ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 4241 1371324 1353453 2026-04-05T15:15:57Z ~2026-21050-51 98958 Its 18 not 13 1371324 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |name = ಪುರೋಹಿತ ತಿರುನಾರಾಯಣಯ್ಯಂಗಾರ್ಯ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ |image =Putina.jpg |caption = |pseudonym = ಪು. ತಿ. ನ. |birth_date = ೧೯೦೫ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ |{{birth date|೧೯೦೫|೦೩|೧೭|df=y}}[[ಪಾಂಡವಪುರ | ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು]], [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕರ್ನಾಟಕ |death_date = {{death date and age|1998|10|23|1905|03|17|df=y}} |death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಕರ್ನಾಟಕ |occupation = ಬರಹಗಾರ, ಕವಿ |nationality = [[ಭಾರತ]] |period = |genre = ಫಿಕ್ಷನ್ |subject = |movement = [[ಕನ್ನಡ]]: ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ. |influences = |influenced = |signature = }} [[ಚಿತ್ರ:ಪುತಿನ ಮನೆ 1.jpg|right|thumb|ಪುತಿನ ಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:ಪುತಿನ ಮನೆ 2.jpg|right|thumb|ಪುತಿನ ಮನೆ]] '''ಪು.ತಿ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್''' : - ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ,ಗೀತನಾಟಕಕಾರರು, '''ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಕವಿ'''.ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ಅವರದು [[ಕನ್ನಡ]] [[:ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬೊಲವನ್ನು ಹರಿಸಿದ, ಬದುಕು ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಆದುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಕವಿ. ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರು ಕಂಡ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಕವಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹಿರಿದಾದ ಚೇತನ. [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], [[ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ಕುವೆಂಪು]], [[ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ | ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯಂತಹ]] ಹಿರಿಯ ಕವಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು. ==ಜೀವನ== *ಪು.ತಿ.ನ. ಎಂಬುದು '''ಪುರೋಹಿತ ತಿರುನಾರಾಯಣ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ [ಹೆಸರು]. ಇವರ ತಂದೆ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೈದಿಕರಾಗಿದ್ದವರು. [[ಮೇಲುಕೋಟೆ | ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ]] [[೧೯೦೫]] [[ಮಾರ್ಚ್ ೧೭]]ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಸರ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೈವತ್ವದ ಹುಡುಕಾಟ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. *ಪು.ತಿ.ನ. ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಅರಳಿದ್ದು ತಂದೆಯ ಊರಾದ [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ಊರಾದ [[ಗೊರೂರು]] ನಡುವೆ. ಮುಂದೆ ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ ಹೆಂಡತಿಯ ಊರಾದ [[ಹೆಮ್ಮಿಗೆ]], ಓದಿನ ಊರಾದ [[ಮೈಸೂರು]], ವೃತ್ತಿನಗರವಾದ [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸುಳಿದಾಡಿದೆ. ತಂದೆಯವರು ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೈದಿಕರಾದರೂ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ದುರ್ಬರವೆನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಪು.ತಿ.ನ. ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಒಗ್ಗದಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೈಸೂರನ್ನು ಸೇರಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು. *ಮೂಲತಃ ಗ್ರಾಮ್ಯ ತಮಿಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು ಮೈಸೂರಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗುರು ಹಿರಿಯಣ್ಣ, ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರರಾದ ಶಿವರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಹಾಗೂ ತೀ.ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಆನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಫಿರಂಗಿಯವರ (ಇಂಗ್ಲೀಷರ) ನೇರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿತು. ಸೈನ್ಯದ ಮುಖಂಡರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಪು.ತಿ.ನ.ರವರ ರೀತಿನೀತಿಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ==ಕೃತಿಗಳು== ಪು.ತಿ.ನ. ಅವರು ಒಟ್ಟು 18 ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ - ===ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು=== # [[ಹಣತೆ]], # ಮಾಂದಳಿರು, # ಅಹಲ್ಯೆ, # ಶಬರಿ, # ವಿಕಟಕವಿವಿಜಯ, # ಹಂಸದಮಯ೦ತಿ, # ಗೋಕುಲ, # ಶಾರದ ಯಾಮಿನಿ, # ಗಣೇಶ ದರ್ಶನ, # ರಸ ಸರಸ್ವತಿ, # ಮಲೆ ದೇಗುಲ, # ಹೃದಯ ವಿಹಾರಿ, # ಇರುಳು ಮೆರುಗು, # ಹಳೆಯ ಬೇರು ಹೊಸ ಚಿಗುರು, # ಎಂಬತ್ತರ ನಲುಗು. # ರಥಸಪ್ತಮಿ. # ನಿರೀಕ್ಷೆ. # ಹಣತೆಯ ಹಾಡು. `ಹಣತೆ'ಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಜೀವನ `ಹಣತೆಯ ಹಾಡು' ಕವನ ಸಂಕಲನದೊಂದಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಮಹಾಕಾವ್ಯ=== # ಶ್ರೀಹರಿ ಚರಿತೆ ===ನಾಟಕ=== # ಜಾಹ್ನವಿಗೆ ಜೋಡಿ ದೀವಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಟಕಗಳು ===ಗೀತನಾಟಕಗಳು=== ಪು.ತಿ.ನ. ಅವರು [[ಕವಿ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಉತ್ತಮ ಗೀತನಾಟಕಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಒಂಬತ್ತು ಗೀತನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಗೀತರೂಪಕ]]ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಅವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ - # ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ, # ಕವಿ # ಅಹಲ್ಯೆ, # ಸತ್ಯಾಯನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, # ವಿಕಟಕವಿ ವಿಜಯ, # ಶಬರಿ, # ಹಂಸದಮಯಂತಿ, # ಹರಿಣಾಭಿಸರಣ, # ದೀಪಲಕ್ಷ್ಮಿ. # ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣ #ದೋಣಿಯ ಬಿನದ #ಶ್ರೀ ರಮಣ ಪ್ರಭ #ಶ್ರೀರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ *ಈ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ, ಅಹಲ್ಯೆ, ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ರಂಗಪ್ರಯೋಗ ಕಂಡಿವೆ. ಉದ್ಯಾವರ ಮಾಧವ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹ ಕಲಾವಿದರು-ಉಡುಪಿ ಎಂಬ ತಂಡದ ಮೂಲಕ ಅಹಲ್ಯೆ, ಸತ್ಯಾಯನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, ಹರಿಣಾಭಿಸರಣ, ಕುಚೇಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೀತರೂಪಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಹರಿಚರಿತೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ ಅವರ ಹೆಸರಾಂತ ನಾಟಕವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಣಯಿಯೂ, ಸಂಗೀತಗಾರನೂ ಆಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣ ಮುಂದೆ ಕೊಳಲನ್ನು ಬಿಸುಟು ಬೇರೆಯದೇ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುವ ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಮಹಾಭಾರತ, ಮಧುರೆ, ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣ ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. *ಶ್ರೀಹರಿಚರಿತೆ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಗೀತಮಯ ನಾಟಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಹರಿಕಥೆಗಳು, ಅರಮನೆ ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಾರ್ಷ್ ಶಿವಿಲಿಯರ್‌ನ `Spring time in Paris' ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಅಪೆರಾ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ `ವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಯ' ಎನ್ನುವ ಹಾಡುಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕಂಪೆನಿ ನಾಟಕಗಳಿಂದ. *ಅವರೊಬ್ಬ ಗೀತರೂಪಕ ನಾಟಕಕಾರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮೇಳೈಸಿಕೊಂಡ ಕನ್ನಡದ ಏಕೈಕ ರಚನಕಾರರಾಗಿದ್ದುದು. ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪು.ತಿ.ನ.ರವರು ಹಲವು ಹೊಸ ರಾಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಾ| ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರರು ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಾತನ್ನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ವಾಸಂತಿ, ಸಂಜೀವಿನಿ, ಹರಿಣಿ, ಋತುವಿಲಾಸ, ಗಾಂಧಾರದೋಲ, ಋಷಭ ವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಾಮಕರಣವಾಗದ ಹಲವಾರು ರಾಗಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಪು.ತಿ.ನ.ರವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಗದ್ಯ ಬರಹಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಐದು ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ===ಸಣ್ಣಕತೆ=== # ಧ್ವಜರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು # ರಥಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು ===ಗದ್ಯಚಿತ್ರಗಳು=== # ರಾಮಾಚಾರಿಯ ನೆನಪು, # ಈಚಲು ಮರದ ಕೆಳಗೆ, # ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ, # ಭೀತಿ ಮೀಮಾಂಸೆ, # ಧೇನುಕೋಪಾಖ್ಯಾನ, # ಮಸಾಲೆದೋಸೆ, # ಯದುಗಿರಿಯ ಗೆಳೆಯರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ===ಅನುವಾದಗಳು=== # ಬದಲಿಸಿದ ತಲೆಗಳು, # ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ, # ಕನ್ನಡ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, #ಗಯಟೆಯ ಫೌಸ್ಟ್ ಭಾಗ-೧ #ನಮ್ಮಾಳ್ವರ್ #ಸಿರಿಬಾಯಿನುಡಿ #ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ===ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ/ವಿಮರ್ಶೆ=== # ಕಾವ್ಯ ಕುತೂಹಲ # ರಸಪ್ರಜ್ಞೆ (೧೯೮೦) # ದೀಪರೇಖೆ ===ಆಯ್ದ ಸಂಗ್ರಹ=== # ಅತಿಥಿ # ನವಿಲುಗರಿ # ಋತುಗೀತ # ಲಹರಿ # ಆಯ್ದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ===ಸಂಪಾದನೆ=== *ಸುವರ್ಣ ಸಂಪುಟ (೧೯೮೦-ಇತರರೊಡನೆ) ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== ಕವಿತೆಯ ಹಾಗೆ ಸರಳ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯುಳ್ಳ ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಪು.ತಿ.ನ.ರವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು. # ಇವರ "ಹಂಸ ದಮಯಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಕಗಳು" ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ [[೧೯೬೬]]ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿದೆ. # ಹಾಗೆಯೇ ಇವರ "ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ" ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕ ಕನ್ನಡದ ಮೇರು ಕೃತಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯಮಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಕಂಸನಿಂದ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದು ಗೋಕುಲದಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಗೋಕುಲದ ಜನರ ಅನುರಾಗ, ರಾಧೆಯ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ದಿವ್ಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. # ಪದ್ಮಶ್ರೀ, # ಪಂಪಪ್ರಶಸ್ತಿ, # ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, # ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡಿ.ಲಿಟ್, # [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ | ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], # ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, # ಜೊತೆಗೆ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು|ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದರೆ "ಭಾರತೀಯ [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಮಾತ್ರ! ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಿರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರೂ, ಅಭಿಮಾನಿ ಕಿರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಸಹೃದಯಿಗಳ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಗತಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ತೊಂಬತ್ಮೂರರ ವಯಸ್ಸು. ==ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರ ಶತಮಾನದ ಮನೆ== *ಪುತಿನ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅಂದರೆ, ಪುತಿನ ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ. ಕವಿಯ ಆಶಯವೂ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು; 'ನಾನು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಬಾಳಿ, ಬದುಕಿದ ನನ್ನ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಬೇಕು. ನಾನು ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಂತ ನೀರಾ ಗದೆ, ನನ್ನ ಸಾವಿನಾಚೆಯೂ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಗಬೇಕು'. 1996ರಲ್ಲಿ ಈ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ತೆಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. *1998ರಲ್ಲಿ ಕವಿ ವಿಧಿವಶರಾದ ನಂತರ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನವರು ಕವಿಯ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಮನೆಯ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸದೇ 2000ನೇ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಇಲಾಖೆಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿ (10 ಲಕ್ಷ ರು.), ಹೊಸ ರೂಪ ಕೊಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಶತಮಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಯ ಹಳೇ ಕಂಬಗಳು, ಮಹಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಮೂಲ ಮನೆಯ ಅಂದ, ಚಂದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಕವಿ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. *ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರ ಊರುಗೋಲು, ಬರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಣೆ, ಟೋಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕವಿಯ 'ಮನೆ ದೇಗುಲ', 'ರಥ ಸಪ್ತಮಿ', 'ಹರಿ ಚರಿತೆ', 'ಮಾಂದಳಿರು', 'ಜಾನ್ಹವಿಗೆ ಜೋಡಿ ದೀವಿಗೆ', 'ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ' ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== # [http://kanaja.in/೫೬-ಪು-ತಿ-ನ-ಅವರ-ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸ/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಅವರ [[ಪು.ತಿ.ನ. ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ]] # [http://kanaja.in/೩೬-ಪು-ತಿ-ನ-ಅವರ-ವಿಶಿಷ್ಟತೆ/ ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಅವರ ಪು.ತಿ.ನ. ವಿಶಿಷ್ಟತೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೦೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] 8ukuqsq8ol1b0b8r4ut4mhuaeqceifv 0 10209 1371348 1371269 2026-04-06T10:45:15Z Pavanaja 5 1371348 wikitext text/x-wiki {{ಧಾಟಿ}} {{Infobox writer | name = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | birth_date = ೨೭ ಜುಲೈ, ೧೮೬೩ | birth_place = ಬೆಂಗಳೂರು | subject = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ | occupation = ಚೀಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಸಾಹಿತಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರು | death_date = ಜೂನ್ ೨, ೧೯೩೨ }} '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' ([[೧೮೬೩|೨೭ ಜುಲೈ, ೧೮೬೩]] - [[ಜೂನ್ ೨]], [[೧೯೩೨]]) ಅವರು.ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಎನಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೋಷಕರಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರು. ==ಜೀವನ== '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' ಇವರು ೨೭ ಜುಲೈ, [[೧೮೬೩]]ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್. ಇವರ ಪೂರ್ವಿಕರು ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹೋದಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿಯವರೆಗೆ ಉಂಡುಂಡೆ ಕರ್ಪೂರವನ್ನು ಉರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವರ ವಂಶಕ್ಕೆ ‘ಕರ್ಪೂರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ== ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್.ಸಿ.ಇ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ ಇವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಇವರನ್ನು ಚೀಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ==ಸಾಧನೆ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಗೌರವ ಇವರದು. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿಗಳೆನಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ==ಹಿರಿಮೆ== ಇವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು ‘ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಭೂಷಣ’ ಬಿರುದಿತ್ತು ಗೌರವಿಸಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನೊಡನೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇವರು 1918ರಿಂದ 1932ರ ವರೆಗೆ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ನೀಲಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ತಾವೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಕೊನೆಯ ತನಕ ಖಾದಿಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಇವರು ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ ಸುಭೋದ ರಾಮರಾಯರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆಂದೇ ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಚಾರ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ‘ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೧೯೧೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 5ನೆಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ==ವಿದಾಯ== ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನರಾದ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಜೂನ್ ೨, ೧೯೩೨ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. ==ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ== ಎಸ್. ವಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ‘ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರು’ ಕೃತಿ. ಪ್ರಕಾಶಕರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] cmpqs3nmpw316yu0zldk1w9gvm1s1sk 0 11786 1371323 1363308 2026-04-05T15:07:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371323 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper <!--Please do not remove the blank entries. Leave them for others to add info in the future.-->| name = ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ | logo = [[ಚಿತ್ರ:VarthabharathiCover.jpg]] | logo_size = 250px | type = ದೈನಂದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ | format = [[:en:Broadsheet|ಬ್ರಾಡ್‌ಶೀಟ್]] | owners = ಸಮುದಾಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಟ್ರಸ್ಟ್ | founder = [[:en:Abdussalam Puthige|ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ಪುತ್ತಿಗೆ]] | publisher = [[:en:Abdussalam Puthige|ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ಪುತ್ತಿಗೆ]] | editor = [[:en:Abdussalam Puthige|ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ಪುತ್ತಿಗೆ]] | chiefeditor = | assoceditor = | maneditor = | newseditor = ಬಿ.ಎಂ. ಬಶೀರ್ | managingeditordesign = | opeditor = | sportseditor = | photoeditor = | staff = <!--Not the number. Names of staff writers--> | foundation = ೨೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ | language = ಕನ್ನಡ | headquarters = [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]. | circulation = <!--Do not remove. Add info if you know--> | sister newspapers = | ISSN = | oclc = | website = {{url|http://www.varthabharati.in/}} | free = {{url|http://epaper.varthabharati.in/}} }} '''ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ''' ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ|ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ]] ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ [[ಕನ್ನಡ]] [[:en:News paper|ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ]].<ref>{{cite web|url=http://www.jdyellowpages.com/Mangalore-yellow-pages/vartha-bharathi_oaksveuyrlq.htm|title=jdyellowpages.com|access-date=2024-06-25|archive-date=2009-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826225826/http://www.jdyellowpages.com/Mangalore-yellow-pages/vartha-bharathi_oaksveuyrlq.htm|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ]] ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Home - Department of Information and Public Relations |url=https://dipr.karnataka.gov.in/english |access-date=2022-07-15 |website=dipr.karnataka.gov.in |archive-date=2022-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615012851/https://dipr.karnataka.gov.in/english |url-status=dead }}</ref> ವಂಚಿತ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ [[ಧ್ವನಿ]] ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗಮನವಾಗಿತ್ತು. [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]] ಅವರು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯನ್ನು "ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾವಲುಗಾರ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/people-should-respect-all-religions-says-heggade/article3850393.ece|title=People should respect all religions, says Heggade|author=Staff Correspondent|work=The Hindu|date=2 September 2012}}</ref> [[:en:Abdussalam Puthige|ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ಪುತ್ತಿಗೆಯವರು]] ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ವಡ್ಡರ್ಸೆ ರಘುರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂಗಾರು ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Noted-journalist-Vaddarse-is-dead/articleshow/150456674.cms|title = Noted journalist Vaddarse is dead &#124; Bengaluru News - Times of India}}</ref> ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ [[ಜಾತಿ|ಜಾತಿಗಳು]], ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದಾರ ನೀತಿಗೆ ಮುಂಗಾರು ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹುರುಪು ಮೂಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=1374&ex_title=Vaddarse+Raghurama+Shetty+%3A+Remembering+a+Fearless+Journo|title=Vaddarse Raghurama Shetty : Remembering a Fearless Journo|work=daijiworld.com}}</ref> [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]], [[:en:U. B. Banakar|ಯು.ಬಿ.ಬಣಕಾರ್]], ''ಡಾ.ನಿರಂಜನ ಆರಾಧ್ಯ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಎಡಪಂಥೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ದಲಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://twocircles.net/2008aug15/muslim_kannadiga.html#.VhEBBCuUfwg|title=The Muslim Kannadiga|work=twocircles.net|date=16 August 2008}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ ಪತ್ರಕರ್ತನನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಪೊಲೀಸರು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಾರಣ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ, ಈ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|last=Ameerudheen|first=T. A.|title=In coastal Karnataka, arrest of journalist for 'false report' leads to claims of police vendetta|url=https://scroll.in/article/850189/in-coastal-karnataka-arrest-of-journalist-for-false-report-leads-to-claims-of-police-vendetta|access-date=2021-09-13|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪುಟವನ್ನು [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌]] ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|last=Ameerudheen|first=T. A.|title=No clear explanation: Why Facebook blocked a Kannada newspaper twice in the last 30 days|url=https://scroll.in/article/843924/no-clear-explanation-why-facebook-blocked-a-kannada-newspaper-twice-in-the-last-30-days|access-date=2021-09-13|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> ==ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಗಳು== [[File:Vb_covers.jpg|thumb|ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಗಳು.]] [[File:Ho_bldg.jpg|thumb|250px| "[[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಬೈಕಂಪಾಡಿ|ಬೈಕಂಪಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಕಟ್ಟಡ]]".|right]] * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೩, ೨೦೧೬ ರಂದು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಭಾರತ)|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ೧೪ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/278960/stand-up-too-late-ura.html|title=Stand up before it is too late: URA|work=Deccan Herald|date=15 September 2012}}</ref> * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫, ೨೦೧೫ ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಕಚೇರಿ|ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ]] ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ೧೩ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨, ೨೦೧೪ ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ೧೨ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.coastaldigest.com/index.php/news/44879-media-must-support-moderate-voices-mahesh-bhatt-at-vartha-bharati-decennial-celebration|title=Media must support moderate voices: Mahesh Bhatt at 'Vartha Bharati' decennial celebration|author=Naeem Siddeeq|work=Coastaldigest.com}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ ಓದುಗರ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[:en:Mahesh Bhatt |ಮಹೇಶ್ ಭಟ್]] ಅವರು ೧೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/Film-maker-and-human-rights-activist-Mahesh-Bhat-will-inaugurate-the-readers-convention-of-Vartha-Bharathi-Kannada-daily-at-Town-Hall-here-on-September-14-Central-University-of-Karnataka-chancellor-UR-Ananthamurthy-will-release-the-10-th-annual-commemorative-issue-of-the-daily-/articleshow/16365872.cms|title=Film maker and human rights activist Mahesh Bhat will inaugurate the readers' convention of 'Vartha Bharathi' Kannada daily at Town Hall here on September 14. Central University of Karnataka chancellor UR Ananthamurthy will release the 10th annual commemorative issue of the daily. |work=The Times of India}}</ref> * ೧೧ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]], [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾದ [[ಎನ್. ರಾಮ್]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/too-few-dalits-in-media-ram/article5176645.ece|title=Too few Dalits in media: Ram|author=Staff Reporter|work=The Hindu|date=28 September 2013}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು== * [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾದ [[ಎನ್. ರಾಮ್]] ಆವರು, ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರ ದನಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://coastaldigest.com/index.php/news/57940-vartha-bharathi-celebrates-11th-anniversary|title=Vartha Bharathi celebrates 11th anniversary|author=Naeem Siddeeq|work=Coastaldigest.com|access-date=2024-06-25|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304123512/http://coastaldigest.com/index.php/news/57940-vartha-bharathi-celebrates-11th-anniversary|url-status=dead}}</ref> * ''ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯು'' [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. * [[:en:Mahesh Bhatt |ಮಹೇಶ್ ಭಟ್]] ಅವರು "[[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]] ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಾವು ಜಾತ್ಯತೀತ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯರು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=149717|title=Mangalore: Mahesh Bhatt Lauds Vartha Bharathi on Completing a Decade|work=daijiworld.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://coastaldigest.com/index.php/news/44634-mahesh-bhatt-inaugurate-vartha-bharati-readers-convention|title=Mahesh Bhatt to inaugurate 'Vartha Bharati' readers' convention|author=Naeem Siddeeq|work=Coastaldigest.com|access-date=2024-06-25|archive-date=2015-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004182400/http://coastaldigest.com/index.php/news/44634-mahesh-bhatt-inaugurate-vartha-bharati-readers-convention|url-status=dead}}</ref> * ''ವಾರ್ತಾ ಭಾರತೀಯು'' ತನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ [[:en:Transparency International India|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.twocircles.net/2009mar26/vartha_bharathi_awarded_transparency_international.html|title=Vartha Bharathi awarded by Transparency International|work=twocircles.net|date=26 March 2009}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರಾದ ''ಡಾ.ಟಿ.ಎಸ್.ವಿವೇಕಾನಂದರ'' ''ಭೂಮಿ ಗೀತೆ'' ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಅಂಕಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ ೨೦೦೫ ನೇ ಸಾಲಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ==ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು== * [https://www.varthabharati.in/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://m.varthabharati.in/ಮೊಬೈಲ್ ಸೈಟ್]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://play.google.com/store/apps/details?id=in.varthabharati.android&hl=en_IN&gl=US ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್] * [https://apps.apple.com/us/app/vartha-bharati/id1338232086 ಐಒಎಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Abdussalam Puthige|ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ಪುತ್ತಿಗೆ]] * [[:en:Karnataka literature|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]] * [[:en:List of Kannada-language newspapers|ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.]] * [[:en:List of Kannada-language magazines|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.]] * [[:en:List of newspapers in India| ಭಾರತದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[:en:Media in Karnataka|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ]] * [[:en:Media of India|ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.twocircles.net/2008aug15/muslim_kannadiga.html The Muslim Kannadiga] * [http://www.karnatakainformation.org/ Karnataka Government Information Department] * [http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/too-few-dalits-in-media-ram/article5176645.ece Too few Dalits in media: Ram] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 7i24p7iqrg3v6niqi62wxtjfb7rkerd 5 13710 1371343 1332946 2026-04-06T07:25:54Z Manjunathabasalu 98505 [[Special:Diff/1332946|1332946]] ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು [[Special:Contributions/Manjunathabasalu|Manjunathabasalu]] ([[User talk:Manjunathabasalu|ಚರ್ಚೆ]]) ಅವರ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೂಡ್ಡದ್ಯಾವರು 1371343 wikitext text/x-wiki ಕನ್ನಡ ಕವಿ ರನ್ನ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ pgsv27h0y35jxq14ahzikylasi0mma5 1371344 1371343 2026-04-06T07:34:02Z ~2026-21160-41 98964 1371344 wikitext text/x-wiki ಕನ್ನಡ ಕವಿ ರನ್ನ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕುರುಬ ಗೌಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಚಾರ ವಿಚಾರ ವೈಭವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕೆಲಸ ಅಗಿದೆ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-21160-41|&#126;2026-21160-41]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-21160-41|talk]]) ೧೩:೦೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) 4yl5dvkjtqs3x865v9zo731226obqct 0 16331 1371322 1353027 2026-04-05T15:01:19Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ 1371322 wikitext text/x-wiki ''ಪಲ್ಲವಿ''' [[ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾಲು. ಪಲ್ಲವಿ ಎಂಬುದು "ಪದ", "ಲಯ" ಮತ್ತು "ವಿನ್ಯಾಸ"ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪಲ್ಲವಿ ಎಂದರೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ( ಕೃತಿ ) ಮೊದಲ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಚರಣಂ (ಚರಣ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರಬಹುದು). ಪಲ್ಲವಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಗಂ ತಾನಂ ಪಲ್ಲವಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾಗಿದೆ . ಇದನ್ನು ವರ್ಣಂನ ಆರಂಭಿಕ ಪದ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Varnam in Carnatic Music |url=https://musikclass.com/content/varnam-in-carnatic-music/ |website=Musikclass |publisher=Musikclass |access-date=21 June 2023}}</ref> == ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು == [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಸ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆ ಅಥವಾ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷಣ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&beginning=1+&tinput=pallavi+&trans=Translate&direction=AU Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit]. Spokensanskrit.de. Retrieved on 23 February 2017.</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] k9nq0y7d5v83v1wi6052fvyrm05kmbb 0 17385 1371319 1367219 2026-04-05T14:33:42Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1371319 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =ಸಿಲ್ವಾಸ | other_name = ಸಿಲ್ವಾಸ | settlement_type =ನಗರ | image_skyline = Dadra and Nagar Haveli Silvassa 3.jpg | image_alt = ಸಿಲ್ವಾಸ ಪುರಭವನ | image_caption = ಸಿಲ್ವಾಸ ಪುರಭವನ | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India#India Dadra and Nagar Haveli#India Gujarat | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|20.2708162|N| 73.0049524|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|Union territory]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu emblem.png}} [[Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu]] | subdivision_name2 = [[Dadra and Nagar Haveli District|Dadra and Nagar Haveli]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1885 | founder = | named_for = | government_type = [[Municipal council (India)|Municipal Council]] | governing_body = Silvassa Municipal Council | leader_title1 = Mayor | leader_name1 = Rakeshsinh Chauhan | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 16 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 32 | population_total = 98,266 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = {{hlist|[[Hindi]]|[[English language|English]]}} | demographics1_title2 = Additional official | demographics1_info2 = [[Gujarati language|Gujarati]]<ref>{{cite web |title=The Goa, Daman and Diu Official Language Act, 1987 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6809/1/official_language_act.pdf |access-date=12 November 2022 |website=indiacode.nic.in }}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 396230 | area_code = 0260 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = DD-01 | footnotes = | official_name = | website = {{URL|dnh.gov.in}} }} '''ಸಿಲ್ವಾಸ''' ಇದು [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ]] [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ರಾಜಧಾನಿ]]. ಇದು ಇಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ನೂರು ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ . == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು '''ಪಾಕೊ ಡಿ ಆರ್ಕೋಸ್''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: "ಕಮಾನುಗಳ ಅರಮನೆ", '''ಪಾವೊ ಡಿ'ಆರ್ಕೋಸ್''' ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ),<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/Silvassa/Church-of-Our-Lady-of-Piety/ps51696678.cms|title = Church of Our Lady of Piety|website = [[The Times of India]]}}</ref>  [[ಲಿಸ್ಬನ್|ಲಿಸ್ಬನ್‌ನ]] ಓಯಿರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.nativeplanet.com/travel-guide/silvassa-the-city-with-portugal-history-003775.html|title=Silvassa – A City with Portugal History|date=29 July 2017}}</ref>. == ಇತಿಹಾಸ == 1800 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ , ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು . 1880 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪಾಕೊ ಡಿ ಅರ್ಕೋಸ್‌ನ ಕೌಂಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಯುಜೆನಿಯೊ ಕೊರಿಯಾ ಡ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತವು ಪ್ರಗಾನ ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದರಾರದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಳನಾಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 1885 ರಂದು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಿದೇಶ ಸಚಿವಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ, ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾವನ್ನು ಪಟ್ಟಣ ( ''ವಿಲಾ'' ) ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಾಕೊ ಡಿ ಅರ್ಕೋಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು<ref>[https://legislacaoregia.parlamento.pt/V/1/59/120/p59 "Decreto de 11 de fevereiro de 1885", ''Diário do Governo'', 1885]</ref> .  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೆ ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 1954 ರ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾಧೀನದವರೆಗೂ ಪಟ್ಟಣವು ಪುರಸಭೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು . == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref>,  ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ೯೮,೨೬೫ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. == ಭಾಷೆ == ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ]]ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು; ನಗರವು ನಗರ ಹವೇಲಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ , [[ಮರಾಠಿ]] , [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಹವೇಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳಂತೆ (ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ), ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಅಥವಾ ಗುಜರಾತಿ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] , [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]] , ಹರ್ಯಾನ್ವಿ , [[ಕನ್ನಡ]] , [[ಮಲಯಾಳಂ]] , [[ಮಾರವಾಡಿ ಭಾಷೆ|ಮಾರ್ವಾರಿ]] , [[ಒಡಿಯಾ]] , [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]] , [[ತಮಿಳು]] , [[ತೆಲುಗು]] ಅಥವಾ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] , ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕೆಲವು ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಇದ್ದಾರೆ . == ಕೈಗಾರಿಕೆ == ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಈಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ತೆರಿಗೆ-ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂದೃಶ್ಯವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. 3,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅವುಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಗಜ್ರಾ ವಿತರಣೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ FMCG ವಿತರಕರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬರುವ 200,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಾರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಬಿಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]]ದಿಂದ ಬಂದವರು. ಇತರ ಸಂಚಾರಿ ಸಮುದಾಯವು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಕೇರಳ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳು == ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 848A ಮೂಲಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ .<ref name=":0">{{Cite web|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2013/E_870_2013_011.pdf|title=New National Highways notification - NH 848A|date=17 Apr 2013|website=[[The Gazette of India]]|access-date=20 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521020836/http://egazette.nic.in/WriteReadData/2013/E_870_2013_011.pdf|archive-date=21 May 2018|url-status=live}}</ref>.  ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ವಾಪಿಯಲ್ಲಿ 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಿಲಾಡ್ , 14 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (8.7 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದಮನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 8 ರಲ್ಲಿ ಭಿಲಾಡ್ ಮೂಲಕ 30 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]] ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದಿಂದ 160 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಭಿಲಾಡ್ ಮೂಲಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 8 ರಲ್ಲಿ [[ಸೂರತ್]] ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದಿಂದ 130 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಭಿಲಾಡ್ ಮೂಲಕ , ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 8 ರಲ್ಲಿದೆ. ವಾಪಿ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ನಡುವೆ ಆಟೋ-ರಿಕ್ಷಾ ಸೇವೆಗಳು ನಿಯಮಿತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಾಪಿ (ಇ) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಮತ್ತು ವಾಪಿ ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ 10 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಮನ್, ವಾಪಿ, ಖಾನ್ವೆಲ್, ದುಧಾನಿ ಮತ್ತು ಮಂಡೋನಿ ತಾಣಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] s85e9lw1709z193ly46c6zz426f0yc7 0 20639 1371321 1368757 2026-04-05T14:51:06Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1371321 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಹದಡಿ | other_name = | nickname = | settlement_type =ಗ್ರಾಮ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Hanumanta k p | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14|22|N|75|54|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Karnataka]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Davanagere]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluka]]s | parts = Davanagere | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 2 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5303 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 577525 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಹದಡಿ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ದಾವಣಗೆರೆ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಾವಣಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿ.<ref name="censusindia">Village code= 1082500 {{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-18}}</ref><ref name="yahoomaps">{{cite web|url=http://in.maps.yahoo.com|title=Yahoomaps India :|accessdate=2008-12-18}} Hadadi, Davanagere, Karnataka</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ೨೦೦೧ ರ ಭಾರತ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ , ಹದಡಿಯಲ್ಲಿ ೫೩೦೩ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ೨೭೦೧ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೨೬೦೨ ಮಹಿಳೆಯರು. <ref name="censusindia" /> == ಭೂಪ್ರದೇಶ == ಹದಡಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |title=Digital Elevation Data - with SRTM voids filled using accurate topographic mapping |url=http://www.viewfinderpanoramas.org/dem3.html |access-date=2023-04-25 |website=www.viewfinderpanoramas.org}}</ref>.  ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವು 798 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹದಡಿಯ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 18.4 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹದಡಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೆ ಸುಮಾರು 683 ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{Cite web |title=NASA Earth Observations: Population Density |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |access-date=25 April 2023 |archive-date=9 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209064446/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP |url-status=dead }}</ref> .  ಹತ್ತಿರದ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣ [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಹದಡಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 12.0 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹದಡಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ಹೊಲಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=NASA Earth Observations: Land Cover Classification |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |access-date=25 April 2023 |archive-date=28 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160228161657/http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1 |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ]] gv4ugjpt05r3m8f3a666omu47w9m6az 0 21577 1371346 1365738 2026-04-06T08:10:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371346 wikitext text/x-wiki {{Two other uses|the field of statistics|{{selfref|statistics about [[Wikipedia]]|inline}}|Wikipedia:Statistics||}} [[ಚಿತ್ರ:The Normal Distribution.svg|thumb|350px|right|ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ (ಸರಾಸರಿ) ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಗದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ವಿಚಲನಗಳು, ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾವಾರು, ಶೇಕಡಕ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಕಗಳು, Z-ಅಂಕಗಳು, T-ಅಂಕಗಳು, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಒಂಬತ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಒಂಬತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರುನ್ನು ಅಳತೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.]] '''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ''' ವು [[ಅಂಕಿಅಂಶ]] ಸಂಗ್ರಹಣೆ, [[ಅನುಕ್ರಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]], ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು [[ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಎನ್ನುವರು.<ref>ಮೋಸಸ್‌, ಲಿಂಕನ್‌ E.ರ ''ಥಿಂಕ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನ್ ‌ವಿದ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌'' , ಪುಟ. 1 - 3. ಎಡ್ಡಿಸನ್-ವೆಸ್ಲೇ, 1986.</ref> ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು [[ಅಂಕಿಅಂಶ]]ದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ<ref>ಹೇಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಲೀರ ''ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ದಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಸ್‌'' , ಹೋಲ್ಟ್‌, ರೈನ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ವಿನ್ಸನ್‌, 1973, ಪುಟ.xii, ISBN 978-0-03-077945-9</ref> ಭಾಗವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://us.geocities.com/mathfair2002/school/plans.htm |title=ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ |access-date=2009-10-25 |archive-date=2009-10-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?id=1256459787500730&url=us.geocities.com/mathfair2002/school/plans.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ]] ಅಂಕಿಅಂಶದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ನಿಖರ ಊಹೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಾಲೋಚನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಶಾಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳು, ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರದ [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗ]]ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''[[ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ, ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ, ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿನ [[ಆಯ್ಕೆ]] ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ [[ಮಾದರಿ]]ಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತದೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊತ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''[[ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯನ್ನು (ಅಂಕಿಅಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು, ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು, ಮುಂಬರುವ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ]]ದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೊಸ ಅಂಕಿಅಂಶದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವು ಆ ಊಹೆಯ ದೃಡತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು (ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು) ಒಟ್ಟಾಗಿ ''ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಅಂಡರ್ಸನ್‌, , D.R.; ಸ್ವೀನೀ, D.J.; ವಿಲಿಯಂಸ್‌, T.A.. ''ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌: ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌'' , ಪು. 5 - 9. ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 1986.</ref> ವಿಷಯದ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಆಧಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ''[[ಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ಪದಕ್ಕೆ ವಚನದ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಏಕವಚನ ಅಥವಾ ಬಹುವಚನವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/statistics | title = Statistics | work = Merriam-Webster Online Dictionary}}</ref> ಅದರ ಏಕವಚನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ ''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ವನ್ನು ಗಣಿತದ ವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದು. ಅದರ ಬಹುವಚನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ವು ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಗಣಮಟ್ಟವನ್ನು ([[ನಡುವೆ]]ದಂತಹ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ''[[ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಪದದ ಬಹುವಚನ ರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/statistic | title = Statistic | work = Merriam-Webster Online Dictionary}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of statistics}} [[ಜಾನ್‌ ಗ್ರೌಂಟ್‌]]ರವರ ''ಕಲೆ ಹಾಕಿದ ಮಾಹಿತಿಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳ'' ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ 1663ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>ವಿಲ್ಕಾಕ್ಸ್‌, ವಾಲ್ಟರ್‌ (1938) [http://www.jstor.org/stable/1400906 ''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರು'' .] [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ವಿಮರ್ಶೆ 5(4):321-328.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರ ಪ್ರಯೋಗವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ- ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ|''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ-'' ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ]] ಆಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸರಕಾರಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಮನದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗಣಿತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|last=Moore|first=David|title=Statistics for the Twenty-First Century|publisher=The Mathematical Association of America|location=Washington, DC|date=1992|pages=14–25|chapter=Teaching Statistics as a Respectable Subject}}</ref><ref>{{cite book|last=Chance|first=Beth L.|coauthors=Rossman, Allan J.|title=Investigating Statistical Concepts, Applications, and Methods|publisher=Duxbury Press|date=2005|chapter=Preface|isbn=978-0495050643|url=http://www.rossmanchance.com/iscam/preface.pdf}}</ref> 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲೈಸ್ ಪಾಸ್ಕಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀರ್ರೆ ಡೆ ಫೆರ್ಮ್ಯಾಟ್‌]]ರವರ [[ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದವು. ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆಯ್ಕೆಯ ಸಂಭವನೀಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. 1794ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಫ್ರೆಡ್ರಿಚ್‌ ಗೌಸ್‌]]ರವರು [[ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಕೆಯರ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]]ವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳ ಬಳಕೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಲೆಕ್ಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವ ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಡೆಮಿಂಗ್‌, ಫಿಶರ್‌, ಮತ್ತು [[CR ರಾವ್‌]]ರವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಗುಂಪಿಗೆ ಇವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.amstat.org/about/statisticiansinhistory/index.cfm?fuseaction=biosinfo&BioID=13 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-10-16 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303195003/http://www.amstat.org/about/statisticiansinhistory/index.cfm?fuseaction=biosinfo&BioID=13 |url-status=dead }}</ref>. == ಅವಲೋಕನ == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ, ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. [[ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊತ್ತ]] ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮೊತ್ತ "ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರು" ಅಥವಾ ಸ್ಫಟಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಕಣ"ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮೊತ್ತವು ಎಲ್ಲಾ ಗುಂಪಿನ ವಿವಿಧ ಜನಸಮೂಹದ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಅಂಕಿಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಾದರಿ ರಚನೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು. ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ಸಮಯ ಸರಣಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಗುಂಪನ್ನು [[ನಮೂನೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು (ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು [[ಜನಗಣತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಿಅಂಶವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಾದರಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶಗಳಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ತರ್ಕವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ವಿವರ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಸರಳವಾಗಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸರ್ವೇಕ್ಸಣೆ ನಡೆಸಿದ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ರೇಖಾ ಮಾದರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾವಾರು [[ವರ್ಗೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ]]ವನ್ನು (ಓಟದಂತಹ) ವಿವರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ವಿವರಗಳು [[ನಿರಂತರ ಅಂಕಿಅಂಶ]] ವಿಧಗಳಿಗೆ [[ಮಾದರಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುಣಮಟ್ಟ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ(ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ತೂಕ). * [[ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಅಂದಾಜು ಲೆಕ್ಕದ ಮಾದರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂದಾಜುಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿರಬಹುದು : ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಾಂಖಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ([[ಅಂದಾಜು]]) ಅಂದಾಜಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಕುರಿತು ([[ಊಹೆ ಪರೀಕ್ಷೆ]]) ಹೌದು/ಇಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು, ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ([[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ]]), ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿ ರಚನೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ([[ಹಿಂಚಲನೆ]]), [[ಬಹಿರ್ಗಣನೆ]], [[ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆ]], ಅಥವಾ [[ANOVA]], [[ಸಮಯ ಸರಣೆ]], ಮತ್ತು [[ಅಂಕಿಅಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]]ಯಂತಹ ಇತರ [[ಮಾದರಿ ರಚನೆ]] ತಂತ್ರಗಳು. {{Quote box | quote = “... it is only the manipulation of uncertainty that interests us. We are not concerned with the matter that is uncertain. Thus we do not study the mechanism of rain; only whether it will rain.” | source = [[Dennis Lindley]], "The Philosophy of Statistics", ''The Statistician'' (2000). | width = 50% | align= right }} ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಮೂಹ]]ನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಎರಡು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ (ಲಕ್ಷಣ) ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊತ್ತ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಡ ಜನರು ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು. ಎರಡು ಅಂತರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಬೀರದೆ ಇರಬಹುದು. ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಣಯಿಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿವು ಮೂರನೆಯದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು [[ಅಡಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ]] ಅಥವಾ [[ಒಳಗೊಂಡ ಅಂತರ]] ಎನ್ನುವರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡುವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ([[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವು ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ]] ನೋಡಿ.) ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಸಿದರೆ ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಸಮೂಹದ ಮಾಹಿತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯ ಪ್ತ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತ್ರತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾದರಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಆಯ್ದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದು ನಿಜವಾದ ಮಾದರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಡಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅಂದಾಜನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಅದು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದು. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನಿಜಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಶ್ರಮ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಬರಿತವಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.([[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ.) ಮೂಲಭೂತ ಗಣಿತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಸಂಭವನೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತ]]ವು ([[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುವರು) [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಭವನೀಯತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮೂಲ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನೈಜ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದುರ್ಬಳಕೆ]]ಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ತಪ್ಪುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಾಗಬಹುದು. ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಅನುಭವಿಗಳು ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದರೂ, ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗಣಿತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯೋ, ತಪ್ಪೋ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. == ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗಳು: == === ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ [[ಅನಾಹುತ]]ಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದೇ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂದಾಜುಗಳ ಊಹೆ ಮತ್ತು [[ವ್ಯತ್ಯಾಸ]]ಗಳ [[ಅವಲಂಬನೆ]]ಯನ್ನು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಅವಲಂಬಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಭಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ವಿವಿಧ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಳತೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸುವುದು. ಊಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವುದು. ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಾವ್ತೋರ್ನ್‌ ಸ್ಥಾವರದ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ [[ಹಾವ್ತೋರ್ನ್‌ ಅಧ್ಯಯನ]]ದ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಯ [[ಜೋಡಣೆ ವಿಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಾಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಸ್ಥಾವರದ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು (ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂದರ್ಭ). ಆದರೂ, ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ [[ಸಮೂಹ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆ]]ಯಂತಹ ದೋಷಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರೀ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಫಲವು (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ) ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಹಾವ್ತೋರ್ನ್‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಪರಿಣಾಮ]] ತಿಳಿಸುವುದು. ಹಾವ್ತೋರ್ನ್‌ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣ ದೀಪಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರಿಂದಲ್ಲ, ಅವರ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.{{Fact|April 2009|date=April 2009}} ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯ ವಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧಕರು [[ವಿಷಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧ್ಯಯನ]]ದ ಮೂಲಕ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನಿಯಲ್ಲದವರ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರು. ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲ ಹೆಚ್ಚೆಗಳು: # ಸಂಶೋಧನೆಯ ಯೋಚಿತ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. ಇದು ವಿಷಯದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ತಾತ್ವಿಕ]] ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. # [[ಪ್ರಯೋಗದ ವಿನ್ಯಾಸ]]ವು ಪದ್ಧತಿಯ ಮಾದರಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. # ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಅದರ ಸಮಾನವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳ [[ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸುವುದು]]. ([[ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]) # ಈ ವಿಷಯದ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಏನನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ]] ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರುವುದು. ([[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತರ್ಕ]]) # ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶ ದಾಖಲಿಸುವುದು / ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವುದು. === ಅಳತೆಗೋಲು === {{main|levels of measurement}} ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರದ ಅಳತೆಗಳು ಅಥವಾ [[ಅಳತೆಗೋಲು]] ಅಥವಾ ಮಾಪಕಗಳಿವೆ: * ಸಾಮಾನ್ಯ, * ಕ್ರಮಾಂಕ, * ಮಧ್ಯಂತರ, ಮತ್ತು * ಅನುಪಾತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ [[ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉಪಯೋಗಳಿವೆ. ಅನುಪಾತ ಅಳತೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ದರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಅಳತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸರಳ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಅಂತರ ಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾಪನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಆರಂಭಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ (IQ ಮಾಪನ ಅಥವಾ [[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಪಮಾನ ಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ). ಕ್ರಮಾಂಕ ಮಾಪಕಗಳು ಕ್ರಮಾನುಗತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಾಂಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದರಗಳು ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಕ್ರಮಾಂಕ ಮಾಪಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ನಿಜಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತ ಸಾಂಖಿಕ ಅಳೆತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅನುಪಾತ ಮತ್ತು ಅಂತರ ಮಾಪಕಗಳ ಸಾಂಖಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೆಂದು ಸಮೂಹಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ [[ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಧಾನ]]ಗಳು: <div> * [[ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] (ANOVA) * [[ಚಿ-ಚೌಕದ ಪರೀಕ್ಷೆ]] * [[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ]] * [[ಅಪವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಮ್ಯಾನ್‌–ವೈಟ್ನಿ U]] * [[ಸರಾಸರಿ ವರ್ಗ ವಿಚಲನ]] (MSWD) * [[ಪಿಯರ್ಸನ್‌ ಉತ್ಪನ್ನ-ಚಲನೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ]] * [[ಹಿಂಚಲನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಶ್ರೇಣಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ]] * [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಟಿ-ಪರೀಕ್ಷೆ]] * [[ಸಮಯ ಸರಣಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] </div> == ವಿಶಿಷ್ಠ ಶಾಖೆಗಳು == {{main|List of fields of application of statistics}} ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು [[ವಿಶೇಷ ಪರಿಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: <div> * [[ವಿಮಾ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಅನ್ವಯ ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಜೈವಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಬೂಟ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್‌ನಿಫ್‌ರ ಮರುನಮೊನೆ ರಚನೆ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ವಹಿವಾಟು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೆಮೊಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]] ([[ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) * [[ಅಂಕಿಅಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಅಂಕಿಅಂಶ ಸೂಕ್ತ ಆಯ್ಕೆ]] (ಅಂಕಿಅಂಶದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ಸ್ವರೂಪ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು) * [[ಜನಸಾಂದ್ರತೆ]] * [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] (ಅರ್ಥ ಮಾಪನ ಶಾಸ್ತ್ರ) * [[ಇಂಧನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಸೋಂಕು ಅಧ್ಯಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಛಾಯಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] * [[ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ನಿಖರ ನಿರ್ಮಾಣ]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಅಂಕಿಅಂಶದ ವರ್ಗೀಕರಣ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷರತೆ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿ ರಚನೆ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು * [[ದತ್ತ ಅಂಕಿಅಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ)]] * [[ಉಳಿವಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] </div> ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲು, ಅಂಕಿಅಂಶ-ಆಧಾರಿತ ತಿರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಪಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ([[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಅಥವಾ SPCನಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಶಃ ಇದೊಂದೇ ಸೂಕ್ತ ಎನ್ನಬಹುದು. == ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಕೀಕರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Gretl screenshot.png|thumb|300px|ಗ್ರೆಟಲ್‌, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನೀತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ]] {{main|statistical computing}} 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಗಣಕೀಕರಣವು ತೀವ್ರಗತಿಯ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿಗಳು [[ರೇಖಾ ಮಾದರಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ [[ರೇಖಾ ರಹಿತ ಮಾದರಿ]]ಗಳು, ಅಂತೆಯೇ ([[ನರ ಕೋಶ ಮಂಡಲಗಳು]]ಗಳಂತಹ) ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ರಚನೆಗಳಾದ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ರೇಖಾ ಮಾದರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಹುಮಟ್ಟದ ಮಾದರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಸಂಖ್ಯಾ [[ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಗಿಬ್ಸ್‌ ನಮೊನೆ ರಚನೆ]]ಯು ಬಯೆಸಿಯನ್‌ ಮಾದರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಾಗಿ, ಗಣಕೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥದ ಏರಿಕೆಯು ಪರಿವರ್ತನೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಬೂಟ್‌ಸ್ಟ್ರಾಪ್‌]]ನಂತಹ [[ಮರುನಮೊನೆ ರಚನೆ]] ಆಧಾರಿತ ಗಣಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. "ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ" ಮತ್ತು "ಪರಿಣತಿ" ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ವಿಕಸನವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕತೆ ನೀಡಿತು. [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಠ ಉದ್ದೇಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. == ದುರುಪಯೋಗ == {{main|Misuse of statistics}} ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಣಿತರಿಗೆ ಕೇವಲ ನೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಸಲು ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ [[ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ]] ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಬೆಂಜಾಮಿನ್‌ ಡಿಸ್ರೇಲಿ]] ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, "[[ಮೂರು ರೀತಿಯ ಸುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹುಸಿ, ಅಪ್ಪಟ ಸುಳ್ಳು, ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]". 1909ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಲೋವೆಲ್‌]] ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ''"...ಮಾಂಸದ ತುಂಡಿನಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮ."'' ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅಂತರದಿಂದಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸಿದ ಆಹಾರಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯು [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ರೋಗಿಗಳ ಸಮೂಹ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಂತಹ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನಾಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅಂತರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ.) ನಿಗದಿತ ನಮೊನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ), ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಯಾವುದೇ ದುರುದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮೋಸಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಸಹ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿಂದ ತಿಳಿದ ನಿಜಾಂಶವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತರ್ಕ ([[ಆರಂಭಿಕ ತರ್ಕ]]) "ಸೂಕ್ತ"ವಾದುದು ಆಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವವಾಗಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ([[ಊಹೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ತರ್ಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಆರಂಭಿಕ ತರ್ಕದ ಮೇಲಿರುವ ವಿವಾದ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.) ಕೊಟ್ಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಧಾನ ಸರಳವಾಗಬೇಕು. [[p-ಮೌಲ್ಯ|''p'' -ಮೌಲ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ''p'' -ಮೌಲ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಅಧರ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸಮರ್ಥನೀಯ ಅಂತರ]]ಗಳ ವರದಿ ಪ್ರಗತಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ. ಇವುಗಳನ್ನು ತರ್ಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಅಥವಾ ''p'' -ಮೌಲ್ಯಗಳ ಗಣನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು ಫಲಿತಾಂಶದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. == ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಕಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಳವಡಿಕೆ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ "ಅಗತ್ಯ ಕಲಿಕೆ"ಯಾದ ಅರೆ-ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ತರ್ಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಅಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಿಷಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಇದನ್ನು ಈಗ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಣಿತಜ್ಞರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಈಗ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * [[ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ತತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ, ವಿತರಣಾ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಕ್ಷೆಯು ತರ್ಕವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. * ಆಕರ್ಷಕವಾದ ವೀಡಿಯೊ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಸೂಚನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳು [[ಚಾಯೋಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ಪರಿವರ್ತಿತ ರೇಖಾಗಣಿತ]]ದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಜಾಕ್ಸನ್ ಪೋಲಾಕ್‌]]ರ [[ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಲೆ]]ಯು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯಿರಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ವಿಗಂಡಣೆಗಳನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಉಗಮದೊಂದಿಗೆ, ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದರ ಬದಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು [[ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರ್ಡ್‌ ತಂತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿ, ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. * ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ [[ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಗಳ]] ಅನ್ವಯಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಎನ್ನಿಸ್ ಕ್ಸೆನಾಕಿಸ್‌]] ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಣಿಸಿದಂತೆ ಬರದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಚಿಸಿದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{main|Outline of statistics}} {{col-start}} {{col-break}} * [[ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ]] * [[ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸೇವಾ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] (ತಂತ್ರಾಂಶ) * [[ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿ]] {{col-break}} * [[ಮುಂದಾಲೋನೆ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಬಹು ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕಛೇರಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಹಿಂಜರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಲಹೆಗಾರ]]ರು * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ರಚನಾತ್ಮಕ ಸೂತ್ರದ ಮಾದರಿ ರಚನೆ]] {{col-end}} === ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದ್ಧತಿಗಳು === * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿ]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove|date=September 2008}} == ಆಕರಗಳು == * {{cite book | last = Best | first = Joel | year = 2001 | title = Damned Lies and Statistics: Untangling Numbers from the Media, Politicians, and Activists | publisher = University of California Press | isbn = 0-520-21978-3 }} * {{cite book | last = Desrosières | first = Alain | authorlink = Alain Desrosières | year = 2004 | title = The Politics of Large Numbers: A History of Statistical Reasoning | others = Trans. Camille Naish | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-68932-1 }} * {{cite book | last = Hacking | first = Ian | authorlink = Ian Hacking | year = 1990 | title = The Taming of Chance | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-38884-8 }} * {{cite book | last = Lindley | first = D.V. | authorlink = Dennis Lindley | edition = 2nd ed. | year = 1985 | title = Making Decisions | publisher = John Wiley & Sons | isbn = 0-471-90808-8 }} * {{cite book | last = Tijms | first = Henk | year = 2004 | title = Understanding Probability: Chance Rules in Everyday life | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-83329-9 }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Statistics}} ==== ಅಂತರಜಾಲ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ==== * ವಿಲ್‌ G. ಹೋಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ರ [http://sportsci.org/resource/stats/ "ಎ ನ್ಯೂ ವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌"], [[AUT ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[SEMATECH]]ಯ [http://www.itl.nist.gov/div898/handbook/ "NIST/SEMATECH ಈ-ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಮೆಥಡ್ಸ್‌"] * ಡೇವಿಡ್ ಲೇನ್, ಜೋನ್ ಲು, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ಪೆರೆಸ್, ಎಮಿಲಿ ಜಿಟೆಕ್‌, ಎಟ್ ಆಲ್‌ರವರ [http://onlinestatbook.com/index.html "ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌‌: ಆನ್ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಮಲ್ಟಿಮಿಡಿಯಾ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಡಿ"]. * [http://www.tufts.edu/~gdallal/ ಗೆರಾರ್ಡ್ E. ದಲ್ಲಾಲ್‌] ರ [http://www.StatisticalPractice.com "ದಿ ಲಿಟಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್‌"]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [http://www.statsoft.com/index.htm ಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌ಸಾಫ್ಟ್‌] ರ [http://www.statsoft.com/textbook/stathome.html "ಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌ಸಾಫ್ಟ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಬುಕ್‌"] ==== ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಮೂಲಗಳು ==== * [http://www.bookofodds.com/ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಡ್ಸ್‌, ದಿ ಆಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಎವರಿಡೇ ಲೈ‌ಫ್‌.] * [http://www.freestatistics.info/ ಮುಕ್ತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ (ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮೂಲದ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಅಂಕಿಅಂಶ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಗಳು)] * [http://www.mathcs.carleton.edu/probweb/probweb.html ಸಂಭವನೀಯತೆ ಜಾಲ‌] ([[ಕಾರ್ಲೆಟನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]]) * [http://www.ericdigests.org/2000-2/resources.htm ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ ಮೂಲಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303145425/http://ericdigests.org/2000-2/resources.htm |date=2009-03-03 }} ([[ERIC]]) * [http://www.onlinestatbook.com/rvls.html ರೈಸ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ಇನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌] ([[ರೈಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]) * [http://www.statsci.org ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಜಾಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190928010550/http://www.statsci.org/ |date=2019-09-28 }} ([[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]) * [http://www.solvemymath.com/online_math_calculator/statistics/index.php ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಗಣಕಗಳು]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mbhs.edu/~steind00/statistics.html ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202105255/http://www.mbhs.edu/~steind00/statistics.html |date=2009-02-02 }} ==== ಮಲ್ಟಿಮಿಡಿಯಾ ==== * [https://learn.dau.mil/html/scorm12/course/course_index.jsp?course_id=803272&amp;scorm_version=3&amp;roster_id=-175.49253088736353&amp;version=2&amp;course_prefix=CLE&amp;course_number=035&amp;course_suffix=&amp;mode=browse&amp;course_name=DTEPI%20Introduction%20to%20Probability%20and%20Statistics&amp;mode_id=10&amp;section_id= ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - [[ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಆಕ್ವೀಸಿಷನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಆನಿಮೇಟ್ ವೀಡಿಯೊ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ {{Mathematics-footer}} {{Statistics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ ವಿಧಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋಮಾಪನ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಣಮಟ್ಟ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತ]] k2lwhbid5p82lqkbetcvnjj1ya3qby5 0 23564 1371345 1365657 2026-04-06T07:52:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371345 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name= ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ |image= |caption= |birth_date= {{birth date and age|೧೯೮7|0೨|09|df=yes}} <ref>{{cite web|author= |url=https://kannada.filmibeat.com/celebs/shwetha-chengappa/biography.html|title= ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ ಬಯೋಗ್ರಪಿ |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ|date=2007-01-27}}</ref> |birth_place= [[ಕೊಡಗು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |other names= ರಾಣಿ |citizenship= [[ಭಾರತೀಯ]] |alma mater= |occupation= [[ನಟಿ]], ನಿರೂಪಕಿ, ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ |years active= ೨೦೦೩- ಪ್ರಸುತ್ತ |known for= |spouse= ಕಿರಣ್ ಅಪ್ಪಚ್ಚು (೪ ಮೇ ) |children= ೧ |parents= ಚೆಂಗಪ್ಪ (ತಂದೆ) ತಾರಾ (ತಾಯಿ) }} '''ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ''' ಕಿರುತೆರೆಯ ಅಭಿನೇತ್ರಿ, ನಿರೂಪಕಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರುಂಧತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ, ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ, ತಂಗಿಗಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಡಿನ ಮನೆಮಾತಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಲ್ಲಿ ಓದಿರುವ ಶ್ವೇತಾ ಹತ್ತನೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ್ದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ವೇತಾರವರ ತಂದೆಯವರ ಹೆಸರು ಚೆಂಗಪ್ಪ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ, '[[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]]' ಯ ಬಳಿಯ ಗ್ರಾಮದವರು. ತಾಯಿಯವರ ಹೆಸರು ತಾರಾ. ಶ್ವೇತಾ ಹಾಗೂ ಅವರ ತಮ್ಮ ಸಾಗರ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರ ಉದ್ದಿಮೆಯಿದೆ. ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ '[[ಬಿಕಾಂ]],' ಓದುತ್ತಲೇ ಅಭಿನಯದಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಬೆಳೆದರು.<ref>{{cite web|author= |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/maja-talkies-fame-actress-swetha-chengappa-completes-18-years-in-entertainment-industry-shares-special-video/articleshow/80477157.cms|title=ಬಣ್ಣದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ! ಪತಿಗೆ ಭಾವುಕ ಧನ್ಯವಾದ ತಿಳಿಸಿದ ನಟಿ|publisher=Vijaykarnataka|date=2021-01-27}}</ref> '''ಕಿರುತೆರೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ''' ಕಾಲೇಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವಕಾಶಗಳು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿನ ಆಡಿಶನ್ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಶ್ವೇತಾ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲೂ 'ಟೈಟಲ್ ರೋಲ್' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ದೂರದರ್ಶನ== '''ಧಾರಾವಾಹಿ''' {| class="wikitable sortable"|- ! ವರ್ಷ !! ಧಾರಾವಾಹಿ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೨೦೦೩ || ಸುಮತಿ || ಸುಮತಿ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || ನಾಯಕಿ |- |೨೦೦೪ || ಕಾದಂಬರಿ || ಕಾದಂಬರಿ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || ನಾಯಕಿ |- |೨೦೦೮ || ಸುಕನ್ಯ || ಸುಕನ್ಯ || [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] || ನಾಯಕಿ |- | ೨೦೧೦ || ಅರುಂಧತಿ || ಅರುಂಧತಿ/ ನಂದಿನಿ || [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] || ನಾಯಕಿ |- | ೨೦೧೧ || ಸೌಂದರ್ಯ || ಸೌಂದರ್ಯ || [[ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || ನಾಯಕಿ |- |} * ಅರುಂಧತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಪುನರ್ಜನ್ಮ]] ಜನ್ಮದ ನೆನಪನ್ನು ತರಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ [[ಅರುಂಧತಿ]], ಈ ಜನ್ಮದ ನಂದಿನಿ / ಅರುಂಧತಿ ಹಾಗೂ ದೇವರು, ೩ ತರಹದ ಪಾತ್ರಾಭಿನಯ. ಆ ಸವಾಲನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. * 'ಅರುಂಧತಿ' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಾ ಅರುಂಧತಿ-ನಂದಿನಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೋಘವಾಗಿ ನಟಿಸಿ ವೀಕ್ಷಕರ ಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. * ಸುಮಾರು 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಲಿದೆ. * ಸುಮತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ೫೦೦ ಕಂತುಗಳ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. * ಕಾದಂಬರಿ ೬ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. * [[ಸುಕನ್ಯ]] ಒಂದು ಸಾವಿರ ಸಂಚಿಕೆ ದಾಟಿದೆ. '''ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ''' {| class="wikitable sortable"|- ! ವರ್ಷ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2012 || ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ || ನಿರೂಪಕಿ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | 2013 || ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ || ನಿರೂಪಕಿ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | 2014 || ಬಿಗ್‌ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 2 || ಸ್ಪರ್ಧಿ || [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] || ೪ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು |- | 2015 || ಸೂಪರ್ ಮಿನಿಟ್ || ಸ್ಪರ್ಧಿ || [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] || |- | 2015 || [[ಮಜಾ ಟಾಕೀಸ್]] || ರಾಣಿ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- | 2016 || ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ || ಸ್ವತಃ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- | 2017 || ಡಾನ್ಸ್ ಡಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ || ನಿರೂಪಕಿ || [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] || |- | 2022 || ಜೋಡಿ ನಂ. 1 (ಸೀಸನ್ 1) || ನಿರೂಪಕಿ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || <ref>{{cite web|author=|url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/actress-swetha-changappa-start-anchoring-for-reality-show-ssd-781527.html|title=ಮತ್ತೆ ನಿರೂಪಣೆಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ|publisher=News 18 Kannada|date=2022-06-11|access-date=2023-02-26|archive-date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226082727/https://kannada.news18.com/news/entertainment/actress-swetha-changappa-start-anchoring-for-reality-show-ssd-781527.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2022-2023 |''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್ '' |ನಿರೂಪಕಿ |[[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆ |- |2023-ಪ್ರಸ್ತುತ |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' |ನಿರೂಪಕಿ |[[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |[[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆ |- |2023-ಪ್ರಸ್ತುತ |''ಜೋಡಿ ನಂ.1'' (ಸೀಸನ್ 2) |ನಿರೂಪಕಿ |[[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |[[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆ |} == ಸಿನಿಮಾಗಳು== {| class="wikitable sortable"|- ! ವರ್ಷ !! ಸಿನಿಮಾ !! ಪಾತ್ರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2005 || ವರ್ಷ || ಗಾಯತ್ರಿ || ನಾಯಕನ ತಂಗಿ |- | 2006 || ತಂಗಿಗಾಗಿ || ಗೌರಿ || ನಾಯಕನ ತಂಗಿ |- |2022 || ವೇದಾ || ಪಾರಿ <ref>{{cite web|author= |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/swetha-changappa-makes-a-comeback-in-shivarajkumars-milestone-film/articleshow/89298092.cms|title=Swetha Changappa makes a comeback in Shivarajkumar's milestone film|publisher=Times of India|date=2022-02-03}}</ref> || ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ]] [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರೆ]] osm44xg8qh4fvmyb465q1rkxwrcqbcv 0 25881 1371330 1364279 2026-04-05T19:47:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371330 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = VeriSign, Inc., | company_logo = | company_type = [[Public company|Public]] ({{nasdaq|VRSN}}) | company_slogan = So the world can. | foundation = 1995 | location = 21355 Ridgetop Circle, [[Dulles, Virginia]], USA (2011) | key_people = CEO: Mark McLaughlin, Chairman: [[D. James Bidzos]] | num_employees = 2,225 [https://investor.verisign.com/factsheet.cfm] | industry = [[Internet]], [[Telecommunication|Communications]] | revenue = $1.5 billion USD (2007)<ref name=annual>[https://finance.yahoo.com/q/is?s=vrsn&annual]</ref> | net_income = $-140 million USD (2007)<ref name=annual /> | homepage = [http://www.verisign.com/ www.verisign.com] }} '''ವೆರಿಸೈನ್, ಇನ್ಕಾ.''' ({{nasdaq|VRSN}}) ಒಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕನ್]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮೌಂಟೇನ್ ವಿವ್,CA ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ|ಇಂಟರ್ ನೆಟ್]]'ಗಳ ಹದಿಮೂರುರೂಟ್ ನೇಮ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಪರಿಧಿಗಳನ್ನು .com, .net, .cc, .name ಮತ್ತು .tvಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ಹಲವಾರು ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಗಳು, ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ PKI ಅನ್ನು ಟು-ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ನೀಡುವ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಸಮೂಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಒಂದೇ ಲಾಂಛನದಡಿ ತಂದು ಅದನ್ನು 'ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಇಂತರ್ ನೆಟ್ ಇನ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ 'ಸೇವೆಯಡಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯನಿರೂಪಿತ ಪೇಮೆಂಟ್ ಸೇವಾ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು eBay ಗೆ 2005 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref name="ebay-payment">{{cite news|url=http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=171204604|title=EBay To Buy VeriSign Online Payment Service|last=Gonsalves|first=Antone|date=October 10, 2005|publisher=InformationWeek|accessdate=2008-04-25}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೆರಿಸೈನ್ ನ CFO ಬ್ರೇನ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ ಅವರ 2010 ಆಗಷ್ಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಟನೆ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಾರ್ದರ್ನ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಡಲ್ಲೆಸ್ ಗೆ 2011 ರ ವೇಳೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ 95% ರಷ್ಟು ವಹಿವಾಟು ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bizjournals.com/washington/blog/2010/08/verisign_shifts_headquarters_to_virginia.html ವೆರಿಸೈನ್ ಶಿಫ್ಟ್ಸ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟೆರ್ಸ್ ಟು ವರ್ಜಿನಿಯಾ]</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Verisignheadquarters.jpg|thumb|right|275px|ವೆರಿಸೈನ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಮೌಂಟ್ ವಿವ್]] ವೆರಿಸೈನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ RSA ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ಟ್ಫಿಕೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ವಹಿವಾಟಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯು ಗೂಢಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯಗಳನ್ನು RSA ನಲ್ಲಿದ್ದುದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅವಧಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡದಿರುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಸರ್ಟಿಫೈಯ್ಡ್ ಆಥಾರಾಟಿ (CA) ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾದ "ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ ಸೇವೆಗಳ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 3,000,000 ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ಸ್ ಅಂದರೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ CA ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬಹಳಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರು ಆನ್ ಲೈನ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಿನ್ಹೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ವೆರಿಸೈನ್ ಸೆಕ್ಯುವರ್ಡ್ ಸೀಲ್ ಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾಣುವ ಈ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಎನ್ ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ SSLಚಿನ್ಹೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಡ್ ಸರ್ವರ್ ID ಗಳನ್ನು ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. (ಭದ್ರತೆಯುಳ್ಳ)ಸೆಕ್ಯುವರ್ ಇಮೇಲ್ ನ್ನು ಜನವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ಜಪಾನ್ ನನ್ನು NTT ಯೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಡ್ ಸೈನಿಂಗ್ ನ್ನು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. US DOC ತನ್ನ ಗ್ಲೊಬಲ್ (ಗುರುತು)ID ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಗೂಢಲಿಪಿಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಿಪ್ಟೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ರಫ್ತನ್ನು ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಸೆಕ್ಯುವರ್ IT ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 1998 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ PKI ಸೇವಾ ಆವೃತ್ತಿ, ವೆರಿಸಿಯೊನ್ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 4.0 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಉಚಿತ Y2k ಪರೀಕ್ಷಾ ಕ್ರಮದ ಸರ್ಟ್ಸ್ (ಸಂವಹನ)ಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ವೈರ್ಲೆಸ್ (ನಿಸ್ತಂತು)PKI ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಥ್ವಾಟೆ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಸೈನಿಯೊ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ನ್ನು ಜೂನ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. GreatDomains.com ನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ eNIC ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮತ್ತು ದಿ .cc ರಜಿಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ಕೊಕೊಸ್ ನ(ಕೀಲಿಂಗ್) ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಬ್ರೇನ್ ಕಾರ್ಟ್ ಮೆಲ್ ನಿಂದ ಆಗಷ್ಟ್ 31, 2001 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲುಮ್ನೆಟ್ ನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. HO ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ ನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ರಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಗಾರ್ಡೆಂಟ್ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನಿಮೊಬೈಲ್ ನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಜಂಬಾ! ಜೂನ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. {{As of|2005}}ವೆರಿಸೈನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು $1 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಆದಾಯ; ($1.66 ಬಿಲಿಯನ್ FY 2005 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ)ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 3000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ನೌಕರರು ಇದಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು,ಒಂದು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳು ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸೇವೆಗಳು. ಲೈಟ್ ಸರ್ಫ್ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಜನವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. R4 ಗ್ಲೊಬಲ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ನ್ನು ಮೇ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಲೈಟ್ ಬ್ರಿಜ್ ಪ್ರಿಪೇ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಜೂನ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.ಐ ಡೆಫೆನ್ಸ್ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಮೋರ್ ಒವರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಾಜೀಸ್ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. Weblogs.com ನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುದ್ದರ ಘೋಷಿಸಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಪೇಮೆಂಟ್ ಗೇಟ್ ವೇ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು eBay ಇಬೇ (ಪೇಪಾಲ್) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="ebay-payment" /> ಕೊಂಟಿಕಿ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ಜಿಯೊಟ್ರಸ್ಟ್ ನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://news.netcraft.com/archives/2006/05/17/verisign_to_buy_geotrust_combining_top_ssl_providers.html |title=VeriSign To Buy GeoTrust, Combining Top SSL Providers |accessdate=2007-08-21 |last=Miller |first=Rich |date=2006-05-17 |publisher=Netcraft.com}}</ref> ಇನ್ ಕೋಡ್ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ವಿಸ್ತೃತ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರ SSL ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸ್ಟ್ರಾಟೊನ್ ಸ್ಕ್ಲೇವೊ ತಮ್ಮ CEO(ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ) ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.ವಿಲಿಯಮ್ (ಬಿಲ್ ) ರೊಪರ್ ಅವರು ಮೇ 29,2009 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_042136.html |title=ವೆರಿಸೈನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ಸ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಎ ರೊಪರ್ ,ಜೂ. ಆಸ್ ಚೀಫ್ ಎಕ್ಶಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫೀಸರ್ ಅಂಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎ ಮ್ಯುಲರ್ ಅಸ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಫ್ರಾಮ್ ವೆರಿಸೈನ್ , ಇಂಕಾ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205050223/http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_042136.html |url-status=dead }}</ref> ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಸೇವಾ ಗುಂಪಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ನ್ನುಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್ IT ಗೆ US$50m. ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.businessspectator.com.au/bs.nsf/Article/Melbourne-IT-buys-VeriSigns-DBMS-E76DF?OpenDocument |title=Melbourne IT buys VeriSign's DBMS|accessdate=2008-04-30 |date=2008-04-30 |publisher=businessspectator.com.au}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಸವನ್ನಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ VP ಆಗಿದ್ದ ಲೀ ಹಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30,2008 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮಸಿದರು ವಿಲಿಯಮ್(ಬಿಲ್) ರೊಪರ್ ಕೂಡಾ CEO ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಹೊರಟರು,ಆಗ ಜಿಮ್ ಬಿಜೊಸ್ ಜುಲೈ 3, 2008 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಜಾಗೆಗೆ ಬಂದರು.<ref>[http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_043957.html ವೆರಿಸೈನ್ ನೇಮ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜಿಮ್ ಬಿಡ್ಜೊಸ್ ಟು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ CEO ಫ್ರಾಮ್ ವೆರಿಸೈನ್, ಇಂಕಾ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=354 ಒರಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಇಂಟರ್ ವಿವ್ ಉಯಿತ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿಡೊಜಸ್]</ref> ಗ್ಲೊಬಲ್ ನೇಮ್ ರಜಿಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವೆರಿಸೈನ್ ಜುಲೈ 1,2010 ರಲ್ಲಿ .com ಡಾಮೇನ್ ಗೆ ನೊಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ಇದು $6.86 ರಿಂದ $7.34 ಕ್ಕೇರಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ .net ನ ನೊಂದಣಿ ಶುಲ್ಕವು $4.23 ರಿಂದ $4.65 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&version=live&prid=570292&releasejsp=custom_97 |title=VeriSign Price Increase |access-date=2021-08-10 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728140123/https://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&version=live&prid=570292&releasejsp=custom_97 |url-status=dead }}</ref> ==ವಿಭಾಗಗಳು== ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ವಿಭಾಗವು ನೇಮಿಂಗ್ &amp; ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಇದು ಡೊಮೇನ್ .com ಮತ್ತು .net,ಗಳ ಹೆಸರು ನೊಂದಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಿತರ DNS-ಸಂಭಂದಿತ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು RFID ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪರಿಕರದ ವಿಧಾನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮ್ಯಾನೇಜ್ಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಅಂದರೆ (ಫೈಯರ್ ವಾಲ್ಸ್ ,ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿವಾರಣೆ,ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿ)ಗ್ಲೊಬಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ (ಗಣನೆಗಳು,ವಿನ್ಯಾಸ,ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ,ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣ).ಇಮೇಲ್ ಭದ್ರತೆ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ (ಮಾಹಿತಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗದಿರುವುದು,ವೈರಸ್ ದಾಳಿ ತಡೆ),ಬಲಿಷ್ಟ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ [ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸುವ](ಟೊಕನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಮೊಟ್ ಅಕ್ಸೆಸ್ ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ ),ಅದಲ್ಲದೇ ಮೂಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ /SSL ವಹಿವಾಟು ಅಲ್ಲದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಸ್ತೃತ ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ (ಸುಭದ್ರ-ಹೈ ಅಸ್ಯುರನ್ಸ್ )SSL ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ <ref>{{cite web | url = http://www.verisign.com.au/corporate/fact-sheet.shtml | title = About VeriSign - [[VeriSign, Inc.]] | accessdate = 2008-10-23 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080723211042/http://www.verisign.com.au/corporate/fact-sheet.shtml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-07-23}}</ref> ಅದು 32 ಬಿಲಿಯನ್ ಡೊಮೇನ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಆಗಿರುವ (DNS)ನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಅದರ ದಿನದ ವಿಚಾರಣಾ ವಹಿವಾಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ.ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾದ 35% ರಷ್ಟು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು "ಬಹುಪಾಲು" ಸುರಕ್ಷಿತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಗೂಢಲಿಪಿಯ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ 2010,ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸ್ವೈನ್ ತನ್ನ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ನ್ನು [[ಸಿಮ್ಯಾಂಟೆಕ್]] ಗೆ $1.28 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೆ ನಗದಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ==ಶೇರುಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ವಿಭಜನೆ== ಕಳೆದ 2007 ರ ನವೆಂಬರ್ 14 ರ ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಆನ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಡೇ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆರಿಸನ್ ತನ್ನ ಅಗ್ರ ವಹಿವಾಟಾದ ನೇಮಿಂಗ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು,ಅದರಂತೆ ಅಐಡೆಂಟಿಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ನ್ನು ಶೇರು ಪಾಲು ಹಂಚಿಕೆ (ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಲು) ಅದು ತಯಾರಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite press release |url=http://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&prid=328422&releasejsp=custom_97 |title=VeriSign Refines Strategic Direction to Focus on Internet Infrastructure |accessdate=2007-11-14 |publisher=VeriSign.com |date=2007-11-14 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಗ ಪ್ರಕಟಿತ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ 12 ರಿಂದ 15 ವಹಿವಾಟು ಘಟಕಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/11/14/AR2007111400382.html |title=VeriSign looking to divest units: report |accessdate=2007-11-14 |publisher=washingtonpost.com |date=2007-11-14}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಒಟ್ಟು 4,500 ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/idUSN1416428420071114 |title=VeriSign to divest slower units, sees staff halved |accessdate=2010-05-25 |publisher=Reuters |date=2007-11-14}}</ref> ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ 2,2009 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಗ್ರುಪ್ ನ್ನು TNS, Inc.ಗೆ $230M ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.silicontap.com/verisign_sells_communications_services_group/s-0020227.html |title=VeriSign Sells Communications Services Group |accessdate=2009-03-02 |publisher=silicontap.com |date=2009-03-02}}</ref> ಅದಾದ ನಂತರ ಮೇ 19,2010 ರಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ತಾನು ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಅಂಡ್ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೆಕ್ಯುವರ್ ಸೊಕೆಟ್ಸ್ ಲೇಯರ್(SSL),ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ,ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕೀ ಇನ್ ಫ್ರಾಟ್ರಕ್ಚಕ್ಚರ್ (PKI),ವೆರಿಸೈನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ,ವೆರಿಸೈನ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ (VIP)ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಅಲ್ಲದೇ ಜಪಾನ್ ನ ವೆರಿಸೈನ್ ದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಅದು ನಗದು $1.28 ಬಿಲಿಯನ್ ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಸಿಮೆಂಟೆಕ್ ಮಾರಾಟವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 9,2010 ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ==ವಿವಾದಗಳು== ನಂತರ ವೆರಿಸೈನ್ 2002 ರಲ್ಲಿ ಡೊಮೇನ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ಅಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡದ್ದಕ್ಕೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಈಡಾಯಿತು.ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೊಮೇನ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ನೊಂದಣಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು,ಆಗ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬಿಸಿತು. ಅವುಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾವಧಿ ಮುಗಿದ ಅಥವಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಕೇವಲ ನಿಜವಾದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತಿಳಿಸಲು ಹೋಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಅದರ ಸಲಹೆಗಳ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತತೆ ತೋರಿಸಿತು.<ref>[http://www.theregister.co.uk/2003/09/25/verisign_slammed_for_domain_renewal TheRegister.co.uk]:ನಿವ್ ಡೊಮೇನ್ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಗೆ ತರಾಟೆ</ref> ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.ಅದರ ICANN (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಫಾರ್ ಅಸೈನ್ ನೇಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನಂಬರ್ಸ)ಮತ್ತು DNS.ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಸೈಟ್ ಫೈಂಡರ್ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.ಇದು ವೆಬ್ ಬ್ರೊಸರ್ಸ್ ಗೆ ಅಸಿತ್ವ ಮತ್ತು ಬ್ರೊಸರ್ಸ್ ಗಳ ವೇಗವಾಗಿಸುವ ಅದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ .com or .net ಡೊಮೇನ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಸರನ್ನುಳಿಸಿತು. ICANN ಹೇಳುವಂತೆ ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು U.S.ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿತು.ಅದರ DNS .com ಮತ್ತು.net, ನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಸೇವೆ ನೀಡಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ವೆರಿಸೈನ್ ICANN ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ನಂತರ ವೆರಿಸೈನ್ ICANN ವಿರುದ್ದ ಫೆಬ್ರವರಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು.ಅದು ICANN ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಕೋರಿತು.ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ನಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://icann.org/general/litigation-verisign.htm |title=Litigation Documents |accessdate=2007-08-21 |publisher=ICANN.org |date=2007-03-26}}</ref> ಅದಾದ ಮೇಲೆ 2005ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ICANN ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಘೋಷಿಸಿ ಹೊಸ ನೊಂದಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು .com ರಲ್ಲಿ ತರಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಒಪ್ಪಂದದ ದಾಖಲೆಗಳು [http://www.icann.org/tlds/agreements/verisign/settlement-agreements.htm ಇಲ್ಲಿ ] ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ದೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಟೀಕೆಗಳ ಸುರಿಮಳೆಯಾಯಿತು. [http://forum.icann.org/lists/settlement-comments/ ICANN ಕಮೆಂಟ್ಸ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಚಿವ್] ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಕೆಂದರೆ ವೆರಿಸೈನ್ sex.comವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಕಟು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ca9.uscourts.gov/ca9/newopinions.nsf/999D1D5B0D734B6088256D6D0078CB88/$file/0115899.pdf?openelement |title=Kremen v. Network Solutions, Inc. |accessdate=2007-08-21 |format=PDF |date=2003-07-25 |archive-date=2007-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203053552/http://www.ca9.uscourts.gov/ca9/newopinions.nsf/999D1D5B0D734B6088256D6D0078CB88/$file/0115899.pdf?openelement |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ICANN ನೊಂದಿಗೆ .org ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು..com,ನ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ 34 ದಶಲಕ್ಷಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೊಂದಾಯಿತ ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರುಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ .net ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅವಧಿ ಮುಗಿಸಿದವು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಒಳ್ಗೊಂಡಂತೆ ಐದು ಕಂಪನಿಗಳು ಆಡಳಿತ ಪಡೆಯಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿದವು. ವೆರಿಸೈನ್ ಈ ಪೈಪೊಟಿಯು ದೊಡ್ಡ ಕುಳಗಳಾದ IT ಮತ್ತು ಟೆಲೆಕಾಮ್ ಗಳು ಅದರ ಹಿಂದಿದ್ದವು.ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ,IBM,ಸನ್ ಮೈಕ್ರೊಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ ,MCI ಮತ್ತಿತರರು ಈ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿದ್ದವು.ಇಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ನ .net ಗಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಇತ್ತೆನ್ನಬಹುದು. ಅದು ವೆರಿಸೈನ್ ನ .net DNS ಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.ಕಂಪನಿಯ ಹಲವಾರು ಸೇವೆಗಳು ಅದರ "ಬೆನ್ನೆಲುಬಾ"ಗಿದ್ದವನ್ನು ಅದು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಯೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ICANN ಜೂನ್ 8,2005 ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ .net ನ್ನು 2011 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಸಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಂದರೆ .net ಇದರ ಹರಾಜಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [http://icann.org/tlds/dotnet-reassignment/dotnet-general.htm ಇಲ್ಲಿ] ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು=== {{Original research|section|date=June 2010}} ಹಲವಾರು {{Weasel-inline|August 2010|date=August 2010}}ಜನರು ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ .com ಮತ್ತು .net ವೆಬ್ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರು.DNS ನ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1990 ರಲ್ಲಿನ ಅದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳನ್ನು ಮನಸೋಚ್ಚೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಅದರ ಏಕೈಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಕಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಅಯದೇ ಹೋದರು.ಯಾಕೆಂದರ್.com and .net ಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ತೋರುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ.ವಿಶ್ವವು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರಡನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ,ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ .com ಮತ್ತು .net ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಗು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ,ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ಗೆ ನೀಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ. ವೆರಿಸೈನ್ U.S. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಮುಂದುವರೆಸುವಂತೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದೆಯಾದರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ .com ಮತ್ತು.net ಡೊಮೇನ್ ಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಗಮನಿಸಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19,2009 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಟನೆ ಹೊರಡಿಸಿ ತಾನು ಜುಲೈ1,2010 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಗಟು ಬೆಲೆಯನ್ನು .com ಮತ್ತು .net ಗಳಿಗಾಗಿ ನೊಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಕಟ್ಟಡ ಮೂಲಭೂತ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ದರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದಿತು. ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳವು ನಿರಂತರ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು.ಅದರ DNS ಮತ್ತು ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ನಿಗದಿತ ಸರಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸುಲಭ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಅದರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರ ವಾದವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾದರೂ ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರಿನ ಸಗಟು ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆ ಹಲವು ವಿಮರ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಕೋಪ ತರಿಸಿದೆ.1990 ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಸೇವಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಳವಿದ್ದುದು ನಿಜವಾದರೂ ಈ ಏರಿಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ವಾದ. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ನ್ನು ವೆರಿಸೈನ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವೆರಿಸೈನ್ ನ ಸಗಟು ದರ ಏರಿಕೆಯು 6.9% ರ ಹೆಚ್ಚಳ ತೋರಿದೆ.ಈ.com ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತು .net ನ ಸಗಟು ದರದಲ್ಲಾದ ಏರಿಕೆ ಅದಕ್ಕೆ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಇದರ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಸದ್ಯದ 24 ತಿಂಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ನೋಟದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆ ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆಯನ್ನುವುದನ್ನು ವೆರಿಸೈನ್ ಮರೆತಿದೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಯಿತು.ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ಇಳಿದಿರುವಾಗ ಈ ಬೆಲೆಯೇರುವಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಲುತ್ತದೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ಕಳೆದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಲಾಭ ತೋರಿಸಿದ್ದರೂ ಅದರ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಈ ಸಗಟು ಏರಿಕೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಗದು ಕಾಯ್ದಿರುಸುವಿಕ್ ಮತ್ತು $1.28 ಬಿಲಿಯನ್ ಅದರ ವಹಿವಾಟು ಮೇ 2010 ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದುದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.(ಈ ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನ ಗಮನಿಸಿ) ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ಏರಿಕೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು {{Who|date=June 2010}}ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನೀತಿ-ಸೂತ್ರ ನಿರೂಪಕರು ವೆರಿಸೈನ್ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ.1990 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇತಿಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ನ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಂದಿರಲು ಸಾಕು ಎಂದು ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ "ಗಂಭೀರ" ಸೇವಾವಲಯಗಳನ್ನು ವೆರಿಸೈನ್ ತನ್ನ ವಲಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ತೆರನಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು.ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ವೆರಿಸೈನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿದುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ವಹಿವಾಟು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೈಪೋಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ U.S.ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಗಮನಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯಾಗಿದೆ. ==DNS ನಿಯಂತ್ರಣ== DNS ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ಎರಡು ಅಥಾರೇಟಿಟಿವ್ ನೊಂದಣಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದೆನ್ನಲಾದ .com ಮತ್ತು .net.ಡೊಮೇನ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಂಟ್ರಿ ಕೋಡ್ ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಡೊಮೇನ್ ಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. .cc (ಕೊಕೊಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು) ಮತ್ತು .tv ([[ತುವಾಲು|ಟುವೆಲು]]) ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ವೈಶಾಲ್ಯ ಮೆರೆದಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ವೆರಿಸೈನ್ .edu, .name, and .jobs ಡೊಮೇನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಮೆರೆದಿದೆ.ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಗುತ್ತಿಗೆ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ನೊಂದಣಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೊಡಗಿದೆ.ಹೀಗೆ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಲಾಭ-ರಹಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಂತೆ ತೊಡಗಿದೆ.ಇಂತಹ ವಿಶೇಷ ಡೊಮೇನ್ ಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ರಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಪ ರೇಟರ್ಸ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸಗಟು" ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಕೆಲವು "ಕಿರುಕಳ" ಡೊಮೇನ್ ನೇಮ್ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಗಳು .com ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನ ರೂಟ್ ಝೋನ್ ಫೈಲ್ ನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಏಕೈಕ ಅಕಂಪನಿಯೆಂದರೆ ವೆರಿಸೈನ್ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಯುತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಾದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ICANN)ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಡೊಮೇನ್ ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರೂಟ್ ಝೋನ್ ಫೈಲ್ ನ್ನು US ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೆ ವೆರಿಸೈನ್ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ರೂಟ್ ಝೋನ್ ನ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಎ ರೂಟ್ ಸರ್ವರ್ ಮುಖಾಂತರ ಅಂದರೆ ಈಗ 13 ಸರ್ವರ್ ಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿತರಣಾ ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ.ಈ ಬದಲಾವಣಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವೆರಿಸೈನ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ಎರಡು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನ ರೂಟ್ ನೇಮ್ ಸರ್ವರ್ಸ್ ಎ ಮತ್ತು ಜೆ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ 11 ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖಾಂತರ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಏಕೈಕ ರೂಟ್ ಸರ್ವರ್ ಆಪರೇಟರ್ ಆಗಿದ್ದು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಸರ್ವರ್ ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೆ ರೂಟ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳೆಂದರೆ ಅನಿಕಾಸ್ಟೆಡ್ ಅದರ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾಡಿ ಬರುವ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೆರಿಸೈನ್ ನೇಮಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ವಿಭಾಗವು ಲೌಡೌನ್ ಟೆಕ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ VA ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೇ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಲೀಸ್ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಮಿರರ್ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಗಳ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸೈನ್ ನ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ATLAS ಅಟ್ಲಾಸ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಮತ್ತು ರೂಟ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಗಳು ಮೂರನೆಯ ಡಾಟಾ ಸಂಟರ್ ಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಬದ ಪೂರಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ.ಇದು ಬ್ರೋಡ್ ರನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಕ್ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಏರ್ಪೊರ್ಟ್ ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸವಲತ್ತುಗಲು ತೀವ್ರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಮೂಲಭೂತ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಜಾಗೆಯಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಭಾಗವು ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|1}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== ===ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ=== * [http://www.verisign.com/ ವೆರಿಸೈನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] * [http://www.thawte.com/ Thawte.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606061910/http://www.thawte.com/ |date=2020-06-06 }} - ಎ ವೆರಿಸೈನ್ ಸಬ್ಸಿಡರಿ * [http://www.verisign.co.uk/ ವೆರಿಸೈನ್ UK ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/index.html SSL ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ] * [http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/faq/extended-validation-ssl-certificates.html ಎಕ್ಷ್ಟೆಂಡೆಡ್ ವ್ಯಾಲೇಡೇಶನ್ SSL ಸರ್ಟ್ಫಿಕೇಟ್ಸ್ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107030134/http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/faq/extended-validation-ssl-certificates.html |date=2010-01-07 }} === ನಿವ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ಸ್ === * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=354 ಒರಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಇಂಟರ್ ವಿವ್ ಉಯಿತ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿಡೊಜ್ಸ್] ಬಿಡೊಜ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕಸಿಸ್ ಹೀಸ್ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಆಫ್ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫರ್ಮ್RSA ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆಸ್ ಇಟ್ ಸಾಟ್ ಟು ಕಮರ್ಸಿಲೈಜ್ ಎನ್ಸ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಸ್ ವೆಲ್ ಆಸ್ ಹೀಸ್ ರೊಲ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ RSA ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ವೆರಿಸೈನ್. ಒರಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಇಂಟರ್ ವಿವ್ 2004, ಮಿಲ್ ವ್ಯಾಲಿ,ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಬ್ಬೇಜ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾ ಮಿನ್ನೆಪೊಲಿಸ್ . * [https://biz.yahoo.com/ic/55/55317.html ಯಾಹೂ! - ವೆರಿಸೈನ್, ಇಂಕಾ. ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] * [http://seekingalpha.com/transcripts/for/vrsn ಮೊಸ್ಟ್ ರಿಸೆಂಟ್ ವೆರಿಸೈನ್ ಕ್ವಾರ್ಟ್ರ್ಲಿ ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸಿಸ್ ಕಾಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916092229/http://seekingalpha.com/transcripts/for/VRSN |date=2011-09-16 }} * [http://www.verisign.com/domainbrief ವೆರಿಸೈನ್ ಡೊಮೇನ್ ರಿಪೊರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214063550/http://www.verisign.com/domainbrief/ |date=2010-02-14 }} - ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ ಅನಲ್ಯ್ಸಿಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಡೊಮೇನ್ ನೇಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ * [http://domainnamewire.com/index.php?s=verisign ಕಾಮೆಂಟ್ರಿ ಆನ್on ವೆರಿಸೈನ್ ನ' .com/.net ರೆಜಿಸ್ಟ್ರಿ] * [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A9415-2004Feb26?language=printer ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್ (27.02.2004): ಸೂಟ್ ಚ್ಯಾಲೇಂಜಿಸ್ ಪಾವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಿ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಆಥಾರಟಿ] * [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A22605-2005Jan19.html ವಾಸ್ಫ್ಹಿಂಗ್ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್ (19.01.2005): ಫರ್ಮ್ಸ್ ಬಿಡ್ ಟು ಕಂಟ್ರೊಲ್.net ಅಡ್ರೆಸಿಸ್] * [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A8495-2005Mar28?language=printer ವಾಶಂಗ್ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್ (28.03.2005): ವೆರಿಸೈನ್ ಮೇಂಟೇನ್ ಹೊಲ್ಡ್ ಆನ್ .net Domain] {{NASDAQ-100}} {{DEFAULTSORT:Verisign}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NASDAQ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಥಾರಿಟೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:1927ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪನೀಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಇನ್ ಮೌಂಟೇನ್ ವಿವ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ,]] [[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೊ-ಕಂಪನಾಂಕದ ಗುರುತು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] cqrxv1uuv6o44pjpe0ed6xf158btqkl 0 27253 1371332 1364704 2026-04-05T23:45:07Z Dostojewskij 21814 ವರ್ಗ:೨೦೧೭ ನಿಧನ 1371332 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Infobox person | bgcolour = | name = ಶಶಿ ಕಪೂರ್ | imagesize = 200px | image =ShashiKapoor01.jpg| caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1938|3|18}} | birth_place = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಭಾರತ]] | years_active = ೧೯೪೨–೧೯೯೯ (ನಿವೃತ್ತಿ) | death_date = {{Death date and age|df=yes|2017|12|04|1938|03|18}}<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/12/04/537833.html www.prajavani.net</ref> | death_place = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India | spouse = ಜೆನಿಫರ್ ಕೆಂದಲ್ (೧೯೫೮–೧೯೮೪) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು | occupation = [[ನಟ]], [[ನಿರ್ದೇಶಕ]], [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]] | other_names = ಬಲ್ಬಿರ್ <br> ಶಶಿ <br> ಬಲ್ಬಿರ್ ರಾಜ್ <br> ಶಶ (ತಮ್ಮನಾದ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) }} '''ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌''' ಮೂಲ ಹೆಸರು '''ಬಲ್ಬೀರ್ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''' ಮಾರ್ಚ್ ೧೮, ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ(ನಂತರ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ಆಯಿತು)ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಟ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಪೂರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಸಿನಿಮಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇವರ ವಂಶದ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ==ಪರಿಚಯ== *ಇವರ ತಂದೆ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಆಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಹಾಗೂ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್ ರವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕೆಂಡಲ್ ತೀರಿಹೋಗಿದ್ದು, ಕರಣ್ ಕಪೂರ್, ಕುನಾಲ್ ಕಪೂರ್ ಹಾಗೂ ಸಂಜನಾ ಕಪೂರ್ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯ]] ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. * ಖ್ಯಾತ ನಟ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ದೀವಾರ್, ದೋ ಔರ್ ದೋ ಪಾಂಚ್'' ಮತ್ತು ''ನಮಕ್ ಹಲಾ'' ಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜತೆ ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಐವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ನ ''ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್- ವಲ್ಲಾಹ್'' ಸಹ ಒಂದು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== *ಶಶಿಕಪೂರ್ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೌರಾಣಿಕ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಆಗ್'' ಮತ್ತು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಆವಾರಾ'' ಸಿನಿಮಾಗಳು ಇವರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಜತೆ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. *ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ''ಧರ್ಮಪುತ್ರ'' ಸಿನಿಮಾ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇವರನ್ನು ಇದು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ೧೯೬೦, ೧೯೭೦ ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ಒಳಗೆ ಇವರು ಬಾಲಿವುಡ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಗುಮುಖದ ನಟರಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. *''ವಕ್ತ್'' (೧೯೬೫), ''ಜಬ್ ಜಬ್ ಫೂಲ್ ಕಿಲೆ'' (೧೯೬೫), ''ಕನ್ಯಾದಾನ್'' (೧೯೬೯), ''ಹಸೀನಾ ಮಾನ್ ಜಾಯೇಗಿ'' (೧೯೬೮), ''ಆ ಗಲೆ ಲಾಗ್ ಜಾ'' (೧೯೭೩), ''ರೋಟಿ ಕಪಡಾ ಔರ್ ಮಕಾನ್'' (೧೯೭೪), ''ಚೋರ್ ಮಾಚೆಯೇ ಶೋರ್'' (೧೯೭೪), ''ದೀವಾರ್'' (೧೯೭೫), ''ಕಭಿ ಕಭೀ'' (೧೯೭೬), ''ಫಕೀರಾ'' (೧೯೭೬), ''ತ್ರಿಶೂಲ್'' (೧೯೭೮), ''ಸತ್ಯಮ್ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ'' (೧೯೭೮), ''ಕಾಲಾ ಪತ್ತಾರ್'' (೧೯೭೯), ''ಸುಹಾಗ್'' (೧೯೭೯), ''ಶಾನ್'' (೧೯೮೦), ''ಕಂತ್ರಿ'' (೧೯೮೧) ಮತ್ತು ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' (೧೯೮೨) ಇವರ ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳಾಗಿವೆ. *ಇವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳು ೧೯೭೦ರ ನಂತರ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ಒಳಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]] ಜತೆ ಇವರು ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ಹಲವಾರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಐವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ''ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ವಲ್ಲಾಹ್'' (೧೯೬೫) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಅತ್ತಿಗೆ ಫೆಲ್ಸಿಟಿ ಕೆಂಡಾಲ್ ಎದುರಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. * ''ಬಾಂಬೆ ಟಾಕಿ'' (೧೯೭೦), ಮತ್ತು ''ಹೀಟ್ ಆಂಡ್ ಡಸ್ಟ್'' (೧೯೮೨) ಇದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಪತ್ನಿಯಾದ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕೆಂಡಾಲ್ ಜತೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಾದ ''ಪ್ರೆಟ್ಟಿ ಪೊಲ್ಲಿ'' (೧೯೬೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ಲೇ ಮಿಲ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ''ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ'' (೧೯೭೨) ಮತ್ತು ''ಸ್ಯಾಮ್ಮಿ ಆಂಡ್ ರೋಸಿ ಗೆಟ್ ಲೈಯ್ಡ್'' (೧೯೮೭) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವಾಲಾಸ್ ಸಿನಿಮಾ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ತಯಾರಿಸಿದ ''ಜುನೂನ್'' (೧೯೭೮), ''ಕಲಿಯುಗ್'' (೧೯೮೧), ''೩೬ ಚೌರಿಂಗೀ ಲೇನ್'' (೧೯೮೧), ''ವಿಜೇತಾ'' (೧೯೮೨) ಮತ್ತು ''ಉತ್ಸವ್'' (೧೯೮೪) ಸಿನಿಮಾಗಳು ವಿಮರ್ಷಕರಿಂದಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. *೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಇವರೇ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥಾಹಂದರದ ಸಿನಿಮಾ ''ಅಜೂಬಾ'' ವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]] ಹಾಗೂ ಸೋದರಳಿಯ [[ರಿಷಿ ಕಪೂರ್]] ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಕೊನೆಯ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜೀವನಚಿತ್ರವಾದ ''ಜಿನ್ಹಾ'' (೧೯೯೮)ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ಹಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ನಿರೂಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಐವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ನವರ ''ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್'' (೧೯೯೮)ದಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಈಗ ಇವರು ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವುದೇ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಓಮನ್‌ನ ಮಸ್ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಶಿ ಕಪೂರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ೫೫ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಶಿ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ (ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.[http://www5.0zz0.com/2010/09/24/16/266784373.png ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707054141/http://www5.0zz0.com/2010/09/24/16/266784373.png |date=2011-07-07 }} ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== *ಬಾಂಬೆಯ ಮತುಂಗಾದಲ್ಲಿರುವ ಡಾನ್ ಬಾಸ್ಕೋ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ೧೯೫೮ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಟಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕೆಂಡಾಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಹಲವಾರು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಜತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಐವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ನವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಿನಿಮಾಗಳಾಗಿವೆ. *ಶಶಿ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಡಾಲ್‌ರಿಗೆ ಕರಣ್ ಕಪೂರ್, ಕುನಾಲ್ ಕಪೂರ್ ಹಾಗೂ ಸಂಜನಾ ಕಪೂರ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಂಡಾಲ್ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಟಿ ಫೆಲಿಸಿಟಿ ಕೆಂಡಾಲ್ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ಅತ್ತಿಗೆಯಾಗಬೇಕು. ಇವರ ಪುತ್ರ ಕುನಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಮೇಶ್ ಸಿಪ್ಪಿ ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಗಳು ಸಂಜನಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಕ ವಾಲ್ಮಿಕ್ ಥಾಪರ್ ಎಂಬುವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ===[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]=== '''ವಿಜೇತ''' * ೨೦೧೪ - ದಾದಾಸಾಹೇಬ ಪಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೮೬ –''ನ್ಯೂ ದಿಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೪- ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''ಮುಹಾಫಿಜ್'' ಎಂಬ ಫೀಚರ್ ಪಿಲ್ಮ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಸ್ಪೇಷಲ್ ಮೆನ್ಶನ್‌. ===[[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]=== '''ವಿಜೇತ''' * ೧೯೭೫- ''ದೀವಾರ್'' ಚಿತ್ರದ ನಟನೆಗೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೮೦- ''ಜನೂನ್'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೮೨ – ''ಕಲಿಯುಗ್'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‌ನ ಉತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೧೦ - ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‍‌ನಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ '''ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು''' * ೧೯೭೭ – ''ಕಭೀ ಕಭೀ'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‌ನಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೮೩ – ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್‌ನಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ===ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== * ೧೯೬೫ – ''ಜಬ್ ಜಬ್ ಫೂಲ್ ಕೇಲೆ'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಬಿಎಫ್ ಜೆಎನಿಂದ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196629.htm |title=69th & 70th Annual Hero Honda BFJA Awards 2007 |publisher=Bfjaawards.com |date= |accessdate=2010-07-12 |archive-date=2010-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108052343/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196629.htm |url-status=dead }}</ref> * ೧೯೮೮ – ''ನ್ಯೂ ದಿಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಬಿಎಫ್ ಜೆಎನಿಂದ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/198952.htm |title=69th & 70th Annual Hero Honda BFJA Awards 2007 |publisher=Bfjaawards.com |date= |accessdate=2010-07-12 |archive-date=2010-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108062601/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/198952.htm |url-status=dead }}</ref> ===ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== * ೨೦೦೯ - ೭ನೇ ಪುಣೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ (ಪಿಐಎಫ್ಎಫ್) ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/newsmanager/templates/template1.aspx?articleid=21652&zoneid=4 |title=Hema Malini, Shashi Kapoor honored |publisher=Ibosnetwork.com |date=2009-01-09 |accessdate=2010-07-12 |archive-date=2012-06-30 |archive-url=https://archive.is/20120630163304/http://www.ibosnetwork.com/newsmanager/templates/template1.aspx?articleid=21652&zoneid=4 |url-status=dead }}</ref> ==ಆಯ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ನಟಿ=== * ''ಆಗ್'' (೧೯೪೮) ಯಂಗ್ ಕೇವಲ್ * ''ಆವಾರಾ'' (೧೯೫೧) ಯಂಗ್ ರಾಜ್(ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ) * ''ಧರಮ್‌ಪುತ್ರಾ'' (೧೯೬೧) …. ದಿಲೀಪ್ ರೈ * ''ದ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡರ್'' (೧೯೬೩) …. ಪ್ರೇಮ್‌ * ''ವಕ್ತ್'' (೧೯೬೫) …. ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ * ''ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್-ವಲ್ಲಾಹ್'' (೧೯೬೫) ಸಂಜು * ''ಜಬ್ ಜಬ್ ಪೂಲ್ ಕಿಲೆ'' (೧೯೬೫) … ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ * ''ಆಮ್ನೆ ಸಾಮ್ನೆ'' … (೧೯೬೭) * ''ಪ್ರೆಟ್ಟಿ ಪೊಲ್ಲಿ'' (೧೯೬೭) …. ಅಮಾಜ್ * ''ಹಸೀನಾ ಮಾನ್ ಜಾಯೇಗಿ'' (೧೯೬೮) … ರಾಕೇಶ್/ಕಮಲ್ (ದ್ವಿಪಾತ್ರ) * ''ಕನ್ಯಾದಾನ್'' (೧೯೬೯)… ಅಮರ್/ಕುಮಾರ್ (ದ್ವಿಪಾತ್ರ) * ''ಪ್ಯಾರ್ ಕಾ ಮೊಸಮ್'' (೧೯೬೯) …. ಸುಂದರ್ * ''ಏಕ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಏಕ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' (೧೯೬೯) …. ಪ್ರೀತಮ್ * ''ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀ'' (೧೯೭೦) ವಿಕ್ರಮ್ * ''ಶರ್ಮಿಲೀ'' (೧೯೭೧) ಅಜಿತ್ ಕಪೂr * ''ಸಿದ್ಧರ್ಥ'' (೧೯೭೨) …. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ * ''ಆ ಗಲೇಅಗ್ ಜಾ'' (೧೯೭೩) …. ಪ್ರೇಮ್‌ * ''ರೋಟಿ ಕಪ್ಡಾ ಔರ್ ಮಕಾನ್'' (೧೯೭೪) …. ಮೋಹನ್ ಬಾಬು * ''ಚೋರ್ ಮಚಾಯೇ ಶೋರ್'' (೧೯೭೪) …. ವಿಜಯ್ ಶರ್ಮಾ * ''ದೀವಾರ್'' (೧೯೭೫) …. ರವಿ ವರ್ಮಾ * ''ಕಭೀ ಕಭೀ'' (೧೯೭೬) …. ವಿಜಯ್ ಖನ್ನಾ * ''ಫಕೀರಾ'' (೧೯೭೬) ….ಫಕೀರಾ * ''ಫರಿಶ್ತಾ ಯಾ ಕಟೀಲ್ (೧೯೭೭)'' * ''ಇಮಾನ್ ಧರಮ್'' (೧೯೭೭) ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ * ''ತ್ರಿಶೂಲ್'' (೧೯೭೮) …. ಶೇಖರ್ ಗುಪ್ತಾ * ''ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ'' (೧೯೭೮) …. ರಾಜೀವ್ * ''ಜೂನುನ್'' (೧೯೭೮) …. ಜಾವೇದ್ ಖಾನ್ * ''ಸುಹಾಗ್'' (೧೯೭೯) …. ಕಿಶನ್ ಕಪೂರ್ * ''ಕಾಲಾ ಪತ್ಥರ್'' (೧೯೭೯) …. ರವಿ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ * ''ಕ್ರೋಧಿ'' (೧೯೮೧)ಸನ್ನಿ ಗಿಲ್ ಫ್ರಾಮ್ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ * ''ಕಲಿಯುಗ್'' (೧೯೮೦) …. ಕರನ್ ಸಿಂಘ್ * ''ದೋ ಔರ್ ದೋ ಪಾಂಚ್'' (೧೯೮೦) …. ಸುನೀಲ್/ಲಕ್ಷಣ * ''ಶಾನ್'' (೧೯೮೦) …. ರವಿ ಕುಮಾರ್ * ''ಕ್ರಾಂತಿ'' (೧೯೮೧) …. ಶಕ್ತಿ * ''ಸಿಲ್ಸಿಲಾ'' (೧೯೮೧) …. ಶೇಖರ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ * ''ಬಸಿರಾ'' (೧೯೮೧) …. ಬಲ್ರಾಜ್ ಕೋಹ್ಲಿ * ''ವಿಜೇತಾ'' (೧೯೮೨) …. ಜಿಹಾಲ್ * ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' (೧೯೮೨) …. ರಾಜಾ * ''ಸವಾಲ್'' (೧೯೮೨) …. ರವಿ * ''ಹೀಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡಸ್ಟ್'' (೧೯೮೨) …. ದಿ ನವಾಬ್(ಕತ್ಮ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ) * ''ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (೧೯೮೬) …. ವಿಕಾಸ್ ಪಾಂಡೆ * ''ಏಕ್ ಮೇ ಔರ್ ಏಕ್ ತೂ" (೧೯೮೬)….'' * ''ಇಜಾಮ್'' (೧೯೮೬) …. ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ * ''ಸಮ್ಮಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೋಸಿ ಗೆಟ್ ಲೇಡ್'' (೧೯೮೭) …. ರಫಿ ರೆಹ್ಮಾನ್ * ''ಪ್ಯಾರ್ ಕಾ ಜೀತ್'' (೧೯೮೭) …. ಡಾ ರೆಹಮಾನ್ * ''ಇಜರತ್'' (೧೯೮೭) …. ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ * ''ದ ಡಿಸಿವರ್ಸ್'' (೧೯೮೮) …. ಚಂದ್ರಾ ಸಿಂಗ್‌‌ * ಅಕಯ್ಲಾ (೧೯೯೧) .... ಪೋಲಿಸ್ ಆಯುಕ್ತ * ''ಇನ್ ಕಸ್ಟಡಿ'' (೧೯೯೩) …. ನೂರ್ * ''ಗಲಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್'' (೧೯೯೬) …. ರಾಜಾ * ''ಜಿನ್ಹಾ'' (೧೯೯೮) …. ನಿರೂಪಕ * ''ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್'' (೧೯೯೮) …. ವಿಕ್ರಮ್ ರಾಜ್ ===ನಿರ್ಮಾಪಕ=== * ''ಜೂನುನ್'' (೧೯೭೮) * ''ಕಲಿಯುಗ್'' (೧೯೮೦) * ''೩೬ ಚೌರಿಂಗಿ ಲೇನ್'' (೧೯೮೧) * ''ವಿಜೇತಾ'' (೧೯೮೨) * ''ಉತ್ಸವ್'' (೧೯೮೪) * ''ಅಜೂಬಾ'' (೧೯೯೧) * ''ರಮನ್'' (೧೯೯೩) ===ನಿರ್ದೇಶಕ=== * ''ಮನೋರಂಜನ್'' (೧೯೭೪) (ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ) * ''ಅಜೂಬಾ'' (೧೯೯೧) ==ಕೃತಿಗಳು== * ''ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್‌ ದಿ ಪೃಥ್ವಿವಾಲಾಸ್'' ‌, ಲೇಖಕರು: ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌, ದೀಪಾ ಗಹ್ಲೋತ್‌, ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ (ಮುಂಬಯಿ, ಭಾರತ). ರೊಲಿ ಬುಕ್ಸ್‌, ೨೦೦೪. ISBN ೮೧೭೪೩೬೩೪೮೩. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ''ದಿ ಕಪೂರ್ಸ್‌: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿನೆಮಾ'' , ಲೇಖಕರು: ಮಧು ಜೈನ್‌. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ವೈಕಿಂಗ್‌, ೨೦೦೫. ISBN ೦೬೭೦೦೫೮೩೭೮. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * Image: http://movies.ndtv.com/images/PhotoGallery/foreignwomenbollywood/೧೪.jpg{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{imdb name|id=0004434|name=Shashi Kapoor}} {{NationalFilmAwardBestActor}} {{Bollywood}} {{FilmfareBestSupportingActorAward}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME =Kapoor, Shashi | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH =1938-03-18 | PLACE OF BIRTH =[[Calcutta]], [[West Bengal]], India | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Kapoor, Shashi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬೀ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೭ ನಿಧನ]] rjnh8avrmxitp7ffzzmnwa9r1i0dw72 0 28085 1371318 1363166 2026-04-05T14:30:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371318 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ }} '''ರಾಗ ಬಸಂತ್ ''' ವು ಒಂದು[[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ರಾಗ.ಇದು [[ಸಿಖ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ [[ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್]] ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾಗವೂ ಒಂದು ಸಿದ್ದ ಚೌಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತೀ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರಗಳು,ಸ್ವರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ,ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಇವುಗಳು ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ೩೧ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದು ಈ ರಾಗವು ೨೫ನೆಯದಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಗದ ರಚನೆ ಒಟ್ಟು ೪೩ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೨೫ ರಿಂದ ೧೧೬೮ ಇದೆ. ಬಸಂತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತದ "''ವಸಂತ್ '' " ಎಂದರೆ "ವಸಂತ ಋತು" ಇದರಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ರಾಗವನ್ನು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಈ ರಾಗವು ರಾತ್ರಿಯ ೯ ಗಂಟೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಯಾ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ.[[ರಾಗಮಾಲ]] ವು ಬಸಂತ್ ರಾಗವನ್ನು ರಾಗ [[ಹಿಂದೋಳ]]ದ ಪುತ್ರನೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು [[ಪೂರ್ವಿ]] [[ಥಾಟ್]] ಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಇದರ ಭಿನ್ನ ರಾಗವೆಂದರೆ ಬಸಂತ್ -ಹಿಂದೋಳ.ಬಸಂತ್ ರಾಗವು ಒಂದು ಹಳೆಯ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.[[ಗುರು ನಾನಕ್]],[[ಗುರು ಅಮರ್ ದಾಸ್]],[[ಗುರು ರಾಮ್ ದಾಸ್]], [[ಗುರು ಅರ್ಜನ್]] ಮತ್ತು [[ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದುರ್]] ರು ಹಲವಾರು [[ಶಾಬಾದ್]] ಗಳನ್ನು ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದಾಗ ಈ ರಾಗವು ಮೃದು ಮಾಧುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. * ಆರೋಹ್ : ಸ ಗ ಮ ಧಾ ನಿ ಸ * ಅವರೋಹ್: ಸ ನಿ ಧ ಪ ಮ, ಗ ರಿ ಸ * ವಾದಿ: ಸ * ಸಂವಾದಿ : ಮ ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == * ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳು * ಕಿರ್ತನ್ *[[ರಾಗ|ರಾಗಗಳು]] *ತಾಳ (ಸಂಗೀತ ) ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.gianidarshansinghsohaluk.info/great-kirtan-collections/ ಜ್ಞಾನಿ ದರ್ಶನ್ ಸಿಂಗ್ ಸೋಹಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030211127/http://www.gianidarshansinghsohaluk.info/great-kirtan-collections/ |date=2010-10-30 }} * [http://www.gurmatsangeetproject.com/ ಗುರ್ಮತ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217121606/http://www.gurmatsangeetproject.com/ |date=2012-02-17 }} * [http://www.rajacademy.com/ ರಾಜ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಎಸಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್] * [http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan/ ಸಿಖನೆತ್: ಶಾಬಾದ್ ಫಾರ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119062900/http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan |date=2008-11-19 }} * [http://www.chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/basant.shtml ರಾಗ್ ಬಸಂತ್ ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211127033013/http://www.chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/basant.shtml |date=2021-11-27 }} {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} {{ಸಮಯಾಧಾರಿತ ರಾಗಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಕಿರ್ತನ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] g13iveujgmg4rl9sxa5f1brn5odf1e3 0 35979 1371340 1365345 2026-04-06T06:51:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371340 wikitext text/x-wiki ಶ್ರೀ ಗುರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಬಲಾದಿ ಸದಾಶಿವ ಮೂರ್ತಿ ಮಹಾಪುರುಷರು [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ವಿಜಯಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಸಾರವಾಡ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಿ [[ಬಬಲಾದಿ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಬಬಲಾದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಅಮವಾಷ್ಯ ದಿನ ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ. [[ಬಬಲಾದಿ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಠವಿದೆ.<ref>https://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/vijayapura/vijayapur/articleshow/51330257.cms</ref> ==ಚರಿತ್ರೆ== ಅಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ದೇವಿ ಮಠದಲ್ಲಿ. ಈ ಮಠದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವ ಮುತ್ಯಾ ಅವರು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧಕರು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಪವಾಡ ಪುರುಷರು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 10 ಗದ್ದುಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ಗದ್ದುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತರು ಮದ್ಯವನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಈಗಿರುವ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಹಾವು-ಮುಂಗಸಿ, ಇಲಿ-ಬೆಕ್ಕು, ಆಡು-ತೋಳ, ಮೊಲ-ನಾಯಿ ತುಂಬಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬದುಕಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಬಳಿಕ ಸದಾಶಿವ ಮುತ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಎಂಟು ಜನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷರು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಈ ಸತ್ಪುರಷರು ಆಡಿದ, ಮಾಡಿದ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಇವರು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ನಿಜವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಕುವ ಶಾಪಗಳು ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾಲಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಬಬಲಾದಿ ಮಠ ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜರುಗುವ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಬಲಿ ಎಂಬ ಗಿಡಗಳು ಆವರಿಸಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮವು, ಕಾಲಾನಂತರ ಬಬಲಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಟ್ಟಡವಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲರ, ಬೇಟೆಗಾರರ ಉಪಟಳ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಜ್ಞಾನಿ ಸಾರವಾಡದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಗೊಲ್ಲರನ್ನು ಸದೆಬಡೆದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣೀಕರ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ತಾವು ಮಠದ ಪೀಠವೇರದೆ ಷಣ್ಮುಖಸಿದ್ಧರನ್ನು ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಲೋಕ ಸಂಚಾರಿಗಳಾದರು. ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ 10 ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪವಾಡ ಪುರುಷರಾಗಿ ನೂರಾರು ಲೋಕೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಠವು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಸಿರು ರುಮಾಲು, ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲಡಗಿತೋಡೆ, ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮಠದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ==ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ== ಇವರು ಹೇಳಿದ ಭವಿಷ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಮಠದ ಗುರುವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠವರೆಗೆ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠದ ವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಬಾರಿ ಮಠದ ಗುರುಮಾತೆಯ ಎದುರು ಶಿಶುಮಗ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ದುರಂತಗಳು, ಮಳೆ, ಬೆಳೆ, ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತಿತರ ಸುಖ-ದುಃಖದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನುಡಿಯುವ ಭವಿಷ್ಯ ಕರಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಗೆರೆ ಹೇಳಿದಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೋ, ರೈಲು ಬರಲಿವೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ನಿಜವಾಗಿದೆ. ==ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ== ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಿಂದುವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರದ ಭಕ್ತರು ಈ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಮದ್ಯದ ನವೈದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು ಎಷ್ಟೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಸಾಂಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>https://www.thestate.news/districts/2018/03/07/devotees-offer-whiskey-in-this-temple{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಜುಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ== ಈ ಮಠದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋಂದು ವಿಶಿಷ್ಠ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮಠ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜನರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಟ್ಟು ಇರುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನೇ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದ. ಇಲ್ಲಿ ಜುಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ಬೋಳ ಟೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ಹೊಳೆ ಬಬಲಾದಿ ಮಠದವರ ಜುಟ್ಟು ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಪ್ರತೀಕ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/state/vijayapura-babaladi-chandragiri-devi-temple-secrets-11727.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-27 |archive-date=2019-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723133034/https://kannada.news18.com/news/state/vijayapura-babaladi-chandragiri-devi-temple-secrets-11727.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ== ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪಾತೆ ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನೀತಿಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೇಳಬಹುದು. ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ವಾಕ್‌ಸಿದ್ಧಿ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರರು, ಚಂದ್ರಗಿರಿದೇವಿ, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಂಕ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಿವಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೀಗೆ 10 ಪವಾಡ ಪುರುಷರ ಗದ್ದುಗೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರುವ ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಣಿದೇವಿ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಹಿರೇಮಠ ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಗುರುಗಳು ಮುಂದೆ ಮಳೆ- ಬೆಳೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ==ಶಾಖಾ ಮಠಗಳು== * [[ಹಣಮಸಾಗರ]], ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಾಪೂರ]]. * [[ಸಾರವಾಡ]], ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಾಪೂರ]]. * [[ಕತಕನಹಳ್ಳಿ]] ([[ಕತ್ನಳ್ಳಿ]]), ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಾಪೂರ]]. * [[ಚಮಕೇರಿ]], ತಾ|| [[ಅಥಣಿ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] * [[ಇಟ್ನಾಳ]], ತಾ|| [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] * [[ಅರಭಾಂವಿ]], ತಾ|| [[ಗೋಕಾಕ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು]] 3imzpjhhadjlej95q7fyf8nsmlouma7 0 39860 1371341 1365346 2026-04-06T06:52:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371341 wikitext text/x-wiki ಶ್ರೀ ಗುರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಬಲಾದಿ ಸದಾಶಿವ ಮೂರ್ತಿ ಮಹಾಪುರುಷರು [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ವಿಜಯಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಸಾರವಾಡ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಿ [[ಬಬಲಾದಿ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಬಬಲಾದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಅಮವಾಷ್ಯ ದಿನ ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ. [[ಬಬಲಾದಿ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಠವಿದೆ.<ref>https://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/vijayapura/vijayapur/articleshow/51330257.cms</ref> ==ಚರಿತ್ರೆ== ಅಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ದೇವಿ ಮಠದಲ್ಲಿ. ಈ ಮಠದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವ ಮುತ್ಯಾ ಅವರು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧಕರು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಪವಾಡ ಪುರುಷರು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 10 ಗದ್ದುಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ಗದ್ದುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತರು ಮದ್ಯವನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಈಗಿರುವ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಹಾವು-ಮುಂಗಸಿ, ಇಲಿ-ಬೆಕ್ಕು, ಆಡು-ತೋಳ, ಮೊಲ-ನಾಯಿ ತುಂಬಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬದುಕಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಬಳಿಕ ಸದಾಶಿವ ಮುತ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಎಂಟು ಜನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷರು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಈ ಸತ್ಪುರಷರು ಆಡಿದ, ಮಾಡಿದ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಇವರು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ನಿಜವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಕುವ ಶಾಪಗಳು ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾಲಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಬಬಲಾದಿ ಮಠ ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜರುಗುವ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಬಲಿ ಎಂಬ ಗಿಡಗಳು ಆವರಿಸಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮವು, ಕಾಲಾನಂತರ ಬಬಲಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಟ್ಟಡವಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲರ, ಬೇಟೆಗಾರರ ಉಪಟಳ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಜ್ಞಾನಿ ಸಾರವಾಡದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಗೊಲ್ಲರನ್ನು ಸದೆಬಡೆದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣೀಕರ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ತಾವು ಮಠದ ಪೀಠವೇರದೆ ಷಣ್ಮುಖಸಿದ್ಧರನ್ನು ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಲೋಕ ಸಂಚಾರಿಗಳಾದರು. ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ 10 ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪವಾಡ ಪುರುಷರಾಗಿ ನೂರಾರು ಲೋಕೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಠವು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಸಿರು ರುಮಾಲು, ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲಡಗಿತೋಡೆ, ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮಠದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ==ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ== ಇವರು ಹೇಳಿದ ಭವಿಷ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಮಠದ ಗುರುವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠವರೆಗೆ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠದ ವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಬಾರಿ ಮಠದ ಗುರುಮಾತೆಯ ಎದುರು ಶಿಶುಮಗ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ದುರಂತಗಳು, ಮಳೆ, ಬೆಳೆ, ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತಿತರ ಸುಖ-ದುಃಖದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನುಡಿಯುವ ಭವಿಷ್ಯ ಕರಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಗೆರೆ ಹೇಳಿದಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೋ, ರೈಲು ಬರಲಿವೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ನಿಜವಾಗಿದೆ. ==ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ== ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಿಂದುವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರದ ಭಕ್ತರು ಈ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಮದ್ಯದ ನವೈದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು ಎಷ್ಟೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಸಾಂಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>https://www.thestate.news/districts/2018/03/07/devotees-offer-whiskey-in-this-temple{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಜುಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ== ಈ ಮಠದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋಂದು ವಿಶಿಷ್ಠ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮಠ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜನರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಟ್ಟು ಇರುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನೇ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದ. ಇಲ್ಲಿ ಜುಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ಬೋಳ ಟೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ಹೊಳೆ ಬಬಲಾದಿ ಮಠದವರ ಜುಟ್ಟು ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಪ್ರತೀಕ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/state/vijayapura-babaladi-chandragiri-devi-temple-secrets-11727.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-27 |archive-date=2019-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723133034/https://kannada.news18.com/news/state/vijayapura-babaladi-chandragiri-devi-temple-secrets-11727.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ== ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪಾತೆ ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನೀತಿಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೇಳಬಹುದು. ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ವಾಕ್‌ಸಿದ್ಧಿ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರರು, ಚಂದ್ರಗಿರಿದೇವಿ, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಂಕ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಿವಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೀಗೆ 10 ಪವಾಡ ಪುರುಷರ ಗದ್ದುಗೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರುವ ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಣಿದೇವಿ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಹಿರೇಮಠ ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಗುರುಗಳು ಮುಂದೆ ಮಳೆ- ಬೆಳೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ==ಶಾಖಾ ಮಠಗಳು== * [[ಹಣಮಸಾಗರ]], ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಯಪುರ]]. * [[ಸಾರವಾಡ]], ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಯಪುರ]]. * [[ಕತಕನಹಳ್ಳಿ]] ([[ಕತ್ನಳ್ಳಿ]]), ತಾ|| ಜಿ|| [[ವಿಜಯಪುರ]]. * [[ಚಮಕೇರಿ]], ತಾ|| [[ಅಥಣಿ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] * [[ಇಟ್ನಾಳ]], ತಾ|| [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] * [[ಅರಭಾಂವಿ]], ತಾ|| [[ಗೋಕಾಕ]], ಜಿ|| [[ಬೆಳಗಾವಿ]] * [[ಉಮರಾಣಿ]] ತಾ|| ಜತ್ , ಜಿ|| [[ಸಾಂಗಲಿ|ಸಾಂಗ್ಲಿ]] || [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು]] szb5h1uam0jv5lklag99anf60po1es4 8 78932 1371325 1318505 2026-04-05T15:22:08Z A826 72368 1371325 wikitext text/x-wiki * SEARCH * navigation ** mainpage|mainpage-description ** portal-url|portal ** currentevents-url|currentevents ** recentchanges-url|recentchanges ** randompage-url|randompage ** helppage|help ** ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ|ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ ** sitesupport-url|sitesupport ** specialpages-url|specialpages * TOOLBOX 5tsg2u0u3t6moorrk6q30uco5r2t9un 4 112271 1371328 1371256 2026-04-05T18:41:54Z MediaWiki message delivery 17558 /* Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1371328 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2030 IST (1400-1600 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> 33khso4xhognf7odl71eeigv38q071f 0 145352 1371334 1364795 2026-04-06T04:52:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371334 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ|image=Shanvi Srivastava.png|native_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1993|12|8}}<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms|access-date=2021-02-16|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Of stars, scents and fashion sense|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html|access-date=2021-02-16|website=The New Indian Express}}</ref>|birth_place=[[Varanasi]], [[Uttar Pradesh]], ಭಾರತ|death_date=|death_place=|occupation=Actress, model|relatives=[[Vidisha (actress) | Vidisha]](ಅಕ್ಕ)|website=|othername=|yearsactive=2012–present}} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ''' (ಜನನ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ, ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm|title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies|date=2014-03-10|publisher=Rediff.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref name="newindianexpress1">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|title=Shanvi beats long working hours with yoga|last=Ians - Chennai|date=2013-08-14|publisher=The New Indian Express|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407151109/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoo1">{{Cite web|url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India|date=2014-01-07|publisher=In.movies.yahoo.com|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html|title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..!– News18 Kannada|last=|first=|date=2020-12-08|website=News18 Kannada|language=kn|access-date=2021-02-16}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಜಂಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಠಾಕೂರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ಬಿ.ಕಾಂ]] ಪದವಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ <ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|archive-date=21 February 2014|access-date=2014-02-16}}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ, ನಟಿ ವಿದಿಶಾ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಇದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|title=Shanvi keen to play rural characters (With Image)|date=2013-04-11|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|archive-date=2014-04-22|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms|title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films}}https://www.filmibeat.com/kannada/movies/geetha.html#cast}} </ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಾ ಅವರ ''ಲವ್ಲಿಯಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಇನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx|title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews|date=2012-04-02|publisher=Raagalahari.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಬರೆದಿದೆ, "ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾನ್ವಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ". <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms|title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|language=de|access-date=2014-04-04}}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ವಿಷ್ಣು ಮಂಚು ಅವರ ತೆಲುಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ''ರೌಡಿಯಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಣಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi|date=2014-02-15|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best|title=Learning from the best|date=2014-02-25|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2014-04-04}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾರರ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms|title=Playing ghost spooked Shanvi - The Times of India|date=2014-03-04|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms|title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|title=Movie Review : Chandralekha|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|archive-date=2014-03-08|access-date=2014-04-04}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮಾಂಡವ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್|ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ (2015 ಚಲನಚಿತ್ರ)]] <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html|title=Masterpiece made Shanvi more lovlier}}</ref> ಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html|title=Shanvi's spectacular performance in Tarak}}</ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ[https://m.imdb.com/title/tt9478508/ 夜天子]( ''ಯೇ ಟಿಯಾನ್ ಝಿ'', ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್) ನಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.amp|title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-09-23}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗೀತಾ]]'' ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.{{Clarify|reason=Do we mean that her voice will be dubbed over by someone else, or that she is doing the dub voice for another actor? Or is she performing the role in one language and also dubbing her role in Kannada?|date=October 2019}} ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ವುಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಂ. 20 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" |</img> | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2012 | ''ಲವ್ಲೀ'' | ಲಾವಣ್ಯ (ಲವ್ಲೀ) | rowspan="2" | [[ತೆಲುಗು]] | |- | 2013 | ''ಅಡ್ಡಾ'' | ಪ್ರಿಯಾ | |- | rowspan="3" | 2014 | ''[[ಚಂದ್ರಲೇಖ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದ್ರಲೇಖಾ]]'' | ಐಶು | [[ಕನ್ನಡ]] | |- | ''ರೌಡಿ'' | ಸಿರಿಶಾ | rowspan="2" | ತೆಲುಗು | |- | ''ಪ್ಯಾರ್ ಮೇ ಪಡಿಪೋಯನೆ'' | ಯುಕ್ತ | |- | 2015 | ''[[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್]]'' | ನಿಶಾ | rowspan="10" | ಕನ್ನಡ | |- | rowspan="2" | 2016 | ''[[ಭಲೇ ಜೋಡಿ]]'' | ನಿತ್ಯ | |- | ''ಸುಂದರಾಂಗ ಜಾಣ'' | ನಂದನ | |- | rowspan="3" | 2017 | ''[[ಸಾಹೇಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಾಹೇಬ]]'' | ನಂದಿನಿ | |- | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | ಮೀರಾ | |- | ''[[ಮಫ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಫ್ತಿ]]'' | ರಕ್ಷಾ | |- | 2018 | ''[[ದಿ ವಿಲನ್ (೨೦೧೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ವಿಲನ್]]'' | ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | "ಬೋಲೋ ಬೋಲೋ ರಾಮಪ್ಪ" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="2" | 2019 | ''[[ಗೀತಾ]]'' | ಆರತಿ/ ಪ್ರಿಯಾ | |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | ಲಕ್ಷ್ಮಿ | |- | rowspan="4" | 2022 | ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಹಲ್'' | ಕಸ್ತೂರಿ | <ref>{{Cite web|url=https://m.kannadaprabha.com/cinema/news/2020/sep/25/actress-shanvi-srivastava-replaces-rachita-ram-for-kasthuri-mahal-428944.amp|title=ರಚಿತಾ ರಾಮ್ ಔಟ್, 'ಕಸ್ತೂರಿ ಮಹಲ್'ಗೆ ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್ ಪ್ರವೇಶ! {{!}} Kannadaprabha|website=m.kannadaprabha.com|access-date=2020-09-25|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927042911/https://m.kannadaprabha.com/cinema/news/2020/sep/25/actress-shanvi-srivastava-replaces-rachita-ram-for-kasthuri-mahal-428944.amp|url-status=dead}}</ref> |- | ''ಮಹಾ ವೀರ್ಯಾರ್'' | ದೇವಯಾನಿ | [[ಮಲಯಾಳಂ]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/feb/11/abrid-shines-mahaveeryar-with-nivin-pauly-and-asif-ali-gets-first-look-poster-29691.html|title=Abrid Shine's Mahaveeryar, with Nivin Pauly and Asif Ali, gets first look poster|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2022-02-16}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ತ್ರಿಶೂಲಂ''</img>|{{TBA}} | rowspan="2" | ಕನ್ನಡ | ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/upendra-ravichandran-starrer-new-movie-title-changed-to-trishulam/articleshow/78165362.cms|title=Upendra: ರವಿಚಂದ್ರನ್-ಉಪೇಂದ್ರ ಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ನ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಚೇಂಜ್!|website=Vijaya Karnataka|language=kn|access-date=2020-09-18}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ಬ್ಯಾಂಗ್''</img>|{{TBA}} | ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/exclusive-shanvi-srivastava-to-play-a-gangster/articleshow/80434513.cms|title=Exclusive: Shanvi Srivastava to play a gangster - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-01-25}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! Ref. |- | rowspan="2" | ''[[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್]]'' | 5 ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಕನ್ನಡ|{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2016/winners.html|title=5th SIIMA WINNERS LIST|access-date=24 June 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714054004/http://siima.in/2016/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | 63ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/concerts/britannia-filmfare-awards/|title=63nd Britannia Filmfare Awards South 2016|date=7 June 2015|website=Book My Show}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | 7ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|publisher=Sify.com|access-date=2022-09-23|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|url-status=dead}}</ref> |- | 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887-2.html|title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|date=16 June 2018|website=Filmfare|access-date=9 December 2018}}</ref> |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | 9ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://siima.in/2019-nominations.php|title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations for 2019|website=[[South Indian International Movie Awards]]|access-date=24 August 2021|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223640/https://siima.in/2019-nominations.php|url-status=dead}}</ref> |} {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 8sqx360esdc5sulyk54fj6rhc06qt6h 0 146349 1371314 1362674 2026-04-05T12:32:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371314 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Lillian Moller Gilbreth, 1921.jpg|image_upright=0.9|caption=Gilbreth in 1921|birth_date={{Birth date|1878|5|24}}|birth_name=Lillie Evelyn Moller{{sfnp|Lancaster|2004|p=[https://archive.org/details/makingtimelillia00lanc/page/21 21]}}|birth_place=Oakland, California, U.S.|death_date={{Death date and age|1972|1|2|1878|5|24}}|death_place=Phoenix, Arizona, U.S.|occupation=Industrial psychologist<br>Ergonomics expert<br>Management consultant<br>Professor|known_for=Seminal contributions to human factors|human factors engineering and ergonomics;<br>Therblig|alma_mater=University of California, Berkeley<br/>Brown University|spouse=Frank Bunker Gilbreth|children=12, including Ernestine Gilbreth Carey, Frank Bunker Gilbreth Jr., and Robert Moller Gilbreth|Robert M. Gilbreth|awards= National Academy of Engineering (elected 1965)<br>Hoover Medal (1966)|signature=}} '''ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಎವೆಲಿನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್''' ( ಮೇ ೨೪, ೧೮೭೮ - ಜನವರಿ ೨, ೧೯೭೨) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯನ್ನು ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ "ಜೀವನದ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Guide to the Management Gurus|last=Carol Kennedy|date=2007-01-01|publisher=Random House Business|isbn=9781905211029|oclc=655247876}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಹಾಗೇ ಮೊದಲ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ/ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ದಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಣಿತರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ''ಚೀಪರ್ ಬೈ ದಿ ಡಜನ್'' (೧೯೪೮) ಮತ್ತು ''ಬೆಲ್ಲೆಸ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಟೋಸ್'' (೧೯೫೦), ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ( ಎರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ) ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ferguson-Dozen">{{Cite web|url=http://gilbrethnetwork.tripod.com/dozen.html|title=That Most Famous Dozen|last=David Ferguson|publisher=The Gilbreth Network|access-date=2015-09-23}}</ref> ನಂತರ ಎರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Ferguson-Dozen" /> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಲಿಲ್ಲಿ ಎವೆಲಿನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೪, ೧೮೭೮ ರಂದು ಅನ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಲಿಯಂ ಮೊಲ್ಲರ್, ಬಿಲ್ಡರ್ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕುಟುಂಬದ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯಳು. ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗು ಅನ್ನಾ ಅಡಿಲೇಡ್ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು, ಜರ್ಮನ್ ವಂಶಸ್ಥರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಮೊಲ್ಲರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡ್ ಮಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವರ್ಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಮೇ ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮೊಲ್ಲರ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ತಂದೆ ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲೇಜು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಳು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಲರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ೩೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ತರಗತಿಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಲವು ಟೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಪುರುಷರು ಹತ್ತಿರದ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊಲ್ಲರ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ತರಗತಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ನಂತರ ಅವಳ ತಂದೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದರು. ಅವಳು ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಮನೆಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಕವಿತೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಐಡೆ ವೀಲರ್ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾಷಣಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿರಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಮೇ ೧೬, ೧೯೦೦ ರಂದು, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. ಆಕೆಯ ಭಾಷಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ "ಲೈಫ್: ಎ ಮೀನ್ಸ್ ಆರ್ ಎನ್ ಎಂಡ್". ಮೊಲ್ಲರ್ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಬದಲು ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹೆಸರು ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಈಗ ಲಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ]] ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಲು ಅವಳು ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದಳು. ಆಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೇಲಿ ಅವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರರ ದಾಖಲಾತಿಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು, ಆದರೆ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಜಾರ್ಜ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವುಡ್ಬೆರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥೋರ್ನ್ಡಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಪ್ಲೆರೈಸಿಯಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರೂ, ಅವಳು ತನ್ನ ನಂತರದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಗೇಲಿ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ನಾಟಕ ''ಬಾರ್ತಲೋಮ್ಯೂ ಫೇರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೦೨ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೊಲ್ಲರ್‌ರವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ೧೯೦೩ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನ]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೧೧ ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ದಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೈಂಡ್ ಇನ್ ಡಿಟರ್ಮಿನಿಂಗ್, ಟೀಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಸ್ಟ್ ವೇಸ್ಟ್ ಎಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗಳಿಸಿದಳು. ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಇದು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧದ ವಿಷಯವು ಸಮರ್ಥ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ''ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. == ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ಲಿಲಿಯನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬೋಸ್ಟನ್]], ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್ಗೆ]] ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ಅವರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೧೯೦೪ ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು,ಅನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಂತರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಮಾಂಟ್ಕ್ಲೇರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಹನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬದ ಪೋಷಕರಾದರು. ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು, ಮಗು ಜನಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Ferguson-Dozen"/><ref name="NYTObit">{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CE3DB1F30F933A15751C0A9679C8B63&scp=1&sq=%22Frank+Gilbreth%2C+Jr.%22|title=Frank Gilbreth Jr., 89, Author Of 'Cheaper by the Dozen'|last=Saxon|first=Wolfgang|date=2001-02-20|work=The New York Times|access-date=2008-07-09|quote=Frank Bunker Gilbreth Jr., a journalist whose life-with-father memoir ''Cheaper by the Dozen'' became a best seller and a popular movie of the same title, died on Sunday in Charleston, S.C., where he had lived for the last 50 years. He was 89 and also had a home in Nantucket, Mass.}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://cheaperbelles.tripod.com/tree.html|title=Gilbreth Family Tree|publisher=Cheaper and Belles|access-date=2011-04-18|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007150512/http://cheaperbelles.tripod.com/tree.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನ್ ೧೪, ೧೯೨೪ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಮರುಮದುವೆ ಆಗಲೇಯಿಲ್ಲ. == ವೃತ್ತಿ == ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು]] [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಈಗ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದರು. ಕೆಲಸದ ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದರು. (೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಟ್ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು). ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಎನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್, ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಏಕ ಲೇಖಕರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಲೇಖಕಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ರುಜುವಾತುಗಳು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಜರಾಗದ ಅವರ ಪತಿಗಿಂತ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದರು. ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿನ್ಸ್ಲೋ ಟೇಲರ್ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು; ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [26] ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಟೇಲರಿಸಂನ]] ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು; ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಇತರ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/humanfactorinwo00hartgoog|title=The Human Factor in Works Management|last=Hartness|first=James|publisher=McGraw-Hill|year=1912|location=New York and London|page=[https://archive.org/details/humanfactorinwo00hartgoog/page/n172 159] pages|quote=James Hartness Human Factor in Works Management.|author-link=James Hartness}} Republished in 1974. See: {{Cite book|title=The Human Factor in Works Management|last=Hartness, James|publisher=Hive Publishing Company|year=1974|isbn=978-0879600471|edition=|series=Hive management history series|volume=46|location=Easton, Pennsylvania}}).</ref> === ಸಮಯ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿಯು, ಇನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌ನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು "ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅದು ಕೆಲಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಮೋಷನ್-ಪಿಕ್ಚರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅವಲೋಕನಗಳು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Dempsey2006">{{Cite book|title=International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors|last=Dempsey|first=P.G.|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-0-415-30430-6|editor-last=Waldemar Karwowski|edition=2nd|volume=3|pages=3354–3356|chapter=Scientific Management Influences on Ergonomic Analysis Techniques|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CqSA2DVm6nsC&pg=PA3355}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್‌ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಸುಧಾರಿತ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ವಿರಾಮಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾನವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಸಲಹೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳು.<ref name="Graham1999"/> === ದೇಶೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಪತಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ (೧೯೨೪) ಸಹಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವಳು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು. ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಮನೆಗೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಮಕ್ಕಳು ಒಮ್ಮೆ ಅವಳ ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು "ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Graham1999"/> ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ತಾರತಮ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗೃಹ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ತ್ರೀ-ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು.<ref name="Graham1999">{{Cite journal|last=Graham|first=Laurel D.|date=1999|title=Domesticating Efficiency: Lillian Gilbreth's Scientific Management of Homemakers, 1924-1930|jstor=3175321|journal=Signs|volume=24|issue=3|pages=633–675|doi=10.1086/495368}}</ref> ಅವರು ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಸಂಬಳದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮನೆಗೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಡಿಮೆ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/handbookofameric00howa/page/220|title=Handbook of American Women's History|last=De Léon|first=Michael A.|date=2000|publisher=Sage Publications|isbn=0761916350|editor-last=Angela M. Howard and Frances M. Kavenik|edition=Second|location=Thousand Oaks, California|page=[https://archive.org/details/handbookofameric00howa/page/220 220]}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Kitchen">{{Cite news|url=http://www.slate.com/articles/life/design/2012/10/lillian_gilbreth_s_kitchen_practical_how_it_reinvented_the_modern_kitchen.html|title=The Woman Who Invented the Kitchen|last=Lange|first=Alexandra|date=2012-10-25|work=Slate|access-date=2016-09-20|language=en-US|issn=1091-2339}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಆಧುನಿಕ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, "ಕೆಲಸದ ತ್ರಿಕೋನ" ಮತ್ತು ರೇಖೀಯ-ಅಡುಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Kitchen"/> ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಬರೋ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೇರಿ ಇ. ದಿಲ್ಲನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಚಾಲಿತ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಮತ್ತು ''ಕಿಚನ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್'' ಎಂಬ ದಕ್ಷ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ದಿಲ್ಲನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೆಲಸದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಎತ್ತರ; ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ; ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ "ಕೆಲಸದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ರೂಟಿಂಗ್", ಊಟ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www2.theiet.org/resources/library/archives/research/wes/WES_Vol_3a.html|title=The Woman Engineer Vol 3|website=www2.theiet.org|access-date=2020-05-26}}</ref> ಇದನ್ನು ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Kitchen" /> ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ (ಬಟರ್ ಟ್ರೇ ಮತ್ತು ಎಗ್ ಕೀಪರ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕಪಾಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲು-ಪೆಡಲ್ ಕಸದ ಕ್ಯಾನ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವಾಲ್-ಲೈಟ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಈಗ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Graham1999"/> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ ಓಪನರ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತೊಳೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಮೆದುಗೊಳವೆಗಾಗಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು "ಅಡುಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಟೌವ್‌ಗಳು, ಸಿಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಡಿಗೆ ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಎತ್ತರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ೪೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು".<ref>{{Cite web|url=https://www.asme.org/career-education/articles/management-professional-practice/lillian-moller-gilbreth|title=The American Society of Mechanical Engineers|last=Giges|first=Nancy|date=May 2012|website=Lillian Moller Gilbreth|access-date=2016-09-20}}</ref> [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] ರ ನಂತರ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಯುದ್ಧ-ಅನುಭವಿ ಅಂಗವಿಕಲರ ಪುನರ್ವಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಲಿಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಲಿಲಿಯನ್ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಕಣ್ಣಿನ ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಚೆಕ್‌ಗಳ ನಕಲಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಲೈಟ್ ಫಿಕ್ಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=The Madame Curie Complex|last=Des Jardins|first=Julie|publisher=The Feminist Press|year=2010|isbn=9781558616134|location=New York City|pages=78–79}}</ref> ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ಸನ್ & ಜಾನ್ಸನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಠೆ [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ|ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ನ್ಯಾಪ್‌ಕಿನ್‌ಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಅವಳನ್ನು ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ,<ref>{{Cite web|url=http://www.mum.org/gilbret1.htm|title=Report of Gilbreth, Inc.: The perfect menstrual pad, January 1, 1927|publisher=Museum of Menstruation|access-date=2011-04-16}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಜಾನ್ಸನ್ & ಜಾನ್ಸನ್ ಕಂಪೆನಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಅವಳ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ತಾಯಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>"Planned Motion in the Home," ''The Gilbreth Management Desk'' pamphlet, N-File, Gilbreth Collection at Purdue University, as cited in {{Harvard citation text|Graham|1998}}</ref> ಜಾನ್ಸನ್‌ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಫೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಐಬಿಎಮ್ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಡೆಸ್ಕ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. === ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆ === [[ಚಿತ್ರ:Lillian_Moller_Gilbreth.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Lillian_Moller_Gilbreth.jpg/220px-Lillian_Moller_Gilbreth.jpg|left|thumb| ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್]] ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಸಲಹಾ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರುಸಾ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ]] ಚಾರ್ಟರ್ ಸದಸ್ಯರಾದರು, ಇದು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://altrusanewyorkcity.tripod.com/id7.html|title=History|last=Altrusa International New York Club|website=altrusanewyorkcity.tripod.com|access-date=2019-04-01}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲೌ ಹೆನ್ರಿ ಹೂವರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780060598235/page/181|title=Belles On Their Toes|last=Gilbreth|first=Frank B.|last2=Carey, Ernestine Gilbreth|date=2003-12-16|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-059823-5|page=[https://archive.org/details/isbn_9780060598235/page/181 181]}}</ref> (ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹೂವರ್ನ ಮಹಿಳಾ ಶಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು). ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಗರ್ಲ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇರಲು ಲೌ ಹೂವರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಮಹಾ ಖಿನ್ನತೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೂವರ್, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರಿಹಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ "ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ, ಹೂವರ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ತುರ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಪವರ್ ಕಮಿಷನ್, ವಾರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಕಚೇರಿ, ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಕೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ವಾರ್ಫೇರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್ರ]] ಸಿವಿಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|title=CD appropriations face further cut|journal=Bulletin of the Atomic Scientists|date=September 1951|volume=7|issue=9|page=285|publisher=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc.|issn=0096-3402}}</ref> [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/womensarmycorps100wash|title=The History of the Women's Army Corps, 1945–1978|last=Morden|first=Betty J.|publisher=Government Printing Office|year=1990|isbn=9780160020025|location=Washington, D.C.|pages=[https://archive.org/details/womensarmycorps100wash/page/72 72]}}</ref> === ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಬೋಧನೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ೧೯೧೩ ರಿಂದ ೧೯೧೬ ರವರೆಗೆ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಕಲಿಸಿದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವಳು ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆ-ಅಧ್ಯಯನ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜುಲೈ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರೇಗ್ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸ್ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ತರಗತಿಗಳು "ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಕೆಲಸದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಲು" ನೀಡಿತು. ಕೋರ್ಸ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ]] ಅನ್ವಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೩೦ ರವರೆಗೆ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಮಾಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್]], ಯೇಲ್, ಕೋಲ್ಗೇಟ್, ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಮ್‌ಐಟಿ]], [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ. ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ನಂತರ ಪರ್ಡ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರ್ಡ್ಯೂಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅವರು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಪರ್ಡ್ಯೂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳು, [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ|ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], ಮತ್ತು ಡೀನ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ವಿನ್ ಮುಂಡೆಲ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಪರ್ಡ್ಯೂಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೃಷಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ "ಕೆಲಸ ಸರಳೀಕರಣ" ಎಂಬ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲನೆಯ-ಅಧ್ಯಯನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂನ ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.  ಪರ್ಡ್ಯೂನಿಂದ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ನೆವಾರ್ಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.njit.edu/news/2004/2004-016.php|title=Want to Learn More About Pioneering Female Engineer Lillian Gilbreth, Subject of the Once-Again Rising Best-Seller, Cheaper by the Dozen?|date=2004-02-13|publisher=New Jersey Institute of Technology|access-date=2022-10-29|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224100017/http://www.njit.edu/news/2004/2004-016.php|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಪ್ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಬ್ರೈನ್ ಮಾವರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ರಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/biographicaldict00ogil_0|title=The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, Volume 1|last=Ogilvie, Marilyn Bailey|last2=Joy Harvey|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-92038-4|location=New York|page=[https://archive.org/details/biographicaldict00ogil_0/page/n542 502]|author-link=Marilyn Bailey Ogilvie|author-link2=Joy Harvey|url-access=registration}}</ref> ಬ್ರೈನ್ ಮಾವ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನ್ನಿ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ಪಿ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಅವರು ನಂತರ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.engineeringhalloffame.org/profile-shaw.html|title=Scottish Engineering Hall of Fame|website=www.engineeringhalloffame.org|access-date=2021-01-02}}</ref> ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಬತ್ತಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿವಾಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು.<ref>{{Cite book|title=Portraits of Pioneers in Psychology|last=Kimble|first=Gregory A.|last2=Boneau, C.|last3=Wertheimer, Alan Michael|publisher=Psychology Press|year=1996|isbn=978-0-8058-2198-7|volume=2|page=113}}</ref> ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. == ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ == ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನವರಿ ೨, ೧೯೭೨ ರಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=09tNAAAAIBAJ&pg=7135,47401&dq=dr+lillian+gilbreth+dies&hl=en|title=Dr. Lillian Gilbreth Dies|date=January 3, 1972|access-date=2008-07-09|publisher= Associated Press|quote=The real-life mother in the book and movie. 'Cheaper by the Dozen,' Dr. Lillian Moller Gilbreth, died Sunday at a local nursing home. She was 93.}}</ref> ಆಕೆಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. "ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತಂದರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳು, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಂಶ" ವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದವು. ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'' (೧೯೧೪), ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಚಿಂತನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮೊದಲನೆಯದು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಂಡಾರಗಳು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ,<ref name="Smithsonian">{{Cite web|url=http://siris-archives.si.edu/ipac20/ipac.jsp?uri=full=3100001~!238649!0|title=Frank and Lillian Gilbreth Collection, 1907–2000|publisher=Smithsonian Institution Research Information System|access-date=2011-04-16}}</ref> ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು, ವೆಸ್ಟ್ ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1105|title=The Frank and Lillian Gilbreth Papers|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}} See also: {{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1106|title=The Frank and Lillian Gilbreth Library of Management Research and Professional Papers|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}} See also: {{Cite web|url=http://www.lib.purdue.edu/spcol/manuscripts/fblg/|title=The Frank and Lillian Gilbreth Library of Management: The N-File|publisher=Purdue University Libraries|archive-url=https://web.archive.org/web/20110307063646/http://www.lib.purdue.edu/spcol/manuscripts/fblg/|archive-date=2011-03-07|access-date=2011-04-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1329|title=Collection of Materials Related to Lillian Gilbreth|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}} See also: {{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/558|title=The Frank and Lillian Gilbreth Films Collection|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12|archive-date=2019-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218152311/https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/558|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಕೂಡ ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಲಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ವಿವಿಧ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಗೆ ನೀಡಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಲಿಲಿಯನ್ ಎಮ್. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="NAE">{{Cite web|url=http://www.nae.edu/Activities/Projects20676/31202.aspx|title=National Academy of Engineering Armstrong Endowment for Young Engineers - Gilbreth Lectures|date=April 2011|publisher=National Academy of Engineering}}</ref> ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವೆಂದರೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇದು "ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನುಕುಲದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ".<ref>{{Cite web|url=http://www.iienet2.org/Details.aspx?id=598|title=The Frank and Lillian Gilbreth Industrial Engineering Award|publisher=Institute of Industrial Engineers|access-date=2011-04-16}}</ref> ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಿಲಿಯನ್ ಎಂ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Purdue">{{Cite web|url=https://engineering.purdue.edu/Engr/People/Awards/Institutional/ptAwardListing?group_id=32816|title=Purdue College of Engineering -- Distinguished Professors|publisher=Purdue University|access-date=2011-04-16}}</ref> ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲಿಲಿಯನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸ್ಮಾರಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="SWESchollie">{{Cite web|url=http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=230&Itemid=128|title=SWE - Undergraduate Scholarships|publisher=Society of Women Engineers|access-date=2011-04-16|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629231617/http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=230&Itemid=128|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಮಗ ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಅವರ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ''ಬೈ ದಿ ಡಜನ್'' (೧೯೪೮), ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ನಾ ಲಾಯ್ ಲಿಲಿಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವೆಬ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದ ಉತ್ತರಭಾಗ, ''ಬೆಲ್ಲೆಸ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಟೋಸ್'' (೧೯೫೦) ಅನ್ನು ೧೯೫೨ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕೂಡ ''ಟೈಮ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್'' (೧೯೭೨) ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>[https://engineering.purdue.edu/Engr/Research/GilbrethFellowships "Lillian Gilbreth Postdoctoral Fellowships at Purdue Engineering"]. Purdue University. Retrieved 2019-03-12.</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್‌ರವರು ರಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಮಿತ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NYT">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1944/11/30/archives/norden-is-honored-for-his-inventions-creator-of-bombsight-and.html|title=Norden Is Honored For His Inventions... Other Award Winners Include E.G. Budd, R.E. Flanders and Dr. Lillian Gilbreth|date=1944-11-30|work=The New York Times|access-date=2012-09-29|quote=Dr. Lillian Moller Gilbreth, management engineer, received the Gantt Memorial...}}</ref> * ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="NPG">{{Cite web|url=http://www.npg.si.edu/cexh/nwomen/gilbreth2.htm|title=American Women: A selection from the National Portrait Gallery - Lillian Moller Gilbreth|publisher=National Portrait Gallery|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613093314/http://www.npg.si.edu/cexh/nwomen/gilbreth2.htm|archive-date=2010-06-13|access-date=2011-04-16}}</ref> * ಲಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. * ಅವರು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.theiet.org/resources/library/archives/research/wes/WES_Vol_11.html|title=The Woman Engineer|website=www.theiet.org|access-date=2018-11-06}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದರ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name="NYT" /> * ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್‌ರವರು ಮೊದಲ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದನ್ನು ಅವರ ದಿವಂಗತ ಪತಿ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="SWETimeline">{{Cite web|url=http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=2|title=The SWE Story... timeline of achievement|publisher=[[Society of Women Engineers]]|access-date=2022-10-29|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407204333/http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=2|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಾಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಸಮಾಜವಾಗಿದ್ದು, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಗೌರವ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://purduemortarboard.com/archive/|title=Archive|date=2016-06-15|website=Mortar Board|language=en-US|access-date=2021-09-20|archive-date=2021-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920221259/https://purduemortarboard.com/archive/|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಗೆ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಹೆನ್ರಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಟ್ ಪದಕವನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref name="NYT" /> * ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name="SWETimeline" /> * ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Michael C. Wood, John Cunningham Wood (2003). ''Frank and Lillian Gilbreth: Critical Evaluations in Business and...'' p. 175.</ref> * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘವು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೫೪ ವರ್ಷದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Calalum">{{Cite web|url=http://alumni.berkeley.edu/services/alumni-awards/alumnus-year|title=Alumnus/a of the Year Recipients|date=27 January 2010|publisher=Cal Alumni Association|access-date=2011-04-23|archive-date=2011-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002052943/http://alumni.berkeley.edu/services/alumni-awards/alumnus-year|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. * ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹೂವರ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. {{Efn|The Hoover Medal, an engineering prize awarded jointly by five engineering societies, was awarded to Gilbreth for her "contributions to motion study and to the recognition of the principle that management engineering and human relations are intertwined" and "her unselfish application of energy and creative efforts in modifying industrial and home environments for the handicapped has resulted in full employment of their capabilities and elevation of their self-esteem".<ref>{{cite web|url=http://www.asme.org/about-asme/honors-awards/unit-awards/hoover-medal/past|title=ASME - Past Hoover Medal Recipients |publisher=[[American Society of Mechanical Engineers]]| access-date=2018-03-13}}</ref>}} * ಆಕೆಯನ್ನು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ <ref name=":0" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ೪೦-ಸೆಂಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸರಣಿಯ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.usps.com/cpim/ftp/pubs/pub512/welcome.htm|title=Women On Stamps - Publication 512|date=April 2003|publisher= United States Postal Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428213716/http://www.usps.com/cpim/ftp/pubs/pub512/welcome.htm|archive-date=2006-04-28}}</ref> {{Efn|Although the American Psychological Association identified Gilbreth as the first psychologist to be so commemorated, psychologists Dr. Gary Brucato and Dr. [[John D. Hogan]] later questioned this claim, noting that [[John Dewey]] had appeared on an American stamp in 1968, seventeen years earlier; however, Brocato and Hogan also emphasized that Gilbreth was the first female psychologist to be so honored.<ref>{{cite journal|last=Brucato Jr.|first=Gary|author2=John D. Hogan |title=Psychologists on postage stamps|journal=The General Psychologist|date=Spring 1999|volume=34|issue=1|pages=65}}</ref> A comprehensive international list of psychologists on stamps (compiled by psychology historian [[Ludy T. Benjamin]]) indicates that Gilbreth was the second female psychologist commemorated by a postage stamp in all the world, preceded only by [[Maria Montessori]] in [[India]] in 1970.<ref>{{cite journal|last=Benjamin|first=Ludy T.|title=Why Can't Psychology Get a Stamp?|journal=Journal of Applied Psychoanalytic Studies|year=2003|volume=5|issue=4|pages=443–454|doi=10.1023/A:1026071631669}}</ref>}} * ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು.<ref>[https://www.womenofthehall.org/inductee/lillian-moller-gilbreth/ National Women's Hall of Fame, Lillian Moller Gilbreth]</ref> == ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು == * ''ಎ ಪ್ರೈಮರ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್'' (೧೯೧೨), ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್‌ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಲೇಖಕ. * ''ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್: ದಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೈಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಸ್ಟ್ ವೇಸ್ಟ್'' (೧೯೧೪). * ''ಮೋಷನ್ ಮಾಡೆಲ್ಸ್'' (೧೯೧೫) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ. * ''ಅನ್ವಯಿಕ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ; ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸನ್ನದ್ಧತೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ಪೇಪರ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.'' (೧೯೧೭) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ. * ''ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನ: ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಗತ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮೂಲನೆ; ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ]'' (೧೯೧೬) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/fatiguestudyeli01gilbgoog|title=Fatigue Study: The Elimination of Humanity's Greatest Unnecessary Waste: A First Step in Motion Study|last=Frank Bunker Gilbreth|last2=Lillian Moller Gilbreth|publisher=Sturgis and Walton Company|year=1916}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ. * ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಮೋಷನ್ ಸ್ಟಡಿ'' (೧೯೨೦). * ''ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಒನ್ ಬೆಸ್ಟ್ ವೇ: ಎ ಸ್ಕೆಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್'' (೧೯೨೫). * ''ದಿ ಹೋಮ್ ಮೇಕರ್ ಅಂಡ್ ಹರ್ ಜಾಬ್'' (೧೯೨೭). * ''ನಾರ್ಮಲ್ ಲೈವ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡಿಸೇಬಲ್ಡ್'' (೧೯೪೮), ಎಡ್ನಾ ಯೋಸ್ಟ್ ಜೊತೆ * ''ದಿ ಫೋರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಪವರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್'' (೧೯೪೭), ಆಲಿಸ್ ರೈಸ್ ಕುಕ್ ಜೊತೆ. * ''ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಹೋಮ್: ಹ್ಯಾಪಿಯರ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಥ್ರೂ ಸೇವಿಂಗ್ ಟೈಮ್ ಅಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ'' (೧೯೫೪), ಆರ್ಫಾ ಮೇ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಎಲೀನರ್ ಕ್ಲೈಮರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ. * ''ಆಸ್ ಐ ರಿಮೆಂಬರ್: ಆನ್ ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ'' (೧೯೯೮), ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="0"></references> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite journal|last=Graham|first=Laurel D|year=1994|title=Critical Biography Without Subjects and Objects: An Encounter with Dr. Lillian Moller Gilbreth|journal=The Sociological Quarterly|volume=35|issue=4|pages=621–643|doi=10.1111/j.1533-8525.1994.tb00420.x}} * {{Cite book|title=Managing On Her Own: Dr. Lillian Gilbreth and Women's Work in the Interwar Era|last=Graham|first=Laurel D.|publisher=Engineering & Management Press|year=1998|isbn=978-0-89806-185-7|location=Norcross, Georgia}} * {{Cite book|title=Indiana's 200: The People Who Shaped the Hoosier State|last=Gugin|first=Linda C.|last2=St. Clair|first2=James E.|publisher=Indiana Historical Society Press|year=2015|isbn=978-0-87195-387-2|location=Indianapolis|pages=131–33}} * {{Cite journal|last=Lancaster|first=Jane|title=O Pioneer|journal=Brown Alumni Monthly|volume=96|issue=5|date=February 1996|url=http://brownalumnimagazine.com/storydetail.cfm?Id=541|accessdate=2002-09-23|archive-date=2002-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20020923121255/http://brownalumnimagazine.com/storyDetail.cfm?ID=541|url-status=dead}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/makingtimelillia00lanc|title=Making Time: Lillian Moller Gilbreth, A Life Beyond 'Cheaper by the Dozen'|last=Lancaster|first=Jane|publisher=Northeastern University Press|year=2004|isbn=978-1-55553-612-1}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/womenofsciencer000kass/page/157|title=Women of Science: Righting the Record|publisher=Indiana University Press|year=1990|isbn=0253208130|editor-last=Kass-Simon|editor-first=G.|location=Bloomington and Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/womenofsciencer000kass/page/157 157–64]|chapter=Lillian Moller Gilbreth and the Rise of Modern Industrial Engineering|editor-last2=Farnes|editor-first2=Patricia}} * {{Cite journal|last=Sullivan|first=Sherry|year=1995|title=Management's Unsung Theorist: An Examination of the Works of Lillian M. Gilbreth|journal=Biography|volume=18|pages=31–41|doi=10.1353/bio.2010.0256}} * {{Cite journal|last=Weber|first=Catherine E. Forrest|title=Dr. Lillian Gilbreth and the One Best Way|journal=Traces of Indiana and Midwestern History|volume=9|issue=3|pages=38–45|publisher=[[Indiana Historical Society]]|location=Indianapolis|date=1997}} * {{Cite book|title=Frank and Lillian Gilbreth: Critical Evaluations in Business and Management|last=Wood|first=Michael C.|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-30946-2|volume=1}} * {{Cite book|title=American Women in Science|last=Yost|first=Edna|publisher=Frederick A. Stokes|year=1943|location=Philadelphia|chapter=Lillian Moller Gilbreth}} * {{Cite book|title=Frank and Lillian Gilbreth, Partners for Life|last=Yost|first=Edna|publisher=Rutgers University Press|year=1949|location=Piscataway, New Jersey}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Cite book|title=The Writings of the Gilbreths|last=Gilbreth, Frank|last2=Lillian Gilbreth|publisher=Richard D. Irwin|year=1953|editor-last=William R. Spriegel|editor-link=William Spriegel|location=Homewood, Illinois|editor-last2=Clark E. Myers}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * Works by Lillian Moller Gilbreth at Project Gutenberg * Works by or about Lillian Moller Gilbreth at Internet Archive * [http://www.worksimp.com/articles/widening%20horizons%20-%20gilbreth.htm Widening Horizons - Dr. Lillian m. Gilbreth] * [http://www.sdsc.edu/ScienceWomen/gilbreth.html Biography] * [https://web.archive.org/web/20160507001347/http://collections.lib.purdue.edu/fa/pdf/Gilbreth_papers_MSP7.pdf Biography and Index to Purdue University Library's vast holdings of Gilbreth papers] * [https://web.archive.org/web/20090330154758/http://blogs2.startribune.com/blogs/oldnews/archives/285 A 1955 newspaper interview with Gilbreth] * {{Cite web|url=http://www.thegilbreths.com|title=The Gilbreths: An Extraordinary American Family}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, comprehensive family and professional history. * [https://web.archive.org/web/20130730095648/http://invention.smithsonian.org/video/vid-popup.aspx?clip=1&id=610 Podcast] (with [https://web.archive.org/web/20130404224958/http://invention.smithsonian.org/video/transcript.aspx?id=610 transcript] of interview with Gilbreth's biographer Jane Lancaster, from the Lemelson Center * [https://www.reuther.wayne.edu/audio/by/title/gilbreth_keynote_speech Lillian Gilbreth Keynote Speech, Society of Women Engineers National Convention, 1957] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170404231424/http://reuther.wayne.edu/audio/by/title/gilbreth_keynote_speech |date=2017-04-04 }} * [https://www.asme.org/topics-resources/content/lillian-moller-gilbreth] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] tmcce6ybn42ayj8xuvvemedlmickf6c 0 146719 1371315 1362742 2026-04-05T12:53:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371315 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | image = Luther Burbank cph.3a00184.jpg | birth_date = {{birth date|1849|03|07}} | birth_place = ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್, ಯುಎಸ್‍ | death_date = {{death date and age|1926|04|11|1849|03|07}} | death_place = ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಯುಎಸ್‍ | field = ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ | author_abbrev_bot = '''ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್''' | spouses = ಹೆಲೆನ್ ಕೋಲ್ಮನ್, ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಾಟರ್ಸ್ | children = | patrons = [[ಆಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ|ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] | signature = Signature of Luther Burbank.png }} ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಮಾರ್ಚ್ ೭, ೧೮೪೯ - ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೧೯೨೬)<ref>[http://invent.org/inductee-detail/?IID=21 Luther Burbank. Peach and Other Fruit. US Patent No. PP15. Inducted in 1986], National Inventors Hall of Fame</ref> ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ೫೫ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೮೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಸ್ಪೈನ್‍ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಳ್ಳಿಯನ್ನು (ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ)<ref>{{Cite web |title=ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಳ್ಳಿ |url=https://lutherburbank.org/about-us/specialty-gardens/spineless-cactus}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ಲಮ್‍ಕಾಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತಾ ಡೈಸಿ, ಬೆಂಕಿ ಗಸಗಸೆ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವೈಲ್ಡ್‌ಫ್ಲವರ್, ಪಾಪಾವರ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಕಮ್, ಇದನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಗಸಗಸೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ''ಜುಲೈ ಎಲ್ಬರ್ಟಾ'' [[ಪೀಚ್ (peach)|ಪೀಚ್]], ''ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾ'' [[ಪ್ಲಮ್]], ''ಫ್ಲೇಮಿಂಗ್ ಗೋಲ್ಡ್'' ನೆಕ್ಟರೈನ್, ''ವಿಕ್ಸನ್'' [[ಪ್ಲಮ್]] (ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆ. ವಿಕ್ಸನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ), ಫ್ರೀಸ್ಟೋನ್ ಪೀಚ್ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಬೆರಿ ಸೇರಿವೆ. [[ವ್ಯತ್ಯಯನ]] ಒಳಗೊಂಡ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಇದು ರಸ್ಸೆಟ್ ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ''ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂ'' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಈ ದೊಡ್ಡ, ಕಂದು ಚರ್ಮದ, ಬಿಳಿ-ಮಾಂಸದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಾಗಿದೆ. ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಹಾ ಕ್ಷಾಮದ ನಂತರ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿನ]] ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆಲೂವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇದು ಲೇಟ್ ಬ್ಲೈಟ್ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂ |url=https://lutherburbank.org/about-us/luther-burbank/burbank-potato}}</ref> ಲೇಟ್ ಬ್ಲೈಟ್ ಎಂಬುದು ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹರಡುವ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸುವ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಐರಿಷ್ ಜನರು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite book|last1=Smith|first1=Jane S.|title=The Garden of Invention : Luther Burbank and the business of breeding plants|date=2010|publisher=Penguin Group|location=New York|isbn=978-0143116899|pages=1–2}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Luther_Burbank_on_the_Steps_of_his_Cabin_at_Sebastopol.jpg|alt=Luther_Burbank_on_the_Steps_of_his_Cabin_at_Sebastopol|thumb|ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್]] [[ಚಿತ್ರ:Leucanthemum_x_superbum_'Becky'_in_NH.jpg|alt=Leucanthemum_x_superbum_'Becky'_in_NH|100x100px|thumb|ಶಾಸ್ತಾ ಡೈಸಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Russet_potato.jpg|alt=Russet_potato|100x100px|thumb|ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂ]] ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್ ೭ ೧೭೪೯, ಅಂದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಆರ್ಬರ್ ಡೇ ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಆರ್ಬರ್ ಡೇ |url=https://www.britannica.com/topic/Arbor-Day}}</ref> == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ == ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾಸುಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಲ್ಯಾನಕಾಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಲ್ಯಾನಕಾಸ್ಟರ್‌ ಕೌಂಟಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆದರು. ಇವರು ತನ್ನ ತಾಯಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೮ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.altiusdirectory.com/Society/luther-burbank.html|title=Luther Burbank, Biography|access-date=December 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330172312/http://www.altiusdirectory.com/Society/luther-burbank.html|archive-date=March 30, 2019|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಇವರು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವನ್ನು ಬಳಸಿ ಲುನೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಬಳಿ ೧೭ ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು $೧೫೦ ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಬಂದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸೆಂಟಾ ರೋಸಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಇವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ರಸ್ಸೆಟ್ ಚರ್ಮವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂದು ರಸ್ಸೆಟ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಇದು ಇತರೆ ವಿಧದ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ|ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಂತೆ]] ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://app.studiesweekly.com/online/publications|title=Luther Burbank, California Studies Weekly|access-date=May 26, 2021|archive-url=https://app.studiesweekly.com/online/publications/127820/units/128059/articles/154771|archive-date=May 27, 2021}}</ref> [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ (ಪಾಸ್ಟ್‌ಫುಡ್ ರೆಸ್ಟೋರಂಟ್)|ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್‌‍ನ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಉಪ್ಪೇರಿ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್‍ಗಳನ್ನು]] ಈ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನ |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Luther_Burbank_Home_and_Gardens}}</ref> ಸೆಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ೪ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ [[ಹಸಿರುಮನೆ]], ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ [[ಅಡ್ಡತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆ]] ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ರವರ "ದ ವೇರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕೇಶನ್" ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸೈಟ್ ಈಗ ನಗರದ ಉದ್ಯಾನವನ, ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಸೆಬಾಸ್ಟೋಪೋಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ರಿಡ್ಜ್ ಫಾರ್ಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ೧೮ ಎಕರೆ (೭.೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wschs-grf.pon.net/bef.htm|title=Gold Ridge Luther Burbank's Experiment Farm<!-- Bot generated title -->|access-date=March 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080821034433/http://www.wschs-grf.pon.net/bef.htm|archive-date=August 21, 2008|url-status=dead}}</ref> ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಸಸ್ಯದ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೮೯೩ ರ "ನ್ಯೂ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಫ಼್ರೂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫ಼್ಲವರ್ಸ್" ಹಾಗೂ ತೃಪ್ತ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಾಯಿ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಸಿದವು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್ ನರ್ಸರಿಸ್ & ಆರ್ಚರ್ಡ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ರುಚಿಕರವಾದ ಸೇಬನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿತು.<ref name=":0">{{Cite book|title=200 Years and Growing: The Story of Stark Bro's Nurseries & Orchards Co.|last=Zotta|first=LeAnn|publisher=IngramSpark|year=2015}}</ref> ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಉಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಹಣ್ಣು. ವಿಚಿತ್ರ ಆಕಾರದ ಸೇಬು ಮರಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಾಫ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬುಡ್ಡರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಅವರು ಹೊಸ ರುಚಿಕರ ತಳಿಯನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರುಚಿಯ ಸೇಬು" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite journal|last=Stark|first=Clarence|date=1913|title=Stark Delicious: The World's Best Apple|url=https://archive.org/stream/CAT31294322/CAT31294322_djvu.txt|journal=Stark Bro's Nurseries & Orchards Catalog|access-date=May 18, 2016}}</ref> ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ಸ್, ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರ ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಂತಸ್ತಿನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಕೆಲಸದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮೆಕ್ಡೊವೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಒಬ್ಬರು, ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಹೋಗಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು. ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಬಹಳ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಾಗುವಂತೆ, ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬೀಜ ಮತ್ತು ನರ್ಸರಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ನೋಡಿದರು. ಈ ಅಲ್ಪ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನರ್ಸರಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವು ಅದರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನೀವು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬಹಳ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು, ನೀವು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದ ಈ ಮೂರು ಹೊಸ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನೀವು ನನಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ಕಂಪನಿ ನಿಮಗೆ $ ೯,೦೦೦ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name=":0" /> ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಕುಟುಂಬದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಸೀನಿಯರ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|last=Janick|first=Jules|date=February 2015|title=Luther Burbank: Plant Breeding Artist, Horticulturist, and Legend|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/pdfs/burbank-ashs-2015.pdf|journal=HortScience|access-date=May 18, 2016}}</ref> ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನ $೯,೦೦೦ ಮೌಲ್ಯದ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಲೂಥರ್ ಅವರು ''ದಿ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನಿ ಸಂಘವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| url=http://library.duke.edu/digitalcollections/broadsides_bdsca10056/|title= Luther Burbank Society roster|date=1912|website=Duke University Libraries - Digital Collections|publisher=Luther Burbank Society| access-date= May 18, 2016}}</ref> ಈ ಗುಂಪು ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಬದುಕಲು ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ೧೯೦೪ ರಿಂದ ೧೯೦೯ ರವರೆಗೆ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್‍ನಿಂದ ಹೈಬ್ರಿಡೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಸ್ವತಃ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3468300282.html|title=Luther Burbank|encyclopedia=encyclopedia.com}}</ref> ಜಠರಕರುಳಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗಳು ಲೂಥರ್ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೧೯೨೬ ರಂದು ಅವರು ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ (ಅವರ ಪತ್ನಿ) ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿನ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೆಬನಾನ್‍ನ ದೈತ್ಯ ದೇವದಾರು ಮರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಜೀವನವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಾರು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಮೊದಲು, ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: "ನನಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ನೀವು ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ಒಂದು ಡಜನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾನು ಯೋಚಿಸುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಷಯವಿದೆ, ಅದು ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು." ಅವರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್ ನರ್ಸರಿಸ್ & ಆರ್ಚರ್ಡ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಸಸ್ಯಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್‍ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಾದಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ ಹಣ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಡಜನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಪುರಸಭೆಯ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಬಾಂಡ್‍ಗಳು - ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಬೀಜಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಲಿಜಬೆತ್‍ಗೆ ಬಿಟ್ಟರು.<ref name=":0" /> ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮೊದಲು ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆ ಲಾಭಗಳು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀಮತಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩, ೧೯೨೭ ರಂದು ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಒಪ್ಪಂದವು ವ್ಯವಹಾರದ ಹೆಸರಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೧೯೨೭ ರ ಒಪ್ಪಂದವು ಸೆಬಾಸ್ಟೋಪೋಲ್‍ನಲ್ಲಿ (ರಾಯಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಡಾಕ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ೧೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಗೆ ನವೀಕರಣದ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ರಸೀದಿಗಳು ಶ್ರೀಮತಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗೆ $ ೨೭,೦೦೦ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=":0" /> ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ (ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಮಾರಾಟವಾಗದ) ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೨೦ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಮ್‍ಗಳು, ೧೮ ಪೀಚ್‍ಗಳು, ೨೮ ಸೇಬುಗಳು, ೫೦೦ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಗುಲಾಬಿಗಳು, ೩೦ ಚೆರ್ರಿಗಳು, ೩೪ ಪೇರಳೆಗಳು, ೫೨ ಗ್ಲಾಡಿಯೋಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‍ನ ಈ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name=":0" /> ೧೯೩೧ ರವರೆಗೆ, ಎಕ್ಸ್ಪೆರಿಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬರ್ಪಿ ಸೀಡ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲಿಜಬೆತ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ೧೬ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಪೇಟೆಂಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರನ್ನು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರು "ಆವಿಷ್ಕಾರಕ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಂತರ ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದರು. ಅವರು ಉಳಿದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು (ಮನೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತರಬೇತಿ ಮೈದಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ೧೯೫೪ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು (ಜೆ. ಬಿ. ಕೀಲ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು). ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಗರವು ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು (ಅದನ್ನು ಇಂದು ಅದು ಮುಕ್ತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ). ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುರಹಿತ ಗುಲಾಬಿ, ಸ್ಪೈನ್‍ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಳ್ಳಿ, ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಜೋಳ, ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರ (ಇದು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲೂಥರ್ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು) ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಂಪು ದಹನ ಸಸ್ಯ (ಯುಯೋನಿಮಸ್ ಅಲಟಸ್) ಸೇರಿವೆ. === ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಳಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:LutherBurbankSpinelessCactus.JPG|alt=LutherBurbankSpinelessCactus|thumb|321x321px|ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಳ್ಳಿ ಗಿಡದ ಜೊತೆ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಿತ್ರ]] ನೂರಾರು ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು (ಪ್ಲಮ್, ಪೇರಳೆ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಪೀಚ್, ಬ್ಲಾಕ್ಬೆರ್ರಿ, ರಾಶ್ಬೆರಿ); ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಟೊಮೇಟೊ; ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref name="ABA_hon_mem">{{cite journal |last1=Stansfield |first1=William D. |title=Luther Burbank: Honorary Member of the American Breeders' Association |journal=Journal of Heredity |date=March 2006 |volume=97 |issue=2 |pages=95–99 |doi=10.1093/jhered/esj015|pmid=16489147 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thehenryford.org/explore/stories-of-innovation/what-if/luther-burbank/|title=What If a Potato Could Change Agriculture|publisher=The Henry Ford|website=thehenryford.org|language=en|access-date=June 11, 2019}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''ಹಣ್ಣುಗಳು''' {{columns-list|colwidth=12em| * ೧೧೩ [[ಪ್ಲಮ್]] ಮತ್ತು [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] * ೬೯ ನಟ್ಸ್ * ೩೫ ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ [[ಕಳ್ಳಿ ಗಿಡ|ಕಳ್ಳಿ]] * ೧೬ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಬೆರಿ * ೧೩ [[ರಾಸ್‍ಬೆರಿ]] * ೧೧ ಕ್ವಿನ್ಸ್ * ೧೧ ಪ್ಲಮ್‌ಕಾಟ್‌ * ೧೦ [[ಚೆರಿ]] * ೧೦ [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] * ೧೦ [[ಸೇಬು]] * ೮ [[ಪೀಚ್ (peach)|ಪೀಚ್]] * ೬ [[ಚೆಸ್ನಟ್ ಮರ|ಚೆಸ್ನಟ್]] * ೪ [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] * ೪ [[ಮರಸೇಬು]] * ೩ [[ಅಖ್ರೋಟ್]] * ೨ [[ಅಂಜೂರ]] * ೧ [[ಬಾದಾಮಿ (ಪದಾರ್ಥ)|ಬಾದಾಮಿ]] }} ''' ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಮೇವು''' * ೯ ವಿಧಗಳು '''ತರಕಾರಿಗಳು''' * ೨೬ ವಿಧಗಳು '''ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು''' * ೯೧ ವಿಧಗಳು [[ಚಿತ್ರ:Luther_Burbank_-_Burbank_cherries.jpg|alt=Luther_Burbank_-_Burbank_cherries|150x150px|thumb|left|ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆರ್ರಿ]] ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೆರ್ರಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವ ಮೊದಲು ಎರಡು ಬಾರಿ ಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ರವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆರ್ರಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ ಇರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗಾತ್ರದ ಏಕರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಘನಾಕೃತಿಯ ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾದ ಚೆರ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚೆರ್ರಿ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗು ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಚೆರ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚೆರ್ರಿ ಇದಾಗಿದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅವರ ವಿಧಾನವು ಸರಳವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ೧೦,೦೦೦ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದರಿಂದ ಅವರು ೫೦ ಮೊಳಕೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|last=Whitman|first=John|title=The Psychic Power of Plants |date=1974-12-03|publisher=New American Library |isbn=0451062531 }}</ref> ಆಯ್ದ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ೧೦,೦೦೦ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಬಯಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೆ ಆಯ್ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೫ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನಂತರ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್ ಮರಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| url= https://calisphere.org/item/1c816752984d091cc0ba2704cfd2df14/ |title= Image: Chestnut tree| website= calisphere.org| publisher= | date= | access-date= October 7, 2022}}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ರಸಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಮ್, ಸ್ಪೈನ್‍ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಳ್ಳಿ,<ref>{{cite web| url= http://www.lutherburbank.org/about-us/specialty-gardens/spineless-cactus | title= Spineless Cactus | website= lutherburbank.org| publisher= Luther Burbank Home & Gardens | date= | access-date= October 7, 2022}}</ref> ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಲಾ ಲಿಲ್ಲಿ<ref>{{Cite journal| last1= Anderson| first1= Neil O.|last2=Olsen|first2=Richard T.|date=2015-02-01|title=A Vast Array of Beauty: The Accomplishments of the Father of American Ornamental Breeding, Luther Burbank |url= https://journals.ashs.org/hortsci/view/journals/hortsci/50/2/article-p161.xml|journal=HortScience|language=en-US|volume=50|issue=2|pages=161–188|doi=10.21273/HORTSCI.50.2.161|issn=0018-5345|doi-access=free}}</ref> ಅವರ ಅನೇಕ ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು=== ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರು ಕೆಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳ ತಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜೂಲ್ಸ್ ಜಾನಿಕ್, ೨೦೦೪ ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬುಕ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ "ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆಯು ಅವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಮಯವು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು, ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿದೆ. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳ ''ಹೌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆರ್ ಟ್ರೈನ್ಡ್ ಟು ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾನ್'' (೧೯೨೧), ''ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ಸ್'' (ವಿಲ್ಬರ್ ಹಾಲ್, ೧೯೨೭), ''ಪಾರ್ಟ್ನರ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್'' (೧೯೩೯), ಮತ್ತು 12 ಸಂಪುಟಗಳ ''[[:en:Luther Burbank: His Methods and Discoveries, Their Practical Application|ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್: ಹಿಸ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿಸ್ ಅಂಡ್ ದೆಯರ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‍ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‍]]'' ಸೇರಿವೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ ಅವರು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವರ ನಮ್ರತೆ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ದಯೆಯ ಮನೋಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Smith, Jane S 2009">Smith, Jane S. "Prologue." The Garden of Invention: Luther Burbank and the Business of Breeding Plants. New York: Penguin, 2009. Print.</ref> ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು‌ತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿವಾಹವಾದರು: ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಹೆಲೆನ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಈ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು; ಮತ್ತು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಾಟರ್ಸ್‌ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದಿದ್ದರು. === ಮರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Paul_Stark_Sr._pays_his_respects_at_Luther_Burbank's_gravesite.jpg|alt=Paul_Stark_Sr._pays_his_respects_at_Luther_Burbank's_gravesite|thumb|220x220px|ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೈತ್ಯ ಸೀಡರ್]] ೧೯೨೬ ರ ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಹೃದಯಾಘಾತ|ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ]] ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ]] ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ನಿರಂತರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಳಿಸುವಿಕೆಯು ಲೂಥರ್ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ಕೊನೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೧೯೨೬ ರಂದು ೭೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="Freethought Today">{{Cite web |url=https://ffrf.org/component/k2/item/18437-i-am-an-infidel |title=I Am An Infidel |last=Barker |first=Dan |author-link=Dan Barker |date=August 1993 |publisher=[[Freedom From Religion Foundation]] |work=[[Freethought Today]] |access-date=November 8, 2019}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೧೯೨೬ ರಂದು ಅವರು ಮರಣಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಲಿಜ಼ಬೆತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದರು. ಇವರ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸೆಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿನ ''ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ದೈತ್ಯ ಸೀಡರ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹಾಕದ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |title=ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಬ್ರೋಸ್ ನರ್ಸರಿ |url=https://www.starkbros.com/}}</ref> ==ಪರಂಪರೆ== [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಆರ್ಬರ್ ದಿನವನ್ನು ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಮಾರ್ಚ್ ೭ ರಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜನರು ನೋಡುವ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ..<ref name="Smith, Jane S 2009"/> ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಅವರ ಮರಣದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೯೩೦ ರ ಸಸ್ಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಈ ಶಾಸನವು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು (ಗೆಡ್ಡೆ-ಪ್ರಸರಣ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಫ್ರಿಡಾ ಕಹ್ಲೋ ಅವರು, ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರು ಮರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.fridakahlo.org/portrait-of-luther-burbank.jsp|title=Portrait of Luther Burbank, 1931 - by Frida Kahlo|website=Henri Matisse}}</ref> ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ೩-ಸೆಂಟ್ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|title=Stamp Series |publisher=United States Postal Service |url=http://beyondtheperf.com/stamp-series |access-date=September 2, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810160707/http://beyondtheperf.com/stamp-series |archive-date=August 10, 2013}}</ref> ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವೆಂಟರ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‍ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾ ಡೌನ್ ಟೌನ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗೋಲ್ಡ್ ರಿಡ್ಜ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆರಿಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸೆಬಾಸ್ಟೋಪೋಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜನಿಸಿದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಉದ್ಯಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ಮಿಚಿಗನ್‍ನ ಡಿಯರ್ಬಾರ್ನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಗ್ರೀನ್ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಲೇಜ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: * ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸೌಲಭ್ಯ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ * ಟೆಕ್ಸಾಸ್‍ನ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ * ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಿಡಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಿಡಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಿಡಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಮಿಲ್ವಾಕೀ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ * ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮರ್ಸೆಡ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೊಡೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆ * ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‍ನ ಮರ್ಸರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಆರ್ಟೆಸಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆ * ಜನಗಣತಿ-ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ * ಜನಗಣತಿ-ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾರಾ ಕೌಂಟಿ, ಸಿಎ * ಜನಗಣತಿ-ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ * ಜನಗಣತಿ-ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಲಬಾಮಾ * ಲೂಥರ್ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್, ಸಾಂಟಾ ರೋಸಾ ಮೂಲದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ== {{Refbegin}} * {{cite journal |last=Bailey |first=Liberty H. |date=August 1901 |title=A Maker of New Fruits and Flowers: How Luther Burbank Breeds New Varieties of Plants on His California Farm |journal=[[World's Work|The World's Work: A History of Our Time]] |volume=II |pages=1209–1214 |url= https://books.google.com/books?id=IF6tNZnhO7wC&pg=PA1209|access-date=July 9, 2009 }} *Burbank, Luther. [http://hearth.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?sid=ee2702066663ae4e729bbb6c9e6f63d9&idno=4765397 "The Training of the Human Plant"]. Century Magazine, May 1907. *{{cite book|title=The Garden of Invention: Luther Burbank and the Business of Breeding Plants|first=Jane S.|last=Smith|publisher=[[Penguin Group (USA)]]|year=2009|isbn=978-1-59420-209-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/gardenofinventio0000smit}} *Burbank, Luther. ''The Canna and the Calla: and some interesting work with striking results''. Paperback {{ISBN|978-1-4147-0200-1}} *Burbank, Luther with Wilbur Hall, ''Harvest of the Years''. This is Luther Burbank's autobiography published after his death in 1926. *Burbank, Luther. 1939.''An Architect of Nature''. Same details as ref. above, publisher: Watts & Co. (London) 'The Thinker's Library, No.76' *Burt, Olive W. ''Luther Burbank, Boy Wizard''. Biography published by Bobbs-Merrill in 1948 aimed at intermediate level students. *Anderson, N. O., & Olsen, R. T. (2015). [https://api.elsevier.com/content/abstract/scopus_id/84923121568 ''A vast array of beauty: The accomplishments of the father of American ornamental plant breeding, Luther Burbank.''] HortScience, 50(2), 161–188. *Dreyer, Peter, ''A Gardener Touched With Genius The Life of Luther Burbank'', # L. Burbank Home & Gardens; New & expanded edition (January 1993), {{ISBN|0-9637883-0-2}} *Kraft, K. ''Luther Burbank, the Wizard and the Man''. New York : Meredith Press, 1967 ASIN: B0006BQE6C *Pandora, Katherine. "Luther Burbank". American National Biography. Retrieved on 2006-11-16. *Yogananda, Paramahansa. ''Autobiography of a Yogi''. Los Angeles : Self-Realization Fellowship, 1946 {{ISBN|0-87612-083-4}} *{{cite journal |author1= Harte, Bret |date=September 1903 |title=King of Horticulture |journal=Overland Monthly |volume=XLII |pages=226–233 |url=https://books.google.com/books?id=8WI4AAAAIAAJ&pg=RA6-PA226 }} *Tuomey, Honoria. [https://books.google.com/books?id=KG8LAQAAIAAJ&q=R.+P.+Tuomey%22%27%27Luther&pg=PA668 ''Burbank, Scientist''."] Out West magazine, September 1905. pages 201–222. illustrated. {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Luther Burbank}} * [http://www.worldcat.org/search?q=Luther+Burbank&fq=ap%3A%22burbank%2C+luther%22&qt=facet_ap%3A A complete bibliography of books by and about Luther Burbank on WorldCat.] *[http://www.lutherburbank.org Luther Burbank Home and Gardens official website] *[http://invent.org/inductee-detail/?IID=21 National Inventors Hall of Fame profile] *[http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/PUBLICAT/Cactusnt/cactus3.htm UN report on spineless cactus cultivation in Tunisia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924043858/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/PUBLICAT/Cactusnt/cactus3.htm |date=September 24, 2015 }} *[https://web.archive.org/web/20131014015412/http://score.rims.k12.ca.us/activity/lbsite/lobby.html Luther Burbank Virtual Museum] *[http://www.ananda.org/inspiration/books/ay/38.html Autobiography of a Yogi, by Paramhansa Yogananda, Chapter 38: Luther Burbank – A Saint Amidst the Roses] *[https://www.jstor.org/stable/3109372 ''A Rare Crossing: Frida Kahlo and Luther Burbank''] * ''[http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/HistSciTech.LutherBurbank Luther Burbank: His Methods and Discoveries and Their Practical Application]'', 1914–1915, a 12-volume monographic series, is available online through the [[University of Wisconsin System|University of Wisconsin Digital Collections Center]]. *[http://www.lutherburbankonline.com/index.html Luther Burbank Online]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2013 — Selections from "Luther Burbank: His Methods and Discoveries and Their Practical Application," 1914–1915, by an amateur gardener, 2013. *http://www.wschsgrf.org Official website of the Western Sonoma County Historical Society and Luther Burbank's Gold Ridge Experiment Farm *''Burbank Steps Forward with a Super-Wheat'', [[Popular Science]] monthly, January 1919, page 22; [https://books.google.com/books?id=HykDAAAAMBAJ&pg=PA22 scanned by Google Books] * {{Internet Archive film clip|id=gov.archives.arc.91015|description="Luther Burbank, ca. 1917"}} * {{Internet Archive film clip|id=gov.archives.arc.92287|description="Visit for Luther Burbank, the Great American Naturalist (1917)"}} *{{Cite NIE|wstitle=Burbank, Luther|year=1905 |short=x}} *[http://www.saadigitalarchive.org/search/luther%20burbank Luther Burbank materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.google.com/search?q=inauthor:%22Luther+Burbank%22&tbm=bks&source=lnt&tbs=bkv:r&sa=X&ei=54bnVISiL4v_yQSf2YDgBw&ved=0CA8QpwU selected readings of Luther Burbank writings] * {{PM20|FID=pe/002755}} *Preece, John E. and Gale McGranahan."[https://doi.org/10.21273/HORTSCI.50.2.201 Luther Burbank’s Contributions to Walnuts]," ''HortScience'', Vol. 50:2, Feb. 2015, pp.&nbsp;201–204. — Video slide presentation narrated by John E. Preece: "[https://www.youtube.com/watch?v=cExql2vE53M Luther Burbank's Contributions to Walnuts]," posted by cevizbiz cevizbiz, YouTube, November 14, 2015. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] tj86hayvptjzweu4l7twwjisb6z0nta 0 147119 1371331 1364521 2026-04-05T23:35:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371331 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Yoga4Love_Freedom_Gratitude.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Yoga4Love_Freedom_Gratitude.jpg/300px-Yoga4Love_Freedom_Gratitude.jpg|thumb| ಹೊರಾಂಗಣ ಯೋಗ ಸಮುದಾಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ೨೦೧೦]] '''ವ್ಯಾಯಾಮದಂತೆ ಯೋಗವು''' ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಆಸನ (ಯೋಗ)|ಭಂಗಿಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹರಿಯುವ ಅನುಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ|ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಲಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ [[ಧ್ಯಾನ|ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ]] ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಯೋಗ|ಯೋಗವು]] ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಠ ಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಯೋಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಆಧುನಿಕ ಭಂಗಿಯ ಯೋಗ''' {{Efn|In 2004, [[Elizabeth De Michelis]] introduced a typology that subdivided her main category "[[Modern Yoga]]" into "Modern Psychosomatic Yoga", "Modern Denominational Yoga", "Modern Postural Yoga" and "Modern Meditational Yoga".<ref>The De Michelis 2004 typology can be seen at [https://docs.yuj.it/artefacts/yoga-as-linkage Yoga as Linkage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126103917/https://docs.yuj.it/artefacts/yoga-as-linkage |date=2022-11-26 }}.</ref>}} ಮತ್ತು '''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ಯೋಗ''' ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಯೋಗ ಎಂದು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೯[[ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳು|ಯೋಗ ಸೂತ್ರಗಳು]] [[ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ|II.]] ರಲ್ಲಿ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಯೋಗದ ಅಷ್ಟಾಂಗವಾದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂತ್ರ II.೪೬ಇದನ್ನು ''ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ'' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆ ಅಥವಾ ಭಂಗಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಯೋಗದ ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಂಗಿಗಳು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯೋಗೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕುವಲಯಾನಂದ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಗ ಗುರುಗಳು ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಂಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರದ ಅನುಕ್ರಮಗಳು ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಔಂಧ್ ರಾಜ ಭಾವನರಾವ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಪಂತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="ET 2018">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bhawanrao-shrinivasrao-pant-pratinidhi-the-man-who-promoted-surya-namaskar/articleshow/64607546.cms|title=Bhawanrao Shrinivasrao Pant Pratinidhi: The man who promoted Surya Namaskar|last=Doctor|first=Vikram|date=15 June 2018|work=The Economic Times (India)}}</ref> ೧೯೩೦ ರಿಂದ ೧೯೫೦ ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ [[ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ|ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರಿಂದ]] ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅನೇಕ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಯೋಗದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು: ಪಟ್ಟಾಭಿ ಜೋಯಿಸ್ ಅವರು ಅಷ್ಟಾಂಗ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಪವರ್ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್. ಐಯ್ಯಂಗಾರ್|ಬಿಕೆ‍ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] ಅವರು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ೧೯೬೬ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಲೈಟ್ ಆನ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿ'' ಆಧುನಿಕ ಯೋಗ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಅನೇಕ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಇಂದ್ರಾದೇವಿ ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಕಲಿಸಿದರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿವಾನಂದ ಯೋಗ ಸೇರಿವೆ. ಯೋಗವು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಹಠ ಯೋಗದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಾದ ಅದರ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗಳು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. "ಹಠ ಯೋಗ" ಎಂಬ ಪದವು ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅನ್‌ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ. ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಶಿವಾನಂದ ಯೋಗದಂತಹ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ]] ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಯೋಗವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಅದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ "ಟೇಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಯೋಗ" ಅಭಿಯಾನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ವಿದ್ವಾಂಸರು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಯೋಗದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತರಗತಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಯೋಗ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಯೋಗ ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೋಗವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಹು-ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Prajnaparamita_Java_Side_Detail.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Prajnaparamita_Java_Side_Detail.JPG/170px-Prajnaparamita_Java_Side_Detail.JPG|thumb| ಯೋಗವು ಮೂಲತಃ [[ಧ್ಯಾನ|ಧ್ಯಾನವನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Monier-Williams">{{Cite encyclopedia|last=Monier-Williams|first=Monier|authorlink=Monier Monier-Williams|title=Yoga|year=1899|location=Delhi|publisher=Motilal Banarsidass|url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0800/mw__0889.html|page=856<!--as printed-->}}</ref> ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾವಾದಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆ.]] === ಯೋಗದ ಮೂಲಗಳು === [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ನಾಮಪದ ''ಯೋಗ'', ಇಂಗ್ಲಿಷ್ " [[ನೊಗ|ಯೋಕ್]] " ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಯುಜ್ ಮೂಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲು, ಸೇರಲು, ಸರಂಜಾಮು, ನೊಗದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1ii7D-bR0osC&pg=PA3|title=Yoga in Practice|last=White|first=David Gordon|publisher=Princeton University Press|year=2011|isbn=978-0-691-14086-5|page=3|author-link=David Gordon White}}</ref> ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಯೋಗ ದರ್ಶನ|ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಗುರಿಯು]] ಮಾನವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ದೈವಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದು.<ref name="Monier-Williams">{{Cite encyclopedia|last=Monier-Williams|first=Monier|authorlink=Monier Monier-Williams|title=Yoga|year=1899|location=Delhi|publisher=Motilal Banarsidass|url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0800/mw__0889.html|page=856<!--as printed-->}}</ref> ದೈಹಿಕ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಗದ ಶಾಖೆ ಹಠ ಯೋಗವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Mallinson|2011|p=770}} <ref name="Jain 2016">{{Cite web|url=http://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-163|title=The Early History of Modern Yoga|last=Jain|first=Andrea|authorlink=Andrea Jain|date=July 2016|publisher=Oxford Research Encyclopedias|doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.163|access-date=23 February 2019}}</ref> [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ ಹಠ ಎಂದರೆ "ಬಲ", ಇದು ಭೌತಿಕ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Mallinson|2011|p=770}} === ಹಠ ಯೋಗ === <div class="thumb tmulti tleft"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:392px;max-width:392px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:220px;max-width:220px"><div class="thumbimage" style="height:258px;overflow:hidden">[[File:Mode_of_action_of_Mudras.svg|alt=|258x258px]]</img></div><div class="thumbcaption"> ಹಠ ಯೋಗವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲುಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="FOOTNOTEMallinsonSingleton2017Chapters 5 and 6, especially pages 228–229">[[Yoga as exercise#CITEREFMallinsonSingleton2017|Mallinson &#x26; Singleton 2017]], pp.&nbsp;Chapters 5 and 6, especially pages 228–229.</ref></div></div><div class="tsingle" style="width:168px;max-width:168px"><div class="thumbimage" style="height:258px;overflow:hidden">[[File:Shatkarmas.svg|alt=|258x258px]]</img></div><div class="thumbcaption">ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಠ ಯೋಗವು ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="FOOTNOTEMallinsonSingleton2017xxviii–xxxii, 46, 49–50, 71–79">[[Yoga as exercise#CITEREFMallinsonSingleton2017|Mallinson &#x26; Singleton 2017]], pp.&nbsp;xxviii–xxxii, 46, 49–50, 71–79.</ref></div></div></div></div></div> ಹಠ ಯೋಗವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಾಥ ಯೋಗಿಗಳಂತಹ ರಹಸ್ಯ ತಪಸ್ವಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ೧೧೦೦-ಸಿ.೧೯೦೦. {{Sfn|Singleton|2010|pp=28–29, 173}} {{Sfn|Bühnemann|2007|pp=20-21}} <ref name="Mallinson 2011">{{Cite web|url=https://www.academia.edu/1146607|title=A Response to Mark Singleton's Yoga Body by JamesMallinson|last=Mallinson|first=James|authorlink=James Mallinson (author)|date=9 December 2011a|access-date=3 July 2019}} revised from American Academy of Religions conference, San Francisco, 19 November 2011.</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ [[ಗುರು|ಗುರುವಿನಿಂದ]] [[ಗುರುಶಿಷ್ಯ ಬಾಂಧವ್ಯ|ವೈಯಕ್ತಿಕ]] ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. {{Sfn|Iyengar|1979|pp=27-29}} ಇದು ಧರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] {{Sfn|Bühnemann|2007|pp=20-21}} ಆದರೆ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ. [[ಸಮಾಧಿ|ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಮೋಕ್ಷ|ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು]] ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. {{Sfn|Singleton|2010|p=29}} {{Sfn|Jain|2015|p=14}} ಇದು ಶುದ್ಧೀಕರಣಗಳು, ಭಂಗಿಗಳು (ಆಸನಗಳು), ಬೀಗಗಳು, ನಿರ್ದೇಶನದ ನೋಟ, [[ಮುದ್ರೆ (ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ)|ಮುದ್ರೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ|ಲಯಬದ್ಧ ಉಸಿರಾಟ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. {{Sfn|Singleton|2010|p=28}} ಇವುಗಳು ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆ, ವಿಷಗಳ ನಾಶ, ಅದೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[[Hemachandra]]'s ''Yogashastra'' 1.8–9</ref> {{Sfn|Mallinson|Singleton|2017|pp=385–387}} ಯೋಗಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಮುಂಬರುವ ಮರಣಗಳ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಿ ದಹನದ ಬೂದಿಯಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cushman 1999">{{Cite web|url=http://www.yogajournal.com/wisdom/466|title=Previously Untold Yoga History Sheds New Light|last=Cushman|first=Anne|authorlink=Anne Cushman|date=Jul–Aug 1999<!--redated to 28 August 2007 online-->|website=[[Yoga Journal]]|page=43|quote=I thought of the naked yogis I had seen on the banks of the Ganges, their skin smeared with ashes from the cremation pyre to remind themselves of the body's impermanence, their foreheads painted with the insignia of Shiva, the god of destruction. I couldn't resist. "Well, traditionally, you would carry a trident and cover your body with the ashes of the dead," I told her.... "But alternatively," I said, "a leotard and tights will work just fine."}}</ref> ಸಲಕರಣೆಗಳೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಪವಾಗಿದ್ದವು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಹುಲಿ ಅಥವಾ ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಂಬಳಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1jTP_9NoRIgC&pg=PA204|title=Meditation & Its Practices: A Definitive Guide to Techniques and Traditions of Meditation in Yoga and Vedanta|last=Adiswarananda|first=Swami|publisher=SkyLight Paths Publishing|year=2007|isbn=978-1-59473-105-1|page=204|quote=The sacred texts and traditions suggest that the seat be made of tiger skin, deer skin, wool, silk or cotton, that it be used exclusively by the aspirant, and only for the practice of meditation.}}</ref> ಹಠ ಯೋಗವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಸನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ೧೯೦೦ ರ ಮೊದಲು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಗಳು ಇದ್ದವು. {{Sfn|Singleton|2010|p=29}} {{Sfn|Singleton|2010|p=161}} ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಾಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. {{Sfn|Mallinson|Singleton|2017|p=93}} ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೆಲಸದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. {{Sfn|Bühnemann|2007|pp=20-21}} ಯೋಗಿಗಳು ಚಹಾ, ಕಾಫಿ ಅಥವಾ ಮದ್ಯದಂತಹ ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. {{Sfn|Lidell|1983|pp=78-87}} ಅವರ ಯೋಗವನ್ನು ಪಾವತಿಸದೆ ಕಲಿಸಲಾಯಿತು. ಗುರುಗಳು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು <ref>{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/blogs/study/yoga-james-mallinson-research/|title=Yoga: James Mallinson uncovers the ancient traditions of the great yogis|last=Neehan|first=Jack|date=21 March 2017|publisher=[[SOAS]]|access-date=5 March 2019|archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043458/https://www.soas.ac.uk/blogs/study/yoga-james-mallinson-research/|url-status=dead}}</ref> ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಗ್ರಾಹಕ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿತ್ತು. {{Sfn|Syman|2010|p=284}} === ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಯಂಗ್ ಮೆನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಜಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ-ಡ್ರಿಲ್‌ನ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ರೂಪವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು " ಆಧುನೀಕರಿಸಿದ ಹಠ ಯೋಗ".<ref name="Singleton 2011">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/yoga-s-greater-truth|title=The Ancient & Modern Roots of Yoga|last=Singleton|first=Mark|authorlink=Mark Singleton (yoga scholar)|date=4 February 2011|website=[[Yoga Journal]]}}</ref> {{Sfn|Singleton|2010|pp=84–88}} ಯೋಗ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಸುಝೇನ್ ನ್ಯೂಕಾಂಬ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಯೋಗವು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಠ ಯೋಗದ ಭಂಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Newcombe|2017}} ೧೮೫೦ ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತೀಯರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪಡಿಯಚ್ಚು "ಅಧೋಗತಿ" ಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=95–97}} <ref>{{Cite journal|last=Rosselli|first=J.|title=The Self-Image of Effeteness: Physical Education and Nationalism in Nineteenth-Century Bengal|journal=Past & Present|date=February 1980|volume=86|issue=86|pages=121–148|jstor=650742|doi=10.1093/past/86.1.121|pmid=11615074}}</ref> ಈ ನಂಬಿಕೆಯು ಲಾಮಾರ್ಕಿಸಂ ಮತ್ತು ಸುಜನನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂದಿನ-ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Sfn|Singleton|2010|pp=97–98}} {{Sfn|Kevles|1995|p=58}} ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ೧೮೮೦ ರಿಂದ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ [[ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು|ತಿರುಕಾ]] ನಂತಹ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಯೋಗದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ನಿರಾಯುಧ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=98–106}} {{Sfn|Tiruka|1977|p=v}} ಜರ್ಮನಿಯ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯಗಾರ ಯುಜೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡೋ ಅವರು ೧೯೦೫ ರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕ" ಆಗಿದ್ದರು. {{Sfn|Singleton|2010|p=89}} ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಯಾಂಡೋ ಎಂದು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಸೆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. {{Sfn|Singleton|2010|p=89}} {{Sfn|Alter|2004|p=28}} ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಸುಂದರಂ ಅವರ ೧೯೨೮ ''ಯೋಗಿಕ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ'' ಆಸನಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ಮೊದಲನೆಯ ಕೈಪಿಡಿ.<ref name="School of Yoga">{{Cite web|url=https://schoolofyoga.in/school-classical-yoga-about|title=About School Of Yoga|publisher=School of Yoga|access-date=24 March 2019}}</ref> {{Sfn|Goldberg|2016|pp=152–178}} === ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ === ನೀಲ್ಸ್ ಬುಖ್ ಅವರ ೧೯೨೪ ರ ''ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ಭಂಗಿಗಳು {{Sfn|Bukh|2010}} ಪರಿಘಾಸನ, ಪಾರ್ಶ್ವೊತ್ತನಾಸನ, ಮತ್ತು ನವಾಸನವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, [[ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ|ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರು]] ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಆಸನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ {{Sfn|Singleton|2010|pp=161, 200-203}}]] ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ|ವಿವೇಕಾನಂದರು]] ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಧರ್ಮ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ೧೮೯೩ ರ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. {{Sfn|Syman|2010|pp=37–46}} ಮತ್ತು ಯೋಗವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅವರ ೧೮೯೬ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ರಾಜ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದರು''. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಹಠ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅದರ "ಸಂಪೂರ್ಣ" ದೈಹಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಾದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅಲೆದಾಡುವ ಯೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅಸಹ್ಯದಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=70–75}} ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ ಯೋಗೇಂದ್ರರಿಂದ ಯೋಗಾಸನಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. {{Sfn|Newcombe|2017}} <ref name="Mishra 2016">{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/mumbai/once-upon-a-time-from-1918-this-yoga-institute-has-been-teaching-generations-creating-history/|title=Once Upon A Time: From 1918, this Yoga institute has been teaching generations, creating history|last=Mishra|first=Debashree|date=3 July 2016|work=[[Indian Express]]|location=Mumbai}}</ref> ಅವರು ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. {{Sfn|Caycedo|1966|p=194}} {{Sfn|De Michelis|2004|p=183}} ಹಠ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು {{Sfn|Shearer|2020|p=251}} ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ೧೯೨೮ ''ಯೋಗ ಆಸನಗಳು ಸರಳೀಕೃತ'' {{Sfn|Yogendra|1928}} ಮತ್ತು ಅವರ ೧೯೩೧ ''ಯೋಗ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ''. {{Sfn|Singleton|2010|pp=116–117}} ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರದ ಹರಿಯುವ ಅನುಕ್ರಮಗಳು, ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ, ಈಗ ಯೋಗವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಸನಗಳಾದ ಉತ್ತಾನಾಸನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ನಾಯಿ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Sfn|Mehta|1990|pp=146-147}} {{Sfn|Lidell|1983|pp=34-35}}೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಔಂಧ್ ರಾಜ, ಭವಾನ್ರಾವ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಪಂತ್ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="ET 2018"/> {{Sfn|Pratinidhi|1938}} {{Sfn|Goldberg|2016|pp=180–207}} ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ ಕುವಲಯಾನಂದರು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಕೈವಲ್ಯಧಾಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಆಸನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯೋಗೇಂದ್ರ ಅವರಂತೆ ಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು.<ref name="Wathen 2011">{{Cite web|url=http://www.livestrong.com/article/482891-kaivalyadhama-yoga-postures|title=Kaivalyadhama & Yoga Postures|last=Wathen|first=Grace|date=1 July 2011|publisher=LiveStrong|archive-url=https://web.archive.org/web/20111112192447/http://www.livestrong.com/article/482891-kaivalyadhama-yoga-postures|archive-date=12 November 2011}}</ref> {{Sfn|Alter|2004|p=31}} {{Sfn|Goldberg|2016|pp=100–141}} [["ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಪಿತಾಮಹ" <ref name="Mohan">{{Cite web|url=http://www.yogajournal.com/wisdom/2590|title=Memories of a Master|last=Mohan, A. G.|authorlink=A. G. Mohan|last2=Mohan, Ganesh|date=29 November 2009|website=[[Yoga Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306162156/https://www.yogajournal.com/wisdom/2590|archive-date=6 March 2010}}</ref> [[ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ|ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರು]] [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಯೋಗವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ೧೯೩೦ <ref name="Singleton 2011">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/yoga-s-greater-truth|title=The Ancient & Modern Roots of Yoga|last=Singleton|first=Mark|authorlink=Mark Singleton (yoga scholar)|date=4 February 2011|website=[[Yoga Journal]]}}</ref>]] ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಕುವಲಯಾನಂದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ]] ಅವರು ಭಾರತದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆಸನಗಳು, ಉಸಿರಾಟ, ಪಠಣ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೋಗವನ್ನು "ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ" ಕಲಿಸಿದರು.<ref name="Ricci 2007">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/paramahansa-yogananda|title=Paramahansa Yogananda|last=Ricci|first=Jeanne|date=28 August 2007|website=[[Yoga Journal]]|access-date=30 November 2018}}</ref> ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಯೋಗಾನಂದರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಬಿಷ್ಣು ಚರಣ್ ಘೋಷ್ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಘೋಷ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಯೋಗ ಅಂಡ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. {{Sfn|Newcombe|2017}} [[ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ|ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯ]] (೧೮೮೮–೧೯೮೯) "ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಪಿತಾಮಹ",<ref name="Mohan">{{Cite web|url=http://www.yogajournal.com/wisdom/2590|title=Memories of a Master|last=Mohan, A. G.|authorlink=A. G. Mohan|last2=Mohan, Ganesh|date=29 November 2009|website=[[Yoga Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306162156/https://www.yogajournal.com/wisdom/2590|archive-date=6 March 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.yogajournal.com/wisdom/2605|title=The YJ Interview: Partners in Peace|last=Anderson, Diane|date=9 August 2010|website=[[Yoga Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902050638/http://www.yogajournal.com/wisdom/2605|archive-date=2 September 2010}}</ref> ಅವರು ಟಿಬೆಟ್‌ನ [[ಮಾನಸಸರೋವರ|ಮಾನಸಸರೋವರ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ]] ೧೯೧೨ ರಿಂದ ೧೯೧೮ ಆಗ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಠ ಯೋಗದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ|ರಾಮಮೋಹನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=175-210}} <ref name="Ruiz 2007">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/krishnamacharya-s-legacy|title=Krishnamacharya's Legacy: Modern Yoga's Inventor|last=Pages Ruiz|first=Fernando|date=28 August 2007|website=[[Yoga Journal]]|access-date=26 November 2018}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕುವಲಯಾನಂದ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಜಗನ್ಮೋಹನ್ ಅರಮನೆ|ಜಗನ್ಮೋಹನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ "ಹಠ ಯೋಗ, [[ಕುಸ್ತಿ]] ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಳುವಳಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ. ಯೋಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು." <ref name="Singleton 2011"/> ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ [[ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು|ಕೃಷ್ಣ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ IV]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅರಮನೆಯ ಪಕ್ಕದ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರು ಈ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=175-210}} {{Sfn|Goldberg|2016|pp=234–248}} ಯೋಗ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮಾರ್ಕ್ ಸಿಂಗಲ್‌ಟನ್ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲ್ಸ್ ಬುಕ್‌ನಂತಹ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವು ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರ ಹೊಸ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಅನೇಕ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=161, 200-203}} {{Sfn|Bukh|2010}} ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಭಾವಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಜನರು ಇದ್ದರು. ರಷ್ಯಾದ ಯುಜೆನಿ ವಿ. ಪೀಟರ್ಸನ್, ಇಂದ್ರ ದೇವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (೧೯೩೭ ರಿಂದ), ಅವರು [[ಹಾಲಿವುಡ್|ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ]] ತೆರಳಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ''ಯೋಗವನ್ನು'' ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ <ref name="Schrank 2014">{{Cite journal|last=Schrank|first=Sarah|title=American Yoga: The Shaping of Modern Body Culture in the United States|journal=American Studies|date=2014|volume=53|issue=1|pages=169–182|url=https://journals.ku.edu/amerstud/article/view/4730|doi=10.1353/ams.2014.0021|access-date=2022-11-26|archive-date=2019-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428175459/https://journals.ku.edu/amerstud/article/view/4730|url-status=dead}}</ref> ''ಆರೋಗ್ಯಕರ'' {{Sfn|Devi|1953}} ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಪಟ್ಟಾಭಿ ಜೋಯಿಸ್ (೧೯೨೭ ರಿಂದ) ಅವರು ಹರಿಯುವ ಶೈಲಿಯ ಅಷ್ಟಾಂಗ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯು ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ruiz 2007"/> {{Sfn|Singleton|2010|pp=88, 175-210}} ಇದು ಪವರ್ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು <ref>{{Cite web|url=https://poweryoga.com/blog/power-yoga-history/|title=The History of Power Yoga|last=Kest|first=Bryan|authorlink=Bryan Kest|date=2017-09-04|publisher=Power Yoga|access-date=1 January 2019<!--Primary source presumed correct about itself-->}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್. ಐಯ್ಯಂಗಾರ್|ಬಿಕೆ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] (೧೯೩೩ ರಿಂದ), ಅವರು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. {{Sfn|Iyengar|2006|pp=xvi–xx}} {{Sfn|Mohan|2010|p=11}} ಅದರ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. {{Sfn|Goldberg|2016|p=384}} ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಂದರು.<ref name="Ruiz 2007" /> {{Sfn|Singleton|2010|pp=88, 175-210}} ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ೧೯೬೬ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಲೈಟ್ ಆನ್ ಯೋಗ'' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಯೋಗ ಆಸನಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ವಿದ್ವಾಂಸ- ಅಭ್ಯಾಸಗಾರ ನಾರ್ಮನ್ ಸ್ಜೋಮನ್ ಅದರ "ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಸಂಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, {{Sfn|Sjoman|1999|p=39}} ಆದರೂ ಇದು ನಿಖರತೆಯ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಯೋಗ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. {{Sfn|Sjoman|1999|p=47}} ಯೋಗದ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಆಸನಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡವು, ಆದರೆ ಹಠ ಯೋಗದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು. ಡಿವೈನ್ ಲೈಫ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು [[ರಿಷಿಕೇಶ|ಋಷಿಕೇಶದ]] [[ಶಿವಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ]] ಅವರು ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಷ್ಣುದೇವಾನಂದ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿವಾನಂದ ಯೋಗ ವೇದಾಂತ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಹಠ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬಿಹಾರ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಯೋಗದ ಸ್ವಾಮಿ ಸತ್ಯಾನಂದ {{Sfn|Mallinson|2011|p=779}} {{Sfn|Singleton|2010|p=213, note 14}} ಮತ್ತು ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಯೋಗದ ಸ್ವಾಮಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. {{Sfn|Mallinson|2011|p=779}} ವಿಷ್ಣುದೇವಾನಂದ ಅವರು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ''ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಯೋಗ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. {{Sfn|Vishnudevananda|1988}} ಆಸನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಭಂಗಿಗಳು {{Sfn|Sjoman|1999|pp=87–89}} {{Efn|The different names are sometimes closely connected. For example, [[Vishnudevananda]]'s Anjaneyasana 2 is Iyengar's [[Hanumanasana]]; [[Anjani]] is [[Hanuman]]'s mother, and Anjaneya is a [[matronymic]] for Hanuman.<ref>{{cite web |last1=Gaia Staff |title=Anjaneyasana: The Lunge Pose |url=https://www.gaia.com/article/lunge-pose-anjaneyasana |publisher=Gaia |date=27 September 2016 |access-date=6 July 2019}}</ref>}} ಜೋಯಿಸ್ ಅವರ ಆಸನದ ಹೆಸರುಗಳು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. {{Sfn|Sjoman|1999|p=50}} === ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಕು === [[ಚಿತ್ರ:Yoga_in_public.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Yoga_in_public.jpg/220px-Yoga_in_public.jpg|thumb| ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಯೋಗ, ಜಕಾರ್ತಾ, ೨೦೧೩. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ೧೯೬೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮೂರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಕು ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಜನರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು: ಗ್ರಾಹಕರು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಭಾರತೀಯರು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನರು ಸಂಘಟಿತ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಿಂದ]] ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಯೋಗವು ಸಿದ್ಧ ಯೋಗ ಅಥವಾ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಧ್ಯಾನದಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸೇವನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವ್ಯಾಯಾಮದ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ರೂಪವಾಯಿತು. {{Sfn|Jain|2015|p=43}} ಇದು ಯೋಗದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿರುವುದು, [[ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳು|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಂತಹ ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. {{Sfn|Jain|2015|pp=66-67}} ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಿಂದ, ಯೋಗವು ಪ್ರಪಂಚದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಹರಡಿತು, ಅದು ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು "ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ", ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ''ಯೋಗ'' ಎಂಬ ಪದವು ಈಗ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ.<ref name="De Michelis 2007">{{Cite journal|last=De Michelis|first=Elizabeth|authorlink=Elizabeth De Michelis|title=A Preliminary Survey of Modern Yoga Studies|journal=Asian Medicine, Tradition and Modernity|volume=3|issue=1|year=2007|pages=1–19|doi=10.1163/157342107X207182|url=https://wzukusers.storage.googleapis.com/user-31520575/documents/5a57bf9c24c23ZrCu301/Survey_of_Modern_Yoga_De_Michelis_2007.pdf}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗ ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್‌ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://bksiyengar.co.za/about/history/|title=History|publisher=Iyengar Yoga Institute, South Africa|access-date=18 July 2019}}</ref> ಅದರ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ & ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. {{Sfn|Newcombe|2014|pp=147–167}} ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಲಿಲಿಯಾಸ್ ಫೋಲನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ಲಿಲಿಯಾಸ್, ಯೋಗ ಅಂಡ್ ಯು'' ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಇದು ೧೯೭೦ ರಿಂದ ೧೯೯೯ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. {{Sfn|Gates|2006|pp=61–64}} {{Sfn|Schneider|2003|pp=10-15}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೨% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="PenmanStevens2012">{{Cite journal|last=Penman|first=Stephen|last2=Stevens|first2=Philip|last3=Cohen|first3=Marc|last4=Jackson|first4=Sue|title=Yoga in Australia: Results of a national survey|journal=International Journal of Yoga|volume=5|issue=2|year=2012|pages=92–101|issn=0973-6131|doi=10.4103/0973-6131.98217|pmid=22869991|pmc=3410203}}</ref> ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ, ಯೋಗವನ್ನು ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇತರ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ.<ref name="Lane 2003">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/3174356.stm|title=The Tyranny of Yoga|last=Lane|first=Megan|date=9 October 2003|work=[[BBC News]]|access-date=13 July 2022}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ" {{Sfn|Jain|2015|p=73}} ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಯೋಗ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, "ತಕ್ಷಣದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ" ವಿವಿಧ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯೋಗದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದು ಧರ್ಮದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಜೈನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Jain|2015|p=73}} ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಂಡ್, ಒಮ್ಮೆ ಹಣಕಾಸು ವಿಶ್ಲೇಷಕ, {{Sfn|Jain|2015|p=74}} ಭಂಗಿಯ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಯಲ್ಲದ ಸಿದ್ಧ ಯೋಗ ಎರಡನ್ನೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಅನುಸರ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸ್ನೇಹಿತನು ಇತರ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಯೋಗದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು " ಫಾಸ್ಟ್-ಫುಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್ " ಗಿಂತ "ಉತ್ತಮ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ " ಆಯ್ಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ತನ್ನ ಲೇಖನವನ್ನು "ದಿ ಯೋಗ ಮೊಗಲ್" ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು <ref name="Swartz 2010" /> ಯೋಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸ್ಟೆಫಾನಿ ಸೈಮನ್ {{Sfn|Syman|2010}} ಫ್ರೆಂಡ್ "ಬಹಳ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ" ತನ್ನದೇ ಆದ ಯೋಗ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. {{Sfn|Jain|2015|pp=74, 88-94}} <ref name="Swartz 2010">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/07/25/magazine/25Yoga-t.html|title=The Yoga Mogul|last=Swartz|first=Mimi|date=21 July 2010|work=[[The New York Times Magazine]]}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫ್ರೆಂಡ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಯೋಗ ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಗಳ ತಮ್ಮದೇ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. {{Sfn|Jain|2015|pp=90-91}} ಫ್ರೆಂಡ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸದಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು ಮತ್ತು ಸಿ‍ಇಒ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. {{Sfn|Jain|2015|p=92}} ಯೋಗವು "ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಜೈನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Jain|2015|p=xvii}} ಇದು "ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮ್ಯೂಟೇಶನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕತ್ವದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಮೂರ್ತೀಕರಿಸಿದ ಅತೀಂದ್ರಿಯತೆ-ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತಮ ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ಓರಿಯಂಟಲಿಸಂ" ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಲ್ಟರ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Alter|2004|p=247 (ch. 1, note 7)}} ಸಿಂಗಲ್‌ಟನ್ ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಯೋಗದ ದೇಹವೇ ಸರಕು, ಅದರ "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆ" {{Sfn|Singleton|2010|p=174}} "ಯೋಗ ಮಾದರಿಯ ಲೂಸೆಂಟ್ ಸ್ಕಿನ್" ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, {{Sfn|Singleton|2010|p=174}} ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಚಿತ್ರವು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನಂತವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ " ಸಮಗ್ರ, ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಸ್ವಯಂ ಒಂದು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಸರಕು ". {{Sfn|Singleton|2010|p=174}} ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ತಿಂಗಳು ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeannecroteau/2019/09/02/september-is-national-yoga-month--how-you-can-get-started/|title=September is National Yoga Month — How You Can Get Started|last=Croteau|first=Jeanne|website=Forbes|access-date=5 October 2020}}</ref> ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ವಾರ್ಷಿಕ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವನ್ನು]] ಜೂನ್ 21 ರಂದು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.unic.org.in/display.php?E=13712&K=Yoga |title=UN Declared 21 June as International Day of Yoga |access-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2022 |archive-date=9 ಜುಲೈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709170015/http://www.unic.org.in/display.php?E=13712&K=Yoga |url-status=bot: unknown }}</ref> === ರೂಪಾಂತರ === <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:472px;max-width:472px"><div class="trow"><div class="theader">ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯೋಗದ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref name="FOOTNOTEJain2015112">[[Yoga as exercise#CITEREFJain2015|Jain 2015]], p.&nbsp;112.</ref></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:287px;max-width:287px"><div class="thumbimage" style="height:181px;overflow:hidden">[[File:Hindu_yogi_in_Calcutta_(unknown_date).jpg|alt=|285x285px]]</img></div><div class="thumbcaption">ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೋಗ: "ಬೆತ್ತಲೆ ಯೋಗಿಗಳು... ಅವರ ಚರ್ಮವನ್ನು ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" <ref name="Cushman 1999"/></div></div><div class="tsingle" style="width:181px;max-width:181px"><div class="thumbimage" style="height:181px;overflow:hidden">[[File:Mr-yoga-half-lord-of-fishes-pose.jpg|alt=|181x181px]]</img></div><div class="thumbcaption">ವ್ಯಾಯಾಮದಂತೆ ಯೋಗ: ಯೋಗ ದೇಹದ "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆ" ಯನ್ನು "ಯೋಗ ಮಾದರಿಯ ಲೂಸೆಂಟ್ ಸ್ಕಿನ್" ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[[Yoga as exercise#CITEREFSingleton2010|Singleton 2010]], p.&nbsp;174.</ref></div></div></div></div></div> ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಸಾರಾ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯೋಗದ ಗುರಿ, ಸ್ವಯಂ ಅಥವಾ ''[[ಕೈವಲ್ಯ]]'' ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ನಮ್ಯತೆಯ ಆಧುನಿಕ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Strauss|2005|p=5}} ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ರ ''ಲೈಟ್ ಆನ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿನ'' ಅನೇಕ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ "ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಸ್ಜೋಮನ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Sjoman|1999|p=39}} ಸಿಂಗಲ್‌ಟನ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ "ಹಠ ಯೋಗದ ನೇರ ಮತ್ತು ಮುರಿಯದ ವಂಶಾವಳಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ" ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಆಧುನಿಕ ಭಂಗಿ ಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗಿನ ಆಸನ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ತುಂಬಾ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.." ಸಮಕಾಲೀನ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು ಅದರ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ "ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗದ" ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Singleton|2010|p=33}} ಯೋಗವನ್ನು ಹಠಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಸಮೀಕರಿಸುವುದು "ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಜೈನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: ಆಸನಗಳು "ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸುಧಾರಕರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದ ವಿನಿಮಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಫಿಟ್ನೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Jain 2012">{{Cite journal|last=Jain|first=Andrea R.|authorlink=Andrea R. Jain|title=The Malleability of Yoga: A Response to Christian and Hindu Opponents of the Popularization of Yoga|journal=Journal of Hindu-Christian Studies|publisher=Butler University, Irwin Library|volume=25|issue=1|date=2012|doi=10.7825/2164-6279.1510}}</ref> ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಜೈನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಆಧುನಿಕ ಯೋಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಯೋಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ." {{Sfn|Jain|2015|p=19}} ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜೇರೆಡ್ ಫಾರ್ಮರ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೮೯೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಯೋಗದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿವೆ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯದಿಂದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ, ಭಾರತದಿಂದ ಜಾಗತಿಕಕ್ಕೆ, ಪುರುಷನಿಂದ "ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ" ಹೆಣ್ಣಿಗೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕದಿಂದ "ಹೆಚ್ಚಾಗಿ" ಜಾತ್ಯತೀತಕ್ಕೆ, ಪಂಥೀಯದಿಂದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಕ್ಕೆ, ಮೆಂಡಿಕಂಟ್‌ನಿಂದ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಭಂಗಿಯವರೆಗೆ,ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನುಭವದವರೆಗೆ. ನಿಗೂಢ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು, ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಬೋಧನೆಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು; ಮತ್ತು "ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಯಾಗಳು" ನಿಂದ "ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜೇತರು".<ref name="Farmer 2012">{{Cite journal|last=Farmer|first=Jared|authorlink=Jared Farmer|title=Americanasana|journal=Reviews in American History|volume=40|issue=1|year=2012|doi=10.1353/rah.2012.0016|pages=145–158}}</ref> ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ವಂಶಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಗುರುಗಳ ವಂಶಾವಳಿಯ ಹೊರಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Lucia 2020">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Mgr0DwAAQBAJ&pg=PA75|title=White Utopias: The Religious Exoticism of Transformational Festivals|last=Lucia|first=Amanda J.|publisher=[[University of California Press]]|year=2020|isbn=978-0-520-37695-3|pages=75 ff, 136 ff}}</ref> == ಅಭ್ಯಾಸಗಳು == === ಆಸನಗಳು === ವ್ಯಾಯಾಮದಂತೆ ಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಠ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ (ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ) ಆಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಠ ಯೋಗ ಪಠ್ಯ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅಂದಾಜು. {{Sfn|Singleton|2010|pp=29, 170}} {| class="wikitable" |+ಆಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ! ಆಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಪಠ್ಯ ! ದಿನಾಂಕ ! ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ |- | ೨ | ''ಗೋರಕ್ಷಾ ಶತಕ'' | ೧೦-೧೧ ನೇ ಶತಮಾನ | ಸಿದ್ಧಾಸನ, [[ಪದ್ಮಾಸನ|ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು]] ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ;<ref name="Singh 2005">{{Cite web|url=http://www.metanexus.net/archive/conference2005/pdf/td_singh.pdf|title=Science and Religion: Global Perspectives, 4 – 8 June 2005, Philadelphia {{!}} Hinduism and Science|last=Singh, T. D.|date=2005|publisher=Metanexus Institute}}</ref><ref>{{Cite book|title=Goraksha Satakam|date=December 2006|publisher=Kaivalyadhama S. M. Y. M. Samiti|isbn=81-89485-44-X|editor-last=[[Swami Kuvalayananda]]|location=Lonavla, India|pages=37–38|editor-last2=Shukla|editor-first2=S. A.}}</ref> ಒಂದು "ಸಾಂಕೇತಿಕ" {{Efn|84's symbolism may, according to [[Richard Rosen (yoga teacher)|Richard Rosen]], citing S. Dasgupta, [[Gudrun Bühnemann]], and John Campbell Onan, derive from its astrological and numerological properties: it is the product of 7, the number of planets in [[astrology]], and 12, the number of [[signs of the zodiac]], while in [[numerology]], 7 is the sum of 3 and 4, and 12 is the product, i.e. 84 is (3+4)×(3×4).<ref name="Rosen 2017">{{cite book |last=Rosen |first=Richard |author-link=Richard Rosen (yoga teacher) |title=Yoga FAQ: Almost Everything You Need to Know about Yoga-from Asanas to Yamas |url=https://books.google.com/books?id=0oBPDQAAQBAJ&pg=PA171 |year=2017 |publisher=Shambhala |isbn=978-0-8348-4057-7 |pages=171– |quote=this number has symbolic significance. S. Dasgupta, in ''Obscure Religious Cults'' (1946), cites numerous instances of variations on eighty-four in Indian literature that stress its "purely mystical nature";... [[Gudrun Bühnemann]], in her comprehensive ''Eighty-Four Asanas in Yoga'', notes that the number "signifies completeness, and in some cases, sacredness.... John Campbell Oman, in ''The Mystics, Ascetics, and Saints of India'' (1905)... seven... classical planets in [[Indian astrology]]... and twelve, the number of signs of the zodiac.... Matthew Kapstein gives.. a numerological point of view... 3+4=7... 3x4=12..."}}</ref>|name=symbolism}} ೮೪ ಹಕ್ಕು |- | ೪ | ''ಶಿವ ಸಂಹಿತೆ'' | ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನ | ೪ ಕುಳಿತಿರುವ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ೮೪ ಹಕ್ಕುಗಳು; ೧೧ ಮುದ್ರೆಗಳು {{Sfn|Singleton|2010|p=29}} |- | ೧೫ | ''ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ'' | ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನ | ೧೫ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, {{Sfn|Singleton|2010|p=29}} ೪ ( ಸಿದ್ಧಾಸನ, [[ಪದ್ಮಾಸನ]], ಭದ್ರಾಸನ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನ ) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ <ref name="sacred-texts.com">{{Cite web|url=https://sacred-texts.com/hin/hyp/hyp03.htm|title=Hatha Yoga Pradipika: Chapter 1. On Âsanas|website=sacred-texts.com}}</ref> |- | ೩೨ | ''ಘೇರಾಂಡಾ ಸಂಹಿತಾ'' | ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನ | ೩೨ ಕುಳಿತಿರುವ, ಹಿಂಬದಿಯ ಬೆಂಡ್, ಟ್ವಿಸ್ಟ್, ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಆಸನಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು, ೨೫ ಮುದ್ರೆಗಳು.<ref name="Mallinson 2004">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=73DzK3kTIgEC|title=The Gheranda Samhita: the original Sanskrit and an English translation|last=Mallinson|first=James|publisher=YogaVidya|year=2004|isbn=978-0-9716466-3-6|pages=16–17|author-link=James Mallinson (author)}}</ref> {{Sfn|Singleton|2010|p=29}} |- | ೫೨ | ''ಹಠ ರತ್ನಾವಳಿ'' | ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನ | ೫೨ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ೮೪ ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ {{Efn|84 names of asanas are listed; not all can now be identified.}} <ref name="EastBombay1988">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2AXbAAAAMAAJ|title=Cyclopaedia Yoga|publisher=[[The Yoga Institute]]|year=1988|editor-last=Yogendra|editor-first=Jayadeva|location=Bombay, India|page=32}}</ref> {{Sfn|Srinivasa|2002|loc=pp. 98–122 – asanas listed; Between pages 153 & 154 – Figures of asanas; pp. 157–159 – asanas named but not described}} |- | ೮೪ | ''ಜೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ'' | ೧೮೩೦ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಠ್ಯದ ಅಪರೂಪದ ಸಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೮೪ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ೨೪ ಮುದ್ರೆಗಳು {{Sfn|Singleton|2010|p=170}} |- | ೩೭ | ''ಯೋಗ ಸೋಪಾನ'' | ೧೯೦೫ | ೩೭ ಆಸನಗಳು, ೬ ಮುದ್ರೆಗಳು, ೫ ಬಂಧಗಳು {{Sfn|Singleton|2010|p=170}} ಹಾಲ್ಟೋನ್ ಫಲಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. |- | ~೨೦೦ | ''ಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು''[[ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್. ಐಯ್ಯಂಗಾರ್|ಬಿಕೆಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] | ೧೯೬೬ | ಪ್ರತಿ ಆಸನದ ವಿವರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು {{Sfn|Iyengar|1979}} |- | ೯೦೮ | ''ಮಾಸ್ಟರ್ ಯೋಗ ಚಾರ್ಟ್''ಧರ್ಮ ಮಿತ್ರ | ೧೯೮೪ | ಪ್ರತಿ ಆಸನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು <ref name="Mittra2003">{{Cite book|title=Master Chart of Yoga Poses|last=Mittra, Dharma|year=1984|author-link=Dharma Mittra}}</ref> |- | ೨೧೦೦ | ''೨,೧೦೦ ಆಸನಗಳು'' ಶ್ರೀ. ಯೋಗ | ೨೦೧೫ | ಪ್ರತಿ ಆಸನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು <ref name="Lacerda 2015">{{Cite book|title=2,100 Asanas: the complete yoga poses|last=Lacerda|first=Daniel|date=2015|isbn=978-1-63191-010-4|publication-place=New York|oclc=902661254}}</ref> |} ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು, ಅವುಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಹುದು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ( ನಿಂತಿರುವ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ, ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ, ತಲೆಕೆಳಗಾದ), ಸಮತೋಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ (ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದು, ಬ್ಯಾಕ್‌ಬೆಂಡ್, ಟ್ವಿಸ್ಟ್), ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರು ಒಪ್ಪಿದ ಆಸನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. {{Sfn|Mehta|1990|pp=188-191}} {{Sfn|Saraswati|1996}} <ref>{{Cite web|url=http://www.pocketyoga.com/Pose?sch=&cat=1&sub=1&dif=1|title=Poses|date=2018|publisher=PocketYoga}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.yogapoint.com/yogasana/yogaposes-categories.htm|title=Categories of Yoga Poses|date=2018|publisher=Yoga Point}}</ref> ಯೋಗ ಗುರು ಧರ್ಮ ಮಿತ್ರ "ನೆಲ ಮತ್ತು ಸುಪೈನ್ ಭಂಗಿಗಳು" ನಂತಹ ತನ್ನದೇ ಆದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. {{Sfn|Mittra|2003}} ಯೋಗಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ''ಯೋಗ ಜರ್ನಲ್'' "ಹಿಪ್-ಓಪನಿಂಗ್" ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ ಡ್ಯಾರೆನ್ ರೋಡ್ಸ್, ಯೋಗಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ''ಯೋಗ ಜರ್ನಲ್'' ಕೂಡ "ಕೋರ್ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್" ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.yogapedia.com/yoga-poses|title=Yoga Poses|date=2018|publisher=Yogapedia}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/poses/types|title=Poses by Type|date=2018|website=Yoga Journal}}</ref> {{Sfn|Rhodes|2016}} === ಶೈಲಿಗಳು === ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದಿಂದ ವಿನಿಯೋಗದವರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ೧೯ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶೈಲಿಗಳು ಇದ್ದವು. ಇವು [[ಏರೋಬಿಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮ]], ಆಸನಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಹಠ ಯೋಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="YJ on styles"/><ref name="Beirne 2014"/> [[ಚಿತ್ರ:Hatha_yoga_in_Japanese_@_Semperviva_(4440274580).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Hatha_yoga_in_Japanese_%40_Semperviva_%284440274580%29.jpg/220px-Hatha_yoga_in_Japanese_%40_Semperviva_%284440274580%29.jpg|thumb| ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಾಸನ, ಮರದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ "ಹಠ ಯೋಗ" ವರ್ಗ]] ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗವು ಏರೋಬಿಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು {{Convert|105|F|C}} ಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು೨ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ೨೪ ಆಸನಗಳ ಸ್ಥಿರ ಮಾದರಿ. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗವು ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ರಂಗಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಿವಾನಂದ ಯೋಗವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೨ ಮೂಲಭೂತ ಭಂಗಿಗಳು, [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ]] ಪಠಣ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು, [[ಧ್ಯಾನ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರದ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="YJ on styles"/><ref name="Beirne 2014"/> {{Sfn|Goldberg|2016|pp=320–336}} ಜೀವಮುಕ್ತಿ ಯೋಗವು ಸಂಗೀತ, ಪಠಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ಓದುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯುವ ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯ ಆಸನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="Beirne 2014" /> ಕುಂಡಲಿನಿ ಯೋಗವು ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪಠಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಸನಗಳ ಮೂಲಕ [[ಕುಂಡಲಿನಿ]] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="Beirne 2014" /> ಯೋಗ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ರಹಿತ "ಹಠ ಯೋಗ"ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, {{Efn|Not to be confused with medieval [[Haṭha yoga]]}} {{Sfn|Shearer|2020|p=2}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು ಹರಿಯುವ ಅನುಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು ( ವಿನ್ಯಾಸಗಳು), ಮತ್ತು ಭಂಗಿಗಳ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Singleton|2010|p=152}} <ref name="Beirne 2014">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/jan/10/yoga-beginners-guide-different-styles|title=Yoga: a beginner's guide to the different styles|last=Beirne|first=Geraldine|date=10 January 2014|work=[[The Guardian]]|access-date=1 February 2019}}</ref><ref name="Cook 2007">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/practice/not-all-yoga-is-created-equal|title=Find Your Match Among the Many Types of Yoga|last=Cook|first=Jennifer|date=28 August 2007|website=[[Yoga Journal]]|quote=If you are browsing through a yoga studio's brochure of classes and the yoga offered is simply described as "hatha," chances are the teacher is offering an eclectic blend of two or more of the styles described above.}}</ref> ಲಿಂಗ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ೭೦ ರಿಂದ ೯೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. {{Sfn|Newcombe|2007}} ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ]] ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯ ಯೋಗ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ; ಅವರ ಮಗ ಟಿಕೆವಿ ದೇಶಿಕಾಚಾರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಕೌಸ್ತುಬ್ ದೇಶಿಕಾಚಾರ್ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಉಸಿರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಆಸನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="YJ on styles">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/practice/which-yoga-is-right-for-you-2|title=What's Your Style? Explore the Types of Yoga|date=13 November 2012|website=Yoga Journal}}</ref><ref name="KYM">{{Cite web|url=https://www.kym.org/|title=Krishnamacharya Yoga Mandiram|publisher=Krishnamacharya Yoga Mandiram|access-date=30 December 2018}}</ref> === ಸೆಷನ್ಸ್ === [[File:Working_in_Trikonasana.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Working_in_Trikonasana.svg/260px-Working_in_Trikonasana.svg.png|thumb| ತ್ರಿಕೋನಾಸನವನ್ನು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತಹರಂಗಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{sfn|Mehta|1990|pp=22–23}}]] ಯೋಗ ಅವಧಿಗಳು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ,<ref name="Beirne 2014"/><ref name="Tomlinson 2019">{{Cite web|url=https://www.ekhartyoga.com/articles/practice/yoga-style-guide|title=Yoga style guide|last=Tomlinson|first=Kirsty|publisher=Ekhart Yoga|access-date=1 February 2019|quote=Hatha.. Vinyasa flow.. Yin Yoga.. Yin Yang Yoga.. Slow flow.. Ashtanga.. Somatics.. Budokon.. Iyengar.. Yamuna.. Yoga Nidra.. [[Vanda Scaravelli|Scaravelli]]-inspired.. Mixed movement.. Kundalini-inspired.. Core Strength Vinyasa.. Restorative Yoga.. AcroYoga.. Anusara..}}</ref> ಮತ್ತು ವರ್ಗವು ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಪ್ರಕಾರ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಯಾಮ ವರ್ಗದಂತೆ, ಅವಧಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹುರುಪಿನ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕರ ವರ್ಗವು ಸುಖಾಸನದಂತಹ ಸರಳ ಭಂಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಸುತ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ನಂತರ ತ್ರಿಕೋನಾಸನದಂತಹ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ದಂಡಾಸನದಂತಹ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಭಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ನವಾಸನದಂತಹ ಸಮತೋಲನ ಭಂಗಿಗಳು, ಇದು ಸೇತು ಬಂಧ ಸರ್ವಾಂಗಾಸನ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಕರಣಿಯಂತಹ ಕೆಲವು ಒರಗಿರುವ ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಭಂಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ ತಿರುವು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಧ್ಯಾನ|ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸವಾಸನ]].<ref name="Rosen 2007">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/teach/sequences-for-your-teaching|title=Sequencing Primer: 9 Ways to Plan a Yoga Class|last=Rosen|first=Richard|authorlink=Richard Rosen (yoga teacher)|date=28 August 2007|website=[[Yoga Journal]]|access-date=1 February 2019}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಧಿವೇಶನವು ಒಂದು ಗಂಟೆಯಿಂದ ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಸಮಯ ವಿಂಡೋದಲ್ಲಿ ತರಗತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ.<ref name="Beirne 2014" /><ref name="Rosen 2007" /> === ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು === ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಯೋಗದ ವಿಕಸನವು ಹೊಸ ಆಸನಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಚಮತ್ಕಾರಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈಮಾನಿಕ ಯೋಗವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು, ಬ್ಯಾರೆ ವರ್ಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ ( ಬ್ಯಾಲೆ ತಯಾರಿಯಂತೆ), [[ಕುದುರೆ|ಕುದುರೆಯ]] ಮೇಲೆ,<ref name="YJ Hybrids">{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/types-of-yoga/yoga-hybrids-types-of-yoga|title=Yoga Hybrids|website=[[Yoga Journal]]|access-date=1 January 2019}}</ref> ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ, {{Sfn|Gowing|2019|pp=78-84}} ಆಡುಗಳೊಂದಿಗೆ,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/shortcuts/2018/dec/03/goat-yoga-the-greatest-of-all-time-or-a-passing-fad|title=Goat yoga – the greatest of all time or a passing fad?|last=Lavelle|first=Daniel|date=3 December 2018|work=[[The Guardian]]}}</ref> ಉಂಗುರ- ಬಾಲದ ಲೆಮರ್‌ಗಳು,<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cumbria-47783459|title=Lake District hotel launches lemur yoga classes|date=2 April 2019|publisher=[[BBC]]|access-date=2 April 2019}}</ref> ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಡಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.acefitness.org/acefit/healthy-living-article/59/2836/What-Can-I-Expect-in-a-Paddleboard/|title=What Can I Expect in a Paddleboard Yoga Class?|last=Matthews|first=Jessica|publisher=American Council of Exercise}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.today.com/id/44364191/ns/today-today_health/t/flo-yo-yoga-paddleboard-mashup-just-dont-fall/#.UjYxDGRARU4|title='Flo-yo' a yoga, paddleboard mashup — just don't fall in|work=today.com|access-date=17 September 2013|archive-date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227185910/http://www.today.com/id/44364191/ns/today-today_health/t/flo-yo-yoga-paddleboard-mashup-just-dont-fall/#.UjYxDGRARU4|url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="YJ Hybrids" /> == ಉದ್ದೇಶಗಳು == === ವ್ಯಾಯಾಮ === ವ್ಯಾಯಾಮದ ಶಕ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಸಮಾನ ಕಾರ್ಯದ (ಎಮ್‍ಇಟಿ) ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೩ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಗಳು ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ೩ ರಿಂದ ೬ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಗಳು ಮಧ್ಯಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ೬ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ೧೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಮಧ್ಯಮ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಮಟ್ಟದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ದೈನಂದಿನ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Larson-Meyer 2016">{{Cite journal|last=Larson-Meyer|first=D. Enette|title=A Systematic Review of the Energy Cost and Metabolic Intensity of Yoga|journal=Medicine & Science in Sports & Exercise|volume=48|issue=8|year=2016|pages=1558–1569|issn=0195-9131|doi=10.1249/MSS.0000000000000922|pmid=27433961}} The review examined 17 studies, of which 10 measured the energy cost of yoga sessions.</ref><ref name="Haskell 2007">{{Cite journal|last=Haskell, William L.|title=Physical Activity and Public Health|journal=Circulation|volume=116|issue=9|year=2007|pages=1081–1093|issn=0009-7322|doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.107.185649|pmid=17671237|display-authors=etal}}</ref> ೧೮ ರಿಂದ ೬೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ, ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ವಾರದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ತೀವ್ರವಾದ [[ಏರೋಬಿಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮ|ಏರೋಬಿಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು]] ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Haskell 2007" /> ವ್ಯಾಯಾಮದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗ ಅವಧಿಯು ೩.೩ ± ೧.೬ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಧ್ಯಮ ತಾಲೀಮು. ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ್ ಬೆಳಕಿನ ೨.೯ ರಿಂದ ಹುರುಪಿನ೭.೪ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಗಳವರೆಗೆ, ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಅವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ೨.೯ ± ೦.೮ ಎಮ್‍ಇಟಿ ಗಳು.<ref name="Larson-Meyer 2016"/> === ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ === ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಯೋಗವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಸಪ್ಲಿನೆಸ್‌ಗಾಗಿ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nanda 2011">{{Cite web|url=http://www.openthemagazine.com/article/living/not-as-old-as-you-think|title=Not as Old as You Think|last=Nanda|first=Meera|date=12 February 2011|website=OPEN Magazine}}</ref><ref name="Feuerstein 2003">{{Cite journal|last=Feuerstein|first=Georg|authorlink=Georg Feuerstein|title=The Lost Teachings of Yoga|journal=Common Ground|date=March 2003|issue=March 2003|pages=4–27|url=http://www.commonground.ca:80/iss/0303140/lost_teachings_of_yoga.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101115204210/http://www.commonground.ca/iss/0303140/lost_teachings_of_yoga.shtml|archivedate=15 November 2010|quote=For most modern pract[it]ioners, yoga is fitness training. They know nothing about the moral disciplines. They show little or no interest in meditation. The idea of a guru is alien to them. The ideal of liberation is outlandish, even if they are familiar with the concept.|accessdate=22 November 2021}}</ref> ಬದಲಿಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಯೋಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸ್ಟೆಫಾನಿ ಸೈಮನ್ ಯಾವುದೇ "ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹಿಂದೂ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. " {{Sfn|Syman|2010|p=5}} ಉದ್ದೇಶ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' "ಯೋಗದ ಶಾಂತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref name="Vitello 2010">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/11/28/nyregion/28yoga.html|title=Hindu Group Stirs a Debate Over Yoga's Soul|last=Vitello|first=Paul|date=27 November 2010|work=[[The New York Times]]}}</ref> ಕೆಲವು ಕೇಸರಿ ಭಾರತೀಯ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ "ಟೇಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಯೋಗ" <ref name="Vitello 2010" /> ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಲೇಖಕ ದೀಪಕ್ ಚೋಪ್ರಾ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸದರ್ನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಥಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮೊಹ್ಲರ್ ಜೂನಿಯರ್ <ref name="Vitello 2010" /> ಜೈನ್ {{Efn|[[Andrea Jain]] is not, despite her surname, a practising [[Jain]].{{sfn|Jain|2015|pp=x, xiv}}}} ಅವರು ಯೋಗವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ಅಥವಾ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧರೂ]] ಆಗಿರಬಹುದು; ಅಥವಾ ಅದು ಏಕರೂಪ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು "ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೋಗಾಫೋಬಿಕ್ ಸ್ಥಾನ" ಮತ್ತು "ಹಿಂದೂ ಮೂಲಗಳ ಸ್ಥಾನ" ಎರಡನ್ನೂ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. {{Sfn|Jain|2015|pp=130-157, esp. 131}} ಸೈಮನ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಕ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ರೈತ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ದೇಹಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. 'ಒಂದು ಭೋಗ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು'." <ref name="Farmer 2012"/> {{Sfn|Syman|2010|p=291}} ಈ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲ ಯೋಗವು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Yoga_in_Malaysia_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Yoga_in_Malaysia_%28cropped%29.jpg/300px-Yoga_in_Malaysia_%28cropped%29.jpg|left|thumb| ಯೋಗ (ಇಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನಾಸನ ) ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC magazine monitor 2014">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/blogs-magazine-monitor-29435965|title=Is yoga really about exercise?|date=1 October 2014|publisher=[[BBC]] Magazine Monitor|access-date=5 January 2019}}</ref>]] ಯೋಗವು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಯಾಮವೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://aeon.co/essays/are-you-flexible-enough-to-worship-the-sun|title=Is yoga a religion?|last=Davis|first=Erik|date=3 May 2013|website=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]]|access-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126103912/https://aeon.co/essays/are-you-flexible-enough-to-worship-the-sun|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/yoga-101/beyond-belief|title=Yoga As a Religion?|last=Ferretti|first=Andrea|date=1 March 2012|website=[[Yoga Journal]]|access-date=21 February 2019}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯವು ಯೋಗವು "ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ" ವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದರೆ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಯೋಗ ಆವರಣವು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು " ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ." <ref name="BBC magazine monitor 2014">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/blogs-magazine-monitor-29435965|title=Is yoga really about exercise?|date=1 October 2014|publisher=[[BBC]] Magazine Monitor|access-date=5 January 2019}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref name="Chopra 2018">{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/saudi-arabia-embraces-yoga-in-pivot-toward-moderation/|title=Saudi Arabia embraces yoga in pivot toward 'moderation'|last=Chopra|first=Anuj|date=30 September 2018|work=The Times of Israel|access-date=9 March 2019}}</ref> ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಪಠಣ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದಿದ್ದರೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="BBC magazine monitor 2014" /> ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿ ಮೀರಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ''ಯೋಗ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ'' ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಥಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಲು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತೀರಾ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ, "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಸ್ವಂತ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ. ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಬಯಕೆಯಾಗಿದೆ." <ref name="Mehta 2010">{{Cite web|url=http://yogicpath.com/wp-content/uploads/2015/06/mira_mehta_in_yoga_magazine_may_2010.pdf|title=A Teacher's Tale|date=May 2010|website=Yoga Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20190303104940/http://yogicpath.com/wp-content/uploads/2015/06/mira_mehta_in_yoga_magazine_may_2010.pdf|archive-date=3 March 2019|access-date=3 March 2019}}</ref> ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಜೆ. ಪಿಂಗಟೋರ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಯೋಗ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ನಡುವಿನ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite book|url=https://www.academia.edu/20311390|title=Bodies Bending Boundaries: Religious, Spiritual, and Secular Identities of Modern Postural Yoga in the Ozarks|last=Pingatore|first=Kimberley J.|date=December 2015|publisher=Missouri State University (MA Thesis)}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಠ ಯೋಗದ "ಮೋಹಕ... ಅತೀಂದ್ರಿಯ... ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಧ್ವಂಸಕ" ಅಂಶಗಳು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ. {{Sfn|Syman|2010|p=5}} ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಜೆಸ್ಸಾಮಿನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿಯವರು ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜವು "ಎಲ್ಲವೂ ನಿಗೂಢ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ " [[ಚಕ್ರ|ಚಕ್ರಗಳು]] ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ" ಯೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಯೋಗದ ಯಾವುದೇ ಜೋಡಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Stanley 2021">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/ask/answers/yoga-skeptic-looking-for-ways-to-get-the-health-benefits|title=Question and Answer|last=Stanley|first=Jessamyn|access-date=9 February 2021|last2=[[The New York Times]]<!--given explicitly as second byline-->}}</ref> ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಬಿಕ್ರಮ್‌ನಂತಹ ಶೈಲಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು "ಸ್ವಯಂನ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಕಾಸವನ್ನು" ತರುತ್ತದೆ.<ref name="Stanley 2021" /> ಬಿಕ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಬೆವರು, ಬದ್ಧತೆ, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ದೈಹಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ನಿಂದನೆಯು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ಭಾವಪರವಶತೆ, "ಆಳವಾದ ಚೈತನ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆಯ ಭಾವನೆ" ಎಂದು ಸೈಮನ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಕ್ತಿ, ಬಿಲ್ಲದ ಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ". {{Sfn|Syman|2010|p=277}} ಆ ಸಂದರ್ಭವು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್‌ನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಡೇವಿಸ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವರು ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವವರೆಗೆ ಇದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು,<ref name="Davis 2016" /> ಇತರರು ಯೋಗದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ಪಾಲ್ ಗೋಸ್ಬೀ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. " [[ಚಕ್ರ|ಚಕ್ರಗಳನ್ನು]] ತೆರೆಯುವುದು" ಮತ್ತು [[ಕುಂಡಲಿನಿ]] ಅಥವಾ "ಸರ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಗೋಸ್ಬೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ "ಸೈತಾನನಿಂದ", "ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೋಗ ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸ".<ref name="Davis 2016">{{Cite web|url=https://www.eauk.org/news-and-views/should-christians-do-yoga|title=Should Christians do yoga?|last=Davis|first=Alexandra|date=1 January 2016|publisher=[[Evangelical Alliance]]|access-date=29 November 2018}}</ref> ಚರ್ಚ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಗುಂಪನ್ನು [[ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌|ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನ]] ಚರ್ಚ್ ಹಾಲ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ಯಾರೋಚಿಯಲ್ ಚರ್ಚ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಯೋಗವು "ಪರ್ಯಾಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗಳನ್ನು" ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-bristol-31311797|title=Bristol yoga group barred from church hall|date=9 February 2015|publisher=[[BBC]]|access-date=5 January 2019}}</ref> ಜಾತ್ಯತೀತ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ನೆಲ್ ಫ್ರಿಜೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆನಿ ಎಡ್ಡೋ-ಲಾಡ್ಜ್ ಅವರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳು " ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಯೋಗ "ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ( ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ]]'' ) ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರಿಝೆಲ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಯೋಗವು ಪತಂಜಲಿಯ ''ಯೋಗ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ'' ಬಹಳ ದೂರದ ಹೊಸ ಘಟಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಧಕರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರರು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯೋಗವು ಪತಂಜಲಿಯಿಂದ ದೂರವಿದೆ ಎಂದು ಎಡ್ಡೋ-ಲಾಡ್ಜ್ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜನರು ಅದನ್ನು "ನಿಮಗಿಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿ, ಅತಿಯಾದ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದರಂತೆಯೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂಲಗಳು".<ref name="Frizzell Eddo-Lodge 2015">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/nov/23/yoga-classes-cultural-appropriation|title=Are yoga classes just bad cultural appropriation?|last=Frizzell|first=Nell|date=23 November 2015|work=[[The Guardian]]|last2=Eddo-Lodge|first2=Reni}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, "ಪೂರ್ವದಿಂದ" "ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ" ವಿನಿಯೋಗದ ಆರೋಪಗಳು ಯೋಗವು ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜೈನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕದಿಯಲ್ಪಡುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ. {{Sfn|Jain|2015|p=xii}} === ಆರೋಗ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:The_Union_Minister_for_Women_and_Child_Development,_Smt._Maneka_Sanjay_Gandhi_participating_in_a_programme_(Yoga_for_pregnant_women),_on_the_occasion_of_the_4th_International_Day_of_Yoga_2018,_in_New_Delhi_on_June_21,_2018_(2).JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/The_Union_Minister_for_Women_and_Child_Development%2C_Smt._Maneka_Sanjay_Gandhi_participating_in_a_programme_%28Yoga_for_pregnant_women%29%2C_on_the_occasion_of_the_4th_International_Day_of_Yoga_2018%2C_in_New_Delhi_on_June_21%2C_2018_%282%29.JPG/220px-thumbnail.jpg|thumb| [[ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವೆ]] [[ಮನೇಕಾ ಗಾಂಧಿ|ಮೇನಕಾ ಗಾಂಧಿ]] ಅವರು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ|ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗಾಗಿ]] ಯೋಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ದಂಡಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಭಂಗಿ.]] ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.webmd.com/balance/guide/the-health-benefits-of-yoga|title=Yoga Health Benefits: Flexibility, Strength, Posture, and More|publisher=WEBMD|access-date=22 June 2015}}</ref> ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ಜೆ. ಬ್ರಾಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ೨೦೧೨ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿ'' ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Broad|2012|pp=39 and whole book}} ಆರಂಭಿಕ ಘಾತಕರಲ್ಲಿ ಕುವಲಯಾನಂದ ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕೈವಲ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಂಗಾಸನ (ಭುಜದ ನಿಲುವು ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಾನವನಲ್ಲಿ ನಿರ್ನಾಳ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು]] ( [[ಹಾರ್ಮೋನ್|ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು]] ಸ್ರವಿಸುವ ಅಂಗಗಳು) ಪುನರ್ವಸತಿಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಆಸನಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. {{Sfn|Goldberg|2016|pp=100–109, esp. p 108}} ಯೋಗದ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಪ್ರಭಾವವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ), ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೧೪ ರ ವರದಿಯು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅದು "ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="DingStamatakis2014">{{Cite journal|last=Ding|first=Ding|last2=Stamatakis|first2=Emmanuel|title=Yoga practice in England 1997–2008: prevalence, temporal trends, and correlates of participation|journal=BMC Research Notes|volume=7|issue=1|pages=172|year=2014|issn=1756-0500|doi=10.1186/1756-0500-7-172|pmid=24661723|pmc=3987846}}</ref> ಆರು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗವು ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆನ್ನು ನೋವು ಎರಡಕ್ಕೂ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="Crow Jeannot Trewhela 2015 p=3">{{Cite journal|last=Crow|first=Edith Meszaros|last2=Jeannot|first2=Emilien|last3=Trewhela|first3=Alison|title=Effectiveness of Iyengar yoga in treating spinal (back and neck) pain: A systematic review|journal=International Journal of Yoga|volume=8|issue=1|pages=3–14|year=2015|doi=10.4103/0973-6131.146046|pmid=25558128|pmc=4278133}}</ref> ಆರು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಧಾನಗಳು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು,<ref name="Louie2014">{{Cite journal|last=Louie|first=Lila|title=The Effectiveness of Yoga for Depression: A Critical Literature Review|journal=Issues in Mental Health Nursing|volume=35|issue=4|year=2014|pages=265–276|doi=10.3109/01612840.2013.874062|pmid=24702211}}</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ಯೋಗವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ೨೦೧೫ ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಅಳತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯೋಗದ ಪರಿಣಾಮದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣತೆಯನ್ನು ಕರೆದಿದೆ.<ref name="Pascoe2015">{{Cite journal|last=Pascoe|first=Michaela C.|last2=Bauer|first2=Isabelle E.|date=1 September 2015|title=A systematic review of randomised control trials on the effects of yoga on stress measures and mood|journal=Journal of Psychiatric Research|volume=68|pages=270–282|doi=10.1016/j.jpsychires.2015.07.013|pmid=26228429}}</ref> ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವು ನಮ್ಯತೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆನ್ನುನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು. ಐದು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಮೂರು ಮಾನಸಿಕ ( ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ, ಸಾವಧಾನತೆ, ಸ್ವಯಂ ಸಹಾನುಭೂತಿ ) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು (ಹಿಂಭಾಗದ ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್, ಇಂಟರ್ಲ್ಯೂಕಿನ್ -೬, ಸಿ-ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್ ) ಒತ್ತಡದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉಳಿದಿದೆ; ಯೋಗದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಒತ್ತಡ-ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು (ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ, ಸ್ವಯಂ-ಕರುಣೆ, ಹಿಂಭಾಗದ ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್ ಮತ್ತು ಲಾಲಾರಸದ ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್‌ನ ಪ್ರತಿಬಂಧ) ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref name="RileyPark2015">{{Cite journal|last=Riley|first=Kristen E.|last2=Park|first2=Crystal L.|title=How does yoga reduce stress? A systematic review of mechanisms of change and guide to future inquiry|journal=Health Psychology Review|volume=9|issue=3|year=2015|pages=379–396|doi=10.1080/17437199.2014.981778|pmid=25559560}}</ref> ೨೦೧೭ ರ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಯೋಗವು ಬೆನ್ನು ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Chou">{{Cite journal|last=Chou|first=Roger|last2=Deyo|first2=Richard|last3=Friedly|first3=Janna|last4=Skelly|first4=Andrea|last5=Hashimoto|first5=Robin|last6=Weimer|first6=Melissa|last7=Fu|first7=Rochelle|last8=Dana|first8=Tracy|last9=Kraegel|first9=Paul|title=Nonpharmacologic therapies for low back pain: A systematic Review for an American College of Physicians Clinical Practice Guideline|journal=Annals of Internal Medicine|volume=166|issue=7|pages=493–505|date=2017-02-14|issn=0003-4819|doi=10.7326/m16-2459|pmid=28192793}}</ref> [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ, ಯೋಗವು ಆಯಾಸವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಮಾನಸಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Greenlee">{{Cite journal|last=Greenlee|first=Heather|last2=DuPont-Reyes|first2=Melissa J.|last3=Balneaves|first3=Lynda G.|last4=Carlson|first4=Linda E.|last5=Cohen|first5=Misha R.|last6=Deng|first6=Gary|last7=Johnson|first7=Jillian A.|last8=Mumber|first8=Matthew|last9=Seely|first9=Dugald|title=Clinical practice guidelines on the evidence-based use of integrative therapies during and after breast cancer treatment|journal=CA: A Cancer Journal for Clinicians|volume=67|issue=3|date=2017-04-24|issn=0007-9235|doi=10.3322/caac.21397|pages=194–232|pmid=28436999|pmc=5892208}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGreenleeDuPont-ReyesBalneavesCarlson2017">Greenlee, Heather; DuPont-Reyes, Melissa J.; Balneaves, Lynda G.; Carlson, Linda E.; Cohen, Misha R.; Deng, Gary; Johnson, Jillian A.; Mumber, Matthew; Seely, Dugald; Zick, Suzanna M.; Boyce, Lindsay M.; Tripathy, Debu (2017-04-24). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5892208 "Clinical practice guidelines on the evidence-based use of integrative therapies during and after breast cancer treatment"]. ''CA: A Cancer Journal for Clinicians''. '''67''' (3): 194–232. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.3322/caac.21397|10.3322/caac.21397]]. [[ISSN (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|ISSN]]&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0007-9235 0007-9235]. [[PMC (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5892208 5892208]</span>. [[PMID (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28436999 28436999].</cite></ref><ref name="Cramer">{{Cite journal|last=Cramer|first=Holger|last2=Lauche|first2=Romy|last3=Klose|first3=Petra|last4=Lange|first4=Silke|last5=Langhorst|first5=Jost|last6=Dobos|first6=Gustav J|title=Yoga for improving health-related quality of life, mental health and cancer-related symptoms in women diagnosed with breast cancer|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=1|date=2017-01-03|issn=1465-1858|doi=10.1002/14651858.cd010802.pub2|page=CD010802|pmid=28045199|pmc=6465041}}</ref><ref name="Danhauer">{{Cite journal|last=Danhauer|first=Suzanne C.|last2=Addington|first2=Elizabeth L.|last3=Sohl|first3=Stephanie J.|last4=Chaoul|first4=Alejandro|last5=Cohen|first5=Lorenzo|title=Review of yoga therapy during cancer treatment|journal=Supportive Care in Cancer|volume=25|issue=4|date=2017-01-07|issn=0941-4355|doi=10.1007/s00520-016-3556-9|pages=1357–1372|pmid=28064385|pmc=5777241}}</ref> ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯೋಗವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ೨೦೧೫ ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಗಮನಿಸಿದೆ.<ref name="Yoga depression SystRev">{{Cite journal|last=Gong, H.|last2=Ni, C.|last3=Shen, X.|last4=Wu, T.|last5=Jiang, C.|title=Yoga for prenatal depression: a systematic review and meta-analysis|journal=BMC Psychiatry|volume=15|pages=14|date=February 2015|pmid=25652267|pmc=4323231|doi=10.1186/s12888-015-0393-1}}</ref> ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವು ಜನನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ <ref name="hayes">{{Cite journal|last=Hayes, M.|last2=Chase, S.|title=Prescribing Yoga|journal=Primary Care|volume=37|issue=1|pages=31–47|date=March 2010|pmid=20188996|doi=10.1016/j.pop.2009.09.009}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHayes,_M.Chase,_S.2010">Hayes, M.; Chase, S. (March 2010). "Prescribing Yoga". ''Primary Care''. '''37''' (1): 31–47. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1016/j.pop.2009.09.009|10.1016/j.pop.2009.09.009]]. [[PMID (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20188996 20188996].</cite></ref> ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದವರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Silverberg, D. S.|title=Non-pharmacological treatment of hypertension|journal=Journal of Hypertension Supplement|volume=8|issue=4|pages=S21–6|date=September 1990|pmid=2258779}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Labarthe, D.|last2=Ayala, C.|title=Nondrug interventions in hypertension prevention and control|journal=Cardiology Clinics|volume=20|issue=2|pages=249–263|date=May 2002|pmid=12119799|doi=10.1016/s0733-8651(01)00003-0}}</ref> === ಜಾತ್ಯತೀತ ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:A_yoga_namaste_Hindu_culture_religion_rites_rituals_sights.jpg|left|thumb| ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಗ ಆಚರಣೆ]] ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೂಲದಿಂದ, ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಯೋಗವು "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ" ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ನವ-ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾರ್ಮೋನಿಯಲ್ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. {{Sfn|De Michelis|2004|pp=248-249}} {{Sfn|Singleton|2010|pp=143-162}} ಜೈನ್ ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ "ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಕಟ್ಟುಪಾಡು." {{Sfn|Jain|2015|p=130}} ಯೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಆನ್ ಸ್ವಾನ್ಸನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳು [ಯೋಗ, ಆದರೆ]... ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ಇದು ನನ್ನ ರೂಪಾಂತರದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದೆ." {{Sfn|Swanson|2019|p=7}} ಯೋಗ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಿ ಮಿಚೆಲಿಸ್ ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಗೆನೆಪ್ ಅವರ [[ಆಚರಣೆ|ಆಚರಣೆಯ]] ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಮೂರು-ಭಾಗದ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ: {{Sfn|De Michelis|2004|p=252}} &nbsp;&nbsp;&nbsp;೧. ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಹಂತ (ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ); {{Sfn|De Michelis|2004|p=252}} {{Sfn|Van Gennep|1965}} &nbsp;&nbsp;&nbsp;೨. ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ಲಿಮಿನಲ್ ಸ್ಥಿತಿ; ಮತ್ತು {{Sfn|De Michelis|2004|p=252}} {{Sfn|Van Gennep|1965}} &nbsp;&nbsp;&nbsp;೩. ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿ. {{Sfn|De Michelis|2004|p=252}} {{Sfn|Van Gennep|1965}} [[ಚಿತ್ರ:Savasana_artistic.jpg|thumb|ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ವ್ಯಾನ್ ಗೆನೆಪ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಲಿಮಿನಲ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|De Michelis|2004|p=252}} {{Sfn|Van Gennep|1965}}]] ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ, ಯೋಗದ ಅವಧಿಯು ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಏಕಾಂತ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಂತೆಗಳು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಅಹಂ ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಹೊರಗೆ ಉಳಿದಿವೆ;<ref>{{Cite journal|last=Dalton|first=T.|title=Yoga in the City|journal=Ascent|date=2001|volume=11|issue=Fall|page=37}}</ref> {{Sfn|De Michelis|2004|pp=252-255}} ಮತ್ತು ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸಾಧಕನು "ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ" ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ; {{Sfn|De Michelis|2004|pp=252-255}} "ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜೀವನದ ಅಹಂ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವೈಚಾರಿಕತೆ" ಯಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು "ಮೌನ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸುವ" ಆಗಲು.<ref name="Fuller 1989">{{Cite book|url=https://archive.org/details/alternativemedic00full|title=Alternative Medicine and American Religious Life|last=Fuller|first=R. C.|date=1989|publisher=Oxford University Press|page=[https://archive.org/details/alternativemedic00full/page/123 123]|url-access=registration}}</ref> {{Sfn|De Michelis|2004|p=255}} ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ''ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ'' ೧.೩೨ ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಅಭ್ಯಾಸಕಾರನು ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭಂಗಿಯು "ಇಂದ್ರಿಯ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನಿಶ್ಯಬ್ದತೆಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ... ಧ್ಯಾನದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕಡೆಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ", {{Sfn|De Michelis|2004|pp=257-258}} ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಾವು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ನವೀಕರಣದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. {{Sfn|De Michelis|2004|pp=257-258}} ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸವಾಸನವು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರನ್ನು "ಆ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [ಅಲ್ಲಿ] ದೇಹ, ಉಸಿರು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮೆದುಳು ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ( ''ಆತ್ಮ'' ) ಹಿಂದೂ [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ|ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತದ]] ಪ್ರಕಾರ ಯೋಗ ಹೀಲಿಂಗ್ ಆಚರಣೆ: ಡಿ ಮಿಚೆಲಿಸ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು. {{Sfn|Iyengar|1983|pp=232-233, 249-251}} {{Sfn|De Michelis|2004|p=258}} ಯೋಗ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಲಿಯಟ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಯೋಗದ ಕೆಲವು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರು " ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ... ಅವರು ತಮ್ಮ ''ಆಸನ'' ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ವಾಹನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ." {{Sfn|Goldberg|2016|p=138}} ಅವರು ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕಿ ವಂಡಾ ಸ್ಕಾರವೆಲ್ಲಿಯವರ ೧೯೯೧ ''ಅವೇಕನಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಪೈನ್'' ಅನ್ನು ಅಂತಹ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ: "ನಾವು ಎಳೆಯಲು ಮತ್ತು ತಳ್ಳುವ ಬದಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ... [ಹಾಗೆ] ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಗೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ದೇಹವು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಜಾಗೃತವಾಗಬೇಕು. {{Sfn|Goldberg|2016|p=138}} {{Sfn|Scaravelli|1991|p=10}} ಸಾವಧಾನಿಕ ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಆಸನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಗಮನವನ್ನು ತರಲು ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌದ್ಧ ವಿಪಸ್ಸನ ಧ್ಯಾನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Cushman|2014|pp=xi and whole book}} === ಸ್ಪರ್ಧೆ === ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯೋಗದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಯೋಗ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಜನರು ಆಕ್ಸಿಮೋರನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಜಾ ಸೈಡ್‌ಬೆಕ್, ಆದರೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಬಿಷ್ಣು ಚರಣ್ ಘೋಷ್ ಕಪ್, ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ರಮ್ ಚೌಧರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="Beck 2012">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/06/12/sports/world-yoga-tournament-displays-real-athleticism.html?mtrref=undefined&gwh=9B65656B8A3C0D7AEB0ABD6DF4836F0A&gwt=pay|title=Yoga Is Not Just Posing as Sport at World Event|last=Beck|first=Sara|date=11 June 2012|work=[[The New York Times]]}}</ref> ಈಗ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Christmas_Present_Leggings.png|thumb| ಫ್ಯಾಷನ್ ಲೆಗ್ಗಿಂಗ್ಸ್ ( ಯೋಗ ಪ್ಯಾಂಟ್ ) ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="DiBlasio 2014">{{Cite news|url=https://eu.usatoday.com/story/money/2014/12/23/athleisure-activewear-shopping-holiday/19616825/|title=Retailers rush to tap Millennial 'athleisure' market|last=DiBlasio|first=Natalie|date=30 December 2014|work=[[USA Today]]}}</ref>]] ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಯೋಗವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು, ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ೨೦೧೬ ರ ಇಪ್ಸೋಸ್ ಅಧ್ಯಯನವು ೩೬.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ $ ೧೦ ಶತಕೋಟಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ $ ೮೦ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ $ ೧೬ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ತರಗತಿಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೭೨ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವೈದ್ಯರು ಮಹಿಳೆಯರು.<ref name="Macy 2016">{{Cite web|url=http://media.yogajournal.com/wp-content/uploads/2016YIAS-Release-Final.pdf|title=2016 Yoga in America Study Conducted by Yoga Journal and Yoga Alliance Reveals Growth and Benefits of the Practice|last=Macy|first=Dayna|date=13 January 2016|website=[[Yoga Journal]]|access-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161225044115/http://media.yogajournal.com/wp-content/uploads/2016YIAS-Release-Final.pdf|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ''ಯೋಗ ಜರ್ನಲ್'' ಸುಮಾರು ೩೫೦,೦೦೦ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ೧,೩೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.yogajournal.com/global/34|title=The Yoga Journal Story|website=Yoga Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20100124085914/http://www.yogajournal.com/global/34|archive-date=24 January 2010}}</ref> === ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು === ಫ್ಯಾಷನ್ ಯೋಗದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ, ಲೋರ್ನಾ ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಲುಲುಲೆಮನ್‌ನಂತಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಹಿಳಾ ಯೋಗ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Delaney 2017">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2017/sep/17/yoga-better-person-lifestyle-exercise|title=The yoga industry is booming – but does it make you a better person?|last=Delaney|first=Brigid|date=17 September 2017|work=[[The Guardian]]}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDelaney2017">Delaney, Brigid (17 September 2017). [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2017/sep/17/yoga-better-person-lifestyle-exercise "The yoga industry is booming – but does it make you a better person?"]. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|The Guardian]]''.</cite></ref> ಯೋಗ ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟವು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ;<ref name="Delaney 2017" /> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಾರಾಟವು $೧೪ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಏರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಬರಿಫೂಟ್ ಯೋಗ, ಗಯಾಮ್, ಜೇಡ್ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಂಡೂಕಾ, ಟೆಕ್ನಾವಿಯೊ ಪ್ರಕಾರ.<ref name="Technavio 2016">{{Cite web|url=https://www.technavio.com/report/north-america-general-retail-goods-and-services-yoga-and-exercise-mats-market|title=Yoga and Exercise Mats Market in North America 2016–2020|date=January 2016|publisher=Technavio|access-date=31 December 2018|ref=SKU: IRTNTR8131}}</ref> ಯೋಗ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳ ಮಾರಾಟವು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ $ ೩೫ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಬಟ್ಟೆ ಮಾರಾಟದ ೧೭% ರಷ್ಟಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೂಚನಾ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಕೆಲವು ಉಚಿತ,<ref>{{Cite web|url=https://www.yogajournal.com/video|title=Yoga Videos|website=[[Yoga Journal]]|access-date=31 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.healthline.com/health/fitness-exercise/best-videos-yoga#1|title=The Best Yoga Videos of the Year|last=Barta|first=Kristen|date=2017|publisher=Healthline|access-date=31 December 2018}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೧೮ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೬,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Amazon">{{Cite web|url=https://www.amazon.co.uk/s/ref=nb_sb_noss_2?url=search-alias%3Ddvd&field-keywords=yoga+|title=DVD & Blu-ray : 'yoga'|access-date=31 December 2018}}</ref> ಯೋಗಾಸನಗಳ ಕುರಿತು ೧,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="WorldCat">{{Cite web|url=https://www.worldcat.org/search?q=yoga+poses&qt=results_page|title=Yoga Poses|website=WorldCat|access-date=1 January 2019|quote=Results 1-10 of about 3,019}}</ref> ಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫ್ಯಾಶನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ತಲುಪಿದೆ: ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ(ರೂಪದರ್ಶಿಗಳ ಉಡುಪಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ)|ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್]] [[ಗುಸ್ಸಿ]], ಮಡೋನಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಯೋಗ-ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸುತ್ತ "ಹಾಲೋ ಆಫ್ ಚಿಕ್" {{Sfn|Veenhof|2011|p=397}} ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, $೮೫೦ ಬೆಲೆಯ ಯೋಗ ಮ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್ ಕ್ಯಾರಿ ಕೇಸ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. $೩೫೦ ಗೆ. {{Sfn|Veenhof|2011|p=397}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಡಿಲವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯೋಗ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ]] ಗಂಭೀರವಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ವ್ಯಾಯಾಮ, ಧ್ಯಾನ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಗಳ ಕಠಿಣ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯೋಗವನ್ನು ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Timmons 2012">{{Cite web|url=https://india.blogs.nytimes.com/2012/01/17/the-great-yoga-divide/?searchResultPosition=12|title=The Great Yoga Divide|last=Timmons|first=Heather|date=17 January 2012|website=[[The New York Times]]|access-date=18 May 2019}}</ref> === ರಜಾದಿನಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ === ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಗ್ರೀಸ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ಭಾರತ, ಇಟಲಿ, ಮಾಂಟೆನೆಗ್ರೊ, ಮೊರಾಕೊ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ರೊಮೇನಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಇಡಿಲಿಕ್" <ref name="Dunford 2018">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/travel/2018/oct/07/perfect-positions-20-best-yoga-holiday-destinations|title=Perfect positions: 20 best yoga holidays worldwide|last=Dunford|first=Jane|date=7 October 2018|work=The Observer|publisher=[[The Guardian]]}}</ref> ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗ ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು (ರಜೆಗಳು) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ;<ref name="Dunford 2018" /><ref>{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/health/best-winter-wellness-retreats-uk-2019-a4005696.html|title=The best winter wellness retreats in the UK for a new year getaway|last=Hampson|first=Laura|date=27 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/activity-and-adventure/worlds-best-yoga-holidays/|title=10 of the world's most scenic yoga retreats|last=Sylger Jones|first=Caroline|date=21 June 2018|work=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/activity-and-adventure/worlds-best-yoga-holidays/|archive-date=2022-01-12}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲೆಗಳು ೬ ದಿನಗಳವರೆಗೆ £೧,೨೯೫ (ಸುಮಾರು $೧,೫೦೦) ವರೆಗೆ ಇತ್ತು.<ref name="Dunford 2018" /> ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ, ೨೦೧೭ ರಂತೆ, $೨,೦೦೦ ಮತ್ತು $೫,೦೦೦ ನಡುವೆ ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು.<ref name="Delaney 2017"/> ಬೋಧನಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ೩ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Lisinski 2015">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/11691964/The-truth-behind-becoming-a-yoga-teacher.html|title=The truth behind becoming a yoga teacher|last=Lisinski|first=Anna|date=22 June 2015|work=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/11691964/The-truth-behind-becoming-a-yoga-teacher.html|archive-date=2022-01-12}}</ref> ಯೋಗ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು, ೨೦೧೭ ರಂತೆ, ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ;<ref>{{Cite web|url=http://www.keepyogafree.co.uk/yoga-regualtion.html|title=Yoga regulation - what you need to know|date=2017|website=Keep Yoga Free|access-date=6 April 2020|archive-date=21 ಜನವರಿ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121095257/http://www.keepyogafree.co.uk/yoga-regualtion.html|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಹೀಲ್ ಆಫ್ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportengland.org/our-work/national-governing-bodies/sports-that-we-recognise/|title=Sports that we recognise|publisher=Sport England|access-date=31 December 2018}}</ref> ಆದರೆ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನರು ಇದುವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಒಂಬತ್ತು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Lisinski 2015" /> [[ಚಿತ್ರ:Bikram_Yoga_-_with_Bikram_Choudhury_-_Flickr_-_tiarescott.jpg|thumb|ಬಿಕ್ರಮ್ ಚೌಧರಿ ಅವರು ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗ ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] === ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳು === ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗವು ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ,<ref name="Godwin 2017">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2017/feb/18/bikram-hot-yoga-scandal-choudhury-what-he-wanted|title='He said he could do what he wanted': the scandal that rocked Bikram yoga|last=Godwin|first=Richard|date=18 February 2017|work=The Guardian}}</ref> ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಬಿಕ್ರಮ್ ಚೌಧರಿ ಅವರು ೨೦೦೨ ರಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ೨೬ ಭಂಗಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ [[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದರೆ, ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಬಿಕ್ರಮ್ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="Moss 2012">{{Cite web|url=http://www.villagevoice.com/news/hold-that-pose-federal-judge-rules-that-bikram-yoga-cannot-be-copyrighted-6718126|title=Hold that Pose: Federal Judge Rules that Bikram Yoga Cannot be Copyrighted|last=Moss|first=Rebecca|date=19 December 2012|access-date=29 December 2018|archive-date=22 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160622011327/http://www.villagevoice.com/news/hold-that-pose-federal-judge-rules-that-bikram-yoga-cannot-be-copyrighted-6718126|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ನಂತರ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಯೋಗ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref name="Sullivan 2015">{{Cite web|url=http://sullivanlaw.net/yoga-sequence-not-protected-copyright-says-9th-circuit/|title=Yoga Sequence not Protected by Copyright, says 9th Circuit|last=Sullivan|first=Shawn|date=13 October 2015|publisher=Sullivan Law|access-date=29 December 2018|archive-date=1 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101051314/http://sullivanlaw.net/yoga-sequence-not-protected-copyright-says-9th-circuit/|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == === ಸಾಹಿತ್ಯ === ಯೋಗವು [[ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]], ಚಿಕ್ ಲಿಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ನಟಿ ಮೇರಿಯಲ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ಅವರ ೨೦೦೨ ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ಫೈಂಡಿಂಗ್ ಮೈ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್: ಎ ಮೆಮೊಯಿರ್ ವಿತ್ ಯೋಗವು'' ಅಸಮರ್ಪಕ ಪಾಲನೆಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಆಕೆಯ ಅಜ್ಜ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ]] ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹುಟ್ಟು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಆಸನದ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೊದಲನೆಯದು "ಪರ್ವತ ಭಂಗಿ, ಅಥವಾ ತಾಡಾಸನ ", ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿ. {{Sfn|Hemingway|2004|pp=Chapter 1, and whole book}} <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/beyond-business/striking-a-fine-balance-with-peace-103081101084_1.html|title=Striking a fine balance with peace|last=Mahadevan-Dasgupta|first=Uma|date=11 August 2003|work=Business Standard|access-date=22 February 2019}}</ref> ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾವಧಾನಿಕ ಧ್ಯಾನದ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಅನ್ನಿ ಕುಶ್‌ಮನ್‌ರ ೨೦೦೯ ರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಜ್ಞಾನೋದಯ ಫಾರ್ ಈಡಿಯಟ್ಸ್‌ನ'' ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅವರ ದಾದಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಿನಿ ಭರವಸೆಯ ಜೀವನವು ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ]] ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅವಳ ಜೀವನವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ''ಯೋಗ ಜರ್ನಲ್'' ವಿಮರ್ಶೆಯು ಮರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದ "ಮೋಜಿನ ರೋಂಪ್" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕವು ಗಂಭೀರವಾದ "ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. {{Sfn|Cushman|2009}} ಕೇಟ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಅವರ ೨೦೦೯ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎನ್‌ಲೈಟ್ ಅಪ್!'' ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ, ಅವರು ಜೋಯಿಸ್, ನಾರ್ಮನ್ ಅಲೆನ್, {{Efn|Allen was the first American to be taught by Jois.<ref>{{cite web |title=Norman Allen – Big Island, Hawaii 2001 {{!}} Interviews |url=http://aysnyc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=161 |publisher=Ashtanga Yoga Shala NYC |access-date=22 February 2019 |date=2001 |archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222204403/http://aysnyc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=161 |url-status=dead }}</ref>}} ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಗ ಪಟುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು - ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಬೌಲ್ಡರ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಹವಾಯಿ, ಭಾರತ - ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಮರ್ಶಕ ರೋಜರ್ ಎಬರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರು, "ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಘಟನಾತ್ಮಕವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾವು ಯೋಗ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ". ಅವರು ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: "ನಾನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಖುಷಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಕ್ ಅವರ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಭೇಟಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ನಾನು ಆನಂದಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. ಅವರು ತುಂಬಾ ನಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತೆವಳುವ ನಿಜವಾದ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ." <ref name="Ebert 2009">{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/enlighten-up-2009|title=Reviews {{!}} Enlighten Up!|last=Ebert|first=Roger|authorlink=Roger Ebert|date=10 June 2009|publisher=[[Roger Ebert]]|access-date=22 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newvideo.com/filmmakers/kate-churchill-nick-rosen-qa/|title=Kate Churchill & Nick Rosen Q&A|publisher=Cinedigm|access-date=22 February 2019|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190222204533/http://www.newvideo.com/filmmakers/kate-churchill-nick-rosen-qa/|url-status=dead}}</ref> === ಸಂಶೋಧನೆ === ಯೋಗವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತಿದೆ; ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಮಾಡುವ " ವಿದ್ವಾಂಸರು " ಆಗಿದ್ದಾರೆ. {{Sfn|Newcombe|2009}} ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಯೋಗ ಅನುಸಂಧಾನ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದೊಂದಿಗೆ ಮೆಡ್‌ಕ್ನೋ ( ವೋಲ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ಲುವರ್‌ನ ಭಾಗ), ಪೀರ್-ರಿವ್ಯೂಡ್ ಓಪನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್ ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಯೋಗವನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="IJoY">{{Cite web|url=http://www.ijoy.org.in/aboutus.asp|title=About Us|publisher=International Journal of Yoga|access-date=22 May 2019|archive-date=3 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603055404/http://www.ijoy.org.in/aboutus.asp|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/journal/0973-6131_International_Journal_of_Yoga|title=International Journal of Yoga|access-date=20 May 2019}}</ref> ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆನ್ನುನೋವಿನಂತಹ ಯೋಗದ ಸಂಭವನೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/the-science-of-yoga-what-new-research-reveals|title=The science of yoga — what research reveals|publisher=[[Elsevier]]|access-date=22 May 2019}}</ref> ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಯೋಗ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ; ಇದು ದೈಹಿಕ ಯೋಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಠ ಯೋಗ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CYS">{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/yoga-studies/|title=Centre of Yoga Studies|publisher=[[SOAS]]|access-date=22 May 2019}}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ "ಆಧುನಿಕ ಭಂಗಿ ಯೋಗ" [[ಆಸನ (ಯೋಗ)|ಆಸನಗಳ]] (ಭಂಗಿಗಳು) {{Sfn|De Michelis|2004|pp=1-2}} ಮತ್ತು "ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ಯೋಗ" ಸೇರಿದಂತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Singleton|2013|p=38}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] k09fqakfg3pi0f26ly96zbwge0adofe 0 149071 1371316 1362938 2026-04-05T13:41:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371316 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ವಂಶವೃಕ್ಷ | title_orig = | translator = | image = SL-Bhyrappa-Vamshavriksha.jpg | image_size = | caption = ವಂಶವೃಕ್ಷದ ೨೫ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುಖಪುಟ | author = [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | series = | subject = | genre = ಕಾಲ್ಪನಿಕ | publisher = ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು | pub_date = ೧೯೬೫ | english_pub_date = | media_type = ಮುದ್ರಣ (ಗಡಸು ರಟ್ಟು) | pages = ೫೬೦ | isbn = | oclc = | preceded_by = [[ಮತದಾನ (ಕಾದಂಬರಿ)|ಮತದಾನ]] (೧೯೬೫) | followed_by = [[ಜಲಪಾತ (ಕಾದಂಬರಿ)|ಜಲಪಾತ]] (೧೯೬೭) }} [[File:S.L.Bhyrappa.jpg|thumb|ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪ]] '''ವಂಶವೃಕ್ಷ'''ವು <ref>ಪುಸ್ತಕ: [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]], ವಂಶವೃಕ್ಷ,ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]]</ref> [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರಾಗಿರುವ [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ|ಎಸ್‌.ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ]] ರವರು ಬರೆದ ೧೯೬೫ ರ ಕಾದಂಬರಿ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.<ref name="Book_ref_01">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-padma-awardees-sudha-murthy-sl-bhyrappa-rani-machaiah-8406071/|title=S L Bhyrappa, Sudha Murty, Rani Machaiah: Know Padma awardees from Karnataka|date=2023-01-27|work=indianexpress.com|access-date=2023-03-04|others=Staff|language=en-IN}}</ref> [[ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತ್|ಬಿವಿ ಕಾರಂತ್]] ಮತ್ತು [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ವಂಶವೃಕ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಂಶ ವೃಕ್ಷ]] ಕ್ಕೆ'' ೧೯ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪಾಲು|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="Movie_ref_01">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/110619/the-many-feathers-in-karnads-cap.html|title=The many feathers in Karnad's cap|date=2019-06-11|work=Deccan Chronicle|access-date=2023-03-04|others=Staff|language=en-IN}}</ref> ವಂಶವೃಕ್ಷವು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನಷ್ಟ, ದುರಂತ ಮತ್ತು ವಿಜಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒಳನೋಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref name="Book_ref_03">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/vamshavruksha-50-and-still-contemporary/article7411278.ece|title=Vamshavruksha, 50 and still contemporary|date=2015-07-11|work=thehindu.com|access-date=2023-03-04|others=Muralidhara Khajane|language=en-IN}}</ref> == ಸಾರಾಂಶ == ವಂಶವೃಕ್ಷ ಕಾದಂಬರಿ ಬದುಕಿನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಂಕೀರ್ಣ ನೆಲೆಗಳ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಪ್ರಖರವಾದ ವೈಚಾರಿಕ, ತಾತ್ತ್ವಿಕ, ಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ವಂಶವೃಕ್ಷ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ವಿಧವೆಯ ಮರು ವಿವಾಹ, ಪ್ರೀತಿ, ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೬೫ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯ ಮರು ವಿವಾಹವೆಂದರೆ ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟು ಪಾಡನ್ನು ಮುರಿದು ಹೊಸ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="Book_ref_02">{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/opinion/views/50-years-after-kathyayanis-rebellion/articleshow/47964364.cms|title=50 years after Kathyayani’s rebellion|date=2015-07-06|work=bangaloremirror.indiatimes.com|access-date=2023-03-04|others=[[ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್‌]]|language=en-IN}}</ref> == ಅನುವಾದ == ವಂಶವೃಕ್ಷ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು [[ತೆಲುಗು]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Book_ref_02"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name="Book_ref_01"/> == ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರಗಳು == ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ವಂಶವೃಕ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಂಶ ವೃಕ್ಷ]] (೧೯೭೧), [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ (ನಟ)|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್]] (ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ). ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ, ವಂಶ ವೃಕ್ಷಂ (೧೯೭೨), [[ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್]] ನಟಿಸಿದ ನಂತರ ಹಿಂದಿಗೆ ಪ್ಯಾರ್ ಕಾ ಸಿಂದೂರ್ (೧೯೮೬) ಆಗಿ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref name="Book_ref_03"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://slbhyrappa.in/kn// slbhyrappa.in]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] 0335jjvkdwz9rodjke52ww0j7opj03c 0 149754 1371337 1365040 2026-04-06T05:47:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371337 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಶಿವಾನಿ | image = Gaura Pant 'Shivani' (1923 –2003) .jpg | imagesize = 180px | pseudonym = ಶಿವಾನಿ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1923|10|17}} | birth_place = [[:en:Rajkot|ರಾಜ್‌ಕೋಟ್]], ಗುಜರಾತ್, ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|2003|03|21|1923|10|17}} | death_place = ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | occupation = ಕಾದಂಬರಿಕಾರ | nationality = ಭಾರತೀಯ | period = | genre = | subject = | movement = | influences = | influenced = | signature = | website = }} '''ಶಿವಾನಿ''' ಇವರನ್ನು '''ಗೌರಾ ಪಂತ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೨೩<ref>[http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20Files%20147/A%20Conservative%20Rebel%202-5.pdf A Memoir, Ira Pande]</ref> - ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩). ಇವರು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. [[:en: Hindi literature|ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ದೂರದರ್ಶನ ಪೂರ್ವ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಕೃಷ್ಣಕಾಳಿಯಂತಹ'' ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು [[:en: Dharmayug|''ಧರ್ಮಯುಗ'']] ಮತ್ತು ''ಸಪ್ತಾಹಿಕ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್'' ನಂತಹ ಹಿಂದಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು.<ref>[https://web.archive.org/web/20040323000748/http://www.hindu.com/thehindu/lr/2003/05/04/stories/2003050400070100.htm Shivani The Hindu, 4 May 2003]</ref> ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 'ಭೈರವಿ', 'ಕೃಷ್ಣಕಾಳಿ', 'ಚೌಧನ್ ಫೆರೆ', 'ಅತಿಥಿ', 'ಕಾಳಿಂದಿ' ಮತ್ತು 'ಆಕಾಶ್'. ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ, ಅವರು [[:en: Kumaon|ಕುಮಾವೂನ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಕರಿಯೆ ಚಿಮಾವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅವರ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ ''ಸುರಂಗಮಾ, ರತಿವಿಲಾಪ್, ಮೇರಾ ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ತೀಸ್ರಾ ಬೀಟಾ'' ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>[http://www.abhivyakti-hindi.org/lekhak/s/shivani.htm Shivani Profile] ''www.abhivyakti-hindi.org.''</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಶಿವಾನಿಯವರು ೧೯೨೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ ರಂದು [[ವಿಜಯ ದಶಮಿ]] ದಿನದಂದು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ರಾಜಕೋಟ್|ರಾಜ್ಕೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರ. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ ರಾಜ್ಕೋಟ್ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[:en:Kumaoni|ಕುಮಾವೊನಿ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು]]. ಅವರ ತಾಯಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಲಕ್ನೋ]] ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.readers-cafe.net/uttaranchal/2006/07/24/shivani-gaura-pant/ Shivani Gaura Pant – Biography] Biography at readers-café.</ref> ನಂತರ, ಅವರ ತಂದೆ [[ರಾಂಪುರ|ರಾಂಪುರದ]] ನವಾಬರೊಂದಿಗೆ ದಿವಾನರಾದರು ಮತ್ತು ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಅವರ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಒರ್ಚಾ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ, ಶಿವಾನಿಯವರ ಬಾಲ್ಯವು ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದ ಮಹಿಳೆಯರ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಯಿತು. [[ಲಕ್ನೋ|ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ]], ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಲಕ್ನೋದ ([[:en:Lucknow University|ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]) ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದರು.<ref>[http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=47034 The stories of Kumaon..]{{dead link|date=February 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} ''[[Indian Express]]'', 22 March 2003.</ref> ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ, ಶಿವಾನಿಯವರ ಮೊದಲ ಕಥೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮಕ್ಕಳ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ನಟ್ಖತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆ ಮೂವರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು [[ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ|ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ]] [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್]] ಅವರ [[:en: Visva-Bharati University|ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.kalpana.it/eng/writer/indian_writers/shivani.htm First story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204061624/http://www.kalpana.it/eng/writer/indian_writers/shivani.htm |date=4 December 2021 }} Biography at kalpana.it.</ref> ಶಿವಾನಿಯವರು ಇನ್ನೂ ೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ, ಪದವೀಧರೆಯಾಗಿ ತೊರೆದರು. ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಗಂಭೀರ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref>[http://www.deccanherald.com/Archives/jul232005/editpage183162005722.asp Shivani] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317054704/http://www.deccanherald.com/Archives/jul232005/editpage183162005722.asp |date=17 March 2008 }} [[Deccan Herald]], 23 July 2005.</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಹೃದಯದಿಂದ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಂವೇದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಅಮದೇರ್ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kalpana.it/eng/writer/indian_writers/shivani.htm |title=Calcutta years, kalpana |access-date=1 December 2007 |archive-date=4 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204061624/http://www.kalpana.it/eng/writer/indian_writers/shivani.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಕುಟುಂಬ== ಶಿವಾನಿಯವರು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಕ ಶುಕ್ ದೇವ್ ಪಂತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು [[ಅಲಹಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ನೈನಿತಾಲ್|ನೈನಿತಾಲ್‌ನ]] ಪ್ರಿಯರಿ ಲಾಡ್ಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು, ಏಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಮರಿಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು. ಅವರ ಪತಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಧನರಾದರು. ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು.<ref>[http://desicritics.org/2006/03/24/000633.php Shivani Gaura Pant: A Tribute] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060527163104/http://desicritics.org/2006/03/24/000633.php|date=27 May 2006}}</ref> ಅವರಿಗೆ [[:en:Veena Joshi|ವೀಣಾ ಜೋಶಿ]], [[:en:Mrinal Pande|ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ]] ಮತ್ತು ಇರಾ ಪಾಂಡೆ ಎಂಬ ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಗ [[:en:Muktesh Pant|ಮುಕ್ತೇಶ್ ಪಂತ್]] ಇದ್ದರು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ''ಮೈನ್ ಮುರ್ಗಾ ಹುನ್'' ('ಐ ಆಮ್ ಎ ಚಿಕನ್') ''ಧರ್ಮಯುಗದಲ್ಲಿ'' ಶಿವಾನಿ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ''ಲಾಲ್ ಹವೇಲಿಯನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಧರ್ಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಶಿವಾನಿಯವರು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪಡೆದರು.<ref>[https://archive.today/20121209185644/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:cDVPXDmW4h8J:www.india.gov.in/myindia/images/ps_awards.pdf+Shivani+Gaura+Pant&hl=en&ct=clnk&cd=50 Shivani Guara Pant] Official [[Padma Shri]] List.</ref> ಅವರು ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯು ೪೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಗಳು]], ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ [[ಕಥೆ|ಕಥೆಗಳು]] ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಬಂಧ|ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಚೌಡಾ ಫೆರೆ, ಕೃಷ್ಣಕಾಳಿ, ಲಾಲ್ ಹವೇಲಿ, ಸ್ಮಾಶನ್ ಚಂಪಾ, ಭಾರವಿ, ರತಿ ವಿಲಾಪ್, ವಿಷ್ಕನ್ಯಾ, ಅಪ್ರಧಿನಿ'' ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಲಂಡನ್]] ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಯಾತ್ರಿಕಿ ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ]] ಅವರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚರಿವತಿಯಂತಹ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>[http://www.readers-cafe.net/uttaranchal/?p=8 Gaura Pant Shivani, List of works]</ref> ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಶಿವಾನಿಯವರು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಇಳಿದರು. ಮೊದಲು ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ಶಿವಾನಿ ಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ್ ಕಹಾನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ನೋಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಅವರ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ಸ್ಮೃತಿ ಕಲಾಶ್ ಮತ್ತು ಸೋನೆ ದೇ'' ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉರ್ದು ಕವಿ [[:en:Nazeer Akbarabadi|ನಜೀರ್ ಅಕ್ಬರಬಾದಿ]] ಅವರ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದರು.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20030311132921/http://www.lokvani.com/lokvani/article.php?article_id=615 Lokvani interviews Shivani, 2002]}}</ref> ಶಿವಾನಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ ೨೧, ೨೦೦೩ ರಂದು [[ನವದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030322/nation.htm#6 Gaura Pant Shivani dead] The Tribune, 22 March 2003.</ref> ==ಮರಣ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== ಶಿವಾನಿಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ, [[:en: Press Information Bureau|ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] "ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rmar2003/21032003/r2103200310.html Obituary, 2003] pib.nic.in.</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗಳು, ಹಿಂದಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಇರಾ ಪಾಂಡೆ, ಶಿವಾನಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ದಿಡ್ಡಿ ಮೈ ಮದರ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕುಮಾವೊನಿಯಲ್ಲಿ ''ದಿಡ್ಡಿ'' ಎಂದರೆ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060620235226/http://kamlabhattshow.com/content/1080/secondary.html Ira Pande remembers] kamlabhattshow.com.</ref> ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, [[:en: IIT Kanpur|ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರ]] ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮರು-ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವಾನಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>[https://iitk.ac.in/shivani-centre/in-memory-of.php SHIVANI CENTRE FOR NURTURE AND REINTEGRATION OF HINDI AND OTHER INDIAN LANGUAGES] IIT Kanpur Official website.</ref><ref>[https://curriculum-magazine.com/iit-kanpur-sets-up-shivani-centre-for-the-nurture-and-re-integration-of-hindi-and-other-indian-languages/ IIT Kanpur sets up Shivani Centre for the Nurture and Re-Integration of Hindi and Other Indian Languages] Curriculum magazine, August 23, 2021.</ref> ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/kanpur/birth-centenary-festival-of-shivani-celebrated/articleshow/104512781.cms Birth centenary festival of ‘Shivani’ celebrated] The Times of India, Oct 18, 2023 .</ref> ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * ''ಚರಿವೇತಿ'' - ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳು. * ''ಅತಿಥಿ'' (೧೯೯೧) - ವಿಫಲವಾದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಜಯಾ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವು ಶೇಖರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಪೋಸ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. * ''ಪೂಟೋನ್ವಾಲಿ'' (೧೯೯೮) - ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. * ''ಝರೋಖಾ'' (೧೯೯೧) * ''ಚಲ್ ಖುಸರೋ ಘರ್ ಆಪ್ನೆ'' (೧೯೯೮) * ''ವಟಯನ್'' (೧೯೯೯) * ''ಏಕ್ ಥಿ ರಾಮ್ರತಿ'' (೧೯೯೮) * ''ಮೇರಾ ಭಾಯ್/ಪಥೇಯಾ'' (೧೯೯೭) - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನೆನಪುಗಳು. * ''ಯಾತ್ರಿಕ್'' (೧೯೯೯) - [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಮಗನ ಮದುವೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಅನುಭವಗಳು. * ''ಜಾಲಕ್'' (೧೯೯೯) - ೪೮ ಸಣ್ಣ ನೆನಪುಗಳು * ''ಅಮದೇರ್ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ'' (೧೯೯೯) — [[ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ|ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ]] ನೆನಪುಗಳು. * ''ಮಾಣಿಕ್'' — ನೊವೆಲ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು (ಜೋಕರ್ ಮತ್ತು ತರ್ಪನ್) * ''ಶ್ಮಾಶನ್ ಚಂಪಾ'' (೧೯೯೭) * ''ಸುರಂಗಮಾ'' - ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ. * ''ಮಾಯಾಪುರಿ'' - ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ಕೈಂಜಾ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ೭ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಭೈರವಿ'' — ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ಗೇಂಡಾ'' — ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ದೀರ್ಘ ಕಥೆಗಳು * ''ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಸ್ವಯಂ ಸಿದ್ಧ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ೬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಕರಿಯ ಚೀಮಾ'' - ೭ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಅಪ್ ಪ್ರೀತಿ'' - ೨ ಸಣ್ಣ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಒಂದು ಕಥೆ ಮತ್ತು ೧೩ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೇಖನಗಳು. * ''ಚಿರ್ ಸ್ವಯಂವರ'' - ೧೦ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ೫ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು * ''ವಿಷ್ಕನ್ಯಾ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ೫ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಕೃಷ್ಣಕಾಳಿ'' — ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ್'' - ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು * ''ಅಪರಾಧಿನಿ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ರತ್ಯಾ'' - ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ಚೌಡಾ ಫೆರೆ'' — ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ * ''ರತಿ ವಿಲಾಪ್'' - ೩ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ೩ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಶಿವಾನಿ ಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ್ ಕಹಾನಿಯನ್'' - ೧೩ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು * ''ಸ್ಮೃತಿ ಕಲಾಶ್'' - ೧೦ ಪ್ರಬಂಧಗಳು * ''ಸುನ್ಹು ತಾತ್ ಯೇ ಅಕತ್ ಕಹಾನಿ'' - ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ನಿರೂಪಣೆಗಳು * ''ಹೇ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ'' - [[:en: Kumaon|ಕುಮಾವೂನ್‌ನ]] ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ. * ''ಮಣಿಮಾಲಾ ಕಿ ಹನ್ಸಿ'' - ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು. * ''ಶಿವಾನಿ ಕಿ ಮಶೂರ್ ಕಹಾನಿಯನ್'' - ೧೨ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು<ref>[http://www.indiaclub.com/shop/AuthorSelect.asp?Author=Shivani Books of Shivani] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020130205/http://www.indiaclub.com/shop/AuthorSelect.asp?Author=Shivani |date=20 October 2007 }} www.indiaclub.com.</ref> ===ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಗಳು=== * ''ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್''. ಕಲ್ಕತ್ತಾ: ವ್ರೈಟರ್ಸ್ ವರ್ಕ್‌ಶೋಪ್, ೧೯೮೫. * ''ಕೃಷ್ಣಕಾಳಿ ಆಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್''. ಅನುವಾದ: ಮಸೂಮಾ ಅಲಿ. ಕಲ್ಕತ್ತಾ: ರೂಪಾ & ಕಂ., ೧೯೯೫. [[:en:ISBN|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]] [[:en:81-7167-306-6|೮೧-೭೧೬೭-೩೦೬-೬]]. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Kumauni People|ಕುಮೌನಿ ಜನರು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ== * Diddi, My Mother's Voice. Ira Pande, ''January 2005, Penguin.'' {{ISBN|0-14-303346-8}}. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20Files%20147/A%20Conservative%20Rebel%202-5.pdf A Conservative Rebel: Memories of an Unusual Mother, a Memoir, by ''Ira Pande''] * [https://web.archive.org/web/20070310023947/http://www.hindu.com/lr/2007/03/04/stories/2007030400150300.htm A conversation with ''Ira Pande'' on her mother Shivani] <!-- http://www.cybernepal.com.np/models/shivani/shivanii.php http://www.yelowpage.co.uk/shivani/index.html http://www.wavemag.com.np/issue/article2104.html --> ; Works online * [https://poshampa.org/laati/ ''Laati'', a story by Shivani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204061624/https://poshampa.org/laati/ |date=2021-12-04 }} * [http://www.abhivyakti-hindi.org/kahaniyan/2000/lalhaveli/lalhaveli1.htm ''Lal Haveli'', a story by Shivani] * [http://www.abhivyakti-hindi.org/kahaniyan/2004/phg/pitihuigot1.htm ''Piti Hui Got'', a story by Shivani] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] n6rr27je5x4uzw92vk095pgvv36cohe 0 151773 1371335 1364801 2026-04-06T05:03:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371335 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline">ಶಾಮ ಭಾಟೆ</div> |- class="mw-file-element" data-file-height="1438" data-file-type="bitmap" data-file-width="1625" decoding="async" height="195" resource="./File:Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg/220px-Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg/330px-Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg/440px-Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg 2x" width="220" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Guru_Shama_Bhate_-_Workshop.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> ಶಾಮ ಭಾಟೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[Kathak|ಕಥಕ್]] ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ</div> |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ಹುಟ್ಟು | class="infobox-data" | <span style="display:none">( <span class="bday">1950-10-06</span> )</span> 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1950 <span class="noprint ForceAgeToShow">(ವಯಸ್ಸು&nbsp;72)</span> |- ! class="infobox-label" scope="row" | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | class="infobox-data category" | ಭಾರತೀಯ |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ಪೌರತ್ವ | class="infobox-data category" | ಭಾರತೀಯ |- ! class="infobox-label" scope="row" | ಉದ್ಯೋಗ | class="infobox-data role" | ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ |- ! class="infobox-label" scope="row" | ಪಾಲುದಾರ | class="infobox-data" | ಸನತ್ ಭಾಟೆ |- class="infobox-data role" ! class="infobox-label" scope="row" | ಮಕ್ಕಳು | class="infobox-data" | ಅಂಗತ್ ಭಾಟೆ |} ಗುರು '''ಶಾಮ ಭಾಟೆ''' (ಮರಾಠಿ: शमा भाटे)(ಜನನ ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦) ಶಾಮ ತೈ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಥಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ [[ಕಥಕ್]] ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ನದ್ರೂಪ್ <ref>{{Cite web |title=Shama Bhate {{!}} Nadroop |url=http://www.nadroop.org/shama-bhate/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822023506/http://www.nadroop.org/shama-bhate/ |archive-date=2016-08-22 |website=www.nadroop.org}}</ref> ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=1 September 2018 |title=Expanding The Boundaries |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/expanding-the-boundaries-kathak-dancer-shama-bhate-indian-classical-dance-5334543/}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಗುರು ಶಾಮ ಭಾಟೆ ಅವರು ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಗುಲಾಬ್ ಬೈಸಾ ನಾಯ್ಕ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಗಣಗಾಧರ್ ಜಿ ನಾಯ್ಕ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಗುರು ರೋಹಿಣಿ ಭಾಟೆಯವರ ಮಗನಾದ ಸನತ್ ಭಾಟೆ ಅವರನ್ನು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ ಅಂಗದ್ ಭಾಟೆ ಎಂಬ ಮಗ ಇದ್ದಾನೆ. == ತರಬೇತಿ == ಶಾಮ ಭಾಟೆ ಅವರು ಗುರು ಶ್ರೀಮತಿ [[ರೋಹಿಣಿ ಭಾಟೆ]]ಯವರ ಶಿಷ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ.<ref>{{Cite news |last=Iyengar |first=Rishi |date=25 June 2009 |title=A legend remembered |work=The Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/a-legend-remembered/481101/ |access-date=3 January 2019}}</ref>.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZAbMS6ynGJ8C&q=shama+bhate&pg=PA214|title=Kathak, Indian Classical Dance Art|last=Kothari|first=Sunil|year=1989|isbn=9788170172239}}</ref> [[ಬಿರ್ಜೂ ಮಹಾರಾಜ್‌|ಬಿರ್ಜು ಮಹಾರಾಜ್]] ಮತ್ತು ಪಂ. ಮೋಹನರಾವ್ ಕಲ್ಯಾಣಪುರಕರ್‌ನಿಂದ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯದ ಅವರ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ತಬಲಾ ತಾಲ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಘಾತಕ ಪಂ.ಸುರೇಶ ತಳವಾಲ್ಕರ್‌ರಿಂದ 'ತಾಲ್' ಮತ್ತು 'ಲಯ'ದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Srikanth |first=Rupa |date=16 March 2017 |title=Keeping pace with the times |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/shama-bhate-on-her-artistic-journey/article17475803.ece}}</ref> ಶಾಮಾ ಭಾಟೆ ಅವರು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ, ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಳಂದಾ ಕಾಲೇಜು, ನಾಗ್ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾರತ್ ಕಾಲೇಜು, ಪುಣೆಯ ಭಾರತಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್‌ಆರ್‌ಡಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ), ಮತ್ತು ಸಿಸಿ‌ಇಆರ್‌ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು (ಕಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ) ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Shama Bhate {{!}} Nadroop |url=http://www.nadroop.org/shama-bhate/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108171740/http://www.nadroop.org/shama-bhate/index.html |archive-date=2017-11-08 |website=www.nadroop.org}}</ref> == ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೆಲಸ == ಶಾಮ ಭಾಟೆ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೆಲಸ <ref>{{Cite web |title=Innovative Kathak Choreographies {{!}} Nadroop |url=http://www.nadroop.org/innovative-choreographies/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214081635/http://www.nadroop.org/innovative-choreographies/index.html |archive-date=2017-12-14 |website=www.nadroop.org}}</ref> ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.sakaaltimes.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5289607667452540483&SectionId=5131376722999570563&SectionName=Features&NewsDate=20150804&NewsTitle=Blending {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170215022229/http://www.sakaaltimes.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5289607667452540483&SectionId=5131376722999570563&SectionName=Features&NewsDate=20150804&NewsTitle=Blending |date=2017-02-15 }} the traditional with the modern</ref> ಅವರು ಕಥಕ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ <ref>{{Cite web |title=Paramaparaa's Ancient Temple Dance Fest from Jan 30 |url=http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/Paramaparaas-Ancient-Temple-Dance-Fest-From-Jan-30/2016/01/28/article3248042.ece |access-date=2023-09-17 |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910172729/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/Paramaparaas-Ancient-Temple-Dance-Fest-From-Jan-30/2016/01/28/article3248042.ece |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ - ತಾಲ್ಗಳು, ತಾರಾನಾಸ್, ಥುಮ್ರಿಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತ್ರಿಶೂಲ್ (೯, ೧೦ ಮತ್ತು ೧೧ ಬಡಿತಗಳ ತಾಲ್ ಚಕ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣ), ಸಂವಾದ್ (ದೋಮುಹಿ ಸಂಯೋಜನೆ), ಲಯಸೋಪಾನ್ (ಪಂಚ್ ಜಾತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥಕ್ ಅನುಕ್ರಮ). ೨೦೧೫ ರ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ನರ್ತಕರು ೭ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ "ಅತೀತ್ ಕಿ ಪರ್ಚೈಯಾನ್ - ಮಹಾಭಾರತ ಸಾಗಾ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್" <ref>{{Cite web |last=GAWADE |first=SHATAKSHI |date=5 November 2015 |title=7 dance forms meld together to retell the Mahabharata |url=https://www.asianage.com/delhi/7-dance-forms-meld-together-retell-mahabharata-430 |website=The Asian Age}}</ref> ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಗಾಯಕಿ [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ಅವರ ೮೫ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಡ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ನೃತ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆ 'ಚಲ ವಹಿ ದೇಸ್'.<ref>{{Cite web |date=September 20, 2014 |title=Sachin Tendulkar to felicitate Lata Mangeshkar on 85th birthday |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/sachin-tendulkar-to-felicitate-lata-mangeshkar-on-85th-birthday-293524-2014-09-20 |website=India Today |agency=Indo-Asian News Service}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ೧. ಚತುರಂಗ್ ಕಿ ಚೌಪಾಲ್ - ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚತುರಂಗ್-ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸರ್ಗಮ್, ನಾಚ್ ಕೆ ಬೋಲ್ ಮತ್ತು ತರಾನಾ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ನೇಯ್ದ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಈ ನಿರ್ಮಾಣದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ೨. ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳು - ಶಮಾ ತೈ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಆಂತರಿಕ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಐದು ಕಥೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಭಾವ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ <ref name="auto">{{Cite web |date=1 September 2018 |title=Expanding The Boundaries |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/expanding-the-boundaries-kathak-dancer-shama-bhate-indian-classical-dance-5334543/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/expanding-the-boundaries-kathak-dancer-shama-bhate-indian-classical-dance-5334543/ "Expanding The Boundaries"]. 1 September 2018.</cite></ref> ಗುರು ಶಾಮ ಭಾಟೆ ಅವರು ಮೇನಕಾ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಗಾದೆ ಆಧಾರಿತ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Choreography festival concludes on a high note at Jyotsana Bhole Sabhagruha &#124; Pune News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/pune/choreography-festival-concludes-on-a-high-note-at-jyotsana-bhole-sabhagruha/articleshow/69857961.cms |website=The Times of India}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ್ - ೨೦೧೧ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಕಲಾ ದರ್ಪಣ ಪುರಸ್ಕಾರ. * ಕೃಷ್ಣ ಮುಲ್ಗೂರು ಸ್ಮೃತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಕಲಾ ಸಂವರ್ಧನ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೨. * [[ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್|ಕಲಾನಿಧಿ]] ಅವರಿಂದ ಕಲಾ ಗೌರವ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೩. * ಪುಣೆ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಿಂದ ರೋಹಿಣಿ ಭಾಟೆ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೮. * ಕಥಕ್‌ಗೆ ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ೨೦೧೮ ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಯುವ ಪುರಸ್ಕರ್. * ನೆಹರು ಯುವ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ - ಕ್ರೀಡಾ ಮಂತ್ರಾಲಯ. ೨೦೧೮. * ಶ್ರೀ ಕುಂದನ್‌ಲಾಲ್ ಗಂಗಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೧೯.<ref>{{Cite web |title=Guru Shama Bhate |url=https://nadroop.org/guru-shama-bhate/ |access-date=2021-11-19 |website=nadroop |language=en-US |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119131526/https://nadroop.org/guru-shama-bhate/ |url-status=dead }}</ref> == ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ == * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Kathak_dancers ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] j64roqfnrloh4toddm0ssoxhiityy84 0 153128 1371339 1365171 2026-04-06T06:14:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371339 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಡಾ ಶೆಲ್ಲಿ ಒಬೆರಾಯ್ | image = Shelly Oberoi as Mayor, Municipal Corporation of Delhi, 2023.jpg | caption = ಡಾ ಶೆಲ್ಲಿ ಒಬೆರಾಯ್ ಅವರು [[ದೆಹಲಿ]] ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ದೆಹಲಿ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು | office = ದೆಹಲಿಯ ೨೬ ನೇ ಮೇಯರ್ | deputy = ಆಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ | predecessor = ''ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ'' | term_start = ೨೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ | term_end = | constituency =ಪೂರ್ವ ಪಟೇಲ್ ನಗರ (ವಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ ೮೬) | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | birth_date = ೧೯೮೩ (ವಯಸ್ಸು ೩೯-೪೦) | birth_place = [[ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] | father = ಸತೀಶ್ ಒಬೆರಾಯ್ | occupation = ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ರಾಜಕಾರಣಿ | alma_mater = {{plainlist| * ಜಾಂಕಿ ದೇವಿ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜು, ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್) * ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್) * ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ) * ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್ (ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)}} | party = ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ | nationality = ಭಾರತೀಯರು }} '''ಶೆಲ್ಲಿ ಒಬೆರಾಯ್ ಅವರು''' ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. <ref>{{Cite web |last=Prakash |first=Karam |title=AAP wins Delhi mayoral poll; Shelly Oberoi elected mayor |url=https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |website=[[The Tribune India]] |access-date=2023-11-03 |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222075327/https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |url-status=dead }}</ref> ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದೆಹಲಿಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್, ದೆಹಲಿಯ ಏಕೀಕೃತ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಗಿ ಮರು-ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರ ಒಬೆರಾಯ್ ಮೊದಲ ಚುನಾಯಿತ ಮೇಯರ್ ಆದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಒಬೆರಾಯ್ ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Roy |first=Snehashish |date=2022-12-23 |title=AAP's Shelly Oberoi is new Delhi mayor. 5 things to know about her |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/who-is-shelly-oberoi-aap-s-choice-for-delhi-mayoral-post-101671783101301.html |access-date=2023-02-22 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Chaturvedi |first=Amit |title=Shelly Oberoi: 5 Points On AAP Leader Elected Delhi Mayor |url=https://www.ndtv.com/feature/shelly-oberoi-5-points-on-aap-leader-who-is-new-delhi-mayor-3803987 |access-date=2023-02-22 |website=[[NDTV]]}}</ref> ಜಾಂಕಿ ದೇವಿ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದವಿ]] <ref>{{Cite web |last=Paliwal |first=Aishwarya |date=2023-02-22 |title=कौन हैं AAP की शैली ओबेरॉय? MCD में 15 साल से काबिज BJP को किया बाहर |url=https://www.aajtak.in/india/news/story/who-is-shelly-oberoi-become-delhi-mayor-aap-candidate-mcd-ntc-1642077-2023-02-22 |access-date=2023-02-22 |website=[[Aaj Tak]] |language=hi}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web |last=Teotia |first=Riya |title=Who is Shelly Oberoi? New mayor of Delhi who won the MCD elections from Aam Aadmi Party |url=https://www.wionews.com/india-news/who-is-shelly-oberoi-delhis-new-39-year-old-mayor-from-aam-aadmi-party-564681 |access-date=2023-02-22 |website=[[WION News]]}}</ref> ಅವರು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Pathak |first=Analiza |title=AAP's Shelly Oberoi Is The New Mayor Of Delhi; Who Is She? |url=https://www.india.com/news/delhi/aam-aadmi-partys-shelly-oberoi-elected-new-mayor-of-delhi-who-is-shelly-oberoi-details-5909798/ |access-date=2023-02-22 |website=[[Zee Media]] |language=en}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಒಬೆರಾಯ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rakesh |date=2023-02-22 |title=दिल्ली की मेयर शैली ओबरॉय कौन हैं? पढ़ाई-लिखाई से सियासी लड़ाई तक, जानें 'कुंडली' |url=https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/know-who-is-shelly-oberoi-the-new-mayor-of-delhi-elected-after-a-long-struggle-5428907.html |access-date=2023-02-22 |website=[[News18 India]] |language=hi |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222101827/https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/know-who-is-shelly-oberoi-the-new-mayor-of-delhi-elected-after-a-long-struggle-5428907.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ೨೦೨೨ ರ ದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಟೇಲ್ ನಗರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಾರ್ಡ್ ೮೬ ರಿಂದ ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web |last=Basnet |first=Radha |date=2023-02-22 |title=Meet Shelly Oberoi, The Professor-Turned-Politician, Elected As Delhi's New Mayor |url=https://english.jagran.com/india/meet-shelly-oberoi-the-professor-turned-politician-elected-delhi-new-mayor-10066205 |access-date=2023-02-22 |website=[[Dainik Jagran]] |language=en}}</ref> ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ಅವರು ಮೇಯರ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದರು. <ref>{{Cite web |last=Jain |first=Pankaj |title=Shelly Oberoi named Delhi Mayor candidate of AAP |url=https://www.indiatoday.in/india/story/shaily-oberoi-named-as-first-mayor-candidate-of-aap-2312637-2022-12-23 |access-date=2023-02-22 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> ಅವರು ೨೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ರೇಖಾ ಗುಪ್ತಾ ವಿರುದ್ಧ ೩೪ ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು <ref name=":0">{{Cite web |last=Prakash |first=Karam |title=AAP wins Delhi mayoral poll; Shelly Oberoi elected mayor |url=https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |website=[[The Tribune India]] |access-date=2023-11-03 |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222075327/https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPrakash">Prakash, Karam. [https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 "AAP wins Delhi mayoral poll; Shelly Oberoi elected mayor"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230222075327/https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |date=2023-02-22 }}. ''[[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್|The Tribune India]]''.</cite></ref> ಮತ್ತು ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೨೩ರಂದು ಅವರು ಮತ್ತೆ ದೆಹಲಿಯ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ನಂತರ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮೇಯರ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಶಿಖಾ ರೈ ಹೆಸರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. [https://www.aajtak.in/india/delhi/story/delhi-bjp-decide-withdraw-mayor-and-deputy-mayour-election-ntc-1682529-2023-04-26] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] ap5bs9ftd182codd41i4hw0n9frv8pe 0 154780 1371342 1365370 2026-04-06T06:55:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371342 wikitext text/x-wiki '''ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್''' ಒಂದು [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ದೂರದರ್ಶನ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಗಿದೆ. 2003 ರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು 2010 ರಲ್ಲಿ [[ದೂರದರ್ಶನ|ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. {{Infobox ಕಂಪನಿ |name= ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್ |embed= |logo= [[ಚಿತ್ರ:Shri Jaimatha Combines.png|thumb|center|ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಲೋಗೂ]] |company_logo= |qid= |fetchwikidata=|suppressfields= |logo_size= |logo_upright=|logo_alt=|alt= |type= ಖಾಸಗಿ |genre= [[ಮನೋರಂಜನೆ]] |fate= |predecessor= |successor= |foundation= 2003 |founder= ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಯರಾಮ್ & ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ |defunct= |location= |location_city= [[ಬೆಂಗಳೂರು]] |location_country= [[ಭಾರತ]] |locations= |area_served= |key_people= |industry= ನಿರ್ಮಾಣ |products=ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು<br>ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು |services= ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ<br>ಧಾರಾವಾಹಿ ನಿರ್ಮಾಣ |revenue=|operating_income= |net_income=|aum=|assets= |equity= |owner= |num_employees= |parent= |divisions= |subsid= |homepage= {{URL|https://www.shrijaimathacombines.com/}} |production= |footnotes= }} ==ಸ್ಥಾಪನೆ== ಶ್ರೀ ಜಯಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 2010 ರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಯರಾಮ್ 80 ಮತ್ತು 90 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಿ.ಜಯರಾಮ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿಂದ]] ಎಂಬಿಎ ಪದವಿ ಪಡೆದು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜೆ ಜಯಮ್ಮ ಅವರೊಂದಿಗೆ '''ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್''' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಖುಷಿ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೊರಟರು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅವರೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ''ಖುಷಿ'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. ರಿಷಿ, [[ಮಿಲನ]], [[ವಂಶಿ(ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]] ಮತ್ತು [[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]] ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮಿಲನ ಸುಮಾರು ೪೫೦ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓಡುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಸುವರ್ಣ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದ್ದ ಲಕುಮಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾಲ್ಟಿತ್ತು. == ಕಂಪೆನಿಯ ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಂಪನಿಯು ಶ್ರೀ ಸಿ.ಜಯರಾಮ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ '''ಸಪ್ತಸ್ವರ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್''' ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ(ಗಳು) !! ಕಲಾವಿದರು !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1977||ಪಾವನ ಗಂಗಾ ||[[ಶ್ರೀನಾಥ್]], [[ಅಶೋಕ್]] ಮತ್ತು [[ಆರತಿ]] || |- | 1977 || ಗಲಾಟೆ ಸಂಸಾರ || [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]], [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ (ನಟ)|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಜುಳ|ಮಂಜುಳಾ]]|| |- |1979 ||ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಆನಂತ್ ನಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ]]|| |- | 1980 ||ಆಟೋ ರಾಜ || [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]], [[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ತೂಗುದೀಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸ|ತೂಗುದೀಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]]|| |- |1981 ||ಅನುಪಮ || [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಧವಿ]]|| |- | 1983|| ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು || [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಸರಿತಾ]]|| |- | 1984||ರಾಮಪುರದ ರಾವಣ|| [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)|ಗೀತಾ]]|| |- |? || ರುದ್ರ ತಾಂಡವ || ಬಾಲರಾಜ್ || |- |} == ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು == {| class="wikitable" |+ಕೀಲಿ | style="background:#FFFFCC;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ(ಗಳು) !! ನಿರ್ದೇಶಕ !! ಕಲಾವಿದರು !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !! Ref. |- | 2003|| ''ಖು‍ಷಿ'' || ||[[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ)|ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ]], ಸಿಂಧೂ ಮೆನನ್ || || |- |2005 || ''ರಿಷಿ'' || || [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]], [[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ)|ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ || || |- | 2007|| ''[[ಮಿಲನ]]'' || || [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ || || |- |2009 || ''ಗೋಕುಲ'' || || [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]], [[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ)|ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]] || || |- | 2017|| ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' || ||[[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], [[ಶೃತಿ ಹರಿಹರನ್|ಶ್ರುತಿ ಹರಿಹರನ್]], [[ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ]] ಮತ್ತು [[ದೇವರಾಜ್‌|ದೇವರಾಜ್]]|| ||<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/feb/15/darshan-to-play-the-title-role-tarak-in-prakash-jayarams-next-1570991.html|title=Darshan to play the title role 'tarak' in Prakash Jayaram's next|date=16 February 2017|work=The New Indian Express}}</ref> |- |} ==ನಿರ್ಮಾಣದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು== {| class="wikitable" |+ಕೀಲಿ | style="background:#FFFFCC;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನುಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಧಾರಾವಾಹಿ(ಗಳು) !! ನಿರ್ದೇಶಕ !! ಕಲಾವಿದರು !! ವಾಹಿನಿ!! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !! Ref. |- |2010-2012 || ಲಕುಮಿ || || || [[ಸುವರ್ಣ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಸುವರ್ಣ]] || || |- |2010-2011 ||ಬೊಂಬೆವಾಟವಯ್ಯ || || || [[ಸುವರ್ಣ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಸುವರ್ಣ]]|| ||<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/bombeyatavayya-mega-serial-on-suvarna-tv/|title=Bombeyatavayya New Mega Serial on Suvarna TV from 13 Dec|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-11}}</ref> |- |2012-2013 || ಚುಕ್ಕಿ || || || [[ಸುವರ್ಣ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಸುವರ್ಣ]] || ||<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/suvarna-serial-chukki/|title=Chukki – New Fiction Show Of Suvarna Starting From 16th April|date=2012-04-11|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> |- | || ಕನಕ || || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || || |- |2013-2020 || [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮಾ(ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ]] || || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ([[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]]) || ||<ref>{{Cite web|url=https://nettv4u.com/about/Kannada/tv-serials/lakshmi-baramma|title=ETV Kannada serial Lakshmi Baramma}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/kannada/daily-soap-lakshmi-baramma-crosses-2000-episodes/articleshow/70326680.cms|title='Lakshmi Baramma' crosses 2000 episodes; the cast celebrates by cutting a cake|website=Times of India}}</ref> |- |2014 || ಕುಲವಧು || || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ([[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]]) || || |- | 2019-2022 || [[ನಮ್ಮನೆ ಯುವರಾಣಿ|ನಮ್ಮನೇ ಯುವರಾಣಿ]] || || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || || |- | 2020 - 2023 || [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] || ||ರಂಜನಿ ರಾಘವನ್, ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, ಸಾರಾ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಕಲಾ ಬಿರದಾರ್ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ||<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/kannadathi-to-be-premiered-on-january-27/articleshow/73239246.cms|title=Kannadathi to be premiered on January 27 - Times of India|website=The Times of India|access-date=2021-07-22}}</ref> |- |2021 - 2022 || ದೊರೆಸಾನಿ || || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || || |- |2022 - ಪ್ರಸ್ತುತ || [[ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ]] || || [[ಸುಷ್ಮಾ ಕೆ. ರಾವ್]], ಪದ್ಮಜಾ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಸುದರ್ಶನ್ ರಂಗ ಪ್ರಸಾದ್ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ||<ref>{{cite web |title=ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ, ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಯಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲಿದ್ದಾಳೆ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/tv/bhagyalakshmi-serial-on-oct-10th-on-colors-kannada-977886.html |publisher=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022}}</ref><ref>{{Cite url|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/colord-kannada-bhagya-lakshmi-serial-thandav-real-life-wife-is-sangeetha-bhat-svl-lg-879423.html|title=ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ತಾಂಡವ್‍ನ ನಿಜವಾದ ಪತ್ನಿ ಯಾರು|access-date=November 4, 2022}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=ಮಹೇಶನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾನ್ನ ಆಯ್ತು ತಾಂಡವ್ ಲೈಫು! |url=https://kannada.asianetnews.com/tv-talk/new-twist-in-bhagyalaxmi-serial-rzvyax |publisher=ಸುವರ್ಣ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=24 August 2023}}</ref> |- | 2023 - ಪ್ರಸ್ತುತ|| [[ಲಕ್ಶ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ 2|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ ೨]] || || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || || |- | 2023 - 2024|| [[ನಮ್ಮ ಲಚ್ಚಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಮ್ಮ ಲಚ್ಚಿ]] || || [[ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ]], ನೇಹಾ ಗೌಡ || [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] || || |- |2024-2024 || ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಟಿಫಿನ್ ರೂಮ್ || || || [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] || ||<ref>{{cite web |title=ಕಿರುತೆರೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕೃಷ್ಣ |url=https://publictv.in/comedy-actor-tennis-krishna-new-serial-lakshmi-tiffin-room/ |publisher=ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟಿವಿ |access-date=2 ಮಾರ್ಚ್ 2024}}</ref> |- |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ರಿಷಿ 2004-05: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್. *ಮಿಲನಾ 2007: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ. *ತಾರಕ್: ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು(2018) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ===ಸಾಧನೆಗಳು=== * [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮಾ(ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ]] ಧಾರಾವಾಹಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. * ಕುಲವಧು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ]] etxo9nca77ry1v0r9ccsn4o1wj92x47 0 166759 1371347 1366104 2026-04-06T09:27:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371347 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಸತ್ಯ ಮೋಹನ ಜೋಶಿ | native_name = सत्यमोहन जोशी | native_name_lang = ne | image = Satya Mohan Joshi (cropped).jpg | birth_date = {{Birth date|1920|05|12|df=y}} | birth_place = [[ಲಲಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ನೇಪಾಳ|ಲಲಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ನೇಪಾಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ನೇಪಾಳ]] | death_date = {{Death date and age|2022|10|16|1920|05|12|df=y}} | death_place = [[ಲಲಿತ್ಪುರ್, ನೇಪಾಳ]] | occupation = ಬರಹಗಾರ, ಸಂಶೋಧಕ | notable_works = ''[[ಹಮ್ರೋ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]'' | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = BA | alma_mater = {{cslist|[[ದರ್ಬಾರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್]]|[[ ತ್ರಿಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜು]]}} | spouse = ರಾಧಾದೇವಿ }} '''ಸತ್ಯ ಮೋಹನ್ ಜೋಷಿ''' ({{langx|ne|ಸತ್ಯಮೋಹನ ಜೋಶಿ}}; 12 ಮೇ 1920 - 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022) ಒಬ್ಬ ನೇಪಾಳದ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ.<ref>{{Cite web |last=Dahal |first=Phanindra |date=2 October 2020 |title=Covid: God may punish Nepal for cancelling rites, religious leaders warn |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54375436 |access-date=18 October 2022 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ಜೋಶಿಯವರು [[ನೇಪಾಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://imagechannels.com/tv/video/803 |title=interview |access-date=3 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220065424/http://imagechannels.com/tv/video/803 |archive-date=20 February 2014 |url-status=live }}</ref> ಅವರು [[ನೇಪಾಳ ಭಾಸಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು..<ref>{{cite web |url=http://vedinternational.forumne.net/t428237-dr-satya-mohan-joshi-the-great-personality-of-nepalese-culture#693722 |title=Dr Satya Mohan Joshi the great personality of Nepalese culture |publisher=Vedinternational.forumne.net |date= |accessdate=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225121102/http://vedinternational.forumne.net/t428237-dr-satya-mohan-joshi-the-great-personality-of-nepalese-culture#693722 |archive-date=25 February 2014 |url-status=live }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಜೋಶಿಯವರು 1920 ಮೇ 12 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು<ref>{{Cite web|title=प्रयोगमा आयो ई-पासपोर्ट, एमआरपीभन्दा के फरक छ?|url=https://nepalkhabar.com/society/111820-2021-11-17-18-2-50|access-date=18 November 2021|website=Nepalkhabar|language=Nepali}}</ref> ನೇಪಾಳದ [[ಲಲಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ನೇಪಾಳ|ಲಲಿತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಶಂಕರ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ಕುಮಾರಿ ಜೋಶಿ ಅವರಿಗೆ.<ref name="bday">{{cite web|accessdate=21 November 2019|title=Lalitpur marks cultural institution Satya Mohan Joshi's hundredth birthday|url=https://kathmandupost.com/valley/2019/05/14/lalitpur-marks-cultural-institution-satya-mohan-joshis-hundredth-birthday|website=kathmandupost.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121064035/https://kathmandupost.com/valley/2019/05/14/lalitpur-marks-cultural-institution-satya-mohan-joshis-hundredth-birthday |archive-date=21 November 2019 |url-status=live}}</ref><ref name=ecs>{{cite web |url=http://ecs.com.np/features/interview-satya-mohan-joshi |title=Interview: Satya Mohan Joshi |publisher=Ecs.com.np |date=27 August 2010 |accessdate=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220013823/http://ecs.com.np/features/interview-satya-mohan-joshi |archive-date=20 February 2014 |url-status=live }}</ref> ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ನಂತರ ಅವರು [[ಕಠ್ಮಂಡು]] ನಲ್ಲಿ [[ದರ್ಬಾರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಲಲಿತ್ಪುರ್, ನೇಪಾಳ|ಪಟಾನ್]] ರಾಧಾ ದೇವಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{Cite web |last=लम्साल |first=अमृता |title=८३ वर्षदेखि सँगै सत्यमोहन र राधादेवी |url=https://www.setopati.com/social/186709/ |access-date=17 October 2022 |website=Setopati |language=ne }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರು [[ತ್ರಿ-ಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜು|ತ್ರಿಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜು]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು,<ref name="tkp">{{cite news|date=15 July 2011|title=A cultural giant|work=[[Kantipur (daily)]]|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2011/07/15/features/a-cultural-giant/224039.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225093707/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2011/07/15/features/a-cultural-giant/224039.html|archive-date=25 February 2014|accessdate=1 March 2014}}</ref> b1959 ರಲ್ಲಿ [[ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ (ನೇಪಾಳ)|ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆ]] ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು,<ref>{{Cite web |last=Basnet |first=Basanta |date=16 October 2022 |title=Satya Mohan Joshi: The polymath, his persistence and peace at last |url=https://english.onlinekhabar.com/satya-mohan-joshi-obituary.html |access-date=18 October 2022 |website=Onlinekhabar |language=en-GB}}</ref> ಮತ್ತು ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಚ್ಘರ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,<ref>{{Cite web |last=Ojha |first=Anup |title='Satya Mohan', a book on a true giant of history, launched |url=https://kathmandupost.com/national/2022/03/19/satya-mohan-a-book-on-a-true-giant-of-history-launched |access-date=18 October 2022 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> [[ಪಟಾನ್, ಲಲಿತ್‌ಪುರ|ಪಟಾನ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಉದ್ಯಾನ,<ref>{{Cite web |title=Culture expert Joshi for archaeological garden in open space of Patan Durbar |url=https://english.khabarhub.com/2021/16/220336/ |access-date=18 October 2022 |website=Khabarhub |language=en}}</ref> [[ಕಪಿಲ್ವಾಸ್ತು ಪುರಸಭೆ|ತೌಲಿಹಾವಾ]] ನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ<ref>{{Cite web |last=Prajapati |first=Rajiv |date=17 October 2022 |title=The Life And Achievements Of Satya Mohan Joshi, Nepal's Man Of The Century |url=https://yetiyap.com/culture/the-life-and-achievements-of-satya-mohan-joshi-nepals-man-of-the-century/ |website=YetiYap |access-date=18 October 2022 |language=en-US |archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018012430/https://yetiyap.com/culture/the-life-and-achievements-of-satya-mohan-joshi-nepals-man-of-the-century/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ [[ಭಕ್ತಪುರ]].<ref>{{Cite web |last=Bhadgaule |first=Amrit |title=Always active |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/132539/ |access-date=18 October 2022 |website=My Republica |language=en |archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019065454/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/132539/ |url-status=dead }}</ref> == ವೃತ್ತಿ == [[ನೇಪಾಳದ ಮಹೇಂದ್ರ|ರಾಜ ಮಹೇಂದ್ರ]] 1960 ರಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯ ನಂತರ, ಜೋಶಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೀಕಿಂಗ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳಿ ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು 1260 AD ಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ [[ಮಲ್ಲ ರಾಜವಂಶದ (ನೇಪಾಳ)|ಮಲ್ಲ]] ರಾಜವಂಶದ ಶಿಲ್ಪಿ [[ಅರಾನಿಕೊ]] ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="ecs" /> ಅವರು ಅರಣಿಕೊಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ [[ಕೀರ್ತಿಪುರ್]] ನಲ್ಲಿ ಅರಣಿಕೊ ವೈಟ್ ಡಾಗೋಬಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.artsofnepal.com/nepali-art-news/9/araniko-gallery-stands-neglected.html |title=Araniko gallery stands neglected |publisher=Artsofnepal.com |date= |accessdate=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220173119/http://www.artsofnepal.com/nepali-art-news/9/araniko-gallery-stands-neglected.html |archive-date=20 February 2014 |url-status=live }}</ref> ಅವರು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹಮ್ರೋ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]'' ([[ಮದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ]] 1956 ರಲ್ಲಿ); ''ನೇಪಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುದ್ರಾ'' ([[ಮದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್]] 1960); ''[[ಕರ್ನಾಲಿ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]'' (ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಗ್ರಹ); ''ಚಾರುಮತಿ'', ''ಸುಂಕೇಶರಿ'' , ''ಮಜಿಫ ಲಖೆ'', ''ಬಾಗ್ ಭೈರಬ್'' (ನಾಟಕಗಳು).<ref name="tkp" /><ref>{{cite news |url=http://www.ekantipur.com/np/2071/5/28/full-story/395626.html |title=Nepali: सानदार बुढेसकाल |work=[[Kantipur (daily)]] |date=14 September 2014 |accessdate=14 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913202130/http://www.ekantipur.com/np/2071/5/28/full-story/395626.html |archive-date=13 September 2014 |url-status=live }}</ref> == ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಪೋಸ್ಟೇಜ್ ಸ್ಟಾಂಪ್|ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್]] ಅನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. NPR 10 ರ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 100,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=28 January 2021 |title=Dr. on postage stamp Joshi and Ghimire. Degree, Honor or Humiliation? |url=https://himalsanchar.com/dr-on-postage-stamp-joshi-and-ghimire-degree-honor-or-humiliation/ |access-date=18 October 2022 |website=Himal Sanchar |language=en |archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018015417/https://himalsanchar.com/dr-on-postage-stamp-joshi-and-ghimire-degree-honor-or-humiliation/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|title= सत्यमोहन जोशीको तस्वीराङ्कित हुलाक टिकटमा टाँचा|website= Setopati|accessdate= 3 February 2021|url= https://www.setopati.com/social/228190/|language= ne}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ನೇಪಾಳ ರಾಷ್ಟ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅವರ 100 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಜೋಶಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ರೂ 100, ರೂ 1,000 ಮತ್ತು ರೂ 2,500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಮೂರು ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |title=Nepal Rastra Bank unveils coins to commemorate historian Satya Mohan Joshi |url=https://kathmandupost.com/valley/2019/09/11/nepal-rastra-bank-unveils-coins-to-commemorate-historian-satya-mohan-joshi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121064114/https://kathmandupost.com/valley/2019/09/11/nepal-rastra-bank-unveils-coins-to-commemorate-historian-satya-mohan-joshi |archive-date=21 November 2019 |accessdate=21 November 2019 |website=kathmandupost.com}}</ref> 17 ನವೆಂಬರ್ 2021 ರಂದು, ಜೋಶಿ ನೇಪಾಳದ [[ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Giri |first=Anil |date=17 November 2021 |title=Nepal to start issuing e-passports from today |url=https://kathmandupost.com/national/2021/11/17/nepal-to-start-issuing-e-passports-from-today |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117122314/https://kathmandupost.com/national/2021/11/17/nepal-to-start-issuing-e-passports-from-today |archive-date=17 November 2021 |access-date=17 November 2021 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=Government provides first e-passport to Satya Mohan Joshi |url=https://english.nepalpress.com/2021/11/17/government-provides-first-e-passport-to-satya-mohan-joshi/ |access-date=18 October 2022 |website=Nepal Press |language=en-US}}</ref> ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಲಲಿತಪುರದ ರಸ್ತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 18 ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಂದು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ "ಸತ್ಯಮೋಹನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರ ಗಿರೀಶ್ ಗಿರಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title='Satya Mohan', a book on a true giant of history, launched |url=https://kathmandupost.com/national/2022/03/19/satya-mohan-a-book-on-a-true-giant-of-history-launched |access-date=29 March 2022 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ==ಸಾವು== [[File:Satya Mohan Joshi by Mahalaxmi silwal.JPG|thumb|ಜೋಶಿ ಅವರು ಟಿಂಕುನೆಯಲ್ಲಿ (2013) [[ಗೂರ್ಖಾಪಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ|297x297px]] ಜೋಶಿಯವರು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಂದು [[ಲಲಿತ್‌ಪುರ, ನೇಪಾಳ|ಲಲಿತ್‌ಪುರ]] KIST ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 102 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="Hindu">{{Cite web |last=Dutta |first=Sharangee |date=16 October 2022 |title=Nepal's 'Man of Century' Satya Mohan Joshi dies at 103: Who was he? |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nepals-man-of-century-satya-mohan-joshi-dies-at-103-who-was-he-101665895883190.html |access-date=18 October 2022 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको १०३ वर्षको उमेरमा निधन |url=https://annapurnapost.com/news/satya-mohan-joshi-passed-away-at-the-age-of-103-214755 |access-date=16 October 2022 |website=संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको १०३ वर्षको उमेरमा निधन |language=ne}}</ref><ref>{{cite web |date=2022 |title=Death of Satya Mohan Joshi published in Ekantipur |url=https://ekantipur.com/news/2022/10/16/166588586537255624.html}}</ref> ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ದೇವುಬಾ]], [[ಲಲಿತ್‌ಪುರ್, ನೇಪಾಳ|ಲಲಿತ್‌ಪುರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸಿಟಿ]] [[ಚಿರಿ ಬಾಬು ಮಹಾರ್ಜನ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಶಿಯವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Veteran cultural historian and polymath Satya Mohan Joshi passes away at 103 |url=https://kathmandupost.com/national/2022/10/16/culture-expert-and-historian-satya-mohan-joshi-passes-away |access-date=17 October 2022 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ಅವರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಜನ್ಮ ಚಾರ್ಟ್ ("ಚೀನಾ" ಅಥವಾ ನೇಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ "ಜನ್ಮ-ಕುಂಡಲಿ") ಅವರ ದೇಹದ ಬದಲಿಗೆ ಶಂಖಮುಲ್ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಅನು ರಾಜ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ ಜೋಶಿ ಅವರಿಂದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು [[ಬಾಗ್ಮತಿ ನದಿ]] ಮೇಲೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=शंखमूल घाटमा चिना जलाएर जोशीको अन्त्येष्टि |url=https://ekantipur.com/news/2022/10/16/166593704418733932.html |access-date=17 October 2022 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> [[ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರ]] ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಲು 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಂದು ಒಂದು ದಿನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Diwakar |date=17 October 2022 |title=Satya Mohan Joshi death: Public holiday across Nepal on Tuesday |url=https://english.onlinekhabar.com/satya-mohan-joshi-death-holiday.html |website=OnlineKhabar English News |access-date=18 October 2022 |language=en-GB}}</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳು== {{div col}} *''ನೇಪಾಳಿ ಲೋಕ ಗಿತ್: ಏಕ್ ಅಧ್ಯಯನ್''<ref>{{Cite web |title=Madan Puraskar Pustakalaya |url=https://madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=1057 |access-date=18 October 2022 |website=madanpuraskar.org}}</ref> *''[[ಹಮ್ರೋ ಲೋಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=ocz0GgAACAAJ |title=Hāmro lok sanskritī |date=1958 |publisher=Ratna Pustak Bhandār |language=hi}}</ref><ref name="Anup">{{Cite web |last1=Ojha |first1=Anup |last2=Chhetri |first2=Samuel |title=Veteran cultural historian and polymath Satya Mohan Joshi passes away at 103 |url=https://kathmandupost.com/national/2022/10/16/culture-expert-and-historian-satya-mohan-joshi-passes-away |access-date=18 October 2022 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> *''ನೇಪಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುದ್ರಾ''<ref>{{Cite web |title=Satya Mohan Joshi passes away at 103 |url=https://nepalnews.com/s/capital/satya-mohan-joshi-passes-away-at-103 |access-date=18 October 2022 |website=nepalnews.com |language=en |archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018000042/https://nepalnews.com/s/capital/satya-mohan-joshi-passes-away-at-103 |url-status=dead }}</ref> *''ಲಾಮಾ ರಾ ಪಚುಕೆ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=V9sGAQAAIAAJ |title=Lāmā ra pācuke |date=1963 |publisher=Jagadambā Prakāśana |language=ne}}</ref> *''ಸಿಪಾಹಿ ರಾ ರೈತಿ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=vNUGAQAAIAAJ |title=Siphāhī ra raitī |date=1970 |language=ne}}</ref> *''ಗುಲಾಬ್ ರಾ ಗುರನ್ಸ್''<ref>{{Cite web |title=Madan Puraskar Pustakalaya |url=https://madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=6869 |access-date=18 October 2022 |website=madanpuraskar.org}}</ref> *''ದೈಲಾ ಕೋ ಬತ್ತಿ''<ref>{{Cite web |title=Madan Puraskar Pustakalaya |url=https://madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=7077 |access-date=18 October 2022 |website=madanpuraskar.org}}</ref> *''ರಾಜಮುಕುತ್ ರ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=Q6QGAQAAIAAJ |title=Rājamukuṭa ra rājyābhisheka |date=1975 |publisher=Śrī 5 ko Sarakāra, Sañcāra Mantrālaya, Sūcanā Vibhāga |language=ne}}</ref> *''ಕಲಾಕರ್ ಅರ್ನಿಕೋ''<ref>{{Cite book |last=Manandhar |first=Vijay Kumar |url=https://books.google.com/books?id=ZXduAAAAMAAJ |title=A Comprehensive History of Nepal-China Relations Up to 1955 A.D. |date=2004 |publisher=Adroit Publishers |isbn=978-81-87392-43-9 |page=13 |language=en}}</ref> *''ಸುಂಖೇಶರಿ''<ref>{{Cite web |title=Madan Puraskar Pustakalaya |url=https://madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=41997 |access-date=18 October 2022 |website=madanpuraskar.org}}</ref> *''ಮಜಿಪಾ ಲಖೆ''<ref>{{Cite web |title=Books by Satya Mohan Joshi |url=https://thuprai.com/author/satya-mohan-joshi/ |access-date=18 October 2022 |website=Thuprai |language=en}}</ref> *''ನೇಪಾಳಿ ಚಾದ್ಪರ್ವ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=8kpUHQAACAAJ |title=Nepālī cāḍa-parva |date=1982 |publisher=Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna |isbn=978-99933-2-950-3 |language=ne}}</ref> *''ಫಾರ್ಕೆರಾ ಹೆರ್ಡಾ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=qF8tAQAAIAAJ |title=Pharkera herdā |date=1978 |publisher=Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna |language=ne}}</ref> *''ಏಕ್ ಸಾಯ ಶಬ್ದ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=I3obAAAAIAAJ |title=Eka saya śabda |date=1990 |publisher=Nepālabhāshā Parishad |language=ne}}</ref> *''ನೇಪಾಳಿ ಮೂರ್ತಿಕಾಲ ಕೋ ಬಿಕಾಷ್ಕರಂ''<ref>{{Cite book |last=Jośī |first=Satyamohana |url=https://books.google.com/books?id=ZlUtAQAAIAAJ |title=Nepālī mūrtikalāko vikāsakrama |date=1976 |publisher=Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna |language=ne}}</ref> {{div col end}} == ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ತ್ರಿ ಶಕ್ತಿ ಪಟ್ಟದ ಆದೇಶ<ref>{{Cite web |title=President Bhandari has affixed a postage stamp with man of century Joshi's picture |url=https://english.headlinenepal.com/details/3507 |access-date=18 October 2022 |website=Headline Nepal |language=en}}</ref> * ಗೂರ್ಖಾ ದಕ್ಷಿಣ ಬಹುವಿನ ಆರ್ಡರ್ * ಉಜ್ವಲ್ ಕೀರ್ತಿಮಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದೀಪ * [[ಮದನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ]] * ಭಾನುಭಕ್ತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * [[ಗೌರವ ಪದವಿ|ಗೌರವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]] [[ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ|ಪಿಎಚ್.ಡಿ.]] ([[ಕಠ್ಮಂಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]])<ref>{{Cite web |date=18 October 2022 |title=Satya Mohan Joshi: A Father of Contemporary Nepali Language and Culture |url=https://www.nepwave.com/satya-mohan-joshi-a-father-of-contemporary-nepali-language-and-culture/ |access-date=18 October 2022 |website=NEPWAVE |language=en-US |archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018075114/https://www.nepwave.com/satya-mohan-joshi-a-father-of-contemporary-nepali-language-and-culture/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=MWU to confer Honorary D. Litt. degree on Satya Mohan Joshi |url=https://onlineradionepal.gov.np/2021/12/07/230777.html |access-date=18 October 2022 |website=Radio Nepal}}</ref> *[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಸಾಧನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{Cite web |title=कर्णाली प्रदेशकै ठूलो साहित्य पुरस्कार 'मोहपथ'लाई, सत्यमोहन जोशीलाई साधना सम्मान |url=https://www.setopati.com/art/art-activity/232802/ |access-date=18 October 2022 |website=Setopati |language=ne }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commonscat}} * [https://www.youtube.com/watch?v=N4Jy2n9IQaY Living Legend, Satya Mohan Joshi in TOUGH talk with Dil Bhusan Pathak- 118-Kantipur Television] {{Madan Puraskar}} {{Nepali literature|state=collapsed}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Joshi, Satya Mohan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2022 deaths]] [[ವರ್ಗ:People from Lalitpur District, Nepal]] [[ವರ್ಗ:Madan Puraskar winners]] [[ವರ್ಗ:Newar-language writers]] [[ವರ್ಗ:20th-century Nepalese historians]] [[ವರ್ಗ:Nepalese dramatists and playwrights]] [[ವರ್ಗ:Nepalese men centenarians]] [[ವರ್ಗ:20th-century Nepalese male writers]] [[ವರ್ಗ:Durbar High School alumni]] [[ವರ್ಗ:Tri-Chandra College alumni]] [[ವರ್ಗ:Himalayan studies]] mqe2tv541hp6hyoet5a4bb6ldu67hd1 0 176945 1371333 1364692 2026-04-06T04:31:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371333 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ | image = Sharmiela Mandre at 60th South Filmfare Awards 2013 (cropped).jpg | caption = ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ | other_names = | birth_name = | birth_date = ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭<ref>{{Cite web |title=Sathish Ninasam's birthday wish for Gaalipata 2 actress Sharmiela Mandre is all things beautiful |publisher=Zoom TV |date=28 October 2020 |access-date=28 October 2021 |url=https://www.zoomtventertainment.com/kannada-cinema/article/sathish-ninasams-birthday-wish-for-gaalipata-2-actress-sharmiela-mandre-is-all-things-beautiful/673850}}</ref><ref name="SHMA" /> | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | education = ಸೋಫಿಯಾ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಬೆಂಗಳೂರು | occupation = ನಟಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ | years_active = ೨೦೦೬–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | spouse = | relatives = ಸುನಂದಾ ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ್ (ಸೋದರತ್ತೆ) }} '''ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ''' (ಜನನ ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ''ಸಜ್ನಿ'' (೨೦೦೬) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಟನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ ''[[ಕೃಷ್ಣ (೨೦೦೭ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''ಇವನುಕ್ಕು ಎಂಗೆಯೊ ಮಚ್ಚಂ ಇರುಕ್ಕು'' (೨೦೧೮) ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=28 October 2015 |title=Sharmeila Mandre: Mumtaz reincarnated |url=https://www.deccanchronicle.com/151028/entertainment-sandalwood/article/mumtaz-reincarnated |access-date=30 October 2015 |work=Deccan Chronicle}}</ref> ನಂತರ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ವೆಂಕಟ ಇನ್ ಸಂಕಟ'' (೨೦೦೯) ಮತ್ತು ''ಸ್ವಯಂವರ'' (೨೦೧೦) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದರು. ಅವರು ''ಮಿರತ್ತಲ್'' (೨೦೧೨) ಮೂಲಕ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ''ಕೆವ್ವು ಕೇಕ'' (೨೦೧೩) ಮೂಲಕ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ, ಅವರು "ಸೈಮಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ-ತೆಲುಗು" ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಮಾಂಡ್ರೆ ಅವರ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಆಕೆ'' (೨೦೧೭), ''[[ಗಾಳಿಪಟ ೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ 2]]'' (೨೦೨೨) ಮತ್ತು ''[[ಪೌಡರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೌಡರ್]]'' (೨೦೨೪) ಆಗಿವೆ. <ref>{{Cite web |title=I do films out of passion, not for money: Kannada star Sharmiela Mandre |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/Oct/28/i-do-films-out-of-passion-not-for-moneysharmiela-mandre-2215778.html |access-date=20 March 2022 |website=The New Indian Express}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮಾಂಡ್ರೆ ೧೯೮೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ರಂದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು <ref name="SHMA">{{Cite web |last=SM |first=Shashiprasad |title=Exclusive! Masala on Sharmiela Mandre |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/171018/masala-on-sharmiela-mandre.html |access-date=28 October 2022 |website=Deccan Chronicle}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Team Dasara reveal Sharmiela Mandre's character poster on her birthday, see pic |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/team-dasara-reveal-sharmiela-mandres-character-poster-on-her-birthday/articleshow/78909358.cms |access-date=28 October 2021 |work=The Times of India}}</ref> . ಅವರ ತಂದೆ ದಯಾನಂದ ಮಾಂಡ್ರೆ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಕಾರು ರೇಸಿಂಗ್ ಉತ್ಸಾಹಿ. ಅವರ ಅಜ್ಜ ರಮಾನಂದ ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಮಾಂಡ್ರೆ <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Ramananda Narayanrao Mandre's Sangam Talkies: This theatre is disabled-friendly |url=https://www.deccanherald.com/amp/content/234969/this-theatre-disabled-friendly.html |access-date=20 December 2013 |work=Deccan Herald}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ವಿತರಕ ಮತ್ತು ಸಂಗಮ್ ಟಾಕೀಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಂಡ್ರೆ ಅವರ ಸೋದರತ್ತೆ ಸುನಂದಾ ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=14 January 2018 |title=Bidding adieu to Sunanda Murali Manohar in Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/bidding-adieu-to-sunanda-murali-manohar-in-bengaluru/articleshow/62486699.cms |access-date=18 January 2018 |work=The Times of India}}</ref> ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Hegde |first=Prajwal |date=26 July 2009 |title=School identities take back seat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/silver-jubilee/school-identities-take-back-seat/articleshow/4821998.cms |access-date=21 April 2021 |work=The Times of India}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸು (೨೦೦೭-೨೦೧೧) === [[ಚಿತ್ರ:Sharmila_Mandre,_Ganesh.jpg|right|thumb|ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ (ಎಡ), [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]] (ಬಲ) ೨೦೦೭ರ ''[[ಕೃಷ್ಣ (೨೦೦೭ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಮಾಂಡ್ರೆ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ''ಸಜ್ನಿ ಚಿತ್ರದ'' ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸುನಂದಾ ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಧ್ಯಾನ್]] ಜೊತೆ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |date=16 February 2007 |title=Gandhinagar gossip: Sharmeila Mandre |url=http://www.hindu.com/fr/2007/02/16/stories/2007021601890400.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516024657/http://www.hindu.com/fr/2007/02/16/stories/2007021601890400.htm |archive-date=16 May 2008 |access-date=26 May 2021 |website=The Hindu}}</ref> "ಹೊಸಬರಾದ ಶರ್ಮಿಳಾ ಅದ್ಭುತ ನಟಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಂದೆ ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ''ರೆಡಿಫ್'' ನ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=RG Vijayasarathy |title=Sajini Movie Review: Nothing original about Sajini |url=https://www.rediff.com/movies/2007/feb/26sssaj.htm |access-date=26 February 2010 |publisher=Rediff.com}}</ref> [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]] ಜೊತೆ ''[[ಕೃಷ್ಣ (೨೦೦೭ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ]]'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು. "ಶರ್ಮಿಳಾ, ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ''ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Krishna: Treat for Ganesh fans |url=https://www.rediff.com/movies/2007/oct/05krishna.htm |publisher=Rediff.com}}</ref>ಅವರ ನಟನೆಯ ''[[ಈ ಬಂಧನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಈ ಬಂಧನ]]'' ಚಿತ್ರವೂ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Movie Review : E Bandhana - Sify |url=http://www.sify.com/movies/e-bandhana-review-kannada-14579905.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408185716/http://www.sify.com/movies/e-bandhana-review-kannada-14579905.html |archive-date=8 April 2014 |work=[[Sify]]}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್]] ಜೊತೆ ''[[ನವಗ್ರಹ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನವಗ್ರಹ]]'' <ref>{{Cite web |year=2008 |title=Navagraha will feature seven actors ? all sons of senior actors who were popular for their roles as villains on the Kannada film screen |url=http://archive.mid-day.com/entertainment/2008/mar/1032039.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826115209/http://archive.mid-day.com/entertainment/2008/mar/1032039.htm |archive-date=26 August 2014 |website=Mid Day}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |date=21 October 2008 |title=Guest entry |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/guest-entry/articleshow/22378975.cms |website=[[Bangalore Mirror]]}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲು [[ಶ್ರೀ ಮುರಳಿ (ನಟ)|ಶ್ರೀಮುರಳಿ]] ಎದುರು ''ಶಿವಮಣಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |date=5 November 2008 |title=From Hospitality to Sandalwood |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2008/Nov/05/from-hospitality-to-sandalwood-4601.html |website=The New Indian Express}}</ref> ನಂತರ ಅವರು [[ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ''<nowiki/>'ವೆಂಕಟ ಇನ್ ಸಂಕಟ'<nowiki/>'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |title=First Look: Ramesh Arvind's Venkata In Sankata |url=http://www.rediff.com/movies/2009/jan/20first-look-ramesh-arvind-venkata-in-sankata.htm |access-date=20 January 2009 |publisher=Rediff.com}}</ref> ''ರೆಡಿಫ್'' ಹೇಳುವಂತೆ, "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ." <ref>{{Cite web |title=Venkata In Sankata: Worth a watch |url=http://www.rediff.com/movies/2009/feb/19review-venkata-in-sankata.htm |access-date=19 February 2009 |publisher=Rediff.com}}</ref> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲು [[ದಿಗಂತ್ (ನಟ)|ದಿಗಂತ್]] ಎದುರು ''[[ಸ್ವಯಂವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ವಯಂವರ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |title=Sharmiela Mandre to quit Sandalwood? - The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Sharmiela-Mandre-to-quit-Sandalwood/articleshow/28631931.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140112171847/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Sharmiela-Mandre-to-quit-Sandalwood/articleshow/28631931.cms |archive-date=12 January 2014 |website=The Times of India}}</ref> ನಂತರ ಅವರು [[ದುನಿಯಾ ವಿಜಯ್]] ಎದುರು ''<nowiki/>'ಕರಿ ಚಿರತೆ''' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref name="Sify">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Movie review |url=https://m.sify.com/movies/kari-chirathe-review-kannada-pclxGfbcbhefb.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623052112/https://www.sify.com/movies/varshadhaare--review-kannada-pclx2Uajaeeef.html |archive-date=23 June 2020 |access-date=21 February 2016 |work=Sify}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್]] ಎದುರು ''[[ಧನ್ ಧನಾ ಧನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|<nowiki/>'ಧನ್ ಧನಾ ಧನ್'<nowiki/>]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |date=24 June 2011 |title=A total mishmash affair |url=https://www.deccanherald.com/amp/content/171389/a-total-mishmash-affair.html |access-date=24 June 2011 |website=Deccan Herald}}</ref> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ ವಿಸ್ತರಣೆ (೨೦೧೨-೨೦೧೭) === [[ಚಿತ್ರ:Sharmila_Mandre_(2).jpg|right|thumb|ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ೨೦೧೫ರ ''ಮುಮ್ತಾಜ್''ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಮಾಂಡ್ರೆ ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''<nowiki/>'ಧೀ''' ನ ರೀಮೇಕ್ ಆದ ' ''ಮಿರತ್ತಲ್'' ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ವಿನಯ್ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Actor Vinay Rai ready to kick start- Entertainment - DNA |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_actor-vinay-rai-ready-to-kick-start_1494332 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116074404/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_actor-vinay-rai-ready-to-kick-start_1494332 |archive-date=16 January 2011 |access-date=17 January 2011}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Rangajaran |first=Malathi |date=4 August 2012 |title=Mirattal: In jest |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/mirattal-in-jest/article3727480.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430021527/https://www.thehindu.com/features/cinema/mirattal-in-jest/article3727480.ece |archive-date=30 April 2022 |access-date=4 June 2018 |work=The Hindu}}</ref> ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಲ್ಲಾರಿ ನರೇಶ್ ಜೊತೆ ''<nowiki/>'ಕೆವ್ವು ಕೇಕ' ಚಿತ್ರದ'' ಮೂಲಕ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web |last=Pasupulate |first=Karthik |title=Allari Naresh to romance Sharmila Mandre |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Allari-Naresh-to-romance-Sharmila-Mandre/articleshow/16654489.cms |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20130126190903/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-03/news-interviews/34238083_1_boppanna-chandrasekhar-jhanavi-productions-allari-naresh |archive-date=26 January 2013 |access-date=4 October 2012 |website=The Times of India}}</ref> ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಆನಂದದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ''[[ಗೋವಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋವಾ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತರುಣ್ ಚಂದ್ರ]] ಎದುರು ಮಾಂಡ್ರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Talukdar, Taniya |date=8 April 2013 |title=Goa launched in Kannada |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Goa-launched-in-Kannada/articleshow/19440089.cms |access-date=6 March 2015 |work=The Times of India}}</ref> ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'', "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಆಕರ್ಷಕ ಅಭಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿದ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಕಥಾ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ೧೯೮೩ರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ದೀಪ್ತಿ ನವಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಧರ್ಮ ಕೀರ್ತಿರಾಜ್ ಎದುರು ''ಮುಮ್ತಾಜ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರ"ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=13 August 2015 |title=Kannada film Mumtaaz: Music, instinct is all it takes? |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music-instinct-is-all-it-takes/article7535329.ece |access-date=13 August 2015 |work=The Hindu}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಡ್ರೆ ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''ಮಾಯಾ'' (೨೦೧೫) ದ ರಿಮೇಕ್ ಆದ ' ''ಆಕೆ'' ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಚಿರಂಜೀವಿ ಸರ್ಜಾ]] ಎದುರು ನಟಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Sharmiela Mandre and Chiranjeevi Sarja's 'Aaake' is a remake |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/aake-is-a-remake/articleshow/56571194.cms |access-date=25 July 2018 |website=Bangalore Mirror}}</ref> ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]'' "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಯಿಂದ 'ಹೆದರಿಸುತ್ತಾರೆ' ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳು ಅವರ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೀಖಿಸಿದೆ, <ref>{{Cite web |last=SM |first=Shashiprasad |date=30 June 2017 |title=Aake movie review: Watch 'Her,' she is a bit scary |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/300617/aake-movie-review-watch-her-she-is-a-bit-scary.html |website=Deccan Chronicle}}</ref> ಮತ್ತು ''ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್'' "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=30 June 2017 |title='Aake' Review: Plenty of chills and thrills, and a strong story to tell too |url=https://www.thenewsminute.com/article/aake-review-plenty-chills-and-thrills-and-strong-story-tell-too-64440 |access-date=30 June 2017 |website=The News Minute}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ' ''[[ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲೀಡರ್'<nowiki/>]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಬೆಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web |last=Anien |first=Tini Sara |date=19 May 2017 |title=Dance comes very easily to me: Sharmiela |url=https://www.deccanherald.com/amp/content/612470/dance-comes-very-easily-me.html |access-date=25 May 2017 |website=Deccan Chronicle}}</ref> === ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲಸ (೨೦೧೮-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) === ಮಾಂಡ್ರೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಟನೆಯಿಂದ ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ''[[ಗಾಳಿಪಟ ೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ 2]]'' ರೊಂದಿಗೆ ತೆರೆಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರು [[ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪವನ್ ಕುಮಾರ್]] ಎದುರು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=9 May 2022 |title=Gaalipata 2 release date announced |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2022/may/09/gaalipata-2release-date-announced-2451299.html |access-date=4 July 2022 |work=The New Indian Express}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=22 October 2021 |title=Yogaraj Bhat's Gaalipata 2 team wraps up shooting |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/gaalipata-2-team-wraps-up-shooting/articleshow/87205695.cms |access-date=5 November 2021 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Khajane |first=Muralidhara |date=12 August 2022 |title='Gaalipata 2' movie review: An entertaining and emotional tale of friendship |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/gaalipata-2-movie-review-an-entertaining-and-emotional-tale-of-friendship/article65761565.ece/ |access-date=20 August 2022 |work=The Hindu}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=13 August 2022 |title=Gaalipata 2 : ಭಟ್ರು ಜೊತೆ ಗಣಿ ಬಿಟ್ಟ ಗಾಳಿಪಟ - 2 ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್; ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ |url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/ganesh-starrer-gaalipata-2-worldwide-box-office-day-1-collection-pvn-819300.html |access-date=15 August 2022 |website=News18 Kannada |language=kn |archive-date=17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817063631/https://kannada.news18.com/news/entertainment/ganesh-starrer-gaalipata-2-worldwide-box-office-day-1-collection-pvn-819300.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಮಂಡಲ: ದಿ ಯುಎಫ್‌ಒ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |last=Bagchi |first=Shrabonti |date=21 December 2018 |title='Mysore Masala': of aliens and abductions |url=https://www.livemint.com/Leisure/lEOHUJjE5EORuOUqnVIlUK/Mysore-Masala-of-aliens-and-abductions.html |access-date=6 April 2019 |website=livemint.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=24 August 2018 |title=Inspired by heritage, Ajay comes up with sci-fi saga |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-move/inspired-heritage-ajay-comes-689158.html |access-date=6 April 2019 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೋಟ ಮತ್ತು ದೇಹ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=24 August 2018 |title=Mandala movie review: Great potential let down by the visuals |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/Mar/11/mandala-movie-review-great-potential-let-down-by-the-visuals-2554916.html |access-date=24 November 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> == ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Sharmila_Mandre_(4).jpg|thumb|ಫೋಟೋಶೂಟ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂಡ್ರೆ]] ಇವರು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ "ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಇವನುಕ್ಕು ಎಂಗೆಯೊ ಮಚ್ಚಮ್ ಇರುಕ್ಕು'' (೨೦೧೮) ಮತ್ತು ''ನಾನುಮ್ ಸಿಂಗಲ್ ಥಾನ್'' ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Evanukku Engeyo Matcham Irukku Movie Review: Critic Review of Evanukku Engeyo Matcham Irukku |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/evanukku-engeyo-matcham-irukku/movie-review/66987280.cms |access-date=22 August 2019 |work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Dinesh's Naanum Single Dhaan set in London |url=https://www.sify.com/movies/dinesh’s-naanum-single-dhaan-set-in-london-news-tamil-tiklBsgcfcdde.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810110420/https://www.sify.com/movies/dinesh%E2%80%99s-naanum-single-dhaan-set-in-london-news-tamil-tiklBsgcfcdde.html |archive-date=10 August 2019 |website=[[Sify]]}}</ref> ಇವರು ಮುಂಬರುವ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಸಂದಕ್ಕರಿ'' ಮತ್ತು ''ಕಾದಲ್ ಕೊಂಜಾಂ ತೂಕಲಾ'', ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''ದಸರಾ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Vimal's film with Shriya titled Sandakari My Boss |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/jul/15/vimals-film-with-shriya-titled-sandakari-my-boss-2003921.html |access-date=19 July 2019 |website=The New Indian Express}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=I don't want to be a producer who throws money at a project; I am hands on: Sharmiela Mandre |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/exclusive-i-dont-want-to-be-a-producer-who-throws-money-at-a-project-i-am-hands-on-sharmiela-mandre/articleshow/94286608.cms |access-date=20 September 2022 |work=The Times of India}}</ref> [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಬೆಂಗಳೂರು ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ೨೫ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಡ್ರೆ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೧೦ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ೮ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Meet the Bangalore Times Top 25 Most Desirable Women 2012 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Bangalore-Times-Top-25-Most-Desirable-Women-2012/articleshow/20138687.cms |access-date=25 August 2013 |work=The Times of India}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Bangalore Times Most Desirable Women 2014, Asha Bhatt tops the list |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/bangalore-times-most-desirable-women-2014/articleshow/46932065.cms |access-date=20 April 2015 |work=The Times of India}}</ref> ೨೦೨೦ರ [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|೩೦ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Meet the beautiful ladies who make up Bangalore Times' 30 Most Desirable Women of 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/meet-the-beautiful-ladies-who-make-up-bangalore-times-30-most-desirable-women-of-2020/articleshow/83095404.cms |access-date=10 June 2021 |work=The Times of India}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" | † | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. |} === ನಟಿಯಾಗಿ === * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ ! class="unsortable" |ಟಿಪ್ಪಣಿ ! class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" |2007 |ಸಜನಿ |ಸಜನಿ | |<ref>{{Cite web |last=RG Vijayasarathy |date=26 February 2007 |title=Nothing original about Sajini |url=https://www.rediff.com/movies/2007/feb/26sssaj.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913070344/https://www.rediff.com/movies/2007/feb/26sssaj.htm |archive-date=13 September 2022 |access-date=13 September 2022 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> |- |''[[ಕೃಷ್ಣ (೨೦೦೭ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ]]'' |ಅಂಜಲಿ | | |- |''[[ಈ ಬಂಧನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಈ ಬಂಧನ]]'' |ಶ್ರುತಿ | | |- | rowspan="2" |2008 |''[[ನವಗ್ರಹ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನವಗ್ರಹ]]'' |ಕಿರಣ್ | | |- |''[[ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ]]'' |ತಾವೇ ಆಗಿ |ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ | |- | rowspan="2" |2009 |''ಶಿವಮಣಿ'' |ಶ್ರುತಿ | | |- |''ವೆಂಕಟ ಇನ್ ಸಂಕಟ'' |ಪತ್ರಕರ್ತೆ | | |- | rowspan="2" |2010 |''ಸ್ವಯಂವರ'' |ಅನುಷಾ | | |- |''ಕರಿ ಚಿರತೆ'' |ಶ್ರುತಿ | | |- |2011 |''[[ಧನ್ ಧನಾ ಧನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧನ್ ಧನಾ ಧನ್]]'' |ಚಾರ್ಮಿ | | |- |2012 |''ಮಿರಟ್ಟಲ್'' |ದೀಪಿಕಾ |[[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರ |<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Sharmila Mandre's in dilemma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sharmila-Mandres-in-dilemma/articleshow/6214217.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104114416/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-26/news-interviews/28274864_1_tamil-film-roles-kannada-industry |archive-date=4 November 2012 |work=The Times of India}}</ref> |- |2013 |''ಕೆವ್ವು ಕೆಕ'' |ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ |[[ತೆಲುಗು]] ಚಲನಚಿತ್ರ |<ref>{{Cite web |last=Christopher |first=Kavya |title=Sharmila to debut in Tollywood |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Sharmila-to-debut-in-Tollywood/articleshow/16637707.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028032040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-02/news-interviews/34217301_1_sharmila-mandre-tamil-debut-kannada-films |archive-date=28 October 2012 |access-date=4 October 2012 |website=The Times of India}}</ref> |- |2014 |''[[ಗೋವಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋವಾ]]'' | | |- |2015 |''ಮುಮ್ತಾಜ್'' |ಅಂಜಲಿ/ ಮುಮ್ತಾಜ್ | | |- | rowspan="2" |2017 |''ಆಕೆ'' |ಶರ್ಮಿಳಾ ದೇಸಾಯಿ / ಮಾಯಾ | |<ref>{{Cite web |date=24 December 2016 |title=Chiranjeevi Sarja and Sharmiela Mandre's "Aake" is completed.. |url=http://www.newskarnataka.com/sandalwood/chiranjeevi-sarjas-aake-is-completed |publisher=News Karnataka |access-date=25 ನವೆಂಬರ್ 2025 |archive-date=8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908153845/http://www.newskarnataka.com/sandalwood/chiranjeevi-sarjas-aake-is-completed |url-status=dead }}</ref> |- |''[[ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್]]'' |ಶರ್ಮಿಳಾ | | |- |2022 |''[[ಗಾಳಿಪಟ ೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ 2]]'' |ಶರ್ಮಿಳಾ | |<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Daithota |first=Madhu |title=Meet the girl gang of Yogaraj Bhat's next titled Gaalipata 2! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/meet-the-girl-gang-of-yogaraj-bhats-next/articleshow/71638369.cms |access-date=24 November 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> |- |2023 |''ಮಂಡಲ: ದ ಯುಎಫ್ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್'' |ಮಾಯಾ ಮೇಲುಕೋಟೆ | |<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Suresh |first=Sunayana |title=A multi-starrer sci-fi adventure drama in the works in Kannada |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/a-multi-starrer-sci-fi-adventure-drama-in-the-works-in-kannada/articleshow/64698983.cms |access-date=6 April 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |2024 |''[[ಪೌಡರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೌಡರ್]]'' |ಮೇಕಪ್ ಮಲ್ಲಿಕಾ | |<ref>{{Cite web |date=25 August 2023 |title=KRG Studios collaborates with TVF for a film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/krg-studios-collaborates-with-tvf-for-a-film/article67235180.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921070608/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/krg-studios-collaborates-with-tvf-for-a-film/article67235180.ece |archive-date=21 September 2023 |access-date=23 November 2023 |website=[[The Hindu]] |language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ''† | {{TBA}} |ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ; ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ |<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Madhavan and Sharmiela Mandre completes shooting for Mithran Jawahar’s ‘Adhirshtasaali’ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/madhavan-completes-shooting-for-mithran-jawahars-adhirshtasaali/article67748273.ece/ |access-date=21 January 2024 |work=The Hindu}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" |''ದಸರಾ''† |ಅನಿಕಾ |ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ |<ref name="ReferenceA">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Sathish Ninasam and Sharmiela Mandre's next has a new title |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sathish-ninasam-and-sharmiela-mandres-next-has-a-new-title/articleshow/76481771.cms |access-date=25 June 2020 |work=The Times of India}}</ref> |} === ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿ === {| class="wikitable sortable" |+ ! ವರ್ಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಭಾಷೆ ! class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೧೮ | ''ಇವನುಕ್ಕು ಎಂಗೆಯೊ ಮಚ್ಚಮ್ ಇರುಕ್ಕು'' | ತಮಿಳು | <ref>{{Cite web |title=Kannada actress Sharmiela Mandre produces Vimal's film |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/170718/kannada-actress-produces-vimals-film.html |access-date=17 July 2018 |website=Deccan Chronicle}}</ref> |- | ೨೦೨೧ | ''ನಾನುಮ್ ಸಿಂಗಲ್ ಥಾನ್'' | ತಮಿಳು | <ref>{{Cite web |last=Subramanian |first=Anupama |date=11 August 2019 |title=Dinesh, Deepthi Thivesh team up for a rom-com |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/110819/dinesh-deepthi-thivesh-team-up-for-a-rom-com.html |website=Deccan Chronicle}}</ref> |- | ೨೦೨೩ | ''ಸಿಲಾ ನೋಡಿಗಲಿಲ್'' | ತಮಿಳು | <ref>{{Cite web |title=No double role please |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/no-double-role-please/articleshow/105243056.cms |website=Bangalore Mirror}}</ref> |- | rowspan="2" | ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ | style="background:#FFFFCC;" | ''ದಸರಾ'' † | ಕನ್ನಡ | <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Exclusive - Sathish Ninasam and Sharmiela Mandre unite for a murder mystery titled Dasara |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sathish-ninasam-and-sharmiela-mandre-unite-for-a-murder-mystery/articleshow/70992153.cms |access-date=24 November 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ಕಾದಲ್ ಕೊಂಜಮ್ ತೂಗಲ'' † | ತಮಿಳು | <ref>{{Cite web |title=Sharmiela Mandre to back Balaji Mohan's next, Kaadhal Konjam Thookala |url=https://m.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/sep/15/sharmiela-mandreto-back-balaji-mohans-next-kaadhal-konjam-thookala-34686.amp |access-date=15 September 2021 |website=Cinema Express |language=en |archive-date=25 ಜನವರಿ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125184937/https://m.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/sep/15/sharmiela-mandreto-back-balaji-mohans-next-kaadhal-konjam-thookala-34686.amp |url-status=dead }}</ref> |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable" !ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಚಲನಚಿತ್ರ !ಫಲಿತಾಂಶ ! |- | ೨೦೧೧ | ಸೌತ್ ಸ್ಕೋಪ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ನಟಿ - ಕನ್ನಡ | ''ಸ್ವಯಂವರ'' |ಗೆಲುವು | <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Daithota |first=Madhu |title=I'll soon be a size zero: Swayamvara's Sharmila Mandre |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/ill-soon-be-a-size-zero-sharmila/articleshow/5750621.cms |access-date=2 April 2010 |work=The Times of India}}</ref> |- | ೨೦೧೪ | rowspan="2" | ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು(ಸೈಮಾ) | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಆರಂಭಿಕ ನಟಿ - ತೆಲುಗು | ''ಕೆವ್ವು ಕೇಕ'' |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ | <ref>{{Cite web |title=3rd SIIMA Awards 2014 Winners: And the SIIMA Awards goes to |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/And-the-SIIMA-Awards-go-to-/articleshow/42532423.cms |access-date=22 December 2015 |website=The Times of India}}</ref> |- | ೨೦೨೨ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಕನ್ನಡ | rowspan="2" | ''[[ಗಾಳಿಪಟ ೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ ೨]]'' |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ | <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=SIIMA Awards 2023: RRR, 777 Charlie win big; Jr NTR, Yash named Best Actors; Sreeleela and Srinidhi Shetty are Best Actresses |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/siima-awards-2023-telugu-kannada-winners-list-jr-ntr-yash-rrr-kantara-8942103/lite/ |access-date=15 September 2023 |work=The Indian Express}}</ref> |- | ೨೦೨೩ | ಚಂದನವನ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |ಗೆಲುವು | <ref>{{Cite web |date=6 March 2023 |title=CFC Academy Awards 2023 : ಚಂದನವನ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಿಷಬ್, ನಟಿ ಶರ್ಮಿಳಾ |url=https://zeenews.india.com/kannada/entertainment/chandanavana-film-critics-academy-awards-2023-winner-list-121100/amp |access-date=12 November 2023 |website=Zee News Kannada}}</ref> |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Imdb name|2564747|ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ}} * [https://www.instagram.com/sharmielamandre/ ಅಧಿಕೃತ ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಖಾತೆ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] kztoqb0pcq3hb334wfjnnvwg763ql74 0 178038 1371317 1363033 2026-04-05T13:59:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371317 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]]     [[ಚಿತ್ರ:Wayang_Performance.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ದಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ) ಅವರಿಂದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ [[Manteb Soedharsono|ಮಂತೇಬ್ ಸೋಧರ್ಸೊನೊ]], "ಗತುಟ್ಕಾಕಾ ವಿನಿಸುಡಾ" ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] [[Bentara Budaya Jakarta|ಬೆಂಟಾರಾ ಬುಡಯಾ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ]], ೩೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೦ರಂದು]] '''ವಯಾಂಗ್''' ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁ|wayang}} {{Small|(in the [[Javanese language#Registers|''ngoko'' register]])}} {{Langx|jv|ꦫꦶꦁꦒꦶꦠ꧀|ringgit|label=none}} {{Small|(in the [[Javanese language#Registers|''krama'' register]])}} ) <ref name="Periplus Dictionary">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Wibisono |first=Singgih |title=Javanese English dictionary |last2=Kurniasih |first2=Yacinta |date=2002 |publisher=Periplus Editions (HK) ; Tuttle Pub |isbn=0-7946-0000-X |location=Hong Kong : North Clarendon, VT}}</ref> : ೮೦೩-೮೦೪ ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾನೀಸ್]] ರೂಪದ ಸೂತ್ರದ ಬೊಂಬೆಯಾಟವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCO2">{{Cite web |title=Wayang puppet theatre - UNESCO Intangible Cultural Heritage |url=https://ich.unesco.org/en/RL/wayang-puppet-theatre-00063 |website=ich.unesco.org |language=en}}</ref> <ref name="britwayang2"/> <ref name="History and Etymology for Wayang3">{{Cite web |title=History and Etymology for Wayang |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/wayang |access-date=22 December 2020 |website=Merriam-Webster}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ''ಗೇಮಲನ್'' ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ''ಜೆಂಡರ್ ವಯಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಇರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಹಿಂದೂ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''[[ರಾಮಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]]'' ಆಖ್ಯಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Don Rubin |url=https://books.google.com/books?id=maGU4ziPQJQC&pg=PA184 |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Asia/Pacific |last2=Chua Soo Pong |last3=Ravi Chaturvedi |publisher=Taylor & Francis |year=2001 |isbn=978-0-415-26087-9 |pages=184–186 |display-authors=etal}}</ref> <ref name="bonnefoy1623">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Yves Bonnefoy |url=https://books.google.com/books?id=r4I-FsZCzJEC&pg=PA162 |title=Asian Mythologies |publisher=University of Chicago Press |year=1993 |isbn=978-0-226-06456-7 |page=162}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಮುಂಜಾನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವಿರುತ್ತದೆ., ಜನರು ಪರದೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842" /> ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಳನ್ನು ಬಾಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರುವಾತನ್ ಆಚರಣೆಗಳು (ಸುಕೆರ್ಟೊ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೆಡೆಕಾ ಭೂಮಿ ಆಚರಣೆಗಳು (ಹೇರಳವಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು). ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಂಟೆನನ್ (ಜಾವನೀಸ್ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ) ಮತ್ತು ಸುನಟನ್ (ಸುನ್ನತಿ ಸಮಾರಂಭ) ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಜನ್ಮದಿನಗಳು, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="balihbalihan2">{{Cite web |last=Rawlings |first=Keith |year=1999 |title=Observations on the historical development of puppetry |url=http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415020550/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |archive-date=2021-04-15 |access-date=2025-03-18}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ' ನೆರಳು ' <ref name="History and Etymology for Wayang3"/> ಅಥವಾ 'ಕಲ್ಪನೆ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿದೆ]] . ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|''ಎನ್‌ಗೋಕೊ'' ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಮ( krama )ಸಮಾನಾರ್ಥಕವು ರಿಂಗಿಟ್(ringgit)ಆಗಿದೆ. <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804 [[ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ಬಯಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. . ಆಧುನಿಕ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ,ವಯಾಂಗ್ ಎಂದರೆ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804  == ಇತಿಹಾಸ == ವಾಯಾಂಗ್ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೊಂಬೆ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. : ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ,ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಕಥಾಹಂದರದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾ. ಶ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪವಾದ ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಬಹುಶಃ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. <ref name="orr69">{{Cite journal|last=Orr|first=Inge C.|title=Puppet Theatre in Asia|journal=Asian Folklore Studies|publisher=Nanzan University|volume=10|issue=1|year=1974|doi=10.2307/1177504|pages=69–84|jstor=1177504}}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಪೂ೨೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನುತೆಲುಗು ಭಾರತೀಯ ''[[ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ|ಥೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ]]'' ಬೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಜೋಡಿಸಲಾದ ಬೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Rawling1999">{{Cite web |last=Rawlings |first=Keith |year=1999 |title=Observations on the historical development of puppetry |url=http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415020550/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |archive-date=2021-04-15 |access-date=2025-03-18}}</ref> ಅದರ ಮೂಲದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆ, ಆಳ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಬೊಂಬೆ ನೆರಳು ಕಲಾಕೃತಿ ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಂಗಭೂಮಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಾಂಡನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="brandon2009">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=James R. Brandon |url=https://books.google.com/books?id=g-tAlBV5_LkC |title=Theatre in Southeast Asia |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-02874-6}}</ref> : 42–44, 65, 92–94, 278 {{Verify source|date=August 2025}} ಬ್ರಾಂಡನ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಗಳು ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಅವರು ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಗೇಮಲಾನ್, ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೆಟ್ರಿಕ್ ರೂಪಗಳು, ಬಾಟಿಕ್, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆರ್ದ್ರ ಭತ್ತದ ಹೊಲ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಯಾಂಗ್ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಬೊಂಬೆಗಳು ವಯಾಂಗ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಯಾಂಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತವಲ್ಲ]] . ಅದೇ ರೀತಿ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ( wayang kulit) ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ, ನಾಟಕವು ಬೌದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ. <ref name="brandon2009" /> :  ಜಿ.ಎ.ಜೆ.ಹಝೇಉ( GAJ Hazeu) ಕೂಡ ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೊಂಬೆ ರಚನೆ, ಬೊಂಬೆಯಾಟ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಧ್ವನಿಗಳು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಾವಾನೀಸ್ ನಾಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಭಾರತದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಜೆ. ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ / ಅಲೆದಾಡುವ ಆತ್ಮಗಳಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪಣಕವಾನ್ ಭಾರತೀಯ ವೀರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾಗಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ವಯಾಂಗ್ ಶಾಮನಿಸಂನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಎಸಿ ಕ್ರೂಟ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Messingen_wandlamp_in_de_vorm_van_een_gekroonde_Garuda_het_heilige_rijdier_van_de_hindoe-god_Vishnu_TMnr_235-2.jpg|thumb|೧೯೨೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ [[ಗರುಡ]] ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪವಾದ Bléncong .]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲ === ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಜನರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. <ref name="brandon2009"/> : 42–44, 65, 92–94, 278 <ref name="miyao1422">{{Cite journal|last=Miyao|first=J.|year=1977|title=P. L. Amin Sweeney and Akira Goto (ed.) An International Seminar on the Shadow Plays of Asia|journal=Southeast Asia: History and Culture|publisher=Japan Society for Southeast Asian Studies|volume=1977|issue=7|pages=142–146|doi=10.5512/sea.1977.142}}</ref> <ref name="bonnefoy1623"/> ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಶತಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ್ದಾಗಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ( [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ), ''[[ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ]]'', ತೋಲ್ಪವಕೂತ್ತುಮತ್ತು [[ರಬನ ಛಾಯಾ|''ರಬನ ಛಾಯ'']] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಚರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ವಯಾಂಗ್ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref name="britwayang2"/> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ಸೆಮರ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಬಹಳ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಯಾಂಗ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="brandon2009"/> :  ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] ಎರಡು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ [[ರಬನ ಛಾಯಾ|ರಾವಣ ಛಾಯಾ]] ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಚೌ ನೃತ್ಯ|ಛೌ ನೃತ್ಯದಿಂದ]] ವಯಾಂಗ್ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಜೀವನ್ ಪಾಣಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಬಲಿತುಂಗ್, ಡಾಲಿನನ್ ಸನ್ನದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಇದು ''ವಯಾಂಗ್'' ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: si galigī mavayaṁ buAt thyaṁ macarita bimva ya kumāra, ಅಂದರೆ 'ಬೀಮಾ ಕುಮಾರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗೇಲಿಗಿ ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು'. <ref name="Dalinan">{{Cite web |last=Griffiths |first=Arlo |last2=Sastrawan |first2=Wayan Jarrah |title=Foundation Charter of the Dalinan Monastery |url=https://dharmalekha.info/texts/INSIDENKMantyasihI |access-date=20 July 2024}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗೇಲಿಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಕನಾಗಿರಬಹುದು, ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ರಾಜಮನೆತನದ ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]]'' ನಾಯಕ [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮನ]] ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀ ಲೋಕಪಾಲರಿಂದ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಕುಟಿ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಶಾಸನವು <ref name="Griffiths">{{Cite journal|last=Griffiths|first=Arlo|journal=Archipel|volume=99|pages=107–141|title=Rediscovering an Old Javanese Inscription: Mpu Mano's Donation in Favor of a Buddhist Dignitary in 888 Śaka|date=2020|doi=10.4000/archipel.1976}}</ref> ಮೂರು ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: atapukan ( lit. ' ), aringgit ( lit. ' ), ಮತ್ತು abanwal / abanol ( lit. ' ). ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗಿಟ್ (Ringgit) ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:Arjunawiwaha_canto_5.jpg|center|thumb|600x600px|ಕಾಕವಿನ್ ಅರ್ಜುನವಿವಾಹದ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನುಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೫ ನಲ್ಲಿ ಎಂಪು ಕಣ್ವಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ]] ಕಹುರಿಪನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿ ಎಂಪು ಕನ್ವಾ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ''ಕಾಕವಿನ್'' (ನಿರೂಪಣಾ ಕವಿತೆ) ''ಅರ್ಜುನವಿವಾಹದಲ್ಲಿ'' " santoṣâhĕlĕtan kĕlir sira sakêng sang hyang Jagatkāraṇa " ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರರ್ಥ, "ಅವನು ದೃಢ ಮತ್ತು 'ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಗಾರ'ದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ಪರದೆ." <ref name="Robson">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Robson |first=Stuart |title=Arjunawiwāha: The marriage of Arjuna of Mpu Kaṇwa |date=2008 |publisher=KITLV Press |location=Leiden |page=39-40}}</ref> kĕlir ಎಂಬುದು ವಯಾಂಗ್ ಪರದೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪದ್ಯವು ನಿಜವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಜಗತ್ಕಾರಣ(Jagatkāraṇa) (ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಕಾರ) ಅಂತಿಮ ದಲಾಂಗ್ (ಗೊಂಬೆ ಸೂತ್ರಧಾರ) ಆಗಿ ಮರ್ತ್ಯರಿಂದ ಕೇವಲ ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರಿಂದ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ. ಈ ಅವಧಿಯ ಶಾಸನಗಳು ಅವಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಅರಿಂಗಿಟ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref><gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಆಕೃತಿಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajang_kulit_pop_voorstellende_Kumbakarna._TMnr_8-276.jpg|alt=Kumbakarna, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914|[[ಕುಂಭಕರ್ಣ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_van_perkament_voorstellende_Gatot_Kaca_TMnr_8-273.jpg|alt=Gatot Kaca, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914| [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗ್ಯಾಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_van_karbouwenhuid_voorstellende_Wibisana_TMnr_809-29a.jpg|alt=Wibisana, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1933| [[ವಿಭೀಷಣ|ವಿಬಿಸಾನಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೩ ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_TMnr_4833-101.jpg|alt=Princess Shinta, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1983| ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ [[ಸೀತೆ|ಶಿಂಟಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೩ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajang_kulit_pop_voorstellende_Yudhistira_TMnr_8-264.jpg|alt=Yudhishthira, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914| [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_de_hemelnymf_Dewi_Tari_TMnr_883-13.jpg|alt=Princess Tari, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1934| ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ತಾರಿ, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೪ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. </gallery> == ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ == === ''ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್'' === <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆಕೃತಿಗಳು (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:Cepot_in_wayang_golek_form,_2015-05-14_03.jpg|alt=Cepot, a Sundanese Punokawan, Indonesia| ಸಿಪಾಟ್, ಸುಂಡಾನೀಸ್ ಪುನೋಕಾವನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:Puppet_(AM_2004.89.151-1).jpg|alt=Rahwana, Indonesia in 2004| ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ರಾವಣ|ರಹವಾನಾ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:Puppet_(AM_2004.89.149-1).jpg|alt=Ramawijaya, Indonesia in 2004| ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ರಾಮವಿಜಯ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_Gatot_Kaca_TMnr_4283-3.jpg|alt=Gatot kaca, Indonesia in 2015| [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_de_reus_Kumbakarna_TMnr_4283-8.jpg|alt=Kumbakarna, Indonesia before 1976| ಕುಂಭಕರ್ಣ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೯೭೬ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_Draupadi_TMnr_4283-70.jpg|alt=Dewi Drupadi, Indonesia before 1976| ದೇವಿ ದ್ರುಪದಿ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೯೭೬ರ ಮೊದಲು </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Ki_Sigit_Ariyanto_Dalang_Wayang_Kulit.jpg|thumb|300x300px|ಒಬ್ಬ ದಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ)ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:87600_wayang_kulit_ardi_bakrie_nia_ramadhani.jpg|thumb|300x300px|ದಲಾಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿವೆ, ಗೇಮಲಾನ್ (ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ''ಸಿಂಧೆನ್'' ), ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್]] ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಎಮ್ಮೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಅಥವಾ ತೈಲ ದೀಪವನ್ನು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಿಡಿದಾಗ, ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಪಂಜಿ ಕಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref name="MediaIndonesia2">{{Cite web |title=Cerita Panji, Pusaka Budaya Nusantara yang tidak Habis Digali |url=https://mediaindonesia.com/weekend/293393/cerita-panji-pusaka-budaya-nusantara-yang-tidak-habis-digali |access-date=13 February 2021 |publisher=www.mediaindonesia.com}}</ref> ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್ ''ಪುನೋಕವಾನ್'' ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬವಿದೆ; ಅವರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವಿದೂಷಕ-ಸೇವಕರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಯ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೆಮರ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು, ಅವರು ಮಾನವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ: ಗ್ಯಾರೆಂಗ್ (ಹಿರಿಯ), ಪೆಟ್ರುಕ್ (ಮಧ್ಯಮ), ಮತ್ತು ಬಾಗೊಂಗ್ (ಕಿರಿಯ). ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವರು ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಯಾಬರೆಗೆ ಹೋಲುವ ಏನನ್ನಾದರೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಬೊಂಬೆಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಸುರಕರ್ತಾ ನಗರ (ಸೋಲೋ) ಮತ್ತು [[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ]] ನಗರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಬೊಂಬೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಮಾಂಗ್‌ಗುಂಗ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ, ಬನ್ಯುಮಾಸ್, ಸಿರೆಬನ್, ಸೆಮರಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲೊಂಬೊಕ್ ನಿಜವಾದ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಳೆದ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿವೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:Sisi_Refleksi.jpg|thumb|300x300px|ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದ ( ದಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ)ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲಿರ್ (ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆ) ಬಳಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ. ]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹತ್ತಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದಿಂದ ಹಾಕಲಾದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಂದು, ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೀಪದ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸುರಕಾರ್ತಾದ (STSI) ಆರ್ಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಡೋಸ (ಬಹಾಸಾ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ) ನಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವಯಾಂಗ್ ರೂಪಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕೈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಕಲಾವಿದರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಚರ್ಮಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಆಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ರಂಧ್ರಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ). ನಂತರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜಿನ ಬಾಟಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ ಮೊದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಮೇಲಿನ ತೋಳುಗಳು, ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಳಗಿನ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋಲುಗಳು) ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಆಧಾರ ಕೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ವಯಾಂಗ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಉನ್ನತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ತಜ್ಞರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪ್ರೇ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಮದ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup><gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆಕೃತಿಗಳು (ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಮರದ ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wayang_Kelitik_pop_Menak_Jingga_voorstellende_TMnr_2255-6.jpg|alt=Menak Jingga, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1953| [[Menak Jingga|ಮೆನಕ್ ಜಿಂಗಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೫೩ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Platte_houten_wajangpop_mogelijk_Damar_Wulan_TMnr_809-30.jpg|alt=Damar Wulan, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1933| ಡಮರ್ ವುಲನ್, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೩ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wayang_Kelitik_pop_Menak_Jingga_voorstellende_TMnr_1964-24.jpg|alt=Demon, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1950| ಡೆಮನ್, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:ZP_05_Batara_Guru_02.jpg|alt=Figure of Batara Guru| ಬತಾರ ಗುರುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_5078-1.jpg|alt=Duryudhana, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1986| [[ದುರ್ಯೋಧನ|ದುರ್ಯುಧನ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೬ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_voorstellend_Raden_Bratasena_TMnr_195-43.jpg|alt=Brathasena, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1986| [[Brathasena|ಬ್ರಾಥಸೇನಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೬ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್'' === <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Abb32,Gedompol.jpg|alt=Final fight in alun-alun in Kediri, East Java. Tawang Alun kills Klana. Indonesia 17th century| ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಕೆದಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲುನ್-ಅಲುನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ. ತವಾಂಗ್ ಅಲುನ್ ಕ್ಲಾನಾನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನ ಚಿತ್ರ:Abb36,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji, mbok Kili (left), and Ganda Ripa or Panji (right) in the palace in Kediri, 17th century| ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ]], mbok ಕಿಲಿ (ಎಡ), ಮತ್ತು ಗಂಡಾ ರಿಪಾ ಅಥವಾ ಪಂಜಿ (ಬಲ) ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೆದಿರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:Abb43,Geleran.jpg|alt=Radèn Gunung Sari on horse says goodbye to his advisers Tratag and Gimeng before travelling to princess Kumuda Ningrat, 18th century| ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕುಮುದಾ ನಿಂಗ್ರಾಟ್ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಮೊದಲು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ರಾಡೆನ್ ಗುನುಂಗ್ ಸಾರಿ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಟ್ರಾಟಾಗ್ ಮತ್ತು ಗಿಮೆಂಗ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು. ಚಿತ್ರ:Abb17,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji and Panji meet in Paluhamba market, 17th century| ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಲುಹಂಬ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ]] ಮತ್ತು ಪಂಜಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಚಿತ್ರ:Abb31,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji in palace garden approached by Klana, 17th century| ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾನಾ ಸಮೀಪಿಸಿದ ಅರಮನೆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ.]] ಚಿತ್ರ:Abb68;Gelaran.jpg|alt=Competition between Panji Sepuh (left) and Jaya Puspita (right), 18th century| ಪಂಜಿ ಸೆಪುಹ್ (ಎಡ) ಮತ್ತು [[Jaya Puspita|ಜಯ ಪುಷ್ಪಿತಾ]] (ಬಲ), ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Wayang_santri.jpg|left|thumb|300x300px|ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]]] ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಎಂಬುದು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಕೋಲು ಬೊಂಬೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮರದ ಕೋಲಿನಿಂದ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ತಲೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅವುಗಳ ಬಹುಮುಖತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ]] [[Sundanese people|ಸುಂದನೀಸ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಮರದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಾಕ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನಂ, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್: 803-804 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಕುಡುಸ್ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ]  ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ., ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪಾಸಿಸಿರ್ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ಇದು ಜಾವಾದ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಮೂಲಕ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಬುಮೆನ್, ತೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಜೆಪಾರಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಮೆನಕ್ ಆಗಿ ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಿರೆಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಸೆಪೆಕ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ . ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನುಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ವಾಲಿ ಸುನನ್ ಕುಡಸ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾದ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತದ'' ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಈಗ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ., ಇದು ಬಂಡಂಗ್, ಬೊಗೊರ್ ಮತ್ತು ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಂದನೀಸ್ ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮಾತರಂ ಕೆಜಾವೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಬಹುಶಃ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಗುಂಗ್‌ನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಮಾತರಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತದ'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪೂರ್ವ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪುನಕಾವನ್ (ಸೇವಕರು ಅಥವಾ ತಮಾಷೆಗಾರರು) ಸುಂದನೀಸ್ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಟ್ ಅಥವಾ ಅಸ್ಟ್ರಾಜಿಂಗವನ್ನು ಬಾಗೊಂಗ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ದಾವಾಲಾ ಅಥವಾ ಉಡೆಲ್ ಪೆಟ್ರುಕ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂದು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ನ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Menari_Topeng_Malang.jpg|alt=Dancing wayang topeng in Malang| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ನೃತ್ಯ ಮಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Studioportret_van_een_groep_wajang_topeng_spelers_TMnr_60027221.jpg|alt=Studio portrait of wayang topeng actors| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಭಾವಚಿತ್ರ ನಟರು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_bij_de_regent_van_Malang_TMnr_10017908.jpg|alt=Wayang topeng Malang| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ಮಲಾಂಗ್ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_TMnr_60018012.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Portret_van_een_groep_wajang_wong_spelers_in_de_buitenlucht_TMnr_60043366.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_aan_het_hof_van_de_Sultan_van_Jogjakarta_TMnr_60046822.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್'' === ಈ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲವು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[Jenggala|ಜೆಂಗ್ಲ]], [[ಕಡಿರಿ ರಾಜ್ಯ|ಕೆದಿರಿ]] ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಜೆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿಯಿಂದ ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಡೆಲಾರಸ್‌ರ ಕಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ [[ಕೋಳಿ ಅಂಕ|ಹೋರಾಟದ ಕೋಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ]] ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ''ಡಮರ್ವುಲನ್'' ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ನಾಯಕನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡಮರ್ವುಲನ್ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹುಡುಗ, ಅವನು ಧೈರ್ಯ, ಯೋಗ್ಯತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯುವ ಪ್ರೇಮಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆರೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬ್ಲಂಬಂಗನ್‌ನ ''ಆದಿಪತಿ'' (ವೈಸ್‌ರಾಯ್) ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ಸುಂದರ ರಾಣಿ [[Kencanawungu|ಶ್ರೀ ರತು ಕೆಂಕನವುಂಗುವಿನ]] ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರು [[Minakjinggo|ಮಿನಕ್‌ಜಿಂಗೊವನ್ನು]] ಉರುಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಡಮರ್ವುಲನ್ ಕೆಂಕನವುಂಗುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಲೇಡಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರೇಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದಲಾಂಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಜಗಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.   === ''ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್'' ===   ವಾಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಸುರುಳಿ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಚಿತ್ರ ಲಾವಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆಗಳಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಅದೇ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ-ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೂ [[ಸುರಕಾರ್ಟಾ|ಸುರಾಕಾರ್ತಾ]] (ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಸೊಲೊ) ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚೀನೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಒಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಸುರುಳಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತೊಗಟೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಎರಡು ಸೆಟ್ಗಳಿವೆ, ಇವು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ, ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಎರಡೂ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಪಸಿತಾನ್ ಮತ್ತು ವೊನೋಗಿರಿಯಲ್ಲಿ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ತೆರೆದ-ಬದಿಯ ಮಂಟಪಗಳು ಅಥವಾ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ದೆಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ) ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ವಾದ್ಯಮೇಳದವರು ಮತ್ತು {{Lang|id|[[rebab]]}} ಸಂಗೀತಗಾರ (ಲಂಬವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪಿಟೀಲು ತರಹದ ವಾದ್ಯ) ನುಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ದೆಲಾಂಗ್ ಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವು ಒಂದು ಕಥೆ ಅಥವಾ ಕಥೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜಿ ಪ್ರಣಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇವು ೧೨ ನೇ-೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜೆಂಗಾಲ, ದಹಾ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಅರೆ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Abb32,Gedompol.jpg|Final fight in alun-alun in Kediri, East Java. Tawang Alun kills Klana. [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|Indonesia]] 17th century ಚಿತ್ರ:Abb36,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]], mbok Kili (left), and Ganda Ripa or Panji (right) in the palace in Kediri, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb43,Geleran.jpg|Radèn Gunung Sari on horse says goodbye to his advisers Tratag and Gimeng before travelling to princess Kumuda Ningrat, 18th century ಚಿತ್ರ:Abb17,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]] and Panji meet in Paluhamba market, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb31,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]] in palace garden approached by Klana, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb68;Gelaran.jpg|Competition between Panji Sepuh (left) and [[Jaya Puspita]] (right), 18th century </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್'' ===   [[ಚಿತ್ರ:Rama_dan_Sinta.jpg|thumb|ರಾಮಾಯಣ ಬ್ಯಾಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ರಾಮ]] ಮತ್ತು [[ಸೀತೆ|ಶಿಂತಾ]] wayang wong]] === ''ವಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್'' === ವಾಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆಂಗ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವೇಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆನ್ಗ್{{Reference page|p=757}} ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ (ುಮೆನ್ನೈಟೆ) ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು [[Janggala|ಜಂಗಲಾ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಥೆಗಳ ಪಂಜಿ ಸರಣಿಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಟಗಾರರು ವಾಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್ ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೆಧೋಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಕೆಡ್ಹೋಕ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ಟೊಪೆಂಗ್ನಂತೆ 'ಮುಖವಾಡ' ಎಂದರ್ಥ. ಕೇದಿರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಚಂದ್ರ ಕಿರಾನಾ ಮತ್ತು ಜಂಗಾಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುವರಾಜ ರಾಡೆನ್ ಪಞ್ಜಿ ಅಸ್ಮರಬಂಗುನ್ ಕುರಿತ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಕಿರಣನು [[ರತಿ|ದೇವಿ ರತಿಹ್]] (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ) ನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಿ [[ಕಾಮದೇವ|ಕಾಮಜಯ]] (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವರು) ನ ಅವತಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಿರಾಣನ ಕಥೆಗೆ ಸ್ಮರದಹನ (ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಂಕಿ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಪುತ್ರ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ, ಯೋಗಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸುರಕರ್ತ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಹರಡಿತು.<gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಂಬೆ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>(3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>ಸುಂದನೀಸ್ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ <small>1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ <small>ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ <small>[[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| ವಯಾಂಗ್ ಮಕಸ್ಸರ್ </gallery> == ಕಥೆಗಳು == ವಯಾಂಗ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ, ಇದರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತ'' ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಂಗ್ಕಪುರ (ಲಂಕಾ) ಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಕೇಡಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪಂಜಿ ಸ್ದಿರಣಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ-ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವಳಿ ಜಾವನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[Janggala|ಜಂಗಲಾ]] ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇಡಿರಿ) ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. === ''ವಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ'' === ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ (ಜಾವನೀಸ್ಃ يو ، ಲಿಟ್. 'ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಯಾಂಗ್': ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಆಧರಿಸಿದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್, ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮತ್ತು ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ:  <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ದ ಗೊಂಬೆಗಳು :ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ನಿಂದ "> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Anggada_TMnr_15-954-31.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಅಂಗದ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Jayadrata_TMnr_15-954-23.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಜಯದ್ರಥ, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Kendran_TMnr_15-954-13.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಕೆಂದ್ರನ್, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Sangruda_TMnr_15-954-40.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸಂಗ್ರುಡ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Duryadana_TMnr_15-954-91.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ದುರ್ಯೋಧನ, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Gatakaca_TMnr_15-954-93.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಘಟೋತ್ಕಜ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಪಂಜಿ'' === [[ಕಡಿರಿ ರಾಜ್ಯ|ಕೇದಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪಂಜಿ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಈ ಕಥೆಯು ಜಂಗಲ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇದಿರಿ) ಅವಳಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಪ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ( lit. ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ವೋಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು. * ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಅಸ್ಮೊರೊ ಬಂಗುನ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಕುಡ ವಾನೆಂಗ್ಪತಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಇನು ಕೆರ್ತಪತಿ * ಗಲು ಚಂದ್ರ ಕಿರಣ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಸೆಕರ್ತಾಜಿ * ಪಂಜಿ ಸೆಮಿರಾಂಗ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಕುಡ ನರವಾಂಗ್ಸ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಿರಣನ ಪುರುಷ ವೇಷ * ಅಂಗ್‌ಗ್ರೇನಿ === ''ವಯಾಂಗ್ ಮೇನಕ್'' === [[ಚಿತ್ರ:Menak_Amir_Hamza.jpg|right|thumb|260x260px|{{Lang|id|Menak}} 1792 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು.]] (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ಮೆನಾಕ್{{Reference page|p=475}}) ಎಂಬುದು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಯಕ [[Hamza ibn Abdul-Muttalib|ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯೆಂಗ್ರಾನಾನ ವೀರೋಚಿತ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಾಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆಯ ನಾಟಕಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಲೊಂಬೋಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೆನಾಕ್ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಅಥವಾ ಕೋಲು-ಗೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೊಂಬೋಕ್ನಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಕೈಗೊಂಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ವೇಯಾಂಗ್ ಸಸಾಕ್ ಆಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮೆನಾಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬಹುಶಃ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬುಮೆನ್ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೆನಕ್ ಎಂಬ ಪದವು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಿರುದು, ಇದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರ ಅನುಕರಣೀಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಎಂಬುದು ತನ್ನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು "ಅಬ್ರಹಾಮನ ಧರ್ಮ" ಎಂಬ ಏಕದೇವತಾ ನಂಬಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಪಾತ್ರ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕೋಪರ್ಮನ್‌ನ ಅವರ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೊಂದರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕ ಪಾಟಿ ಬೆಸ್ತಾಕ್, ಇವರು ರಾಜ ನುರೆಸೆವಾನ್‌ನ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಪತ್ನಿ ದೇವಿ ಮುನ್ನಿಂಗ್ಗರ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಪೇಗನ್ ರಾಜರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೇಗನ್ ರಾಜರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಅವರ ತಂದೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಹಮ್ಜಾ ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಮುತ್ತಲಿಬ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಮ್ಜಾ ಒಬ್ಬ ಉಗ್ರ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಿ ಕ್ರಿ.ಶ.೬೨೪ ರಲ್ಲಿ ಉಹುದ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ ಯಸಾದಿಪುರ I (೧೭೨೯-೧೮೦೨) ''ಸೆರಾತ್ ಮೆನಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಮರದ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ; ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. * ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯಂಗ್ರಾನಾ/ಅಮೀರ್ ಅಂಬ್ಯಾಹ್/ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ * ಪ್ರಭು ನರ್ಸೇವಾನ್ * ಉಮರ್ ಮಾಯಾ * ಉಮರ್ ಮಡಿ * ದೇವಿ ರೆಟ್ನಾ ಮುನಿಂಗರ್ <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="{{Lang|id|Menak}} figures from Javanese {{Lang|id|wayang golek}}"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_Amir_Hamza_alias_Menak_alias_Jayengrana_voorstellend_TMnr_6148-5-4a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Jayengrana]], a collection from Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_Umarmaya_voorstellende_TMnr_6148-5-1a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Umarmaya]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-7.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Umarmadi]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-5.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Jiweng]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-6a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, Putri [[Murtinjung]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-8a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, King [[Maktal]] (Albania), a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 </gallery>   [[ಚಿತ್ರ:Wayang_Wahyu.jpg|thumb|ವಯಾಂಗ್ ವಾಹ್ಯು]] ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಯಾಂಗ್ ವಾಹ್ಯು ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦮꦃꦪꦸ}} ) ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾವಾನೀಸ್ [[ಜೆಸ್ವಿಟರು|ಜೆಸ್ಯೂಟ್]] ಸಹೋದರ ಟಿಮೊಥಿಯಸ್ ಎಲ್. ವಿಗ್ನಿಯೊಸುಬ್ರೊಟೊ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಿಗೆ [[ಬೈಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ]] ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲು ಬಳಸಿದರು. <ref name="poplawska194">{{Cite journal|last=Poplawska|first=Marzanna|year=2004|title=Wayang Wahyu as an Example of Christian Forms of Shadow Theatre|journal=Asian Theatre Journal|publisher=Johns Hopkins University Press|volume=21|issue=2|pages=194–202|doi=10.1353/atj.2004.0024}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ,ವಯಾಂಗ್ ಸಾದತ್ ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦱꦢꦠ꧀|label=none}} ) ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ, ಅಂತೆಯೇ ವಯಾಂಗ್ ಪಂಚಶೀಲ (wayang Pancasila) ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦥꦚ꧀ꦕꦱꦶꦭ|label=none}} ) <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804 ವನ್ನು  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="poplawska194" /> ವಯಾಂಗ್ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಟಿಂಟುವಾಯ್ ಚುವೊ ಮತ್ತು ದಲಾಂಗ್ ಪಾಕ್ ಡೈನ್ ಮಾಡಿದ ''[[ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್]]'' . <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> == ಕಲಾವಿದ == === ದಲಾಂಗ್ === <gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಂಬೆ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>(3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>ಸುಂದನೀಸ್ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ <small>1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ <small>ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ <small>[[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| ವಯಾಂಗ್ ಮಕಸ್ಸರ್ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Pentas_Wayang_Kulit.jpg|thumb|300x300px|ದಲಾಂಗ್(ಗೊಂಬೆಯಾಟದ ಸೂತ್ರದಾರ), ಸಿಂಧೆನ್ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾವಾನೀಸ್ ಗಾಯಕ), ಮತ್ತು ವಿಯಾಗ (ಗೇಮಲಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು) [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]] ದಲಾಂಗ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧಲಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕವಿ ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದರು. <ref name="britwayang2">{{Cite encyclopedia|year=2012|title=Wayang: Indonesian Theatre|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/art/wayang}}</ref> <ref name="Rubin2001p1842"/> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಅವರು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು, ಕಥೆಯ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="liu175">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=166, 175 note 2, 76–78}}</ref> ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ''ದಲಾಂಗ್'' ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಾಟಕೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ, ನಾಟಕವು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದಲಾಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842" /> <ref name="liu175" /> ಬಾಲಿಯ ಕ್ಲುಂಗ್‌ಕುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯ ಛಾವಣಿಯ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಆ ಕಾಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್‍ನ ಆಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಲಿನೀಸ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ (5 ರಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 15)&nbsp;ಮಿಮೀ — ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಇಂಚು — ದಪ್ಪ) ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಾಂಗ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರೂಪ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> === ''ಸಿಂಧೆನ್'' === ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅಥವಾ ಸಿಂಧೆನ್ (ಜಾವನೀಸ್ನಿಂದ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕೈಕ ಗಾಯಕರಾಗಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲು ಹಾಡುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪದವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗಾಯನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಸಿಂಡೆನ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು 'ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು' ಅಥವಾ 'ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವವರು' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪಸಿಂಧಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅನ್ನು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಡೆನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರಂಗಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ವಾರಾ ಮತ್ತು ಅಂಗಣ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಾರಾ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ 'ಸ್ತ್ರೀ' ಮತ್ತು ಅಂಗಾನಾ ಎಂದರೆ 'ಸ್ವತಃ' ಎಂದರ್ಥ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಾರಂಗಾನಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೆನೆಂಗನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. === ''ವಿಯಾಗ'' === ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ನುಡಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು ಎಂದರೆ ವಿಯಾಗಾ ಎಂಬ ಪದ. ವಿಯಾಗವನ್ನು ನಿಯಾಗಾ ಅಥವಾ ನಾಯಗಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ 'ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ'. == ಪರಂಪರೆ == === ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪದನಾಮ ===   [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]] ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವಯಾಂಗ್ - ಚಪ್ಪಟೆ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆ ( wayang kulit ), ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ ( {{Lang|id|wayang klitik}} ), ಮತ್ತು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಬೊಂಬೆ ( {{Lang|id|[[wayang golek]]}} ) ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ ರಂದು "ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇರುಕೃತಿ"ಯಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. <ref name="UNESCO2"/> ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ., ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್, ವಯಾಂಗ್ ಸುಕೆಟ್, ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ . ಮುಖವಾಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ( {{Lang|id|[[topeng]]}} ), ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು. ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಸುರಿನಾಮ್]], [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಭಾರತ]], [[ಟರ್ಕಿ]] ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕೋಟಾ ತುವಾ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಪಪಿಟ್ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>Wayang ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>wayang kulit ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] wayang ಪ್ರದರ್ಶನ, wayang ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| <small>{{Lang|id|Wayang golek}} (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| <small>ಸುಂದನೀಸ್ {{Lang|id|wayang golek}} (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| <small>ಎ {{Lang|id|wayang klitik}} 1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ Wayang kulit (ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ Wayang (ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| <small>{{Lang|id|Wayang beber}} ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>Wayang kulit ಮತ್ತು {{Lang|id|wayang golek dalang}} (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| <small>{{Lang|id|Wayang golek}} [[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>Wayang kulit (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| {{Lang|jv|Wayang makassar}} </gallery>  * ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಗರುಡ ವಿಷ್ಣು ಕೆನ್ಸೇನಾ * ಜಾವನೀಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ === * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Alton L. Becker |author-link=Alton L. Becker |title=The Imagination of Reality: Essays in Southeast Asian Coherence Systems |date=1979 |publisher=ABLEX |editor-last=Aram Yengoyan and Alton L. Becker |location=Norwood, NJ |chapter=Text-Building, Epistemology, and Aesthetics in the Javanese Shadow Theatre}} * ಬ್ರಾಂಡನ್, ಜೇಮ್ಸ್ (1970). ''ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ&nbsp;— ಮೂರು ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳು'' . ಹಾರ್ವರ್ಡ್. * ಗುಲಾಮ್-ಸರ್ವರ್ ಯೂಸೋಫ್ (1994). ''ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯನ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಿಘಂಟು'' . ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. * ಕ್ಲಾರಾ ವ್ಯಾನ್ ಗ್ರೊನೆಂಡೇಲ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ (1985). ''ದಿ ದಲಾಂಗ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ವಯಾಂಗ್'' . ಡಾರ್ಡ್ರೆಕ್ಟ್, ಫೋರಿಸ್. * ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1987). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪ್ಲೇಸ್, ಜಾವಾನೀಸ್ ಸೆಲ್ವ್ಸ್'' . ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. * ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1992). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್'' . OUP. * ಲಾಂಗ್, ರೋಜರ್ (1982). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ರಂಗಭೂಮಿ: ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೀಕರಣ'' . ಉಮಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ಮೆಲ್ಲೆಮಾ, ಆರ್‌ಎಲ್ (1988). ''ವಯಾಂಗ್ ಪಪೆಟ್ಸ್: ಕೆತ್ತನೆ, ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ'' . ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ರಾಯಲ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬುಲೆಟಿನ್ 315. * ಮುಡ್ಜಾನಟ್ಟಿಸ್ಟೊಮೊ (1976). ''ಪೆಧಾಲಂಗನ್ ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತ'' . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ (ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ). * ಪೊಪ್ಲಾವ್ಸ್ಕಾ, ಮರ್ಝನ್ನಾ (2004). ''ಏಷ್ಯನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜರ್ನಲ್'' . ಸಂಪುಟ 21, ಪು.&nbsp;೧೯೪–೨೦೨. * ಸಿಗ್ನೆಲ್, ಕಾರ್ಲ್ (1996). ''ಜಾವಾದ ನೆರಳು ಸಂಗೀತ'' . ಸಿಡಿ ಕಿರುಪುಸ್ತಕ. ರೌಂಡರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಿಡಿ 5060. * ಸೋಡರ್ಸೊನೊ (1984). ''ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್'' . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ, ಗಡ್ಜಹ್ ಮದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/ ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸಿನಿಕ್ ಶೇಡ್ಸ್ (ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್, ಕುಲಿಟ್, ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಲೆಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405221101/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/ |date=2023-04-05 }} . * [https://web.archive.org/web/20070703061208/http://www.gamelannetwork.co.uk/seleh-notes-library/wayang-puppets.html ಸೆಲೆಹ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಲೇಖನ] * [https://web.archive.org/web/20041104025934/http://www.indonesiatourism.go.id/gallery/traddance.htm ವಯಾಂಗ್ ಒರಾಂಗ್ (ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ] * [http://www.puppet.org/museum/permanent.shtml#Wayang ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್: ಪಪಿಟ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನ.] * [http://www.pbase.com/amoxtli/wayang_golek ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಒ. ಕೊಯೆನಿಗ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೊಂಬೆಗಳ ವಿವರಣೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.] * ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ [https://web.archive.org/web/20060108112008/http://www.unesco.or.id/activities/culture/programme/259.php ವಯಾಂಗ್ ಪಪಿಟ್ ಥಿಯೇಟರ್] * [http://www.marlamallett.com/puppets.htm ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮರದ ಕಡ್ಡಿ ಬೊಂಬೆಗಳು] {{Webarchive|date=2012-02-20}} . (ವಾಣಿಜ್ಯ ತಾಣ) * [https://web.archive.org/web/20051213222640/http://discover-indo.tierranet.com/wayang.htm ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಒಂದು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಲೋಕನ (ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ)] * [https://web.archive.org/web/20090429070314/http://www.internationalfolkart.org/exhibitions/dancingshadows.html ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ] * [https://web.archive.org/web/20100426062829/http://www.multiculturalcanada.ca/wkcsp ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೆನಡಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.] * [http://cwa-web.org/cwa ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್] * [http://cwa-web.org/dissertation/wayang-dis/ ವಯಾಂಗ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರ್, ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ] {{Indonesia topics}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೊಂಬೆಯಾಟ]] 33ebnujtwq456olv3vo4kvj5vmw51im 0 178135 1371313 1362636 2026-04-05T12:17:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371313 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] '''ಲಿನ್ ಶ್ಯೂ''' (ಚೀನೀ: 林雪), ಶಿಷ್ಟನಾಮ ಲಿನ್ ಟಿಯಾನ್ಸು (林天素) ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದು, ಮಿಂಗ್ ವಂಶದ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೀನೀ ಕವಯತ್ರಿ, ಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಕಾವ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಗ್ರಫಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಅವರು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಕಲೆಯ ಸಮನ್ವಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಬೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. <ref>https://archive.org/details/viewsfromjadeter00weid/page/94/mode/2up</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Lin_Xue</ref> == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಲಿನ್ ಶ್ಯೂ Hangzhou ನಗರದ ವೆಸ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿ (courtesan) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ವೈಭವಯುತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಜೀವನವು ಆ ಕಾಲದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. <ref>https://theme.npm.edu.tw/exh104/womanspainting/en/en01.html</ref> == ಶೈಲಿ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ == ಲಿನ್ ಶ್ಯೂ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ Li Liufang ಮತ್ತು Dong Qichang ಅವರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾಂಗ್ ಕಿಚಾಂಗ್ ಅವರ ದಕ್ಷಿಣ ಶಾಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಚಿತ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಲೆ “ಸ್ರಾವಣಶೀಲವಾದ ಕೈ ಮತ್ತು ನಾರಿಯುತ ಸ್ಪರ್ಶ” ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1621ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಅವರ ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಕೃತಿಗಳ ನಕಲುಚಿತ್ರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು; ಅವುಗಳು ಮೂಲಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. <ref>https://books.google.co.in/books?id=Cw0pAwAAQBAJ&pg=PA252&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://www.artic.edu/artworks/71777/prunus-and-bamboo</ref> == ಕೃತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರ (ಮುಟ್ಟುವ ಬೆಬ್ಬಿ), ಬಂಗಾರದ ಮೇಲೆ ಮಸಿ, 1620, ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹ * ಹುವಾಂಗ್ ಗಾಂಗ್‌ವಾಂಗ್ ಶೈಲಿಯ ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರ (ಮುಟ್ಟುವ ಬೆಬ್ಬಿ), ಬಂಗಾರದ ಮೇಲೆ ಮಸಿ, ಸುತ್ತು 1620, Museum für Ostasiatische Kunst * ಮರಳುಮೇಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಹಂಸಗಳು (ಹಂಗಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ರೋಲ್), ರೇಷ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ ಮಸಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ, 1621, National Museum of Asian Art * ಪ್ರುನಸ್ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೂ (ಹಂಗಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ರೋಲ್), ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮಸಿ ಮತ್ತು ಲಘು ಬಣ್ಣ, 1621, Art Institute of Chicago * ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರ (ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೋಲ್), ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮಸಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ, 1622, ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹ * ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರ (ಮುಟ್ಟುವ ಬೆಬ್ಬಿ), ಬಂಗಾರದ ಮೇಲೆ ಮಸಿ, 1642, ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹ<ref>https://mok.kulturelles-erbe-koeln.de/documents/obj/05720231{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] grx92i29whrq6umu4jbfumc2ca0tumk 0 178163 1371338 1365093 2026-04-06T05:58:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371338 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|Chinese poet (born 1952)}} {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ಶು ಟಿಂಗ್ | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = 舒婷 | pseudonym = | birth_name = ಗಾಂಗ್ ಪೆಯ್ಯು | birth_date = {{birth year and age|1952}} | birth_place = ಜಿಂಜಿಯಾಂಗ್, ಜಿಂಜಿಯಾಂಗ್, ಫುಜಿಯಾನ್ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = Poet | language = Chinese | residence = | nationality = ಚೈನೀಸ್ | citizenship = | education = | alma_mater = | home_town = | period = ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ | genre = ಕಾವ್ಯ | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = ಮಿಸ್ಟಿ ಪೊಯೆಟ್ಸ್ | notableworks = <!-- or: | Notablework = --> | spouse = ಝೋಂಗಿ ಚೆನ್ | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} '''ಶು ಟಿಂಗ್''' (ಚೀನೀ: 舒婷; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Shū Tíng; ಪೆ̍ಹ್-ಓಯೆ-ಜಿ: Su-têng; 1952 ರಲ್ಲಿ ಫುಜಿಯನ್, ಜಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು) ಎಂಬುದು ಗಾಂಗ್ ಪೇಯು (ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ: 龚佩瑜; ಪರಂಪರಾತ್ಮಕ ಚೀನೀ: 龔佩瑜; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Gōng Pèiyú; ಪೆ̍ಹ್-ಓಯೆ-ಜಿ: Kéng Pōe-jû) ಅವರ ಬೃಹತ್ ಹೆಸರು. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾದ ಮಿಸ್ಟಿ ಪೋಎಟ್ಸ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕವಯಿತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.[1] 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shu_Ting</ref><ref>https://www.jstor.org/stable/41490766</ref> == ಜೀವನ == ಶು ಟಿಂಗ್ ಅವರು ಫುಜಿಯನ್‌ನ ಜಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಿಶೋರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆಯನ್ನು ಆಲೋಚನಾ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶು ಟಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಫುಜಿಯನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಬಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು ಲೈಟ್ಬಲ್‌ಬ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ opportunities ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=https://poets.org/viewmedia.php/prmMID/5663 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-13 |archive-date=2014-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310100931/http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/5663 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1979ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಜಿಂಟಿಯನ್ (Jīntiān, Today) ಎಂಬ ಭೂಗರ್ಭ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಿಸ್ಟಿ ಪೋಎಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಯಿತು.[2] ಇತರ ಮಿಸ್ಟಿ ಪೋಎಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆई ದಾವ್, ಗು ಚೆಂಗ್, ಫೇ ಇಯೆ ಮತ್ತು ಡುೋ ಡುೋ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪತ್ರಿಕೆ 1978ರಿಂದ 1980 ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ನಂತರ ಹೊಸ ಚೀನಾದ ರಾಜಕಾರಣದ ನಾಯಕ ಡೆಂಗ್ ಶಿಯಾವ್‌ಪಿಂಗ್ ಆಲೋಚನಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಅನುಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>https://hedgeguard.blogspot.com/2006/01/shu-ting.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110927155410/http://web.whittier.edu/academic/english/chinese/shuting.htm</ref> 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಸ್ಟಿ ಪೋಎಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಮಿಸ್ಟಿ ಪೋಯೆಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಗು ಚೆಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಇ ದಾವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನ ಶುವಾಂಗ್ವೇ ಚುಯಾನ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಗು ಚೆಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಕಲನವೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>http://www.yorku.ca/iwai/three/martinj.htm</ref> ಅವರು 1982ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಝಾಂಗ್‌ಯಿ ಚೆನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಅಧಿಕೃತ ಚೀನಾದ ಲೇಖಕರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು 1981 ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ತಮ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. 1983ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ “ಆ್ಯಂಟಿ-ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್ ಪಲ್ಲ್ಯೂಷನ್” ಚಳುವಳಿಯ ವೇಳೆ, ಅವರು, ರಾಜ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಲೇಖಕರಂತೆ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು. ಇದರ ನಂತರ, ಅವರು ಹುಯಿ ಚಾಂಗ್ಗೆ ದಿ ಯೀವೆಹುವಾ ಮತ್ತು ಶಿಜುನಿಯಾವ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. == ಬರಹ ಶೈಲಿ == ಶು ಟಿಂಗ್ ಅವರ ಬರಹ ಶೈಲಿ ತುಂಬಾ ನೇರವಾದುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. Selected Poems. An Authorized Collection ಪುಸ್ತಕದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಡ್ರೆಯಾ ಲಿಂಗನ್‌ಫೆಲ್ಟರ್ ಅವರು ಶು ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: “ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಐಡೀಯಲಿಸ್ಟಿಕ್, ದೇಶಭಕ್ತಿಪರ, ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಿದೆ. ರೂಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕವಿಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.” ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಹಿಳಾ ಧ್ವನಿಯ ಲಕ್ಷಣವೂ ಇದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಚಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಭೇದಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಅದು ಗಮನಸೆಳೆದಿತು.<ref>https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7312/dent17008-038/html</ref> ಅವರ ಬಹುಮಟ್ಟದ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ನೇರ ರಾಜಕೀಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] 8qmdvnkhqkcwhsays7hqrs4nk9vh16n 0 178821 1371320 1356981 2026-04-05T14:41:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371320 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] ವಾಂಗ್ ಮೇ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಈಗ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಕವಯಿತ್ರಿ. 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ Windham-Campbell ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wong_May</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ವಾಂಗ್ ಮೇ 1944ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಚೋಂಗ್‌ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, 1950ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅವರ ತಾಯಿ ವಾಂಗ್ ಮೇ-ಚುವಾಂಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೀನೀ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://windhamcampbell.org/festival/2022/recipients/may-wong</ref> ವಾಂಗ್ ಮೇ 1965ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸಿಂಗಾಪುರದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಅನುಮತಿಸದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ವಾಂಗ್ ಮೇ “ಇನ್ನೂ ನನಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ವಿಚ್ಛೇದನ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1966ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಐವಾ ರೈಟರ್ಸ್ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ಗೆ ಸೇರಿ, 1968ರಲ್ಲಿ ಐವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (MFA) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ವಾಂಗ್ ಮೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನ A Bad Girl's Book of Animals ಅನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ Harcourt, Brace and Jovanovich ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೋವೆಲ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ವಾಂಗ್ ಮೇ ಹಿಲ್ಡಾ ಮೋರ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಶೈಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವರಿಬ್ಬರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>https://www.straitstimes.com/life/arts/obscure-singapore-raised-poet-wong-may-78-wins-overdue-acclaim</ref> ವಾಂಗ್ ಮೇ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕೃತಿ Reports 1972ರಲ್ಲಿ Harcourt Brace Jovanovich ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ DAAD (German Academic Exchange Service) ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ Wannsee Poems ಅನ್ನು ನಿಕೊಲಾಸ್ ಬೋನ್ ಅವರು Wannsee Gedichte ಎಂದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=fJVR078mxO8C&dq=%22Wong+May%22&pg=PA116&redir_esc=y</ref> 1978ರಲ್ಲಿ ಅವರು Superstitions ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2014ರಲ್ಲಿ Picasso's Tears ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನ (1978–2013ರ ಅವಧಿಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) Octopus Books ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://octopusbooks.net/books/picassos-tears{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2022ರಲ್ಲಿ In the Same Light: 200 Tang Poems for Our Century ಎಂಬ ಕೃತಿ ಯುಕೆ ಪ್ರಕಾಶಕ Carcanet ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಪ್ರಕಾಶಕ The Song Cave ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇದು ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಿಂದ ವಾಂಗ್ ಮೇ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.poetrybooks.co.uk/blogs/news/announcing-the-spring-2022-selections</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕದ ‘Afterword’ ಭಾಗವು ಟಾಂಗ್ ಕಾವ್ಯ, ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಗದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಗೆ 2022ರ ಯುಎಸ್ Windham–Campbell ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಯುಕೆ Poetry Book Society ಇದನ್ನು 2022ರ ವಸಂತಕಾಲದ ಅನುವಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>https://www.irishtimes.com/culture/books/wong-may-interview-a-transnational-and-constantly-surprising-thinker-1.4838124</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ವಾಂಗ್ ಮೇ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಕವಯಿತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ “ಕಲ್ಚರಲ್ ವರ್ಕರ್” (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. 1973ರಲ್ಲಿ ವಾಂಗ್ ಮೇ ಅವರು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಮೈಕೆಲ್ ಕೋಯಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮೈಕೆಲ್ ಅವರು 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref>https://ambercentre.ie/professor-mike-coey/</ref><ref>https://rip.ie/death-notice/michael-coey-dublin-607622</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] lij3t17p4utb2qoizkd43g5n8el412s 0 178822 1371329 1357028 2026-04-05T19:12:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371329 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] ವೂ ಝಾವೋ (ಚೀನೀ: 吳藻; 1799–1862) ಚೀನಾದ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವು ಪಿನ್‌ಶಿಯಾಂಗ್ (ಚೀನೀ: 吳苹香) ಮತ್ತು ಯುಸೆಂಜಿ (ಚೀನೀ: 玉岑子) ಎಂಬ ಹೆಸರಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wu_Zao</ref> == ಜನನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ವೂ ಝಾವೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರೆನ್‌ಹೆ (ಇಂದಿನ ಹಾಂಗ್‌ಝೌ) ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಹುವಾಂಗ್ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಕಾಲದ ಜನರು, ಅವರ ಪತಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ “ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆಯೇ ವೂ ಝಾವೋ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://open.lib.umn.edu/redchamber/</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆ == ವೂ ಝಾವೋ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ci (ಲಿರಿಕ್ಸ್) ಶೈಲಿಯ ಕವಿತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಕಿಂಗ್ ವಂಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಯಿತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web |url=https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-03-25 |archive-date=2026-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305163256/https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=uwPWtJ5WSQMC&pg=PA234&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಅವರು sanqu ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೂ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಿಡಿತವಿದ್ದು, qin ಎಂಬ ತಂತಿವಾದ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು Yinjiu du Sao (ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾ “Li Sao” ಓದುವುದು) ಎಂಬ ಒಪೆರಾವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು Qiaoying (ನಕಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ Hualian ci ಮತ್ತು Xiangnan xuebei ci ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಅವರು ಕವಿ ಚೆನ್ ವೆನ್‌ಶು ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು “Dream of the Red Chamber” ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=aoH11JVHs4AC&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ == ಜೀವನದ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ವೂ ಝಾವೋ ಅವರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಶಾಂತತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನವು ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. == ಅನುವಾದಗಳು == ಅವರ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಥನಿ ಯು ಅವರಿಂದ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] sn071cx7ftdm4s38fw90yftvdmaxxkr 0 178825 1371336 1357328 2026-04-06T05:22:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371336 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ (熊璉) 1758ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾಂಗ್ಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರೂಗಾವೋದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಿಂಗ್ ವಂಶದ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Xiong_Lian#cite_ref-1</ref> ಅವರ ಸೌಜನ್ಯ ಹೆಸರು (字) ಶಾಂಗ್‌ಝೆನ್ (商珍) ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾವ್ (號) ಡಾನ್‌ಷಿಯನ್ (澹僊) ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ರುಷ್ಯೆ ಶಾನ್‌ರೆನ್ (茹雪山人) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಬಹುಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-03-25 |archive-date=2026-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305163256/https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |url-status=dead }}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ Mingyuan shihua ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://open.lib.umn.edu/redchamber/chapter/xiong-lian-poem-as-endorsement-to-painting-twelve-beauties/?utm_source=chatgpt.com</ref>ಈ ಕೃತಿ ನಂತರ ಶೆನ್ ಶಾನ್‌ಬಾವೋ ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಅವರು ci (ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ) ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರ ಉಳಿದಿರುವ ಕೃತಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ, ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>https://chinesepoetrytranslation.org/chinesepoetry/sources/show_bibs_from_source/10/705/15/Dynasty.name,Poet.name/?utm_source=chatgpt.com</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಗಳು == ಅವರ ಪತಿ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/search/details-poet.php?poetID=213&utm_source=chatgpt.com</ref> ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಖ್ಯಾತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ದಾರಿದ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿ, ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವೈಯೀ ಲಿ, ಎಲೆನ್ ವಿಡ್ಮರ್ ಮತ್ತು ವೇಯ್ಜಿಂಗ್ ಲು ಮೊದಲಾದವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://inf.news/en/culture/88dfd4f27d602df05ffa7fc4066d88c3.html?utm_source=chatgpt.com</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] movnqsv36mwu3mnbcqbhab8nqsve513 1 178946 1371326 2026-04-05T18:22:32Z PrasannaKUSA 98856 /* ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1371326 wikitext text/x-wiki == ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ == {{WikiProject India}} [[ಸದಸ್ಯ:PrasannaKUSA|PrasannaKUSA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:PrasannaKUSA|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೨, ೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) nkghpbx66y4jzoia84kyyeuyinth6bq 1371327 1371326 2026-04-05T18:24:40Z PrasannaKUSA 98856 1371327 wikitext text/x-wiki == ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ == hes681elvx05k8l1o3kdu1hqdxuv6ye