditi |last=Ahuja |title=Studying engineering helped me think logically: Brahmakumari Shivani |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/studying-engineering-helped-me-think-logically-brahmakumari-shivani/ |date=7 June 2010 |access-date=2014-03-27}}</ref> <ref name="mid">{{cite web |title=Being normal, being spiritual |work=Mid-Day |url=https://www.mid-day.com/news/mumbai-news/article/Being-normal--being-spiritual-105453 |date=12 December 2010 |access-date=2014-03-27}}</ref> <ref name="toi">{{cite web |title=Ensure that your happiness doesn't depend on others |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Ensure-that-your-happiness-doesnt-depend-on-others/articleshow/5660750.cms |date=9 March 2010 |access-date=2014-03-27}}</ref> <ref name="GreatestGift">{{cite web |title=Greatest gift, say spiritual gurus as doctors allay fears |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Greatest-gift-say-spiritual-gurus-as-doctors-allay-fears/articleshow/48431072.cms |date=11 August 2015 |access-date=2015-11-27}}</ref> <ref name="HT">{{cite web |title=Criticism, negative reactions disempower children: BK Shivani |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/punjab/criticism-negative-reactions-disempower-children-bk-shivani/story-2sc1qOkH8pMOaNJ0Riy75L.html |date=22 February 2014 |access-date=2023-04-17}}</ref> <ref name="WPA">{{cite web |title=General Assembly – Berlin 2017 |publisher=World Psychiatric Association |url=https://www.wpanet.org/general-assembly-berlin-2017 |access-date=2020-07-13 |archive-date=14 ಜುಲೈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714153102/https://www.wpanet.org/general-assembly-berlin-2017 |url-status=dead }}</ref> <ref name="book">{{cite book |title=Happiness Unlimited: Awakening With Brahma Kumaris |year=2015 |isbn=978-81-8274-826-2 |publisher=Sterling Publishers}}</ref> <ref name="Tribune">{{cite web |title=President confers Nari Shakti awards on 44 women |work=The Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/president-confers-nari-shakti-awards-on-44-women-739961 |date=9 March 2019 |access-date=12 July 2020}}</ref> <ref name="FE">{{cite web |title=Know Brahma Kumari Shivani Verma |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/know-brahma-kumari-shivani-verma-the-spiritual-guru-of-bollywood-actors-like-shehnaaz-gill-and-sidharth-shukla/3120822/ |date=10 June 2023}}</ref> </references> {{DEFAULTSORT:Shivani, BK}} [[ವರ್ಗ:1972 ರ ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇರಣಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುಣೆಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಕರು]] icfa01abf8jmoc0gc7hjcmjyglls5ot 0 178934 1371147 2026-04-02T06:51:39Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಮೀನುಗಳ ಜನರಸೀ}} {{Automatic taxobox | image = Feshwater_sole.jpg | image_caption =''[[Brachirus panoides]]'' | taxon = Brachirus | authority = [[William Swainson|ಸ್ವೈನ್‌ಸನ್]], 1839 | type_species = ''Pleuronectes orientalis'' | type_species_authority = Bloch & Schneider, 1801 }} '''''ಬ್ರಾಚಿರಸ್''''' ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ '''ಸೋಲಿಡೇ'''ಕ... 1371147 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಮೀನುಗಳ ಜನರಸೀ}} {{Automatic taxobox | image = Feshwater_sole.jpg | image_caption =''[[Brachirus panoides]]'' | taxon = Brachirus | authority = [[William Swainson|ಸ್ವೈನ್‌ಸನ್]], 1839 | type_species = ''Pleuronectes orientalis'' | type_species_authority = Bloch & Schneider, 1801 }} '''''ಬ್ರಾಚಿರಸ್''''' ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ '''ಸೋಲಿಡೇ'''ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಕಿಶ್ ನೀರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ದಕ್ಷಿಣ [[ಏಷಿಯಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನ್ಯೂ ಗಿನಿ ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಜನರಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 16 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref>{{Cof genus | genus = Brachirus| access-date = 15 January 2016}}</ref> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಆನುಲಾರಿಸ್'' <small>ಹೆನ್ರಿ ವೀಡ್ ಫೌಲರ್, 1934</small> (ಅನ್ಯೂಲರ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಆಸ್ಪಿಲೋಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್, 1852)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪಗಳು'' <small>ಜೇಮ್ಸ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಓಗಿಲ್ಬಿ, 1910</small> (ಶಾರ್ಟ್‌ಹೆಡ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಫಿಟ್ಜ್ರೋಯಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' <small>(ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿ ವಿಸ್), 1882)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಹಾರ್ಮಂಡಿ'' <small>(ಹೆನ್ರಿ ಎಮಿಲಿ ಸಾವೇಜ್), 1878)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೆಪಿಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್), 1858)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ನೈಜರ್'' <small>(ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಜೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಲೆ), 1880)</small> (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್'' <small>(ಮಾರ್ಕಸ್ ಎಲಿಸರ್ ಬ್ಲೋಚ್) & [[Johann Gottlob Schneider|ಜೆ.ಜಿ. ಶ್ನೈಡರ್, 1801)</small> (ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಪ್ಯಾನ್'' <small>(ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್), 1822)</small> (ಪ್ಯಾನ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಪನೋಯಿಡ್ಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್), 1851)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಲಿನಾರಮ್'' <small>ಒಗಿಲ್ಬಿ, 1910</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸೈಯೆನ್ಸಿಸ್'' <small>ವೋರೋನಿನಾ, 2019</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸೆಲ್ಹೆಮಿ'' <small>(ವಿಲಿಯಂ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೇ), 1882)</small> (ಸೆಲ್ಹೈಮ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಿಯಾಮೆನ್ಸಿಸ್'' <small>(ಹೆನ್ರಿ ಎಮಿಲಿ ಸಾವೇಜ್), 1878)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸ್ವಿನ್ಹೋನಿಸ್'' <small>(ಫ್ರಾಂಜ್ ಸ್ಟೀಂಡಾಕ್ನರ್), 1867)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ವಿಲೋಸಸ್'' <small>(ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವೆಬರ್), 1907)</small> (ವೆಲ್ವೆಟಿ ಸೋಲ್) [[File:Brachirus orientalis mangaluru.jpg|thumb|''ಬ್ರಾಕಿರಸ್ ಓರಿಯೆಂಟಲಿಸ್'']] ==ಮೂಲಗಳು== {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q848833}} [[Category:Soleidae]] [[Category:Actinopterygii ಜನರಸಿಗಳು]] [[Category:William Swainson ಅವರ ಹೆಸರು ಇರುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾ]] qwgfwzx3pwjyalyylqxl4zgku0gge65 1371148 1371147 2026-04-02T06:52:22Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಪ್ರಭೇದಗಳು */ 1371148 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಮೀನುಗಳ ಜನರಸೀ}} {{Automatic taxobox | image = Feshwater_sole.jpg | image_caption =''[[Brachirus panoides]]'' | taxon = Brachirus | authority = [[William Swainson|ಸ್ವೈನ್‌ಸನ್]], 1839 | type_species = ''Pleuronectes orientalis'' | type_species_authority = Bloch & Schneider, 1801 }} '''''ಬ್ರಾಚಿರಸ್''''' ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ '''ಸೋಲಿಡೇ'''ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಕಿಶ್ ನೀರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ದಕ್ಷಿಣ [[ಏಷಿಯಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನ್ಯೂ ಗಿನಿ ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಜನರಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 16 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: <ref>Eschmeyer, William N.; Fricke, Ron & van der Laan, Richard (eds.). "Species in the genus Brachirus". Catalog of Fishes. California Academy of Sciences. Retrieved 15 January 2016.</ref> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಆನುಲಾರಿಸ್'' <small>ಹೆನ್ರಿ ವೀಡ್ ಫೌಲರ್, 1934</small> (ಅನ್ಯೂಲರ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಆಸ್ಪಿಲೋಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್, 1852)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪಗಳು'' <small>ಜೇಮ್ಸ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಓಗಿಲ್ಬಿ, 1910</small> (ಶಾರ್ಟ್‌ಹೆಡ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಫಿಟ್ಜ್ರೋಯಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' <small>(ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿ ವಿಸ್), 1882)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಹಾರ್ಮಂಡಿ'' <small>(ಹೆನ್ರಿ ಎಮಿಲಿ ಸಾವೇಜ್), 1878)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೆಪಿಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್), 1858)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ನೈಜರ್'' <small>(ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಜೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಲೆ), 1880)</small> (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್'' <small>(ಮಾರ್ಕಸ್ ಎಲಿಸರ್ ಬ್ಲೋಚ್) & [[Johann Gottlob Schneider|ಜೆ.ಜಿ. ಶ್ನೈಡರ್, 1801)</small> (ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಪ್ಯಾನ್'' <small>(ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್), 1822)</small> (ಪ್ಯಾನ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಪನೋಯಿಡ್ಸ್'' <small>(ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೀಕರ್), 1851)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಲಿನಾರಮ್'' <small>ಒಗಿಲ್ಬಿ, 1910</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸೈಯೆನ್ಸಿಸ್'' <small>ವೋರೋನಿನಾ, 2019</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸೆಲ್ಹೆಮಿ'' <small>(ವಿಲಿಯಂ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೇ), 1882)</small> (ಸೆಲ್ಹೈಮ್ ಸೋಲ್) * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸಿಯಾಮೆನ್ಸಿಸ್'' <small>(ಹೆನ್ರಿ ಎಮಿಲಿ ಸಾವೇಜ್), 1878)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ಸ್ವಿನ್ಹೋನಿಸ್'' <small>(ಫ್ರಾಂಜ್ ಸ್ಟೀಂಡಾಕ್ನರ್), 1867)</small> * ''ಬ್ರಾಚಿರಸ್ ವಿಲೋಸಸ್'' <small>(ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವೆಬರ್), 1907)</small> (ವೆಲ್ವೆಟಿ ಸೋಲ್) [[File:Brachirus orientalis mangaluru.jpg|thumb|''ಬ್ರಾಕಿರಸ್ ಓರಿಯೆಂಟಲಿಸ್'']] ==ಮೂಲಗಳು== {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q848833}} [[Category:Soleidae]] [[Category:Actinopterygii ಜನರಸಿಗಳು]] [[Category:William Swainson ಅವರ ಹೆಸರು ಇರುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾ]] qlfc12zy0sl10pwhaj9vpgghk1dx488