ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 4795 1371922 1340714 2026-04-23T13:18:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371922 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು = ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಚಿಕ್ಕ ಹೆಸರು = ಕನ್ನಡ ವಿವಿ |ಚಿತ್ರ=[[File:HampiKannadaUniversity.jpg|200px|alt=ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |caption=ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ ='ಮಾತೆಂಬುದು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ' |ಧೇಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ= '-' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಹಂಪಿ]], [[ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲೂಕ]], [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು = ಹಂಪಿ |ರಾಜ್ಯ = [[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು = |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು = ಪ್ರೊ.ಡಿ.ವಿ.ಪರಮಶಿವಮೂರ್ತಿ |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ = ಗ್ರಾಮಾಂತರ |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೯೧]] |ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ = '-' |ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ='-' |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ = '-' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ='-' |ಇತರೆ ='-' |ಸಿಬ್ಬಂದಿ ='-' |ಅಂತರ್ಜಾಲ= [http://www.kannadauniversity.org/kannada/ www.kannadauniversity.org ] |- |ಚಿನ್ಹೆ/ಲಾಂಛನ = [[ಚಿತ್ರ:HampiKannadaUniversityLogo.jpg|75px]] |footnotes= 'ಮಾತೆಂಬುದು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ' }} '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' : ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadauniversity.org/kannada/%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%af/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-07-17 |archive-date=2019-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717094107/http://www.kannadauniversity.org/kannada/%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%af/ |url-status=dead }}</ref> ಕನ್ನಡದ ಕೆಲಸಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ ನಾಡುನುಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪುರೋಬಿsವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಮಹೋದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಆಗ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ಹಂಪೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಹಂಪಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಲಾರಿ ಬೆಕರ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಗೋವಾದ ಡಿಕುನ್ಹಾ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಬರ್ಗದ ‘ಆಕೃತಿ’ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ನವದೆಹಲಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್‌ನ ಕಬೀರ್ ವಾಜಪೇಯಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸ್ಥಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದವರು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ವಿಸ್ತೀರ್ಣ == ಸು.650 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ತಂಜಾವೂರಿನ ತಮಿಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ತೆಲುಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ರೂಪಿತಗೊಂಡಿತು. ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನವೆನಿಸಿರುವ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಾದರಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾತೆಂಬುದು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಈ ಲಾಂಛನದ ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ. == ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶೋಧನೆ, ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಥಮ ಗುರಿ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವೂ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಟಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬೋಧನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧನೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿರುವಂತೆಯೇ ಎಂ.ಪಿsಲ್; ಡಿ.ಲಿಟ್ ಹಾಗೂ ಪಿಎಚ್.ಡಿ.; ಎಂ.ಎ.ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಗಳಂಥ ಸಂಶೋಧನ ಪದವಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡುನುಡಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಾಡೋಜ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನುಡಿಹಬ್ಬ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಡಳಿತ ಮುಂತಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ವಿಭಾಗಗಳು == ‘ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ’ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದರೆ, ‘ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ’ ಭಾಷಾಂತರ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಟ್ಟಡ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಾಸನ ವಿಭಾಗಗಳು ‘ತುಂಗಭದ್ರಾದಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳು ‘ತ್ರಿಪದಿ’ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿವೆ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣಾಲಯಕ್ಕೆ ‘ಕಾರ್ಯಕ’ವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ‘ಅಕ್ಷರ’ವೆಂದೂ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ‘ಘಟಿಕಾಲಯ’ವೆಂದೂ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ‘ಭುವನ ವಿಜಯ’ವೆಂದೂ ನಾಟಕದ ಬಯಲು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ‘ನವರಂಗ’ವೆಂದೂ ಅಧ್ಯಯನಾಂಗಕ್ಕೆ ‘ಜಕ್ಕಣ ಮಂಟಪ’ವೆಂದೂ ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ‘ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ’ ಕುಲಪತಿಗಳ ನಿವಾಸದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರೆ ‘ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ’ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅತಿಥಿ ಗೃಹಕ್ಕೆ ‘ಶ್ರೀಶೈಲ’ ವೆಂದು ಹೆಸರು. ವಿವಿಧ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಗಿರಿಸೀಮೆ, ಚಾವಡಿ, ಹಾಲಕ್ಕಿ, ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಮನೆ, ದೀವರ ಮನೆ, ಸಿದ್ಧಿಯರ ಮನೆ, ಕುಣಬಿಯರ ಮನೆ, ಗೊಂಡರ ಮನೆ, ಸೋಲಿಗರ ಮನೆ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಜೇನು ಕುರುಬರ ಮನೆ, ಮಲೆಕುಡಿಯರ ಮನೆ ಮುಂತಾದವು ಆಯಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮನೆ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. == ಪೀಠಗಳು == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾನಿಗಳಿಂದ ದತ್ತಿ ಪಡೆದು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ, ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ, ದಲಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ, ಪುರಂದರದಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ, ಕೆ.ವಿ.ತಿರುಪಾಲಕ್ಷಪ್ಪ ದತ್ತಿ ಪೀಠ, ಶ್ರೀಮತಿ ಅಲ್ಲಂ ಸುಮಂಗಳಮ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲ್ಲಂ ಕರಿಬಸಪ್ಪ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ, ಕೆ.ಎಲ್.ಇ. ಸೊಸೈಟಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ, ಬೆಳಗಾಂವಿ, ಹಿರೇಹಾಳ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ, ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮತಿ ಉಮಾದೇವಿ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಮಹಿಳಾ ಕ್ಷೇಮನಿಧಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಪ್ರಕಟಣೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ ಮುಂತಾದವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣ == ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಮ್ಮಿ ಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕನ್ನಡ, ದಲಿತ ಅಧ್ಯಯನ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳೆಂದೂ ಆಡಳಿತ ಕನ್ನಡ, ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು ಇವನ್ನು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಅನಂತರದ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳೆಂದೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚರಿತ್ರೆ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ, ಜಾನಪದ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಂಬಿsಸಲಾಯಿತು. ಬಿತ್ತರ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಕೇಂದ್ರ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 550ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ (2003). ಜೊತೆಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಹಿತಿ, ಚೆಲುವ ಕನ್ನಡ, ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪದಕೋಶ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಶಾಸನ ಸಂಪುಟಗಳು, ಬಿಡಿ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂಪುಟಗಳು, ದೇವಾಲಯ ಕೋಶಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. == ಉದ್ದೇಶ == ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಂಟಪ ಮಾಲೆ, ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆ, ಮೂಲಭೂತ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಉಪೇಕ್ಷಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾಲೆಗಳಂಥ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ‘ನವಸಾಕ್ಷರ ಮಾಲೆ’ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಕಮ್ಮಟ, ಶಿಬಿರ, ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮಾಜ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಬಹುಮುಖ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸೂರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಶ ಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ, ನೆಲ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲ್ಪನೆ, ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರe್ಞೆಯ ಜಾಗೃತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. == ಕುಲಪತಿಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಕುಲಪತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ (1991-97). ಅನಂತರ ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ (1997-99), ಎಚ್.ಜೆ.ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ (1999-03), ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ (2004), ಡಾ. ಎ ಮುರಿಗೆಪ್ಪ (2008-12), ಮಲ್ಲಿಕಾ ಘಂಟಿ (೨೦೧೪-೧೮), ಸ.ಚಿ.ರಮೇಶ (೨೦೧೯), ಪ್ರೊ.ಡಿ.ವಿ.ಪರಮಶಿವಮೂರ್ತಿ(ಮಾರ್ಚ್ 2023 ಇಂದ) ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗು ಕನ್ನಡದ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅರಿವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಗೆಗೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿವು ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉದ್ದೇಶ. ==ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== * ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆವಿಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾವಿರವನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಷಾಂತರ ಕೇಂದ್ರವು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. * ಇದುವರೆವಿಗೂ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳು ಡಾ. ತಾರಕೇಶ್ವರ್ ರವರ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವತ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವು ಹಂಪಿಗೆ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ೧೬ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಎಂಬ ೮೦೦ ಎಕರೆಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಾದಾಮಿ, ಕುಪ್ಪಳಿ, ಕೂಡಲಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ವರೂಪ=== ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಿವೆ: # ಅಧ್ಯಯನಾಂಗ # ಆಡಳಿತಾಂಗ # ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ==ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂರು ನಿಕಾಯಗಳು== # ಭಾಷಾ ನಿಕಾಯ, # ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಕಾಯ, # ಲಲಿತಕಲಾ ನಿಕಾಯ ===ಭಾಷಾ ನಿಕಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳು=== # ಭಾಷಾಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ # ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ # ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ # ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಾಗ # ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗ # ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ ===ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಕಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳು=== # ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗ # ಚರಿತ್ರೆ ವಿಭಾಗ # ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ # ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ # ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ್ ವಿಭಾಗ ===ಲಲಿತಕಲಾ ನಿಕಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳು=== # ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗ # ದೃಶ್ಯಕಲಾವಿಭಾಗ # ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗ ==ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳು== # ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಕುಪ್ಪಳಿ # ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಹಂಪಿ # ಭಾಷಾಂತರ ಕೇಂದ್ರ, ಹಂಪಿ # ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ ==ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಹನೀಯರುಗಳಿಗೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. # ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಡಿ ಲಿಟ್ ಪದವಿ ==ಇತರೆ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.kannadauniversity.org/ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಖಪುಟ] *[http://www.telegraphindia.com/1070503/asp/careergraph/story_7724627.asp ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626193655/http://www.telegraphindia.com/1070503/asp/careergraph/story_7724627.asp |date=2015-06-26 }} *[http://EnglishKannada.com ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <br> <br> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು‏‎]] h09ka91hhaulkgd51nmy0hzqyw51nin 0 8993 1371963 1344567 2026-04-24T03:56:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371963 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ಹಿಂದೂ | God_of = ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಜ್ಞಾನ, ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳ ದೇವತೆ, ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ | name = ಗಣೇಶ | image_size = 250px | Image = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg | caption = [[ಬಸೋಹ್ಲಿ]] ಕಿರುಚಿತ್ರ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೩೦. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]].<ref>"Ganesha getting ready to throw his lotus. Basohli miniature, circa 1730. National Museum, New Delhi. In the {{IAST|Mudgalapurāṇa}} (VII, 70), in order to kill the demon of egotism ({{IAST|Mamāsura}}) who had attacked him, {{IAST|Gaṇeśa Vighnarāja}} throws his lotus at him. Unable to bear the fragrance of the divine flower, the demon surrenders to {{IAST|Gaṇeśha}}. " For quotation of description of the work, see: Martin-Dubost (1997), p. 73.</ref> | alt = Attired in an orange dhoti, an elephant-headed man sits on a large lotus. His body is red in colour and he wears various golden necklaces and bracelets and a snake around his neck. On the three points of his crown, budding lotuses have been fixed. He holds in his two right hands the rosary (lower hand) and a cup filled with three modakas (round yellow sweets), a fourth modaka held by the curving trunk is just about to be tasted. In his two left hands, he holds a lotus above and an axe below, with its handle leaning against his shoulder. | Devanagari = {{lang|sa|गणेश}} | Sanskrit_transliteration = {{IAST|Gaṇeśa}} | affiliation = [[ದೇವ]] | mantra = ಓಂ ಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ, ಓಂ ಗಂಗಣಪತಯೇ ನಮಃ | weapon = [[ಪರಶು]], [[ಪಾಶ]], [[ಅಂಕುಶ]], | consort = [[ಬುದ್ಧಿ]] (ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ) <br/> [[ರಿದ್ಧಿ]] (ಸಮೃದ್ಧಿ) <br/> [[ಸಿದ್ಧಿ]] (ಹೊಂದುವಿಕೆ) | abode= ಗಣೇಶಲೋಕ | mount = [[ಇಲಿ]] }} [[ಚಿತ್ರ:Ganesh.jpg|250px|right]] '''ಗಣೇಶ''' [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಮುಖ [[ದೇವತೆ|ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಬಹಳ ಜನರು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವರು. [[ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸ|ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ]] ಬರುವ [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ|ಗಣೇಶ ಚೌತಿಯ]] ದಿನ, ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶ [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯ]] ಮಗ. ಗಣೇಶನನ್ನು [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]], [[ಮಲೆಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''ವಿನಾಯಕ'' ಎಂದೂ, [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ವಿನಾಯಗರ್'', ''ಪಿಳ್ಳೈಯ್ಯಾರ್'' ಎಂದೂ, [[ತೆಲುಗು|ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ]] ''ವಿನಾಯಕುಡು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನ ಹೆಸರಿನೊಡನೆ "ಶ್ರೀ" ಎಂಬ ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನ ಭಕ್ತರನ್ನು ''ಗಾಣಪತ್ಯರು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ]] ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ.  4 ರಿಂದ 5 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು<ref name=":2">{{Sfn|Brown|1991|pp=19–21, chapter by AK Narain}}</ref>. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಕೆಲವು  ಚಿತ್ರಗಳು ಪೂರ್ವ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಬೂಲ್‌ನ ಉತ್ತರದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 4 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ<ref name=":1">{{Sfn|Brown|1991|pp=50–55, 120}}</ref>. ಗಾರ್ಡೆಜ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವು ಗಣೇಶ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು 5 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಗಣೇಶ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉದಯಗಿರಿ ಗುಹೆಗಳ 6 ನೇ ಗುಹೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ<ref name=":1" />. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಾರ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ತಲೆ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಬಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ದೇವಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಗಣೇಶನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು 5 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref name=":3" />.ರಾಮಘಡದ ಬೆಟ್ಟದಂತಹ ಇತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು 4 ಅಥವಾ 5 ನೇ ಶತಮಾನಗಳದ್ದಾಗಿದೆ<ref name=":1" />. ಗಣೇಶನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರಾಧನೆಯು ಸುಮಾರು 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು<ref name=":2"/>. ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರು 5 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾವೆಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ:<ref name=":2"/> [https://thehealthconnection.blog/rudraksh-antiques/what-is-rudraksha/ What is Rudraksha Benefits of wearing it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210151658/https://thehealthconnection.blog/rudraksh-antiques/what-is-rudraksha/ |date=2021-02-10 }}<blockquote>ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಅವನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅವರ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಗಣೇಶನ ವೈದಿಕ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಮಯವಾದ, ಆದರೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಈ ದೇವತೆಯ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತದ ಬಗ್ಗೆ "ಕ್ರಿ.ಶ. ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಇತ್ತೇ ಎಂಬ ಸಂದೆಹವಿದೆ. [ನನ್ನ] ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಈ ದೈವತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ, [ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]  ಯಾವುದೇ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುವ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ.</blockquote>ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನ ಗಣೇಶನ ಪುರಾವೆಗಳು, ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಭೂ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗಡಿಗಳ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ<ref name=":2"/>. ಗಣೇಶ 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. (ಕರ್ನಾಟಕ gazetteer ಪ್ರಕಾರ ಇಡಗುಂಜಿಯದ್ದು ೨-೩ ನೇ ಶತಮಾನ). ಬ್ರೌನ್  <ref name=":2"/> ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ "ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನು" ಎಂದು ಸುಮಾರು 400 CE ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ<ref name=":3">{{Sfn|Brown|1991|p=8}}</ref>. ಅವನು, ಬೈಲೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ, ದೇವತೆ ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಗನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು  ಶೈವ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ<ref>{{Sfn|Bailey|1995|p=ix}}</ref>. <br />[[ಚಿತ್ರ:Ganapathy.JPG|thumb|right|300px|'ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಯ ಈ ಪ್ರಸನ್ನ ಗಣಪತಿಯ ಕೇಶಾಲಂಕಾರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ನೋಡಿ'|link=Special:FilePath/Ganapathy.JPG]] [[File:Nepal, ganesha, xviii sec.JPG|thumb|[[Heramba]]-Ganesha with consort, 18th century Nepal]] [[File:Ganesh (musée d'art asiatique de Berlin).jpg|left|thumb|upright|Dancing Ganesha sculpture from [[North Bengal]], 11th century CE, [[Museum of Asian Art|Asian Art Museum]] of Berlin ([[Dahlem (Berlin)|Dahlem]]).]] [[File:13th century Ganesha statue cleaned and colour adjusted.jpg|thumb|upright|A 13th-century statue of Ganesha,[[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]]] [[File:Ganesha-aum.jpg|thumb|upright|Ganesha ([[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|Devanagari]]) Aum jewel]] ==ವಿಘ್ನನಾಶಕ ಗಣಪತಿ== * [[ಶಿವ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಪುಜೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ದೇವತೆ. ಜನಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ-ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವಿವಾಹ, ಉಪನಯನ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಇತ್ಯಾದಿ-ಮೊದಲ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಭಾವುಕರು ಗಣಪತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಮಿಕ್ಕ ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನತಾ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಪೂಜೆ ಗಣಪತಿಗೇ ಮೀಸಲು. * ಗಣಪತಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ, ಗಣೇಶ, ಗಜಮುಖ, ಏಕದಂತ, ವಕ್ರತುಂಡ, ಲಂಬೋದರ, ಹೇರಂಬ, ಮೂಷಕವಾಹನ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಒಂದೊಂದು ಹೆಸರೂ ಗಣಪತಿಯ ಒಂದೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಊರ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದೂ ನೋಡಬಹುದು. [https://thehealthconnection.blog/rudraksh-antiques/what-is-rudraksha/ wearing rudraksha eating meat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210151658/https://thehealthconnection.blog/rudraksh-antiques/what-is-rudraksha/ |date=2021-02-10 }} * ಎಲ್ಲ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಶಿವನ ಪರಿವಾರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ದೇವತೆಯೆನಿಸದೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬುವ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಪಂಥಗಳೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಈಗಲೂ ಮಹಿಮೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. == ಶಾರೀರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಗಣೇಶನ ಶರೀರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗಾಂಗವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:ಮ * '''ಆನೆಯ ತಲೆ''' ನಂಬಿಕೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; * ಗಣೇಶನಿಗೆ '''ಒಂದು ದಂತ''' ಇರುವುದೆಂಬ ಸಂಗತಿ(ಇನ್ನೊಂದು ದಂತ ಭಗ್ನವಾಗಿದೆ),ಎಲ್ಲ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ಗಣೇಶನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ; * '''ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು''' ವಿವೇಕ,ನೆರವು ಕೋರುವ ಜನಗಳ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಕಿವಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಯಾಗಿವೆ.ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು "ಯಾವಾಗ ದೇವರು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವನೋ, ಆಗಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನವೂ ಅರಿವಾದಂತೆಯೇ" ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ; * '''ವಕ್ರವಾದ ಸೊಂಡಿಲು''' ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯೆಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ವಿವೇಚನಾಶಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; * '''ಹಣೆ'''ಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾದ [[ತ್ರಿಶೂಲ|ತ್ರಿಶೂಲವು]] (ಶಿವನ ಆಯುಧ ತ್ರಿಶೂಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ) ಕಾಲವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ(ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್) ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಣೇಶನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * ಗಣೇಶನ '''ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ''' ಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ಲೋಕಗಳು ಅಡಗಿವೆ.ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಔದಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ,ಪ್ರಪಂಚದ ದುಃಖ,ಕ್ಲೇಶಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಂಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗಣೇಶನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; * ಗಣೇಶನು '''ಕಾಲು'''ಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವ ರೀತಿ, (ಒಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಎತ್ತಿರುವ ರೀತಿ) ಇಹ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಳುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿಲ್ಲದೆಯೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಾಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. * ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ [[ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ]] ನೋಡಿ == ಓಂಕಾರದ ಆಕಾರವುಳ್ಳ ದೈವ == ಗಣೇಶನನ್ನು "ಓಂಕಾರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನ ದೇಹಸ್ವರೂಪವು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯ ಅಕ್ಷರದಂತಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಡೀ [[ವಿಶ್ವ|ವಿಶ್ವದ]] ಪ್ರತಿರೂಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ [[ವಿಶ್ವಾಧಾರ]],[[ಜಗದೋದ್ಧಾರ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ ಗಣೇಶ == [[ಚಿತ್ರ:Ganesha on mouse.jpg|thumb|left|230px|[[ತಲಕಾಡು|ತಲಕಾಡಿನ]] ವೈದ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶಿಲ್ಪ]] ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾದ ಇಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ,ಗಣೇಶನ ದೈವಿಕ ವಾಹನ,ಇಲಿ ಅಥವಾ ಮೂಷಿಕ ವಿವೇಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ==ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ== * ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಗಣಾನಾಂ ತ್ವಾ ಗಣಪತಿಂ ಹವಾಮಹೇ ಎಂಬ ಋಕ್ಕು ಇದ್ದು ಇದು ಗಣಪತಿಯ ಪೂಜೆಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ ಯಾದರೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಲ್ಲಿನ ಗಣಪತಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯೆಂದೇ ಅರ್ಥಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಮಗೆ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಿರುವ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಕಲ್ಪನೆ ಪುರಾಣಕಾಲದ್ದು. ಪುರಾಣಗಳಿಗೂ ಪೂರ್ವದ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮುಖ, ಇಲಿಯ ವಾಹನ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದ ಯಾವ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. * ಆತ ಕೇವಲ ವಾಗಭಿಮಾನಿಯಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದೇವನಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಕೂಡ ಬಾರದು. ಕಾಳಿದಾಸನಿಗೆ ಸಹ ಗಣಪತಿಯ ಅರಿವಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆಯಲು ವ್ಯಾಸರು ಗಣೇಶನನ್ನು ಲಿಪಿಕಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಥೆ ಈಚೆಗೆ ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಾರೋ ಸೇರಿಸಿದ್ದೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಗಣಪತಿ ಆರ್ಯರ ದೇವತೆ ಯಾಗಿರದೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಜನಾಂಗಗಳ ಗ್ರಾಮಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷುದ್ರ ದೇವತೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಯರು ತಮ್ಮ ದೇವತಾವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಆದರೆ ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಸಂಶೋಧಕರೂ ಉಂಟು. ಅವರು ಹೇಳುವ ಕಾರಣಗಳಿವು: ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತೀರಿಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ನಮೋ ಗಣೇಭ್ಯೋ ಗಣಪತಿಭ್ಯಶ್ಚವೋ ನಮಃ (5-4-1) ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಣಪತಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು.ಸು. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದ) ಮಾನವಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ನಾಲ್ಕೆಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಇವರ ಹೆಸರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಲಕಟಂಕ. * ಕೂಶ್ಮಾಂಡ, ರಾಜಪುತ್ರ ಉಸ್ಮಿತ, ಮತ್ತು ದೇವಂಜನ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಇವರ ಪೀಡಾಪರಿಹರಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆ [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿನಾಯಕರ ತಾಯಿ ಅಂಬಿಕೆಯೆಂದೂ ಇವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸದೆ ಪೀಡೆ ಪರಿಹಾರವಾಗ ದೆಂದೂ ಹೇಳಿದೆ. * ಪ್ರಸಕ್ತ ಶಕಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ [[ಬೋಧಾಯನ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ]], ಗೋಭಿಲಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಲನ (ಸಾತವಾಹನ) [[ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿ]]ಯಲ್ಲಿಯೂ ಗಜಮುಖನ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ಅವನ ಅಗ್ರಪುಜಾರ್ಹತೆಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. [[ಬಾಣಭಟ್ಟ ]], [[ಭವಭೂತಿ]]ಗಳು ಗಣಪತಿಯ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಹೀಗೆ ಗಣಪತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರ.ಶ. ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು ಕೂಡ [[ಜೋಧಪುರ್|ಜೋಧಪುರ]]ದ ಬಳಿ ಘಾಟಿಯಾಲ, [[ಐಹೊಳೆ]] ಹಾಗು [[ಬಾದಾಮಿ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಗಣಪತಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಪುರಾಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ರಚಿತವಾದುವೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ==ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ== * ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗಣಪತಿ ಶಿವ [[ಪಾರ್ವತಿ]]ಯರ ಮಗ. ಕೇವಲ ಪಾರ್ವತಿಯ ಮುದ್ದುಮಗನೆನ್ನುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಸ್ನಾನ ಚೂರ್ಣದಿಂದ ಈತ ಮೈದಾಳಿ, ಅವಳ ಸ್ನಾನಜಲದೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾಮುಖವನ್ನು ಸೇರಿ. ಅಲ್ಲಿ ಗಜಮುಖಳಾದ ಮಾಲಿನಿಯೆಂಬ ದೇವತೆಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸೇರಿ ಚತುರ್ಭುಜ ಮತ್ತು ಪಂಚಗಜಮುಖಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದನಂತೆ. * ಗಂಗೆ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಸುತನೆಂದರೂ ಶಿವ ಅವನನ್ನು ಪಾರ್ವತೀಸುತನೆಂದೂ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಏಕಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನಂತೆ. ಅಂಜನಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕ ದೇವನೆಂದು ಈಶ್ವರ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿದನಂತೆ. ಈ ವಿವರಗಳು ಕಾಶ್ಮೀರಕವಿಯಾದ ಜಯರಥನ ''ಹರಚರಿತ ಚಿಂತಾಮಣಿ''ಯಲ್ಲಿ (13ನೆಯ ಶತಮಾನ) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. * ಅಲ್ಲಿಯ ಕಥೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ತನ್ನ ಕಂದನನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಶನಿಯನ್ನೂ ಕರೆಸಿದ್ದಳಂತೆ. ಶನಿಯ ವಕ್ರದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದೊಡನೆ ಗಣಪತಿಯ ತಲೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಯಿತಂತೆ. ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣು ಅವನಿಗೆ ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ತಂದು ಆಂಟಿಸಿದನಂತೆ. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಇರುವುದು ಒಂದೇ ದಂತ. ಇನ್ನೊಂದು ದಂತ ಕಳೆದುದು ಹೇಗೆನ್ನಲು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಥೆಗಳಿವೆ. * ಅದನ್ನು [[ರಾವಣ]] ಮುರಿದನೆಂದು ಮಾಘಕವಿ (ಶಿಶುಪಾಲವಧ) ಹೇಳಿದರೆ, [[ಪರಶುರಾಮ]]ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದು ಮುರಿಯಿತೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತಪುರಾಣ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಜಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಬೇಗ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವರೆಂದು ಗಣೇಶನಿಗೂ [[ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]ಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಂತ ಮುರಿಯಿತೆಂದು ಹರಚರಿತಚಿಂತಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. * ಶಿವ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವನೇ ಪಾರ್ವತಿಯ ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಗಣೇಶನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗಣಪತಿಗೆ ಮದುವೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ, ಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡಿರನ್ನು ಹೇಳುವ ಪುರಾಣಗಳುಂಟು; ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಾಭ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಪುರಾಣಗಳೂ ಉಂಟು. * ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇಂದಿನ ಸುಂದರಾಕೃತಿಯ ಬದಲು ಒರಟು ವಿಕಾರರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ (ಉದಾ: [[ನಾಸಿಕ್|ನಾಸಿಕ]]ದ ಮೋದಕೇಶ್ವರ ಗಣಪತಿ, ವಾರ್ಡದ ಸ್ವಯಂಭೂ ಗಣಪತಿ). ಕೆಲವು ಕೇವಲ ಸ್ಥೂಲ ಆನೆಯ ತಲೆಯಂತಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ. (ಉದಾ: ಜುನ್ನಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣಪತಿ). * ಕೆಲವೆಡೆ ದ್ವಿಭುಜ ಗಣಪತಿಗಳಿವೆ (ಉದಾ: [[ಗೋಕರ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಇಡಗುಂಜಿ]]ಯ ಮೂರ್ತಿಗಳು). ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ತಂತ್ರ ಆಗಮಗಳ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲೂ ನಾನಾಭುಜಗಳು, ಮುಖಗಳು, ಅಲಂಕಾರಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪಗಳು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ==ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು== ==='''ಕಥೆ ೧'''=== * ತನ್ನ ಮನದಿಂದ ಗಣೇಶ ಉದಿಸಿದ ಈತ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜಿತನೆಂದು ಶಿವ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರು ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡದೆ ಇತರ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದ ರಿಂದ ಫಲದೊರಕದು ಎಂದೂ ಆತ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಒಮ್ಮೆ ಶಿವನು ತ್ರಿಪುರ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಹೊರಟ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನದ್ಧ ಶಿವ ತಾನೇ ರೂಪಿಸಿದ ನಿಯಮವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟ. * ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಭಾರೀ ಮುಖಭಂಗವಾಗುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಶಿವ ತಲುಪಿದ. ಶಿವನ ರಥದ ಚಕ್ರದ ಗೂಟ ಮುರಿದು ರಥ ನಿಂತಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ತಾನು ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರೆತಿರುವುದು ನೆನಪಾಯಿತು. ಈ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿದನು. ನಂತರ, ಮಗನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಯಿಸಿದನು. ==='''ಕಥೆ ೨'''=== * ಒಂದು ದಿನ ಕೈಲಾಸ ವಾಸನಾದ ಶಿವ ಮತ್ತು ಮಡದಿ ಪಾರ್ವತಿ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಮಣ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂತಸದಿಂದ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರು ತಮ್ಮಿಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿಗೆ ಎರಡು ಸುಂದರ ಹಣ್ಣನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅವೆರಡೂ ತಮಗೇ ಸೇರಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿತ್ತು. ಆ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಅಳಿಯದ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದು ಅಡಕವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಜನುಮದಾತರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. * ಆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಫರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರಪಂಚ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೂ ಸ್ಫರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನೇ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿ ಲೋಕ ಸುತ್ತಲು ತನ್ನ ವಾಹನವಾದ ನವಿಲನ್ನೇರಿ ಹೊರಟ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಪವಿತ್ರವೂ ಪಾವನಪೂಜ್ಯವೂ ಆದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂದು ದೇವದೇವೋತ್ತಮರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ. * ಆದರೆ ಗಣೇಶನಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಹದ್ದೇ ಚಿಂತೆಯಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಡೊಳ್ಳು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗಿದರೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಾನು ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಲಾರೆನೆಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯು ಅವನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಅವನು ಮರುಯೋಚಿಸದೆ ತನ್ನ ಜನುಮದಾತರಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ನಿಂತನು. * ನನ್ನ ಮಾತಾ-ಪಿತರಾದ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಮೈದುಂಬಿರಲು, ಅವರೇ ಸರ್ವಸ್ವವಾಗಿರುವಾಗ ನಾನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣೇಶ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕೊನೆಗೆ ಗಣೇಶನೇ ಪಂದ್ಯ ಗೆದ್ದ. ಜತೆಗೆ ಆ ಸುಂದರ ಹಣ್ಣಗಳನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಗಣೇಶ. ==ಶನಿ ದೃಷ್ಟಿ(ಶನಿ ಕಾಟ)== * [[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿನ]], ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಥೆಯೊಂದು ಗಣೇಶನ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವನ್ನು]] ಒಲಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಕರುಣಿಸುವನೆಂದು, [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯು]], ಶಿವನ ಆಜ್ಞಾನುಸಾರವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಪವಾಸ (''ಪುಣ್ಯಕ ವ್ರತ'')ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. * ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನು]] ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾದ ನಂತರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಕಲ್ಪ|ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ]](eon)ತಾನು ಅವಳ ಮಗನಾಗಿ ಅವತರಿಸುವೆನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆಯೇ,ಕೃಷ್ಣನು ಮನೋಹರ ರೂಪದ ಶಿಶುವಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಜನ್ಮ ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ.ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆದರೆ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಮಗನಾದ [[ಶನಿ|ಶನಿಯು]] (Saturn),ಶನಿದೃಷ್ಟಿ ಶಿಶುವಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದುದರಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಪಾರ್ವತಿಯು ಶನಿಯನ್ನು ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಲು, ಶನಿಯು ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇ ತಡ,ತಕ್ಷಣವೇ ಶಿಶುವಿನ ತಲೆ ಉರುಳಿ ಬಿದ್ದು [[ಗೋಲೋಕ]](Goloka)ಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. * ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರನ್ನು ಕಂಡು,ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ವಾಹನವಾದ [[ಗರುಡ|ಗರುಡನನ್ನು]](divine eagle) ಏರಿ,''ಪುಷ್ಪ-ಭದ್ರ''ವೆಂಬ ನದೀತೀರದಿಂದ ಮರಿಯಾನೆಯೊಂದರ ತಲೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ. ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಗನ ರುಂಡವಿಲ್ಲದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ,ಅವನನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಗಣೇಶನೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿ,ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. == ಗಣೇಶನ ಮಾತೃಭಕ್ತಿ == * ಒಮ್ಮೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಣೇಶ ಒಂದು ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ.ಅವನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ,ಅವನ ತಾಯಿಯ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಾಯವನ್ನು ಕಂಡ.ಅವಳು ಹೇಗೆ ಗಾಯಗೊಂಡಳೆಂದು ಕೇಳಿದ.ತಾಯಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ,ಸ್ವಯಂ ಗಣೇಶನೇ! ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಗಣೇಶ ತಾನು ಯಾವಾಗ ಆಕೆಯನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದೆನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಚ್ಛಿಸಿದ. * ಆಗ ಪಾರ್ವತಿ ತಾನೇ [[ದೇವಿ]],[[ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ|ದೈವಿಕಶಕ್ತಿ]],ಎಲ್ಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಇರುವವಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದಳು.ಅವನು ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅವಳಿಗೇ ಘಾಸಿಯಾಯಿತು.ಆಗ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲಾ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ಪ್ರಕಟರೂಪ(ಪ್ರತಿರೂಪ)ವೆಂದು ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು.ಅವನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ. * ಹೀಗೆ ಗಣಪತಿಯು ಆಜನ್ಮ ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ,[[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ]] ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲಕನಾಗಿ ಉಳಿದ.ಆದರೂ,ಕೆಲವು ಸನಾತನ ಗ್ರಂಥ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಗಣೇಶನು [[ಬ್ರಹ್ಮ|ಬ್ರಹ್ಮನ]] ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಬುದ್ಧಿ (ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ). == ಗಣೇಶನಿಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು == ಗಣೇಶನಿಗೆ ಇತರ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆಗಳಂತೆಯೇ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹೆಸರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣೇಶ, ಗಣಪತಿ, ವಿನಾಯಕ ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗಣೇಶನಿಗಿರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿದೆ - :* '''ಅಮೇಯ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: अमेय), - ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನು :* '''ಅನಂಗಪೂಜಿತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: आनंगपूजीता), ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನು :* '''ಓಂಕಾರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: ॐ कार), the [[ಓಂ]]- ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶರೀರವುಳ್ಳವನು :* '''ಬಾಲಚಂದ್ರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: बालचंदृ), ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನು :* '''ಚಿಂತಾಮಣಿ''' (ಸಂಸ್ಕೃತचिंतामणि/चिन्तामणि), ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು :* '''ಗಜಕರ್ಣ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गजकर्ण), ಆನೆಯ ಕಿವಿಯಂತೆ ಕಿವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು :* '''ಗಜಾನನ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गजानन्), ಆನೆಯ ತಲೆಹೊಂದಿದವನು :* '''ಗಜವದನ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ :गजवदन्) ಆನೆಯಂತೆ ಮುಖವುಳ್ಳವನು :* '''ಗಜಾಧ್ಯಕ್ಷ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणध्यक्शमा), ಗಣಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ನಾಯಕನಾದವನು :* '''ಗಣಪತಿ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणपती), ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನಾದವನು :* '''ಗಣನಾಯಕ''', (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणनायक्), ಗಣಗಳ ನಾಯಕ :* '''ಏಕದಂತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: एकदंत), ಒಂದೇ ದಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು :* '''ಲಂಬೋದರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: लंबोदर), ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು :* '''ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ:मूषिक वाहन), ಇಲಿಯನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವನು :* '''ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ: शूर्पकर्ण), ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಯುಳ್ಳವನು :* '''ಸುಮುಖ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: सुमुख), ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವುಳ್ಳವನು :* '''ವಕ್ರತುಂಡ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: वक्रतुंड), ಮುರಿದ ದಂತವುಳ್ಳವನು (ಡೊಂಕಾದ ಸೊಂಡಿಲು ಉಳ್ಳವನು) :* '''ವಿಘ್ನಹರ್ತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विघ्नहर्त), ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು :* '''ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ: विघ्न विनाशक), ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು :* '''ವಿಘ್ನೇಶ''' ಅಥವಾ '''ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विग्णेशवर), ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು :* '''ವಿಕಟ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विकट), ವಿಲಕ್ಷಣ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು :* '''ವಿನಾಯಕ,''' (ಸಂಸ್ಕೃತ विनायक), ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು :* '''ವಿಶ್ವಧರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ:विश्वधर), ಅಥವಾ '''ಜಗದೋದ್ಧಾರ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: जगदॊद्धार), ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು :* '''ವಿಶ್ವವಂತ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: विश्ववंत) ಅಥವಾ '''ಜಗನ್ನಾಥ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: जगन्नाथ), ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಡೆಯ ಬೆನಕ :* ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು '''ಬಾಲ ಗಣಪತಿ''', '''ಬಾಲ ಗಣೇಶ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''[[ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ]]''' ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವವನು ==ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ== [[File:'Ganesha', sandstone, 7th-8th century, Museum of Cham Sculpture.JPG|thumb|160px|7th- to 8th-century Ganesha sculpture from [[Champa|Cham]] dynasty, Vietnam.<ref>{{cite book|author1=John Guy (editors: Andrew Hardy et al) |title=Champa and the Archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam)| url=http:// books.google. com/books?id=fj8l8v_yP5oC| year=2009| publisher=National University of Singapore Press|isbn=978-9971694517|pages=144–150}}</ref>]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹರಡಿದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಗಣಪತಿವಿಗ್ರಹಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. [[ಜಾವ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮೊದಲಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗಣಪತಿಯಿದ್ದರೆ, [[ಚೀನ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ==ಪೂಜೆ== * ಈಗ ಕೇವಲ ಗಣಪತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೇ ಪರಮ ದೈವತವೆಂದು ಭಜಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಊರ್ಜಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಗಾಣಾಪತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವೆಂದು ಹೆಸರಿದ್ದಿತು. ಆನಂದಗಿರಿಯ ಶಂಕರವಿಜಯವೆಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾಯಃ 10ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟೋ ಈಚಿನ ಗ್ರಂಥ) ಗಾಣಾಪತ್ಯರ ಆರು ಪಂಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: # ಮಹಾಗಣಪತಿ; # ಹರಿದ್ರಾ ಗಣಪತಿ; # ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಗಣಪತಿ; # ನವನೀತ ಗಣಪತಿ; # ಸ್ವರ್ಣಗಣಪತಿ ಮತ್ತು # ಸಂತಾನ ಗಣಪತಿ. ಈ ದೇವತೆಗಳ ಅವಾಹನಾಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಪುಜಾ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂತ್ರ ಆಗಮ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದರೂ ಆರೂ ಪಂಥದವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ. ಸಂಹಾರ ಕ್ಕೆಲ್ಲ ಮೂಲಕಾರಣ ಗಣಪತಿಯೇ ಹೊರತು ಶಿವನಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೆಲ್ಲ ಗಣಪತಿಯ ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಿಸಿದವರೆಂದೇ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ. * ಹೀಗೆ ಇವರು ವೇದಾಂತದ ಪರಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಸ್ತುವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಯೇ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆನ್ನಬಹುದು. [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು ಇವರೆಲ್ಲರೊಡನೆ ವಾದ ಮಾಡಿ, ಜಯಿಸಿ ತಾವು ಪಂಚಾಯತನ-ದೇವತಾ ಪುಜಾ ವಿಧಿಯ ನೂತನ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಷಣ್ಮತಸ್ಥಾಪನಾ ಚಾರ್ಯರೆನಿಸಿದರೆಂದು ಶಂಕರವಿಜಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಪಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಪುಜಾವಿಧಿ ಮಾತ್ರ ಅವೈದಿಕವಿದ್ದು ನಿಷಿದ್ಧ ವಾಮಾಚಾರಕ್ಕೆ ಎಡಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವೆಂದರೆ ಎಂಜಲು. ಎಂಜಲು, ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯ, ಮೈಥುನ ಇತ್ಯಾದಿ ವಾಮಾಚಾರಗಳ ಅತಿರೇಕವನ್ನು ಈ ರಹಸ್ಯತಾಂತ್ರಿಕಪಂಥ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವರು ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿವಾಹನಿಯಮ ಮುಂತಾದುವನ್ನೆಲ್ಲ ಭಂಗಿಸಿ ಸಮಾಜಘಾತಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವರಾಗಿದ್ದಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರ ವರ್ಣನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ==ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ== ಪುಣೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಂಚವಾಡದಲ್ಲಿ ಏಳು ತಲೆಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಮನೆಯವರ ಮೇಲೆ ಗಣೇಶನ ಆವೇಶವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರೇ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿವೆ. 1810ರಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ತಲೆಯವ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ತಮೇಲೂ ಅವನ ದಾಯಾದಿಗಳು ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಪುಜ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಗಣೇಶಭಕ್ತನ ಹೆಸರು ಮೋರೋಭಾ. ಔರಂಗಜೇಬ್ ಕೂಡ ಈ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಹಳ್ಳಿಗಳ ದತ್ತಿಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿಂದೂಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} The majority of documentation on Ganesha is in Sanskrit. A collection of useful documents can be found [http://sanskrit.gde.to/doc_ganesha/doc_ganesha.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060717084521/http://sanskrit.gde.to/doc_ganesha/doc_ganesha.html |date=2006-07-17 }}. At the same site can be found some documents and translations in English [http://sanskrit.gde.to/doc_z_otherlang_english/doc_z_otherlang_english.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050917034650/http://sanskrit.gde.to/doc_z_otherlang_english/doc_z_otherlang_english.html |date=2005-09-17 }}. * Prof. Pradeep Sarkar, ''The reflection of ancient India in modern India'' * A. Daniélou, ''Le polythéisme hindou'', Paris. 1960. pp.&nbsp;443–452. * Ram Swaroop Joon, History of the Jats, 1938,1965, New Delhi. * Thakur Deshraj, Jat Itihas, Maharaja Suraj Mal Smarak Shiksha Sansthan, Delhi. 1936. (in Hindi) *[https://kn.wikisource.org/s/afy ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗಣಪತಿ] == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.hindujagruti.org/ganeshfest Ganesh Festival Campign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206142912/http://www.hindujagruti.org/ganeshfest/ |date=2006-12-06 }} *[https://www.spiderlyrics.com/lord-ganesha-kannada-devotional-songs-lyrics-kannada-devotional-song/ Lord ganesha All Kannada Devotional songs lyrics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904071553/https://www.spiderlyrics.com/lord-ganesha-kannada-devotional-songs-lyrics-kannada-devotional-song/ |date=2021-09-04 }} * [http://www.cuisinecuisine.com/Festival%20of%20Ganesh%20Chathurthi.htm Festival explanation and Story of Ganesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411004330/http://www.cuisinecuisine.com/Festival%20of%20Ganesh%20Chathurthi.htm |date=2021-04-11 }} * [http://rmdhar.com/Ganapati_Visarjan_page1.html High resolution images of Ganapati Visarjan/Immersion in Mumbai, India]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.siddhivinayak.org Official Site of Shree SiddhiVinayak Temple, Mumbai, INDIA] * [http://www.lordganapathy.blogspot.com Some nice pictures of ganesh festival celebrations at '''Hyderabad''' posted by Bala Srinivas of Alwal] * [http://www.rudraksha-ratna.com/ganesha.htm Small Portal on Ganesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019015814/http://www.rudraksha-ratna.com/ganesha.htm |date=2006-10-19 }} * [http://hosurkanchisilpa.com/ Ganesha Statue Manufacturer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311071029/http://hosurkanchisilpa.com/ |date=2008-03-11 }} * [http://www.hindunet.org/god/Gods/ganesh/ Lord Ganesh]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Description on hindunet.org * [http://hinduism.about.com/library/weekly/aa083000a.htm Ganesha: The Elephant-God] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070831102139/http://hinduism.about.com/library/weekly/aa083000a.htm |date=2007-08-31 }} * [http://www.exoticindiaart.com/article/ganesha Ganesha in Art and Mythology] * [http://www.sivanandadlshq.org/religions/ganesh.htm Ganesha Chaturthi] * [http://www.atributetohinduism.com/Symbolism_in_Hinduism.htm Ganesh Symbolism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060715005254/http://www.atributetohinduism.com/Symbolism_in_Hinduism.htm |date=2006-07-15 }} * [http://www.ganesh.us Lord Ganesha image gallery] * [http://www.sahajayoga.org http://www.sahajayoga.org] has information about how to awaken Ganesha's Qualities within you though Self-Realisation * [http://www.dollsofindia.com/ganesha.htm Ganesha: the Affable Elephant-Headed God] by Madhuri Guin ''(the contents of this link cannot be viewed in India)'' * [http://www.vishvarupa.com/ganesha-1.html Pictures of Lord Ganesha on Vishvarupa.com] * [http://www.vishvarupa.com/print-information-about-ganesha.html Vishvarupa.com Info Page for Sri Ganesha] * [http://www.stutimandal.com/poems_ganesh.htm Devotional hymns and eulogies on Lord Ganesha ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920023901/http://www.stutimandal.com/poems_ganesh.htm |date=2015-09-20 }} * [http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm Weekly podcast on Vedic Chanting and Vedic Mythology with stories about Ganesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127000537/http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm |date=2007-01-27 }} * [http://www.tibetcolor.com/taganesh.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017082829/http://www.tibetcolor.com/taganesh.htm |date=2008-10-17 }} Tibetan Ganesh Thangka * [http://amitkulkarni.info/pics/ganpati_photographs/ Pictures of Ganesha Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704133649/http://amitkulkarni.info/pics/ganpati_photographs/ |date=2017-07-04 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ҵವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗಣಪತಿ}} *[https://kn.wikisource.org/s/afy ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗಣಪತಿ] {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] nfqxgxevkmlxqayp5jg5k2gq6i95htc 0 15916 1371943 1342782 2026-04-23T20:41:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371943 wikitext text/x-wiki [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ]] [[ಗೋರಖಪುರ|ಗೋರಖಪುರದಿಂದ]] ೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲರೆಂಬ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟು ಆಗಿದ್ದ '''ಕುಶಿನಾರ''' ಮುಂದೆ '''ಕುಶಿನಗರ''' ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕರಾದ ಫಾ-ಹಿಯೆನ್ ಹಾಗೂ ಹಿಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಕುಶಿನಾರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕುಶಿನಗರದಲ್ಲೇ [[ಗೌತಮಬುದ್ಧ|ಗೌತಮಬುದ್ಧನು]] ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದದ್ದು. == ಪರಿನಿರ್ವಾಣ == [[ಗೌತಮಬುದ್ಧ|ಗೌತಮಬುದ್ಧನು]] ತನ್ನ ೮೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದಾಗ ಬಿಹಾರದ [[ವೈಶಾಲಿ|ವೈಶಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಬೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=vaishali bihar - Yahoo Search Results Image Search results |url=https://in.images.search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrxhWbCUBleyksAdi3nHgx.;_ylu=X3oDMTEyN2ppZHI4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMxBHZ0aWQDQjg4NjhfMQRzZWMDc2M-?p=vaishali+bihar&fr=yhs-omr-001&hspart=omr&hsimp=yhs-001 |website=in.images.search.yahoo.com |accessdate=11 January 2020 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಆ ದಿನ ಆತ ತನ್ನ ಮರಣ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಕುಶಿನಗರದಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುವೆನೆಂದೂ ಹೇಳಿದ. ಕ್ತಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೪೩ ರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ಕುಶಿನಾರ ತಲಪಿದ. ವೈಶಾಖ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಆ ದಿನ ಆತ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ನಿರ್ವಾಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಕುಶಿನಗರವು [[ಗೌತಮಬುದ್ಧ|ಗೌತಮಬುದ್ಧನ]] ಪರಿನಿರ್ವಾಣಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Pacific |first1=United Nations Economic and Social Commission for Asia and the |title=Promotion of Buddhist Tourism Circuits in Selected Asian Countries |url=https://books.google.co.in/books?id=F9ZhFMWSYKsC&pg=PA23&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |publisher=United Nations Publications |accessdate=11 January 2020 |language=en |date=2003 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬುದ್ಧನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಆ ಮಹಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಣದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಮಲಗಿರುವ ಹಾಗೆ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು ದುಃಖಾಶ್ರುಧಾರೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಬಾಲಾ ಎಂಬಾತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ೬.೧೦ ಮೀಟರು ಉದ್ದದ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರಾಶಾಯಿ ಬುದ್ಧ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅನಿರ್ವಚನೀಯವಾದ ದೈವೀಕಳೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಪಾದುಕೆಯೂ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆಯೂ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ನೀರವ ಮೌನ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಾರ್ಲೈಲ್ ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಯು [[೧೮೭೬|೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ]] ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಪದ್ಮರಾಗದ ಏಕಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟೆಯಲಾದ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಮುಖಿಯಾದ ಬುದ್ಧನು ಅಂಗಾತನಾಗಿರದೆ ಬಲಕ್ಕೆ ಮಗ್ಗುಲಾಗಿ ಮಲಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದು ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಅವಸಾನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಲಾರದೆ ಬುದ್ಧ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾನೇನೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. == ಸ್ತೂಪ == ಕುಶಿನಗರದಲ್ಲಿ ಬುದ್ದನ ದೇಹಾಂತವಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೂವರೆ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ನಡೆದು ಅವನ ದೇಹ ಬೂದಿಯಾದ "ಮುಕತ್ ಬಂಧನ್" ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲರು ಸ್ತೂಪ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಅಶೋಕ ಸಮ್ರಾಟನು ಅದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದನು. ನನ್ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಿರಿ. ಸ್ತೂಪಗಳು ಸದಾ ಶಾಂತಿ ಸೂಸುವ ಮಂದಿರಗಳಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬುದ್ಧ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸ್ತೂಪ ಅಥವಾ ಪಗೋಡಗಳು ಬೌದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಬುದ್ದನ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತೆ. ಮುಕತ್ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ವರ್ತುಳಾಕೃತಿಯ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಈ ಕಟ್ಟಡ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿದಂತೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದು. ಹಾಗೆಂದು ತಾಮ್ರಪಟದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯಂತೆ. ಇದರ ತಳದ ವ್ಯಾಸ ೪೭.೨೪ ಮೀಟರು ಇದ್ದು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಸ ೩೪.೧೪ ಮೀಟರು ಇದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಹುಶಃ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾವಣಿಗಳಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಪಾಷಂಡಿಗಳ ಉಪಟಳದಿಂದ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ತತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಈ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಹೊರ ತೆಗೆದು ಬೇರೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಅತಿ ನಿಗೂಢವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಅರಳಿದ್ದ ಕುಶಿನಗರವು ಅನಂತರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಮರಿಹೋಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಲೈಲ್ ನು ಕುಶಿನಗರದ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಬಹು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದ ಈ ಮಹಾಸ್ತೂಪವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಾಣ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದನು. [[೧೯೦೩|೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ]] ಬರ್ಮಾದಿಂದ ಚಂದ್ರಮಣಿ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ಗುರುವು ಆಗಮಿಸಿ ಮಹಾಪರಿನಿರ್ವಾಣ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕುಶಿನಗರಕ್ಕೆ ಮರುರೂಪ ತಂದುಕೊಟ್ಟನು. ಇದೀಗ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. == ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ == ಕುಶಿನಗರದ ಸರ್ಕಾರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಶಾನರ ಕಾಲದ ಹಾಗೂ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬುದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಶಿರ, ಸ್ತೂಪ, ಸ್ತಂಭ, ಪ್ರತಿಮೆ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಬೌದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಅಂಕಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ತೂಪ, ಧರ್ಮಚಕ್ರ, ಜಾತಕ ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದ್ದು ಕುಶಿನಗರದ ವಿವಿಧ ದೇಶಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣವೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ. ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರೆ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್]]-[[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮೈತ್ರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬುದ್ಧಮಂದಿರವೂ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠವೂ ಇದೆ. ಈ ಮಂದಿರವು ಸುಟ್ಟ ಕೆಂಪನೆಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಗಿಲಾವು ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Fogelin |first1=Lars |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.co.in/books?id=3WAnAAAAQBAJ&redir_esc=y |publisher=AltaMira Press |accessdate=11 January 2020 |language=en |date=9 February 2006}}</ref> == ವಿದೇಶೀ ಕೇಂದ್ರಗಳು == ಅದೇ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜಪಾನೀ ಶೈಲಿಯ ತಾರಾ ಹೋಟೆಲುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲೇ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ ಮನಮೋಹಕ ಬುದ್ಧಮಂದಿರ ಇದೆ. ಈ ಮಂದಿರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಲೇಪಿತ ಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪೀಠದ ಮೇಲಿದೆ. ಆ ಸಭಾಂಗಣವು ಪುಷ್ಪದಾನಿಗಳಿಂದಲೂ ಕಲಾಕುಸುರಿಯ ರತ್ನಗಂಬಳಿ ಹಾಗೂ ಕಲಾಮಯ ಆಸನಗಳಿಂದಲೂ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಸ್ವರ್ಣಲೇಪಿತ ಸ್ತೂಪಗೋಪುರವೂ ಇದೆ. ಇವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಕುಶಿನಗರದಲ್ಲಿ [[ಟಿಬೆಟ್]] ಶೈಲಿಯ, [[ಚೀನಾ]] ಶೈಲಿಯ, [[ಬರ್ಮಾ]] ಶೈಲಿಯ ಬುದ್ಧಮಂದಿರಗಳೂ ಸ್ತೂಪಗಳೂ ಅತಿಥಿಗೃಹಗಳೂ ಇವೆ. ಬಂಗಾರ ಲೇಪಿತ ಗೋಪುರಗಳೂ ಸ್ತಂಭಗಳೂ ಕಮಾನುಗಳೂ ಚಾವಣಿಗಳೂ ಉಳ್ಳ ಬುದ್ಧ ಮಂದಿರಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಮಿಗಿಲಾಗಿ ನಿಂತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಕಣ್ತಣಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಕುಶಿನಗರವು ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಬಿಂಬಿಸುವ ಪುಟ್ಟ ಊರಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಕುಶಿನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ -೨೮ ರಲ್ಲಿ ಗೋರಖ್‌ಪುರದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೫೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಅಕ್ಷಾಂಶ ೨೬ ° ೪೫´N ಮತ್ತು ೮೩ ° ೨೪´E ನಡುವೆ ಇದೆ. ಗೋರಖ್‌ಪುರ್ ಕುಶಿನಗರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಯುಪಿ ಸಿವಿಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್‌ನ ಏರ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕುಶಿನಗರದಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಸಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://brandbharat.com/english/up/districts/Kushi%20Nagar/Kushi%20Nagar.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111110429/http://www.brandbharat.com/english/up/districts/Kushi%20Nagar/Kushi%20Nagar.html |url-status=dead }}</ref> ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery widths="240px" heights="200px"> Image:Burmese Temple in Kushinagar.jpg|ಮಹಾಸುಖಾಮದ ಚಿನ್ ತಾರ್ಗಿ ಪಗೋಡಾ (ಬರ್ಮೀಸ್ ದೇವಾಲಯ) Image:Watthaikusinara.jpg|ವಾಟ್ ಥಾಯ್ ದೇವಸ್ಥಾನ Image:Buddha Relic Distribution Site 02.jpg|ಬುದ್ಧ ಅವಶೇಷ ವಿತರಣಾ ತಾಣ Image:Kusinara3.jpg|[[ಪರಿನಿರ್ವಾಣ]] ಪಡೆದ ನಂತರ ಬುದ್ಧನ ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು ವಾರ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. Image:Mahaparinirvana.jpg|ಮಹಾಪರಿನಿರ್ವಾಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪರಿನಿರ್ವಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ Image:Kushinara1.jpg|ರಾಮಭರ್ ಸ್ತೂಪವನ್ನು ಬುದ್ಧನ ಚಿತಾಭಸ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಪುರಾತನ ಮಲ್ಲಾ ಜನರು ದಹನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. Image:066 Relief on Base of Statue, Kusinara (9236797375).jpg| ಬೌದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ Image:Buddha Relic Distribution Site 04.jpg|ಬುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ವಿತರಣಾ ಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸುವ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 81g1mzwvwe0ypqhffbb0d7helcdwxqa 0 20285 1371920 1340583 2026-04-23T12:51:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371920 wikitext text/x-wiki {{Infobox ನಟ | name = ಕತ್ರೀನ ಕೈಫ್ | image = [[File:Katrina-Kaif.jpg|thumb|ಕತ್ರಿನಾ ಕೈಫ್]] | imagesize = | caption = ಕತ್ರೀನ ಕೈಫ್ (೨೦೦೮) | birthname = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|7|16}} | birth_place = [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | occupation = [[ರೂಪದರ್ಶಿ]], [[ನಟಿ]] | yearsactive = ೨೦೦೨ – ಪ್ರಸ್ತಕ | domestic partner = ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ | homepage = }} ತನ್ನ ಮುಗ್ಧ ಮುಗುಳ್ನಗೆ, ಸಿಘ್ದ ಲಾವಣ್ಯ, ಹಾಗೂ ಅಪರಿಮಿತ ಸಂದರ್ಯಗಳ ಖಣಿಯಾಗಿರುವ '''ಕತ್ರೀನ ಕೈಫ್''' ಚಿತ್ರರಸಿಕರ ಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಅತಿ-ಸೆಕ್ಸೀ ಕನ್ಯೆ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಅವಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರ-ನಟನೆ, ಇನ್ನೂ ಅವರು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ==ಜನನ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯ== ಕತ್ರೀನಾರ ತಂದೆ, 'ಕೈಫ್'. ಅಪ್ಪಟ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ [[ಮುಸಲ್ಮಾನ]]ರು. ತಾಯಿ, 'ಸುಸಾನ್,' [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಮೂಲದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, [[ಹಾಂಕಾಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ. ೧೯೮೪ ರ ಜುಲೈ, ೧೬ ರಂದು. ಬೆಳೆದದ್ದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ. ಈಗ ಕತ್ರೀನಾ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಟನೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅಮ್ಮ, '[[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರೆ]],' ಕತ್ರೀನಾ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಬೇರೆಯಾದರು. ಅದರ ತರುವಾಯ ಕತ್ರೀನಾ, ಅಮ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದಳು. ಅವಳಿಗೆ, ೭ ಜನ ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ೧೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ 'ಮಾಡಲಿಂಗ್,' ಮಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು. ಮನೆಯ ಅಸ್ಥಿರ-ಪರಿತ್ಶಿತಿ, ಮತ್ತು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಕೂಲ್ ನಂತರ ಕಾಲೆಜ್ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. =='ಕೈಝಾದ್ ಗುಸ್ತಾದ್' ರವರು,ಕತ್ರೀನಾಗೆ, ಬಾಲಿವುಡ್ ಗೆ, ಬರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು== 'ಕೈಝಾದ್ ಗುಸ್ತಾದ್', '[[ಬೂಮ್]],' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]]ನ ಬಾಲಿವುಡ್ ಗೆ ಬರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. '[[ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್]]', ಜೊತೆಗಿನ ಗೆಳೆತನದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದಳು. ಅವಳ ಹಿಂದಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೈಲಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ, ಕತ್ರಿನಾಗೆ ನೆರವಾದವರು, '[[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]]'. ಅವರ ಜೊತೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ-ಪ್ರಿಯವಾದವು. ಕತ್ರೀನಾ-ಸಲ್ಮಾನ್ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ [['ಯುವರಾಜ್]],' ಚಿತ್ರ, ನಿರೀಕ್ಷಿಗೆ ತಕ್ಕಂತಿರದ '[[ಫ್ಲಾಪ್]],' ಆಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿಗಷ್ಟೇ ತೆರೆಕಂಡ '[[ಜಾನ್]], '[[ನೀಲ್ ನಿತಿನ್]],' ಜೊತೆಗೆ ನಟಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಬಾಕ್ಸ-ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.ಕತ್ರೀನಾಗೆ, ನಟನೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾಷೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೆ, ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಮೂಗುಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ==೨೦೦೮ ರ ಏಷ್ಯಾದ 'ಅತಿ ಸೆಕ್ಸೀ-ಯುವನಟಿ,'ಕತ್ರೀನಾ'== ೨೦೦೮ ರ ಏಷ್ಯಾದ 'ಅತಿ ಸೆಕ್ಸೀ ಯುವ-ನಟಿ,' ಯೆಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಕ್ರಮ ಅವಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಅಂಟಿದ್ದು, 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್' ನ, 'ಗೋಗಲ್ ಶೋಧ,' ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹುಡುಕಿದ 'ಭಾರತೀಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ,' ಯ ಖ್ಯಾತಿ ಅವಳಿಗಿದೆ. ಭಾರತದ '[[ಬಾರ್ಬಿ ರೂಪದರ್ಶಿ]],' ಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 'ಯುವ-ಹೃದಯಗಳ ಮಿಡಿತಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪಟ್ಟದರಸಿ,' ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಹಿಂದಿ ಚಲನ-ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಸರುಮಾಡುವುದಿದೆ== ಕತ್ರೀನಾ, ಒಬ್ಬ ಅಂದ-ಚೆಂದದ, ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಅಂಗಸೌಷ್ಟವದ, ಚೆಲುವಿನ ನಗೆಮೊಗದ, ಯುವತಿ. ಅವರು ಜಾಹಿರಾತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡ ಚನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಟನಾಭಿನಯಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಳಕೆಯ ಹಿಂದಿಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== {| class="wikitable sortable " |+Key | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | Denotes films that have not been released yet |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |+ |- ! scope="col" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" |ನಿರ್ದೇಶಕ ! scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿ ! scope="col" class="unsortable" |ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- |- ! scope="row" |ಬೂಮ್ |೨೦೦೩ |ರೀನಾ ಕೈಫ್ / ಪೋಪ್ಡಿ ಚಿಂಚ್ಪೋಕ್ಲಿ |ಕೈಸದ್ ಗುಸ್ತಾದ್ | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | ''[[:en:Malliswari (2004 film)|ಮಲ್ಲೀಸ್ವರೀ]]'' | ೨೦೦೪ |ಮಲ್ಲೀಶ್ವರೀ | ಕೆ.ವಿಜಯ್ ಭಾಸ್ಕರ್ | [[ತೆಲುಗು]] ಸಿನಿಮಾ | style="text-align: center;" |<ref name="Malliswari"/> |- ! scope="row" | ''[[:en:Sarkar (2005 film)|ಸರ್ಕಾರ್]]'' | ೨೦೦೫ | ಪೂಜಾ | ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Sarkar (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540345 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722192320/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540345 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್ ಕ್ಯುನ್ ಕಿಯಾ | | ಸೋನಿಯಾ | ಡೇವಿಡ್ ಧವನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Maine Pyaar Kyun Kiya (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54551 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722205901/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54551 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಅಲ್ಲಾರಿ ಪಿಡುಗು | ೨೦೦೫ | ಸ್ವಾತಿ | ಜಯಂತ್ ಸಿ ಪರಂಜಿ |ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | ಹಮ್ಕೋ ದೀವಾನಾ ಕರ್ ಗಯೆ | ೨೦೦೬ |ಜಿಯಾ ಎಸ್. ಯಶ್ವರ್ಧನ್ |ರಾಜ್ ಕಣ್ವರ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Humko Deewana Kar Gaye (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508850 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722203748/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508850 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಬಲರಾಮ್ vs. ಥಾರ್ದಾಸ್ | ೨೦೦೬ | ಸುಪ್ರಿಯಾ ಮೆನನ್ | ಐ.ವಿ.ಸಸಿ |ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ | style="text-alitext-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Good cinema should excite the minds|url=http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=14196231&cid=2406|publisher=Sify|accessdate=22 September 2013|archivedate=24 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141024045841/http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=14196231&cid=2406}}</ref> |- ! scope="row" | ನಮಸ್ತೇ ಲಂಡನ್ | ೨೦೦೭ |ಜಸ್ಮೀತ್ ಜ್ಯಾಸ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಸಿಂಗ್ |ವಿಪುಲ್ ಅಮೃತ್ಲಾಲ್ ಶಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Namastey London (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531205 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722184125/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531205 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಅಪ್ನೇ | ೨೦೦೭ | ನಂದಿನಿ | ಅನಿಲ್ ಶರ್ಮಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Apne (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55706 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722210421/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55706 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಪಾರ್ಟ್ನರ್ | ೨೦೦೭ | ಪ್ರಿಯಾ ಜಯ್ಸಿಂಗ್ | ಡೇವಿಡ್ ಧವನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Partner(2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538407 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330135353/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538407 |archivedate=30 March 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ವೆಲ್ಕಮ್ | ೨೦೦೭ | ಸಂಜನಾ ಶಂಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ | ಅನೀಸ್ ಬಾಸ್ಮೀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Welcome (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722185449/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ರೇಸ್ | ೨೦೦೮ | ಸೋಫಿಯಾ | ಅಬ್ಬಾಸ್ - ಮುಸ್ತಾನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Race (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201619 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905124137/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201619 |archivedate= 5 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಸಿಂಗ್ ಈಸ್ ಕಿಂಗ್ | ೨೦೦೮ | ಸೋನಿಯಾ ಸಿಂಗ್ |ಅನೀಸ್ ಬಾಸ್ಮೀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Singh Is Kinng (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722201642/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:Hello (2008 film)|ಹೆಲ್ಲೋ]]'' | ೨೦೦೮ | ಕಥೆಗಾರ್ತಿ | ಅತುಲ್ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ | ಕಿರು ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Hello (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58517 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901061623/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58517 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" |ಯುವ್ರಾಜ್ | ೨೦೦೮ |ಅನುಷ್ಕಾ ಬನ್ಟನ್ |ಸುಭಾಷ್ ಘಾಯ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Yuvvraaj (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/56206 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722210046/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/56206 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:New York (2009 film)|ನ್ಯಾಯಾರ್ಕ್]]'' | ೨೦೦೯ | ಮಾಯಾ ಶೇಕ್ | ಕಬೀರ್ ಖಾನ್ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=New York (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/64814 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722203923/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/64814 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:Blue (2009 film)|ಬ್ಲೂ]]'' | ೨೦೦೯ | ನಿಖಿತಾ ನಿಖಿ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ | ಆಂಥೊನಿ ಅವರು ಡಿಸೋಜ | ಕಿರು ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Blue (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65165 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722213024/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65165 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಅಜಬ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕೀ ಗಜಬ್ ಕಹಾನಿ | ೨೦೦೯ | ಜೆನಿಫರ್ ಜೆನ್ನಿ ಪಿಂಟೋ |ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಸಂತೋಷಿ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Ajab Prem Ki Ghazab Kahani (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510223 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901091748/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510223 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ದೇ ದನಾ ದನ್ | ೨೦೦೯ | ಅಂಜಲಿ ಕಕ್ಕಡ್ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=De Dana Dan (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502796 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722191135/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502796 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ರಾಜ್ನೀತಿ | ೨೦೧೦ | ಇಂದು ಪ್ರತಾಪ್ | ಪ್ರಕಾಶ್ ಝಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Raajneeti (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508306 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722212801/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508306 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:Tees Maar Khan (2010 film)|ತೀಸ್ ಮಾರ್ ಖಾನ್]]'' | ೨೦೧೦ | ಅನ್ಯಾ ಖಾನ್ | |ಫರಾ ಖಾನ್ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Tees Maar Khan (2018) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/523357 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905111756/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/523357 |archivedate= 5 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಜಿಂದ್ಗೀ ನಾ ಮಿಲೇಗೀ ದೊಬಾರಾ |೨೦೧೧ | ಲೈಲಾ | ಝೋಯಾ ಅಖ್ತರ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Zindagi Na Milegi Dobara (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535587 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722200328/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535587 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:Bodyguard (2011 Hindi film)|ಬಾಡಿಗಾರ್ಡ್]]'' | ೨೦೧೧ |ಸ್ವ | ಸಿದ್ದೀಕ್ | ಬಾಡಿಗಾರ್ಡ್ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Bodyguard (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537944 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141214032752/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537944 |archivedate=14 December 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಮೇರೇ ಬ್ರದರ್ ಕೀ ದುಲ್ಹನಿಯಾ | ೨೦೧೧ |ಡಿಂಪಲ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ | ಅಲಿ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಜಫರ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Mere Brother Ki Dulhan (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537952 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722191827/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537952 |archivedate=22 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಅಗ್ನೀಪತ್ | ೨೦೧೨ | ಚಿಕ್ನೀ ಚಮೇಲಿ | ಕರಣ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರ | ಚಿಕ್ನಿ ಚಮೆಲಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Agneepath (2012) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/503039 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624131535/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/503039 |archivedate=24 June 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಏಕ್ ಥಾ ಟೈಗರ್ | ೨೦೧೨ | ಜೋಯಾ ಝೀ ಹುಮೈನಿ | ಕಬೀರ್ ಖಾನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Ek Tha Tiger (2012) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/545809 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402211617/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/545809 |archivedate= 2 April 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಜಬ್ ಥಕ್ ಹೇ ಜಾನ್ | ೨೦೧೨ | ಮೀರಾ ಥಾಪರ್ | ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Jab Tak Hai Jaan (2012) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/548942 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716171437/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/548942/ |archivedate=16 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಮೈ ಕೃಷ್ಣಾ ಹೂ | ೨೦೧೩ | ಸ್ವತಃ | ರಾಜೀವ್ ಎಸ್ |ಕಿರು ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Main Krishna Hoon (2013) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540663 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721051920/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540663 |archivedate=21 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್ | ೨೦೧೩ | ಸ್ವತಃ | ಜೋಯಾ ಅಖ್ತರ್ | ಶೀಲಾ ಕಿ ಜವಾನಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Bombay Talkies (2013) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130707001430/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |archivedate= 7 July 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಧೂಮ್ ೩ | ೨೦೧೩ | ಆಲಿಯಾ | ವಿಜಯ್ ಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Dhoom 3 (2013) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542148 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715053512/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542148 |archivedate=15 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಬ್ಯಾಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ | ೨೦೧೪ | ಹರ್ಲೀನ್ ಸಾಹ್ನೀ | ಸಿದ್ದಾರ್ಥ್ ಆನಂದ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Bang Bang! (2014) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/594271 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710224128/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/594271 |archivedate=10 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಫಾಂಟಮ್ | ೨೦೧೫ | ನವಾಜ್ | ಕಬೀರ್ ಖಾನ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Phantom (2015) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/673371 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=22 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721054853/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/673371 |archivedate=21 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" |ಫಿತೂರ್ | ೨೦೧೬ | ಫಿರ್ದೌಸ್ ಜಾಣ್ | ಅಭಿಷೇಕ್ ಕಪೂರ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Fitoor (2016) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/674561 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=12 February 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160210094129/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/674561 |archivedate=10 February 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಬಾರ್ ಬಾರ್ ದೇಖೋ | ೨೦೧೬ | ದಿಯಾ ವರ್ಮಾ | ನಿತ್ಯಾ ಮೆಹೆರಾ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Baar Baar Dekho (2016) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/4135231 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=10 September 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160909144000/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/4135231/ |archivedate= 9 September 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ಜಗ್ಗಾ ಜಾಸೂಸ್ | ೨೦೧೭ | ಶ್ರುತಿ ಸೇನ್ಗುಪ್ತಾ | ಅನುರಾಗ್ ಬಸು | | style="text-align: center;" |<ref name="filming">{{cite news|title='Fitoor' wraps shooting |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Fitoor-wraps-shooting/articleshow/49196486.cms |work=The Times of India |date=2 October 2014 |accessdate=5 October 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102180237/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Fitoor-wraps-shooting/articleshow/49196486.cms |archivedate= 2 January 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" |ಟೈಗರ್ ಜಿಂದಾ ಹೆ | ೨೦೧೭ | ಝೋಯಾ | ಅಲಿ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಜಫರ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://m.mid-day.com/articles/salman-khan-katrina-kaif-movies-ali-abbas-zafar-tiger-zinda-hai-bollywood-news/17952161 |title=Tiger Zinda Hai shooting to start in March |work=Mid Day |accessdate=31 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170131042933/http://m.mid-day.com/articles/salman-khan-katrina-kaif-movies-ali-abbas-zafar-tiger-zinda-hai-bollywood-news/17952161 |archivedate=31 January 2017 |df= }}</ref> |- ! scope="row" | ವೆಲ್ಕಮ್ ಟು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ | ೨೦೧೮ |ಕತ್ರೀನಾ ಕೈಫ್ | ಚಾಕ್ರಿ ಟೊಲೇಟಿ | ಕಿರು ಪಾತ್ರ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/katrina-kaif-will-seen-sonakshi-sinha-starrer-welcome-new-york-details/ |title=Katrina Kaif will be seen in Sonakshi Sinha starrer Welcome To New York and we have the details |publisher=Bollywood Hungama |date=17 February 2018|accessdate=26 February 2018}}</ref> |- ! scope="row" | ಥಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ | ೨೦೧೮ |ಸುರಯ್ಯಾ‌ ಜಾನ್ | ವಿಜಯ್ ಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ |style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | ''[[:en:Zero (2018 film)|ಜೀರೋ]]'' | ೨೦೧೮ |ಬಬೀತಾ ಕುಮಾರಿ | ಆನಂದ್ ಎಲ್.ರೈ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/photo-katrina-kaif-and-shah-rukh-khan-begin-shoot-for-aanand-l-rai-film-4855911/ |title=Katrina Kaif begins shoot for Aanand L Rai film}}</ref><br/><ref>{{cite news |url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-the-64th-vimal-filmfare-awards-2019_-32898-1.html|title=Nominations for the 64th Vimal Filmfare Awards 2019 |work=Filmfare |date=12 March 2019 |access-date=13 March 2019}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[:en:Bharat (film)|ಭಾರತ್]]'' | ೨೦೧೯ |ಕುಮುದ್ ರೈನಾ | ಅಲಿ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಜಫರ್ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/salman-khan-welcomes-katrina-kaif-onboard-bharat-after-priyanka-chopra-quits-1892308|title=Salman Khan Welcomes Katrina Kaif Onboard Bharat After Priyanka Chopra Quits}}</ref> |- ! scope="row" style="background: #FFFFCC; "| ''ಸೂರ್ಯವಂಶಿ''{{dagger|alt=Film has yet to be released}} | ೨೦೨೦ |ವೀರ್ ನ ಹೆಂಡತಿ | ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ |ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್ | style= "text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/confirmed-akshay-kumar-will-romance-katrina-kaif-in-rohit-shetty-s-sooryavanshi-1507084-2019-04-22|title=Confirmed: Akshay Kumar will romance Katrina Kaif in Rohit Shetty's Sooryavanshi|website=India Today|access-date=22 April 2019|date=22 April 2019}}</ref> |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ===ಬಿಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== {| class="wikitable sortable " style="width:100%;" |- style="background:#cfc; text-align:center;" | scope="col" style="width:4%;"| '''ವರ್ಷ''' | scope="col" style="width:35%;"| '''ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಕೆಲಸ''' | scope="col" style="width:50%;"| '''ವರ್ಗ''' | scope="col" style="width:6%;"| '''ಫಲಿತಾಂಸ''' | scope="col" style="width:5%;"| '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' |- | rowspan="2"| ೨೦೧೦ | ''ರಾಜ್ನೀತಿ'' |ಹೆಚ್ಚು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಿದ ನಟಿ - ಸ್ತ್ರೀ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref name="bollywoodhungama">{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2010/12/16/6934/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424094313/http://www.bollywoodhungama.com/features/2010/12/16/6934/index.html |archivedate=24 April 2011 |title=Nominations of BIG Star Entertainment Awards |publisher=Bollywood Hungama |date=16 December 2010 |accessdate=25 July 2011}}</ref> |- | {{n/a}} | ದಶಕದ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref name="bollywoodhungama"/> |- | rowspan="3"| ೨೦೧೨ | ''ಏಕ್ ಥಾ ಟೈಗರ್'' | ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಿದ ನಟಿ - ಸ್ತ್ರೀ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref name="bigstar">{{cite web|title=Big Star Awards 2012 / 2013|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/big-star-awards-2012-2013-winners-nominations/|date=17 December 2012|accessdate=12 November 2014|archive-date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325084118/http://www.indicine.com/movies/bollywood/big-star-awards-2012-2013-winners-nominations/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2"| ''ಜಬ್ ತಕ್ ಹೆ ಜಾನ್'' | ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಿದ ನಟಿ - ಸ್ತ್ರೀ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref name="bigstar"/> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಜೋಡಿ<small>(ಶಾರುಖಾನ್ ಜೊತೆ)</small> | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref name="bigstar"/> |- | rowspan="2"| ೨೦೧೪ | ''ಧೂಮ್ ೩'' | ಹೆಚ್ಚು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಿದ ನರ್ತಕಿ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref name="bigstar14">{{cite web|title=Big Star Entertainment Awards Nominations List 2014 |url=http://www.927bigfm.com/bsea2014/nomination_list.php |accessdate=24 December 2014 |publisher=Reliance Broadcast Network |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151216084934/http://www.927bigfm.com/bsea2014/nomination_list.php |archivedate=16 December 2015 }}</ref> |- | ''ಬ್ಯಾಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್'' | ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಿದ ನಟಿ - ಸ್ತ್ರೀ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref name="bigstar14"/> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೪ ಜನನ]] [[oc:Katrina Kaif]] ozymd08rhetx0tf2w43ktomre4fmj1u 0 21663 1371969 1370929 2026-04-24T06:31:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371969 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Google Earth | logo = [[File:Google Earth icon.svg|75px]] | screenshot = | caption = | collapsible = | developer = Google<br />[[Keyhole, Inc.]] | released = June 28, 2005 (as Google Earth) <br /> circa 2001 (as EarthViewer) | latest release version = 5.0.11733.9347 | latest release date = {{release date and age|2009|07|20}} | latest preview version = ೫.೧.೩೫೦೬.೩೯೯೯ Beta | latest preview date = {{release date and age|2009|09|08}} | programming language = | size = ೧೦&nbsp;MB (೮.೯&nbsp;MB iPhone; ೨೪&nbsp;MB Linux; ೩೫&nbsp;MB Mac ) | operating system = [[Microsoft Windows|Windows]] [[Windows 2000|2000]], [[Windows XP|XP]] & [[Windows Vista|Vista]], [[Mac OS X]], [[iPhone OS]], [[Linux]] | language = ೪೧ languages, see the [[#Languages|full list]] | genre = [[Virtual globe]] | license = [[Freeware]]/[[Proprietary software|Proprietary]] | website = http://earth.google.com/ }} '''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್''' [[ನೈಜ ಗೋಳ|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ದ, [[ನಕಾಶೆ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] [[ಮಾಹಿತಿ|ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಕೀಹೋಲ್, ಇಂಕ್|Keyhole, Inc]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|Google]] ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ]], [[ಬಾನಿನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗೃಹಣ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GIS]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|3D]]ಗೋಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಅಧ್ಯಾರೋಪಣ|ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸುವ]] ಮೂಲಕ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ನಕಾಶೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ: ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ (ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ),<ref>{{cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/12/google_earth_plus_discontinued.html|title=Google Earth Plus Discontinued}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-earth-live/|title=Google Discontinues “Google Earth Plus”}}</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ (ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ $೪೯೫).<ref name="Google Earth Product Family">{{cite web |url=http://earth.google.com/products.html| title= Google Earth Product Family| accessdate = 2007-08-05}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಖಾಸಗಿ ಗಣಕ|ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, [[Windows 2000]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]] ೧೦.೩.೯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[Linux ಕೆರ್ನೆಲ್|Linux Kernel]]: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ), ಮತ್ತು [[FreeBSD]] ಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್ ಆಗಿ ಸಹಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮೇ ೨೮, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/05/google-earth-meet-browser.html|title=Google Earth, meet the browser}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27]] [[೨೦೦೮]] ರಿಂದ [[iPhone OS]] ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ [[ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್|App Store]] ನ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಿಹೋಲ್ ಆಧಾರಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ Google ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ್ ದತ್ತಸಂಚಯದಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು, ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೬<ref name="Media Coverage of Geospatial Platforms">{{cite web|url=http://www.geospatialweb.com/figure-4|title=Media Coverage of Geospatial Platforms|accessdate=2007-08-05|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826193026/http://www.geospatialweb.com/figure-4|url-status=dead}}</ref> ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆವರೆಗಿನ [[ನೈಜ ಗೋಳಗಳು|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹತ್ತರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. == ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Google earth Flatirons shot.JPG|thumb|right|250px|A rendering of the Flatirons in Boulder, Colorado by ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ಚಿತ್ರ:G EARTH IPHONE.jpg|thumb|right|250px|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ iPhone OS version, showing a section of Sydney near Circular Quay]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಮೈಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ [[ಓರೆಯಾದ|ಓರೆ]]ಯಾಗಿ, [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ(ರೇಖಾಚಿತ್ರದ)|ಪರಿದೃಶ್ಯ]]ಸಹಿತವಾಗಿ ([[ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ|ಪಕ್ಷಿನೋಟ]]ವನ್ನು ಸಹಾ ನೋಡಿ) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶವು (ಕೆಲವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ) ಕನಿಷ್ಟ ೧೫ ಮೀಟರ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://earth.google.com/data.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215121224/http://earth.google.com/data.html |date=2007-12-15 }}: ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳು</ref> [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]; [[ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌, ನೆವಡಾ|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್, ನೆವ್ಯಾಡಾ]]; ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ಶೈರ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ, ಅಂದರೆ ೧೬ ಸೆಂಮಿ (೬ ಇಂಚುಗಳು), ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು, ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಕೇವಲ ೨D ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಲಂಬ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓರೆಯಾದ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಮತಲವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದು ಹೌದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತೂ ೩D ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ೩D ಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[ನಾಸಾ|ನಾಸಾದ]] [[ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಷನ್|ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಶನ್]] (SRTM) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆವೇಶನ್ ಮಾಡೆಲ್]] (DEM) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಂದರೆ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್|ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್]] ಅಥವಾ [[ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ ೨D ಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು [[ಆಯಾಮ|ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. SRTM ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಪೂರಕ DEM ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|title=Google Earth Community: Nov. 23rd - Thanksgiving Day imagery update|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918093323/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|url-status=dead}}</ref> ಅನೇಕ ಜನ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆ ಮೂಲಕ [[ಬುಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು]] (BBS) ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿರುವ ಲಿಂಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೊಂದು [[ಅಂತರಜಾಲ ನಕಾಶೆ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೇವೆಯ]] ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸಹಾ ಆಗಿದೆ. ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್|ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕ್‌ಅಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್]] (KML) ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತಿತರ ರಚನೆಗಳನ್ನು (ಸೇತುವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು) ತೋರಿಸಬಲ್ಲುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು [[3D ಆಕೃತಿ|3D ಮಾಡೆಲಿಂಗ್]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆದ [[SketchUp]] ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಆವೃತ್ತಿ ೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನವು)೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಚನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>{{Cite web |url=http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |title=Skyscraper News ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029045720/http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಮನಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್‌ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]] ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ೩D ರಚನೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.infopot.tk/ |title=infopot.tk |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223075455/http://www.infopot.tk/ |url-status=dead }}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪಟ್ಟಣವು ಹೊರನೋಟಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೩Dಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಐರಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಕೌಂಟಿ ಮಾಯೋ|ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ೩D ಆಗಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೧೬, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ’ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌೩D’ ಮಾದರಿಯನ್ನು AM೩TD ಎಂಬ ೩D ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಾಂಗ್-ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿತು. ಈ ರಚನೆಯು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ನೈಜತೆಯುಳ್ಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವು Google ನ ೩D ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |title=3D ಉಗ್ರಾಣ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224051633/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, Google ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತೀ ೨೦೦ ಯಾರ್ಡ್‌ಗೂ ಇರುವ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ|ಗೂಗಲ್ ರಸ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಸ್ತೆ ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು SIO, NOAA, US ನೌಕಾಪಡೆ, NGA, ಮತ್ತು GEBCO ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]] ನ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅವುಗಳ ತೀರಗಳ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಣದಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೯/೦೧/new_view_of_ocean_floor_in_google_e.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳು ಎರಡೆರೆಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿವೆ ): {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="33%" valign="top" | * [[ಅರೆಬಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಅರೆಬಿಕ್]] * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್]] * [[ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಲಾ]] * [[ಕ್ಯಾಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ಯಾಟಲಾನ್]] * [[ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ|ಚೈನೀಸ್]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] * ಚೈನೀಸ್ [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸರಳೀಕೃತ)]] * [[ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್]] * [[ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ|ಜೆಕ್]] * [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] * [[ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಡಚ್]] * [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಭಾಷೆ|ಅಮೆರಿಕನ್‌]] * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾಷೆ|(ಬ್ರಿಟನ್)]] * [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ|ಫಿಲಿಪಿನೋ]] * [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಫಿನ್ನಿಶ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] * [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] * [[ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆ|ಹೀಬ್ರೂ]] * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] * [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಹಂಗೇರಿಯನ್]] * [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್]] * [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]] * [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]] * [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಕೋರಿಯನ್]] * [[ಲ್ಯಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಾಟ್ವಿಯನ್]] * [[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಿಥುವೇನಿಯನ್]] * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] * [[ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಪೋಲಿಷ್]] * [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್)]] * [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಬ್ರೆಜಿಲ್)]] * [[ರೊಮಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ರೊಮಾನಿಯನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] * [[ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಸರ್ಬಿಯನ್]] * [[ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವಾಕ್]] * [[ಸ್ಲೋವೇನ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವೆನ್]] * [[ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]] * [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ)]] * [[ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ವೀಡಿಷ್]] * [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ|ಥಾಯ್]] * [[ತುರ್ಕಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಟರ್ಕಿಷ್]] * [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] * [[ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್ ಭಾಷೆ|ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್]] |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ಪನೋರಾಮಿಯೋ ಗಳ ಸಮನ್ವಯ === ೨೦೦೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ "ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೆಬ್" ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]]ಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಿಗೆ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ{{srlink|Template:Coord|Coord templates}}.ಒಂದು ಸಮುದಾಯ-ಪದರ ಕೂಡಾ [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung/Wikipedia-World/en|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ-ವಲ್ಡ್]] ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ರೀತಿಯವುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ನೋಡಿ: *[http://tools.wikimedia.de/~kolossos/world-link.php?lang=en ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ] resp. [http://www.webkuehn.de/hobbys/wikipedia/geokoordinaten/index.htm ನಿಶ್ಚಲ] ಪದರ. ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೭ ರಂದು Google ತಾನು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/annc_panoramio.html|title=Google is planning to acquire Panoramio|publisher=google.com}}</ref> === ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ === [[ಚಿತ್ರ:Toronto downtown.png|400px|right|thumb|Downtown Toronto, as seen from a F16 Fighting Falcon during a simulated flight.]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ v೪.೨ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು [[ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ (ನೈಜ)#ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್-ಆಧಾರಿತ|ಗುಪ್ತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ Control+Alt+A, Control+A, ಅಥವಾ [[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಕೀ|Command]]+Option+A ಯನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಟ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇದು ಟೂಲ್ಸ್ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆವೃತ್ತಿ v೪.೩ ಯ ನಂತರ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿ [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|ಸಿರ್ರಸ್ SR-22]] ಈ ಎರಡೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://marco-za.blogspot.com/2007/08/google-earth-flight-simulator.html ಮಾರ್ಕೋರ ಬ್ಲಾಗ್ : ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್]</ref> ಈ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸನ್ನೆಗೋಲು ಬಳಸಿ ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ತಾನು ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾರಾಟದ ಸಮಯ ತುಂಬಾ ವೇಗದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಇದು F-೧೬ ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನವು ೨೫೦ [[Knot (unit)|knots]] ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ {{convert|610|m|ft|abbr=on}} ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವವರೆಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ(ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೂ ಸೇರಿ). ==== ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನಗಳು ==== * [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] - ಇದು ಸಿರ್ರಸ್ SR-೨೨ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇದು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೩೦೦ ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2009}} * [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|Cirrus SR-22]] - ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, SR-೨೨ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್ === {{Main|Google Sky}} [[ಚಿತ್ರ:Google Earth Sky.png|thumb|right|300px|Windows ವಿಸ್ಟಾನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] '''[[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ]]''' ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೦೭ ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು|ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳನ್ನು]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title =Explore the sky with Google Earth | publisher =Google | date= 2007-08-22 | url =http://earth.google.com/sky/skyedu.html | accessdate =2007-08-22 }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್|Google]] ಕಂಪನಿಯು [[ಹಬ್ಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|ಹಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] ನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (STScI) ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. STScI ಯ ಡಾ. [[ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಾಂಟಿ|ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಂಟೀ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ-ಅಭಿವರ್ಧಕ ಡಾ. [[ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ಕೆರೋಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್]] ಇದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು <ref>{{Cite web |url=http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |title=ವ್ಯೋಮದ ಆಡ್-ಆನ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಟೆಕ್ - ಅಗಸ್ಟ್ 22, 2007 - ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011033053/http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |url-status=dead }}</ref> ಹಬಲ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಫಾರ್ ಸರ್ವೆ ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಹಬಲ್]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ದೊರೆತ ತಕ್ಷಣ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ದತ್ತಾಂಶ, ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆ ಮತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಂಟಿಯವರ [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕೈ] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪುಂಜಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಎನಿಮೇಶನ್‌ಗಳು ಸಹಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [http://voeventnet.org/ VOEventNet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306010249/http://www.voeventnet.org/ |date=2015-03-06 }} ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಜ-ಸಮಯ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ [[ಮ್ಯಾಶಪ್ (ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್)|ಮ್ಯಾಶ್‌ಅಪ್]] ಅನ್ನು [[VOEvent]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. Google ನ ಅರ್ಥ್ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಯು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|Microsoft ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] (ಇದು [[Microsoft Windows]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು Microsoft Windows, [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X|Mac OS X]] ಮತ್ತು [[Linux]] ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಮ್ [[ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ )|ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್)]] ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318231054/http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |url-status=dead }}</ref> ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೨೦೦೮ ರಂದು Google ಕಂಪನಿಯು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ನ ಒಂದು ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು http://www.google.com/sky/ ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. === ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === {{Main|Google Street View}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಂದು ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ Google ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ೩೬೦° ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೭ ರಂದು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ|ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಐದು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ನ ೪೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪನಗರಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ನವೀಕರಣವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು, ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುಕೆ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಆ ಮೊದಲೇ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಇಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಐಕಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೌಸನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಓಶಿಯನ್ === ಆವೃತ್ತಿ ೫.೦ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ''ಗೂಗಲ್ ಓಶಿಯನ್'' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಿಂದ ಒಳಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ೩D [[ಬುಥಿಮೆಟ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇದು, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7865407.stm</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೨೦೦೯ ರಂದು Google [[ಮಹಾ ಸರೋವರ|ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳಿಗಾಗಿ]] ನೀರೊಳಗಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Google Earth now includes US "Third Coast"|url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/04/google-earth-now-includes-us-third.html}}</ref> === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣ === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಂತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Dive into New Google Earth">{{cite web | url = http://googleblog.blogspot.com/2009/02/dive-into-new-google-earth.html | title = Dive into New Google Earth | accessdate = 2009-02-03 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ziggurat 1993-2009.JPG|250px|thumb| A side-by-side comparison of The Ziggurat and Raley Field in West Sacramento, CA from 1993 on the left and 2009 on the right. As shown in the 1993 side both the Ziggurat and Raley Field do not exist.]] === ಮಾರ್ಸ್ === {{Main|Google Mars}} [[ಚಿತ್ರ:Google Mars R Osman.jpg|left|thumb|A High Resolution View of Victoria Crater Displayed in 3D using the Mars feature on ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ 5]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೋಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಕಾಶೆಗಳು [[ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್]] ನ ಬ್ರೌಸರ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಂಗಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು [[ಮಾರ್ಸ್ ರಿಕನೈಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್|ಮಾರ್ಸ್ ರೆಕಾನೆಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್]] ನ [[HiRISE]] ಕ್ಯಾಮರಾ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟೇ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಿಟ್ಟಿರುವ [[ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವೆರ್ಸ್|ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವರ್ಸ್]], [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್|ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಮತ್ತು [[ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್|ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ]] ಯಂತಹ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆಯೇ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿಕರವೆಂದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾಗತೀಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮೂನ್ === ''ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನ: [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್]]'' [[ಚಿತ್ರ:Google moon 1.jpg|thumb|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದ ಒಂದು ಲುನಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] [[ಅಪೊಲೋ 11|ಅಪೋಲೋ 11]] ಮಿಶನ್‌ನ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೯ ರಂದು Google ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನ]]<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/look_at_the_moon_in_google_earth_-.html</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, [[ಬಝ್ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ನ್ಯೂಸಿಯಮ್|ನ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ಗೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/google_earth_event_on_july_20th_in.html</ref><ref>http://google-latlong.blogspot.com/2009/07/fly-yourself-to-moon.html</ref> == ಪ್ರಭಾವಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು [[ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್|ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್‌]]ರವರ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್]]'' ‌ ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ‘ಅರ್ಥ್’ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೊಬ್ಬರು ಅದು ''ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ,<ref>[http://www.webuser.co.uk/news/227346.html ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರ - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಂದರ್ಶನ]</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರ ''[[ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್]]'' ದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="google_earth1">{{Cite web |url=http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |title=Avi Bar-Ze’ev (ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಾದ Keyhole ನಿಂದ) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012224315/http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |url-status=dead }}</ref> ನಿಜವೆಂದರೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌|ಮಾಟರ್‌ಹಾರ್ನ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ "ಫ್ರಮ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟು ಇನ್ ಯುವರ್ ಫೇಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯೂದರೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್: ವ್ಯೋಮದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದ ವರೆಗೆ…ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ |access-date=2012-07-07 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.is/20120707173630/bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |url-status=live }}</ref> ಈ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್|ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಕೆಪೆಬಿಲಿಟಿ (ಇದು ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ) ಮತ್ತು "ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್" ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡ [[InfiniteReality#InfiniteReality4|InfiniteReality4]]<ref>{{Cite web |url=http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |title=ಅಮಿತ ಸತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111132332/http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ [[SGI Origin 3000 and Onyx 3000|Onyx 3000]] ವು ನೀಡಿತು. ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರ್ಯರೂಪ [[ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌‍]]ದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ ಟ್ಯಾನರ್‌ನ [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು Keyhole Inc. ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅತ್ಯಂತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಅರಿವೇ ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == ವಿವರವಾದ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಇತಿಹಾಸ/ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು Google ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>[http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=40901 ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು / ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್ ಇತಿಹಾಸ]</ref> === ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ === * ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೧೯೮೪ (WGS೮೪)ರ ದತ್ತಾಂಶದ [[WGS84|ವಿಶ್ವ ಜಿಯೋಡೇಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಾಗಿವೆ(ಅಕ್ಷಾಂಶ/ರೇಖಾಂಶ). ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಂದರೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು [[ಜನರಲ್ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಷನ್|ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಒರ್ತ್ಹೊಗ್ರಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ (ಕಾರ್ಟೋಗ್ರಫಿ)|ಆರ್ಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌]]ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಿಂದುವು ಮಿತವಾದ ದೂರವಾಗಿದೆಯೇ (ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ) ಹೊರತೂ ಅಮಿತವಾದ (ಆಳ ಆಕಾಶ) ದೂರವಲ್ಲ. * ಮೂಲ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ : ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Brno ನಿಂದ) ** ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ: ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Slovakia) ** ಹಂಗೇರಿ: ೨.೫ m SPOT ಚಿತ್ರಗಳು (೦.೫ m (Eurosense / FÖMI ಇಂದ): ಗಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದವು. ** ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಯು.ಕೆ., ಅಂಡೋರಾ, ಲುಕ್ಸಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಲೈಚೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೋ, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ: ೧ m ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ** ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್ : ೨.೫ m (ಮಧ್ಯಮ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ) ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m (ಅಲಾಸ್ಕಾ & ಹವಾಯ್ ಬಿಟ್ಟು) ** ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ m ([[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ). ಆದರೆ, ಇದು ಬಳಸಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ/ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಯೂರೋಪ್ : ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (e.g. [[ಬರ್ಲಿನ್]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌|ಜೂರಿಕ್]], [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]]), ೦.೧ m [[ಪ್ರಾಗ್ವೆ|ಪ್ರೇಗ್]] ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m, ೦.೬ m, ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ; e.g. [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್]] ಮತ್ತು Google ಕ್ಯಾಂಪಸ್, or [[ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್, ಸಿಎ|ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್]]) * ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ: ** ಮೇಲ್ಪದರ: ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ** ಸಾಗರತಳ: ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವು ಮೊದಲು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಓಶಿಯನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಆಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವರ್ಣಮಾಪಕವೊಂದನ್ನು ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ). * ಕಾಲ: ಚಿತ್ರದ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ರಚಿಸಿದ ಚೌಕಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಿನಾಂಕವು ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಸಮೀಪೀಕರಣ ಅಥವಾ ದೂರೀಕರಣವು ಚಿತ್ರಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರಗಳ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯುಎಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಲ್ಯಾಟ್‌ಲಾಂಗ್ ಬ್ಲಾಗ್‌<ref>[http://earth.google.com/sky/skyedu.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]</ref> ನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. [http://earth.google.com/download-earth.html ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |date=2009-03-11 }} ಈ ಕನಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ: * [[ಪೆಂಟಿಯಮ್ 3|Pentium 3]], ೫೦೦&nbsp;MHz * ೧೨೮ MB RAM * ೧೨.೭ MB ಉಚಿತ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (Linux ಗೆ ೪೦೦ MB) * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ೧೬MB ೩D-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್]] * ೧೦೨೪x೭೬೮ ರಷ್ಟು ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ೧೬-bit ಉನ್ನತ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ * Windows XP ಅಥವಾ Windows ೨೦೦೦, Windows Vista(Windows Me ಸಹವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ), Linux ಮತ್ತು Mac OS X ಸಾಕಷ್ಟು ವೀಡಿಯೋ RAM ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು [[ವೀಡಿಯೊ RAM|ವೀಡಿಯೋ RAM]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ). ನಂತರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು. ತುಂಬಾ ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲ]] (Cable, DSL, T೧, ಮುಂತಾದವು.) ಇತರರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==== Linux ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು ==== ;ಕನಿಷ್ಟ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/download-earth.html |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |url-status=dead }}</ref> * ಕೆರ್ನೆಲ್: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * CPU: Pentium III, ೫೦೦&nbsp;MHz * ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆಮೊರಿ (RAM): ೧೨೮ MB * ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್: ೪೦೦ MB ಉಚಿತ ಸಂಗ್ರಹ * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ಸ್ಕ್ರೀನ್: ೧೦೨೪x೭೬೮, ೧೬ bit color * ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ: {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="50%" valign="top" | * [[ಯುಬಂಟು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Ubuntu]] 5.10 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[SUSE Linux|SUSE]] 10.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಫೆಡೋರಾ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Fedora Core]] 4 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಲಿನ್ಸ್ಪೈಯರ್|Linspire]] 5.1 * [[ಗೆಂಟೂ Linux|Gentoo]] 2006.0 * [[ಡೆಬಿಯನ್|Debian]] 3.1/4 * [[ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್|Red Hat]] 9 | width="50%" valign="top" | * [[Slackware]] 11.0 * [[FreeBSD]] 6.1/7.0 Linux ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ * [[ಆರ್ಚ್ Linux|Arch Linux]] 0.7.2 Duke * [[ಕ್ಜ್ಯಾಂಡ್ರೋಸ್|Xandros]] 3.0.3 ವ್ಯವಹಾರ ಆವೃತ್ತಿ * [[ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿವಾ|Mandriva]] 2007 * [[ಸ್ಯಾಬಯೋನ್ Linux|Sabayon Linux]] 3.26 * [[PCLinuxOS]] 5.0 |} ==== ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ==== ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಜಾವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್|JavaScript]] ಮತ್ತು [[ಐ ಫ್ರೆಮ್|iFrame]]ಗಳನ್ನು KML ಬಳಸಿ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವಿವರಗಳ ಬಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಳವಡಿಸಿದ [[ವೆಬ್ ಕಿಟ್|WebKit]] ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://code.google.com/apis/kml/documentation/kmlreference.html#description KML ಉಲ್ಲೇಖ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆ - <nowiki><description></nowiki>]</ref> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು == === ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯ === [[ಚಿತ್ರ:KmlHistoryTimeline.png|400px|thumb|Illustrates timeline of KML and ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಇತಿಹಾಸ]] * Keyhole Earthviewer ೧.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೧ * Keyhole Earthviewer ೧.೪ - ೨೦೦೨ * Keyhole Earthviewer ೧.೬ - February ೨೦೦೩ * Keyhole LT ೧.೭.೧ - August ೨೬, ೨೦೦೩ * Keyhole NV ೧.೭.೨ - October ೧೬, ೨೦೦೩ * Keyhole ೨.೨ - August ೧೯, ೨೦೦೪ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩.೦ - June ೨೮, ೨೦೦೫ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೬ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೧ - May ೯, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ - August ೨೩, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೩ - April ೧೫, ೨೦೦೮ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ - May ೫, ೨೦೦೯ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೧ (beta) - Sep ೮, ೨೦೦೯ === Mac ಆವೃತ್ತಿ === [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]]ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜನವರಿಯ ೧೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಅಂತರಜಾಲದ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಿರುವ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, Mac ಆವೃತ್ತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೂಲ Windows ಆವೃತ್ತಿಯ ರೀತಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. Mac ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೈನರಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೫ ರಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪರಿವಿಡಿ ಅಥವಾ ಅದರ "ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿ"ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು Google ನ ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. Google ಈ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ Mac ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ Mac OS X version [[Mac OS X v10.4|10.4]] ಅಥವಾ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೌಸರ್ ಇಲ್ಲ, Gmailಗೆ ನೇರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪರದೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಪರಿವಿಡಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ, ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಲೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಹಾ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ. Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೭೦೭೬.೪೫೫೮ (ಮೇ ೯, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು)ಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪರಿವಿಡಿಯ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ "ಪ್ಲಸ್" ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|title=Google Earth 4.2.180.1134 - MacUpdate|access-date=2009-11-18|archive-date=2006-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015215601/http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|title=Google Earth Community: Viewing forum: Google Earth for Mac OS X|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217113731/http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|url-status=dead}}</ref> === Linux ಆವೃತ್ತಿ === ಆವೃತ್ತಿ ೪ ಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಟಾ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[Linux|Linuxನಲ್ಲಿ]] [[Qt (ಸಾಧನಕಿಟ್)|Qt-toolkit]]ನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}; [[ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿಸುವ ಉಚಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು [[ಉಚಿತ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ#ಅಧಿಕ ಆದ್ಯತಾ ಯೋಜನೆಗಳು|ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.fsf.org/campaigns/priority.html http://www.fsf.org/campaigns/priority.html]:FSF: ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿರುವ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳು</ref> === iPhone OS ಆವೃತ್ತಿ === [[iPhone]] ಹಾಗು [[iPod Touch]] ಎರಡನ್ನು ಚಲಿಸುವ [[iPhone OS|iPhone OSನ]] ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು [[App ಸ್ಟೋರ್|App Store]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೊಬರ್ ೨೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://googlemobile.blogspot.com/2008/10/google-earth-now-available-for-iphone.html| title=Google Earth now available for the iPhone|publisher=Google Mobile team| date=2008-10-27| accessdate=2008-10-27}}</ref><ref>{{cite web| url=http://blog.wired.com/gadgets/2008/10/google-earth-co.html| title=Google Earth Comes to the iPhone|publisher=''[[Wired (magazine)|Wired]]''| date=2008-10-27|last=Sorrel|first=Charlie| accessdate=2008-10-27}}</ref> ಇದು [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸಿ ಗೋಳದ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ದೃಷ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನೋಟವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಲಿ iPhone ಸಂಯೋಜನೆಯ [[ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ GPS|Assisted GPS]] ಬಳಸಿ ಜಾಗದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಪದರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳಂತೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು Panoramio ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/10/google_earth_for_the_iphone_release.html</ref> === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ === ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ-ಅಭಿರುಚಿವುಳ್ಳವರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಈಗ ಉಚಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿವೆ: * [[GPS]] ಸಂಯೋಜನೆ: [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GPS]] ಉಪಕರಣದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು-ಗುರುತಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ KML ಅಥವಾ KMZ ಪೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ [[ಥ್ಯಾಲ್ಸ್ ಸಮುದ್ರಯಾನ|Magellan]] ಮತ್ತು [[ಗಾರ್ಮಿನ್|Garmin]] ಉತ್ಪನ್ನ ರೇಖೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ GPS ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ Linux ಆವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೇ GPS ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುರುವುದಿಲ್ಲ. * ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮುದ್ರಣ. * ಇಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ. * ದತ್ತಾಂಶದ ಆಯಾತ: [[ಕಾಮಾ-ಸೆಪೆರೇಟೆಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್|CSV]] ಫೈಲುಗಳಿಂದ ವಿಳಾಸ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದಿ; ೧೦೦ ಬಿಂದು/ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಥ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋನೀಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್|KML]] ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲು ಪ್ಲಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ೪.೦.೨೪೧೬ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ವೇಗ. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ === ವಾರ್ಷಿಕ $೪೦೦ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನವೀಕೃತ, ವ್ಯವಹಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ಲಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರೋ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಹ ಆ‍ಯ್‌ಡ್-ಆನ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ. * ಜಿಐಎಸ್ ದತ್ತಾಂಶ ಅಮದು ಸಾಧನ. * ಸುಧಾರಿತ ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳು. ಮೂಲತಃ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ $೪೦೦ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ, ಅದರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆವೃತ್ತಿಯು Linux ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದು. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927052604/http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ === {{Expand section|date=March 2009}} [[VMware ThinApp]] ನಿಂದ ಮಾಡಿದ [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=2009-03-17 }} ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |title=ಚಿಕ್ಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು (Windows) |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |url-status=dead }}</ref> [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) Linux ಗಾಗಿನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] ಸಹಾ [[RUNZ]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API ಒಂದು ಉಚಿತ ಬೀಟಾ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‍ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ APIಯು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ APIಯು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅದು ನುರಿತ ೩D ಮ್ಯಾಪ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಸದ್ಯ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ: Microsoft Windows (೨೦೦೦, XP, ಮತ್ತು Vista) * Google Chrome ೧.೦+ * Internet Explorer ೬.೦+ * Firefox ೨.೦+ * Flock ೧.೦+ Apple Mac OS X ೧೦.೪ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆವೃತ್ತಿ (Intel ಮತ್ತು PowerPC) * Safari ೩.೧+ * Firefox ೩.೦+ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ: * ಭೂಪ್ರದೇಶ * ರಸ್ತೆಗಳು * ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಗಡಿಗಳು * ಬೂದುಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ೩-D ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪದರದ ಕಡಿಮೆ-ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) ಇದು ’ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್’, ’ಚಿತ್ರ ಮೇಲ್ಪದರ’ವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. * [http://code.google.com/apis/earth/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್] * [http://code.google.com/apis/earth/documentation/API.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API] == ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ == {{Unreferenced section|date=May 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Google Scilly.jpg|thumb|ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ, showing the very low resolution of some islands. ದ್ವೀಪಗಳು (ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ) ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.(ಇದು ಈಗ ಸುದಾರಿಸಿದೆ)[62]]] [[ಚಿತ್ರ:GoogleGib.jpg|thumb|left|ಗಿಬ್ರ್ಯಾಲ್ಟರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ, tilted view showing the sea rising up the Rock of Gibraltar - claimed altitude of the sea just off the beach at Elliots Memorial, 252 m. ಇದು ಈಗ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದೆ[63]]] ಪ್ರತೀ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣವು ೩೦m [[ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್|ಮಲ್ಟಿ‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್]] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದು, ೧೫m [ಪಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ಯಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್ಡ್ ಇಮೇಜ್|ಪಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, Google ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣದ ಬದಲಿಗೆ ೨.೫m [[ಸ್ಥಳ ಚಿತ್ರಣ|SPOTImage]] ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರಣದ, ಪ್ರತೀ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ([[ಓರ್ಥಾಫೋಟೊ|ಆರ್ಥೊಫೋಟೋ]]ಗ್ರಫಿ) ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ನೈಋತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂ‌ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ|ಸೋಲಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ೫೦೦ m ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೂಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು Google ಕಂಪನಿಯು ವೆಕ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಕೆನಡಾದ [[ನುನಾವಟ್|ನುನಾವತ್]] ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನಕಾಶೆಯಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೯೯ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ತಪ್ಪನ್ನು ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದತ್ತಾಂಶ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ವಿವರಪೂರ್ಣವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆಯೇ ತೆಗೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೦ ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಣುವ ರೀತಿ ಬದಲಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯಮೂಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ನವೀಕರಣ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿರದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಚಿತ್ರದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೫-೨೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ವಿವರಗಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಡಿಲೇಡ್|ಅಡಿಲೇಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ|ಈಫೆಲ್ ಗೋಪುರ]]ದ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ದೃಶ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿನ ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; [[ಬ್ಯಾಡ್‌ವಾಟರ್|ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ]]; ಮತ್ತು [[ಮೃತ ಸಮುದ್ರ]] ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ೦ m ಇರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರವು −೩೮ m; ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ −೮೬ m; ಮತ್ತು ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು −೪೨೦ m ಇವೆ. ಯಾವಾಗ ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್]] [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಾದರಿ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ]] ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಾಶೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು]] ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೆಲವು ಉನ್ನತವಾದ ಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ನೆರಳುಗಳು ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ [[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ|ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ]] ವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣವು ಸುಮಾರು ೧೨ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ೩೦-ಮೀಟರ್ (೧-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ೧೦-ಮೀಟರ್ (೧/೩-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ "ಅಳತೆ" ಕಾರ್ಯವು [[ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆ|ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ]]ದ ಉದ್ದವನ್ನು ೪೦,೦೩೦.೨೪ ಕಿಮಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜದಲ್ಲಿ ಆ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೭೫.೦೨ ಕಿಮಿ [[ಭೂಮಿ]] ಆಗಿದೆ; [[ಮಧ್ಯಾಹ್ನರೇಖೆ (ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ನ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಕುರಿತು ಇದು ಸುಮಾರು ೩೯,೯೬೩.೧೩ ಕಿಮಿ ಉದ್ದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ದೋಷ ಕೂಡಾ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೦೭.೮೬ ಕಿಮಿ ಆಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೭ ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ ಇಮೇಜ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು;(೧ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು June ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.) ಆದರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ [[ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡ|ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ [[ಉತ್ತರ ದೃವ|ಉತ್ತರ ದೃವವು]] ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸುಳಿದಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೈಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೃವಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಟೈಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ [[ನೈಜ ಉಪಕರಣ|ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು]] ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ನೆರಳುಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವಿವರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. == ವಿವಾದ/ವಿಮರ್ಶೆ == ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಹ ಅಪಾಯ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಹಿತಾಸ್ತಕಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾದ ಎಂದರೆ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸೇನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಆತಂಕವಾದಿ|ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಆಯ್ದ ಅಂತಹ ಕಳವಳಗಳು. * ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್|ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಭಾರತದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಯೂಲುಷನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IndianPresCrit">{{cite web |url=http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582| title=Kalam Concerned Over Google Earth | accessdate=2007-01-25}}</ref> Google ಅನಂತರ ಅಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Google_Earth_agrees_to_blur_pix_of_key_Indian_sites/articleshow/1559236.cms|title="Google Earth agrees to blur pix of key Indian sites"}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಪಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಮತ್ತು Google ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದೆ.<ref name="ISROCrit">{{cite web |url=http://www.techshout.com/internet/2006/10/google-earth-poses-security-threat-to-india-isro-chief-seeks-dialogue/| title="Google Earth Poses Security Threat to India, ISRO Chief seeks Dialogue" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೆರೆಯ ಶತ್ರು ದೇಶವಾದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ]] ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="SouthKoreaGovCrit">{{cite web|url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|title="Google Earth images compromise secret installations in S. Korea"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701162623/http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಜನವಿರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಆ ಮಾದರಿಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಚೀನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ, ಆದರೆ ಭಾರತ ತನ್ನದೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಕೊರನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ (೧/೫೦೦)ಆವೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಆ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ, ವೀಕ್ಷಕರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="SMHChinaModel">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/web/chinese-xfile-excites-spotters/2006/07/20/1153166503699.html| title="Chinese X-file excites spotters" | accessdate=2007-01-25}}</ref><ref name="IndianExpressChinaModel">{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/story/9972.html| title="From sky, see how China builds model of Indian border 2400 km away" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಮ್ಯಾರೊಕ್ ದೂರವಾಣಿ|Maroc Telecom]] ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |title=Message au monde - ಮೆಸೇಜ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ |access-date=2007-06-01 |archive-date=2007-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601153059/http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |url-status=live }}</ref> ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. * [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್|ಲ್ಯುಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌]] [[ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್|ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರು]] ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ[78] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು Google ನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="ABCAUNukeFears">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm| title="Google Earth prompts security fears" | accessdate=2007-01-25}}</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="SearchViewsAussieNukeReqDropped">{{cite web|url=http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|title=" Aussie Nuclear Reactor on Google Earth"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2006-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20061017173952/http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|url-status=dead}}</ref> * ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾಲಿಯಾನ್|ಡಲ್ಯಾನ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Xiaopingdao ಸಬ್‌ಮರೀನ್ ಮೂಲ|Xiaopingdao ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ನೌಕಾದಳ ಸಂಘಟನೆ|ಚೀನಾದ ನೌಕಾಪಡೆ]] [[ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಬ್‌ಮರೀನ್|ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್]] [[ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು]] [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸೈಲ್|ಚಿಮ್ಮುಗುಣದ ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ|ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯನ್ನು]] ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/blog/ssp/2007/07/new_chinese_ballistic_missile.php| title="New Chinese Ballistic Missile Submarine Spotted" | accessdate=2007-07-10}}</ref> * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[al-Aqsa Martyrs' Brigades|ಅಲ್-ಅಕ್ಸಾ ಮಾರ್ಟಿರಿಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ಗ]]ಳು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್]] ದಾಳಿಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.(ನೋಡಿ: [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಕ್ರಮಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್ ದಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].)<ref>[https://www.theguardian.com/news/video/2007/oct/25/inside.gaza ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಗಾಜಾ: 'ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಈಸ್ ಅವರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ']</ref> * [[ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಮುಂಬಯಿ ಆಕ್ರಮಣ|2008 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಬಂದೂಕುದಾರಿ, ದಾಳಿಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3691723/Mumbai-attacks-Indian-suit-against-Google-Earth-over-image-use-by-terrorists.html "ಮುಂಬಯಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಓವರ್ ಇಮೇಜ್ ಯೂಸ್ ಬೈ ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್"], ದಿ ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೮.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Royal Stables.jpg|300px|thumb|right|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ಸ್‌ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] ಅಸ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳ ಅಕಾಶ ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರ ಕೆಲವು ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಖಾಸಗೀ ಹಕ್ಕು|ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದೂ, ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಒಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಗಳ<ref>[http://spatiallaw.blogspot.com/2008/04/privacy-lawsuit-against-google-earth.html ಪ್ರೈವೆಸಿ ಲಾ‌ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್], ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನಿನ ಬ್ಲಾಗ್, [[2008-04-09]]</ref> ಕುರಿತು ಅರಿವಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‍‌ನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಳವಡಿಸಿದಾಗ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ನೆವ್ಯಾಡಾದ [[ಏರಿಯಾ 51|ಪ್ರದೇಶ 51]]ನ್ನು (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ) ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಥಳಗುರುತಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, [[ಮೊದಲನೇ ದರ್ಜೆಯ ಆಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಗೋಳ|ನಂಬರ್ ಒನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಸರ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು|ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ಬಿಂಬೀಕರ‍ಣ|ಪಿಕ್ಸೆಲೈಸೇಶನ್]]&nbsp;ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ]]ಗಳನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಮಿಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಯೂ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.eyeball-series.org/veep-eyeball.htm|title=Eyeballing the US Vice Presidential Residence}}</ref> [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್|ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ಹಿಲ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಪಿಕ್ಸಲೈಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಸಕುಗೊಳಿಸುವುದು Google ಗೆ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಸೇವೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪುವುದೇ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|title="The Creative Reconstruction of the Internet: Google and the Privatization of Cyberspace and DigiPlace"|access-date=2009-11-18|archive-date=2016-05-17|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517111925/http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಆವೃತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸುಲಭದ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/epicenter/2009/02/why-googles-sof/|title="Why Google’s Software Update Tool Is Evil"}}</ref> == ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ == ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ನೀಡಿದ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವೂ [[ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ]]ಗೊಳಿಸಿದ ನಕಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನು|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನಿನ]] ಪ್ರಕಾರ Google ಒದಗಿಸುವ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ|ವಾಣಿಜ್ಯವಲ್ಲದ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ (ಉದಾ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಗ್) Google ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರ: [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=21422 ಕ್ಯಾನ್ ಐ ಪೋಸ್ಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಟು ದಿ ವೆಬ್?]</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಾಸಾದ [[NASA ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್]] ಭೂಮಂಡಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ನೀಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ|ಬ್ಲೂ ಮಾರ್ಬಲ್]], [[Landsat|ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಅಥವಾ ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್ ಪದರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪದರವಾಗಿದ್ದು, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಪತ್ಯ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಪುನರ‍್ಹಂಚಬಹುದು ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಪದರಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]] ದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. Google ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೊಸ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪದರಗಳಾದ Panoramio ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ ಮುಂತಾದ ಪದರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಮೂದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಾಲ === * [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]]:'' ಇದು Panoramio ನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]]: ''ಇದು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಸ್ಥಳಗಳು ** ಸ್ಥಳಗಳು: ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯದ]] ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೮/೦೮/august_geographic_web_layer_update.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ: ''ಪದರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.'' '' ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ ಪದರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' === ರಸ್ತೆಗಳು === ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. * [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈ-ರೋಡ್ ಜಾಲ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ರಸ್ತೆ ಜಾಲ]], ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಂತಹ [[ಸೀಮಿತ-ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರದ ರಸ್ತೆ|ಮಿತ-ಪ್ರವೇಶ]]ದ [[ಫ್ರೀವೆ|ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[tollway|ಸುಂಕಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇತರ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾದ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಅಥವಾ ಒಂದು [[ರಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ|ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇನ್ನಿತರ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು [[ಪಾದಚಾರಿ|ಪಾದಾಚಾರಿ]] ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿ ರಸ್ಥೆ|ಖಾಸಗಿ ರಸ್ತೆ]]ಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಪಾರದರ್ಶಕ]] ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. === ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಇದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: * ನೈಜಚಿತ್ರಣ: ''ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಹುಭುಜಗಳ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬೂದು: ''ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ನೈಜಚಿತ್ರಣದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲ್ಪ-ವಿವರದ ಮಾದರಿಗಳು.'' === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === ಇದು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ [[ಪನೋ‌ರಮಿಕ್|ಪೆನೋರಮಾ]] ಮಾದರಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಹ್ಯವು ಈಗ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ಪೇನ್‌|ಸ್ಫೇನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಠಾನ]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ದಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. === ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಸೂಚಿ === ಇದು ದೇಶ/ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸ್ಥಳಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. * [[ಗಡಿ|ಗಡಿಗಳು]] : ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಪ್ಪ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಂತ|ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟ್ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ)|ರಾಜ್ಯಗಳು]]) [[ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ([[ದೇಶ|ಕೌಂಟಿ‌ಗಳು]]) [[ಸಯಾನ್|ನೀಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '' ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಳದಿ ರೇಖಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.'' '' ದೇಶಗಳ ಹೆಸರನ್ನು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ''ನಗರಗಳಿಗೆ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ, [[ಹಳ್ಳಿ|ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ]], ಗಣತಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ (CDP ಗಳಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ (ಸ್ಥಳ)|ಸಣ್ಣಹಳ್ಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬದಲೀ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು: ''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ|ಸ್ಥಳೀಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.'' '' ಈ ಪದರವು ಅಂತಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳು: ''[[ಸಾಗರ|ಸಾಗರಗಳು]], [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಿ|ಕೊಲ್ಲಿಗಳಂತಹ]] ನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' === ಸಂಚಾರ === ನೈಜಸಮಯದ ಸಂಚಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನಗತಿಗೆ ಹಳದಿ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾದ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಆ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಕುರಿತು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೂಚಕಗಳ ನವೀಕರಣದ ನಿಯತತೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ. === ಹವಾಮಾನ === * ಮೋಡಗಳು - ''[[ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆ|ಭೂಸ್ಥಿರ]] ಮತ್ತು [[ಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭೂಕಕ್ಷೆ|ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ]] [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ನೀಡಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೋಡ ಆವರಿಸುವಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಮೋಡಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣಿಸಿದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.'' <ref name="ReferenceA">ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್:ವೆದರ್ ಲೇಯರ್, ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ -- ವೀಕ್ಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕ: ೦೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ v೫.೦.೧೧೩೩೭.೧೯೬೮ (beta)</ref> * ರಾಡಾರ್ - ''ಇದು [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚ್ಯಾನಲ್‌ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|weather.com]] ಮತ್ತು ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ [[ಹವಾಮಾನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧನ|ಹವಾಮಾನ ರಾಡಾರ್]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತೀ ೫–೬ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> * ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆ - ''ಸ್ಥಳೀಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು weather.com ನೀಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ'' <ref name="ReferenceA" /> * ಮಾಹಿತಿ - ''ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> === ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಮಂದಿರ === * [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್]]:ನವೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ನೆಟ್ವವರ್ಕ್|ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅಂತರಜಾಲ]]: [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್]] ''ಮೂಲಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ''. * [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಜೆನ್ಸಿ]]: ''ಇದು ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಯಾನ್|ಗಿಗ್ಯಾಪನ್]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Googleನ ಗಿಗ್ಯಾಪೆನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಶಿಲ್|Gigapxl]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Gigapxlಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್|ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟದ ಅಳವಡಿಕೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆ|ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆಗಳು]]: ''ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಬ್ಯವಿರುವ ವಾರ್ತಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ನಾಸಾ]]: ''ಇದು ನಾಸಾದಿಂದ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಮೇಲ್ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ: ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]: ಜನಪ್ರಿಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] [[ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ|ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ]] ''ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳು'' * ರಮ್ಸೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು:''ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ** ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ರಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ** [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಕ್ಯೋಟೊ|ಕ್ಯುಟೋ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ: ಪಟ್ಟಣ ದೃಶ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ** [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್]] * ಟ್ರಿಂಬಲ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರವಾಸಗಳು: '' ಇದು ದೃಶ್ಯಮುದ್ರಣವಿರುವ [[ಹೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್|ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು]] * Webcams.travel: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್|ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]]: ''ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ.'' === ಓಶನ್ === * ಸಾಗರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌]] ** ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕ್ವಿಜ್ ** ಓಶಿಯನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ * [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಅರ್ಥ್ * ಖುಸ್ಟಿಯಾ ಓಶಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ * ಸಾಗರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ** ತೆರೆಯಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ದುಮುಕಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ಕೈಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ಹಡಗುನಾಶ|ನೌಕಾಘಾತಗಳು]] * ಸಾಗರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ಮರೀನ್ ರಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಡಲಿನ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ]] [http://www.protectplanetocean.org http://www.protectplanetocean.org] * [[ARKive]]: ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವ ಸಾಗರ ತಳಿಗಳು * ಸಾಗರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ * ಜೀವಿಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ * ಸಾಗರ ಜೀವಿಗಳ ಗಣತಿ * [[ಮೇರಿ ಥಾರ್ಪ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕಾಶೆ * ನೀರಿನೊಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು === ವಿಶ್ವ ಜಾಗೃತಿ === ಸೇವೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪದರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೇರೆಯಾಚೆ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಔಟ್‌ರೀಚ್]]. * [[ಅಪ್ಪಲ್‌ಚೈನ್ ಶಿಕರ|ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್]] ಮೌಂಟೆನ್‌ಟಾಪ್ ರಿಮೂವಲ್ * [[ARKive]]: [[ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿ ಗುಂಪು|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು]] * [[ಅರ್ಥ್‌ವಾಚ್]] ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚಿನ್ಹೆ|ನ್ಯಾಯ ಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ]] * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆರಿಟೆಜ್ ಫಂಡ್|ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿ]] * [[ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್]] * [[ಜೇನ್ ಗೂಡಾಲ್|ಜೀನ್ ಗುಡಾಲ್]]'ನ [[ಗೋಂಬ್ ಸ್ಟೆಟ್, ನೈಜಿರಿಯಾ|ಗೊಂಬೆ]] [[ಚಿಂಪಾಂಜೀ|ಚಿಂಪಾಂಜಿ]] ಬ್ಲಾಗ್ * ದಿ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಾಮ್ ಅಬೋ ವಿತ್ ಗುಡ್‌ಪ್ಲಾನೆಟ್ * ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕ: ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNDP]]: ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್ ಡೆವೆಲೊಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೋಲ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNEP]]:ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅಪ್ ಅವರ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|Unicef]]: ನೀರು ಮತ್ತು [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|USHMM]]: ಜಗತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. * USHMM: [[ದಾರ್ಫುರ್‌|ದಾರ್‌ಪುರ್‌]]ನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು * [[WaterAid|ವಾಟರ್‌ಏಡ್]] * [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್|WWF]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು === ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಾದಿಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. * ಬಾರ್‌ಗಳು/[[ಕ್ಲಬ್ಸ್|ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು]] * [[ಕಾಫಿ]] ಅಂಗಡಿಗಳು * [[ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್|ಊಟ]] * [[ವಸತಿ ಗ್ರಹ|ವಸತಿ]] * [[ಬ್ಯಾಂಕು|ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು/[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಣ ಪಾವತಿ ಯಂತ್ರ|ಎಟಿಎಂ‌ಗಳು]] * [[ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್|ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]] * [[ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ|ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು]] * ಮುಖ್ಯ[[ಸಗಟು|ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ]] * ಸಿನೆಮಾ/[[DVD|ಡಿವಿಡಿ]] ಬಾಡಿಗೆಗೆ * [[ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿ|ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ]] * [[ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು]] * [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು * [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] * ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಮನರಂಜನೆ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಗಳ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ([[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್|ಸ್ವಿಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ) * ಸಾರಿಗೆ ** [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ** [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗ]] ** [[ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ|ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ** [[ಟ್ರಾಂ|ಟ್ರ್ಯಾಮ್]] ** [[ಬಸ್ಸು|ಬಸ್]] ** [[ಹಾಯ್ಗಡ|ಫೆರ್ರಿ]] ** ಪರ್ವತ ರೈಲು * [[ಪ್ರವಾಸಿ|ಪ್ರವಾಸೀ]] ಸ್ಥಳಗಳು * ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು * [[ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] * [[ಶಾಲೆಗಳು]] * [[ಪೂಜೆ|ಪ್ರಾರ್ಥನಾ]] ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಚರ್ಚುಗಳು]] ** [[ಮಸೀದಿಗಳು]] ** [[ಸಿನೆಗಾಗ್]] ** [[ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು|ದೇವಾಲಯಗಳು]] ** ಇತರೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಸಮಾಧಿಗಳು|ಸ್ಮಶಾನಗಳು]] === ಸ್ಕೈ ಸ್ತರಗಳು === [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ‌]]ಗಾಗಿ ಸ್ಥರಗಳು. * '''ಗಗನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ''' : ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ. * '''ಪ್ರಚಲಿತ ಆಕಾಶ ಪ್ರಸಂಗಗಳು''' ** '''ಅರ್ಥ & ಸ್ಕೈ ಪೊಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು''' ** '''ಹಬಲ್‌ಕಾಸ್ಟ್''' ** [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] '''ಸ್ಟಾರ್‌ಡೇಟ್''' ** '''VOEventNET''' * '''ನಮ್ಮ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' : ಸ್ಥಳಗಳು, [[ಕಕ್ಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸೌರವ್ಯೂಹ|ಸೌರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ * '''ಹಿಂಭಾಗದ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]''' : ಒಂದು ಹಿಂಭಾಗದ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಮೂಲಕ ಕಾಣುವ [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯೋಮ ಚಿತ್ರಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು''' ** '''[[Hubble|ಹಬಲ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[spitzer|ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್]] [[ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್|ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[GALEX]] [[ಅಲ್ಟ್ರಾವಯೋಲೆಟ್|ನೇರಳಾತೀತ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[ಚಂದ್ರ]] [[ಕ್ಷ ‌-ಕಿರಣ|ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[WMAP]] [[ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ|ಮೈಕ್ರೋ ತರಂಗ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[IRAS]] ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್ ಸ್ಕೈ''' * '''ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ''' ** '''[[ಸೆಲೆಸ್ಟ್ರೋನ್]] ಸ್ಕೈಸ್ಕೋಟ್ [[ಸೌಂಡ್|ಧ್ವನಿ]]''' ** '''[[ವಾಸ್ತವ|ವಾಸ್ತವಿಕ]] [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]''' ** [[ನಕ್ಷ್ತ್ರತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು|ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳಿಗಾಗಿ]] '''ಬಳಕೆದಾರರ ನಿರ್ದೇಶನ''' ** '''ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೀವಿತಾವಧಿ''' * '''ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕಾಶ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ರಮ್‌ಸಿ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ಹೆವೆಲಿಯಸ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳು''' * '''Sky ಸಮುದಾಯ''' : [[ಗುಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]ದ ಸ್ಕೈ [[ಅಂತರಜಾಲ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ|ಫೋರಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[KML]] ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಸ್ಥರಗಳು === * ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು * ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು * ಜಾಗತಿಕ ನಕ್ಷೆ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಕ್ಷಾ ಚಿತ್ರಗಳು * ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ ** ರೋವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ** ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] * [[ಭುವನ್]] * [[ಸಾಹಸೋದ್ದಿಮೆಗಾಗಿ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ Bing ನಕ್ಷೆಗಳು]] (ಮೊದಲು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್]]) ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ Bing Maps (ಮೊದಲು Microsoft Virtual Earth ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು) * [[ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] * [[ಜಿಯೊವೆಬ್|Geoweb]] * [[Orthophotomap]] * [[ಒರೆಕಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್|Oracle Spatial]] <ref>{{Cite web |url=http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್/SketchUp ಮತ್ತು Oracle Spatial |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909074846/http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |url-status=dead }}</ref> === ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸುವವರು === * [[DigitalGlobe]] — ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ [[ಹೈ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು * [[EarthSat]] * [[GeoEye#Satellites|GeoEye-1]] (ORBVIEW-೩ ಯ ನಂತರದ್ದು) * [[GlobeXplorer]] * [[IKONOS]] (ORBVIEW-೨ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ) * [[ಪಿಕ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ|ಪಿಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]] * [[ಸ್ಪಾಟ್ ಇಮೇಜ್]] * [[TerraLook]] * [[ViewGL]] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ನವೀಕೃತ ಚಿತ್ರ * [[CNES]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == === ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣಗಳು === * {{Official|http://earth.google.com/}} * [http://google-latlong.blogspot.com Google LatLong] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು === * [http://www.googlesearth.com/ ಗೂಗಲ್‌ನ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713145341/http://www.googlesearth.com/ |date=2010-07-13 }}:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಬಳಕೇದಾರರಿಗಾಗಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟ * [http://www.gearthblog.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬ್ಲಾಗ್]: ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳು * [http://googlesightseeing.com/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರವೀಕ್ಷಣೆ] - ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ * [http://www.ogleearth.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವಾರ್ತೆಗಳ ತಾಣ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆವಿಶ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129010241/http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs |date=2010-01-29 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೋಸ್ಕರ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಂದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ. === ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರಗಳು === * [http://www.nkeconwatch.com/north-korea-uncovered-google-earth/ ನಾರ್ಥ್ ಕೋರಿಯಾ ಅನ್‌ಕವರ್ಡ್] -ನಾರ್ಥ್‌ ಕೋರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಕ್ಷ್ಯೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕುರಿತು [http://online.wsj.com/article/SB124295017403345489.html/ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ನುಡಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು]. * [http://www.gearthhacks.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಿನ್ನತೆಗಳು] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಯ ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.kcl.ac.uk/geodata ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನ KML ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ಸ್ಕೈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ STScI ನ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.googleearthanomalies.com ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]-ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನ್ನೆಯ ಜಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿತ್ರಣ. === ಉಪಕರಣಗಳು === * [http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth ಜಿಯೋಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302205855/http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth |date=2008-03-02 }} - ಇದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್‌ಓವರ್‌ಲೇಸ್, ಸಮಯ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯ ಪಾಪ್-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, ನಿಂದ KML ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸರ್ವರ್ ಆಗಿದೆ. * [http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth GPSVisualizer] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ GPS ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. * [http://googleearthtoolbox.googlecode.com GoogleEarthToolbox]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - KML ನ್ನು ನೀಡುವ Matlab & Octave ಕಾರ್ಯಗಳು. * [http://geolyzer.dirkoester.de/eng ಜಿಯೊಲೈಜರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327114555/http://geolyzer.dirkoester.de/eng |date=2009-03-27 }} - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮೂಲದ ಬಳಕೆದಾಯಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:GoogleLogoSept12015.png|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.|corporate=no}} {{Earth}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ವರ್ಗ:ನೈಜ ಗೋಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Linux ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Mac OS X ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Windows ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:IPhone OS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:2006 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ದೂರ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ನೈಜತೆ]] 2g83qka4qrhbli8o37z3p3m09sgqk42 0 22505 1371956 1343888 2026-04-24T01:14:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371956 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} {{Refimprove|date=March 2009}} {{Infobox disease | Name = Cancer | Image = Tumor_Mesothelioma2_legend.jpg | Caption = A coronal [[CT scan]] showing [[malignant]] [[mesothelioma|cancer of the lung sac]].<br />Legend: →&nbsp;tumor&nbsp;←, ★&nbsp;central [[pleural effusion]], 1&3&nbsp;lungs, 2&nbsp;spine, 4&nbsp;ribs, 5&nbsp;[[aorta]], 6&nbsp;[[spleen]], 7&8&nbsp;kidneys, 9&nbsp;liver. | DiseasesDB = 28843 | ICD10 = | ICD9 = | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001289 | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D009369 }} '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ({{IPA-en|ˈkænsə(r)||en-us-cancer.ogg}}ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ:[[ಮಾಲಿಗಂಟ್]] (ಕೇಡು ತರುವ)[[ನಿಯೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್]] (ಊತದ ಗೆಡ್ಡೆ),ಇದನ್ನು ಅರ್ಬುದ [[ರೋಗ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕೋಶಗಳ]] ಒಂದು ಸಮೂಹವು ''ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ'' ಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೋಶಗಳ [[ವಿಭಜನೆ]]),ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ''ದುರಾಕ್ರಮಣ'' (ಶರೀರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ).ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ'' [[ವೇಗವಾಗಿ ಪಸರಿಸು]]'' ತ್ತದೆ.(ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಕೀವುಗಳಂತಹ ಮಲಿನ ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಇತರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೆಡ್ಡೆಗ]]ಳು,ಅಂದರೆ ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವುಗಳು ಸ್ವಯಂ ಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟವುಗಳು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ನಾಶಮಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಲುಕೆಮಿಯಾ ಕೂಡಾ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಇದು ಊತದ [[ಗೆಡ್ದೆ]]ಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವದಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ,ರೋಗ ನಿದಾನ ಪತ್ತೆ,ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಖೆಯನ್ನು [[ಆಂಕಾಲಜಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನದವರಿಗೆ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ರೋಗವೆನಿಸಿದೆ,ಇದು ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಾಡುವ <ref name="Cancer Research UK">{{cite web | last =Cancer Research UK | title =UK cancer incidence statistics by age | month =January | year =2007 | url =http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/incidence/age/ | accessdate =2007-06-25 | archive-date =2012-08-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120818115015/http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/incidence/age/ | url-status =dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 2007ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು [[ಮಾನವ ಸಾವಿ]]ನಲ್ಲಿ 13%ರಷ್ಟು <ref name="WHO">{{cite web | last =WHO | authorlink =World Health Organization | title =Cancer | publisher =World Health Organization |month=February | year=2006 | url =http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ | accessdate =2007-06-25 }}</ref> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ <ref name="American Cancer Society">{{cite web | last =American Cancer Society | authorlink =Reuters | title =Report sees 7.6&nbsp;million global 2007 cancer deaths | publisher =Reuters |month=December | year=2007 | url =http://www.reuters.com/article/healthNews/idUSN1633064920071217 | accessdate =2008-08-07 }}</ref> ಉಂಟಾಗಿವೆ.(7.6 ದಶಲಕ್ಷ) [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಾಂಶ]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಪರಿವರ್ತನವು]] ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಇದು[[ಕಾರಣವಾಗಿದೆ]]. ಇಂತಹ [[ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕವೆನಿಸಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನ]],[[ವಿಕಿರಣತೆ]],[[ರಸಾಯನಿಕಗಳು]],ಅಥವಾ [[ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಗಳು]] ಇಂತಹ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು [[DNA ದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]]ಗಳು,ಅಥವಾ [[ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ]]ವಾಗಿ ಇಡೀ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. [[ಅನುವಂಶೀಯ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ [[ಜೀನ್]] ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ವಂಶವಾನಿಯ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಜೀನ್ ಗಳ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ''ಗ್ರಂಥಿಕ ವಾಹಿನಿಗಳು'' ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು [[ಗ್ರಂಥಿಕ ವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೋಗಕಾರಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.ಅತ್ಯಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು [[ವಿಭಜನೆ,ಯೋಜಿತ ಅವಸಾನದತ್ತ ಸಾಗಿರುವ ಕೋಶ]]ಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲ್ಲೆಗೆ ಹಾನಿ,ಹೀಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಏಕಾಂಶಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ''[[ಗೆಡ್ದೆ ತಡೆಯುವ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು]]'' ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಹಜ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆ ಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.ಅವೆಂದರೆ ನಿಖರDNA ಪ್ರತಿಕೃತಿ,[[ಕೋಶದ ಆವರ್ತನದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ]],ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು,ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕೋಶಗಳ [[ರೋಗಪ್ರತಿರೋಧಕ ವಿಧಾನದ]] ಕ್ರಿಯೆ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲೇ ಮುಖಾಮುಖಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶದ ಸಮಗ್ರ ವಿಭಜನೆಯ [[ಹಿಂದಿನ ಗತಕಾಲಿಕ]]ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಚಿಕೆತ್ಸೆ ನಂತರ ಇದರ ನಿಖರ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗು ವೈಪರಿತ್ಯಗಳ ವಿಕಿರಣಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ವಿವಿಧ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಅಲ್ಲದೇ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮುಖರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯಾವ ರೀತಿಯದ್ದು,ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಗುಣಮುಖದ ರೀತಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾದರೆ ಅದನ್ನು [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]],[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]] ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೊ ಥೆರಪಿ]] ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸದ್ಯ [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧೋಪಚಾರ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವದರಿಂದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿದ ನಂತರ ಬಹುತೇಕ ರೋಗಿಗಳು ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ,ಇದರ ಮುಂಬರುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದು ಈಗಿನ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ]],ಅಲ್ಪಕಾಲೀನವೆ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವೆ ಎಂಬ ಇದರ [[ವರ್ಗೀಕರಣ]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಜೀವಕೋಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರೋಗ ನಿದಾನದ ಕ್ರಮಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆಯಾ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಔಷಧೋಪಚಾರ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == {{further|[[List of cancer types]]}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ [[ಕೋಶದ ವರ್ಗ]] ಯಾವದಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದೇ ಅಂಗಾಂಶದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: * '''[[ಕ್ಯಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]''' :ಮಾಲಿಗಂಟ್ (ಹಾನಿಕಾರಕ)ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು [[ಎಪಿಥೆಲೈಲಾ]] ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ತನ]][[,ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಗ್ರಂಥಿ]],[[ಶ್ವಾಸನಾಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಾನ್ (ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು)ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. * '''[[ಸರ್ಕೊಮಾ]]''' :ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು [[ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜೋಡಣೆಯ ಅಂಗಾಂಶ]]ದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ [[ಮೆಸೆಂಚಿಮಲ್ ನಿಂದಲೂ]] ಪಡೆಯಬಹುದು. * '''[[ಲಿಂಫೊಮಾ]]''' (ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ದೆ)ಮತ್ತು '''[[ಲ್ಯುಕೆಮಿಯಾ]]''' ([[ರಕ್ತ]] ಕೋಶಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವು)ಗಳಿಗಾಗಿ (ರಕ್ತಕೋಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿ)ಸುವ ಹೆಮೊಟೊಪೊಯಿಟಿಕ್ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * '''[[ಕ್ರಿಮಿಕಾರಕ ಕೋಶದ ಗೆಡ್ಡೆ]]''' :[[ಟೊಟಿಪೊಟೆಂಟ್]] ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ [[ವೃಷಣ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಡಾಂಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಸಿಗಬಹುದು.ಭ್ರೂಣಗಳು,ಹಸುಗೂಸುಗಳು ಮತ್ತು ಯುವ ಮಕ್ಕಳ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಲುಬಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕುದರೆಗಳ ತಲೆಬುರಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. * {0)ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗೆಡ್ಡೆ{/0} ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ]]: ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯು(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ)ಇದು ಇನ್ನೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂಗಾಂಶದ ಹುಟ್ಟಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಗೆಡ್ದೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು(ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು) ಇವುಗಳನ್ನು '''ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ''','''ಸರ್ಕೊಮಾ ''' ಅಥವಾ '''ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ ''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಥವಾ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದ ಪೂರ್ವಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಪದಗಳು ಮೂಲ ಅದೇ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಬೇರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ''[[ಹೆಪ್ಟೊಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]'' ;ಕೊಬ್ಬಿನ ಕೋಶಗಳ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ''ಲಿಪೊಸರ್ಕೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ ಅಂಗದ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ್ನು ಸ್ತನದ ''ಡಕ್ಟಲ್ (ಪಿತ್ತನಾಳ)ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ'' ಅಥವಾ ''ಮಮ್ಮರಿ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಡಕ್ಟಲ್ '' ಇದು ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪ್ ನಡಿ ಕಾಣುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಸಹಜ ಸ್ತನದ ನಾಳದಂತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. [[ಬಿನೈನ್ (ತೀವ್ರತರವಲ್ಲದ) ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು(ಇವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲ)ಇವುಗಳನ್ನು'''-ಒಮಾ''' ಇದಕ್ಕೆ ಅಂಗಾಂಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಸೇರಿಸಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ತೀವ್ರತರವಲ್ಲದ ಗೆಡ್ಡೆ ಎಂದರೆ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಮೆದು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಸೋಂಕಿಗೆ ''ಲಿಯೊಮಯೊಮಾ '' (ಪದೇ ಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುವ ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ''ಫಿಬ್ರೊಯಿಡ್ '' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ)..ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ'''-ಒಮಾ''' ವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ,[[ಮೆಲೊನೊಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಮಿನೊಮಾ]] == ರೋಗ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Symptoms of cancer metastasis.svg|thumb|right|ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹರಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.]] ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: * ''ಸ್ಥಳೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು'',ಅಸಹಜ ''[[ಗೆಡ್ಡೆ]] '' ಅಥವಾ ಬಾವು (ಗೆಡ್ಡೆ),[[ಹೆಮ್ಹೊರೇಜ್]] (ರಕ್ತಸ್ರಾವ),[[ನೋವು]] ಮತ್ತು ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಸರ್]] (ಸಣ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ) ಕಾಣಿಸುವುದು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡದ ಭಾರ [[ಜಾಂಡೀಸ್]] (ಕಾಮಾಲೆ)(ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಹಳದಿಯಾಗುವುದು. * [[ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] (''ಪಸರಿಸು'' ): [[ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಗಂಟಿನಿಂದ ಒಸರುವ ದ್ರವ]],[[ಕೆಮ್ಮು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಮೊಟೈಸಿಸ್]] [[ಹೆಪ್ಟೊಮೆಗಲಿ]](ಅಗಲಾದ [[ಜಠರ),]]ಎಲುಬು ನೋವು[[,ಮುರಿತದ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಸ್ನಾಯು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಏರಿಕೆ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ನೋವಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು,ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವದಿಲ್ಲ. * ''ಕ್ರಮಬದ್ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು'' : [[ತೂಕ ಕಡಿಮೆ]]ಯಾಗುವುದು,[[ಬಾಯಿರುಚಿ ಕೆಡುವುದು]],[[ದಣಿವು]] ಮತ್ತು [[ನಿಶಕ್ತಿ]],[[ಪೋಲು]],[[ಅತಿಯಾದ ಬೆವರು]],([[ರಾತ್ರಿ ಬೆವರುವಿಕೆ]]),[[ಅನೀಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು[[ಸೆಳೆತದ ಲಕ್ಷಣ]],ಅಂದರೆ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುರುತುಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. ಮೇಲೆ ಇರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.(ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು [[ವಿಭಿನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೋಗ ನಿದಾನ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಈ ವಿಷಯದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದಿರಬಹುದು == ಕಾರಣಗಳು == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗಗಳ ವರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ.ಆದರೆ ಇವು ಆಯಾ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ. ಯಾವದೇ ಸಜೀವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೋಶ [[ಸಸ್ಯಗಳೂ]] ಸಹ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದರ ಸಂತತಿಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮಾರಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.(ನೋಡಿ [[ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳು]] ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳು). ನಮ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವ(ನಮ್ಮ ಕೋಶಗಳು)[[ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹಾನಿಕಾರಕಗಳ ಕಾರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಆಂತರಿಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತವೆ.(ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ). ಆಂತರಿಕ [[ರೋಗಪೀಡಿತ ಕೋಶಗಳು]] ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಹಿತದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ದೋಷಪೂರಿತ ಕೋಶಗಳು ಮುಂದಿನ [[ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೋಶಗಳಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹ ರಕ್ಷಕ ಕವಚವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ:[[ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಕೋಶಗಳು]],ಜೀವಕಣಗಳ ಸಹಾಯಕಗಳು(ಕೆಲವುDNA ಪಾಲಿಮೆರೆಸಿಸ್ ಗಳು),ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು [[ಮುಪ್ಪಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೋಶಗಳು]],ಇತ್ಯಾದಿ.ಹೇಗೇ ಆದರೂ ಇಂತಹ ತಪ್ಪು ಸರಿಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಸಹಜವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಪಸರಿಸುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿರೋಧ ಪದ್ದತಿಗಳು ಸಫಲವಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜೀನ್ಸ್]](ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು,ಅಥವಾ ಪದೇ ಪದೇ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆ(ಶಾರೀರಿಕ,ಉಷ್ಣತೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.),ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ವಾತಾವರಣ ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref>{{cite journal | author = Nelson DA, Tan TT, Rabson AB, Anderson D, Degenhardt K, White E | title = Hypoxia and defective apoptosis drive genomic instability and tumorigenesis | journal = Genes & Development | volume = 18 | issue = 17 | pages = 2095–107 | year = 2004 | month = September | pmid = 15314031 | pmc = 515288 | doi = 10.1101/gad.1204904 | accessdate = 2009-06-06}}</ref> ಇದೆ.ಅಂದರೆ [[ಹೈಪೊಕ್ಸಿಯಾ]] (ಉಪ ನಿಭಂದನೆ ನೋಡಬಹುದು). ಹೀಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದು ''ಏರಿಕೆ ಪಡೆಯುವ'' ಕಾಯಿಲೆ,ಇಂತಹ ಬೆಳೆಯುವ ದೋಷಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲಪುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು ''ಸ್ವಯಂ-ವರ್ಧಿಸಿ'' ಕೊಂಡು ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸ್ಫೋಟಕದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಕೋಶಗಳು ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬಹುದು. * ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ದೋಷಯುಕ್ತ ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ]] ಘಾಸಿಯಾಗುವ ಅಂಗಾಂಶವು ಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದ ಪೀಡಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. * ಈ ತೆರನಾದ ರೂಪಾಂತರವು [[ಊತದ ಗೆಡ್ದೆ]]ಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕ ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. * ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರದ ಕೋಶವು ಅಮರವಾಗಿ(ನೋಡಿ [[ಟೆಲೊಮರ್ಸ]]) ಇನ್ನುಳಿದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತೊಂದರೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗವು [[ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗ]]ಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಲ್ಲದು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೋಷವು ಒಂದುಗೂಡಿ ಹಲವಾರು ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ರೋಗ ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ತಪ್ಪುಅಥವಾ ದೋಷವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಸರಿಸಲು ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೂಡಾ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ:ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ 10,000,000,000 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕ್ತ ಕೋಶಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂದರೂ ಕೇವಲ 10 ಇಂತಹ ಪೀಡಕ ಕೋಶಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.(ರೋಗಪೀಡಿತ ಕೆಲವೇ ಕೋಶಗಳ ನಕಲುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ದೋಷಯುಕ್ತ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನುಕಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ).ಇಂತಹ ಬಂಡಾಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ದೋಷಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳು ಇಂತಹ ಅನಾಹುತಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಆಗ [[ಬಲವಿದ್ದವನೇ ಉಳಿಯುವ]],ಕಾಲ ಸನ್ನಿಹತವಾಗಿ [[ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಧಿಸು]]ವ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪಡೆ ಸೋತು ಹೋದರೆ ದೇಹದ ರಚನೆಯ ವಿರುದ್ಧವೇ ಇದೊಂದು ಮಾರಕ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಇದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದನ್ನು [[ಬೀಜರಹಿತ ಸಂತತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಎಂದು <ref>{{cite journal |author=Merlo LM, Pepper JW, Reid BJ, Maley CC |title=Cancer as an evolutionary and ecological process |journal=Nat. Rev. Cancer |volume=6 |issue=12 |pages=924–35 |year=2006 |month=December |pmid=17109012 |doi=10.1038/nrc2013}}</ref> ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಗಳು ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದ್ದುಂಟು ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವುಗಳು(ಉದಾ:ವೈರಸ್ ಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳು(ಉದಾ:ರೂಪಾಂತರಗಳು)ಇವು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. * ಇದರಿಂದ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹದೇ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಹೀಗೆ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ರೂಪದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೇಗದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಶರೀರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಕಬಂದ ಬಾಹುಚಾಚುತ್ತದೆ. === ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರ:ರಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ === {{See|Carcinogen}} [[ಚಿತ್ರ:Cancer smoking lung cancer correlation from NIH.svg|thumb|right| ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಲ್ಲದೇ ಇದು ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.Source:NIH.]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಮಗ್ರ ರೋಗನಿದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮತ್ತೆ[[DNA ದ ರೂಪಾಂತರ]]ವು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತುರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. [[DNA ರೂಪಾಂತರಗಳಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ಇವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ದ್ರವವಸ್ತುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನ ಸೇವನೆ]]ಯು ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದಂತಹ ಹಲವಾರು ನಮೂನೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಇದು 90%ರಷ್ಟು [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ದಾರಿ <ref name="Sasco">{{cite journal |author=Sasco AJ, Secretan MB, Straif K |title=Tobacco smoking and cancer: a brief review of recent epidemiological evidence |journal=Lung cancer (Amsterdam, Netherlands) |volume=45 Suppl 2 |issue= |pages=S3–9 |year=2004 |month=August |pmid=15552776 |doi=10.1016/j.lungcan.2004.07.998}}</ref><ref>{{cite journal |author=Biesalski HK, Bueno de Mesquita B, Chesson A, ''et al.'' |title=European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel |journal=CA: a cancer journal for clinicians |volume=48 |issue=3 |pages=167–76; discussion 164–6 |year=1998 |pmid=9594919 |doi=10.3322/canjclin.48.3.167 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9594919 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಅಸ್ಬೆಸ್ಟೋಸ್]] ಫೈಬರ್ ಗಳಿಗೆ ಬಹುಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು [[ಮೆಸೊಥೆಲಿಮಿಯಾ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref>{{cite journal |author=O'Reilly KM, Mclaughlin AM, Beckett WS, Sime PJ |title=Asbestos-related lung disease |journal=American family physician |volume=75 |issue=5 |pages=683–8 |year=2007 |month=March |pmid=17375514 |doi= |url=http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html |access-date=2010-02-09 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083111/http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್]] ಗಳು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್]] ಗಳು ಮುಟಾಜೆನ್ಸ್ ಆಗಿರುವದಿಲ್ಲ. ( 0)ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಸಾರವು ರಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಸಿಜೆನಿಕ್ ಆದರೆ ಇದು<ref>{{cite journal |author=Seitz HK, Pöschl G, Simanowski UA |title=Alcohol and cancer |journal=Recent developments in alcoholism : an official publication of the American Medical Society on Alcoholism, the Research Society on Alcoholism, and the National Council on Alcoholism |volume=14 |pages=67–95 |year=1998 |pmid=9751943}}</ref> ಮುಟಾಜೆನ. ಇಂತಹ ರಸಾಯನಿಕಗಳು ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಯ ದರವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ರೋಗಪೀಡಿತ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ದುರಸ್ತಿಗೊಳ್ಳುವದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ DNA ಯು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[DNA ಪ್ರತಿರೂಪವು]] ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು [[ತಂಬಾಕು]] ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ,ಗಂಟಲು,ಜನನಾಂಗ,ತಲೆ,ಕುತ್ತಿಗೆ,ಜಠರ,ಮೂತ್ರಕೋಶ,ಮೂತ್ರಪಿಂಡ,ಅನ್ನನಾಳ ಮತ್ತು ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಇದರ <ref>{{cite journal |author=Kuper H, Boffetta P, Adami HO |title=Tobacco use and cancer causation: association by tumour type |journal=Journal of internal medicine |volume=252 |issue=3 |pages=206–24 |year=2002 |month=September |doi=10.1046/j.1365-2796.2002.01022.x |pmid=12270001}}</ref> ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="Kuper"/> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಯು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರಷ್ಟು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ನೈಟ್ರೊಸಮೈನ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಾಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್]] ಗಳು <ref name="Kuper"/> ಸೇರಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವ ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ,ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದಿಂದ <ref name="Sasco"/><ref name="Kuper">{{cite journal |author=Kuper H, Adami HO, Boffetta P |title=Tobacco use, cancer causation and public health impact |journal=Journal of internal medicine |volume=251 |issue=6 |pages=455–66 |year=2002 |month=June |doi=10.1046/j.1365-2796.2002.00993.x |pmid=12028500}}</ref> ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಲ್ಲಿನ ಹೊಗೆಬತ್ತಿ ಸೇವನೆ [[ಧೂಮಪಾನದ]] ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಸೇದುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಮರಣಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಧೂಮಪಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="Proctor RN 2004 371–6">{{cite journal |author=Proctor RN |title=The global smoking epidemic: a history and status report |journal=Clinical lung cancer |volume=5 |issue=6 |pages=371–6 |year=2004 |month=May |doi=10.3816/CLC.2004.n.016 |pmid=15217537}}</ref> ಆದರೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇದನ್ನು'' ತಂಬಾಕು ಸೋಂಕುರೋಗ'' ಎಂದು <ref name="Proctor RN 2004 371–6"/> ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ. === ರೂಪಾಂತರ:ವಿಕಿರಣದ ಕಣಗಳು === [[ವಿಕಿರಣಗಳ ಕಣವಾಗುವಿಕೆ]],ಅಂದರೆ [[ರಾಡಾನ್]] ಅನಿಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಲ್ಲಿನ [[ನೇರಳಾತೀತ ವಿಕಿರಣ]]ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ [[ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು]] [[ಮೆಲೊನಿಮಾ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಚರ್ಮವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=English DR, Armstrong BK, Kricker A, Fleming C |title=Sunlight and cancer |journal=Cancer causes & control : CCC |volume=8 |issue=3 |pages=271–83 |year=1997 |month=May |doi=10.1023/A:1018440801577 |pmid=9498892}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೊ ತರಾಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಕಣಸೃಷ್ಟಿರಹಿತ [[ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣ ಇವುಗಳಿಗೆ [[RF]] ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರಿಕ್ವೆನ್ಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ <ref>{{cite journal |author=Feychting M, Ahlbom A, Kheifets L |title=EMF and health |journal=Annual review of public health |volume=26 |issue= |pages=165–89 |year=2005 |pmid=15760285 |doi=10.1146/annurev.publhealth.26.021304.144445}}</ref> ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ. === ವೈರಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಸೋಂಕು. === [[ಪ್ಯಾಥೊಜೆನ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ [[ಸೋಂಕು]] ಪಸರಿಸಿ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=Pagano JS, Blaser M, Buendia MA, ''et al.'' |title=Infectious agents and cancer: criteria for a causal relation |journal=Semin. Cancer Biol. |volume=14 |issue=6 |pages=453–71 |year=2004 |month=December |pmid=15489139 |doi=10.1016/j.semcancer.2004.06.009}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು [[ವೈರಲ್]] ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತವೆ,ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ,ಅದರಲ್ಲೂ [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ,ಸಹ ಕಂಡು ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ [[ಮಾನವ]]ರಲ್ಲಿನ ಈ ವೈರಸ್ ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 15%ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಈ ಸೋಂಕಿಗೆ ಈಡುಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಗಲುವ ಸೋಂಕಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಹುಮನ್ ಪಪಿಲ್ಲೊಮಾವೈರಸ]],[[ಹೆಪಟಿಟಿಸ್ B]] [[ಮತ್ತುಹೆಪಟಿಟಿಸ್ C]] ವೈರಸ,[[ಎಪೆಸ್ಟೇನ್ -ಬಾರ್]] ವೈರಸ,ಮತ್ತು [[ಹುಮನ್ T-ಲಿಂಪೊಟ್ರೊಪಿಕ್ ವೈರಸ್]]. ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯ ಹಾನಿಯ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.ಇಂತಹ ಸೋಂಕು ವೈರಸ್ ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವನ್ನು ತರುವುದಲ್ಲದೇ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ <ref name="zur Hausen-viruses">{{cite journal | author = zur Hausen H | title = Viruses in human cancers | journal = Science | volume = 254 | issue = 5035 | pages = 1167–73 | year = 1991 | pmid = 1659743| doi = 10.1126/science.1659743}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೈರಸ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.''ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆ'' ಅಥವಾ'' ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವಿಕೆ''. ನೇರವಾಗಿ ಹರಡುವ ವೆರಸ್ ಗಳು,ಆಂಕೊಜೆನ್ ಎಂಬ ವೈರಲ್ ಆಂಕೊಜೆನ್ (v-onc),ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿತ ಜೀವಕೋಶವು ಕೂಡಲೇ (v-onc) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಗಲುವ ರೋಗದ ಸೋಂಕು ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವೈರಲ್ ಗಳ [[ಉತ್ತೇಜಕ]] ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಪ್ರೊಟೊ-ಆಂಕೊಜೆನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಈ ವೈರಸಗಳು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಹೀಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೋಂಕು ತಗಲಿದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಾವಸ್ಥೆ ಮಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಪಟೈಟಸ್ ವೈರಸ್ ಗಳು [[ಹೆಪಟೈಟಸ್ B]] ಮತ್ತು [[ಹೆಪಟೈಟಸ್C]] ಗಳ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ [[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಳೆಯ ವೈರಲ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ[[ಹೆಪಟೈಟಸ್ B]] ನಿಂದ 0.47%ರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು (ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷಿಯಾ,ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ). [[ಹೆಪಟೈಟಸ್C]] ನಿಂದ ಸೋಂಕಿತರಾಗುವವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣ 1.4% ರಷ್ಟಾಗಿದ್ದು ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಠರದ ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರ ರೋಗವು ಹಳೆಯ ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಪಾನದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ [[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಯಕೃತ್ತ ರೋಗ ಮತ್ತು ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಸ್ ಸೋಂಕು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ [[ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು,ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ತೀವ್ರ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ [[ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಸ್]] ಹರಡುವಿಕೆ ಹಾಗು ಕಾಯಿಲೆಯು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈಗ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ [[U.S.ನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಡಳಿತ]]ವು [[ಮಾನವ ಶರೀರದ ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿನ ವೈರಸ್]] ಗಳಿಂದ ಲಸಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಗರ್ಡಾಸಿಲ್]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಲಸಿಕೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರದ HPVಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು.ಇದು 70%ರಷ್ಟು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು ಮತ್ತು90%ರಷ್ಟು ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಯಿತು. US ನ [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಜ್ ಕಂಟ್ರೊಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್]] (CDC)ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ]]ಯ (ACIP)ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಮೇರೆಗೆ 11–12 ವಯೋಮಾನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ 9 ಹಾಗು ಗರಿಷ್ಟ 26ರ ವರೆಗಿನ ವಯೋಮಾನದವರು ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗೋಡೆ ಪದರಿನ ಹಳೆಯ ಸೋಂಕು ''[[ಹೆಲಿಕೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಪಿಲೊರಿ]]'' ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಬಣಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಂದು <ref>{{cite journal |author=Peter S, Beglinger C |title=Helicobacter pylori and gastric cancer: the causal relationship |journal=Digestion |volume=75 |issue=1 |pages=25–35 |year=2007 |pmid=17429205 |doi=10.1159/000101564}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wang C, Yuan Y, Hunt RH |title=The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis |journal=Am. J. Gastroenterol. |volume=102 |issue=8 |pages=1789–98 |year=2007 |month=August |pmid=17521398 |doi=10.1111/j.1572-0241.2007.01335.x}}</ref> ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ''ಹೆಲಿಕೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ '' ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ ಲಕ್ಷಣವು ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲದೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ <ref>{{cite journal |author=Cheung TK, Xia HH, Wong BC |title=Helicobacter pylori eradication for gastric cancer prevention |journal=J. Gastroenterol. |volume=42 Suppl 17 |issue= |pages=10–5 |year=2007 |month=January |pmid=17238019 |doi=10.1007/s00535-006-1939-2}}</ref> ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಅಸಮತೋಲನ === ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನಗಳು ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ;ಇದು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದರೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ರಕ್ತಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವವು ಕುಗ್ಗಿ]] ಅದು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಮೂಲಕ [[ಎಂಡೊಮೆಟರಿಯಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (ಜೀವಕೋಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ)ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ದಾರಿ {{Citation needed|december|date=December 2009}}ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. === ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪದ್ದತಿಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ === }.[[HIV]] ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು [[ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಿತ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಾಪೊಸಿಯ ಸರ್ಕೊಮಾ,]]ನಾನ್ -ಹೊಡ್ಕಿನ್ ನ ಲಿಂಫೊಮಾ ಮತ್ತು[[HPV{/0) ಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕಗಳು {0}ಗುದದ್ವಾರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[AIDS]]-ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯಿಲೆಯು ಇಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ ತೋರುತ್ತದೆ. HIV ಯ ಪೀಡಿತರಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೋಂಕಿಗೆ <ref>{{cite journal |author=Wood C, Harrington W |title=AIDS and associated malignancies |journal=Cell Res. |volume=15 |issue=11-12 |pages=947–52 |year=2005 |pmid=16354573 |doi=10.1038/sj.cr.7290372}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಕೊರತೆಯು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ನಿರೋಧಕಕೊರತೆ]] ಮತ್ತು[[IgAಕೊರತೆಗಳು]] ಕೋಶಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ <ref>{{cite journal |author=Mellemkjaer L, Hammarstrom L, Andersen V, ''et al.'' |title=Cancer risk among patients with IgA deficiency or common variable immunodeficiency and their relatives: a combined Danish and Swedish study |journal=Clin. Exp. Immunol. |volume=130 |issue=3 |pages=495–500 |year=2002 |pmid=12452841|doi=10.1046/j.1365-2249.2002.02004.x |pmc=1906562}}</ref> ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗುವುದು ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯ. === ಅನುವಂಶೀಯತೆ === ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ತೀರ ''ವಿರಳವಾದ '' ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಲಕ್ಷಣ]]ಗಳನ್ನು ಅನುವಂಶೀಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೂ ಅದು ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವಾಗಲಾರದು.ಆದರೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆ ರಚನೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: * ಕೆಲವು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳು ''[[BRCA1]]'' ಮತ್ತು''[[BRCA2]]'' ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * ವಂಶವಾಹಿನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಗುಣಿತ ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ನಿಯೊಪ್ಲಾಸಿಯಾ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.(ಪುರುಷರು ವಿಧಗಳು 1, 2a, 2b) * ಲಿ-ಫ್ರಾಮೇನಿ ಲಕ್ಷಣ (ವಿವಿಧ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಆಸ್ಟಿವೊ ಸರ್ಕೊಮಾ,ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ, ಸಾಫ್ಟ್ ಟಿಶ್ಯು ಸರ್ಕೊಮಾ,ಮೆದುಳಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅಂದರೆ [[p53]]ನ ಕೋಶಗಳ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ಈ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು). * [[)ಟರ್ಕೊಟ್ ಲಕ್ಷಣ]] [[(ಮೆದಳು ಗೆಡ್ದೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಲೊನಿಕ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ) * ಕುಟುಂಬದ ಅಂದರೆ [[ಫ್ಯಾಮಿಲೈಲ್ ಅಡೆನೊಮೆಟಸ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್]] ಇದು''APC'' ಎಂಬ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ರೂಪಾಂತರವು [[ಕೊಲೊನ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]]ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ನಾನ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ಕೊಲೊರೆಕ್ಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (HNPCC,ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಲಿಂಚ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ)ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೊನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಯೋನಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ[[,ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಮತ್ತು[[ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಗಳು [[ಕೊಲೊನ್ ಪೊಲಿಪ್ಸ್]] ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. * [[ರೆಟಿನೊ ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ]],ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ರೆಟಿನೊ ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಮಾ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. * [[ಡೌನ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್]] ಅಂದರೆ ವಿಪರೀತ ಲಕ್ಷಣದ ರೋಗಿಗಳು,ಹೆಚ್ಚುವರಿ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ,ಅವರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ,[[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]],ಮತ್ತು [[ಟೆಸ್ಟಿಕುಲರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]](ವೃಷಣ) ಗಳ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಇದರೊಳಗಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಶಕ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. === ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳು === ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಗರ್ಭವತಿಯರಲ್ಲಿವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾದರೆ ಇನ್ನು ಅಂಗಾಂಗಳ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಹರಡಲಾ]]ರದು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[MHC]]ಯ ಮೂಲಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೋಡಣೆ ನಂತರ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಇಲ್ಲವೇ ಅದನ್ನುಭರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ [[ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ]] ದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು <ref name="Tolar">{{cite journal |author=Tolar J, Neglia JP |title=Transplacental and other routes of cancer transmission between individuals |journal=J Pediatr Hematol Oncol. |volume=25 |issue=6 |pages=430–4 |year=2003 |month=June |pmid=12794519 |doi=10.1097/00043426-200306000-00002 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1077-4114&volume=25&issue=6&spage=430}}</ref> ಉಲ್ಬಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಪದ್ದತಿಯುMHC ಯ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿ "ಅಲ್ಲಿನ" ಮತ್ತು "ಬಾಹ್ಯ" ಕೋಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರತಿಜನಕ ಅಥವಾ ಆಂಟಿಜೆನ್ಸ್ ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆಯೋ,ಆಗ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹವು ಸೂಕ್ತ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Tolar"/> ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು 3,500 ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಈ ರೋಗದ ವಿಷಮತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ತೀವ್ರತರವಾದ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]],[[ಲಿಂಫೊಮಾ]](ಹಾನಿಕಾರಕ ಗೆಡ್ಡೆ),[[ಮೆಲೊನಿಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾಗಳು]] ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು <ref name="Tolar"/> ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶಗಳ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ಕಸಿ ಮಾಡುವಾಗ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಹಾನಿಕಾರಕ ಮೆಲೊನಿಮಾ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಅಂಗಾಂಶದ ಜೋಡಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಇರುವುದಲ್ಲದೇ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ <ref>{{cite website|title= Cancer Spread By Transplantation Extremely Rare: In Very Rare Case, Woman Develops Leukemia from Liver Transplant|url= http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Cancer_Spread_By_Transplantation_Extremely_Rare.asp|access-date= 2010-02-09|archive-date= 2009-07-15|archive-url= https://web.archive.org/web/20090715175521/http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Cancer_Spread_By_Transplantation_Extremely_Rare.asp|url-status= dead}}</ref> ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಂದು ಕೋಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಕೋಶಗಳು [[ಹಿಸ್ಟೊಕಾಂಪಿಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ]] (ಅನುವಂಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ)ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಇದು ಸಿದ್ದವಾದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು <ref>{{cite website |title= The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/presentation-speech.html}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ]] ವೈರಸ್ ಗಳು ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.[[ಸ್ಟಿಕರ್ ಸರ್ಕೊಮಾ]] ಇದನ್ನು ನಾಯಿಯ ಸೋಂಕಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಗೆಡ್ಡೆಯ ರೋಗ ಅದಲ್ಲದೇ [[ತಾಸ್ಮೇನಿಯನ್ನಲ್ಲಿನ ಡೆವಿಲ್ಸ್]] [[ಡೆವಿಲ್ ಫೇಸಿಯಲ್ ಟ್ಯುಮರ್ ಡಿಸೀಜ್]] ಕೂಡಾ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref>{{cite journal |author=Murgia C, Pritchard JK, Kim SY, Fassati A, Weiss RA |title=Clonal origin and evolution of a transmissible cancer |journal=Cell |volume=126 |issue=3 |pages=477–87 |year=2006 |pmid=16901782 |doi=10.1016/j.cell.2006.05.051 |pmc=2593932}}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. == ರೋಗ-ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ == {{Main|Oncogenesis}} [[ಚಿತ್ರ:Cancer requires multiple mutations from NIH.png|thumb|right| ಸರಣಿ ರೂಪಾಂತರಗಳ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಂಟಾಗುವುದು.ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಂತರವು ಕೋಶದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.]] ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರೋಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ [[ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಲು]] ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [[ಅನುವಂಶೀಯ]] ಕೋಶಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite journal |author=Croce CM |title=Oncogenes and cancer |journal=The New England journal of medicine |volume=358 |issue=5 |pages=502–11 |year=2008 |month=January |pmid=18234754 |doi=10.1056/NEJMra072367 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/5/502 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2010-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212042052/http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/5/502 |url-status=dead }}</ref> ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಲವಾರು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ಗಳ ರೂಪಾಂತರವು [[DNA ನ ಏಕ ಕೋಶದ ನ್ಯುಕ್ಲಿಟೈಡ್]] ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸುವ ಎರಡು ವಿಶಾಲ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿವೆ. [[ಆಂಕೊಕೋಶಗ್ರಂಥಿಗಳು]] ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ನೂತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಏಕರೂಪದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಕೋಶಗಳು]] ಜೀವಕೋಶದ ವಿಭಜನೆ,ಅವುಗಳ ಉಳಿವು ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆ ತಡೆಯುವ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಕೋಶವನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ <ref>{{cite journal |author=Knudson AG |title=Two genetic hits (more or less) to cancer |journal=Nature reviews. Cancer |volume=1 |issue=2 |pages=157–62 |year=2001 |month=November |pmid=11905807 |doi=10.1038/35101031}}</ref> ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಇಂದು ಹಲವು ಜೆನೊಮಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಅದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲಬದಲಾವಣೆಗಳು [[ರೂಪಾಂತರಗಳು]],ಅಥವಾ ಜೆನೊಮಿಕ್ DNAದ ಸರಣಿಯ [[ನ್ಯುಕ್ಲೆಟೈಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.ಆದರೆ [[ಎನೊಪ್ಲೊಡಿ]] ಅಂದರೆ ಅಸಹಜ ಸಂಖ್ಯೆ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದರೂ ಅದು ರೂಪಾತರವಲ್ಲ.ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೋಶ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಮಿಟೊಸಿಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅದು ಪೂರಕವಾಗಿರುವದಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ನ ಕಣ್ಮರೆ ಅಥವಾ ಭಾಗಶ:ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜೆನೊಮಿಕ್ ಉಲ್ಬಾಣ]]ವು ಕೋಶವು ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.(ಹಲವು ಬಾರಿ 20 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು)ಇದು ಸಣ್ಣ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮಗಳ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಕೊಜೆನ್ಸ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲ;ಎ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮಗಳು ತಮ್ಮ [[ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಯಿಸಿ]]ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ:[[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಅಥವಾ 9ಮತ್ತು 22ರ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್ ಗಳ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆಯು [[ಕ್ರೊನಿಕ್ ಮೈಲೊಜಿನಸ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ[[BCR]]-[[abl]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಉತ್ತೇಜನ]]ವು ಒಂದು ಆಂಕೊಜೆನಿಕ್ [[ಟೈರೊಸೈನ್ ಕಿನಾಸೆ]]ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳು,ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವುಗಳಿಂದ ತಳಿಯ [[ಪ್ರವರ್ತಕ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭವನೀಯಗಳ [[ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯು [[ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕೋಡಿಂಗ್]] ಇಲ್ಲವೆ ಅದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ [[ಪ್ರೊಟೀನ್]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[DNA ವೈರಸ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರತಿವೈರಸ್]] ನಿಂದ ತಳಿಯ ಏಕಕೋಶವು ಜೆನೊಮಿಕ್ ಸಮಗ್ರತೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನುಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೈರಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ತೋರಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನವುಗಳ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. == ನಿಯಂತ್ರಣ == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವದೇ ಆಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು30%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಿಡುಗನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳಾದ [[ತಂಬಾಕು]],[[ಅತಿಯಾದ ತೂಕ]],ಅಥವಾ [[ಅಧಿಕ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ]],ಕಡಿಮೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಸೇವನೆ,[[ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕೊರತೆ]],[[ಮದ್ಯಪಾನ]],[[ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿನ ಕಾಯಿಲೆ]],[[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]] ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಷ್ಟು ಇದನ್ನು <ref name="Cancer Cancer">{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ |title=Cancer Cancer |format= |work=World Health Organization |accessdate=}}</ref> ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಇದರಿಂದ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜಿನ್]] ಗಳನ್ನು ದೂರ ಇಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ [[ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾರ್ಪಾಡಿ]]ನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹಾನಿಕಾರವಾಗದಂತೆ ನಿರ್ಭಂದಿಸಬಹುದು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳನ್ನು ದೂರ ಇಡಬಹುದಲ್ಲದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆ ಹಾಗು( [[ಕೆಮೊಪ್ರೆವೆನ್ಶನ್]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನುಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಡೆದರೆ ಈ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು). [[ಎಪಿಡೆಮಿಯೊಜಿಕಲ್]] (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಇದರ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ ಅಂತವರಿಗೆ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೋಗಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಎರಡನೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮದ]] ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಹಿಂದಿನ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷೋಧಪಚಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ== {| class="wikitable sortable " |- |ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯ ಸೇವನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳು ಟ್ಯೂಮರ್‌ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಂಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕೆನಡಾದ ಗುಲೆಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕ ಅಬ್ದುಲ್‌ಮೊನೆಮ್ ಮುರಯ್ಯನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ತಳಿಯ ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ತಳಿಯ ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳ ಜತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಇರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ, ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಅಂಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/08/497418.html|-{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === ಸುಧಾರಿತ ("ಜೀವನ ಶೈಲಿ")ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಂಡಾಂತರ ಅಂಶಗಳು === {{See also|Alcohol and cancer}} {{Quote_box| width=23em|align=|right|quote= <center> '''ವಿಶ್ವಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದಿನ ಫೆ. 4''' </center> <center> '''(2017)''' </center> *ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ಆರನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಈಗ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದೆ. ಲಿಂಗಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ, ವಯೋಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಗವನ್ನು ಬಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಉತ್ತರವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. *'''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಎಂದರೆ''': *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗದೇ ಅಸಹಜ ಹಾಗೂ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಆಗುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಗೊಳಗಾಗದೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನುಹೀರಿ ಸಹಜಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭಂಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗಂಥಿಕೋಶಗಳು ಮೂಲ ಅಂಗದಿಂದ ಕಳಚಲ್ಪಟ್ಟು ರಕ್ತ ಅಥವಾ ದುಗ್ದರಸದ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ (ಉದಾ: ಮೂಳೆ, ಮೆದುಳು, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಲಿಂಫ್ ನೋಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಲ್ಲಿನ ಸಹಜ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹ, ರಕ್ತ, ದುಗ್ದಗ್ರಂಥಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. *'''ಕಾರಣ''' *ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಸೇರಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. (ಮಲ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟೋರಿಯಲ್) ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ವಿಕಿರಣ, ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌–ಸೋಂಕುಗಳು (ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಿ.ಬಿ ವೈರಸ್, ಲಿವರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಎಚ್.ಪಿ.ವಿ. ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಕೊರಳಿನಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಎಚ್.ಐ.ವಿ. ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರ್ಕಿಟ್ಸ್ ಲಿಮ್‌ಫೋಮಾ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್–ಕಾರಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಪರಿಸರ, ವಂಶಾವಳಿ– ಮುಂತಾದವು ಕೂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. *'''ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬಹುದು''' *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವುದರ ಬದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ, ಬಾಳಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕರೊಂದಿಗೆ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಕಹಿಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ನಿರಾಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಾದರೆ ಅದು ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣಮುಖವಾಗಲು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಪೀಡಿತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಂಡಾಶಯಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆದ್ದು ಮರುಜನ್ಮಗಳಿಸಿ ಹಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಮಾಯಾ ತಿವಾರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಿರುವ ಮನಿಷಾ ಕೊಯಿರಾಲ, ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರ ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಸೂಕ್ತಬದಲಾವಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ರೋಗದ ಭಯಾನಕತೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.[http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html] <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html |title=ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಎಂದರೆ ಹೆದರಬೇಕಿಲ್ಲ;ಡಾ ವೀಣಾ ಎಸ್. ಭಟ್ ಭದ್ರಾವತಿ;4 Feb, 2017 |access-date=2017-02-06 |archive-date=2017-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204150546/http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/04/470014.html |url-status=dead }}</ref> .}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳ ಬಹುತೇಕ ಅಂಶಗಳು ಪರಿಸರದ ಲಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಜೀವನಶೈಲಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಂಶ ಕಂಡು ಬಂದನಂತರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಭವನೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಭಂದಿಸುವ <ref name="Danaei">{{cite journal |author= Danaei G, Vander Hoorn S, Lopez AD, Murray CJ, Ezzati M |title= Causes of cancer in the world: comparative risk assessment of nine behavioural and environmental risk factors |journal=Lancet |volume=366 |issue=9499 |pages=1784–93 |year=2005 |pmid=16298215 |doi=10.1016/S0140-6736(05)67725-2}}</ref> ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುತೇಕ,[[ಮದ್ಯಪಾನ]],(ಇದರ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ಮುಖ,ಬಾಯಿ,ಕರಳು,ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ).ಧೂಮಪಾನ (ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 20%ರಷ್ಟು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ತುತ್ತಾಗಿರುತ್ತಾರೆ)10%ರಷ್ಟು ಪುರಷರಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ)ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ(.ದೊಡ್ಡಕರುಳು,ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಇತರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು)[[ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದವರ]] [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ]]ದಿಂದ (ದೊಡ್ಡ ಕರಳು,ಸ್ತನ,ಗ್ರಂಥಿಗಳು,ಮತ್ತುಇತರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಬರುವ <ref>{{cite web | title=Lung Cancer in American Women: Facts | url=http://www.nationallungcancerpartnership.org/page.cfm?l=factsWomen | accessdate=2007-01-19 | archive-date=2007-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070709065209/http://www.nationallungcancerpartnership.org/page.cfm?l=factsWomen | url-status=dead }}</ref> ಅಪಾಯವಿದೆ. ಗ್ರಂಥಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇದರ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಘಾತಕವಾದದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನಗಳು ತೀವ್ರ ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತವೆ.(ಇಲ್ಲಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ)ಇದು ಕೆಲವು ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ (ಇವುಗಳು [[ಮಾನವ ಪಪ್ಪಿಲೋಮಾ ವೈರಸ್]] ಗಳಾಗಿವೆ)ಉದ್ದೀಪನಕಾರಿ ಹಾರ್ಮೋನ ಗಳು [[ಐಯೊನೈಜಡ್ ವಿಕಿರಣ]] ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ [[ಅಲ್ಟ್ರಾ ವೈಲೆಟ್ ಕಿರಣ]]ಗಳು [[ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ]] ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಸೂಸುವ ಕಿರಣ ಹಾಗು ಹಲವು ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 200,000 ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪರಿಸರಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref name="WHO_occup">{{cite press release |title=WHO calls for prevention of cancer through healthy workplaces |publisher=World Health Organization |date=2007-04-27 |url=http://www.who.int/mediacentre/news/notes/2007/np19/en/index.html |accessdate=2007-10-13}}</ref> ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಬೆಸ್ಟೋಸ್ ಫೈಬರ್ಸ್ ನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ ಅಥವಾ ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.[[ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಸೊಥಿಲಿಯೊಮಾಗಳು]] ಇಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಜೀನಗೆ]] ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗೆ <ref name="WHO_occup"/> ಬಲಿಪಶುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. }ಸದ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುತೇಕ <ref name="WHO_occup"/> ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ 20,000ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು 40,000 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಬಗ್ಗೆ <ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/niosh/topics/cancer/|title=National Institute for Occupational Safety and Health- Occupational Cancer |accessdate=2007-10-13|publisher=United States National Institute for Occupational Safety and Health}}</ref> ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. === ಪಥ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು === {{Quote_box| width=23em|align=|right|quote= <center>'''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌’ಗೆ ಹೊಸ ಔಷಧ ಸಂಶೋಧನೆ'''</center> *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳು ದೇಹದ ಭಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದರೆ, ಆ ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ, ಅವು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಕೆಲವು ಕೋಶಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಇತರ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಆ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಗದ ವೈಫಲ್ಯ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. *ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ‘ಮೆಟಾಸ್ಟಾಟಿಸ್‌’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ‘ಹೆಪಾರನೀಸ್‌’ ಎನ್ನುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಶಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಕೋಶಗಳು ಸಡಿಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ‘ಹೆಪಾರನೀಸ್‌’ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕೃತಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೊ.ರಂಗಪ್ಪ ಅವರ ತಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ಕೃತಕ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಆ ಇಡೀ ಕೋಶವೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹಬ್ಬುವುದನ್ನು ತಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.justkannada.in/mysore-university-vc-k-s-rangappa-cancer-research-isreal/mysore-university-vc-k.s.rangappa-cancer-research-isreal{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> .}} ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಔಷಧದಿಂದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆಗ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರೆ ಆಯಿತು. ಹರಡುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ (ಮ್ಯಾಲಿಗ್ನೆಂಟ್‌) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹರಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೇ ತಡೆ ಒಡ್ಡುವುದರಿಂದ, ಕಾಯಿಲೆ ಬಹುತೇಕ ಗುಣವಾದಂತೆಯೇ {{Main|Diet and cancer}} ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಕ್ರಮವು ಶರೀರದಲ್ಲಿ [[ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ]]ವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಂಭವ ಜಾಸ್ತಿ..ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾ:[[ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅದೇ ರೀತಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸನಲ್ಲಿ [[ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದೆ). ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ([[ಹ್ಯಾಪ್ಲೊ ಗ್ರುಪ್ಸ್]] ನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ). ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಲಸಿಗರು ತಾವಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನುಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ <ref>{{cite journal |author=Buell P, Dunn JE |title=Cancer mortality among Japanese Issei and Nisei of California |journal=Cancer |volume=18 |issue= |pages=656–64 |year=1965 |pmid=14278899|doi=10.1002/1097-0142(196505)18:5<656::AID-CNCR2820180515>3.0.CO;2-3}}</ref> ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ. ಜನರಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಮವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ನಿರಂತರ ವರದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ನಿಗದಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ (ಆಹಾರವನ್ನಳಗೊಂಡಂತೆ) ಇವು ಫಲಪ್ರದವೊ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ವರದಿಗಳು ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಮೂಲ ಆಧಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹಾಗು ನಿಖರವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.(ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲವೂ ದೊರಕಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು <ref name="pmid9663397">{{cite journal |author=Slattery ML, Boucher KM, Caan BJ, Potter JD, Ma KN |title=Eating patterns and risk of colon cancer |journal=Am. J. Epidemiol. |volume=148 |issue=1 |pages=4–16 |year=1998 |pmid=9663397 |doi=}}</ref> ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿಗ್ರಿಲ್ಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರದಿಂದ [[ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ|<ref name="pmid9096659">{{cite journal |author=Ward MH, Sinha R, Heineman EF, ''et al.'' |title=Risk of adenocarcinoma of the stomach and esophagus with meat cooking method and doneness preference |journal=Int. J. Cancer |volume=71 |issue=1 |pages=14–9 |year=1997 |pmid=9096659|doi=10.1002/(SICI)1097-0215(19970328)71:1<14::AID-IJC4>3.0.CO;2-6}}</ref> ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],[[ಕರಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid16140978">{{cite journal |author=Sinha R, Peters U, Cross AJ, ''et al.'' |title=Meat, meat cooking methods and preservation, and risk for colorectal adenoma |journal=Cancer Res. |volume=65 |issue=17 |pages=8034–41 |year=2005 |pmid=16140978 |url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/content/full/65/17/8034 |doi=10.1158/0008-5472.CAN-04-3429 |doi_brokendate=2010-01-06}}</ref> ಕರಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]],[[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid17435448">{{cite journal |author=Steck SE, Gaudet MM, Eng SM, ''et al.'' |title=Cooked meat and risk of breast cancer--lifetime versus recent dietary intake |journal=Epidemiology (Cambridge, Mass.) |volume=18 |issue=3 |pages=373–82 |year=2007 |pmid=17435448 |doi=10.1097/01.ede.0000259968.11151.06}}</ref> ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು[[ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref name="pmid16172241">{{cite journal |author=Anderson KE, Kadlubar FF, Kulldorff M, ''et al.'' |title=Dietary intake of heterocyclic amines and benzo(a)pyrene: associations with pancreatic cancer |journal=Cancer Epidemiol. Biomarkers Prev. |volume=14 |issue=9 |pages=2261–5 |year=2005 |pmid=16172241 |doi=10.1158/1055-9965.EPI-04-0514}}</ref> ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]ಗಳ ಹಾಗು ಅತಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿನ <ref name="pmid9096659"/>[[ಬೆಂಜೊಪೆರಿನ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ದ್ವೀತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ]] ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಸ್ಯ ಮೂಲದ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಸುಧಾರಿತ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ನಿರ್ಬಂದಿಸಬಹುದೆಂದೂ ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ,ಬಹುತೇಕ ಪುರುಷರಲ್ಲಿನ ಮೂತ್ರಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆ <ref name="Ornish">{{cite journal | author = Ornish D et al. | title = Intensive lifestyle changes may affect the progression of prostate cancer | journal = The Journal of Urology | volume = 174 | issue = 3 | pages = 1065–9; discussion 1069–70 | year = 2005 | pmid = 16094059 | doi = 10.1097/01.ju.0000169487.49018.73}}</ref> ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಸರಣದ ನಂತರ 2006ರಲ್ಲಿ 2,400 ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು,ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗೆ 20%ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite journal |author=Chlebowski RT, Blackburn GL, Thomson CA, ''et al.'' |title=Dietary fat reduction and breast cancer outcome: interim efficacy results from the Women's Intervention Nutrition Study |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=24 |pages=1767–76 |year=2006 |pmid=17179478 |doi=10.1093/jnci/djj494}}</ref> ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶುದ್ದೀಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಾದಾರಣ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಇರಬಹುದೆಂದು <ref>{{cite journal |author=Romieu I, Lazcano-Ponce E, Sanchez-Zamorano LM, Willett W, Hernandez-Avila M |title=Carbohydrates and the risk of breast cancer among Mexican women |journal=Cancer Epidemiol Biomarkers Prev |volume=13 |issue=8 |pages=1283–9 |date=1 August 2004|pmid=15298947 |url=http://cebp.aacrjournals.org/cgi/content/full/13/8/1283 }}</ref><ref>{{cite journal | author=Francesca Bravi, Cristina Bosetti, Lorenza Scotti, Renato Talamini, Maurizio Montella, Valerio Ramazzotti, Eva Negri, Silvia Franceschi, and Carlo La Vecchia | title=Food Groups and Renal Cell Carcinoma: A Case-Control Study from Italy | journal=International Journal of Cancer | year=2006 | month=October | volume=355:1991-2002 | url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/113412400/ABSTRACT | doi=10.1002/ijc.22225 | pages=681 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2/}<ref>{{cite journal | author= Jee SH, Ohrr H, Sull JW, Yun JE, Ji M, Samet JM | title= Fasting serum glucose level and cancer risk in Korean men and women | journal=JAMA | volume = 293 |issue=2 | doi= 10.1001/jama.293.2.194 | year= 2005 |pages=194–202 | pmid= 15644546 }}</ref><ref>{{cite journal | author= Michaud DS, Liu S, Giovannucci E, Willett WC, Colditz GA, Fuchs CS | title= Dietary sugar, glycemic load, and pancreatic cancer risk in a prospective study | journal= J Natl Cancer Inst | volume= 94 |issue=17 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/94/17/1293 | pmid= 12208894 | doi= 10.1093/jnci/94.17.1293 | year= 2002 |pages=1293–300}}</ref><ref>{{cite journal | author= Venkateswaran V, Haddad AQ, Fleshner NE ''et al.'' | title= Association of diet-induced hyperinsulinemia with accelerated growth of prostate cancer (LNCaP) xenografts | volume= 99 |issue=23 |url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/99/23/1793 | pmid=18042933| doi=10.1093/jnci/djm231| year=2007| journal=J Natl Cancer Inst |pages=1793–800}}</ref> ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಇದರ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಗಳು <ref>Friebe, Richard: ''[http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1662484,00.html Can a High-Fat Diet Beat Cancer?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220000925/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1662484,00.html |date=2009-02-20 }}'', Time Magazine, Sep. 17, 2007 ಫ್ರೀಬಿ,ರಿಚರ್ಡ: ಅತಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲದೆ,</ref><ref>Hitti, Miranda: ''[http://www.webmd.com/cancer/news/20070227/high-blood-sugar-linked-cancer-risk High Blood Sugar Linked to Cancer Risk]'', [http://www.webmd.com WebMD], 22 February 2008ಹಿಟ್ಟಿ,ಮಿರಾಂಡಾ: ಅತಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ</ref><ref>Moynihan, Timothy:''[http://www.mayoclinic.com/health/cancer-causes/CA00085 Cancer causes: Popular myths about the causes of cancer]'', MayoClinic.com, retrieved 22 Feb 2008ಮೊಹೊನಿಯನ,ತಿಮೊಥಿ: ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಣಗಳು:''[http://www.mayoclinic.com/health/cancer-causes/CA00085 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಣದ ಹಲವು ಮಿಥ್ಯಗಳು]''</ref> ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶುದ್ದೀಕರಿಸಿದ(ರಿಫೈನ್ಡ್ )ಸಕ್ಕರೆಗಳ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು <ref>''[http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks Avoid Sugary Drinks. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004230758/http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks |date=2008-10-04 }}'' ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶದ ಪೇಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿ.''[http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks Limit Consumption of Energy-Dense Foods] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004230758/http://www.aicr.org/site/PageServer?pagename=dc_recs_03_avoid_sugary_drinks |date=2008-10-04 }}'', American Institute for Cancer Research, retrieved 20 Feb 2008</ref><ref>''[http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm High sugar levels increase cancer and mortality risk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081130055831/http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm |date=2008-11-30 }}'', The Nation's Health: The Official Newspaper of the American Public Health Association, February 2005''[http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm ಅಧಿಕ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081130055831/http://www.apha.org/publications/tnh/archives/2005/02-05/WebExclusive/287.htm |date=2008-11-30 }}'' ದಿ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೆಲ್ಥ: ಅಮೆರೊಕಾದ ಅಧಿಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘ</ref><ref>{{cite journal |author=Kushi LH, Byers T, Doyle C, ''et al.'' |title=American Cancer Society Guidelines on Nutrition and Physical Activity for cancer prevention: reducing the risk of cancer with healthy food choices and physical activity |journal=CA Cancer J Clin |volume=56 |issue=5 |pages=254–81; quiz 313–4 |year=2006 |pmid=17005596 |doi=10.3322/canjclin.56.5.254 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/56/5/254 |author10=American Cancer Society 2006 Nutrition and Physical Activity Guidelines Advisory Committee |access-date=2010-02-09 |archive-date=2009-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091129010027/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/56/5/254 |url-status=dead }}</ref> ಮಾಡಿದವು. ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್]] (AICR)ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫಂಡ್]] (WCRF) ನೊಂದಿಗೂಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ,ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ''[[Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective]]'' <ref>"[http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview Historical Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108215327/http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview |date=2010-01-08 }}" ''dietandcancerreport.org''.[http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಕ್ಷಿನೋಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108215327/http://www.dietandcancerreport.org/?p=historical_overview |date=2010-01-08 }} Retrieved on 27 August 2008.</ref> ಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಈ ಜಂಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ WCRF/AICR ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಹೇಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಮತ್ತುಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ 10 ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.ಅದರ ಮಾರ್ಗಸೂತ್ರಗಳು:(1)ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೇವನೆ ನಿರ್ಭಂದ,ಬಹುತೇಕ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಮೂಲದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಪಾನೀಯ,(2)ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೇವನೆ,(3)ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು,(4)ಮದ್ಯಪಾನ ಹಾಗು ಇತರ ದ್ರವ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ,(5)ಬ್ರೂಸ್ಟು ಹಿಡಿದ ಕಾಳು ಬ್ರೆಡ,ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪ್ಪು ಸೇವನೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು <ref>"[http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations Recommendations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107025758/http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations |date=2010-01-07 }}". ''dietandcancerreport.org''.[http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations ಶಿಫಾರಸುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107025758/http://www.dietandcancerreport.org/?p=recommendations |date=2010-01-07 }} Retrieved on 27 August 2008.</ref><ref>ಆಹಾರ,ಪೋಷಕಾಂಶ,ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ,ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಚಿಂತನೆ. [http://www.dietandcancerreport.org/downloads/chapters/chapter_12.pdf ಚಾಪ್ಟರ್ 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325045302/http://www.dietandcancerreport.org/downloads/chapters/chapter_12.pdf |date=2009-03-25 }} ವಿಶ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿ(2007) ISBN 978-0-9722522-2-5.</ref> ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಣಬೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕದಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಅಣಬೆಗಳು ರೋಗಪ್ರತಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಅಣಬೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ರೀಶಿ|<ref name="pmid16351502">{{Cite journal |author=Yuen JW, Gohel MD |title=Anticancer effects of ''Ganoderma lucidum'': a review of scientific evidence |journal=Nutr Cancer |volume=53 |issue=1 |pages=11–7 |year=2005 |pmid=16351502 |doi=10.1207/s15327914nc5301_2 |issn=0163-5581}}</ref><ref name="pmid18951965">{{Cite journal |author=Hsu SC, Ou CC, Li JW, ''et al'' |title=''Ganoderma tsugae'' extracts inhibit colorectal cancer cell growth via G(2)/M cell cycle arrest |journal=J Ethnopharmacol |volume=120 |issue= 3|pages=394 |year=2008 |month=October |pmid=18951965 |doi=10.1016/j.jep.2008.09.025 |issn=0378-8741}}</ref> ರೀಶಿ]],''[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12126464 ]]]'',[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12126464 ]]], ಮತ್ತು''[[|[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7606203 ]]]'' ಮೊದಲಾದವು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಔಷಧೀಯ ಗುಣದ ಅಣಬೆಗಳು]] ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುವ ಗುಣಗಳಿವೆ.ಈ ಸಹಜ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.[[ಪಾಲಿಸಕ್ಕರೈಡ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳು]] ಇಂದು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಬೆಟಾ ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು "ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತಕಗಳು", ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ ಗಳು [[ಆಂತರಿಕ]] ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯೂಹದ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಂತೆ ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕಾನ್ಸ್ ಗಳು [[ಮೈಕ್ರೊಫೇಜ]],[[NK ಕೋಶಗಳು]],[[T ಕೋಶಗಳು]], ಮತ್ತುರೋಗನಿರೋಧಕದ ವ್ಯೂಹ [[ಸೈಟೊಕೈನ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉತ್ತೇಜನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳು ಹೇಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯೂಹಾರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಾಗಶ: ಕಂಡು ಬಂದಿರುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕನ್ಸ್ ಗಳ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅವುಗಳು [[ಮೈಕ್ರೊಫೇಜ-1ಆಂಟಿಜಿನ್]] [[,CD18]] [[ರೆಸೆಪ್ಟರಗಳ]] ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ <ref name="pmid15084502">{{cite pmid|15084502}} (review)</ref> ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಜೀವಸತ್ವಗಳು === [[ವಿಟಾಮಿನ್]] ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಆಹಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಬಳಕೆ ಕೂಡಾ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ರೋಗಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯದ ಲಾಭ <ref>{{cite book | author = Pollan, Michael | title = The Omnivore's Dilemma : A Natural History of Four Meals | publisher = Penguin Press | location = New York| year = 2006 | pages = 450| isbn = 978-1-59420-082-3}}</ref> ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ;ಜೀವಸತ್ವ D ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ವಿಟಾಮಿನ್ D]] ಸೇವನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು <ref>{{cite journal |author=Giovannucci E, Liu Y, Rimm EB, ''et al.'' |title=Prospective study of predictors of vitamin D status and cancer incidence and mortality in men |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=7 |pages=451–9 |year=2006 |month=April |pmid=16595781 |doi=10.1093/jnci/djj101}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Vitamin_D_Has_Role_in_Colon_Cancer_Prevention.asp|title=Vitamin D Has Role in Colon Cancer Prevention|accessdate=2007-07-27|archive-date=2006-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20061204052746/http://www.cancer.org/docroot/NWS/content/NWS_1_1x_Vitamin_D_Has_Role_in_Colon_Cancer_Prevention.asp|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಆತಂಕಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇನ್ನೂ <ref>{{cite journal |author=Schwartz GG, Blot WJ |title=Vitamin D status and cancer incidence and mortality: something new under the sun |journal=J. Natl. Cancer Inst. |volume=98 |issue=7 |pages=428–30 |year=2006 |month=April |pmid=16595770 |doi=10.1093/jnci/djj127 |url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/98/7/428}}</ref> ನಿರ್ಧಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ; ಬೆಟಾ ಕಾರೊಟೆನ್ [[ಬೆಟಾ-ಕಾರೊಟೆನೆ]] ಪೂರೈಕೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದಾದರೂ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು <ref>{{cite web |publisher=National Cancer Institute |url=http://www.cancer.gov/PDF/FactSheet/fs4_13.pdf |format=PDF |title=Questions and answers about beta carotene chemoprevention trials |date=1997-06-27 |accessdate=2009-04-23 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929042049/http://www.cancer.gov/PDF/FactSheet/fs4_13.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ;ಫೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಫೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದರೂ ಇದು ಕರುಳಿನ ಕೊಲನ್ ಪೊಲಿಪ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ <ref>{{cite journal |author=Cole BF, Baron JA, Sandler RS, ''et al.'' |title=Folic acid for the prevention of colorectal adenomas: a randomized clinical trial |journal=JAMA |volume=297 |issue=21 |pages=2351–9 |year=2007 |pmid=17551129 |doi=10.1001/jama.297.21.2351}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಕೆಮೊನಿರ್ಮೂಲನ === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಔಷೋಧಪಚಾರಗಳು ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಆದರೆ ಹಲವಾರು ರೋಗ ನಿದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಮೊನಿರ್ಮಲನಾ ಪದ್ದತಿಯು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ ಎನಿಸಿದೆ. [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ 50%ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ದಿನಬಳಕೆಗಾಗಿ [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಒಂದು [[ನಿರ್ಧಾರಿತ ಎಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ರೆಸೆಪ್ಟರ್ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರ್]] (SERM) ನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡುವ [[ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಎಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ರೆಸಿಪ್ಟರ್ ಮಾಡುಲ್ಯುಟೇರ್]] [[ರಾಲೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ನಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಕೂಡಾ ಅಡ್ದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ <ref name="STAR-P2">{{cite journal |author=Vogel V, Costantino J, Wickerham D, Cronin W, Cecchini R, Atkins J, Bevers T, Fehrenbacher L, Pajon E, Wade J, Robidoux A, Margolese R, James J, Lippman S, Runowicz C, Ganz P, Reis S, McCaskill-Stevens W, Ford L, Jordan V, Wolmark N |title=Effects of tamoxifen vs raloxifene on the risk of developing invasive breast cancer and other disease outcomes: the NSABP Study of Tamoxifen and Raloxifene (STAR) P-2 trial |journal=JAMA |volume=295 |issue=23 |pages=2727–41 |year=2006 |pmid=16754727 |doi=10.1001/jama.295.23.joc60074}}</ref> ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ರಾಲೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಒಂದುSERM ಆಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ( STAR ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ) ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುವ [[ಟ್ಯಾಮೊಕ್ಷಿಫೆನ್]] ನಷ್ಟೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದಾಗ [[ರಾಲಿಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಸಂಯುಕ್ತವು [[ಟ್ಯಾಮ್ಕ್ಷಿಫೆನ್]] ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೂ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[DCIS]]ಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ <ref name="STAR-P2"/> ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C 2003 215–24">{{cite journal |author=Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C |title=The influence of finasteride on the development of prostate cancer |journal=N Engl J Med |volume=349 |issue=3 |pages=215–24 |year=2003 |pmid=12824459 |doi=10.1056/NEJMoa030660}}</ref>[[ಫಿನಾಸ್ಟಿರೊಯಿಡ್]] ಒಂದು [[5-ಅಲ್ಫಾ-ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯಾಬಿಟರ್]] ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನನಾಂಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇವು <ref name="Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C 2003 215–24"/> ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್ ರೋಗಿಗಳ [[ಫೆಮಿಲೈಲ್ ಅಡೆನೊಮೇಟಸ್ ಪೊಲಿಪೊಸಿಸ್]] ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ [[COX-2 ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ]] ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರೊಫೆಕೊಕ್ಷಿಬ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆಲೆಕೊಕ್ಷಿಬ್]] ಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ <ref name="Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N 2003 1998–2002">{{cite journal |author=Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N |title=Rofecoxib reduces polyp recurrence in familial polyposis |journal=Dig Dis Sci |volume=48 |issue=10 |pages=1998–2002 |year=2003 |pmid=14627347 |doi=10.1023/A:1026130623186}}</ref> ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ರಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವು ಆಯಾ ರೋಗಿಗಳ ಕಾಯಿಲೆಯು ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು <ref name="Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N 2003 1998–2002"/> ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. <ref>{{cite journal |author=Bertagnolli M, Eagle C, Zauber A, Redston M, Solomon S, Kim K, Tang J, Rosenstein R, Wittes J, Corle D, Hess T, Woloj G, Boisserie F, Anderson W, Viner J, Bagheri D, Burn J, Chung D, Dewar T, Foley T, Hoffman N, Macrae F, Pruitt R, Saltzman J, Salzberg B, Sylwestrowicz T, Gordon G, Hawk E |title=Celecoxib for the prevention of sporadic colorectal adenomas |journal=N Engl J Med |volume=355 |issue=9 |pages=873–84 |year=2006 |pmid=16943400 |doi=10.1056/NEJMoa061355}}</ref><ref>{{cite journal |author=Baron J, Sandler R, Bresalier R, Quan H, Riddell R, Lanas A, Bolognese J, Oxenius B, Horgan K, Loftus S, Morton D |title=A randomized trial of rofecoxib for the chemoprevention of colorectal adenomas |journal=Gastroenterology |volume=131 |issue=6 |pages=1674–82 |year=2006 |pmid=17087947 |doi=10.1053/j.gastro.2006.08.079}}</ref>/}ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಇವೆರಡೂ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ [[ಕರುಳಿನ ಪೊಲಿಪ್ಸ್]] [[ಸಂಭವವನ್ನು]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೃದಯದ ಕವಾಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಮತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. === ತಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆ === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಳಿ ಅಥವಾ [[ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು]] ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳು ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ,ಔಷಧೋಪಚಾರ,ಕೆಮೊನಿರ್ಮೂಲನೆ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಬೇಗ ತುತ್ತಾಗುವವರ ಮತ್ತು ತಳಿ ಮೂಲದ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದವರು ಆರಂಭಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲದೇ ಕೆಮಿಥೆರೊಪಿಯಂತಹ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ ಇದರ ಉಲ್ಬಣತೆ ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. {| class="wikitable sortable " border="1" |- ! ಜೀನ್‌ ! ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ವಿಧಗಳು ! ಲಭ್ಯತೆ |- | [[BRCA1]], [[BRCA2]] | ಸ್ತನ, ಅಂಡಾಶಯ,ಗಂಟಲು | ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಶದ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರಿ ನಮೂನೆಗಳು |- | [[MLH1]], [[MSH2]], [[MSH6]], [[PMS1]], [[PMS2]] | ಕರಳು,ಮೂತ್ರಕೋಶ,ಸಣ್ಣಕರುಳು,ಉದರ,ಮೂತ್ರಾಶದ ಜಾಗೆ | Commercially available for clinical specimens |} === ಲಸಿಕೆಗಳು === ಪ್ರೊಫಿಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ [[ಲಸಿಕೆ]]ಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕು ತರುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೋಗ ನಿದಾನ ಪತ್ತೆ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ -ನಮೂನೆಯ [[ಎಪಿಟೋಪ್]] ಗಳನ್ನು <ref name="vacc_facts_nci">{{cite web | url=http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/cancervaccine | title=Cancer Vaccine Fact Sheet | publisher=[[National Cancer Institute|NCI]] | date=2006-06-08 | accessdate=2008-11-15 | archive-date=2008-10-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081025003130/http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/cancervaccine | url-status=dead }}</ref> ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಾನವ ಪಪಿಲೊಮಾವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ]]ಯು [[ಮಾನವ ಪಪಿಲೊಮಾವೈರಸ್]] ನ ಕಾರಣದಿಂದುಟಾಗುವ [[ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ತಳಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ]] ಕಾಯಿಲೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ಅಪಾಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕೇವಲ ಎರಡುHPV ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಂದರೆ [[ಗರ್ಡಾಸಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆರಾವೆರಿಕ್ಸ್]] ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ <ref name="vacc_facts_nci"/> ಲಭ್ಯವಿವೆ. [[ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ B ಲಸಿಕೆ]] ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತಿದೆ.ಇದು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ B ವೈರಿಸ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ <ref name="vacc_facts_nci"/> ಇದೆ. ಚೂಪಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆಲಾನೊಮಾ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ <ref name="Liao">{{cite journal |author=Liao JC, Gregor P, Wolchok JD, Orlandi F, Craft D, Leung C, Houghton AN, Bergman PJ. |title=Vaccination with human tyrosinase DNA induces antibody responses in dogs with advanced melanoma |journal=Cancer Immun. |volume=6 |pages=8 |year=2006 |pmid=16626110 |pmc=1976276}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಇದು ಬಹುತೇಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಂತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೂ <ref>{{cite press release | title = USDA Grants Conditional Approval for First Therapeutic Vaccine to Treat Cancer | publisher = Animal Medical Centre | date = 2007-03-26 | url = http://www.amcny.org/technology/melanomavaccine.aspx | accessdate = 2009-06-06 | archive-date = 2009-12-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091214054731/http://www.amcny.org/technology/melanomavaccine.aspx | url-status = dead }}</ref> ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ರೋಗ ತಪಾಸಣೆ === {{Main|Cancer screening}} {{Unreferenced|date=May 2009}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ [[ಸಮಗ್ರ ತಪಾಸಣೆ]]ಯು ಯಾವದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆಯೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ನ ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಗ್ಗ,ಸುರಕ್ಷಿತ,ದುರಾಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದಂತಹದಲ್ಲ.ಇಂತಹ ತಪಾಸಣೆಯು [[ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ಧನಾತ್ಮಕ]] ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಇದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಹಾಗು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಕಾಲಿಕ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ತತ್ ಕ್ಷಣದ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯವು ರೋಗಿಯ ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ರೋಗಿಗೆ ಸಾವಿನ ಭಯದಲ್ಲೇ ಬದುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.ಆದ್ದರಿಂದ [[ಜೀವನದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮೇಲೆ]] ಅಥವಾ ಯಾವದೇ [[ದೀರ್ಘ ಬದುಕಿನ ಬಗೆ]]ಗಿನ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ರೋಗಿಯು ಕಿವಿಗೊಡಬಾರದು. ವಿವಿಧ ರೋಗಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪತ್ತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರನ್ನು [[ಸ್ತನದ ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾದ]] 300,000ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ವಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಫಲವಾಗಿಲ್ಲ..[[ಮಮ್ಮೊಗ್ರಾಮ್]] ಮೂಲಕ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣದರಲ್ಲೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬಹುದು. ಮಮ್ಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮೂಲಕ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವದರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕರುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು [[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ತಪಾಸಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಸ್ಕೊಪಿ]],ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಣದ ಗಂಡಾಂತರವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರಿಂದ ಕೊಲೊನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ದುರಂತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.ಆರಂಭಿಕ ತಪಾಸಣೆಯು ಆರಂಭಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಪೊಲಿಪ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ..ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಸೈಟೊಲಾಜಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯು([[ಪಾಪ್ ಸ್ಮೆಅರ್]] ಬಳಸಿ)ಮಾಡುವದರಿಂದ ಕಾಯಿಲೆಯ ತೀವ್ರ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು [[ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ವೃಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಟೆಸ್ಟಿಕುಲರ್ ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು 15ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಾನದ ಪುರುಷರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಬಹುಬೇಗನೆ ವೃಷಣಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ವೃಷಣ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಜನನೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಕ್ಟಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಅಂದರೆ [[ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಆಂಟಿಜಿನ್]] (PSA)ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು (ಅಂದರೆ[[US ನ ಪ್ರೆವೆಂಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್]] )ಶಿಫಾರಿಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಈ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕೆಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಬೀತಾಗದೇ ಇಂತಹ ತಪಾಸಣೆ ಜೀವ ಉಳಿಸಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವಿದೆ. ರೋಗ ನಿದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: [[ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ಅಂದರೆ[[PSA]]ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲಾರದಾದರೂ ಇದರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲುವದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ರೋಗನಿದಾನ ಪತ್ತೆ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದು,ಇದು ಕೆಲವು ಅನವಶ್ಯಕ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆ ತರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ [[ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಬಯಾಪ್ಸಿ]]ಯು ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೇ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರೊಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು [[ಇನ್ ಕಾಂಟಿನೆನ್ಸ್]] (ಮೂತ್ರದ ಹರಿಯುವಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು)[[ಎರೆಕ್ಟೈಲ್ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ]] (ಜನನಾಂಗದ ಉದ್ರೇಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇದರಿಂದ ಸಂಭೋಗ ಅತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ) ಅದೇ ರೀತಿ [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಗೂ ಇದೇ ತೆರನಾದ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಿವೆ,ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಪರೀತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ..ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆಒಳಪಡಿಸುವದಕಿಂತ ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಚಾತುರ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳ ತಪಾಸಣೆಯ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧೋಪಚಾರ ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲ ಕಾರ್ಯವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭವೇ ಹೆಚ್ಚು.ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆತಂಕ ಒಡ್ಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪ್ಯಾಪ್ ಸ್ಮಿಯರ್]] (ಒಂದು ತುದಿಯ ತೊಟ್ಟಿನ )ಮೂಲಕ ಕುತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂಥ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ)ಹೊರಗೆಡುವುತ್ತವೆ. ಇದು ವೈರಸ್ ಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವದರಿಂದ ಇದರ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ತೀವ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನ ಹರಡುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ತಪಾಸಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಇದರ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳಿತು. ಜನರಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಗೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಛಾಯೆ]] ಬಳಸುವುದು, ಜನರಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ಕಾಣದೇ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಗರವೇ ಸರಿ. ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳಂತೆ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯು ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಥವಾ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿಯಾದ ''[[ಇನ್ಸೆಡೆಂಟಾಲೊಮಾ]]'',(ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದನ್ನು ಹಾನಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರೋಗಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯವೆಂದೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ[[CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಮೂಲಕ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಯು ಸೂಕ್ತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಜುಲೈ2007ರಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲ. ರಾಂಡೊಮೈಜ್ಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳು(ಸರಾಸರಿ ತಪಾಸಣಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು) [[ಸಾದಾ ಎದೆಯ ಎಕ್ಷರೇ]] ತೆಗೆದು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವದರಿಂದ ಯಾವದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಲಾಭ ದೊರಕಿಲ್ಲ.ಈ ಟ್ರಯಲ್ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿಲ್ಲ. [[ಶ್ವಾನಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಅದಿನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == [[ಚಿತ್ರ:Thorax pa peripheres Bronchialcarcinom li OF markiert.jpg|thumb|ಎದೆ ಭಾಗದ ಎಡಕ್ಕೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯ ಕ್ಷಕಿರಣ]] ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಯಾವೂ ಖಚಿತ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವದಕ್ಕೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]],ಅಂದರೆ ಫಿಜಿಸಿಯನ್ (ಔಷಧಿ ತಜ್ಞ) ಈತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ರೋಗಗಳ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಣಿತಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದ ಅನುಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಆತನನ್ನು ಸಂಶಯದಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಕ್ತ ತಪಾಸಣೆ]]ಗಳು,[[ಎಕ್ಷರೇ]]ಗಳು [[CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಂಡೊಸ್ಕೊಪಿ]] ಮೊದಲಾದವು. === ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ === ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗವೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಒಬ್ಬ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗ ನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ನಡೆಸುವ [[ಹಳೆಯ ರೋಗ]]ದ ತಪಾಸಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ನಿಖರ ಕೋಶಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು [[ಬಯಾಪ್ಸಿ]] ಅಥವಾ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮೂಲಕ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು..ಹಲವಾರು ಬಯಾಪ್ಸಿಗಳು(ಚರ್ಮ,ಸ್ತನ ಅಥವಾ ಜಠರ)ವೈದ್ಯರ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜೀವಕೋಶಗಳ ಛೇದದಿಂದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ಅರಿವಳಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳು [[ಆಪ್ ರೇಶನ್ ಕೊಠಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಛೇದನದ [[ರೋಗ ತಪಾಸಣೆ]]ಯು ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ರ್ತಜ್ಞನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ, [[ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ,]]ಅದರ ಅನುವಂಶೀಯ ಇಲ್ಲವೇ ತಳಿಯ ಅಸಹಜತೆ ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ನಿಖರಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ರೋಗಿಯ [[ಪೂರ್ವಸೂಚಕದ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಿಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇಮ್ಮುನೊಹಿಸ್ಟೊಕೆಮಿಸ್ತ್ರಿ]] ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ಕೂಡಾ ರೋಗ ನಿದಾನ ತಪಾಸಣಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಇವೆರಡು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗಾಂಶದ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯರು ತಪಾಸಣೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಪಾಸಣೆಗಳು ಅಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ([[ರೂಪಾಂತರಗಳು]], [[ಪ್ರಭಾವೀ ತಳಿಗಳು]],ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್]] ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನುಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. <gallery> File:Breast cancer gross appearance.jpg| ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಸ್ತನದ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾವು (ಮಧ್ಯದ ಬಿಳಚಿದ ಭಾಗ)ಇದು ಗುಂಡಗಿನ ಗೆಡ್ಡೆ ಸುತ್ತುವರೆದ ಸಣ್ಣ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಳದಿ ದಪ್ಪನೆಯ ಅಂಗಾಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ..ಏಡಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ದಪ್ಪನೆಯ ಪದರಿನ ಕೋಶ File:Colon cancer 2.jpg|ಕೊಲೊಕ್ಟೆಮಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಮೂನೆ(ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ) File:Lung cancer.jpg|ಕವಚದ ಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ(ಶ್ವೇತ ಗೆಡ್ಡೆ)ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಮೂನೆ File:BreastCancer.jpg|ಮಾಸ್ಟೆಕ್ಟೊಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಕ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾದ ದಾಳಿಯ ನಮೂನೆ </gallery> == ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ == {{Main|Management of cancer}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿದೆ:[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]],[[ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಥೆರಪಿ]],[[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]],[[ಇಮ್ಮ್ಯುನೊಥೆರಪಿ]],[[ಮೊನೊಕ್ಲೊನಿಯಲ್ ಎಂಟಿಬಾಡಿ ಥೆರಪಿ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿವೆ..ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಯ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವ [[ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ರೋಗದ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತೆ.ಇದರ ಮೇಲಿಂದ ರೋಗಿಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿವೆ. ದೇಹದ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಯಾವದಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಇದು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾದಾಗ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೂಲದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊನೆ ಹೇಳುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೆಮೊಥೆರಪಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ದೇಹದ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಮತೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಿರಣವೂ ಸಹಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಗದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ <ref name="WhatIsCancerNCI">{{cite web | url=http://www.cancer.gov/cancertopics/what-is-cancer | title=What Is Cancer? | publisher=[[National Cancer Institute]] | accessdate=2009-08-17 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.atsdr.cdc.gov/COM/cancer-fs.html | title=Cancer Fact Sheet | publisher=Agency for Toxic Substances &amp; Disease Registry | date=2002-08-30 | accessdate=2009-08-17 | archive-date=2009-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090813142933/http://www.atsdr.cdc.gov/COM/cancer-fs.html | url-status=dead }}</ref> ಉಲ್ಲೇಖನೀಯವಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರ]]ವಿಲ್ಲ"ಆದರೆ ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಉಳಿದ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ <ref>{{cite web | url=http://www.livescience.com/health/060919_bad_cancer.html | title=Exciting New Cancer Treatments Emerge Amid Persistent Myths | last=Wanjek | first= Christopher | date=2006-09-16 | accessdate=2009-08-17 }}</ref> ಸೂತ್ರವಿಲ್ಲ. [[ಎಂಜಿಯೊಜೆನೆಸಿಸ್ ಇನ್ ಹಿಬಿಟಾರ್ಸ್]] ಗಳ "[[ಸಿಲ್ವರ್ ಬುಲೆಟ]]"ಎಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಿಗೆ ರಾಮಬಾಣದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟಾಗಿ <ref>{{cite journal | url=http://www.nature.com/news/2009/090408/full/458686b.html | title=Cutting off cancer's supply lines | last=Hayden | first=Erika C. | date=2009-04-08 | journal=Nature | volume=458 | pages=686–687 | doi=10.1038/458686b | pmid=19360048 | issue=7239 | format={{dead link|date=January 2010}} }}</ref> ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. == ಪ್ರಾಗ್ನೋಸೀಸ್‌(ಸಂತತಿ) == ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬುದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಹಲವಾರು ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಧವಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳು ಇಂದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅನುವಂಶೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು ಬರಬಹುದ ಆದರೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಬರುವ [[ಹೃದಯಾಘಾತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]]ಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಯ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ (ಉದಾ:[[ಕೆಮೊಥೆರಪಿ]] ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಉಲ್ಬಾವಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ರೋಗಿಗೆ ತೀವ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾಳಜಿ ಕಕ್ಕುಲಾತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. [[ರೋಗಿಯ ಸತತ ಕಾಳಜಿ]] ದು:ಖ ಹಾಗು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಾಸ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. === ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೆಂಬಲವು; [[ಸಮೂಹ ಬೆಂಬಲ]],[[ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ]],ಸಲಹೆ,ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು,ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆ ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು,ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮದೇಆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದ ಸೇವಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ,ಗುಂಪು,ಕುಟುಂಬ,ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ,ಸ್ಪಂದನೆ,ರೋಗಿಯಿಂದ ರೋಗಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ,ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. == ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Epidemiology of cancer}} [[ಚಿತ್ರ:Malignant neoplasms world map - Death - WHO2004.svg|thumb|Death rate from malignant cancer per 100,000&nbsp;inhabitants in 2004.<ref>[175]</ref>[176][177][178][179][180][181][182][183][184][185][186][187][188]]] ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ 13%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ {{As of|2004}}ಸಾವುಗಳಾಗಿವೆ (ಸುಮಾರು 7.4 ದಶಲಕ್ಷ) ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:[[ಶ್ವಾಸ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],(1.3ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವು/ವರ್ಷ),[[ಉದರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (803,000) [[ಕರಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (639,000 ಸಾವುಗಳು),[[ಜಠರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (610,000),ಮತ್ತು [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/nmh/publications/fact_sheet_cancers_en.pdf |title=Cancer |format=PDF |work=World Health Organization |accessdate=}}</ref> ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (519,000ಸಾವುಗಳು) ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 30%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವದರಿಂದ:[[ತಂಬಾಕು]],[[ಅತಿಯಾದ ತೂಕ]],ಅಥವಾ [[ಕೊಬ್ಬು]],ಕಡಿಮೆ [[ಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿಗಳ]] ಸೇವನೆ,[[ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ]],[[ಮಧ್ಯಪಾನ]],[[ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗ]]ಗಳು,ಮತ್ತು [[ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ]] ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು <ref name="Cancer Cancer"/> ತಡೆಯಬಹುದು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 25%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ 30%ರಷ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಜನನಾಂಗದ ಸೋಂಕಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.(ಸುಮಾರು 25% ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು) ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ [[ಸ್ತನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (ಅದೂ25%ರಷ್ಟು) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವದಿಲ್ಲ(U.S.ನಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 150ಪ್ರಕರಣಗಳು)ಇದರಲ್ಲಿ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]] ಸರ್ವೆ <ref>{{cite journal |author=Jemal A, Siegel R, Ward E ''et al.'' |title=Cancer statistics, 2008 |journal=CA Cancer J Clin |year=2008 |pages=71–96 |volume=58 |issue=2 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/58/2/71 |pmid=18287387 |doi=10.3322/CA.2007.0010 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2011-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703021822/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/58/2/71 |url-status=dead }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ [[ಪ್ರಕರಣ]]ವು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 230 ಇತ್ತು.ಆಗ [[ನ್ಯುರೊಬ್ಲಾಸ್ಟಮಾ]] ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಯ <ref>{{cite book |editor= Ries LAG, Smith MA, Gurney JG, Linet M, Tamra T, Young JL, Bunin GR (eds) |year=1999 |title= Cancer Incidence and Survival among Children and Adolescents, United States SEER program 1975–1995 |publisher= National Cancer Institute, SEER Program |version= NIH Pub. No 99-4649 |location= Bethesda, MD |chapterurl=http://seer.cancer.gov/publications/childhood/infant.pdf |author= Gurney JG, Smith MA, Ross JA |chapter=Cancer among infants |pages=149–56}}</ref> ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳು ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಘಾತಕ ಕಾಯಿಲೆ; ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಇದಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಬಚಾವಾದವರು ಕೆಲಸಮಯದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಇದೇ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಇಂತಹವರು ಇರಲಿಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಸಾಕು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಯ ಪ್ರಥಮರು ರಾಂಡಮ್ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಂತೆ ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮೊದಲಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಅದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ರೋಗಿಗಳು ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಆತನ ಕಾರಣಗಳಾದ ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಇತಿಹಾಸ,ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆ,ಕೊಬ್ಬು,ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ,ಇದು ಭಾಗಶಃ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.ಮೊದಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು,ಕೆಮೊಥೆರಪಿಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳು ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ <ref name="isbn1-55009-213-8"/> ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತೆ.ಹೀಗೆ ಅವರ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಪತ್ತೆಗೆ <ref name="isbn1-55009-213-8">{{cite book |editor=Frei, Emil; Kufe, Donald W.; Holland, James F. |author=Rheingold, Susan; Neugut, Alfred; Meadows, Anna |title=Cancer medicine 6 |publisher=BC Decker |location=Hamilton, Ont |year=2003 |page=2399 |isbn=1-55009-213-8 |chapterurl=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=cmed.section.41087 |chapter=156 |accessdate=05 November 2009 }}</ref> ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಇಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಪದ [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]] ವು ಜೀವಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ [[ಎಪಿಥೆಲೈಲ್]] ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸೆಲ್ಸಸ್]] ಎಂಬಾತನು ಇದನ್ನು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ '' ಅಲ್ಲದೇ ಏಡಿ, ಅರ್ಬುದ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಸ್ '' ಎಂದೂ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ. [[ಗಲಾನ್]] ಎಂಬಾತನು "''ಆಂಕೊಸ್ '' " ನ್ನು ''ಎಲ್ಲಾ '' ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಿದ,ಇದು ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ಪದ [[ಆಂಕೊಲಾಜಿಗೆ]] <ref name="Galen">{{cite journal |author=Karpozilos A, Pavlidis N |title=The treatment of cancer in Greek antiquity |journal=European Journal of Cancer |volume=40 |issue=14 |pages=2033–40 |year=2004 |pmid=15341975 |doi=10.1016/j.ejca.2004.04.036}}</ref> ಮೂಲಬೇರಾಗಿದೆ. ಔಷಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರಂಭಿಕ ಗೆಡ್ದೆಗಳ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆತ ''ಆಂಕೊಸ'',ಎಂದರೆ [[ಗ್ರೀಕ್]] ನವರು ಇದನ್ನು ಊತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಸ್ '' ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು.ಗ್ರೀಕ್ ರಿಗೆ ಇದು [[ಏಡಿ]] ಅಥವಾ [[ಕ್ರೈಫಿಶ್]] ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹೆಸರು ಗಟ್ಟಿ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು."ಎಲ್ಲಾ ನರಕೋಶಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ಪಸರಿಸಿದ್ದು ಏಡಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಲವು ಪಾದಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚಾಚಿದಂತೆ ಇದು <ref>{{cite web | first = Ralph W. | last = Moss | title = Galen on Cancer | url = http://www.cancerdecisions.com/speeches/galen1989.html | publisher = CancerDecisions | year = 2004 }} </ref> ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ".(ಚಿತ್ರ ನೋಡಿ) ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ''-ಓಮಾ'' ಎಂಬ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಅಂಟಿಸಲಾಯಿತು.ಗ್ರೀಕರು ಈ ಊತದ ಗೆಡ್ಡೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ''ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ '' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು..ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಬಗೆದು ನೋಡುವ ಪದ್ದತಿಯಿಲ್ಲ.ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರಟ್ಸ್ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆಯನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರ ಬಳಸಿ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವಿರಿಸಲು ಚರ್ಮ,ಮೂಗು ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ. [[.ಹ್ಯೂಮರ್ ಪ್ರಮೇಯ]]ದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಈ ದ್ರವಗಳು (ಕಪ್ಪುಮತ್ತು ಹಳದಿ ಪಿತ್ತರಸ,ರಕ್ತ ಮತ್ತುಕಫ)ಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ರೋಗಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹ್ಯೂಮರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ,ರಕ್ತ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ,ಮತ್ತುಅಥವಾ ವಿರೇಚಕಗಳನ್ನು ಇದರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಾದರೂ ಹುಟ್ಟಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಹ್ಯೂಮರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಯು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕೋಶಗಳನ್ನು]] ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು "ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿ.ಇದು [[ಈಜಿಪ್ತ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ]] ವಿಧಾನವೆಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಸುಮಾರು1600B.C.ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು.ಆಕಾಲದ [[ಪಪಿರಸ]](ದಾಖಲಾದ ವಿವರಗಳು) ಪ್ರಕಾರ 8 ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಲ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ವಾಟರೈಜೇಶನ್ (ಬರೆ ಹಾಕುವ ಪದ್ದತಿ) ಮೂಲಕ ಗುಣಪಡಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು "ಫೈರ್ ಡ್ರಿಲ್ " ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬರಹವು "ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ"ಎಂಬ ವಿವರಣೆ <ref name="CancerOrgHistory">{{cite web | title = The History of Cancer | url = http://www.cancer.org/docroot/CRI/content/CRI_2_6x_the_history_of_cancer_72.asp | publisher = American Cancer Society | year = 2009 | month = September | access-date = 2010-02-09 | archive-date = 2010-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100302154211/http://www.cancer.org/docroot/CRI/content/CRI_2_6x_the_history_of_cancer_72.asp | url-status = dead }}</ref> ಇದೆ. ಸುಮಾರು 1020ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಎನ್ನಲಾದ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಾಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು [[ಅವಿಸಿನ್ನಾ]] (ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ) ''[[ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] '' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ [[ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ]] ತೆಗೆದು ಅಲ್ಲಿನ ರೋಗಪೀಡಿತ [[ಕೋಶ]]ವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು.ಇದು [[ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಗೆಡ್ದೆ]]ಯೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ [[ನರಗಳನ್ನು]] ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Patricia">ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕಾ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ (2001),[https://archive.is/20120629144443/findarticles.com/p/articles/mi_g2603/is_0007/ai_2603000716 ಯುನಾನಿ ಟಿಬ್ಬಿ],''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ ನೇಅಟಿವ್ ಮೆಡಿಸಿನ್''</ref> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ [[ಕ್ವಾಟರೈಜೇಶನ್]] (ಬರೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ) ತೆಗೆಯಬಹುದೆಂದು ಆತ ಶಿಫಾರಸು <ref name="Patricia"/> ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಸುಮಾರು 16 ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯಲು ವೈದ್ಯರು ಆಯಾ [[ಭಾಗದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು]]ವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡರು. ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್ ಫಾಬ್ರಿ]] ನಂಬಿರುವಂತೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹಾಲು ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿನ ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ್ದಲ್ಲದೇ ಡಚ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಡಿ ಲಾ ಬೊಯಿ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್]] ಈತ [[ಡೆಸ್ಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ನ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ.ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ರಸಾಯನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಕಾರಣ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆಮ್ಲೀಯ ದ್ರವ [[ಕೀವಿ]]ನಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನ [[ನಿಕೊಲೇಸ್ ಟಲ್ಪ್]] ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಡುವ ಒಂದು ವಿಷ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸೋಂಕುನಿಂದಾಗಿ]] ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೆ <ref name="Marilyn Yalom"> ಮರಿಲಿನ್ ಯಾಲೊಮ್ "ಎ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರೀಸ್ಟ"1997 New York: Alfred A. Knopf. ISBN 0-679-43459-3</ref> ಹರಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಪರ್ಸಿವಾಲ್ ಪಾಟ್]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಮೊದಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ.ಸುಮಾರು 1775ರಲ್ಲಿ [[ವೃಷಣ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] [[ಚಿಮಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಆತ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ..ಹಲವಾರು ಪರಿಣತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ತಜ್ಞರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿಷವು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿ ದ್ರವ ಅಂದರೆ ಕೀವು ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪಸರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ದೇಹದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ"[[ವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಧಿ ವ್ಯಾಪಿಸ]]"ಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1871 ಮತ್ತು 1874ರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಡೆ ಮೊರ್ಗನ್]] <ref>{{cite journal |author=Grange JM, Stanford JL, Stanford CA |title=Campbell De Morgan's 'Observations on cancer', and their relevance today |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=95 |issue=6 |pages=296–9 |year=2002 |url=http://www.jrsm.org/cgi/content/full/95/6/296 |pmid=12042378 |doi=10.1258/jrsm.95.6.296 |pmc=1279913 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220204843/http://www.jrsm.org/cgi/content/full/95/6/296 |url-status=dead }}</ref> ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುಣಮುಖಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ [[ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ]] ಪದ್ದತಿಯು ಅರೋಗ್ಯಕರ ವಾತಾವರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮೊನ್ರೊ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾದ 60 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ತನ ಗೆಡ್ದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಎಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಿತ]] ಹಾಗು ಸುಧಾರಿತ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಬದುಕುಳಿಯುವವರ]] ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು,ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಪರೂಪವೆನ್ನುವಂತೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೊಲಿ]] 1800ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಗುಣಮುಖತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದನಲ್ಲದೇ ಎಸೆಪ್ಸಿಸ್ (ಕ್ಯಾನ್ಸ್ರರ್ ಗೆಡ್ದೆಯಲ್ಲಿಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಸೇರಿಸಿದ).ಇದಕ್ಕೂ'' ಮುಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭ'' ಗಿಂತ ರೋಗಿಗಳ ಗುಣಮುಖದ ಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.ಇದು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ನಿಪುಣ ಚಿಕಿತ್ಸದ ಇದನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಆತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವು ವಿವಿಧ [[ಅಂಗಾಂಶಗ]]ಳಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು,ಇದು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಆಗಿನ ಹ್ಯೂಮರ ಪ್ರಮೇಯದ ಪರಿಹಾರಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಅಸಮತೋಲನಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[ಕೋಶ ರಚನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಕಾಲ ಆಗ ಜನ್ಮ ತಾಳಿತು. ಯಾವಾಗ [[ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೀರೆ ಕ್ಯೂರಿ]]ಯ ಜೋಡಿ [[ವಿಕಿರಣ]]ಗಳನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರೋ ಆಗ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆ ರಹಿತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಿಕಿರಣ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಹುಮುಖ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನಗಳು ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಒಬ್ಬನೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೇ ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಿಕಿರಣ ತಜ್ಞರ ತಂಡವೇ ರೋಗಿಗಳ ಶುಶ್ರೂತೆಗೆ ತೊಡಗಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ರೋಗಿಯ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಅದನ್ನುಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳುಳ್ಳ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ವಿಲೆವಾರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಡಿತು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುವ ಕೆಲಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಜನೆಟ್ ಲೇನ್ -ಕ್ಲೈಪೊನ್]] ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು.ಸುಮಾರಿ1926ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ 500 ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಪೀಡಿತರ ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಹಾಗು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಕೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡೊಲ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟಿನ್ ಬ್ರಾಡ್ ಫೊರ್ಡ್ ಹಿಲ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ "([[ಲಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] )"ಮತ್ತು [[ಧೂಮಪಾನ]]ದಿಂದ ಸಾವಿನ ಇತರ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತುಅದರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ವರದಿಯು ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ವಿಚಾರವು 1956ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ([[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ಅಧ್ಯಯನ]]) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡೊಲ್ [[ಲಂಡನ್]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶಧೋನಾ ಕೆಂದ್ರವನ್ನು ತೊರೆದು (MRC)[[ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ನಿದಾನ ಕುರಿತ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. [[ಕಾಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಘಟಕವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿ ಕುರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ರೋಗ ನಿದಾನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಇವತ್ತಿನ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಛಾಯೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಇಡೀ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.ಆಸ್ಪತ್ರೆ,ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾರು,ರಾಜ್ಯ,ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವದ ಮಹಾಯುದ್ಧII]] ದ ಅವಧಿ ವರೆಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯು ಆಯಾ ವೈದ್ಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದರ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ಆಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿವಾಣವಿತ್ತು.ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂದರೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಂಡು ಬಂತು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಆಂತರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲೋಕದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಗಳ ಲಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾನಿನ [[ಹಿರೊಸಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಗಿನ ಅಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ]]ಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪಶು ಆದವರ ಎಲುಬಿನ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತ್ತು.ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ವೈದ್ಯ ಸಮೂದಾಯ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಈ [[ಸ್ನಾಯು ಅಥವಾ ಎಲುವು ಖಂಡ]]ವು ವಿಕಿರಣದಿಂದಲೂ ನಾಶಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]ದವರಿಗೆ ಸ್ನಾಯು ಕಸಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದII ನಂತರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಜೂಕಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ದತಿಗಳು ಪ್ರಗತಿ ಕಾಣುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣಾ ವಿಧಾನ]]ಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವೂ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. == ಸಂಶೋಧನೆ == {{Main|Cancer research}} ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದೇ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲೋದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೀವಕಣಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಶೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಸುಧಾರಿತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಇಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಆಗಿನ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರು 1971ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲೆ ಸಮರ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಗತಿ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾರು 1971ರಿಂದಲೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು$200ಬಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ;ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನೂ <ref>{{cite web |author=Sharon Begley | url=http://www.newsweek.com/id/157548/page/2 |title=Rethinking the War on Cancer |format= |date=2008-09-16 | work=Newsweek |accessdate=2008-09-08}}</ref> ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹಣಹೂಡಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.(ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಿ) 1950 ಮತ್ತು 2005ರ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆ ಈ ರೀತಿ <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/04/24/health/policy/24cancer.html|title=Advances Elusive in the Drive to Cure Cancer |last=Kolata|first=Gina|date=April 23, 2009 |publisher=''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''|accessdate=2009-05-05}}</ref> ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ:[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್]],ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]](ACS),ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಆಂಕೊಲಾಜಿ]],ದಿ [[ಯುರೊಪಿಯನ್ ಆರ್ಗೈನೈಜೇಶನ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]],ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ]],ದಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾಂಪ್ರಹೆನ್ಸಿವ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್]] ಮತ್ತು NCI ನಲ್ಲಿನ ದಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೆನ್ಯುಮ್ ಅಟ್ಲಾಸ್]] ==ಬೆಂಗಳೂರು ಕಿದ್ವಾಯ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ== *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆ: *ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕಷ್ಟೇ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌’ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. *ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕಷ್ಟೇ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುವ ‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌’ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಗಂಥಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. *‘ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿರುವ ರೂ.120 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ₹17 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ‘ಎಲೆಕ್ಟಾ’ ಕಂಪೆನಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಿದೆ’ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ.ಕೆ.ಬಿ. ಲಿಂಗೇಗೌಡ ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. *‘ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 350–400 ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ) ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 3–4 ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ===ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ=== *‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಮೀಟರ್‌ ದಪ್ಪವಿರುವ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಯಂತ್ರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟಾ ಕಂಪೆನಿಯವರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಆಂಕಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. *ಮತ್ತೊಂದು ಯಂತ್ರ ಖರೀದಿ: ‘ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸುಧಾರಿತ ಯಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ₹5.5 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು, ಕಿದ್ವಾಯಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಭರಿಸಿದೆ. ಇದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಿದೆ’ ಎಂದು ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ಹೇಳಿದರು. ==ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌, ಸಿ.ಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರಗಳ ಖರೀದಿ== *‘ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರಗಳ ಜತೆಗೆ ತಲಾ ಎರಡು ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ (ಹೈ-ಡೋಸ್‌ ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ) ಹಾಗೂ ಸಿ.ಟಿ. ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಕಿಥೆರಪಿ ನೀಡಬಹುದು. ಎಚ್‌ಡಿಆರ್‌ ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ₹3 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಸಿ.ಟಿ. ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ₹3–4 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ’ ಎಂದು ಡಾ.ಜಗನ್ನಾಥ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. *‘ಬ್ರಾಕಿಥೆರಪಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರೋಗಿಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನ್ನನಾಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಗಿಗೆ ವಿಕಿರಣಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವೇಳೆ ರೋಗಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಕೊಳವೆ ಹಾಕಿ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದರು. <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/16/445295.htmlಎನ್‌. ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್‌ ಯಂತ್ರ; ನವೀನ್‌ ಕುಮಾರ್‌;16 Oct, 2016]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕ== *ಹೊಸ ಶೋಧನೆ:[https://www.prajavani.net/vr-system-allows-you-fly-597413.html ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಡ್ಡೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ‘ವಿಆರ್‌ 3ಡಿ’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ;ಪಿಟಿಐ: 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018,] == Glossary == {{further|[[List of oncology-related terms]]}} ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯ ಪಟ್ಟಿಯು ಅಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ ಸಂಗ್ರಹ: * '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ [[ಗೆಡ್ಡೆ]]''' ಮೂಲತಃ ಅನೈಸರ್ಗಿಕ ಊತ ಅಥವಾ ಗಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ. ಸದ್ಯದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಮರ್ ಪದವು ನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಘನ ನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಆಗಿದೆ. ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದೇನೆಂದರೆನಿವೊ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಗಳು ಅಂದರೆ [[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]] ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾದುವದಿಲ್ಲ. * '''[[ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ]]''' ವು ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ. ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ** '''ಮಾಲಿಗಂಟ್ ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ''' ಅಥವಾ '''ಮಾಲಿಗಂಟ್ ಟ್ಯುಮರ್ ''' : '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ಗೆ ಸಮಾನ ಪದಗಳು. ** '''ಬೆನಿಗ್ನ್ ನಿವೊಪ್ಲಸ್ಮಾ''' ಅಥವಾ '''[[ಬೆನಿಗ್ನ ಟ್ಯುಮರ್]]''' :(ಘನ ನಿವೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ )ಇದು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೆ ಎಳವಣಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವದೇ ಕೋಶದ ಮೇಲ ದಾಳಿ ಮಾಡದು. * '''ದಾಳಿಕೋರ ''' ಟ್ಯುಮರ್ ಇನ್ನೊಂದು '''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ''' ಸಮಾನಪದ ಈ ಹೆಸರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. * ''' ಪೂರ್ವ ಮಾಲಿಗನ್ಸಿ''','''ಪೂರ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸ್ರರ್''' ಅಥವಾ''' ದಾಳಿಕೋರನಲ್ಲಿರದ''' ಗೆಡ್ದೆ ಯು ಹರಡುವದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅದರ ಪಸರಿಸುವಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಕಳಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತವೆ.[[ಅಟಿಪಿಯಾ]], [[ಡಿಸ್ಪಾಲ್ಸ್ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಸಿನೊಮಾ]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿವರಣೆಗೆನಿವುಗಳ ಬಳ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ''' : ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುವ ಮುಂಚೆಯೇ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆ..[[ಮಮೊಗ್ರಮ್]] ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆ. * '''ರೋಗನಿದಾನ ''' ಪತ್ತೆ: ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕದ ಪತ್ತೆ. This usually requires a [[biopsy]] or removal of the tumor by [[surgery]], followed by examination by a [[pathologist]].ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಶ * '''Surgical excision''' : the removal of a tumor by a [[surgeon]]. ** '''Surgical margins''' : the evaluation by a [[pathologist]] of the edges of the tissue removed by the surgeon to determine if the tumor was removed completely ("negative margins") or if tumor was left behind ("positive margins"). * '''Grade''' : a number (usually on a scale of 3) established by a [[pathologist]] to describe the degree of resemblance of the tumor to the surrounding benign tissue. * '''ಹಂತ''' :ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ಯುಮರ್ ನ ಆಕ್ರಮಣ ಇದು 4ರ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ [[ಆಂಕೊಲಾಜಿಸ್ಟ್]] ಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,. * ಮರುಕಳಿಕೆ: ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಗೆಡ್ಡೆ * '''ಮೆಟಾಸ್ಟ್ಯಾಸಿಸ್ ''' :ಹೊಸ ಗೆಡ್ಡೆ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದು. * '''ಮಧ್ಯಂತರದ ಬದುಕಿನ ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿ''' : ಇದನ್ನು ಮಾಸ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದು.50%ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರು ಬದುಕು <ref>{{Cite web |url=http://www.cancer.gov/templates/db_alpha.aspx?CdrID=44158 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-09 |archive-date=2009-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510055720/http://www.cancer.gov/Templates/db_alpha.aspx?CdrID=44158 |url-status=dead }}</ref> ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. * '''ಪರಿವರ್ತನೆ''' :ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗೆಡ್ದೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ:[[ರಿಚರ್ಸ್ ನ ಪರಿವರ್ತನೆ]] * '''ಕೆಮೊಥೆರಪಿ''' :ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ * '''Radiation therapy''' : treatment with radiations. * '''Adjuvant''' therapy: treatment, either chemotherapy or radiation therapy, given after surgery to kill the remaining cancer cells. * '''Prognosis''' : the probability of cure after the therapy. It is usually expressed as a probability of [[survival]] five years after diagnosis. Alternatively, it can be expressed as the number of years when 50% of the patients are still alive. Both numbers are derived from statistics accumulated with hundreds of similar patients to give a [[Kaplan-Meier curve]]. * '''ಗುಣಮುಖತೆ''' :ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನಂತರ 95%ರಷ್ಟು ಗುಣಮುಖರಾದವರು ತಮ್ಮ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರದ ಅವಧಿವರೆಗೂ ಉತ್ತಮ ಬದುಕು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಹೊಜ್ ಹೊಜ್ ಕಿನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅವಧಿಯು 10ವರ್ಷ ಆದರೆ ಬರ್ಕಿಟ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದು <ref>"Definition of Cure for Hodgkin's Disease." Cancer Research 31 1970 p 1828-1833</ref> 1ವರ್ಷ. "ಕ್ಯುರ್ "ಎಂಬ ಪದವು ಆಂಕೊಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯೊಲೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತುಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು <ref>http://jco.ascopubs.org/cgi/content/full/23/34/8564</ref> ಹೊಂದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಆಕರಗಳು == * ಕ್ಯಾಂಪುಸೆನ್ KA, ಹೊಸ್ಕಿನ್WJ, Eds.ಪಜ್ದುರ್ ಆರ, ವ್ಯಾಗಮನ್ LD, ''[http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 Cancer Management: A Multidisciplinary Approach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515031918/http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 |date=2009-05-15 }}''. 11th ''[http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ: ಎ ಮಲ್ಟಿಡಿಸ್ಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಅಪ್ರೊಚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515031918/http://www.cancernetwork.com/cancer-management-11 |date=2009-05-15 }}'' 11ಸಂ 2009. * {{0} ದಿ ಬೇಸಿಕ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಕೊಲಾಜಿ ನೆ ಸಂಪುಟ Tannock IF, Hill RP ''et al.'' (eds.) (2005). ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾವ್‌-ಹಿಲ್‌. ISBN 0-07-138774-9. * ''ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳು'' Kleinsmith, LJ (2006). ಪೀಯರ್ಸನ್ ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಕುಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್ ISBN 0-8053-4003-3. * {{cite journal |author=Parkin D, Bray F, Ferlay J, Pisani P |title=Global cancer statistics, 2002 |journal=CA Cancer J Clin |volume=55 |issue=2 |pages=74–108 |year=2005 |doi=10.3322/canjclin.55.2.74 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/55/2/74 |pmid=15761078 |access-date=2010-02-09 |archive-date=2008-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080706042521/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/55/2/74 |url-status=dead }} * ''Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Cancer: a Global Perspective''. ವಿಶ್ವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿ (2007) ISBN 978-0-9722522-2-5. ''[http://www.wcrf-uk.org/research_science/expert_report.lasso Full text ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ]'' * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View.ShowTOC&amp;rid=cmed.TOC&amp;depth=2 Cancer Medicine, 6th Edition]—Textbook ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೆಡಿಸಿನ,6ನೆಯ ಸಂಪುಟ -ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ * [http://www.springer.com/biomed/cancer/book/978-3-540-36847-2 Encyclopedia of Cancer]—4 volume reference work ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಪುಟ -4 ಉಲ್ಲೇಖದ ಕಾರ್ಯ * {{cite journal | author=Weinberg, Robert A. | title=How Cancer Arises; An explosion of research is uncovering the long-hidden molecular underpinnings of cancer—and suggesting new therapies | url=http://www.bme.utexas.edu/research/orly/teaching/BME303/Weinberg.pdf | journal=[[Scientific American]] | month=September | year=1996 | pages=62–70 | quote=Introductory explanation of cancer biology in layman's language | format=[[Portable Document Format|PDF]] | access-date=2010-02-09 | archive-date=2009-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090225115248/http://www.bme.utexas.edu/research/orly/teaching/BME303/Weinberg.pdf | url-status=dead }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} {{Commons|Cancer (illness)|Cancer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಯಸ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರುವ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಕಾರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಂಥಿಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:Rಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಪ್ರಕಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಪರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] k2jikay1tjop2r80jrtatuqt69fwdni 0 24131 1371979 1345896 2026-04-24T09:29:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371979 wikitext text/x-wiki {{About|the largest city in Scotland}} {{Infobox UK place <!-- Infobox begins --> |official_name = Glasgow |gaelic_name = Glaschu |local_name = '''[[Scots language|Scots]]:''' '''''Glesga''''' |country = Scotland |map_type = Scotland |population= 588,280 |population_ref = (2009)<ref name="autogenerated3" /> |statistic1= 1,199,629 |statistic_title1 = [[Urban area|Urban]]<ref name=aug2007population>{{cite web|url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf|title=2007 Population Estimates|accessdate=16 January 2008|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227084144/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf|archivedate=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008|url-status=live}}</ref> |statistic2= 2.3 million |statistic_title2 = [[Metropolitan area|Metro]] |population_density= {{nowrap|{{Pop density mi2 to km2|8541.8|abbr=yes|precision=1}} }} <!--578790 people/67.76sq mi=8541.76 --> |os_grid_reference= NS590655 |edinburgh_distance_mi=42 |london_distance_mi=403 |language= [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[Scots language|Scots]] (see [[Glasgow patter|Glasgow Patter]]) |area_footnotes =<ref name=infoboxarea>{{cite web |url=http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=UV02&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1 |title=Analyser UV02 |accessdate=4 August 2007 |work= |archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930155430/http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=UV02&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1 |url-status=dead }}</ref> |area_total_sq_mi =67.76 |latitude= 55.858 |longitude= -4.259 |post_town= GLASGOW |postcode_area= G |postcode_district= G1–G80 |dial_code= 0141 |constituency_westminster= [[Glasgow Central (UK Parliament constituency)|Glasgow Central]] |constituency_westminster1= [[Glasgow East (UK Parliament constituency)|Glasgow East]] |constituency_westminster2= [[Glasgow North (UK Parliament constituency)|Glasgow North]] |constituency_westminster3= [[Glasgow North East (UK Parliament constituency)|Glasgow North East]] |constituency_westminster4= [[Glasgow North West (UK Parliament constituency)|Glasgow North West]] |constituency_westminster5= [[Glasgow South (UK Parliament constituency)|Glasgow South]] |constituency_westminster6= [[Glasgow South West (UK Parliament constituency)|Glasgow South West]] |unitary_scotland= [[Politics of Glasgow|Glasgow City Council]] |lieutenancy_scotland= Glasgow |constituency_scottish_parliament= [[Glasgow (Scottish Parliament electoral region)|Glasgow]] |constituency_scottish_parliament1= [[Glasgow Anniesland (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Anniesland]] |constituency_scottish_parliament2= [[Glasgow Baillieston (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Baillieston]] |constituency_scottish_parliament3= [[Glasgow Cathcart (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Cathcart]] |constituency_scottish_parliament4= [[Glasgow Govan (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Govan]] |constituency_scottish_parliament5= [[Glasgow Kelvin (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Kelvin]] |constituency_scottish_parliament6=[[Glasgow Maryhill (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Maryhill]] |constituency_scottish_parliament7=[[Glasgow Pollok (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Pollok]] |constituency_scottish_parliament8=[[Glasgow Rutherglen (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Rutherglen]] |constituency_scottish_parliament9=[[Glasgow Shettleston (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Shettleston]] |constituency_scottish_parliament10= [[Glasgow Springburn (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Springburn]] |website= [http://www.glasgow.gov.uk/ www.glasgow.gov.uk]}} '''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ''' ({{pron-en|ˈɡlæzɡoʊ}} ({{respell|GLAZ|goh}});{{lang-sco|Glesga}}{{lang-gd|Glaschu}}) ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನ [[ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ]] ನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ದೇಶದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕೇಂದ್ರ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವಿಜನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಸ್ಥ[[ಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ]]ಯ ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಇದು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬಿಷಪ್‌ನ ಅಧಿಪತ್ಯದ]] [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು [[15 ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಜ್ಞಾನೋದಯದ]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ನಗರವೂ ಕೂಡ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ಜೊತೆಗಿನ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಜೊತೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾರವಾದ [[ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.undiscoveredscotland.co.uk/glasgow/glasgow/index.html|title=Glasgow Feature Page|accessdate=11 December 2007|work=Undiscovered Scotland}}</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹಡಗು ತಯಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ನೌಕಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಉದ್ಯಮಗಳ ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಲವಾರು ಹೊಸರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ನಂತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಯುಗ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಎಡ್ವರ್ಡಿಯಾ ಅವಧಿ]]ಗಳ ''[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯ]]ದ "[[ಎರಡನೆಯ ನಗರ]]"'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/The+Second+City.htm| title=About Glasgow: The Second City of the Empire – the 19th century| accessdate=9 July 2007| publisher=Glasgow City Council| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110616125656/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/The%2BSecond%2BCity.htm| archivedate=16 ಜೂನ್ 2011| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.theglasgowstory.com/storyd.php| title=Second City of The Empire: 1830s to 1914| author=Fraser, W, H| accessdate=7 January 2008|publisher=University of Glasgow}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/culture/vibrant6-glasgow.html| title=Glasgow – city of reality| author=McIlvanney, W| accessdate=7 January 2008| publisher=Scotland – the official online gateway| archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071204064459/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/culture/vibrant6-glasgow.html| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಪ್ಪತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ‌ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Factsheets/| title=About Glasgow: Factsheets| accessdate=9 July 2007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629223736/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Factsheets/| archivedate=29 ಜೂನ್ 2007| url-status=dead}}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ೫೭ ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_by_quality_of_living</ref> ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು <ref>{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/4population.pdf| title=Factsheet 4: Population| publisher=Glasgow City Council| accessdate=9 July 2007| format=PDF| archiveurl=https://web.archive.org/web/20051028194553/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/4population.pdf| archivedate=28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005| url-status=dead}}</ref>, ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]], [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರಗಳ ನಂತರದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Visitors/Architecture/Bridges| title=Visiting Glasgow: Clyde Bridges| accessdate=9 July 2007| publisher=Glasgow City Council| archiveurl=https://web.archive.org/web/20050419125511/http://www.glasgow.gov.uk/en/Visitors/Architecture/Bridges| archivedate=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005| url-status=dead}}</ref> ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅನುಕ್ರಮದ ಸೀಮೆ (ಗಡಿ)ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, [[ಹೊಸ ನಗರ]] ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯ ಮತ್ತು [[ಉಪನಗರ]]ಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ದ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವಿಕೆಯು [[ಗ್ರೇಟರ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]] [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ೧,೧೯೯,೬೨೯ <ref name="GRO">{{cite web |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/files/setloc-ks01.xls |title=Key Statistics for Settlements and Localities Scotland |publisher=General Register Office for Scotland |accessdate=8 September 2008 |archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927210246/http://www.gro-scotland.gov.uk/files/setloc-ks01.xls |url-status=dead }}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೊತೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಏಕತಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೫೮೦,೬೯೦ ಗೆ<ref name="autogenerated3">{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf| title=2007 Population Estimates| accessdate=16 January 2008| format=PDF| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227084144/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf| archivedate=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008| url-status=live}}</ref> ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. [[ನಗರ ಹಾಗೂ ಉಪನಗರಗಳ ಸರಮಾಲೆ]]ಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ೨.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="spt">{{cite web| url=http://www.spt.co.uk/Publications/interchange/issue07.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613072504/http://www.spt.co.uk/Publications/interchange/issue07.html| archivedate=13 June 2007| title=Minister backs SPT on White Paper|month=September | year=2004| publisher=Strathclyde Partnership for Transport| work=Interchange Issue 7| accessdate=9 July 2007}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:JocelinSeal.jpg|left|thumb|upright|ಜೋಸ್‌ಲಿನ್ ಮುದ್ರೆ ಅಥವಾ ಗುತ್ತು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬಿಷಪ್, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬರ್ಗ್ ಸ್ಥಾಪಕ]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳವು, ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ [[ಹಾಯ್ಗಡ]] ಬಿಂದುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇತ್ಯರ್ಥ(ರಾಜಿ)ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಅದು ಸಾಲ್‌ಮನ್ ಮೀನುಗಳ(ಎಳೆಗೆಂಪು ಮಾಂಸವಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮೀನು) ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವಾಗಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಷಪ್‌ಗಿರಿಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯಯುಗದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಷಪ್‌ಗಿರಿಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ತನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ೧೦ ಮತ್ತು ೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಡೇವಿಡ್ ಐ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಬಿಷಪ್ ಜಾನ್]] ಇವುರುಗಳಿಂದ ಪುನರ್‌ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಮುಂಗೋ]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿವೇಶನವಿತ್ತು. ಬಿಷಪ್‌ಗಿರಿಯು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅರಸುನಾಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತರುವ ಮತ್ತು ನಗರಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಅಧಿಪತ್ಯವಾಯಿತು. ೧೧೭೫ ಮತ್ತು ೧೧೭೮ರ ನಡುವೆ ಬಿಷಪ್ [[ಜೋಸಿಲಿನ್‌]]ನು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ವಿಲಿಯಮ್ ಐ]] ಅವರಿಂದ ಬರ್ಗ್‌ನ ಬಿಷಪ್‌ಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗಲೂ ಕೂಡ ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲ್ಪಟಿತು, ಇದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸನಾಬದ್ಧ ಭರವಸೆಗಳಿಂದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ೧೧೮೯ ಮತ್ತು ೧೧೯೫ ರ ನಡುವೆ ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸನ್ನದಿನ ಮೂಲಕ ಪೂರಕವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಸನ್ನದು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸನ್ನದಾ]]ಗಿ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ತರುವಾಯದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು, ಮತ್ತು ೧೪೫೧ ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ೧೪೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಬಿಷಪ್‌ಗಿರಿ]]ಯನ್ನು ಒಂದು [[ಪ್ರಧಾನ ಬಿಷಪ್‌ಗಿರಿ]]ಯಾಗಿ ಉನ್ನತಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡಿಫೋ]]ನು ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''[[ಎ ಟೂರ್ ಥ್ರೂ ದ ಹೋಲ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಅಭಿಮತವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಅದೇನೆಂದರೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು "ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವಾಗಿದೆ."<ref>[http://www.undiscoveredscotland.co.uk/usebooks/defoe-scotland/letter12-2.html ಲೆಟರ್ XII] ಡೆನಿಯಲ್ ಡೆಫೊರಿಂದ ಫ್ರಾಮ್ "ಎ ಟೂರ್ ಥ್ರೊ' ಹೋಲ್ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್".</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೨,೦೦೦ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಗರದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಲವಾರು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಜ್ಞಾನೋದಯ]] ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ನಗರದ ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ೧೭೦೭ ರ [[ಯೂನಿಯನ್ ಆಕ್ಟ್‌]]ನ ನಂತರ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಂಬಾಕು, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರದೊಳಗಡೆಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ನದಿಯ ಆಳವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ಲೈಡ್ [[ನದಿಯ ಅಳಿವೆ]](ಕಡಲ ತೋಳು)ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಬಂದರಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಳ ನೀರಿನ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾಯಿತು.<ref>[http://www.ltscotland.org.uk/abolition/ ಗುಲಾಮಿ ಮಾರಾಟ ನಿರ್ಮೂಲನೆ]. [[ಲರ್ನಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಆನ್‌ಲೈನ್. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೭ ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಿದ್ದು.</ref> ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟೀಷರ ತಂಬಾಕು ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲೂ ಇದರ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೪೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಲ್‌ಬಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ ತಂಬಾಕುಗಳು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.theglasgowstory.com/story.php?id=TGSCE03|title=The Glasgow Story: Industry and Technology – Food, Drink and Tobacco|publisher=[[The Glasgow Story]]|year=೨೦೦೪|accessdate=೨೯ July ೨೦೦೮|first=Ian|last=Donnachie}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:John Atkinson Grimshaw - Shipping on the Clyde (1881).jpg|thumb|ಕ್ಲೈಡ್ ಮೇಲೆ ಹಡಗು ರವಾನೆ, ಗ್ರಿಮ್‌ಶಾ 1881]] ಇದರ ನಂತರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ ನೇಯ್ಗೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ಡ್ ಸರಕುಗಳು ರಫ್ತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಮೊಂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲುವೆ]]ಯ ತೆರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ೧೭೯೫ ರಲ್ಲಿ [[ಡುಂಡಾಸ್ ಬಂದರಿ]]ನಲ್ಲಿನ ಜಲಾಯನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಲೇನಾರ್ಕ್‌ಶಿರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಅದಿರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸುಗಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಿಂದ ಎಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಹೂಳೆತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ನದಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಯೋಜನೆಗಳ ನಂತರ, ಹಡಗು ತಯಾರಿಕೆಯು ನದಿಯ ಹರಹುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು, ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು [[ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಡ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು). ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯು ನಂತರ [[ಜಾನ್ ಅಟ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ಗ್ರಿಮ್‌ಶಾ]]ರಂತಹ ಕಲಾಕಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗವನ್ನು ಮತ್ತು ನವೀನ ಜಗತ್ತನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಯಿತು. ೧೮೨೧ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರವು ''"ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ [[ಎರಡನೆಯ ನಗರ]]"'' ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೭೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಡಗು ತಯಾರಿಕೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು <ref>{{cite web|url=http://www.theglasgowstory.com/storyd.php|title=Second City of The Empire: 1830s to 1914|publisher=The Glasgow Story|year=2004|accessdate=9 July 2008|first=W. Hamish|last=Fraser}}</ref> ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಉಗಿಬಂಡಿಗಳ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.theglasgowstory.com/storyd.php|title=Industrial decline – the 20th Century |publisher=Glasgow City Council|date=28 March 2007|accessdate=9 July 2008}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವರು ನಗರಗಳ ಅತ್ಯುತ್ಕ್ರುಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಲೋಕ್ ಕಟ್ರಿನ್ ಅಕ್ವೆಡಕ್ಟ್]], [[ಸಬ್‌ವೇ]], [[ಟ್ರಾಮ್‌ವೇ ಸಿಸ್ಟಮ್]], [[ಸಿಟಿ ಚೇಂಬರ್ಸ್]], [[ಮಿಶೆಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ಗಳಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಇದರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಗರವು [[1888]] ರಲ್ಲಿ, ೧೯೦೧ ಮತ್ತು ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ೧೯೩೮ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಧಿಪತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ]] ಜೊತೆ [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ]] ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Modernclyde.JPG|thumb|left|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಮಾಡಿಲೊನಂತಹ ವಿಗ್ರಹ ರನನೆ ಸೃಸ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನ ಎರಡನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಿತು. I ನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು [[I ನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಕುಸಿತ]]ದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತು [[ಆರ್ಥಿಕ ಮಹಾ ಕುಸಿತ]]ದ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸಮಾಜವಾದ ಮತ್ತು "[[ರೆಡ್ ಕ್ಲೈಡ್‌ಸೈಡ್]]" ಚಳುವಳಿಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಗರವು [[IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಬಂಡಾಯಗಳಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಕೊನೆಗಾಣದ ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದ ವೇಳೆಗೆ, ಬಂಡವಾಳಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ ನಗರದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಅ-ಉದ್ಯಮೀಕರಣದ ಒಂದು ದೀರ್ಘವಾದ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ನಗರದ ಅವನತಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ, ಧನಸಹಾಯಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ನಗರ ವಾಸಿಗಳ ಕನಿಕರಯೋಗ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ನಗರಸಭೆಯು ಇದರ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ''[[ಬ್ರೂಸ್ ವರದಿ]]'' ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ಅದು ನಗರದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಪ್ರವರ್ತನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ಲೆನ್]] ಬೂಮ್ ಮತ್ತು ಕುಂಬರ್‌ನೌಲ್ಡ್, ಗ್ಲೆನ್‌ರೋಥ್ಸ್, ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಕಿಲ್‌ಬ್ರೈಡ್‌ [[ಹೊಸ ನಗರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://thescotsman.scotsman.com/index.cfm?id=986122002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050119043309/http://thescotsman.scotsman.com/index.cfm?id=986122002|archivedate=19 January 2005|title=Secret plot to strip Glasgow of influence|publisher=[[The Scotsman]]|date=೫ September ೨೦೦೨|accessdate=೧೧ December ೨೦೦೭|first=John|last=Staples}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ’[[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಉತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]]’ ಚಳುವಳಿಯು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ [[ಬರೆಲ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಮತ್ತು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಯುರೋಪಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಹೊಸ ಪಾತ್ರಕ್ಕ್ವೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7468870.stm|title=Why Glasgow was "miles better"|publisher=BBC News|date=23 June 2008|accessdate=30 July 2008}}</ref> ಎರಡನೆಯದು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನಗರದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಉದ್ಯಾನವನ ಉತ್ಸವ]]ದ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು, ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿನ ಇದರ [[ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರ]] ಎಂಬ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು.<ref>{{cite web| url=http://openscotland.gov.uk/Publications/2007/03/27153210/10| title=Interim Evaluation of the Cities Growth Fund: A Report to the Scottish Executive – Appendix 4: Glasgow| publisher=[[Scottish Government]]| date=೨೦೦೭-೦೩| accessdate=೨೬ June ೨೦೦೮| archive-date=2012-03-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20120302023804/http://openscotland.gov.uk/Publications/2007/03/27153210/10| url-status=dead}}</ref> ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಈ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು [[ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಂತರಿಕ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ [[ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ವು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gla.ac.uk/media/media_41198_en.pdf|title=Housing regeneration in Glasgow: Gentrification and upward neighbourhood trajectories in a post-industrial city| publisher=[[eSharp]]| year=೨೦೦೬| accessdate=೧೦ July ೨೦೦೮| first=Zhan| last=McIntyre|format=PDF}}</ref> ನಗರವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ೫೦ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳ<ref>{{cite web|url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1307990|title=Quality of living global city rankings – Mercer survey|accessdate=10 July 2008}}</ref> [[ಜವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ]] ಸೂಚಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಲೋನ್‌ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್‌]]ನಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ೧೦ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/travel/2008/oct/15/glasgow-scotland|title=Lonely Planet guide rates Glasgow as one of the world's top 10 cities|accessdate=15 October 2008 | work=The Guardian | location=London | first=Severin | last=Carrell | date=15 October 2008}}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನಗರದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು ತೀವ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಷ್ಟದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="breakthrough" /> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ವರದಿಯು, ನಗರದ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="audit">{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/2D5AF9D8-CE27-40D1-9BDF-47020507440A/0/GlasgowEconomicAudit2007SummaryReportFinal.pdf| title=Glasgow Economic Audit 2007—Summary Report| publisher=Glasgow Economic Forum| year=2007| format=PDF| accessdate=10 July 2008| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227084147/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/2D5AF9D8-CE27-40D1-9BDF-47020507440A/0/GlasgowEconomicAudit2007SummaryReportFinal.pdf| archivedate=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008| url-status=live}}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ೪೭% ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದ ೧೫% ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದರು,<ref name="audit" /> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ನಗರದ ೨೯.೪% ಕೆಲಸಮಾಡುವ-ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಳೀಯರು "ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ"ವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="breakthrough">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/pdfs/breakthroughglasgow_05_02_08.pdf| title=Breakthrough Glasgow| publisher=The Centre for Social Justice| date=1 February 2008| accessdate=8 February 2008|format=PDF}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಯುಕೆ ಯ ಸರಾಸರಿಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="audit" /> {{Wide image|Glasgow_panorama.jpg|700px|A panoramic view of Glasgow City Centre from the top of [[The Lighthouse (Glasgow)|The Lighthouse]]}} === ಸ್ಥಳನಾಮ ಅಧ್ಯಯನ === ''ಹಸಿರು ಪೊಟರೆ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಳೆಯ [[ಕ್ಯುಂಬ್ರಿಕ್]] ''ಗ್ಲಾಸ್ ಕ್ಯೂ'' ಅಥವಾ [[ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಗೇಲಿಕ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮೂಲದಿಂದ ''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ'' ಶಬ್ದವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವು ಬಹುಶಃ ಮೊದಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಯುಂಬ್ರಿಕ್ ಹೆಸರು '''ಕ್ಯಾಥ್ಯೂರ್ಸ್''' ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗು'' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೇಲಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೧೧೬) ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಸ್ಟ್ರಾಚ್‌ಲೈಡ್‌ನ ರಾಜ]] [[ರೈಡರ್ಚ್ ಹೀಲ್]] ಸಂತ ಕೆಂಟಿಜರ್ನ್ ([[ಸಂತ ಮುಂಗೋ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ) ಅನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೫೪೦ ಬಾರಿ ಬಿಷಪ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನ ಪವಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದನು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೆಂಟರ್ಜಿನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಮೊಲೆಂಡಿನಾರ್ ಬರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಹ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. ಅವನ ಸುತ್ತ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಮುದಾಯವು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಅದು ''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ, ಮೂಲ ಗೇಲಿಕ್ ಅನುವಾದವು "ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ", ಮತ್ತು ಶಬ್ದಶಃ ಹೇಳುವುದಾದರೆ "ಪ್ರೀತಿಯ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ವಂಶಲಾಂಛನ ವಿದ್ಯೆ === {{Infobox Coat of arms |name = The coat of arms of the City of Glasgow |year_adopted = 1866 |crest = [[Saint Mungo]] |image = Glasgow Coat of Arms.png |supporters = Two salmon, bearing rings |motto = Let Glasgow flourish }} ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಬಾಹುವಿನ ಹೊದಿಕೆಯು ರಾಯಲ್ ಬರ್ಗ್‌ಗೆ [[ಲೊರ್ಡ್ ಲಿಯೋನ್‌]]ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫, ೧೮೬೬ ರಂದು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಯುರ್ಕ್ಯುಹಾರ್ಟ್,ಅರ್.ಎಂ. (೧೯೭೩) ''ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬರ್ಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ''. ಲಂಡನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ ಟುಡೆ ISBN ೯೭೮-೦-೮೦೪೬-೮೦೭೫-೨</ref> ಇದು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಮುಂಗೋರ ಜೀವನದ ಜೊತೆ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ಆ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಲಾಂಛನಗಳು ಸಂತ ಮುಂಗೋರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ನಂಬಲಾದ [[ಪವಾಡ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ನಂಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: : :: ::: ::::''ಇಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಹಾರಲಾಗದ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿಯಿದೆ'' :::::''ಇಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಬೆಳೆಯದ ಒಂದು ಮರವಿದೆ'' ::::::''ಇಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ರಿಂಗಣಿಸದ ಒಂದು ಘಂಟೆಯಿದೆ'' :::::::''ಇಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಈಜಲಾರದ ಒಂದು ಮೀನಿದೆ'' [[ಚಿತ್ರ:Bell.Glasgow.jpg|thumb|upright|left|ಸೇಂಟ್ ಮುಂಗೊನ ಘಂಟೆ]] ಸಂತ ಮುಂಗೋ ಇವರು, ''ದೇವರೇ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ಲಾಘಿಸುವುದರಿಂದ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಲಿ'' ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಧರ್ಮೋಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು "ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಗರದ ಧ್ಯೇಯಸೂತ್ರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟಿತು. ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ "ಮದರ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆ ಹಾಡು ಡುಂಡೋನಿಯಾದ ಹಾಡುಗಾರ/ಹಾಡುಬರಹಗಾರ (ಕವಿ) [[ಮೈಕೆಲ್ ಮಾರಾ]] ಅವರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ [[ಹ್ಯೂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈ]] ಇವರುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[1450]] ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಮೊದಲ [[ಲಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊವೋಸ್ಟ್]] (ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ನು ಒಂದು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದನು, ಅದೇನೆಂದರೆ ಒಂದು "ಸಂತ ಮುಂಗೋನ ಘಂಟೆ" ಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಬಾರಿಸುವುದು, ಆ ಮೂಲಕ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಅವನ ಆತ್ಮ ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ೧೬೪೧ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಒಂದು ಹೊಸ ಘಂಟೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಘಂಟೆಯು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್‌]]ನ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]] ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಬಲಗಾರರು ಎರಡು ಸಾಲ್ಮನ್ ಉಂಗುರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಸಂತ ಮುಂಗೋನ ಆಕೃತಿಯ ಉದ್ದದ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿರಬೇಕು. ಅವನು ಬಿಷಪ್‌ನ ಸೀಳು ಟೋಪಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೈ "[[ಆಶೀರ್ವಾದ]]ದ ಸೂಚನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ" ಎತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ೧೮೬೬ ರ ಕೊಡುಗೆಯು ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ನಂತರದ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಂಶಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸ್ಟ್‌ನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರದ ಕಿರೀಟ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿಧದ ಸಣ್ಣ ಕಿರೀಟವು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರದ ಒಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ನಗರದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಜೊತೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಾಹುಗಳು ನಗರದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ೬, ೧೯೭೫ ರಂದು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ೨೫, ೧೯೯೬ ರಂದು ಪುನರ್-ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪ್ರತಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಬಾಹುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಿರೀಟದ ವಿಧ ಮಾತ್ರ.<ref>ಯುರ್ಕ್ಯುಹಾರ್ಟ್,ಅರ್.ಎಂ. (೧೯೭೯). ''ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿವಿಕ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ''. ಲಂಡನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ ಟುಡೆ. ISBN ೯೭೮-೦-೮೦೪೬-೮೦೭೫-೨</ref><ref>{{cite book| last=Urquhart| first=R.M.| title=Scottish Civic Heraldry| publisher=School Library Association| location=Swindon| year=2001| origyear=1979| edition=2nd edition| isbn=978-0900649233}}</ref> {{clearright}} == ಆಡಳಿತ == [[ಚಿತ್ರ:Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|thumb|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಛೇಂಬರ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.]] {{See also|Politics of Glasgow}} ಈಚೆಗೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ‌ದ [[ರೆಪ್ರಸಂಟೇಶನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ 1918]] ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ [[ಲೇಬರ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮೊದಲು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನ]] ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಗತಿಶೀಲರು]] ಕ್ಷೀಣಿಸಿದುದರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಸಭೆ]] ಲೆಬರ‍್ ಪಕ್ಷದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಜನಪ್ರಿಯ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ನಗರದ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿಮನೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಗೀನ್‌ನ [[ಮತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಡುಗಳ]]ಲ್ಲಿನ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದವುಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. [[1917ರ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್ನರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಗ್ರಗಾಮಿ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೀವ್ರವಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಘಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದವು. [[ಜನವರಿ 1919ರಲ್ಲಾದ ದಂಗೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಲಾಯ್ಡ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌]] ಸೈನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಗಿಸಿದನು. ೩೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯು [[ರಾಯಟ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌]]ನ್ನು read ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ನೌಕಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯು "[[ರೆಡ್‌ ಕ್ಲೈಡ್‌ಸೈಡ್]]‌" ಎಂಬ ಉಪಾದಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ‌ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಟ್‌ ಲೇಬರ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ತಲೆಗಂದಾಯ]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸೊಶಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. [[1982ರ ಹಿಲ್‌ಹೆಡ್‌ ಉಪಚುನಾವಣೆ]]ಯ ನಂತರ [[ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್‌]] ಎಂಪಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್‌ಡಿಪಿ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. === ಸ್ಕಾಟಿಷರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ === {{See also|Glasgow Scottish Parliament region}} [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ, [[ಸೌತ್‌ ಲನಾರ್ಕ್‌ಶಿರ್‌]]ನ [[ರುದರ್ಗ್ಲೆನ್‌]] ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರೆನ್ಫೆಶರ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ೭೩ [[ಮೊದಲ ಪಾಸ್ಟ್ ದ ಪೋಸ್ಟ್]] ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಮತ್ತು ೫೬ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸದಸ್ಯ]]ರಲ್ಲಿ ಏಳು ಜನ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಎರಡೂ ತರದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು [[ಮೆಂಬರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌(MSPs)]]ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು [[ಅನುಪಾತೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕತೆ]]ಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌‌]] [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತು ಗಡಿರೇಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪಾಸ್ಟ್ ದ ಪೋಸ್ಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೫ಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಮೆಂಬರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ (MPs)ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೫೯ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೊಸ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಉಳಿದ [[MSPs]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಲಿರುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಚುನವಣಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ:- * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅನ್ನಿಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬೇಲೀಸ್ಟನ್]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾತ್‌ಕಾರ್ಟ್]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗೊವನ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೆಲ್ವಿನ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಮರಿಹಿಲ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪೊಲಕ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರುದರ್ಗ್ಲೆನ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಶೆಟ್ಲ್‌ಸ್ಟೊನ್‌]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಬರ್ನ್‌]] === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === {{See also|United Kingdom constituencies}} [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಸಂಸತ್ತಿನ]][[ಹೌಸ್‌ ಆ‌ಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌]]ನ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ [[ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು (MPs)]]ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಈಗಿರುವ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ:- * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಮಧ್ಯಭಾಗ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪೂರ್ವಭಾಗ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಉತ್ತರ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಈಶ್ಯಾನ್ಯ ಭಾಗ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ದಕ್ಷಿಣ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗ]] == ಭೂಗೋಳ == {{Main|Geography of Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:View of Glasgow from Queens Park.jpg|thumb|right|ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಚಿತ್ರಣ, ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಲೋಚ್ ಲೊಮಂಡ್ ಮತ್ತು ದ ಟ್ರೋಸ್ಸಾಚ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಡೆಗೆ ನೋಟ.]] ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[ಕ್ಲೈಡ್‌ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯ ನದಿಯೆಂದರೆ [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌]], ಈ ಹೆಸರನ್ನು [[ಬೆರನ್‌ ಕೆಲ್ವಿನ್‌]]ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು ನಂತರ [[ತಾಪಮಾನದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಏಕಮಾನ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಲೇನಾರ್ಕ್‌ಶಿರ್‌ನಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶವು ಆ ರೀತಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಒಂದು ಏಕಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಆಡಳಿತವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಅಂಚೆ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆಯೇ "ದೇಶ"ದ ಹೆಸರನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. === ವಾಯುಗುಣ === ಮೊಸ್ಕೊದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಉತ್ತರದ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿರುವುದಾದರೂ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು [[ಓಶಿಯಾನಿಕ್]] ([[ಕೊಃಪೆನ್‌]] '''Cfb''' ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. Owing to ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಹಿತಕರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದೇ ಅಕ್ಷಾಂಶವಿರುವ ಯುಕೆಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವಿರುತ್ತದೆ, ಗಲ್ಫ್‌ನ ಮಾರುತಗಳ ಬಿಸಿಯ ಪರಿಣಾಮಾಗಿ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಣ್ಣಗೆ, ಆರ್ದತೆ,ಮೋಡ ಮುಚ್ಚಿದ ವಾತಾವರಣವಿರುತ್ತದೆ,ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು{{convert|4.0|C|1}} ಇರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಲವೊಮ್ಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣ ಹವೆಯಿರುವ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮವು ಇರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಚಿನಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿತಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಷದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳು ಹೂದೋಟಗಳು ವಸಂತದ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತುರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾಸದಲ್ಲಿ(ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ನವರೆಗೆ) ತಣ್ಣಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದತೆಯಿಂದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತಿ ಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ತಿಂಗಳೆಂದರೆ ಜುಲೈ, ಸರಾಸರಿಯಾದ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವಂದರೆ ಸುಮಾರು{{convert|20|C}}. ಶರತ್ಕಾಲವು ಶೀತಲದಿಂದ ಹಿತಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಆರ್ದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತುತ್ತತುದಿಯ ತಾಪಮಾನವು{{convert|-20|to|31.2|C|F|0}}, ೪ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೯೭೫ನ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2010}} {{Clear}} {{Glasgow weatherbox}} == ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡತೆ == {{Main|Geography of Glasgow#Demographics}} ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ೧,೨೦೦,೦೦೦ರಷ್ಠಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ೮೦ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ನಿನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ನಂತರ, [[ಗಾರ್ಬಲ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ನಗರದ ಒಳಭಾಗಗಳಿಂದ [[ಹೊಸ ನಗರ]]ಗಳಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕಿಲ್‌ಬ್ರೈಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಂಬನೋಡ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಬಡತನದ ಬೇಗೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಗಡಿಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ನೇರ ಹೋಲಿಕೆಯು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾದ ನಗರಸಭಾ ಗಡಿಯಾಚೆಗೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು, ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕರ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸುಮಾರು {{convert|400|sqmi|km2|-2}}ರಷ್ಟು ಗಡಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಖ್ಯಾನಗಳಿವೆ: ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ(೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಲೇನಾರ್ಕ್‌ಶಿರ್‌]]ಗೆ ತನ್ನ [[ರುದರ್ಗ್ಲೆನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಂಬಸ್‌ಲ್ಯಾಂಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು) ಮತ್ತು '''ಗ್ರೇಟರ್‌ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅರ್ಬನ್‌ ಎರಿಯ''' (ನಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಕೂಟವನ್ನೊಳಗೊಂಡು). ೧೮೪೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ, ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಐರಿಶ್‌ ವಲಸೆಗಾರರು]] ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಪಾರವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸೊವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ವು ಹೆಚ್ಚು ಐರಿಶ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.keep-the-faith.net/reviews.htm |title=Keep-The Faith |publisher=Keep-The Faith |date= |accessdate=8 July 2009 |archive-date=24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090424090832/http://www.keep-the-faith.net/reviews.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪರವಾನಗಿ]] ದೊರೆತ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್‌ಗಳೂ‌]] ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಐರಿಶ್‌, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಾಲ್ಲಿ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್‌ಗಳು[[ರೊಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಮ್‌]]ನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.brad.ac.uk/acad/diaspora/reviews/scottish.shtml |title=Irish Immigrants and Scottish Society in the Nineteenth and Twentieth Centuries |publisher=Brad.ac.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=13 ಜೂನ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120613220231/http://www.brad.ac.uk/acad/diaspora/reviews/scottish.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theglasgowstory.co.uk/storyc.php |title=Industrial Revolution: 1770s to 1830s |publisher=Theglasgowstory.co.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206050131/http://www.theglasgowstory.co.uk/storyc.php |url-status=dead }}</ref> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿಗೆ, ಹಲವು [[ಲಿಥುಯೇನಿಯಾ]]ದ ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಾಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನಲೆಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/g2/story/0,,1692714,00.html| title=Lithuanians in Glasgow|date=23 January 2006| author=The Guardian| accessdate=9 July 2007 | location=London}}</ref> ಹಲವು ರೊಮ್‌ ಮತ್ತು ನೇಪೊಸ್‌ ಮತ್ತು ಟಸ್ಕನಿಯ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಲೂಕ]] ನಡುವಿನ [[ಫ್ರೋಸಿನನ್‌]]‍ನಿಂದ ಬಂದ [[ಇಟಲಿಯ ಸ್ಕಾಟ್‌]]ಗಳೂ ಸಹ ಗ್ಲಸ್ಗೊವಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು, ಹಲವರು "[[ಹಾಕಿ ಪಾಕಿ]]" ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=GGhvmMCbQLUC&pg=PA39&lpg=PA39&dq=italians+scotland+%22hokey+pokey%22&source=web&ots=l_dzI1MviK&sig=D9WM0_yJU5aCPHC4ccYUqMlei7c#PPA39,M1| title=A History of Scotland| chapter=Departures and Arrivals|accessdate=9 July 2007|page=39|last=Gray|first=Alastair|coauthors=Moffat, William|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=1989|edition=Rev ed. edition|origyear=1985|isbn=978-0199170630}}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೊಲಾಕ್‌ಶೀಲ್ಡ್‌ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೧೯೬೦ರ ಮತ್ತು ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ಏಷ್ಯಾದ ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳೂ]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ೩೦,೦೦೦ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿಗಳೂ, ೩೦,೦೦೦ ಭಾರತೀಯರೂ ಮತ್ತು ೩,೦೦೦ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶಿಗರೂ ಮತ್ತು [[ಚೀನೀ]] ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ನಗರದ [[ಗಾರ್ನೆತಿಲ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. {{Citation needed|date=May 2008}}೨೦೦೦ದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರ [[ಲಂಡನ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಿಕ ಮನೆಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆಯಲು [[ಆಸರೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವವರ]] ಚದುರಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. {| class="wikitable" align="center" |- !ಸ್ಥಳ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ !ಸಾಂದ್ರತೆ |- | '''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌''' <ref name="gro">{{cite web| url=http://www.gro-scotland.gov.uk/files/05mype-cahb-t9.xls| title=The official population of Glasgow City Council unitary authority| publisher=General Register Office for Scotland| accessdate=9 July 2007| format=Microsoft Excel| archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927205644/http://www.gro-scotland.gov.uk/files/05mype-cahb-t9.xls| url-status=dead}}</ref> | ೫೭೭,೮೭೦ | {{Sq mi to km2|67.76|abbr=yes}} | {{PD mi2 to km2|8541.8|abbr=yes}} |- | '''ಗ್ರೇಟರ್‌ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೊ ಅರ್ಬನ್‌ ಎರಿಯಾ''' <ref>{{cite web| url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf | format=PDF | title=Focus on People and Migration| author=Graham Pointer| accessdate=9 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060215211111/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf|archivedate=15 February 2006}}</ref> | ೧,೭೫೦,೨೭೦ | {{Sq mi to km2|142.27|abbr=yes}} | {{PD mi2 to km2|8212.9|abbr=yes}} |- | colspan="5" style="text-align:center"| <small>'''ಮೂಲ:''' ''ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ರಿಸಲ್ಟ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌'' <ref>{{cite web| url=http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1| title=''2001 Census''| author=www.scrol.gov.uk/| accessdate=9 July 2007| archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927212649/http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1| url-status=dead}}</ref></small> |} [[2001 ಜನಗನತಿ]]ಯ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರ ನಗರಸಭೆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೫೮೫,೦೯೦ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್‌ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಎರಡೂ ನಗರಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬ್ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಹೆಚ್ಚುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨,೩೦೦,೦೦೦ ಜನರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಟ್ರಾವೆಲ್‌ ಟುವರ್ಕ್‌ ಎರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="spt" /> ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೧೦% ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/01/15950/15151|title=Review of Scotland's Cities – Transport within the City and the City-Region| publisher=Scottish Executive|accessdate=12 December 2007}}</ref> [[ಇನ್ನರ‍್ ಲಂಡನ್‌]]ನ್ನು ಹೊಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ದೊಡ್ದ ನಗರವು {{PD mi2 to km2|23441|precision=0}}.,<ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/dm-lonarea.htm |title=Southeast England Population by Area from 1891|publisher=Wendell Cox Consultancy|work=Demographia|accessdate=12 December 2007}}</ref> ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಈಗಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ—{{PD mi2 to km2|8603|precision=0}} ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು {{PD mi2 to km2|16166|precision=0}}, ಆಮೇಲೆ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಗರಗಳಿಗೆ ’ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು’ ನೀಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇದು ಖಾಲಿಯಾದುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-glasgow.htm |title=Glasgow: Population & Density 1891–2001|publisher=Wendell Cox Consultancy|work=Demographia|accessdate=12 December 2007}}</ref> ಯುಕೆಯ ಯಾವುದೇ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಕಡಿಮೆ [[ಆಯುರ್ನಿರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ೭೨.೯ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4494051.stm|title=Life expectancy gap 'widening'|date=29 April 2005|publisher=BBC News|accessdate=28 August 2008}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು [[2008ರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪೂರ್ವದ ಉಪಚುನವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7524663.stm|title=How serious is defeat for Brown?|last=Walker|first=Carole|date=25 July 2008|publisher=BBC News|accessdate=28 August 2008}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ[[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರೋಗ್ಯದ ಅಸಮಾನತೆಯ ಬಗೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪುರುಷರ ಆಯುರ್ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ೫೪ [[ಕ್ಯಾಲ್ಟನ್‌]]ನಿಂದ ೮೨ [[Lenzie]]ನ ಹತ್ತಿರದ [[ಪೂರ್ವ ಡಂಬಾರ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌]]ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7584056.stm#Life%20expectancy|title=Social factors key to ill health|date=28 August 2008|publisher=BBC News|accessdate=28 August 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7584450.stm|title=GP explains life expectancy gap|date=28 August 2008|publisher=BBC News|accessdate=28 August 2008}}</ref> == ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Glasgowareas.jpg|thumb|600px|center|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ದೊಡ್ಡದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ.]] ಹಳೆಯ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರವು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾತೆಡ್ರಾಲ್‌]] ಮತ್ತು ಹಳೆಯ [[ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ [[ಕ್ಲೈಡ್‌ ನದಿ]]ಯ ಮೂಲಕ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್‌]]ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಭಾಗವೆಂದುಕೊಂಡಂತಹ ಅನೇಕ ಜಾಗಗಳು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಗರ ಸಭಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಹೊರಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿರುವ ಜಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿರಿ. === ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ === [[ನಗರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗ]]ವು ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಲೈಡ್‌ ನದಿ]]ಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[M8 ಮೊಟಾರ್‌ವೇ]]ಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದೆ, ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಟೌ‌ನ್‌ಹೆಡ್‌]],[[ಚಾರಿಂಗ್ ಕ್ರಾಸ್]]‌, [[ಕೌಕ್ಯಾಡನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸ್ಟನ್‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ==== ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಜಿಲ್ಲೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:(looking down) Buchanan Street, Glasgow.jpg|thumb|ಬ್ಯುಕಾನನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಸೇಂಟ್ ಎನೊಚ್ ಸಬ್‌ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] ನಗರವು ಕ್ಲೈಡ್‌ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದ ಮೇಲಿರುವ ಬೀದಿಗಳ [[ಜಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. [[ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]] ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್‌]] ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿಯ ಕುಲದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಿಟಿ ಚೇಂಬರ್ಸ್]]‌, ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯಾದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]] ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಆರ್ಗೈಲ್‌ ಬೀದಿ]],[[ಸೌಚೀಹಾಲ್ ಬೀದಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯುಕಾನನ್‌ ಬೀದಿಗಳು]] ಮಾರಾಟದ ಆವರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಗೆ (ಬೆಲೆಯ) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಡುವ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಅರ್ಬಾನಿಸಮ್‌ನ ’ಗ್ರೇಟ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌’ ೨೦೦೮ನ ವಿಜೇತರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ನಗರೀಕರಣದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ : Awards https://web.archive.org/web/20080119212642/http://www.academyofurbanism.org.uk/awards.htm Retrieved ೨೮-೦೫-೨೦೦೮ </ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗೆಗಳೆಂದರೆ [[ಬ್ಯುಕಾನನ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸೈಂಟ್‌. ಎನೋಕ್ ಸೆಂಟರ್‌]], ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಮತ್ತು ವಿಷೇಶವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಲೇಬಲ್‌ಗಳಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌. ಲಂಡನ್‌ ಮೂಲದ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಯಾದ [[ಸೆಲ್ಫ್‌ರಿಡ್ಜಸ್‌]] ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿವೇಶನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ [[ಲಂಡನ್‌]]ನ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಿಡಿಮಾರಾಟ ವಲಯವನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.business-strategies.co.uk/upload/newsletter_oct07/retail_market_spotlight_autumn2007.pdf |title=Retail Ranking from Experian |publisher=Business-strategies.co.uk |date= |accessdate=12 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227084136/http://www.business-strategies.co.uk/upload/newsletter_oct07/retail_market_spotlight_autumn2007.pdf|archivedate=27 February 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=133843 |title=Top of the Shops – Gerald Eve Publishes Prime Retail |publisher=Prnewswire.co.uk |date=5 November 2004 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111208045637/http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=133843 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಕೇಂದ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿತ್ತು: [[ಥಿಯೆಟರ್‌ ರಾಯಲ್‌]]( [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಒಪೆರಾ]]ನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌]]ನ ಮನೆ‌( ಈಗ [[ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ವೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ )), ದ [[ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]]‌, [[ದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರಾಯಲ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ ಹಾಲ್‌]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]]‌, [[ಟ್ರಾನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]]‌, [[ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್‌ ಆರ್ಟ್]](GoMA)‌, [[ಮಿಚ್ಯುಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಥಿಯೆಟರ್]], [[ದ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]]‌, [[ಮಕ್‍ಲೆಲ್ಲಾನ್‌ ಗ್ಯಾಲರೀಸ್]] ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ದ [[ಲೈಟ್‍ಹೌಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಚರ್]]‌. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ ಸಿನೆಮಾ, ಹದಿನೆಂಟು ಪರದೆಗಳ [[ಸೈನ್‌ ವರ್ಡ್‌]] ರೆನ್‌ಫ್ರೀವ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ನಾಲ್ಕು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ: [[ದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಚ್‍ಕ್ಲೈಡ್]]‌, [[ದ ರಾಯಲ್‌ ಸ್ಕಾಟಷ್‌ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಡ್ರಾಮ]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌]] ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]. ==== ವಣಿಕ (ವ್ಯಾಪಾರಿ) ನಗರ ==== [[ಚಿತ್ರ:Glasgow Tolbooth Steeple, Glasgow.jpg|thumb|right|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್‌ನ್ನು ಟೋಲ್ ಬೂತ್ ಸ್ಟೀಪಲ್ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಮರ್ಚಂಟ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ವಣಿಕ ನಗರ]]ದ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸದ ಮನೆಗಳಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ವಣಿಕ ನಗರವು ಮೊದಲಿಗೆ ಅಂದರೆ ೧೮ನೇ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಗರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ [[ತಂಬಾಕು ನಾಯಕ]]ರ ಹೆಸರು ಇದರಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಮೂಲಭೂತ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೇಂದ್ರವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್, ಇದು [[ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]], ಗ್ಯಾಲೋ‌ಗೇಟ್, [[ಟ್ರೋಂಗೇಟ್‌]]ಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಟ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಇದು ನಗರದ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು [[ಮರ್ಕಟ್ ಕ್ರಾಸ್‌]]ನಿಂದ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್ [[ಟೋಲ್‌ಬೂತ್]] ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿ ಆಕಸ್ಮಿಕದಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡ ಎಲ್ಲವೂ ಮೂಲ ನಗರದ ಚೇಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ [[ರೊಟೆನ್‌ರೋ]] ಮತ್ತು [[ಟೌನ್‌ಹೆಡ್]] ಕಡೆಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊವಂಡ್‌ನ ಪ್ರಭುತ್ವ]] ಇರುತ್ತದೆ. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೂಷಣ ಮಟ್ಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ನಿವಾಸಿಗರ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.glasgowmerchantcity.net/history1.htm|title=Glasgow's Merchant City: Historical Development|publisher=Merchant City Initiative|year=2008|accessdate=29 July 2008|archive-date=13 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513203125/http://www.glasgowmerchantcity.net/history1.htm|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ, ವಣಿಕ ನಗರವು ಸುಖ ವಿಲಾಸ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ]]ಗಳ ಜೊತೆ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪುನರುತ್ಥಾನವು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಫೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಹಾರಗೃಹಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.merchantcityglasgow.com/categories/4|title=Merchant City Glasgow: Restaurants and Cafés|publisher=Merchant City Glasgow – Merchant City Initiative|year=2008|accessdate=30 July 2008}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಾಜೂಕಿನ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಶೈಲಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಮೂಲ ನಗರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.merchantcityglasgow.com/categories/7|title=Merchant City Glasgow: Shops|publisher=Merchant City Glasgow – Merchant City Initiative|year=2008|accessdate=30 July 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Glasgow Royal Exchange Square at night.jpg|thumb|left|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಚ್ ಸ್ಕ್ಯಾರ್ (ಮರ್ಚಂಟ್ ಸಿಟಿ)]] ವಣಿಕ ನಗರವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಜ ಬೀದಿ, ಸಾಲ್ಟ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು [[ಟ್ರೊಂಗೇಟ್]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ’ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್’ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ [[ವಣಿಕ ನಗರ ಉತ್ಸವ]]ದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಖಾಲಿಯಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮತ್ತು ಸಗಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾವಾಗ ಇದು ಕಲಾಕಾರ-ಪೂರಕ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತೋ ಆ ೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=http://www.merchantcityglasgow.com/categories/2|title=Merchant City Glasgow: Galleries and Art|publisher=Merchant City Glasgow – Merchant City Initiative|year=2008|accessdate=30 July 2008}}</ref> ಒಂದು ’ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್’ ಆಗಿ ವಣಿಕ ನಗರದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಲಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಮಂಡಳಿ]]ಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು,<ref name="autogenerated4" /> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಕಲಾ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಟ್ರೊಂಗೇಟ್ ೧೦೩ ರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮಹತ್ವದ ಫಲಿತಾಂಶ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.trongate103.com/|title=Trongate 103|year=2008|accessdate=30 July 2008|archive-date=1 ನವೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101113439/http://www.trongate103.com/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಟ್ರೋನ್ ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರ]], ಹಳೆಯ ಹಣ್ಣುಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಚೌಕ, ವಣಿಕ ಚೌಕ ಮತ್ತು [[ನಗರ ಹಾಲ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.merchantcityglasgow.com/categories/1|title=Merchant City Glasgow: Venues and Theatres|publisher=Merchant City Glasgow – Merchant City Initiative|year=2008|accessdate=30 July 2008}}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ [[LGBT]] ದೃಶ್ಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ವಣಿಕ ನಗರದೊಳಗಡೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಷೋಕಿಯ ಚೈನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಕ್ಲೋನ್ ಜೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಆವಿ ಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ವಣಿಕ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು (ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು), ಈ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಸತಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ, ಹೆಚ್ಚು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆಟಲ್ ಸಿಗ್ನೇಜ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.<ref>ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಸಿಟಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ http://www.merchantcityglasgow.com/</ref> ==== ಹಣಕಾಸಿನ ಜಿಲ್ಲೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:ClydeArc.jpg|thumb|ಕ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಚ್, "ಸ್ಕ್ವಿಂಟಿಟಿ ಬ್ರಿಜ್ " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.]] ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತುದಿಯ ಕಡೆಗೆ, [[ಬ್ಲೈತ್ಸ್‌ವುಡ್ ಹಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಆಂಡೆರ್‌ಸ್ಟನ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಹಣಕಾಸಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಜಿಲ್ಲೆ]] (IFSD) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಗೌರವವಿಲ್ಲದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಿಂದ "ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್" ಅಥವಾ "ಕ್ಲೈಡ್ ಮೇಲಿನ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html|title=Let Glasgow flourish|accessdate=29 July 2008|work=Scotland: the official online gateway|archive-date=13 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513060215/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಹಲವಾರು ನವೀನ ಕಚೇರಿ ಸಮುಚ್ಚಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಯುಕೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗಲು ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಯ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದೆ. ಯುಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ೧೦ ದೊಡ್ದದಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಲೈನ್]], [[ಎಶ್ಯೂರ್]], [[ಎಕ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ನೊರ್ವಿಚ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಡಿಪಾಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೂಲ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಕೂಡ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ - [[ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್]], [[ಜೆಪಿಮೊರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್]], [[ಅಬೇಯ್]], [[ಎಚ್‌ಬಿಒಎಸ್]], [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಯ್ಸ್]], ವೆಲ್ತ್, ಟಿಸ್ಕೋ ಪರ್ಸನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್, [[ಮೊರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟಾನ್‌ಲೀ]], [[ಲೊಯ್ಡ್ಸ್ ಟಿಎಸ್‌ಬಿ]], [[ಕ್ಲೈಡ್‌ಸ್ಡೇಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪ್ಯಾರಿಬಸ್]], ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. [[ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ]]ವು ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೈಡ್‌ಪೋರ್ಟ್]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ]], [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಲ ಉದ್ದಿಮೆ]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೈಫ್‌ಲೊಂಗ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]], [[ಬಿಟಿ ಗುಂಪುಗಳು]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು]] ಮುಂತಾದವುಗಳೂ ಕೂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. === ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ === [[ಚಿತ್ರ:Side View of the Kelvingrove Art Museum.JPG|thumb|ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ'ದ ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯೂಜಿಯಂಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಯುರೋಪಿನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಿವಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ.]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ [[ಬೊಹೆಮಿಯಾನ್]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೆಫೆಗಳು, ಟೀ ರೂಮ್‌ಗಳು, ಬಾರ್‌ಗಳು, ಬೊಟಿಕ್‌ಗಳು, ಅಪ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳು, [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳು, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,]] [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಗಾರ್ಡನ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಧಿವೇಶನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ಬೈರ್ಸ್ ರೋಡ್]], ಮತ್ತು [[ಆಶ್ಟನ್ ಲೇನ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಒನ್ ಡಿವೊನ್‌ಷೈರ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದು ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವ್ಯಕ್ತಿ ಅತಿಥಿಗಳಿಂದ ತಂಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಇದು [[ಹಿಲ್‌ಹೆಡ್‌]], [[ಡೌನ್‌ಹಿಲ್]], [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್]], [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಸೈಡ್]], [[ಹಿಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಮತ್ತು, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್‌ಟ್ರಿಕ್‌]]ನ ನಿವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೆಸರು [[ಚೇರಿಂಗ್ ಕ್ರಾಸ್‌]]ನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಟೌನ್]], [[ಜೋರ್ಡಾನ್‌ಹಿಲ್]], [[ಕೆಲ್ವಿಂಡೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಏನ್ನೀಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಇದು [[ಕೆಲ್ವಿನ್ ನದಿ]]ಯಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲ್ವಿನ್ ನದಿಯು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಲ್‌ಸಿತ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೊರ್ಕಿಲ್ ಬೇಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸರ್ [[ಜೊರ್ಜ್ ಗಿಲ್‌ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕೊಟ್‌]]ನ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡದ (ಬ್ರೀಟೇನ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಗೊಥಿಕ್ ಪ್ಲುನರುತ್ಥಾನ]]) ಶಿಖರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುತಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಗಿಲ್‌ಮೋರ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಿಂದ ನೋಡಬಹುದು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹವು ಇದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಪಂದನಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ಹಂಟೇರಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ]], [[ಕೆಲ್ವಿನ್ ಹಾಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅರೇನಾ]], ಹೆನ್ರಿ ವುಡ್ ಹಾಲ್ ([[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ‌]]ದ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅದು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬಂದರಿ]]ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲಿನ ಡಾಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಝಹಾ ಹ್ಯಾಡಿಡ್‌]]ರಿಂದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕು. [[ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಉತ್ಸವ]]ವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[SECC]] ಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಧಿವೇಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.conferences-uk.org.uk/Glasgow.asp?venue=Scottish%20Exhibition%20and%20Conference%20Centre |title=Glasgow Conferences Venues UK |publisher=Conferences-uk.org.uk |date=17 July 1995 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=11 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111093547/http://www.conferences-uk.org.uk/Glasgow.asp?venue=Scottish%20Exhibition%20and%20Conference%20Centre |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.secc.co.uk/ |title=The home of the Scottish Exhibition + Conference Centre |publisher=SECC |date= |accessdate=12 September 2009}}</ref> ಮೊದಲಿನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಡಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌]]ರಿಂದ SECCಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು, ೧೨,೦೦೦ ಅರೇನಾ ಸೀಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ೫ ಸ್ಟಾರ್ ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ === [[ಚಿತ್ರ:Wfm peoples palace back.jpg|thumb|right|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]] ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಇದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಲೇನಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್]] ಗಡಿಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ’ದ ಬಾರಾಸ್’<ref>{{cite web |url=http://www.glasgow-barrowland.com/ballroom.htm |title=The Official Glasgow Barrowland Ballroom Site |publisher=Glasgow Barrowland |date= |accessdate=5 May 2009 |archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415073429/http://www.glasgow-barrowland.com/ballroom.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬೊರೊ‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]], [[ಬೊರೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲ್‌ರೂಮ್]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್]], ಮತ್ತು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಫ್‌ಸಿ]]ಯ ನೆಲೆಯೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಸ್ವತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು [[ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಅರ್ರೋಲ್ &amp; ಕಂ.]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ ಬೀರ್ಡ್‌ಮೋರ್ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿ]]ಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗದಾತ [[ಟೆನ್ನೆಂಟ್ಸ್ ಲೇಜರ್‌]]ನ ಮೂಲವಾದ [[ವೆಲ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ರೇವರಿ]]ಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನೆಕ್ರೋಪೋಲಿಸ್]] ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳವು ೧೮೩೧ ರಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಮುಂಗೋ]]ನ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್‌]]ನ ಮೇಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಅಪ್‌ಹಿಲ್‌ನ ಮೂಲಕ {{convert|62|m|ft|0|sing=on}} ಸಮಿತ್ ಮೇಲಿರುವ [[ಜಾನ್ ಕ್ನೊಕ್ಸ್‌]]ನ ಎತ್ತರದ ಮೂರ್ತಿಯವರೆಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲೋಗೇಟ್‌ಬಲ್ಲಿ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ೧೭೭೧ ಮತ್ತು ೧೭೮೦ ರ ದಿನಾಂಕದವರೆಗಿನ ಈ ಎರಡೂ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಚೊರ್ಲೊಟ್ ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಡೇವಿಡ್ ಡೇಲ್‌]]ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಮನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರಸ್ಟ್‌]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಚೊರ್ಲೊಟ್ ಮಾರ್ಗದ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನವೀನ [[ಗಿಲೆಸ್ಪಿ, ಕಿಡ್ &amp; ಕೋಯಾ]]ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಲೆಯು ಕಾರ್ಯಾಲಯ(ಕಚೇರಿ)ಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು "ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿಗಾಗಿ ಮನೆಗಳು" ಎಂಬ ಘೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸರೀತಿಯ ಮನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವು ಯುಕೆ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಂತೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |author=Glasgow Architecture |url=http://www.glasgowarchitecture.co.uk/homes_for_the_future_glasgow.htm |title=Homes for the Future, 1999 |publisher=Glasgow Architecture |year=1999 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604161655/http://www.glasgowarchitecture.co.uk/homes_for_the_future_glasgow.htm |url-status=dead }}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌ನ ಚರ್ಚ್]] ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ-ನಂತರದ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ೧೭೩೯–೧೭೫೭ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಗರದ ಸಂಪದ್ಭರಿತ [[ತಂಬಾಕು ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳ ಚರ್ಚ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ [[ಸಂತ ಆಂಡ್ರ್ಯೂನ-ಹಸಿರಿನಿಂದ-ನಿರ್ಮಿತವಾದ]] [[ಆಂಗ್ಲ ಚರ್ಚ್]] ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‍ನ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಅಂಗ್ಲ ಚರ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂತ ಆಂಡ್ರ್ಯೂನ ಆಂಗ್ಲ ಚರ್ಚ್ ಇದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು "ವಿಸ್ಟ್ಲಿನ್ ಕಿರ್ಕ್" ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Doulton Fountain - Glasgow Green.jpg|thumb|left|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್‍ನಲ್ಲಿ ಡೌಲ್‌ಟನ್ ಫೌಂಟೇನ್]] [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್‌]]ನ ಮೇಲ್ನೋಟವು [[ಗ್ರೀನ್ ಮೇಲಿನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್‌]]ನ ಹೊರನೋಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು [[ವೆನಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಡೊಗ್‌ನ ಅರಮನೆ]]ಯ [[ಬಹುವರ್ಣೀಯ]] ಹೊಳೆಯುವ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹೊರಸೆಳೆಯುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated5">{{Cite web |url=http://www.princes-regeneration.org/bestpractice/tempcarp.htm |title=ಟೆಂಪ್ಲೆಶನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ – ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಜನರೇಶನ್ |access-date=2010-07-31 |archive-date=2007-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019191840/http://www.princes-regeneration.org/bestpractice/tempcarp.htm |url-status=dead }}</ref> ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಟೊಲ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಮೂಲತಃ, ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಳ ಮಾಲಿಕನಾದ ಜೇಮ್ಸ್ ಡನ್‍ಲೋಪ್‌ನ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅವನ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಬೊರೊನಿಯಲ್]] ಭವ್ಯಗೃಹವು ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರೈಸ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ನಂತರ ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ನಗರದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಭವ್ಯಗೃಹವು ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅರೇನಾವು, [[ಕೆಲ್ವಿನ್ ಹಾಲ್‌]]ಗೆ ಒಂದು ನವೀನ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಡಾಲ್‌ಮೊರ್ನಾಕ್‌‌]]ಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[2014ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಟಗಳಿಗೆ]] ಆಟಗಾರರ ಗ್ರಾಮಗಳ ಒಂದು ನಿವೇಶನವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಹೊಸ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅರೇನಾದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ [[ಪ್ರೊವನ್ ಗ್ಯಾಸ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌]]ನ ಎರಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಗ್ಯಾಸೋಮೀಟರ್‌]]ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[M8]] ಮತ್ತು [[M80]] ಮೋಟರ್‌ವೇಸ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವುಗಳು ನಗರದ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಹೀರಾತು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಗೋಪುರಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವ ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಹೆಲ್ದಿ ಲಿವಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ (EEHLC) ಇದು ೨೦೦೫ರ-ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಟರಿ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ನಗರದ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕೇಂದ್ರವು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಗಳು, ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳ ತರಬೇತಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.eehlc.org.uk/ |title=ಈಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಒಡ್ ಹೆಲ್ದಿ ಲಿವಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಹೋಮ್‌ಪೇಜ್ |access-date=2010-07-31 |archive-date=2014-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505124226/http://www.eehlc.org.uk/ |url-status=dead }}</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ === [[ಚಿತ್ರ:HouseForAnArtLover.jpg|thumb|right| ಬೆಲ್ಲಹೌಸ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹೌಸ್, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ.]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸುತ್ತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಗೊರ್ಬಾಲ್ಸ್]], [[ಗೋವನ್]], [[ಐಬ್ರೊಕ್ಸ್]], [[ಶಾವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಸಿಮ್‌ಶಿಲ್]], [[ಸ್ಟ್ರಾತ್‌ಬಂಗೋ]], [[ಕಾರ್ಡನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮೌಂಟ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]], [[ಪೊಲೊಕ್‌ಶಾವ್ಸ್]], [[ನಿಟ್‌ಶಿಲ್]], [[ಪೊಲೊಕ್‌ಶೀಲ್ಡ್ಸ್]], [[ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಲಾಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಗೋವನ್‌ಹಿಲ್]], [[ಕ್ರಾಸ್‌ಹಿಲ್]], [[ಸೆಸ್ನೊಕ್]], [[ಮೊಸ್‌ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕಿನ್ನಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಮೇನ್ಸ್‌ವುಡ್]], [[ಆರ್ಡನ್]], [[ಡಾರ್ನ್ಲೇ]], [[ನ್ಯೂಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಡೀಕನ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಪೊಲೊಕ್]], [[ಕ್ರೊಫ್ಟ್‌ಫೂಟ್]], [[ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್‌ಮಿಲ್ಕ್]], [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕ್ಯಾತ್‌ಕಾರ್ಟ್]], [[ಮ್ಯೂರೆಂಡ್]], ಮತ್ತು [[ಬಾರ್‌ಹೆಡ್]], [[ಬಸ್ಬಿ]], [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸ್ಟನ್]], [[ಗಿಫ್‌ನೊಕ್]], [[ಥ್ರೊನ್‌ಲೈಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ನೆದರ್‌ಲೀ]], ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್‌ಶೈರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ನ್ಯೂಟೌನ್ ಮೇರ್ನ್ಸ್]], ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಲೇನಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಂಬಸ್ಲಾಂಗ್]], [[ಈಸ್ಟ್ ಕಿಲ್‌ಬ್ರೈಡ್]], ಮತ್ತು [[ರೂದರ್‌ಗ್ಲೆನ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದಾಗ್ಯೂ, ಇದು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರೆನೈ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಶ್‌]]ನ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], ಮತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಫಾರ್ ಆನ್ ಆರ್ಟ್ ಲವರ್‌]]; [[ಪೊಲೊಕ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಬರ್ರೇಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್]]; [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ’ಗ್ರೀಕ್’ ಥೊಮ್ಸನ್‌]]ನ [[ಹೊಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಹೌಸ್]] ವಿಲ್ಲಾ; [[ಮೌಂಟ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ [[ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್]], ([[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಫ್‌ಸಿ]] ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಐಬ್ರೊಕ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್]], ([[ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ]]ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ)ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದ ಮೇಲಿರುವ, SECCಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ, [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕ್ವೇ]]ಯ ಮೊದಲಿನ ಡೊಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಿವೇಶನವು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ನಿವೇಶನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬಿಬಿಸಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಟಿವಿ ಗ್ರುಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ]]ಯ ([[ಎಸ್‌ಟಿವಿ]]ಯ ಮಾಲಿಕ) ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಾಗಿ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Queen'sParkSnow.jpg|thumb|left|ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ಯಾಪಿಸಟ್ ಚರ್ಚ್ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ.]] ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಸೇತುವೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕ್ವೇ]]ಯ ಮೇಲೆ, ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಸ್ಕಿಂಟಿ ಸೇತುವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಕ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇತುವೆಗಳು [[ಟ್ರೇಡ್‌ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ವೇಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು [[ಲಿನ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಬೆಲ್ಲಾಹೌಸ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು [[ರೌಕೆನ್ ಗ್ಲೆನ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಗ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಗೋಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು [[ಪೊಲೊಕ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನ ಮೂಲವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ, ಪೊಲೊಕ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಯುರೋಪ್‌ನ ೨೦೦೮ ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/Parks_gardens/pollokparkbritainsbestpark.htm|title=Pollok Park Britain's Best Park|accessdate=20 June 2008|work=Glasgow City Council|archive-date=15 ಜೂನ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615135645/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/Parks_gardens/pollokparkbritainsbestpark.htm|url-status=dead}}</ref> ಪೊಲೊಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇದು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಗಡಿಯೊಳಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಪೊಲೊಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಮೂಲವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪೊಲೊಕ್ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ಸ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಗೋವಾನ್]] ಇದು ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಪಾರ್ಟ್ರಿಕ್‌]]ನ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ವಿಸ್ತರಿತ ನಗರವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ೧೮೬೪ ರ ವರೆಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಒಂದು ಪೋಲೀಸ್ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಗೋವಾನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಯ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಹಡಗು ತಯಾರಿಕಾ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಂಪರಾಗತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಿನ [[ಬಿಎ‌ಇ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸರ್‌ಫೇಸ್ ಷಿಪ್ಸ್ ಷಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿಸಿಷನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಫರ್ಮ್, [[ಥೇಲ್ಸ್ ಒಪ್ಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್‌]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಶಿಕ್ಷಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ದ[[ಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಬ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. === ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ === [[ಚಿತ್ರ:Ruchill Church at canal.jpg|thumb|ರುಚಿಲ್ ಚರ್ಚ್, ನಾಲ್ಕನೇಯ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಡ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ [[ಬೀರ್ಸ್‌ಡೆನ್]], [[ಮಿಲ್ನ್‌ಗವೈ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಡುಂಬರ್ಟೊನ್‌ಶೈರ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಬಿಷಪ್‌ಬ್ರಿಜ್]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಡುಂಬರ್ಟೊನ್‌ಶೈರ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಲೈಡ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಉಪನಗರಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರದ ಕೆಲವು ಬಡ ನಿವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಪೊಸಿಲ್‌ಪಾರ್ಕ್]] ಇದು ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಡ್ರಗ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪೊಸಿಲ್‌ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್‌ಟನ್‌ಹಿಲ್‌]]ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡತನದ ನಿವಾಸಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನರ್‌ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ರುಚಿಲ್‌]]ನಂತಹ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಲವಾರು ಅಧೋಗತಿಗಿಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೊಸದಾದ [[ವಸತಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌]]ಗಳಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟವರ ಬ್ಲೊಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಾಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸತಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾರಿಹಿಲ್]] ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರಳುಗಲ್ಲು ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಯನಿರತ ವರ್ಗ]]ದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ನಗರದ ಅಪ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಜೊತೆಗಿನ ಇದರ ಗಡಿಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಇತರವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಾರ್ಶಿಲ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಸೈಡ್‌]]ಗಳಂತಹ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಶಿಲ್ ಇದು [[ಫಿರ್‌ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]]ನ ಮೂಲಸ್ಥಾನವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ೧೯೦೯ ರಿಂದ [[ಪಾರ್ಟಿಕ್ ಥಿಸ್ಟಲ್ ಎಫ್.ಸಿ.]] ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಗುಂಪು, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಾರಿಯರ್ಸ್]] ಇವುಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. [[ಜ್ಯೂನಿಯರ್]] ತಂಡ, [[ಮಾರ್ಶಿಲ್ ಎಫ್.ಸಿ.]] ಗಳು ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಫೋರ್ಥ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಡ್ ಕಾವುವೆ]]ಯು ನಗರದ ಈ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಲುಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪುನಃಶ್ಚೇತ್ನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪುನರ್-ಆರಂಭ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇದು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡಿದುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತವೆ. [[ಸೈಟ್‌ಹಿಲ್]] ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಅಸಿಲಮ್ ಸೀಕರ್]] ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಬರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ [[ಸೆರಾಸನ್ ಫೌಂಡ್ರಿ]], [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟೆನ್ನಂಟ್]] ಮತ್ತು ಲೊಕೊಮೋಟಿವ್ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ಗಳಂತಹ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೆಲಸಗಳು ಹಲವರು ಗ್ಲಾಸ್‌ವೆಗೈನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಈ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಲೊಕೊಮೋಟಿವ್ಸ್‌ಗಳ ೨೫% ದ ಜೊತೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು [[ಉತ್ತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೊಕೊಮೋಟಿವ್ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ರೊಲೊಕ್ಸ್ ರೈಲ್‌ವೇ ವರ್ಕ್ಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗವು ರೈಲ್‌ವೇ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಉಳಿದವುಗಳು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{See also|Culture in Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:Mitchell library.jpg|thumb|ಶ್ರೀಮಂತ ತಮ್ಬಾಕು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಿಟ್ಚೆಲ್,ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಿಟ್ಚೆಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು [[ಕರ್ಲಿಂಗ್‌]]ನಿಂದ [[ಒಪೆರಾ]]ವರೆಗೆ, [[ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡು‌]]ನಿಂದ [[ಕಲೆ]]ಯ ಶ್ಲಾಘನೆಯವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು [[ಸಾರಿಗೆ]], [[ಧರ್ಮ]], ಮತ್ತು [[ನವೀನ ಕಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಯ್ದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿವೇಶನಗಳು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[ಯುರೋಪಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರ]] ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web| url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Cultural+Renaissance.htm| title=Cultural renaissance: the 1980s and 1990s| author=Glasgow City Council| accessdate=13 May 2008| archive-date=1 ಆಗಸ್ಟ್ 2012| archive-url=https://archive.is/20120801232615/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Cultural+Renaissance.htm| url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, [[ಮಿಶೆಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ವು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖನಾ [[ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, [[ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನಕ್ಷೆ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Library_Services/The_Mitchell/historymitchell.htm |title=ಮಿಟ್ಚೆಲ್ ಇತಿಹಾಸl |access-date=2010-07-31 |archive-date=2010-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100914110213/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Library_Services/The_Mitchell/historymitchell.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಒಪೆರಾ]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬ್ಯಾಲೆಟ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]], [[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]], [[ಬಿಬಿಸಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿಂಫೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಯುವಜನಾಂಗ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಕಲಾ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ [[ಎಡ್ವಿನ್ ಮೊರ್ಗಾನ್‌]]ಗಾಗಿ<ref>{{cite web| url=http://www.gla.ac.uk:443/avenue/27/poet.html| title=Glasgow's first poet laureate| author=John Hancox| work=Avenue| accessdate=9 July 2007| archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20061007181932/http://www.gla.ac.uk:443/avenue/27/poet.html| url-status=dead}}</ref> ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನದೇ ಆದ "[[ಪೋಯಟ್ ಲೌರೇಟ್]]" ಎಂಬ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಇದು [[ಲಿಜ್ ಲೊಕ್‌ಹೆಡ್‌]]ರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. === ಮನರಂಜನೆ === {{See also|Glasgow Festivals}} ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]], [[ರಾಯಲ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗರಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೋವ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ನವೀನ ಕಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ರೇಲ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಗರವು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಯುಕೆ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ೧೯೯೯, [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್]] ೧೯೯೦, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ೧೯೯೫–೧೯೯೯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ೨೦೦೩ ಇತ್ಯಾದಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹಳೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಉತ್ಸವ]]ದಂತಲ್ಲದೇ (ಅಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ), ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಉತ್ಸವಗಳು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ (ವರ್ಷಾವಧಿ ಇರುತ್ತವೆ). ಉತ್ಸವಗಳು[[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಸ್ಯ ಉತ್ಸವ]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಜ್ ಉತ್ಸವ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಯೋಜನಗಳು]],[[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಿನೆಮಾ ಉತ್ಸವ]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಉತ್ಸವ]], [[ವಣಿಕ ನಗರ ಉತ್ಸವ]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೇ]], ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ಪೈಪ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯ === {{Main|List of bands from Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:Wfm glasgow concert hall.jpg|thumb|left|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರಾಯಲ್ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಹಲವಾರು ಲೈವ್ ಸಂಗೀತ ಪಬ್‌ಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರಾಯಲ್ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಹಾಲ್]], [[SECC]], [[ಕಿಂಗ್ ಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ವಾಹ್ ವಾಹ್ ಹಟ್]] (ಅಲ್ಲಿ [[ಒಯಾಸಿಸ್‌]]ಗಳು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಗೈನ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮೊಗಲ್ [[ಅಲನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೀ]]ಗೆ ಸಹಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು), [[ರಾಣಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಯೂನಿಯನ್]] (ಅವರು [[ಕರ್ಟ್ ಕೊಬೈನ್ಸ್‌]]ನ ಫೂಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಿದ್ದರು) ಮತ್ತು ಒಂದು ಲೈವ್ ಸಂಗೀತ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ರೂಮ್ [[ದ ಬೊರೊಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳು [[ಎಬಿಸಿ]] ಮತ್ತು [[O2 ಅಕಾಡೆಮಿ|O₂ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಸ್ಮೊಪೊಲ್, ಪಿವೊ ಪಿವೊ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೋಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಗೀತಕಾರರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಇವೆ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[ಸಂಗೀತದ ಪಿಆರ್‌ಎಸ್‌]]ನಿಂದ ಯುಕೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ "ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತಾತ್ಮಕ’ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="mirror.co.uk">http://www.mirror.co.uk/celebs/news/2010/03/13/bristol-named-britain-s-most-musical-city-115875-22107650/</ref><ref name="mirror.co.uk" /> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ,[[ಬೆಲ್ಲೆ &amp; ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್]], [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಒಬ್‌ಸ್ಕುರಾ]], [[ಬಿಫಿ ಕ್ಲೈರೋ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ಡಿನಂಡ್]], [[ಮೊಗ್‌ವೈ]], [[ಸ್ನೋ ಪೆಟೋಲ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾವಿಸ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರೈಮಲ್ ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌]]ನಂತಹ ಇಂಡೈ ವೃಂದಗಳಂತಹ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯದ ಪಾರ್ಶ್ವಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು, ಇದು [[ಟೈಮ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ಕ್ಕೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ [[ಮೊಟೌನ್]] ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಡೆಟ್ರೋಯ್ಟ್‌]]ಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news |url=http://arts.guardian.co.uk/news/story/0,11711,1297055,00.html |work=The Guardian |title=Rock bands inspire Belle epoque for Glasgow scene |accessdate=9 July 2007 |author=Gerard Seenan |date=September 4, 2004 |location=London}}</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಶಸ್ಸುಗಳು [[ದ ಫ್ರಾಟೆಲ್ಲಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್‌ವೇಗಾಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ನಗರವು ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ ರಂದು [[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ [[UNESCO]] (ಯುನೆಸ್ಕೋ) ದಿಂದ ಸಂಗೀತ ನಗರ ಎಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಿಂದ ಮುಂಚೂಣಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯವನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಸೋಮಾ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್]] ಎಂಬುದು ಅವರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.inthemix.com.au/news/intl/942/Slam_Glasgow_funerals_beat_Edinburgh_weddings |title=InTheMix.com.au |publisher=InTheMix.com.au |date=28 May 2002 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=9 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109031357/http://www.inthemix.com.au/news/intl/942/Slam_Glasgow_funerals_beat_Edinburgh_weddings |url-status=dead }}</ref> ಅವರು [[ದ ಆರ್ಚಸ್]] ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಯಶಸ್ವಿನ ಹಿಂದಿರುವ ಜನರೂ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ದ ಆರ್ಚಸ್ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಡಿಜೆ‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಮೊಬೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ೩೦ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಂದು [[SECC]] ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ೧೯೯೫ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಲಂಡನ್‌ನ]] ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ನಡೆಸಿದ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. === ಮಾಧ್ಯಮ === {{Main|Media in Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:BBC Scotland.jpg|thumb|ಬಿಬಿಸಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕ್ವೇ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಡಿಯಾಗಳ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಬಿಬಿಸಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಟಿವಿ]]ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿನ ''[[ಇವನಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ''[[ದ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]'', ''[[ದ ಸಂಡೇ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]'', ದ ''[[ಸಂಡೇ ಮೇಲ್]]'' ಮತ್ತು ದ ''[[ಡೇಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್‌]]'' ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಮಿರರ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. [[ಎಸ್‌ಟಿವಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ]] ಇದು ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ-ಅವಲಂಬಿತ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟವಾಗಿದೆ. [[ಎಸ್‌ಟಿವಿ]] ಗುಂಪು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಐಟಿವಿ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳ (ಮಧ್ಯ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಂಪಿಯನ್) ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯ ಎಸ್‌ಟಿವಿ, ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ ಜಾಹೀರಾತುದಾರ [[ಪರ್ಲ್ &amp; ಡೀನ್‌]]ಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. [[ಬೌರ್ ಮೀಡಿಯಾ]]ವು (ಮೊದಲಿಗೆ ಇಎಮ್‌ಎಪಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ವಾಮ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು) ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಕ್ಲೈಡ್ 1]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೈಡ್‌ 2]] ಗಳು ೨.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳುಗರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.allmediascotland.com/articles/1261/10052007/bbc_celebrating_radio_high_in_scotland |title=Scottish Radio Statistics |publisher=Allmediascotland.com |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=9 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109043017/http://www.allmediascotland.com/articles/1261/10052007/bbc_celebrating_radio_high_in_scotland |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಟಿವಿ ಗ್ರುಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯು (ನಂತರ ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಜಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು) [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರೇಡಿಯೋ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ೨೭.೮% ಶೇರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಣಾ ಗುಂಪು [[ಇಎಮ್‌ಎಪಿ]]ಗೆ £೯೦.೫ m ಗೆ ಮಾರಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಿಂದ ಪ್ರಸಾರಣಗೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು [[105.2 ಸ್ಮೋತ್ ರೇಡಿಯೋ]], [[ರಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ]] ಮತ್ತು [[96.3 ರೊಕ್ ರೇಡಿಯೋ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ [[ಜಿಎಮ್‌ಜಿ ರೇಡಿಯೋ]]ದ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ [[ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್]] ಇದೂ ಕೂಡ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಗರವು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಗೀತ ರೇಡಿಯೋ]], ಸನ್ನಿ ಗೋವಾನ್ ರೇಡಿಯೋ, ಆವಾಜ್ ಎಫ್‌ಎಮ್ ಮತ್ತು [[ಇನ್‌ಸೈಟ್ ರೇಡಿಯೋ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ [[ಸಾಮುದಾಯಿಕ ರೇಡಿಯೋ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಧರ್ಮ === {{See also|Sectarianism in Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:Glasgow-cathedral-may-2007.jpg|thumb|upright|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್ ಮುಂಗೋ ತನ್ನ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಕಾಟ್‍ಲೆಂಡ್‌ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ಇವುಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್‌ನ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟರುಗಳ ಮಂಡಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ೧೪೭ ಸಮೂಹಗಳಿವೆ [http://www.presbyteryofglasgow.org.uk/ ] (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೪ ನಗರದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಇವೆ, ಇತರ ೪೩ ಸಮೂಹಗಳು [[ಗಿಫ್‌ನೊಕ್‌]]ನಂತಹ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ).<ref>ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಯರ್‌ಬುಕ್ ಚರ್ಚ್ ೨೦೦೮–೦೯, ISBN ೯೭೮ ೦ ೮೬೧೫೩ ೩೮೪ ೮</ref> ನಗರವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್‌ನ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್]]; [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನ [[ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್]]; [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನ [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್]], ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್ ಒರ್ಥೊಡೊಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನ [[ಸೇಂಟ್ ಲ್ಯೂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥಡ್ರಿಲ್]]. ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು [[ಪಂಥೀಯ]] ಒತ್ತಡಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು, ಬಹುಶಃ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರದ ಎರಡು ಮಹತ್ವದ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡು]] ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಫ್‌.ಸಿ.]] ಮತ್ತು [[ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎಫ್.ಸಿ.]]ಗಳ ಬೆಂಬಲಗಾರರ ನಡುವಣ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ, ರೇಂಜರ್ಸ್ ನಗರದ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] ಸಮುದಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/DA614F81-4F1B-4452-8847-F3FDE920D550/0/sectarianism03.pdf |title=Sectarianism in Glasgow |format=PDF |date= |accessdate=12 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051028195426/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/DA614F81-4F1B-4452-8847-F3FDE920D550/0/sectarianism03.pdf|archivedate=28 October 2005}}</ref> [[ಗೋರ್ಬಲ್ಸ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರ ಮಸೀದಿ]]ಯು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಹನ್ನೆರಡು ಮಸೀದಿಗಳ ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ [[ಮಸೀದಿ]]ಯಾಗಿದೆ, ಇದು ೩೩,೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರದ [[ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mcb.org.uk/library/statistics.php |title=MCB Muslim Population |publisher=Mcb.org.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301160230/http://www.mcb.org.uk/library/statistics.php |url-status=dead }}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಒಂದು ಹಿಂದೂ [[ಮಂದಿರ]]ವನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಖ್ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು [[ಸಿಖ್]] ದೇವಸ್ಥಾನ(''ಗುರುದ್ವಾರಗಳು'' )ಗಳನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಜೊತೆ ([[ಫಿನ್ನೀಸ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ''ಕೇಂದ್ರ ಗುರುದ್ವಾರ ಸಿಂಗ್ ಸಭೆ'' ಮತ್ತು [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಬ್ರಿಜ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ''ಗುರು ನಾನಕ್ ಸಿಖ್ ಮಂದಿರ'' ) ಮತ್ತು [[ಪೊಲೊಕ್‌ಶೀಲ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಮಂದಿರಗಳ (''ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ಗುರುದ್ವಾರ'' ಮತ್ತು ''ಶ್ರೀ ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದೂರ್ ಗುರುದ್ವಾರ'' ) ಜೊತೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಿಖ್‌]]ರಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಪೂರ್ತಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಿಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದನೆಯ ಮೂರು ಭಾಗದಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/11/08142443/24477|title=Faith Communities and Local Government in Glasgow|publisher=The Scottish Government|accessdate=12 September 2009|archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430111503/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/11/08142443/24477|url-status=dead}}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವು ಏಳು [[ಯಹೂದ್ಯರ ಪೂಜಾಮಂದಿರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]], [[ಲೀಡ್ಸ್]], [[ಗೇಟ್‌ಶೆಡ್]], [[ಬ್ರೈಟೊನ್]], ಮತ್ತು [[ಬೌರ್ನ್‌ಮೌತ್‌]]ಗಳ ನಂತರದ ಎಳನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಯಹೂದಿ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಲಂಡನ್ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಕೇವಲ [[ಗೊರ್ಬಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ೨೦,೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sjac.org.uk/archives/glasgow.html |title=Glasgow's Jews |publisher=Sjac.org.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=5 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105155500/http://www.sjac.org.uk/archives/glasgow.html |url-status=dead }}</ref> [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಸೇಂಟ್ ಮುಂಗೋ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seeglasgow.com/seeglasgow/museums-and-galleriesnew/history-and-heritage-/st-mungo-museum |title=St Mungo Museum of Religious Life and Art |publisher=Seeglasgow.com |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=29 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129155747/http://www.seeglasgow.com/seeglasgow/museums-and-galleriesnew/history-and-heritage-/st-mungo-museum |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.clyde-valley.com/Glasgow/mungomus.htm |title=St. Mungo Museum |publisher=Clyde-valley.com |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805205723/http://www.clyde-valley.com/Glasgow/mungomus.htm |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆ === {{See also|Glasgow patter}} [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪ್ಯಾಟರ್]] ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್''' ಇದು [[ಸ್ಕೊಟ್ಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ ಇದು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಉಚ್ಛಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ; ಶಬ್ದಗಳು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನೆಲ್ಲೆಡೆ ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಅವೇ" ಇದು ''ಆ ಆಮ್ ಅವೇ'' ಯಂತೆ "ಬಿಡುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ನಿಲ್ಲಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯು ''ಅವೇ ವಿ ಯೆ'' ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉಪದ್ರವವಾಗಿ, ಅಥವಾ "ಡ್ರಂಕ್" ಅಥವಾ "ಡಿಮೆಂಟೆಡ್" ''ಹೀ ಈಸ್ ಅವೇ ವಿತ್ ಇಟ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಜಿಂಜರ್'' ಇದು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಬನಿಕಾಮ್ಲದ ಸೌಮ್ಯ ಪಾನೀಯವನ್ನು (''ಎ ಬೊಟಲ್ ಒ ಜಿಂಜರ್'' ) ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.{{IPA2|ə ˈboʔl ə ˈdʒɪndʒər}} ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಹಲವರು ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ: ''ಕೂಪನ್'' ಅಂದರೆ "ಮುಖ", ಅದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ "ಟು ಪಂಚ್ ಅ ಟಿಕೆಟ್ ಕೂಪನ್" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಹೆಡ್‌ಬಟ್]] ಇದು ಒಂದು "''ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಿಸ್'' " ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಶಬ್ದವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ಸ್‌ರಿಂದ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, "ಮಿಲ್ಕಿ"ಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ah'll Malkie ye" ಅಥವಾ "stick the heid/nut on ye". ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವೀಪ]]ದ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ''[[teuchter]]s'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ಸ್‌ರನ್ನು ''keelies'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಜನರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ಸ್‌ರನ್ನು ''Weegies'' (ಅಥವಾ ''[[Weedgie]]s'' ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಟಿವಿ ನಾಟಕ ''[[ಟ್ಯಾಗರ್ಟ್]]'' ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಗಳಾದ ''[[ಎಂಪ್ಟಿ]]'', ''[[ಚ್ಯೂಯಿಂಗ್ ದ ಫ್ಯಾಟ್]]'', ''[[ರಾಬ್ ಸಿ. ನೆಸ್‌ಬಿಟ್]]'', ''[[ಸ್ಟಿಲ್ ಗೇಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಡಿಯರ್ ಗ್ರೀನ್ ಪ್ಲೇಸ್‌]]'' ಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ ''[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಭಾಷೆ]]'' ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ [[ಕ್ರೇಗ್ ಫರ್ಗುಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ಲಿ ಕೊನ್ನೊಲಿ]]ಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್‌ನ ಹಾಸ್ಯಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ === {{Main|Architecture in Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:Provand's Lordship, Glasgow.jpg|thumb|right|ಪ್ರೊವ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಭುತ್ವ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.]] [[ಮಧ್ಯಯುಗದ]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶ ಉಳಿದಿದೆ, ೧೫ನೇಯ ಶತಮಾನದ [[ಪ್ರೊವ್ಯಾಂಡ್‌ರ ಲೋರ್ಡಶಿಪ್]] ಹಾಗೂ ೧೩ನೇಯ ಶತಮಾನದ [[ಸಂತ. ಮುಂಗೊ‌ರ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರ]] ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಈಗಿರುವ ಅಪಾರ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ೧೯ನೇಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನಲ್ಲಿ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]]ದ ಪ್ರಭಾವಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುದು ಇದೆ: [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಿಟಿ ಚೆಂಬರ್ಸ್]]; ಸರ್ [[ಜೋರ್ಜ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕೋಟ್ಟ್]] ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡ; ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಜೊನ್ W. ಸಿಂಪ್ಸನ್]] ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೊವ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ ಹಾಗೂ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಗಮನೀಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಶಾಲೆ]]ಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಈ ನಗರ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ, ಆ ಶೈಲಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಿರೂಪಕ [[ಚಾರ್ಲಸ್ ರೆನಿ ಮ್ಯಾಕಿನ್‌ತೋಷ್]]. ಮ್ಯಾಕಿನ್‍ತೋಷ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಕರಕೌಶಲಗಳ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಒಬ್ಬ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ]] ಹಾಗೂ [[ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ]]ರು ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ನವ ಕಲೆ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಿದ್ದರು. ಇವರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಲಾ ಶಾಲೆ]], [[ವಿಲೊವ್ ಟಿರೂಮ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕೊಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾದಿ ಶಾಲಾ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಅಂತಹ ಹಲವು ಗಮನೀಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಒಂದು ಅಡಗಿದ ಅನರ್ಘ್ಯ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಕ್ವಿನ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್ ಚರ್ಚ, ಇದು ಪ್ರಚಲಿತ ಕಲೆಗಾರ ಮ್ಯಾಕಿನ್‍ತೋಷ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಚರ್ಚ. [[ಚಿತ್ರ:Clyde Auditorium, Glasgow.jpg|thumb|left|ಸರ್ ನಾರ್ಮನ್ ಪೋಸ್ಟರ್‌ನ ಕ್ಲೈಡ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಮಾತಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಆರ್ಮಾಡಿಲೊ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ನಗರದ ಮೂಖ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ಆಲೆಕ್ಸ್ಯಾಂಡರ್ ಥೊಂಪ್ಸನ್]], ಇವರ ಕೃತ್ಯದ ಗಮನೀಯ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಹೋಂವುಡ್ ಹೌಸ್]] ವಿಲಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ''"ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇಯ ನಗರ"'' ದ ವಾಸಿಗರ ಸಿರಿ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ [[ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಸಿರಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. [[ನೌಕಾಂಗಣ]]ಗಳು, [[ನೌಕಾಸಂಬಂಧದ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆ]], [[ಉಕ್ಕು]] ನಿರ್ಮಾಣತೆ, ಹಾಗೂ [[ಭಾರಿ ಉದ್ಯಮ]]ಗಳು ಎಲ್ಲ ನಗರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದವು. ನಗರದ ಹೆಚ್ಚು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹೊಂಬಣ್ಣದ [[ಮರಳುಗಲ್ಲು]]ಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ೧೯೫೬ಯಿನ [[ಸ್ವಚ್ಛ ವಾಯು ಕಾನೂನು]] ಪರಿಚಯವಾಗುವವರೆಗೂ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆ ಬಣ್ಣಗಳು [[ಕುಲುಮೆ]]ಗಳ ಹೊಗೆಮಸಿ ಹಾಗೂ ಮಲಿನಕಾರಿ ಭೇದಕಗಳ ಕಪ್ಪು ಪದರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭದ ಮುಖಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=December 2008}} ಆಧೂನಿಕ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಸಭಾಂಗಣ]], ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಡದತ್ತ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕೋಟ್ಟಿಷ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸಮಾವೇಶ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಲೈಡ್ ಸಭಾಗೃಹ]] [[ಸರ್ ನೊರ್ಮನ್ ಫೋಸ್ಟರ್]] ಅವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇದು "[[ಆರ್ಮಡಿಲೊ]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. [[ಜಹಾ ಹದಿದ್]] ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿ ಹೊಸ [[ಸಾಗಣೆಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು, ಇದು ಜಲಾಭಿಮುಖವಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.glasgowarchitecture.co.uk/museum_of_transport_glasgow.htm|title=Museum of Transport Glasgow|accessdate=13 December 2007|work=Glasgow Architecture|archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110412104556/http://www.glasgowarchitecture.co.uk/museum_of_transport_glasgow.php|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಮನತಟ್ಟುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧೂನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸದ ಯುಕೆ ನಗರ ಎಂದು ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.seeglasgow.com/media-office/features/history/city-of-reinvention |title=Glasgow: Scotland with style – City of Reinvention By Nancy McLardie |publisher=Seeglasgow.com |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=13 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113012733/http://www.seeglasgow.com/media-office/features/history/city-of-reinvention |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೊರಕಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Regeneration.htm |title=Glasgow City Council: Regeneration – into the new Millennium |publisher=Glasgow.gov.uk |date=28 March 2007 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=26 ಮೇ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526235624/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Regeneration.htm |url-status=dead }}</ref> === ವಸತಿ === {{Main|Housing in Glasgow}} [[ಚಿತ್ರ:Holmwood.jpg|thumb|ಕ್ಯಾಥ್‌ಕಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ವಿಲ್ಲಾ, ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ 'ಗ್ರೀಕ್' ಥಾಮ್ಸನ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ತನ್ನ [[ವಠಾರ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/scottishhistory/victorian/trails_victorian_glasgow.shtml|publisher=BBC|title=Victorian Achievement: Victorian Glasgow|accessdate=30 March 2008}}</ref> ೧೯ನೇಯ ಹಾಗೂ ೨೦ನೇಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಅತಿ ಜನಪ್ರೀಯ ವಸತಿಗಳ ರೂಪವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಅತಿ ಸಹಜ ವಾಸಿಸುವ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಗಳ ದರ್ಜೆಯವರು ವಠಾರಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳ ವಿಶಾಲ ಕೋಣೆಗಳು, ಎತ್ತರದ ಛಾವಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಕಾಲದ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20000813/ai_n13950376|title=Tenement living is the life and always has been|work=Sunday Herald|author=Jack McLean|accessdate=24 July 2009}}</ref> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ [[ಹಿಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಕ್ಷೇತ್ರ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ವಠಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಏಕಮಾತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ<ref>{{Cite web |url=http://www.hyndl.demon.co.uk/hyndland/0mainindax.htm |title=ಹೈಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ |access-date=2010-07-31 |archive-date=2011-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819050501/http://www.hyndl.demon.co.uk/hyndland/0mainindax.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಆರು ಮಲಗುವ ಕೋಣೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ವಠಾರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:TenementGlasgowSouthSide.jpg|thumb|left|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ವಠಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೆಂಪು ಮರಳುಕಲ್ಲು (ಶೋಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್)]] ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ನ ಹಲವು ಇತರ ನಗರಗಳ ತರಹ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೂಡ [[ಟವರ್ ಬ್ಲಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ-ಏರಿದ ವಸತಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಗರದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ತುಂಬಿ ತುಳುಕುವ ಆಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಈ ಪರಿಧಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು [[ಪೊಲೊಕ್]], [[ನಿಟ್ಶಿಲ್]], [[ಕ್ಯಾಸ್ಲಮಿಲ್ಕ್]], [[ಈಸ್ಟರ್‌ಹೌಸ್]], [[ಮಿಲ್ಟನ್]] ಹಾಗೂ [[ಡ್ರಂಚಪೆಲ್]].<ref>{{Cite web |url=http://www.sustainingtowers.org/SOA-hist-drivers.htm |title=ಡ್ರೈವರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹೈ ರೈಸ್ ಲಿವಿಂಗ್ |access-date=2010-07-31 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311003256/http://www.sustainingtowers.org/SOA-hist-drivers.htm |url-status=dead }}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ನಗರದೊಳಗಿನ ಕುಂದುಹೋದ ಆರಂಭದ ವಠಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ಮುಂಚಿನ ವಠಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿ, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|url=http://books.google.co.uk/books?id=y4fZZeJqqRcC&pg=PA144&lpg=PA144&dq=irish+labour+glasgow+tenements&source=web&ots=wZ071BJL9Z&sig=jIEk-u0DZ4ev86Znpcw1d1CI8LA&hl=en#PPR1,M1 |title=Exiles and Islanders: The Irish Settlers of Prince Edward Island by Brendan O'Grady |publisher=Books.google.co.uk |date= |accessdate=12 September 2009 | first=Brendan | last=O'Grady | isbn=9780773527683}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ಹಲವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದ ವಠಾರಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮಿತಿಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಂದ ತುಳುಕುತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯತೆಯು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ವರ್ಕ್ಸಲ್,ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ''ದ ಟೆನೆಮೆಂಟ್-ಎ ವೇ ಆಫ್ ಲೈಫ್''. ಡಬ್ಲ್ಯೂ &amp;ಆರ್ ಛೇಂಬರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ೧೯೭೨ ISBN ೦೫೫೦೨೦೨೫೨</ref> ಹಲವುಗಳು [[ಗೊರ್ಬಲ್ಸ್]] ತರಹ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಾಗಿ ಕುಸಿದವು. ೧೯ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಇಂತಹ ವಸತಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, [[ಟ್ರೊಂಗೇಟ್]], [[ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಹಾಗೂ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ರಾಸ್]] ಅಂತಹ ಪುರಾತನ ನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="autogenerated1"/> [[ಬ್ರುಸ್ ರಿಪೊರ್ಟ್]] ಅವರಿಂದ ಉತ್ತೇಚಿತಗೊಂಡ ಅನಂತರದ [[ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು, ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶ ವಠಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆ, ನಗರದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಪಟ್ಟಣಗಳ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಹಾಗೂ ಟವರ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ. ವಠಾರ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಯ ಕರಾರನ್ನು ಈಗ ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿಯ, ವ್ಯರ್ಥ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಅಸಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gourlay">{{cite web|url=http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/springburn/spring066.htm|publisher=Glasgow Digital Library |title=Springburn Virtual Museum: Demolition of tenements in Gourlay Street, 1975|accessdate=12 September 2009}}</ref> ೧೯೭೦ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋವಿನ ಹಲವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ವಠಾರಗಳನ್ನು ಇಚ್ಛಿತ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="Gourlay" /> ಮತ್ತು "ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ವಾಸ್ತುಕೃತಿ" ಶೈಲಿಯ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಯ ಕರಾರಿನ ಕಾರಣ ಹಲವು ಉನ್ನತ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನಾಶವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="autogenerated1" /> ೭ ಮಾರ್ಚ ೨೦೦೩ರಂದು ನಗರ ಮಂಡಳಿ ಅವರಿಂದ ವಸತಿ ಬಂಡವಾಳದ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಸತಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಎತ್ತರ-ಏರಿರುವ ವಸತಿಗೃಹಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಹಾಗೂ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ £೯೬ ಮಿಲಿಯನ್‌ಯಿನ ನಿರ್ಮೂಲನ ಹಾಗೂ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/News/Archives/2006/May/housingrevolutionannounced.htm |title=Glasgow announces a revolution in house-building |publisher=Glasgow.gov.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=5 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105180936/http://www.glasgow.gov.uk/en/News/Archives/2006/May/housingrevolutionannounced.htm |url-status=dead }}</ref> == ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ == ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[NHS ಸ್ಕೊಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅವರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ [[NHS ವಿಸ್ತ್ರತ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೈಡ್]] ಅವರಿಂದ ಇದರ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ದುರ್ಘಟನೆ ಹಾಗೂ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ]]ಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು: [[ಪಶ್ಚಿಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ]], [[ಗಾರ್ಟ್‌ನೆವಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]], ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ರೋಗಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]], ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ]], ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೊಬ್‌ಹಿಲ್ಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]. [[NHS 24]] ಅವರಿಂದ ಒಂದು ತುರ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಘಂಟೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಾವ್ರತ್ರಿಕವಾದ ವೈದ್ಯರು]] ೨೪ ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತಾರೆ. [[ವೈದ್ಯ ಸಹಾಯಕ]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕೋಟಿಷ್ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಸೇವೆ]]ಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಸಂತ. ಆಂಡ್ರ್ಯೂರ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಂತಹ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಹಾಗೂ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ [[ಕಲಿಸುವಿಕೆಯ]] ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಾಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ, ತುರ್ತು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಗರ್ಭನಿರೋಧ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆ, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಆಮ್ಲ ಜನಕ ಹಾಗೂ ಸೂಜಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ [[ನುಫಿಲ್ಡ್]] ಹಾಗೂ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ರೋಸ್ ಹಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಖಾಸಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇವೆ. == ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:University of Glasgow Gilbert Scott Building - Feb 2008-2.jpg|thumb|ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಳರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 100 ನೇಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.]] [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರ, ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ೧೦ ಮೈಲಿಗಳ (೧೬&nbsp;km) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಗಳಿವೆ: * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಸ್ಟ್ರಾರ್ಥಕ್ಲೈಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾಲೆಡೊನಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂಬತ್ತು [[ಇತರ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಕಾಲೇಜುಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. [[ಅನ್ನೀಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕಾಲೇಜ್]],[[ಕರ್‍ಡೊನಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಟೌ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಉತ್ತರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಜಾನ್ ವಿಟ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಸೈಡ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಯಾನ ಅಧ್ಯಾಯನದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಾಲೇಜ್]]. [[ಜೊರ್ಡನ್‌ಹಿಲ್ ಟಿಚರ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದ [[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌‌೦ಡ್ ಡ್ರಾಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜುಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ೧೬೮,೦೦೦ಜನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ಕಾಟ್‌‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಶೌಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಡೆನ್ನಿಸ್‌ಟೌನ್]] ಮತ್ತು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.scottish-enterprise.com/sedotcom_home/about_se/local_enterprise_companies/glasgow/glasgow-geographicprofile.htm?siblingtoggle=1| title=Glasgow Geographic profile| publisher=Scottish Enterprise| accessdate=9 July 2007| archive-date=27 ಮೇ 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070527083600/http://www.scottish-enterprise.com/sedotcom_home/about_se/local_enterprise_companies/glasgow/glasgow-geographicprofile.htm?siblingtoggle=1| url-status=dead}}</ref> ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳನ್ನು, ೧೪೯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ತಜ್ಞರ ಶಾಲೆಗಳು- ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆ, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್]] ಆ‍ಯ್೦ಡ್ [[ಸ್ಗೊಯ್ಲ್ ಗೈದ್ಲಿ‌ಗ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ಚು]](ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ಯಾಯಿಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ [[ಗ್ಯಾಯಿಲಿಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಹತ್ತಿರದ ಬ್ಲೈರ್‌ವಡಚ್ ಕೇಂದ್ರದ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಹೊರಾಂಗಣ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜೊರ್ಡನ್‌ಹಿಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನ್ನು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತತ್ತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೊಡ ರಾಜ್ಯ ವಲಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಶಾಲೆ]]ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಫೆರ್ನ್‌ಹಿಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಸೆಂಟ್. ಅಲೊಯ್‌ಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಹಟ್‍ಚೆಸೊನ್ಸ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಸೈಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ [[ದ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]]. {{clearright}} == ಕ್ರೀಡೆ == {{See also|Sport in Glasgow}} === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡು]] ಆಟವು ೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪ್ಯಾರ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌]]ನ [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]] ಕ್ರಿಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಡುವಿನ ಆಟ ೦–೦ ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕಂಡಿತ್ತು. ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋನ ಕೇವಲ ಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ (ಇದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ [[ಲಿವೆರ್‌ಪೂಲ್]] ಮತ್ತು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]]) ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಎರಡು ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಫುಟ್‌‍ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್]] ಫೈನಲ್ ಆಟದಲ್ಲಿ [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್ ಇನ್‌ಟೆರ್‌ನ್ಯಾಜಿಯೊನಲ್ ಮೈಲ್ಯಾನೊ]] ಪ್ರಥಮ ಸ್ಕಾಟಿಷ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಜಯಿಸಿತು. [[ರೆಂಜರ್ಸ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸದೆ ಈಗ [[ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಿನ ಕಪ್]] ಪಡೆಯಲು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿತು. ನಗರವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಎರಡು UEFA ೫ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿವೆ, [[ಇಬ್ರೊಕ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]](೫೧,೦೮೨ ಆಸನಗಳು) ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಮ್ಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್]](೫೨,೬೭೦ ಆಸನಗಳು), ಇದರಾರ್ಥ [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್]] ಫೈನಲ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಫೈನಲ್ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಮೂರುಸಲ ಪಡೆದಿತ್ತು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೦೨ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ UEFA ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ರೀಡಾಂಗಾಣವಾದ ಹ್ಯಾಮ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಪಂದ್ಯದ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ: ೧೪೯,೫೪೭<ref>{{cite web| url=http://www.rampantscotland.com/glasgow/glw_hampden.htm| publisher=Glasgow Photo Library| title=Hampden Stadium| accessdate=9 July 2007| archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070814135942/http://www.rampantscotland.com/glasgow/glw_hampden.htm| url-status=dead}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಅನ್ನು ೩-೧ ರಂತೆ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಕೇಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳೆಲ್ಲ [[ತುಂಬಿರುತ್ತಿದ್ದವು]]. ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್(೬೦,೮೩೨ ಆಸನಗಳು) ಕೂಡ ಪೂರ್ವ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ: [[ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಎಸ್‌ಪಿಎಲ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ [[ರೆಂಜರ್ಸ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]]., ಅದರೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ [[ಹಳೆ ವ್ಯವಹಾರ]] ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರ್ಟಿಕ್ ಥಿಸ್ಟ್‌ಲೆ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌]]ನ A ನಾಲ್ಕನೇಯ ಕ್ಲಬ್, [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]]., ಹೆಚ್ಚು ವಿಲಾಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೂರನೇ ವಿಭಾಗ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯತೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಇತರ ಐದು ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಕ್ಲೈಡ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌]], ಇದು [[ಕಂಬರ್ನಾಲ್ಡ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ಲಸ್ [[ಮೂರನೇ ಲ್ಯಾನರ್ಕ್ ಎಸಿ]], [[ಕ್ಯಾಮ್‌ಬಸ್‌ಲ್ಯಾಂಗ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]]‌, [[ಕೌಲೈರ್ಸ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೈಡೆಸ್‌ಡಲ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌]] ಇವು ದಿವಾಳಿಯಾಗಿವೆ. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಯುವ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಸಂಘ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪೊಲಕ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌]], [[ಮೆರಿಹಿಲ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]]‌, [[ಅಶ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟರ್ಸ್‌ಹಿಲ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕ್ಲಬ್]]‌,ಹಾಗೆಯೇ ಗಣನೆಗೆ ಬಾರದ ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೆಯೇ [[ಹಳೆಯ ವ್ಯವಹಾರ]]ದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ಋತು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಅನೇಕ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕೂಟ]], ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಆಡಳಿತ ಸಮಿತಿ, ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದವು, ಹಾಗೆಯೇ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಲೀಗ್]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಯುವ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕೂಟ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಕೂಟ]]ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಪ್]] ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲ್ಟಿಕ್, ರೆಂಜರ್ಸ್, ಕ್ಲೈಡ್, ಪ್ಯಾರ್ಟಿಕ್ ಥಿಸ್ಟ್‌ಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಐದು ತಂಡಗಳ ಯುವ ಆಟಗಾರರ ಕಡೆಯಿರುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" align="center" |- !ಕ್ಲಬ್‌ !ಲೀಗ್‌‌ !ಸ್ಥಳ !ಸಾಮರ್ಥ್ಯ |- | [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ F.C.]] | [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌]] | [[ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] | ೬೦,೮೩೨ |- | [[ಪ್ಯಾರ್ಟಿಕ್ ಥಿಸ್ಟ್‌ಲೆ F.C.]] | [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು‌ ಲೀಗ್‌]] | [[ಫಿರ್ಹಿಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | ೧೦,೮೮೭ |- | [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ F.C. ಆಟಗಾರರು]] | ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು‌ ಲೀಗ್‌ | [[ಹಂಪ್‌‍ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್]] | ೫೨,೬೭೦ |- | [[ರೇಂಜರ್ಸ್‌ F.C.]] | ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ | [[ಇಬ್ರೊಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | ೫೧,೦೮೨ |} [[ಚಿತ್ರ:Hampden Panorama.png|thumb|left|800px|ಹ್ಯಾಂಪ್ಡನ್ ಪಾರ್ಕ್. ಹೋಮ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಟೀಮ್]]{{Clear}} === ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ === ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ರಗ್ಭಿ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಸಂಘವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸೈನಿಕರು]] ಈ ಆಟವನ್ನು [[ಮ್ಯಾಗ್ನೆರ್ಸ್ ಲೀಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಡುವ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್,ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಸ್]]. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹಾಕ್ಸ್]] ರಚನೆಯು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಮರ್ಗೆರ್‌ನಿಂದ ಆಯಿತು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಕಾಡೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹೈ ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಸೈಡ್ (GHK) ಇವು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಎರಡು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಒಕ್ಕೂಟವಾದರೂ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಕಾಡೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹೈ ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಸೈಡ್ ದ್ವೀತಿಯ ವಿಭಾಗದ ತಂಡಗಳು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಗಿಫ್‌ನೊಕ್‌ ಉಪನಗರ ಇನ್ನೋಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹುಟ್ಚೆಸನ್ಸ್ ಅಲೊಯ್‌ಸಿಯನ್ಸ್ RFC]] (GHA). ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕ್ಲಬ್ಸ್‌ಗಳಾದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ದಕ್ಷಿಣ RFC ಮತ್ತು ಹುಟ್ಚೆಸನ್ಸ್ ಅಲೊಯ್‌ಸಿಯನ್ಸ್ RFC ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚನೆಯಾಯಿತು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ಯಾರ್ಥ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ RFC ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ಆಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ರಗ್ಬಿ ಅದರ ತತ್ವಗಳಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಈಗ ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಐದು ಪುರುಷರು ಆಡುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಿಳಾ ತಂಡಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ BT ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂರನೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ. === ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್: === ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಕ್ವಲಿಫೈರ್ ಮತ್ತು [[ವಲ್ಸ್]] ನಡುವಿನ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ [[2008ರ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್‌]]ನ್ನು ಪಡೆದು ಒಟ್ಟು ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಕಿ ಕೆಳಗಿಳಿದಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ತನ್ನ ದೇಶಿಯಾ ಕೀಡೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟೀಯಾ ಕಪ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ತಂಡವು [[2ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಲೀಗ್‌]]ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘವು ಮೊದಲ ಅರೆ-ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ತಂಡವಾಯಿತು ತಂಡದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಆಡುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆದಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತದೆ. ತಂಡವು [[ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೂಸೆಡೆರ್ಸ್‌]]ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ === ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦ರಿಂದ [[ಬ್ರೆಹೆಡ್ ಎರೆನ]]ದ [[ಬ್ರೆಹೆಡ್ ಕ್ಲೆನ್]] ಎಂಬ ಹೊಸ ತಂಡವು ಇತರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ತಂಡಗಳಾದ [[ಈಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಡುಂಡಿ [[ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌]]ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಎಲೈಟ್ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]] ತಂಡವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಸ್ಪರ್ಧಾವೇದಿಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಕೆಲ್ವಿನ್ ಹಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಿಟನ್‌]]ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೂಡ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.aces-europa.eu/Home/EuropeanCapitals/tabid/56/Default.aspx |title=ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ |access-date=2010-07-31 |archive-date=2012-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120410121319/http://www.aces-europa.eu/Home/EuropeanCapitals/tabid/56/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ [[ಕ್ಲೈಡ್ಸ್‌ಡಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಘವು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]]ದ ನಡುವೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಏಕದಿನ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥ ನೆಲೆಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು. ಹೊರಾಂಗಣ [[ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು]], ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಅಂದರೆ ಹಗ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಹಿಮದ ಇಳಿಜಾರುವಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರ ನಡುವೆ [[ಸ್ಕಾಟ್‌‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕ್ಲೇಮೊರ್ಸ್]] [[ಅಮೆರಿಕಾನ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು]] ತಂಡವು ಕೇಲವು ಅಥವಾ ಅದರ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡಿತ್ತು, ಹ್ಯಾಮ್ಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಬೌಲ್]] XI ಸ್ಥಳವೇ ಪ್ರತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಗೊರ್ಬಲ್ಸ್‌ಗಳು]] ಅನೇಕ (ರೊವಿಂಗ್)[[ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ]]ದ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿರಾಮಿಸಿದವು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ೧೮೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ೧೯೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ರಿವೆರ್ ಕ್ಲೈಡ್]] ಮೇಲೆ ರೊವಿಂಗ್ ಓಟಗಳು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವೀಕ್ಷಕರ ಗುಂಪಿಗೆ ದೋಣಿಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇದು ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಆಟಕ್ಕಿಂತ ಮೋದಲೆ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಎರಡು ರೊವಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದವು, ರೆಂಜರ್ಸ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರೇ ಇದರ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.followfollow.com/news/tmnw/rangers_founders_plaque_unveiled_at_fleshers_haugh_461850/index.shtml ರೆಂಜರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಫ್ಯಾನ್ಜೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511142036/http://www.followfollow.com/news/tmnw/rangers_founders_plaque_unveiled_at_fleshers_haugh_461850/index.shtml |date=2011-05-11 }}, ಫೌಂಡರ್ಸ್ ಪ್ಲೇಕ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಡ್.</ref> {{See also|ವರ್ಗ:Rowing in Scotland}} ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್‌ನ ಸ್ಪಿಡ್‌ವೇ]] ಸ್ಪರ್ಧೆ ಯನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸರಸೆನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನೆಲ್ಸನ್(೧೯೨೮ & ೧೯೩೨), ಕ್ಯಾರ್ನ್‌ಟೈನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ(೧೯೨೮ & ೧೯೩೦), ವೈಟ್ ಸಿಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ(೧೯೨೮–೧೯೩೧, ೧೯೩೯–೧೯೪೦, ೧೯೪೫–೧೯೫೪, ೧೯೫೬, ೧೯೬೪–೧೯೬೮), ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್(೧೯೨೮), ಹ್ಯಾಮ್ಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್(೧೯೬೯–೧೯೭೨), ಸಕರ್ಸೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ (೧೯೪೯–೧೯೫೩, ೧೯೯೯ to date), ಶವ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ(೧೯೮೮–೧೯೯೮) ಗಳೆಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತರೆ. ಟೆಮ್‌ಪಸ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸ್ಪಿಡ್‌ವೇಯ ವಿವರಗಳಿವೆ. {{See also|Glasgow Tigers (speedway)}} ಪ್ರಬಲ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಇದರ ಸಂಪರ್ಕಗಗಳೆಂದರೆ ಗೆಯಲ್ ನರದ ''ಬೈಲ್ ಮೊರ್ ನ್ಯಾನ್ ಗೈಡಿಲ್'', ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೂಡ ಒಂದು, ಇದು ಫೈನಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್ ಆಫ್ [[ಶಿನ್‌ಟಿ]]ನ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿತ್ತು, ಇದು [[ಕ್ಯಾಮನಚ್ಡ್ ಕಪ್]] ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹಳೆ ‍ಅನ್ನೀಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶೈನ್‌‍ಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಿರಿಯ ಕ್ಲಬ್ ಇದೆ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಮಧ್ಯ ಅರ್ಗೈಲ್, ಹಾಗೆಯೇ [[ಶ್ರೆಥ್‌ಕ್ಲೈಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. === ೨೦೧೪ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು === {{See also|2014 Commonwealth Games}} ನವೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೭ರಂದು ೨೦೧೪ರ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ]] ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇರುವ ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಥಳಗಳು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣವಾದ [[ಹ್ಯಾಮ್ಪ್‌ಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗ್ರೊವ್ ಪಾರ್ಕ್]], ದ [[ಕೆಲ್ವಿನ್ ಹಾಲ್]], ಮತ್ತು [[SECC]] ಹತ್ತಿರದ ಯೋಜಿತ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾವೇದಿಕೆ]] ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ನಗರದ ಪೂರ್ವದ ಕೋನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಮೈದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ಪರ್ಧಾವೇದಿಕೆಗಳು, [[ಬೈಸಿಕಲ್ ರೇಸಿನ ಪಥವಿರುವ ಕಟ್ಟಡ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾಲ್‌ಮರ್ನೊಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಕ್‌ಹೆಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇರಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ, ಜೊತೆಗೆ [[ಟೊಲ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹತ್ತಿರ ಅಪ್‌ಗ್ರೆಡೆಡ್ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ೨೦೧೪ ರ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟಗಳು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ, ಮೂರುಸಲ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:HMS Daring at Scotstoun.JPG|thumb|250px|right|HMS ಡೇರಿಂಗ್ ಅನ್ನು BAE ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ಷಿಪ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿತುಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಇದರ 20ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಔನ್ನತ್ಯ ಕುಗ್ಗಿದ್ದರು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಯುಕೆಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿಕೊಂಡಿದೆ.]] ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರವು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ]] ನಗರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‍ನ [[ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ]] [[ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಉತ್ಪನ್ನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಂತರ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.scotsman.com/ViewArticle.aspx?articleid=2607517|title=Edinburgh UK's second most prosperous city|publisher=[[The Scotsman]]|accessdate=೩೦ December ೨೦೦೭|last=MacDonnell|first=Hamish|date=೩ March ೨೦೦೫}}</ref> ೧೨,೦೦೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ೪೧೦,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೦೦ ದಿಂದ ೨೦೦೫ ರ ನಡುವೆ ೧೫೩,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಷಿಸಿ, - ಶೇಕಡ ೩೨% ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk_news/story/0,,1572109,00.html|title=Jobs boom on Clyde reverses decline|publisher=Guardian|accessdate=12 December 2007|last=Seenan|first=Gerrard|date=17 September 2005 | location=London}}</ref> ಈಗ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರ ೪.೪% ಇದ್ದು, ಲಂಡನ್ ಗಿಂತ ದ್ವೀತಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೧೭,೦೦೦ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ £೪.೨ ಶತಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೨೨% ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url=http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html| title=Let Glasgow Flourish| publisher=Scotland.org| month=April| year=2007| accessdate=9 July 2007| archive-date=13 ಮೇ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080513060215/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html| url-status=dead}}</ref> [[ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]]ದಲ್ಲಿ ೫೫% ಖಾಯಂ ವಾಸಿಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿ [[ರಫ್ತು]] ತಯಾರಿಕಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾದ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ತದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದರು.<ref>{{cite web| url=http://www.scotland.org/about/glasgow-and-surrounding-areas/index.html| title=Glasgow and Surrounding Areas| publisher= Scotland Online Gateway| accessdate=9 July 2007}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Glasgow Science Centre.jpg|thumb|250px|left|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಟವರ್, ಸ್ಕಾ‍ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ,ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐಎಂಎ‌ಎಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತಾಗಿದೆ.]] ಈಗಿರುವಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ [[ತೃತೀಯ]] ವಲಯವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಸಂವಹನಗಳು, [[ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]], ಸಂಶೋಧನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಈಗ {{Citation needed|date=December 2008}}ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು)<ref name="audit" /> ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೮ ರಿಂದ ೨೦೦೧ ನಡುವೆ ನಗರದ ವಾಣೀಜ್ಯ ಸೇವಾ ವಲಯವು ಶೇಕಡ ೩೦% ಬೆಳೆದು, ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url=http://www.ifsdglasgow.co.uk/district.asp?page_id=32| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080108151012/http://www.ifsdglasgow.co.uk/district.asp?page_id=32| archivedate=8 January 2008| title=Glasgow’s financial services economy| publisher=International Financial Services District Glasgow| accessdate=9 July 2007}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.edinburghbrand.com/news/information/| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011191337/http://www.edinburghbrand.com/news/information/| archivedate=11 October 2007| title=Edinburgh's Ranking| accessdate=9 July 2007}}</ref> ಈಗ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಯುರೋಪಿನ ಹದಿನಾರನೇ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು<ref>{{cite web| url=http://213.86.34.248/NR/rdonlyres/102CD2E5-FB72-4B9B-A30C-56FD592B5B61/0/BC_RS_GFCI4.pdf|format=PDF| title=The Global Financial Centres Index – Sept 2008| publisher=City of London Corporation| accessdate=28 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218040957/http://213.86.34.248/NR/rdonlyres/102CD2E5-FB72-4B9B-A30C-56FD592B5B61/0/BC_RS_GFCI4.pdf|archivedate=18 December 2008}}</ref>, [[ಬ್ಲೂಚಿಪ್]] ಹಣಕಾಸು ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೆಳೆದು, ಗಣನೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು ಅಥವಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web| url=http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2006/11/20112301| title=Financial services jobs for Glasgow| publisher=The Scottish Government| accessdate=28 December 2008}}</ref> ೧೯೯೦ ಮತ್ತು ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦,೦೦೦ ಜನ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮೂರರಷ್ಟು ಭಾಗದ ಜನರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಬಿಬಿಸಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/6247869.stm|title=Call centres 'enjoying boom time'|accessdate=12 September 2009|publisher=BBC | date=10 January 2007}}</ref> ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪದವಿದರ]]ರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನೇಮಿಸುವ ದಳ್ಳಾಳಿಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ, ಕಡಿಮೆ ವೇತನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಭದ್ರತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು [[ಟಿಯುಸಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಭಾಗಗಳು ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite news| url=http://www.independent.co.uk/news/business/news/slavery-abolished-in-call-centres-685305.html| title=Slavery abolished in call centres| publisher=The Independent Newspaper| accessdate=20 May 2001| location=London| first=Kate| last=Hilpern| date=20 May 2001| archive-date=13 ಮೇ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110513082404/http://www.independent.co.uk/news/business/news/slavery-abolished-in-call-centres-685305.html| url-status=dead}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ಇಂತಹ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ನಿರ್ಮಾಣ, ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಿಕೆ, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ವಲಯಗಳದ [[ಅಪ್ಟೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], [[ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. {{Citation needed|date=November 2008}}ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು [[ಸಿಲಿಕನ್ ಗ್ಲೆನ್]] ಹೈ ಟೆಕ್ ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿತು. == ಸಾರಿಗೆ == {{See also|Transport in Glasgow}} === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:AM Glasgow Central.JPG|thumb|250px|right|ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರಿಯ ನಿಲ್ದಾಣವು ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಮೇನ್ ಲೈನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರದ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಆಗಿದೆ.]] ವಿಶಾಲ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಹೊಂದಿದೆ, ಬಹುಶಃ [[ಶ್ರಥ್‌ಕೈಡ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಸಾರಿಗೆ]] (SPT) ಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರ ಬಹುದು. ನಗರವು ಅನೇಕ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಬಸ್‌ಗಳ [[ಮುಕ್ತ ಸಾಗಾಟ]]ವು ಶ್ರಥ್‌ಕ್ಲೈಡ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಾರಿಗೆಯ ನಿಧಿಯ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿಯಾವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ. ನಗರದೊಳಗೆ ಬಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು : [[ಮೊದಲು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]], [[ಅರ್ರಿವ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]], [[ಸ್ಟೆಜ್‌ಕೋಚ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ನಗರ ಬಸ್]]. ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೇ [[ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಬಸ್‌ನಿಲ್ದಾಣ.]] ಲಂಡನ್ ಹೊರವಲಯದ ಯುನೈಟಿಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ನಗರ ರೈಲು]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ರೈಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲುಗಳು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿರುವ [[ಮೊದಲ ಸ್ಕಾಟ್‌ರೈಲು]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೇಂದ್ರಿಯಾ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಗಳು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ. [[ಲಂಡನ್ ಇಸ್ಟೊನ್]] <ref>http://www.railway-technology.com/projects/virgin/ railway-technology.com ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಮೇನ್ ಲೈನ್ ಪೆಂಡೋಲಿನೊ ಟಿಲ್ಟಿಂಗ್ ಟ್ರೇನ್ಸ್,ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್</ref> ನಿಂದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರವು {{convert|641.6|km|mi|adj=on}} [[ಉದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಮುಖ್ಯ ಸಾಲಿನ]] ಕೋನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಿಂದ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಉಪಯೋಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸುಬುರ್‌ಬ್ಯಾನ್ ಸೇವೆಯ ಕೋನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಆಗಿದೆ, ಎರ್‌ಶೈರ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ವೆರ್‌ಕ್ಲೈಡ್, ಹಾಗೆಯೇ ಡ್ಯಾಲ್‌ಮುರ್ ನಿಂದ ಮದರ್‌ವೆಲ್ ವರೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡ ನಗರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನೊಳಗಿನ ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವೆಗಳು - ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಾಲು, ಅಬೆರ್ಡಿನ್, ಇನ್ವೆರ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಲೆನಾಡು - ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಾರ್ಯರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಗರ ಸುಬುರ್‌ಬ್ಯಾನ್ ಜಾಲವು ರಿವರ್ ಕೈಡ್ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್‌ರೈಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಕೇಳಿದೆ, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಧನ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. [[ಮೂರು ನೇರ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ]] ಈ ನಗರವು [[ಈಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು [[ಎರ್‌ಡ್ರೀ-ಬ್ಯಾಥ್‌ಗೇಟ್ ರೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕವು]] ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಸುಬುರ್‌ಬ್ಯಾನ್ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರಥ್‌ಕ್ಲೈಡ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಾರಿಗೆಯು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]]ವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಏಕೈಕ [[ಮಹಾನಗರ]] ಪದ್ದತಿಯ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಬುಡಪೆಸ್ಟ್]] ನಂತರ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂರನೇ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |author=SPT |url=http://www.spt.co.uk/subway/facts.html |title=SPT Subway |publisher=Web.archive.org |date=16 April 1980 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071229231523/http://www.spt.co.uk/subway/facts.html |url-status=bot: unknown }}</ref> ರೈಲು ಮತ್ತು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳೆರಡೂ ಅನೇಕ [[ನಿಲ್ಲುವ ಮತ್ತು ಸಾಗುವ]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿ]]ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ಗಳ ನಡುವೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪೂರ್ವ ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕ್ಲೈಡ್ ಫಸ್ಟ್‌ಲಿಂಕ್]] ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. {{wide image|Central station panoramic.JPG|750px|<center>View of [[Glasgow Central station]] (with the distinctive facade of [[Heilanman's Umbrella]] to the left) from the ೫th floor of [[Radisson SAS]] hotel May ೨೦೦೯}} === ನೌಕಾ ಸಮೂಹ === ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನ ಕ್ಲೈಡ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಫೆರ್ರೀಸ್(ಹಡಗು)ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಹತ್ತಿರದ [[ಎರ್‌ಸ್ಕಿನ್ ಸೇತುವೆ]],[[ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಸೇತುವೆ]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೈಡ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್ ಫೆರ್ರಿ‌]]ನ ಕೇವಲ ಉಳಿದ ತಿರುವುಗಳು, [[ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್]] ಮತ್ತು [[ಯೊಕೆರ್]], ಮತ್ತು [[ಇವೆರ್‌‍ಕ್ಲೈಡ್‌]]ನ ಕಿಲ್‌‍ಕ್ರೆಗ್ಯಾನ್ ಫೆರ್ರಿ, ಇವೆರಡು ಶ್ರಥ್‌ಕೈಡ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಸಾರಿಗೆ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಇದು ನಗರ ದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ''[[ಪಿಎಸ್ ವೆವರ್ಲಿ]]'' ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋನೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಪ್ಯಾಡಲ್-ಸ್ಟಿಮೆರ್]] <ref>{{cite web |url=http://www.waverleyexcursions.co.uk/waverley.htm |title=PS Waverley |publisher=Waverleyexcursions.co.uk |date= |accessdate=12 September 2009 |archive-date=17 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090817181830/http://www.waverleyexcursions.co.uk/waverley.htm |url-status=dead }}</ref> ಆಗಿದ್ದು, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರಯಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನದ [[ವಾಟರ್‍ಬಸ್]] ಸೇವೆಯು [[ರೆನ್‌ಫ್ರೆವ್‌ಶೈರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ [[ಬ್ರೆಹೆಡ್‌]]ನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ನೀರು ಹರಿಯುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಲೊಚ್ ಲೊಮಂಡ್ ಸಿಪ್ಲೆನ್]] [[ಅರ್‌ಗೈಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯುಟ್]] ನೊಂದಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯುಟ್ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/6187102.stm| title=Seaplane air service to take off| publisher=BBC News|date=27 November 2006| accessdate=9 July 2007}}</ref> ಕಾರ್ಯನಿರತ ಡಕ್‌ನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕ್ಲೈಡ್‌ಪೊರ್ಟ್]] ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಿ ಡಕ್]], ಬ್ರೆಹೆಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. [[ಬೃಹತ್ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆ]]ಯ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅಂದರೆ, [[ಐದನೇ ಕ್ಲೈಡ್‌]]ನ ನೀರಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ [[ಹಂಟೆರ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೭.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. === ರಸ್ತೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Wfm m8 motorway.jpg|thumb|250px|right|ಎಂ8 ಮೋಟರ‌ವೇ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮೋಟರ್‌ವೇ ಆಗಿದೆ.]] ಈ ನಗರವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಹೆದ್ದರಿಗಳ]] ಜಾಲದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[M8 ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದರಿ]]ಯು ನಗರ ಕೆಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗಿ [[M77]], [[M73]], ಮತ್ತು [[M80]] ಹೆದ್ದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ‌ವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. A೮೨ ರಸ್ತೆಯು ನಗರ ಮತ್ತು ಅರ್ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹೈಲ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[M74]] ನೇರವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಕ್ಯಾರ್ಲಿಸ್ಲೆ]] ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ; M೭೪ ಹೆದ್ದರಿ ಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದ ವಿಸ್ತರಿಸರವಾಗಿ ಮೋಟರ್ ವೇ ಯಿಂದ [[ಟೊಲ್‌ಕ್ರಾಸ್]] ನೊಳಗಿನಿಂದ [[ಟ್ರೆಡ್‌ಸ್ಟೋನ್]] ಪ್ರದೇಶ ದಿಂದ M೮ ಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು, ೨೦೧೧ ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪೂರ್ವ ತುದಿಯ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ರಸ್ತೆ]]ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಕಡಿತಗೊಂಡಿರುವ ಪೂರ್ವ ತುದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === ಎರಡು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ನಗರ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (GLA){{convert|13|km|mi|0|abbr=on|disp=/}}(ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಪೂರ್ವ), [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಪ್ರೆಸ್ಟ್‌ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (PIK) {{convert|51|km|mi|0|abbr=on|disp=/}} (ನೈಋತ್ಯ-ಭಾಗಕ್ಕೆ), ಮತ್ತು ಕೈಡ್ ನದಿ ಮೇಲಿನ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ದಿಂದ ಗ್ಲ್ಯಾ[[ಸ್ಗೋ ಕಡಲ ವಿಮಾನ ಸರಹದ್ದು]], [[ಕಮ್‌ಬೆರ್ನಾ‌‍ಲ್ಡ್]] {{convert|29|km|mi|0|abbr=on|disp=/}} (ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ) ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆ ಯಿದೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೈಡ್ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟೊಬ್‌‍ಕ್ರಾಸ್ ಕ್ವೆ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೆಸ್ಟ್‌ವಿಕ್ ನಿಂದ ನೇರ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ; ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ‌ಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದು, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರೈಲ್ವೆ]]ಯಿಂದ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ]] ನಿಲ್ದಾಣವು ಜೂನ್ ೨೦೦೭,ರಲ್ಲಿ [[ಉಗ್ರರಿಂದ ದಾಳಿ]] ನಡೆದಿತ್ತು. == ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳು == ವಿವಿಧ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ [[ತದ್ರೂಪ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Twincities/ |title=Glasgow City Council – Twin cities of Glasgow |publisher=Glasgow.gov.uk |date=3 August 2009 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 |archive-url=https://archive.is/20120805151240/www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Twincities/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" "text-align:left;font-size:100%;"| |- ! style="background: #811541; color: #FFFFFF" ! | ! style="background: #811541; color: #FFFFFF" height="17" width="120" | ದೇಶ ! style="background: #810001; color: #FFFFFF" ! | ! style="background: #810001; color: #FFFFFF" ! width="100" | ಸ್ಥಳ ! style="background: #811541; color: #FFFFFF" ! | ! style="background: #811541; color: #FFFFFF" ! width="130" | ರಾಜ್ಯ / ಪ್ರಾಂತ್ಯ / ಪ್ರದೇಶ / ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ! style="background: #811541; color: #FFFFFF" ! width="40" | ದಿನಾಂಕ |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Germany}} ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಜರ್ಮನಿ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:DEU Nürnberg COA (klein).svg|25px]] ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Flag of Bavaria (lozengy).svg|25px]] ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಬವೇರಿಯಾ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೧೯೮೫ |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Russia}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ರಷ್ಯಾ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Coat of Arms of Rostov-on-Don.svg|25px]] |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | ರಾಸ್ಟೊವ್-ಆನ್-ಡಾನ್ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Flag of Rostov Oblast.svg|25px]] |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ''[[ರೋಸ್ಟೋವ್ ಓಬ್ಲಾಸ್ಟ್]]'' |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೧೯೮೬ |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|People's Republic of China}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | ಡಾಲಿಯಾನ್ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" | |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ''[[ಲೈಯಾವೋನಿಂಗ್]]'' |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೧೯೯೭ |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Cuba}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಕ್ಯೂಬಾ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Escudo de la Habana.svg|25px]] |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | ಹವಾನಾ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಹವಾನಾ |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೨೦೦೨ |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Italy}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಇಟಲಿ: ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Turin coat of arms.svg|25px]] |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | '''[[Turin]]''' ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Bandiera della regione Piemonte.svg|25px]] |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ''[[ಪೀಡ್‌ಮಂಟ್]]'' |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೨೦೦೩<ref name="ct-tc">[http://www.comune.torino.it/relint/inglese/index.shtml ಟುರಿನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ – ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226083647/http://www.comune.torino.it/relint/inglese/index.shtml |date=2009-02-26 }} ಜನವರಿ ೨೬ ೨೦೦೮ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Pakistan}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! ! | ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" !| ಲಾಹೋರ್‌ ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! |ಪಂಜಾಬ್‌ |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೨೦೦೬<ref>{{cite web |url=http://www.eveningtimes.co.uk/hi/news/5057161.html |title=Glasgow 'twinned' with Lahore |publisher=Web.archive.org |date=29 November 2006 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061129165526/http://www.eveningtimes.co.uk/hi/news/5057161.html |url-status=bot: unknown }}</ref> |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|France}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! |ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | '''[[ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆ]]''' ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Provence-Alpes-Côte-d'Azur flag.svg|25px]] |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ''[[ಪ್ರಾಂತ್ಯ-ಆಲ್ಪ್‌ಸ್-ಕೋಟ್ ಡೆ ಅಜುರ್]]'' |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೨೦೦೬<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/4941766.stm |title=Glasgow 'twinned' with Marseille |publisher=BBC News |date=25 April 2006 |accessdate=12 September 2009}}</ref> |- ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | {{Flagicon|Palestine}} |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ಪಾಲಿಸ್ಟೇನಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem Logo.gif|25px]] |! style="background: #FFFFCF; color: #000000" ! | '''[[ಬೆಥ್‌ಲೆಹೆಮ್]]''' ! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ''[[ಬೆಥ್‌ಲೆಹೆಮ್ ಗೌರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]'' |! style="background: #FFFFEF; color: #000000" ! | ೨೦೦೭<ref>{{cite web |url=http://www.eveningtimes.co.uk/news/display.var.1326701.0.bethlehem_is_citys_latest_twinned_town.php |title=Bethlehem is city’s latest twinned town |publisher=Eveningtimes.co.uk |date=25 January 2007 |accessdate=12 September 2009 |archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206121244/http://www.eveningtimes.co.uk/news/display.var.1326701.0.bethlehem_is_citys_latest_twinned_town.php |url-status=dead }}</ref><ref name="BethlehemTwinning">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=10 October 2009 |archive-date=13 ಜುಲೈ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |url-status=dead }}</ref> |} == ಗ್ಯಾಲರಿ == {{Gallery |title= |width=140 |height=150 |lines=4 |File:Sauchiehall St 0015.JPG|[[Cineworld]] on Renfrew Street is the world's tallest cinema. |File:G-BZRS.jpg|[[Glasgow City Heliport]], the operating base for the Strathclyde Police air support unit. |File:Wfm mackintosh lighthouse.jpg|[[The Lighthouse (Glasgow)|The Lighthouse]], Scotland's Centre for Architecture & Design. |File:Wfm goma glasgow.jpg|[[Gallery of Modern Art|GoMA]] is the ೨nd most visited [[contemporary art]] gallery in the UK outside [[ಲಂಡನ್]].<ref>{{cite web|url=http://www.glasgowmuseums.com/venue/index.cfm?venueid=3|title=Gallery of Modern Art|author=Glasgow Museums|accessdate=26 June 2008|archive-date=6 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606033532/http://www.glasgowmuseums.com/venue/index.cfm?venueid=3|url-status=dead}}</ref> |File:Glasgow School of Art ೫೨.JPG|Western façade of [[Charles Rennie Mackintosh]]'s [[Glasgow School of Art]] }} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * {{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/Scotland/Glasgow,_City_of}} * [http://www.activglasgow.com/ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗೈಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202131237/http://activglasgow.com/ |date=2011-02-02 }} * [http://www.glasgow.gov.uk/ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್] * [http://www.clydewaterfront.com/ ಕ್ಲೈಡ್ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202064220/http://www.clydewaterfront.com/ |date=2020-12-02 }} * [http://www.clydewaterfrontheritage.com/ ಕ್ಲೈಡ್ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಆನುವಂಶಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928021013/http://www.clydewaterfrontheritage.com/ |date=2015-09-28 }} * [http://www.glasgowguide.co.uk/maps-full.html ಮಧ್ಯ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಪ್ರಭಾವಬೀರುವ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514151100/http://www.glasgowguide.co.uk/maps-full.html |date=2008-05-14 }} * [http://www.arthurlloyd.co.uk/Glasgow.htm ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸ] * {{wikivoyage|Glasgow}} * [http://www.undiscoveredscotland.co.uk/glasgow/cathedral/ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಇತಿಹಾಸ] * [http://www.ltscotland.org.uk/abolition/ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಿ ಮಾರಾಟ ನಿರ್ಮೂಲನೆ] * [http://www.theglasgowstory.com/ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕಥೆ] * [http://www.southsidehappenings.co.uk/ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ'ದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929011306/http://www.southsidehappenings.co.uk/ |date=2007-09-29 }} {{UK cities}} {{Commonwealth Games Host Cities}} {{Commonscat|Glasgow}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:6ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಜನನಿಬಿಡವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್ ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್]] gmi1npguwsde7oy92tfox1h5kdonazc 0 24150 1371952 1343657 2026-04-24T00:14:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371952 wikitext text/x-wiki {{FixBunching|beg}} {{Infobox Military Conflict |conflict=Persian Gulf War |image=ಚಿತ್ರ:Gulf War Photobox.jpg |imagesize=300px |caption=Clockwise from top: [[USAF]] aircraft flying over [[Kuwaiti oil fires|burning Kuwaiti oil wells]]; British troops in [[Operation Granby]]; Camera view from a [[Lockheed AC-130]]; [[Highway of death]]; [[M728 Combat Engineer Vehicle]] |date= August 2, 1990 – February 28, 1991 (Operation Desert Storm officially ended 30 November 1995)<ref>{{cite web|url=http://www.historyorb.com/events/november/30 |title=Historical Events on 30th November |publisher=Historyorb.com |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> |place=[[Iraq]], [[Kuwait]], [[Saudi Arabia]] |result=[[Coalition of Gulf War|Coalition]] victory * Imposition of [[Iraq sanctions|sanctions against Iraq]] * Removal of Iraqi invasion force from Kuwait * Heavy Iraqi casualties and destruction of Iraqi and Kuwaiti infrastructure |combatant1='''[[Coalition of Gulf War|Coalition forces]]''' {{flag|Kuwait}}<br /> {{flag|United States}}<br /> {{flag|Saudi Arabia }}<br /> {{flag|United Kingdom}}<br /> {{flag|Egypt}}<br /> {{flag|United Arab Emirates}}<br /> {{flag|France}}<br /> {{flag|Syria}}<br /> {{flag|Morocco}}<br /> {{flag|Qatar}}<br /> {{flag|Oman}}<br /> {{flag|Pakistan}}<br /> {{flag|Canada}}<br /> {{flag|Argentina}}<br /> {{flag|Spain}}<br /> {{flag|Italy}}<br /> ''[[Coalition of Gulf War|and others]]'' |combatant2=[[ಚಿತ್ರ:Flag of Iraq (1963-1991).svg|22px]] '''[[Ba'athist Iraq|Iraq]]'''<!-- Iraq had this flag in 1990, see [[Flag of Iraq]] (historical section), the current flag was introduced in 1991, by which time the Gulf War had already started --> |commander1={{flagicon|Kuwait}} [[Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]]<br />{{flagicon|USA}} [[George H.W. Bush]]<br />{{flagicon|USA}} [[Norman Schwarzkopf]]<br />{{flagicon|USA}} [[Colin Powell]]<br />{{flagicon|USA}} [[Calvin Waller]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Fahd of Saudi Arabia|King Fahd]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Abdullah of Saudi Arabia|Prince Abdullah]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Sultan, Crown Prince of Saudi Arabia|Prince Sultan]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Turki bin Faisal Al Saud|Turki Al-Faisal]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Saleh Al-Muhaya]]<br />{{flagicon|Saudi Arabia}} [[Khalid bin Sultan]]<ref>''Gulf War, the Sandhurst-trained Prince Khaled bin Sultan al-Saud was co commander with General Norman Schwarzkopf'' [http://www.casi.org.uk/discuss/2002/msg01184.html www.casi.org.uk/discuss] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303195039/http://www.casi.org.uk/discuss/2002/msg01184.html |date=2016-03-03 }}</ref><ref>''General Khaled was Co-Commander, with U.S. General Norman Schwarzkopf, of the allied coalition that liberated Kuwait'' [http://www.thefreelibrary.com/FEATURE+Gulf+War+commander+signs+publishing+agreement+with...-a016226901 www.thefreelibrary.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430043714/http://www.thefreelibrary.com/FEATURE+Gulf+War+commander+signs+publishing+agreement+with...-a016226901 |date=2011-04-30 }}</ref> <br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John Major]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Patrick Hine]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Andrew Wilson (RAF officer)|Andrew Wilson]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Peter de la Billière]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[John Chapple]]<br />{{flagicon|France}} [[Michel Roquejoffre]]<br />{{flagicon|Egypt}} [[Mohamed Hussein Tantawi]]<br />{{flagicon|Syria}} [[Mustafa Tlass]]<br />{{flagicon|Qatar}} [[Hamad bin Khalifa Al Thani]]<br />{{flagicon|Pakistan}} [[Mirza Aslam Beg]] |commander2={{flag icon|Iraq|1991}} '''[[Saddam Hussein]]'''<br /> {{flagicon|Iraq|1991}} [[Ali Hassan al-Majid]]<br />{{flagicon|Iraq|1991}} [[Salah Aboud Mahmoud]] |strength1=959,600<ref>Gulf War Coalition Forces (Latest available) by country [http://www.nationmaster.com/graph/mil_gul_war_coa_for-military-gulf-war-coalition-forces www.nationmaster.com]</ref> <br /> 1,820 [[Fighter aircraft]] and [[attack aircraft]] (1,376 American, 175 Saudi, 69 British, 42 French, 24 Canadian, 8 Italian) <br /> 3,318 [[tanks]] (mainly [[M1 Abrams]](U.S.), [[Challenger 1]](UK), [[M60 Patton|M60]](U.S.)) <br /> 8 [[aircraft carrier]]s <br /> 2 [[battleship]]s <br /> 20 [[cruiser]]s <br /> 20 [[destroyer]]s <br /> 5 [[submarine]]s<ref name="autogenerated3">Geoffrey Regan, p.214</ref> |strength2=545,000 (100,000 in Kuwait)+ <br /> 649 fighters <br /> 4,500 tanks (Chinese Type-59s, Type-69s, & self produced T-55 T-62, about 200 Soviet Union [[T-72]]M's [[Asad Babil]])<ref name="autogenerated3" /> |casualties1=Between 240-392 killed (not including the invasion of Kuwait)<ref>2010 World Almanac and Book of Facts, Pg. 176, Published 2009, Published by World Almanac Books; ISBN 1-60057-105-0</ref><br />776 wounded<ref name="ca.encarta.msn.com">{{cite web|title=Persian Gulf War - MSN Encarta <!-- BOT GENERATED TITLE -->|url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Arabian_Gulf_War.html|work=|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwqMXGNZ?url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Persian_Gulf_War.html|archivedate=2009-11-01|deadurl=yes|access-date=2010-08-02|url-status=dead}}</ref> |casualties2=20,000-35,000 casualties<ref name="ca.encarta.msn.com"/> |casualties3='''Kuwaiti civilian deaths:'''<br /> Over 1,000 Kuwaiti civilians estimated killed during the Iraqi occupation in addition to 300,000 mADE refugees.<ref name=useofterrorkuwait>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050124091425/http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/3.html |archivedate=2005-01-24|url=http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/3.html |title=The Use of Terror during Iraq’s invasion of Kuwait|accessdate=2010-06-22 |publisher=The Jewish Agency for Israel}}</ref><br /> '''Iraqi civilian deaths:'''<br />About 3,664 Iraqi civilians killed.<ref name=Wagesofwar>{{cite web |url=http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html#1.%20Iraqi%20civilian%20fatalities%20in%20the%201991%20Gulf |title=The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict |accessdate=2009-05-09 |publisher=Project on Defense Alternatives |archive-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104222225/http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html#1.%20Iraqi%20civilian%20fatalities%20in%20the%201991%20Gulf |url-status=dead }}</ref><br /><br /> '''Other civilian deaths:'''<br />2 Israeli civilians killed, 230 injured<ref name="publicpolicy.umd.edu"/><br /> 1 Saudi civilian killed, 65 injured<ref name="iraqwatch.org"/> }} {{FixBunching|mid}} {{Campaignbox Arabian Gulf Wars}} {{FixBunching|mid}} {{Campaignbox Gulf War}} {{FixBunching|end}} '''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ''' ವು ('''ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) (ಆಗಸ್ಟ್‌ 2, 1990 – ಫೆಬ್ರುವರಿ 28, 1991), [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೂವತ್ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ, [[U.N.]]-ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆ]]ಯೊಂದರಿಂದ [[ಇರಾಕ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು; 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ನಡೆದ [[ಕುವೈಟ್‌]] ಮೇಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ [[ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಯ ನಂತರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶವು ಈ ಯುದ್ಧದ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧವು (ಇರಾಕಿನ ನಾಯಕ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನಿಂದ) '''[[ಎಲ್ಲ ಕದನಗಳ ತಾಯಿ]]''' <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/17/newsid_2530000/2530375.stm |title=BBC ON THIS DAY &#124; 17 &#124; 1991: 'Mother of all Battles' begins |publisher=BBC News |accessdate=2010-03-18 | date=17 January 1991}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸೇನಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ<ref>{{Cite web |url=http://ehistory.osu.edu/world/WarView.Cfm?WID=41 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702212005/http://ehistory.osu.edu/world/WarView.Cfm?WID=41 |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು '''ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅಥವಾ [[ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="FrontlineCron">{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/cron/ |title=Frontline Chronology |accessdate=2007-03-20 |format=PDF |publisher=Public Broadcasting Service}}</ref><ref>{{citation |publisher=CNN |date=16 January 2001 |title=Tenth anniversary of the Gulf War: A look back |url=http://archives.cnn.com/2001/US/01/16/gulf.anniversary/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/19960101/http://archives.cnn.com/2001/US/01/16/gulf.anniversary/index.html |archivedate=1 ಜನವರಿ 1996 |access-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="cfr.org">{{cite web |author=Kenneth Estes |url=http://www.cfr.org/publication/13865/isn.html |title=ISN: The Second Gulf War (1990-1991) - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |date= |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102171502/http://www.cfr.org/publication/13865/isn.html |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ [[ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಂದ]] ಆದ [[ಕುವೈಟ್‌‌ನ ‌ಆಕ್ರಮಣ]]ವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛೀಮಾರಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು]] ಹೇರಲ್ಪಡಲು ಅದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಕಳಿಸಿದ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌]], ಸದರಿ ರಂಗಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ತಂತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಇತರ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಂದು ಸೇನಾವ್ಯೂಹವು [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ಪಡೆಗಳ ಮಹಾನ್‌ ಬಾಹುಳ್ಯವು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದೇ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದವು. 60 ಶತಕೋಟಿ USನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 40 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite book |last1=Peters |first1=John E |last2=Deshong |first2=Howard |title= Out of Area or Out of Reach? European Military Support for Operations in Southwest Asia |url=http://www.rand.org/pubs/monograph_reports/2007/MR629.pdf |year= 1995 |publisher=RAND |isbn=0833023292}}{{page number}}</ref> ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ತಿಕ್ಕಾಟವು, 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಂದು ವಿಮಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವೊಂದನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿ ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 100 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಕದನ-ವಿರಾಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇರಾಕ್‌, ಕುವೈಟ್‌, ಮತ್ತು [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇರಾಕ್‌ [[ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು]] ಉಡಾಯಿಸಿತು. == ಮೂಲಗಳು == {{See|Iraq-United States relations}} [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಬಹುಭಾಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಒಂದು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವೇ ಇತ್ತು. [[ಇಸ್ರೇಲಿನ]]–[[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ]] ರಾಜಕೀಯದ ಕುರಿತು ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಲುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅದು ಹೊಮ್ಮಿಸಿದ್ದ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಕುರಿತು U.S. ಕಳವಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಅಬು ನಿಡಾಲ್‌‌‌]]ನಂಥ ಹಲವಾರು [[ಅರಬ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಉಗ್ರಗಾಮಿ]] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿದ್ದು ಸಹ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; 1979ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 29ರಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕುರಿತಾದ U.S. ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ, [[ಇರಾನ್‌‌]]ನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ U.S. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು; ಆದರೂ ಸಹ ಇದು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1982ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಅನ್‌ಡಿನೈಯಬಲ್‌ ವಿಕ್ಟರಿ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ [[ಎದುರು ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರದಂತೆ ಇರಾನ್‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಇರಾಕ್‌ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು]]. ಇರಾಕ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವಂತೆ U.S. ನೀಡಿದ ಕರೆಯ ಅನುಸಾರ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಕುರಿತಾದ U.S. ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ದೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಇದು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಹಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ನೋಯೆಲ್‌ ಕೊಚ್‌ ಈ ಕುರಿತು ನಂತರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವ ಸಂದೇಹಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ... ಇರಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="Borer">{{cite web |url=http://www.army.mil/professionalwriting/volumes/volume1/july_2003/7_03_2v2.html |title=Inverse Engagement: Lessons from U.S.-Iraq Relations, 1982–1990 |accessdate=2006-10-12 |author=Douglas A. Borer |year=2003 |work=U.S. Army Professional Writing Collection |publisher=U.S. Army |archive-date=2006-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061011195656/http://www.army.mil/professionalwriting/volumes/volume1/july_2003/7_03_2v2.html |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಾಂತಿ ಆಹ್ವಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಇರಾನಿನ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, [[ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ‌]]ವು 1982ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, U.S.-ಇರಾಕ್‌ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಯೊಂದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು - [[ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಬು ನಿಡಾಲ್‌ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. 1983ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮಾಡಿದ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಸದರಿ ಗುಂಪನ್ನು [[ಸಿರಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಹೊರದೂಡಿದಾಗ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್‌ನನ್ನು ಓರ್ವ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು [[ರೇಗನ್‌ ಆಡಳಿತ]]ವು [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌‌‌]]ನನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. === ಕುವೈಟ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು === {{Main|Invasion of Kuwait}} 1988ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಕದನ ವಿರಾಮ]]ವು ಸಹಿಯಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಇರಾಕ್‌ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಋಣಭಾರಕ್ಕೆ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕುವೈಟ್‌]] ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಋಣಭಾರಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. ಕುವೈಟ್‌ ತನ್ನ OPEC ನಿಯತಾಂಶಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ತೈಲಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ಆಪಾದಿಸಿತು. ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹಾದುರಂತದ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಇರಾಕ್‌ನ ರುಮೈಲಾ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ [[ಓರೆ-ಕೊರೆತ]]ವನ್ನು ಕುವೈಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.<ref>‌ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಲಿಯಂ L. ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ'' ಪುಟ 464</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇರಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಇರಾಕಿನ ಹಕ್ಕಿನ-ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ವಿವಾದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1932ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಕುವೈಟ್‌ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಘೋಷಿಸಿತು; [[Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರ ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರೆಗೂ, ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಕುವೈಟ್‌ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಸೀಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ತನ್ಮೂಲಕ ಕುವೈಟ್‌ ಎಂಬುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಒಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>‌‌ಡ್ಯೂಕರ್, ವಿಲಿಯಂ J; ಸ್ಪೈಲ್‌ವೊಜೆಲ್‌, ಜಾಕ್‌ಸನ್‌ J. ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಫ್ರಂ 1500''. 5ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್‌, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, USA: ಥಾಮ್ಸನ್‌ ವ್ಯಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌, 2007. ಪುಟ 839.</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಸೀಮೆಯು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಬಸ್ರಾ ಪ್ರಾಂತ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇರಾಕ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜವಂಶವಾದ [[ಅಲ್‌-ಸಹಾಬ್‌ ಕುಟುಂಬ]]ವು, 1899ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರಪಾಲಕತ್ವ]] ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತ್ತು; ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ, ಇದರ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ಬ್ರಿಟನ್‌‌‌]]ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಗರಕ್ಕಿರುವ ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು; ಇರಾಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹತೋಟಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1963ರವರೆಗೂ ಕುವೈಟಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ವಿಲಿಯಂ L. ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ'' ಪುಟ 463</ref> ಜುಲೈ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ನಿಯತಾಂಶವನ್ನು ಗೌರವಿಸದಿರುವಂಥ ಕುವೈಟ್‌ನ ವರ್ತನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತು. 23ರಂದು, ರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಗಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ 30,000 ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು [[CIA]] ವರದಿಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ U.S. ನೌಕಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ [[ಏಪ್ರಿಲ್‌ ಗ್ಲಾಸ್ಪೀ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು 25ರಂದು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಭೇಟಿಯಾದ. ಆ ಭೇಟಿಯ ಕುರಿತಾದ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಅನುಸಾರ, "ಅರಬ್‌-ಅರಬ್‌ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನಮ್ಮದೇನೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ನಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಗ್ಲಾಸ್ಪೀ ತಿಳಿಸಿದ. 31ರಂದು ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ನಡುವಣ ಜೆಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡವು.<ref>{{Cite web |url=http://afa.at/histomun/HISTOMUN2008-Paper-Kuwait.pdf |title=ಅಕಡೆಮಿಕ್‌ ಫೋರಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ. |access-date=2010-08-02 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428083826/http://afa.at/histomun/HISTOMUN2008-Paper-Kuwait.pdf |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು, ಕುವೈಟಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವಂತೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಕ್ಷಿಪ್ರದಾಳಿಯ ಪಡೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ನುಗ್ಗುದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದರೆ, [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಎರಡು [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಉಳಿದ ವಿಭಾಗಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹೀಗೆ ಇರಾಕಿನ [[ಸೈನ್ಯಬಲದ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ವು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಸಹ, ಕುವೈಟ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಜಾಗರೂಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, [[ಕುವೈಟಿನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ]] ಬಹುಭಾಗವು [[ಇರಾಕಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌‌]]ಗಳಿಂದ ಧ್ವಂಸಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅಥವಾ ನೆರೆಯ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಪರಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇರಾಕಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ [[ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌]] (ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಆಲಿ) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕುವೈಟ್‌‌ನ [[ಗವರ್ನರ್‌‌]] ಆಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ.<ref name="cns.miis.edu">{{Cite web |url=http://cns.miis.edu/research/iraq/almajid.htm |title=ದಿ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ "ಡೆತ್‌" ಆಫ್‌ ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌ ಬೈ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್‌-ಮರಾಶಿ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2003-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030609225032/http://cns.miis.edu/research/iraq/almajid.htm |url-status=dead }}</ref> {{anchor|Stuart Lockwood}} [[ಚಿತ್ರ:Stuartlockwood.jpg|thumb|ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೊ ತುಣುಕಿನೊಂದಿಗೆ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಬಂದಿಯಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ಹಲವಾರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು]] 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 23ರಂದು, ಯಾವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಿಗೆ ತಾನು ನಿರ್ಗಮನ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಲಾಕ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಪುಟ್ಟ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ಬಾಲಕನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಅವನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ತಟ್ಟಿದ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಹಾಲು ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಸದೌನ್‌‌ ಅಲ್‌-ಝುಬಾಯ್ಡಿ]] ಎಂಬ ತನ್ನ ದುಭಾಷಿಯ ಮೂಲಕ ಸದ್ದಾಂ ಆಗ ಕೇಳಿದ. ಸದ್ದಾಂ ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿನ, ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯು, ಯುದ್ಧದ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref name="BBCOTD">‌BBC ನ್ಯೂಸ್. "[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/23/newsid_2512000/2512289.stm 1990: ಔಟ್‌ರೇಜ್‌ ಅಟ್‌ ಇರಾಕಿ TV ಹೋಸ್ಟೇಜ್‌ ಷೋ]". 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಯುದ್ಧ-ಪೂರ್ವ ರಾಜತಂತ್ರ == === ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು === 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 12ರಂದು ಇತ್ಯರ್ಥವೊಂದನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ. ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ವಾಪಸಾತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಅರಬ್‌ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ<ref>"ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ -- ಪ್ರಪೋಸಲ್ಸ್‌ ಬೈ ಇರಾಕಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌: ಎಕ್ಸರ್ಪ್ಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಹಿಸ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 13, 1990, ಪುಟ A8</ref> ವಾಪಸಾತಿಗಳು ಆಗಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಲೆಬನಾನ್‌ನಿಂದ ಸಿರಿಯಾದ ವಾಪಸಾತಿ, ಮತ್ತು ತಾನು 1967ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸೀಮೆಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ವಾಪಸಾತಿ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಂಪಾದಕೀಯ, "ದಿ ಇಷ್ಯೂ ಈಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ಕುವೈಟ್‌," ಹಣಕಾಸಿನ ಟೈಮ್‌s (ಲಂಡನ್‌), ಆಗಸ್ಟ್‌ 13, 1990, ಪುಟ 12</ref> 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 23ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಓರ್ವ ಮಾಜಿ U.S. ಅಧಿಕಾರಿಯು ಇರಾಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದ; ಇದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು, ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ಎಂಬ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉಪನಗರದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಟೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990. (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ತಾನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾತರಿಯ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗಡೆ ಇಳಿದಿರುವ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಹಸ್ಯ ಆಹ್ವಾನದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೂರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಇರಾಕ್‌ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ಗೆ ಗುರುವಾರದಂದು ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ U.S. ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇಯು ನಿನ್ನೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ತಾನು ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಆತ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ"</ref> ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಅನುಸಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ತಾನು ಸಿದ್ಧವೆಂದು ಇರಾಕ್‌ ತಿಳಿಸಿತು. ಇದು ಜರುಗಬೇಕೆಂದರೆ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾತರಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿವಾದಿತ ಗಡಿಯ ಆಚೆಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ "ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ (ರಾಯ್ಸ್‌) ಕುವೈಟಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಚವೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ" ರುಮೈಲಾಹ್‌‌ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತನಗೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇರಾಕಿನ ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ತಾನು ಮತ್ತೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿತ್ತೇ ಅಥವಾ "ನೀವು ಮೋಸಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀರೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೇವಲ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟ ಏನೋಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತೇ" ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ತನಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ." ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಭೋಜನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರನು ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ "ಕುರುಡಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು "ಸೇನಾ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಆ ಭೇಟಿಯ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸಾರಾಂಶದ ಅನುಸಾರ ತಿಳಿದುಬಂದಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಕುವೈಟ್‌‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವಂತೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು "UN-ವಿಧಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೋಡಲು" ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇರಾಕ್‌ ಒಂದಷ್ಟು "ಇಂಗಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು" ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನಾದರೂ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದರ ಸರ್ಕಾರದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತನ್ನು ಮರುದೃಢೀಕರಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಷರತ್ತುಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ; ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸದರಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರಿಯ ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಪರಮೋಚ್ಚ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೇನಾ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆಡಳಿತವು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ದಸ್ತಾವೇಜೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, UN ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು...ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದವರಿಂದ" ಜನ್ಯವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇಗೆ ದೊರಕಿದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ, ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಗುರುವಾರದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಓರ್ವ ಇರಾಕ್‌‌-ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು ತಲುಪಿಸಿದ. ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೂರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ಕುವೈಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ ದಾಳಿಮಾಡಿದಾಗ, ಇರಾಕ್‌‌-ಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಜಾನ್‌ ಸುನುನು ಎಂಬಾತನಿಕೆ "ನಿಕಟನಾಗಿದ್ದವ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೋರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾದವ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಕ್ರಮಣವಾದ ನಂತರ ಕೂಡಲೇ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಬಿಡಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು "ಸಂದೇಶ"ವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕೆಲದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ನಿಕಟನಾಗಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಎಂಬುದನ್ನು ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ."</ref> ರಾಯ್ಸ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ, "ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ" ಒಂದು ತೈಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು U.S. ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು, "ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು", ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು" ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಇತರ ಷರತ್ತುಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: Aug 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ:"ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ದಸ್ತಾವೇಜೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಡಲು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, UN ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಕುವೈಟಿನ ಬುಬಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ವಾರ್ಬಾಹ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೂಲಕ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ "ಖಾತರಿಯ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವು" ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಕುವೈಟಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಚವೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ರುಮೈಲಾಹ್‌‌ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 'ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತೈಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 'ಇರಾಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು' ಮತ್ತು 'ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕುರಿತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು' ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."</ref> ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ U.S. ವಾಪಸಾತಿಯ ಕುರಿತು, ಅಥವಾ ಇತರ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು "ಗಂಭೀರ" ಮತ್ತು "ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ" ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವಂಥದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.<ref>MIDDLE EAST CRISIS ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.; [ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಬ್ಯೂರೋ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29, 1990 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಶ್ವೇತ ಭವನದ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇರಾಕ್‌ ಒಂದಷ್ಟು "ಇಂಗಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು" ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನಾದರೂ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದರ ಸರ್ಕಾರದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತನ್ನು ಮರುದೃಢೀಕರಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಷರತ್ತುಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ; ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸದರಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು."</ref>[http://www.understandingpower.com/chap5.htm (ನೋಡಿ: ಟಿಪ್ಪಣಿ 88)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101230244/http://www.understandingpower.com/chap5.htm |date=2011-01-01 }} <ref>‌‌‌ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌‌ ಪವರ್, ಪೀಟರ್‌‌ R. ಮಿಚೆಲ್‌‌, ಜಾನ್‌ ಸ್ಕೋಫೆಲ್‌: ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು. ಅಧ್ಯಾಯ 5, ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ 88,</ref><ref>"ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಆಫರ್‌‌: ಇರಾಕ್‌ ಸೆಂಟ್‌ ಪುಲ್‌ಔಟ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು U.S.," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 1990, ಪುಟ 3.</ref><ref>"U.S.: ಇರಾಕಿ ಪ್ರಪೋಸಲ್‌ ನಾಟ್‌ ವರ್ತ್‌ ಎ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್‌‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 1990, ಪುಟ 6. ಒಂದು ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಇರಾಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸಂಭವನೀಯ ಶಾಂತಿ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತವು ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ; ಆದರೆ, ಅವು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಆಗಿವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರನ್ನೇಕೆ ಮನವೊಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, "ಅದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ.</ref> 1990ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ 1991ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು U.S. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇದು ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟಿತು: "ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿದೇಶಿ ಪಡೆಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲೇನಾದರೂ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವು ಏರ್ಪಟ್ಟರೆ, ತಾನು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿತ್ತು.<ref>ಇರಾಕ್‌ ಆಫರ್ಸ್‌‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌ U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇಟ್‌, ಬಟ್‌ ಸ್ಟೇಸ್‌ 'ಇಂಟರೆಸ್ಟೆಡ್‌‌'; [NASSAU AND SUFFOLK ಆವೃತ್ತಿ]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. WASHINGTON BUREAU. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಜನವರಿ 3, 1991. ಪುಟ 05 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "ಸೈನಿಕರು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿದೇಶಿ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಗೊಳಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟರೆ, ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದೆ."</ref> "ಸದರಿ ಆಹ್ವಾನವು ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕದ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿಗೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಿದ್ದರಿಂದ" ಇದು "ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>‌ಇರಾಕ್‌ ಆಫರ್ಸ್‌‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌ U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇಟ್‌, ಬಟ್‌ ಸ್ಟೇಸ್‌ 'ಇಂಟರೆಸ್ಟೆಡ್'; [NASSAU AND SUFFOLK ಆವೃತ್ತಿ]; ಲೇಖಕ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌. WASHINGTON BUREAU. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ. (ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು). ಲಾಂಗ್‌ ಐಲಂಡ್‌, N.Y.: ಜನವರಿ 3, 1991. ಪುಟ 05 (ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗ: "U.S. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿನ್ನೆ ಹೊರಗೆಡಹಿರುವುದು. ಒಂದು ಹಿಂದೆಗೆತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶ್ವೇತ ಭವನವು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತಾದರೂ, ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, 'ಕುವೈಟಿನ ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹಕ್ಕು-ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಇದು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕದ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದನ್ನು ಇದು ಸಂಕೇತಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು."</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಓರ್ವ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪರಿಣತನು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಒಂದು "ಸಂಧಾನ-ಪೂರ್ವ ನಿಲುವು" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ.<ref>ನೋಡಿ: ನಟ್‌ ರಾಯ್ಸ್‌, "ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೈಟ್ಸ್‌ ಡೀಲ್‌ ಟು ಕ್ವಿಟ್‌ ಕುವೈಟ್‌‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, ಜನವರಿ 3, 1991, ಪುಟ 5 (ನಗರ ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ 4).</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1991ರ ಜನವರಿರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ನಂತರ P.L.O. ನಾಯಕ ಯಾಸೆರ್‌ ಅರಾಫತ್‌‌, "ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಇಂಗಿತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅರಾಫತ್‌‌ ಅನುಸಾರ, "ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಗಬೇಕಿರುವ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹುಸೇನ್‌ನ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಒಂದು ರಾಜಿಸಂಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ", ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಕಾಯಂ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಖಾತರಿ ನೀಡಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ, ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪತ್ರಿಕೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>ನೋಡಿ: ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಟೈಲರ್‌, "ಅರಾಫತ್‌‌ ಈಸಸ್‌ ಸ್ಟಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಕುವೈಟ್‌-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್‌ ಲಿಂಕ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಜನವರಿ 3, 1991, ಪುಟ A8</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌‌ನ ಥಾಮಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಪ್ರಕಾರ, "ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದು ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಸಂಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಎಂಬ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕಳವಳದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಂತಾಗಲು ಹಾಗೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿಸಲು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಅರಬ್‌ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು."<ref>"ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಬುಷ್‌'ಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ ಲೈನ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 22, 1990, ಪುಟ A1</ref> === UN ರಾಜತಂತ್ರ === 1991ರ ಜನವರಿ 14ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ "ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ವಾಪಸಾತಿ"ಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಕರೆನೀಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶದಂಥ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, "ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಬ್‌-ಇಸ್ರೇಲಿನ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ "ಸಕ್ರಿಯ ಕೊಡುಗೆ"ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. "ವಿಶ್ವದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭದ್ರತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ" ಖಾತ್ರಿನೀಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ (ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇದು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಆವರ್ತಕ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು) ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ಪೇನ್‌, ಇಟಲಿ, ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ, ಮೊರೊಕೊ, ಟ್ಯುನಿಷಿಯಾ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು (ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆಗೆ, ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ). ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ U.N. ರಾಯಭಾರಿ ಥಾಮಸ್‌ ಪಿಕರಿಂಗ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ; ಏಕೆಂದರೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತಾದ U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಇದು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>ನೋಡಿ: ಪಾಲ್‌ ಲೆವಿಸ್‌, "ಕಾನ್‌ಫ್ರಂಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌: ದಿ U.N.; ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ 3 ಅರಬ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಇಷ್ಯೂ ಆನ್‌ ಅಪೀಲ್‌ ಟು ಹುಸೇನ್‌," ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌, ಜನವರಿ 15, 1991, ಪುಟ A12</ref><ref>‌ಮೈಕೇಲ್‌ ಕ್ರಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಯ್ಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ರಿಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌: ಲೇಟ್‌ ಎಫರ್ಟ್‌ ಅಟ್‌ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ಫೇಲ್ಸ್‌," ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌, ಜನವರಿ 16, 1991, ಪುಟ 1</ref><ref>ಎಲೆನ್‌ ನಿಮನ್ಸ್‌, A.P., "ಲಾಸ್ಟ್‌-ಡಿಚ್‌ ಪಿಚಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌; ಬಟ್‌ U.S. ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌ ಇರಾಕೀಸ್‌ ಹೋಲ್ಡ್‌ ಕೀ," ಹೂಸ್ಟನ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌, ಜನವರಿ 15, 1991, ಪುಟ 1</ref> === UN ನಿರ್ಣಯ === ಆಕ್ರಮಣವಾದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು U.S. ನಿಯೋಗಗಳು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಒಂದು ಸಭೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು; ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಖಂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡುವ [[660ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು ಈ ಸಭೆಯು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 3ರಂದು [[ಅರಬ್‌ ಲೀಗ್‌]] ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ, ಲೀಗ್‌‌ನೊಳಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಕರೆನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 6ರಂದು [[UNನ 661ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು]] ವಿಧಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ 665ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಹೊರಬಿದ್ದಿತು; ಇದು ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಒಂದು ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. "ಎಲ್ಲಾ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಹಡಗು ರವಾನೆಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸರಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಮತ್ತು 661ನೇ ನಿರ್ಣಯದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಖಾತ್ರಿನೀಡಲು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ... ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಅದರ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲೋರಿ ಫಿಸ್ಲರ್‌ ದಾಮ್ರೊಷ್‌, ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲಾ, ಕೇಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‌'', ವೆಸ್ಟ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌, 2001</ref> === ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ === ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಒಡ್ಡಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಜಯವಾದ ಮೇಲೆ, ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಸೌದಿ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸುಲಭವಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿತ್ತು. ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಮೀಸಲುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಬಹುಪಾಲು ತೈಲ ಮೀಸಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ಹತೋಟಿಯು ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇರಾನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೌದಿಯರು ಇರಾಕಿಗೆ ಸುಮಾರು 26 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲನೀಡಿದ್ದರು. [[ಷಿಯಾ]] ಇರಾನ್‌‌ನ [[ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪ್ರಭಾವವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಷಿಯಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸೌದಿಯರಿಗೆ ಭಯವಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸೌದಿಯರು ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು (ಬಹುಪಾಲು ಸೌದಿ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಷಿಯಾಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯಿರುವ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ). ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಇರಾನ್‌ನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಾನು ಸೌದಿಯರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ತಾನು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸದ್ದಾಂ ಭಾವಿಸಿದ. ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ತಾನು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ, ಸೌದಿ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮೇಲೆ ಹುಸೇನ್‌ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. U.S.-ಬೆಂಬಲಿತ ಸೌದಿ ಸಂಸ್ಥಾನವು, [[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮದೀನಾ]] ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅನರ್ಹ ರಕ್ಷಕನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಸೌದಿಯರ ಮೇಲೆ ಮಾತಿನದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆತ ಈಚೆಗೆ [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕದನ ನಡೆಸಿದ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಗ]] ಗುಂಪುಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ; ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸೌದಿಯರ ಮೇಲೆ ಮಾತಿನದಾಳಿಯನ್ನ ನಡೆಸುವಾಗ ಇದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾತಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಬಳಸಿತ್ತು.<ref>‌[[ಗಿಲ್ಲೆಸ್‌ ಕೆಪೆಲ್]] ''ಜಿಹಾದ್‌: ದಿ ಟ್ರೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ.''</ref> [[ಕಾರ್ಟರ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಅನುಸಾರ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಚಾಲನೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸದಂತೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌''' ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ"ವಾಗಿರುವ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು U.S. ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ U.S. ಸೇನಾ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮ [[ಫಹ್ದ್‌ ರಾಜ]]ನ ಮನವಿಯೂ ಬೆನ್ನಿಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 7ರಂದು U.S. ಪಡೆಗಳು ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅಂದು "ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌" ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತಾಯಿತು.<ref name="AFPS Timeline">{{cite web |title=The Operation Desert Shield/Desert Storm Timeline |url=http://www.defenselink.mil/news/Aug2000/n08082000_20008088.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929142112/http://www.defenselink.mil/news/Aug2000/n08082000_20008088.html |archivedate=2007-09-29 |accessdate=30 June 2010 |url-status=dead }}</ref> ಕುವೈಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇರಾಕ್‌ನ 19ನೇ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 8ರಂದು ಇರಾಕ್‌ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಆಲಿ ಹಸನ್‌ ಅಲ್‌-ಮಜೀದ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅದರ ಸೇನಾ-ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಹೆಸರಿಸಿದಾಗ, ಈ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ"ವಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು‌‌.<ref name="AFPS15years">{{cite web |title=15 Years After Desert Storm, U.S. Commitment to Region Continues |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=14792 |accessdate=29 March 2007 |archive-date=8 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608084842/http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=14792 |url-status=dead }}</ref> ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯು ನೌಕಾ ಕದನದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಕಳಿಸಿತು; [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಗಳಾದ]] [[USS ಡ್ವೈಟ್‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌|USS ''ಡ್ವೈಟ್‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌'']], [[USS ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌|USS ''ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌'']] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೆಂಗಾವಲು ಪಡೆಗಳು ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 8ರವೇಳೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ವರ್ಜೀನಿಯಾದ [[ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೆ ವಾಯುಪಡೆ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[1ಸ್ಟ್‌ ಫೈಟರ್‌ ವಿಂಗ್‌‌]]ಗೆ ಸೇರಿದ U.S. ವಾಯುಪಡೆಯ ಒಟ್ಟು 48 F-15 ವಿಮಾನಗಳು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದವು, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವು ಸೌದಿ–ಕುವೈಟ್‌–ಇರಾಕ್‌ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಎಡೆಬಿಡದ ವಿಮಾನ ಗಸ್ತುತಿರುಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[USS ಮಿಸ್ಸೌರಿ|USS ''ಮಿಸ್ಸೌರಿ'']] ಮತ್ತು [[USS ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌|USS ''ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌'']] ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ U.S. ಕಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಏರುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಸೇನಾ ಜಮಾವಣೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 543,000ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಡೆಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು; ಇದು [[2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇರಾಕ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣ‌]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಜಮಾವಣೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ [[ಸಮುದ್ರ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಗದ ಹಡಗುಗಳ]] ಮೂಲಕ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. === ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಿಕೆ === ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಆದ ಕುವೈಟ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅರಬ್‌ ಲೀಗ್‌ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಮತ್ತು [[UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಸರಣಿ]]ಯೊಂದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. 1990ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 29ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ [[678ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಇರಾಕಿಗೆ 1991ರ ಜನವರಿ 15ರವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ವಾಪಸಾತಿ ಗಡುವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು "660ನೇ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ" ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ ವಿಫಲಗೊಂಡಲ್ಲಿ, ಬಲಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{citation |url=http://www.cfr.org/publication/11205/un_security_council_resolution_678_iraq_kuwait.html?breadcrumb=%2Fregion%2F408%2Fkuwait |publisher=Council on Foreign Relations |title=Essential Documents: UN Security Council Resolution 678 |access-date=2010-08-02 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614131250/http://www.cfr.org/publication/11205/un_security_council_resolution_678_iraq_kuwait.html?breadcrumb=%2Fregion%2F408%2Fkuwait |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:President Bush rides in a HUMVEE with General H. Norman Schwarzkopf during his visit with troops in Saudi Arabia on... - NARA - 186424.jpg|thumb|left|1990ರ ಕೃತಜ್ಞತಾ ನಿವೇದನೆಯ ದಿನದಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ U.S. ಪಡೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ H. ನಾರ್ಮನ್‌‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌ಕೊಫ್‌‌, ಜೂನಿಯರ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌]] ಇರಾಕ್‌ನ ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು, 34 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಡೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ: [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಬಹ್ರೇನ್‌]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]], [[ಗ್ರೀಸ್‌]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಕುವೈಟ್‌]], [[ಮೊರೊಕೊ]], [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನೈಗರ್‌‌]], [[ನಾರ್ವೆ]], [[ಓಮನ್‌]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]], [[ಕತಾರ್‌]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಸೆನೆಗಲ್‌]], [[ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌]], [[ಸಿಂಗಪೂರ್‌]], [[ಸ್ಪೇನ್‌]], [[ಸಿರಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]].<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/|title=The Unfinished War: A Decade Since Desert Storm|publisher=CNN In-Depth Specials|year=2001|accessdate=2008-04-05|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510125644/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/|url-status=dead}}</ref> [[ಜಪಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಈ ಕೊಡುಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 10 ಶತಕೋಟಿ $ ಮತ್ತು 6.6 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಇತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ 956,600 ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ 73%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಹುಪಾಲು ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧವೆಂಬುದು ಅರಬ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಡೆಗಳು ಭಾವಿಸಿದವು, ಅಥವಾ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ U.S. ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆಡೆಗೆ ಇರಾಕ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧನಿರತತೆಯ ಕುರಿತು ಮನವರಿಕೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವುಗಳ ಅಥವಾ ಋಣಭಾರ ಮನ್ನಿಸುವಿಕೆಯ ಆಮಿಷವನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ನೆರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮನವೊಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/31/AR2006103101217.html |title=Security Council Seat Tied to Aid |publisher=washingtonpost.com |accessdate=2010-03-18 | first=Colum | last=Lynch | date=1 November 2006}}</ref> === ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೇನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 1991ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. [[U.S. ಸೆನೆಟ್‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ 52-47ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[U.S. ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ 250-183ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇವು ಸೇನಾಪಡೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ವಾದಾಗಿನಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅತಿನಿಕಟವಾದ ಅಂತರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ, ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಲವಾರು ಬಹಿರಂಗ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಕುವೈಟಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಮುಂದಡಿಯಿಟ್ಟಿತು; ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅದು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಭೂರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ದೊರಕಿತ್ತು. 1990ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ನಡೆದ U.S. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H.W. ಬುಷ್‌ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರಣಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದ: ''"ಮೂರು ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ, 850 ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇರಾಕಿನ 120,000 ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗೆ ಎಡೆಬಿಡದೆ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿವೆ. '' ''ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೇ ನಾನು ಆ ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ."'' <ref>{{Cite web |url=http://millercenter.org/scripps/archive/speeches/detail/3425 |title=ಮಿಲ್ಲರ್‌‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌ - ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌ ಆರ್ಕೀವ್‌ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2011-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116162710/http://millercenter.org/scripps/archive/speeches/detail/3425 |url-status=dead }}</ref> ಗಡಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ಇದೊಂದು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ''ಸೇಂಟ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ವರದಿಗಾರ ಸಂಪಾದಿಸಿದ; ಖಾಲಿ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.csmonitor.com/2002/0906/p01s02-wosc.html ಇನ್‌ ವಾರ್‌, ಸಮ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌ ಲೆಸ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಚುಯಲ್‌ | csmonitor.com]</ref> [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂನ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ]] [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಕುರಿತು ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಇತಿಹಾಸವು, ವಿದೇಶಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಇರಾಕ್‌ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು; [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗೂ [[ಅಲ್‌-ಅನ್ಫಾಲ್‌ ಆಂದೋಲನ]]ದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ದೇಶದ [[ಕುರ್ದಿಷ್‌]] ಜನ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದ. ಇರಾಕ್‌ ಒಂದು [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯಿಂದ ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ದುರುಪಯೋಗ ಎಸಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವಾದರೂ, ಸೇನಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪರವಾಗಿ U.S. ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಕುವೈಟ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೂತನಸೃಷ್ಟಿಗಳು U.S.ನಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣವಾದ ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ, ''[[ಸಿಟಿಜೆನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಎ ಫ್ರೀ ಕುವೈಟ್‌]]'' ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು U.S.ನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು 11 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [[ಹಿಲ್‌ &amp; ನೋಲ್ಟನ್‌‌]] ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಈ ಹಣವನ್ನು [[ಕುವೈಟಿನ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>[http://www.prwatch.org/books/tsigfy10.html ಹೌ PR ಸೋಲ್ಡ್‌ ದಿ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌‌ | ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಅಂಡ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ]</ref> U.S. ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ (ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ U.S. ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಘೋರಕೃತ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು, ಕಾಲೇಜು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ 'ಮುಕ್ತ ಕುವೈಟ್‌' T-ಷರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದು, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ವಿಡಿಯೊ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು), [[U.S. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌‌]]ನ ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು; ಈ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳು ತನ್ನನ್ನು [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದಾದಿ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡಳು ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಮತ್ತು ಸಾಯವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಆಕೆ ವಿವರಿಸಿದಳು. ಇರಾಕ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಈ ಎರಡೂ ವಲಯವನ್ನೂ ಓಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಕಥನವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು: ಇರಾಕ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪುರಾವೆಯು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟಾಯಿತು ಎಂದು ಆರು ಮಂದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಏಳು ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯರು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಒಂದು 52-47 ಪ್ರಮಾಣದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸೇನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೆನೆಟ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಆಪಾದನೆಯೊಂದು ಕಟ್ಟುಕತೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶ ಹೊರಬಿತ್ತು. ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯು [[ಕುವೈಟಿನ ರಾಜ ಪರಿವಾರ]]ದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆಕೆ U.S.ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902 |title=ಕುವೈಟ್‌ಗೇಟ್‌ - ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟಿ ಬೇಬೀಸ್‌ ಬೈ ಇರಾಕಿ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್‌ ಎಗ್ಸಾಜರೇಟೆಡ್‌ {{!}} ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಮಂತ್ಲಿ {{!}} BNETನಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ |access-date=2012-05-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.is/20120529014406/findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902 |url-status=live }}</ref> ಕುವೈಟಿನ ರಾಯಭಾರಿಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣ (ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌) ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹಿಲ್‌ & ನೋಲ್ಟನ್‌‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿವರಗಳು [[ಜಾನ್‌ R. ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ''ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌: ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಷಿಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಪಗಾಂಡಾ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌'' (ಬರ್ಕ್‌ಲಿ, CA: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ CA ಪ್ರೆಸ್‌, 1992) ಎಂಬ ಒಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಓದುಗರ-ಸಂಪಾದಕೀಯ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌ ಬರೆದ ಲೇಖನವೊಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ, ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. [[ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌]]ನಿಂದ ಒಂದು ಮರುಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯುವಂತಾಗಲು ಇದು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು; ಮೂಲ ಖೋಟಾ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ತೆಗೆದು ಹೊರಗೆಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಸಮರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ವಿವರಕ್ಕೆ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂಲತಃ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಯು ಕಂಡುಬರದ ಕಾರಣ, ಸಂಘಟನೆಯು ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣದ (ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌‌) ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಎಸಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಅಪರಾಧಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅಂದರೆ, ಮೂವರು ಸೋದರರನ್ನು [[ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದು]] ಮತ್ತು ಅದಾದ ನಂತರ ಅವರ ಶವಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೇರಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಕೊಳೆಯುವಂತೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಇಂಥ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯು ಎಸಗಿತ್ತು.<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟ 40.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟಿನ ಖಾಸಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸೂರೆಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಲೂಟಿಹೊಡೆದವು; ಒಂದು ಮನೆಯೊಳಗಂತೂ ಪದೇಪದೇ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟಗಳು 31-33</ref> ಈ ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಯೋರ್ವ ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ, "ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂಸೆಗೋಸ್ಕರ ಮಾಡಿದ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿತ್ತು, ನಾಶದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು... [[ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌ ಡಾಲಿ]] ರಚಿಸಿರುವ ಒಂದು [[ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ]] [[ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ]]ಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ".<ref>ಮಕಿಯಾ 1993, ಪುಟ 32.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳು == === ವಿಮಾನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === {{Main|Gulf War air campaign}} [[ಚಿತ್ರ:A-10A Thunderbolt II Desert Storm.jpg|thumb|right|ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀರುಹಾಯಿಸಲಾದ ಬೆಳೆಗಳ ವಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ USAF A-10A ಥಂಡರ್‌ಬೋಲ್ಟ್‌‌-II ನೆಲದ ದಾಳಿಯ ವಿಮಾನ.]] ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ವೈಮಾನಿಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]]ಯ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ವಿಮಾನದಾಳಿ]]ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟವು, 88,500 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು<ref>name=cnnstats {{cite web |url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/limit1.html |author=Edwin E. Moïse |title=Limited War : The Stereotypes |publisher=Clemson University |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಬೀಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/ops/desert_storm.htm ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] globalsecurity.com</ref> [[USAF]]ನ [[ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌]] [[ಚಕ್‌ ಹಾರ್ನರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ವಿಮಾನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವ ಹೊಣೆಹೊತ್ತಿದ್ದ; ಜನರಲ್‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌ಕೊಫ್‌ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನೂ ಇರುವಾಗಲೇ, ಈತ [[U.S. ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌‌]]ನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ. [[ಚಿತ್ರ:T72 MBT.jpg|thumb|left|ಆಲಿ ಅಲ್‌ ಸಲೆಮ್‌‌ ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಾಶಪಡಿಸಲಾದ ಇರಾಕಿನ T-72 ಫಿರಂಗಿರಥ]] 678ನೇ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತಿಮ ಗಡುವಿನ ನಂತರದ ದಿನದಂದು, ಒಂದು ಭಾರೀ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಕ್ಕೂಟವು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು; ಇದು '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌''' ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಇರಾಕಿನ ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ-ನಿರೋಧಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು]] ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳ ಉಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಆರು [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ ಕದನ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ]] ([[CVBG]]) ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ-ಸಂಪರ್ಕದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಂದಿನ ಗುರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ನಿಕಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ, ಮತ್ತು ತೀರಾ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡದೆ ಅಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೇನಾ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಸೇನಾತುಕಡಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಯೋಜಕರು ಆಶಿಸಿದರು. ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಂತವು ಗುರಿಯಿಟ್ಟಿತು: [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಪಡೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಗಳಾದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಯುಬಲದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು; ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಟ್ರಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಸ್ಕಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಶಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲೆಂದು, U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ]] ಕೆಲವೊಂದು ತಂಡಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತೂರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[MANPADಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇರಾಕಿನ ವಿಮಾನ ನಿರೋಧಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಮಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೆನ್ನುವಂತೆ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು 100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 75 ವಿಮಾನಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 44ಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಕ್ರಮವು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಷ್ಟಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡಕ್ಕೆ ವಿಮಾನವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ನೆಲದ ಮೇಲಿಂದ ಉಡಾಯಿಸುವ ಇರಾಕಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಈ ಅವಘಡವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref name="cnnstats">{{cite news |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612131747/http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar |archivedate=2008-06-12 |title=CNN.com In-depth specials&nbsp;— Gulf War (via Internet Archive) |accessdate=2008-03-23 |year=2001 |publisher=CNN}}</ref><ref>http://128.121.102.226/aaloss.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಷ್ಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ವಿಮಾನದಿಂದ-ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಆದ ವಿಜಯ ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಮಾನದಿಂದ-ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಆಕ್ರಮಣ ವಿಮಾನಗಳು ನೆಲೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಆದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಭಾವಿಸಲಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಒಂದು ಎಡವಟ್ಟಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ತಪ್ಪಾದ ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. === ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಡಾಯಿಸುತ್ತದೆ === [[ಚಿತ್ರ:Scud downed by Patriot missiles.JPEG|thumb|right|1991ರ ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದರ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.]] ಒಂದು ವೇಳೆ ತನ್ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ತಾನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಇರಾಕ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಮಾತನಾಡುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ತಾರಿಕ್‌ ಅಜೀಜ್‌‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವರದಿಗಾರನೊಬ್ಬ, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ U.S.-ಇರಾಕ್‌ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡುದರ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ''“ಮಾನ್ಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರೇ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಲ್ಲಿ... ನೀವು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವಿರಾ‌?”'' ಎಂದು ವರದಿಗಾರ ಕೇಳಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಚಿವನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೀಗಿತ್ತು, ''“ಹೌದು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಹೌದು.”'' <ref>ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಎಫ್ರೇಮ್‌ ಕರ್ಷ್‌, ''ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌: ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಅಂಡ್‌ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆರ್ಡರ್‌'', 1990-1991 (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌, 1993), 332.</ref><ref>{{cite web |author=Post Video To Facebook |url=http://www.c-spanarchives.org/program/ID/176306&start=607&end=657 |title=Geneva Meeting on Arabian Gulf Crisis - C-SPAN Video Library |publisher=C-spanarchives.org |date=1991-01-09 |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501102548/http://www.c-spanarchives.org/program/ID/176306%26start%3D607%26end%3D657 |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ ದಾಳಿಗಳಾದ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಧ್ವನಿಯೊಂದನ್ನು ಇರಾಕ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿತು; ಆ ಧ್ವನಿಯು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಹೀಗಿತ್ತು: "ಎಲ್ಲಾ ಕದನಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಮಹಾನ್‌ ಘರ್ಷಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾನ್‌ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೋರಾಟವು ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಿಜಯದ ಆರಂಭವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ." ಮರುದಿನ, ಎಂಟು [[ಇರಾಕಿನಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ಉಡಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲಿನ ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳು ಯುದ್ಧದ ಆರು ವಾರಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿತ್ತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧದೊಳಗೆ ಎಳೆದು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕಿಗಳು ಅಶಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಅರಬ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. 28 U.S. ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಪರಮೋಚ್ಚ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಿಡಿತವು, ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸಿಡಿತಲೆಯ ಸ್ಫೋಟನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಳಿದ 39 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಾವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಅನಿಲ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವು ಶಬ್ದಮಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಈ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯ ಎರಡು ದಂಡುಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪಥದಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಾಯುಪಡೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಇರಾಕಿನ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಕಡ್‌ ಬೇಟೆಗಳನ್ನು" ಹಿಡಿಯುಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಾಲೀಮು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು; ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಅಥವಾ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಆ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸದರಿ ವಾಯುಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು, 1991ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ರಾಮಟ್‌ ಗ್ಯಾನ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಬಡಿದವು, ಮತ್ತು 96 ಜನರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಮೂವರು ವಯಸ್ಸಾದ ಮಂದಿ [[ಹೃದಯಾಘಾತ]]ಗಳಿಂದ ಸಾಯುವಲ್ಲಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ಹಿಂದಿನ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತೀಕಾರ ಎಂಬುದು ಇಸ್ರೇಲಿನ ಅನುದಿನದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಹೊಡೆತದ ನಂತರ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಯಿಟ್‌ಝಾಕ್‌ ಷಮೀರ್‌]] ಸಂಯಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆತ, ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಕೈಹಾಕದಿರಲು ಒಪ್ಪಿದ.<ref>ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಎಫ್ರೇಮ್‌ ಕರ್ಷ್‌, ''ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌: ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಅಂಡ್‌ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆರ್ಡರ್‌'', 1990-1991 (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌, 1993), 331-41.</ref> ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ತಾನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಕಳವಳವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, IAF ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಾಯುದಾಳಿಯು ನಡೆಯುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ ಅಥವಾ ಸಿರಿಯಾದ ಮೇಲೆ IAF ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು; ಹೀಗಾದಾಗ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವುಗಳಿಗೂ ಪ್ರಚೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿ ಅವು ಇರಾಕ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದೂ ಸಹ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಕಳವಳವಾಗಿತ್ತು. === ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನ === {{Refimprovesect|date=March 2008}} {{Main|Battle of Khafji}} [[ಚಿತ್ರ:Disabled Iraqi T-62 Battle of Khafji.jpg|thumb|left|ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು T-62 ಫಿರಂಗಿರಥ]] ಲಘುವಾದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಸೌದಿ ನಗರವಾದ [[ಖಪ್ಜಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಜನವರಿ 29ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಮತ್ತು ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸೌದಿ ಮತ್ತು [[ಕತಾರ್‌‌‌‌]]ನ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಪಡೆದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮೆರೈನ್‌ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಖಪ್ಜಿಯ ಕದನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು [[ನಿಕಟವಾದ ವಾಯು ಬೆಂಬಲ]]ವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಅಗಾಧಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವಾದರೂ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾದವು. ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವಿಕೆಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾದ AC-130 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ವಿಮಾನವೊಂದನ್ನು ಇರಾಕಿನ SAM ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 14 U.S. ವಿಮಾನ ಯೋಧರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಕದನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸೌದಿ ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ನ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 18 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು. ಖಪ್ಜಿಯಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ 60–300 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಹಾಗೂ 400 ಮಂದಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣವಾದ ನಂತರ, ಖಪ್ಜಿಯು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ತತ್‌‌ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಘುವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗದೊಳಗೆ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಚಿಮ್ಮುಹಲಗೆಯಾಗಿ ಖಪ್ಜಿ ನಗರವನ್ನು ತರುವಾಯ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದನ್ನು, ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ದೋಷ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಗಳ ಒಂದು ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನು U.S. ತರುವಾಯ ನಿಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಇರಾಕ್‌ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. == ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:DesertStormMap v2.svg|thumb|350px|right|upright=1.5|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಿಂದ 28ರವರೆಗಿನ ನೆಲದ ಪಡೆಯ ಚಲನವಲನಗಳು.]] ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಾಯುವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ನೆಲದ ಪಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನೆಲದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ರಮಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ತಮ್ಮ [[ವಾಯುಪಡೆ]]ಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ವಾಯುಬಲದ ಪರಮಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದವು: # ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೀ ನಿರ್ಮಿತ [[ಟೈಪ್‌ 69]] ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತ [[T-72]] ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, U.S. [[M1 ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್‌‌]], ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ಚಾಲೆಂಜರ್‌‌ 1]], ಮತ್ತು ಕುವೈಟಿನ [[M-84]]ABನಂಥ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ಕದನದ ಪ್ರಮುಖ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು]] ಅಪಾರವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. # [[GPS]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ನಿಶ್ಚಿತ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂಚರಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ವಿಮಾನದ ನೆರವಿನ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು [[ಕೈಕೈ ಮಿಲಾವಣೆಯ ಕದನ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು [[ಕುಶಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕದನ]]ವನ್ನು ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು: ತಾವಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುವಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು; ಶತ್ರು ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಾಡುವ ಜರೂರತ್ತು ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. === ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆ === {{Main|Liberation of Kuwait campaign}} ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ, ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಾಲು ಹೊಡೆತ ಅಥವಾ ವೇಳೆಯ ಗುಂಡಿನ ಹೊಡೆತದ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ನಡೆಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕೆಡವುವ ಶೈಲಿಯ ದಾಳಿಗಳನ್ನು, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲದ ದಾಳಿಯು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಕುವೈಟ್‌ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳು ನಂಬುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು, ನೌಕಾಸೈನ್ಯದ 1ನೇ ವಿಭಾಗ, ನೌಕಾಸೈನ್ಯದ 2ನೇ ವಿಭಾಗ, ಮತ್ತು 1ನೇ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನೊಳಗೆ ಹಾಯ್ದವು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿಮಾಡಿದವು. ಇರಾಕಿನ ಮುಳ್ಳುತಂತಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಂಗ-ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ನೌಕಾಸೈನ್ಯಗಳು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋದವು, ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಿದವು; ಸದರಿ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಶರಣಾದವು. ಕುವೈಟಿನ ಪಡೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಕುವೈಟ್‌ ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದವು, ಇದಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಲಘುವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಓರ್ವ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಮಾನವನ್ನು ಕುವೈಟಿನ ಪಡೆಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅವು ನಗರವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದವು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. === ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗಿನ ಆರಂಭಿಕ ನಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:IrakT72DesertStorm1991.jpg|thumb|250px|right|ಇರಾಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ T-72 ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು.]] ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿತವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/desert_sabre.htm |title=Operation Desert Sabre / Gulf War Ground Campaign |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> ಜನವರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ವಿಶೇಷ ವಾಯು ಸೇವೆ]]ಯ B ತುಕಡಿಯ ಮೂರು ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌ನೊಳಗೆ ಸಾಗುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಬ್ರೇವೋ ಒನ್‌ ಝೀರೋ, [[ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ]], ಮತ್ತು ಬ್ರೇವೋ ಥ್ರೀ ಝೀರೋ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳ ಕರೆ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಂಚಾರಿ ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರೆಮಾಡುವ ಬಲೆಹೆಣಿಗೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಎಂಟು-ಯೋಧರ ಈ ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾಪಂಕ್ತಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಂದಿಳಿದವು. ಉಡಾವಣಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[TEL]] ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವುಗಳ ಫೈಬರ್‌-ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ಸಂವಹನಗಳ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. U.S. ಭೂಸೇನೆಯ [[2ನೇ ಪದಾತಿದಳ, 1ನೇ ಅಶ್ವದಳ ವಿಭಾಗ]]ದ ಘಟಕಗಳು 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಒಂದು ಗುಪ್ತವಾದ [[ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆ]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು; ಇದಾದ ನಂತರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 20ರಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು [[ರೆಜಿಮೆಂಟನ್ನು]] ನಾಶಪಡಿಸಿತು.{{Citation needed|date=February 2009}} 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 22ರಂದು, ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [[ಕದನ-ವಿರಾಮ]]ದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕದನ-ವಿರಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಆರು ವಾರಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ-ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಕರೆನೀಡಿತು ಮತ್ತು UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ಕದನ-ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ವಾಪಸಾತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅದು ಕರೆನೀಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತಾದರೂ, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ{{Citation needed|date=February 2009}} ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು, ಕಾದಾಟವು 500 ಮಂದಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌/ಕುವೈಟ್‌ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದವು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಲಘುಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು 4 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="leyden.com">{{cite web|author=Andrew Leydon |url=http://www.leyden.com/gulfwar/week6.html |title=Carriers in the Arabian Gulf War |publisher=Leyden.com |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> === ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರವೇಶ === [[ಚಿತ್ರ:Gulfwarroom.jpg|thumb|250px|right|ನೆಲದ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂದಿನ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ H. W. ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಲಹೆಗಾರರಿಗೆ ಜನರಲ್‌ ಕಾಲಿನ್‌ ಪೊವೆಲ್‌ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತಿಗೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತು [[2ನೇ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಅಶ್ವದಳ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ]] (3/2 ACR) 3ನೇ ತುಕಡಿಯಿಂದ ಮುಂಚೂಣಿದಳದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[U.S. VII ವಿಶೇಷದಳಗಳು]], ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕುವೈಟ್‌ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ, ಇರಾಕ್‌ನೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮವು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, [[U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳು]], ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಇರಾಕ್‌ನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ "ಎಡ-ಕಕ್ಷೆಯ" ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು; [[3ನೇ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಅಶ್ವದಳ ರೆಜಿಮೆಂಟು (3ನೇ ACR)]] ಮತ್ತು [[24tನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗ (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ)]] ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಚಲನವಲನದ ಎಡಭಾಗದ ಪಾರ್ಶ್ವವು, [[6ನೇ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗದ ಪಡೆ]]ಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇರಾಕಿನ 45ನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಜಯಿಸಿತು; ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅದು ನೋಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಅದು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅದು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಚಲನವಲನದ ಬಲ ಪಾರ್ಶ್ವವು [[1ನೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ದಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಆಳವಾಗಿ ತೂರಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌]] ಪಡೆಯು ತನ್ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಕದನವು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇರಾಕಿನ 50 ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ [[ಧರಾನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನಿಕರ ಸಾಲುಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು. ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ 28 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸತ್ತರು.<ref>ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕದನಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Demolished vehicles line Highway 80 on 18 Apr 1991.jpg|thumb|250px|right|ಮರಣದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಇರಾಕಿನ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳು.]] U.S. ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರುಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚುರುಕಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರಂದು, ಕುವೈಟ್‌ನ [[ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ (737 ತೈಲ ಬಾವಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಲಾಯಿತು) ನಂತರ, ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ-ಸಾಗುವ ಸಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಯುಪಡೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ಗಡಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮರಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ 150 ಮೈಲುಗಳ (240 ಕಿಮೀ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ದೂರದವರೆಗೆ ಅವು ಚಲಿಸಿದವು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 28ರಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಒಂದು ನೂರು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಒಂದು [[ಕದನ-ವಿರಾಮ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನು ಘೋಷಿಸಿದ. === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸೇನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === {{Refimprovesect|date=March 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Destroyed Oil Storage Desert Storm 1991.jpg|thumb|250px|right|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಮಾನದಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತೊಟ್ಟಿಯು, ವಾಯುದಾಳಿಯಾದ ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 545,000ದಿಂದ 600,000ದವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆ ಸಮಯದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗಳೆರಡೂ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪರಿಣತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಬೆಂಬಲ ಘಟಕಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಪರಿಣಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕರು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ [[ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧ]]ರಾಗಿದ್ದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಳಿ 540,000 ಪಡೆಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಷ್‌-ಇರಾಕಿನ ಗಡಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತೆ 100,000 [[ಟರ್ಕಿಷ್‌ ಪಡೆಗಳು]] ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಡಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಯ ಬಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ದುರ್ಬಲತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. U.S. ವತಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ನುಗ್ಗುದಾಳಿಯು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಇದರಿಂದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಇರಾನ್‌‌-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರೆತ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲವು, ವಿಶ್ವದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸೇನಾ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬೃಹತ್‌ ಮಿಶ್ರರೂಪದ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಣದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಇದು ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಡೆಯು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಬಳಲಿತು. ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ [[ಟೈಪ್‌ 59]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಟೈಪ್‌ 69]]ಗಳು, 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ನಿರ್ಮಿತ [[T-55]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ [[ಅಸದ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲ್‌ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು]] (ಇವು ಪೋಲಿಷ್‌ ಮೂಲದ T-72 ಒಡಲುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮೂಲದ ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು) ಬಳಸಿದವು. [[ಥರ್ಮಲ್‌ ಸೈಟ್‌]]ಗಳು ಅಥವಾ [[ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜ್‌ಫೈಂಡರ್‌]]ಗಳಂಥ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಥರ್ಮಲ್‌ ಸೈಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಸ್ಯಾಬೋಟ್‌ ರೌಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡವು. ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಬಲ್ಲುದಕ್ಕಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸಾಧನವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. ಹಳತಾದ, ಅಗ್ಗದ ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆನೆಟ್ರೇಟರುಗಳನ್ನು]] U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ [[ಚೋಭಾಮ್‌ ರಕ್ಷಾಕವಚ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯುದ್ಧ]]ದ (ಅಂದರೆ [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದೊಳಗೇ ಹೋರಾಡುವ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡವು; ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ದಾಳಿಮಾಡುವ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೋರಾಟವು ಸಂಭವಿಸುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯುದ್ಧವು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿರುವ ಪಡೆಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ. [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲೂ ಸಹ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಥವಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವವರ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಂವಹನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ವಾಯುದಾಳಿಗಳೂ ಸಹ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. == ಸಕ್ರಿಯ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಂತ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Gulf War Saudi Flag.JPEG|thumb|left|upright|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ್ದರ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಅಚರಿಸುವಾಗ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು ಕುವೈಟಿನ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಬಾವುಟಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾದ ಇರಾಕಿನ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಂತಿ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಕದನ ವಿರಾಮ]] ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದವು. ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಗಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಷಿಯಾಗಳ]] ದಂಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಒಂದು "ಮುಕ್ತ ಇರಾಕ್‌ನ ಧ್ವನಿಯಿಂದ" ದಂಗೆಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಆಚೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ CIAಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಂಗೆಯು ಬೃಹತ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಸದ್ದಾಂನಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಾಯ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅರೇಬಿಕ್‌ ಸೇವೆಯು ದಂಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>‌[[ಫಿಸ್ಕ್, ರಾಬರ್ಟ್‌]]. ‌''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ವಾರ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಿವಿಲಿಸೇಷನ್]]'', ವಿಂಟೇಜ್‌ (2007 ಮರುಮುದ್ರಣ), ಪುಟ 646ರಲ್ಲಿ.</ref> ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದಂಗೆಯನ್ನು ತಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕುರ್ದಿಷ್‌]] ನಾಯಕರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬೆಂಬಲ ಬಂದಾಗ, ಇರಾಕಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಷ್‌ ದಂಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಸದೆಬಡಿದರು. ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕುರ್ದ್‌‌ ಜನರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು [[ಟರ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್‌‌‌‌‌‌]]ನ ಕುರ್ದಿಷ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ [[ಹಾರಾಟ-ರಹಿತ ವಲಯ]]ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡಲು ಈ ಘಟನೆಗಳು ಕಾರಣವಾದವು. ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ದೊರೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಶಂಕಿತ ಶತ್ರುಸಹಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 400,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟರು; ಇವರಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯಾದ]] ಜನರೂ ಸೇರಿದ್ದರು (ಸದ್ದಾಂಗೆ ಅವರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ). ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ್ನು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯುವ ಬದಲು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಒಂದಷ್ಟು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 1998ರಲ್ಲಿ ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಬರೆದ ''[[ಎ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್ಡ್]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೌಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌]] ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಂಥ ಕ್ರಮವನ್ನೇನಾದರೂ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅನವಶ್ಯಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಡಿಕ್‌ ಚೆನೆ]] ಎಂಬಾತ 1992ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ: {{quote|I would guess if we had gone in there, we would still have forces in Baghdad today. We'd be running the country. We would not have been able to get everybody out and bring everybody home. And the final point that I think needs to be made is this question of casualties. I don't think you could have done all of that without significant additional U.S. casualties, and while everybody was tremendously impressed with the low cost of the (1991) conflict, for the 146 Americans who were killed in action and for their families, it wasn't a cheap war. And the question in my mind is, how many additional American casualties is Saddam (Hussein) worth? And the answer is, not that damned many. So, I think we got it right, both when we decided to expel him from Kuwait, but also when the President made the decision that we'd achieved our objectives and we were not going to go get bogged down in the problems of trying to take over and govern Iraq.<ref>{{cite web |title="Cheney changed his view on Iraq", by Charles Pope, ''Seattle Post-Intelligencer'', 29 September 2004 |url=http://www.seattlepi.com/national/192908_cheney29.html |accessdate=7 January 2005}}</ref>}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ''[[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿತು. ಒಂದು ಬಂಡಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಸಲು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಬಲ-ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಳಸಿತು, ಆದರೆ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 10ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾದ 540,000 ಪಡೆಗಳು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. == ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ == {{Main|Coalition of the Gulf War}} ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಈ ದೇಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು: ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬಹ್ರೇನ್‌, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಕೆನಡಾ, ಝೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಈಜಿಪ್ಟ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌, ಗ್ರೀಸ್‌, ಹೊಂಡುರಾಸ್‌, ಹಂಗರಿ, ಇಟಲಿ, ಕುವೈಟ್‌, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮೊರೊಕೊ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ನೈಗರ್‌‌, ನಾರ್ವೆ, ಓಮನ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌, ಪೋಲೆಂಡ್‌, ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌, ಕತಾರ್‌, ರೊಮೇನಿಯಾ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸೆನೆಗಲ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್‌, ಸಿರಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು.<ref name="Tread">{{cite book|last=Crocker III|first=H. W.|title=Don't Tread on Me|publisher=Crown Forum|year=2006|location=New York|page=384|isbn=9781400053636}}</ref> [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ದೇಶಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ ನೇರವಾದ ಸೇನಾ ನೆರವನ್ನು ಅವು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ತಾಳೆಪುಸ್ತಕದ ರಾಜತಂತ್ರ]]'' (ಚೆಕ್‌ಬುಕ್‌ ಡಿಪ್ಲೋಮಸಿ) ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಇಸ್ರೇಲ್‌‌]]ನ ಸೀಮೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ನಡೆದವಾದರೂ, ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಮನವಿ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ದ{{Citation needed|date=April 2010}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇಂಧನ ಮರುಭರ್ತಿಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇನಾ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು; ಆದರೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅದು ತನ್ನಾವುದೇ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ === [[ಚಿತ್ರ:Challenger-ODS-1.JPEG|thumb|right|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂಸೇನೆಯ ಚಾಲೆಂಜರ್‌‌ 1 ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಕದನ ಫಿರಂಗಿರಥ.]] ಯುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೈಕಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ದತ್ತದಳವಾಗಿ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಗ್ರಾನ್‌ಬಿ]] ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂಸೇನೆ]]ಯ ರೆಜಿಮೆಂಟುಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[1ನೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ದೊಂದಿಗೆ), [[ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯ ತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಗೆಬಗೆಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯು, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಸುಮಾರು 2,500 ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 43,000 ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು<ref name="Tread"/> ರವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ [[‌ಬ್ರಾಡ್‌ಸ್ವೋರ್ಡ್-ವರ್ಗದ ಫಿರಂಗಿ ಸಜ್ಜಿತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು|‌''ಬ್ರಾಡ್‌ಸ್ವೋರ್ಡ್'' -ವರ್ಗದ ಫಿರಂಗಿ ಸಜ್ಜಿತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[‌ಷೆಫೀಲ್ಡ್-ವರ್ಗದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳು|‌''ಷೆಫೀಲ್ಡ್'' -ವರ್ಗದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳು]] ಸೇರಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ RN ಮತ್ತು [[RFA]] ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[HMS ಆರ್ಕ್‌ ರಾಯಲ್‌‌‌|HMS ''ಆರ್ಕ್‌ ರಾಯಲ್‌‌‌'']] ಎಂಬ ಲಘು ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ]]ದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === [[ಚಿತ್ರ:Iraqi Type 69 destroyed by the French 6th Light Armored Division during the Gulf War.JPEG|thumb|left|ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 6ನೇ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗದಿಂದ ನಾಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಟೈಪ್‌ 69 ಫಿರಂಗಿರಥವೊಂದನ್ನು ತಪಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈನಿಕರು.]] 18,000 ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌,‌ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐರೋಪ್ಯ ದತ್ತದಳವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Tread"/> U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭೂಸೇನಾಪಡೆಯು, [[6ನೇ ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗ]]ವಾಗಿದ್ದು [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವಿದೇಶಿ ಸೈನ್ಯದಳ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದವಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ, ಸೌದಿಯರ ಮತ್ತು [[CENTCOM]] ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋದವು. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು U.S. XVIII ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಶೇಷದಳಗಳ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಘಟಕಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ [[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಾಗ್ಯುಯೆಟ್‌]] ಎಂದು ಕರೆದವು. === ಕೆನಡಾ === {{Seealso|Operation FRICTION}} [[ಚಿತ್ರ:DF-ST-92-08022-C.jpg|thumb|upright|1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 1ರಂದು ಕುವೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ M-113 APCಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಸೌದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ನ ಇತರ ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳ ಒಂದು ದಂಡವ್ಯೂಹ.]] ಕುವೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ [[ಕೆನಡಾ]] ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು U.S.-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರತೀರದ ನಿರೋಧಕ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು...{{HMCS|Terra Nova|DDE 259|6}} ಮತ್ತು...{{HMCS|Athabaskan|DDH 282|6}} ವಿಧ್ವಂಸಕ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮುಲ್ರೋನಿ]] 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ವಹಿಸಿದ. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು,...{{HMCS|Protecteur|AOR 509|6}} ಎಂಬ ಸರಬರಾಜು ಹಡಗನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ,...{{HMCS|Huron|DDH 281|6}} ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಡಗು ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿತು. ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು UN ವತಿಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕೆನಡಾದ ಪಡೆಗಳು ಬೆಂಬಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು [[CF-18 ಹಾರ್ನೆಟ್‌]] ತುಕಡಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೆಲದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮುಂದಿನ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯನ್ನೂ ಅವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದವು. ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೆನಡಾದ CF-18 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಯೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾನರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ವಾದಂದಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಸೇನೆಯು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === {{Main|Australian contribution to the 1991 Gulf War}} '''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ದಮಾಸ್ಕ್‌‌‌''' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಓಮನ್‌ನ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗುಪಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ, ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, U.S.ನ ಒಂದು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಡಗಿನ]] ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಂತ್ಯವಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕುವೈಟ್‌ನ ಬಂದರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಡಿಗುಂಡು ವಿಲೇವಾರಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ನೌಕಾ ವಿಲೇವಾರಿ ಅನ್ವೇಷಕ ತಂಡ]]ವನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <div style="clear:both"></div> == ಸಾವುನೋವುಗಳು == === ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುನೋವುಗಳು === ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಯುವ ವಾಯುದಾಳಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು, ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ 24 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುತೇಕ ದಾಳಿಗಳು [[ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಗುರಿಗಳೆಡೆಗೆ ಗಮನವಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ನಗರವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನ ಅಧಿಕಾರದ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನೆಲದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳು ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಮಾನಗಳು ಅಮೀರ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನೆಲಗೂಡಿನ ಮೇಲೆ (ಬಂಕರ್‌ ಮೇಲೆ) ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ 200-400 ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮತ್ತು ಅಂಗಹೀನಗೊಂಡ ಶರೀರಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ನೆಲಗೂಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು; ಇದೊಂದು ನಾಗರಿಕ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಇದು ಇರಾಕಿನ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಮಾನವ ರಕ್ಷಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಬೆಥ್‌ ಓಸ್ಬೋರ್ನ್‌ ಡಪಾಂಟೆ ಕೈಗೊಂಡ ತನಿಖೆಯೊಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500ರಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 100,000ದಷ್ಟು ನಾಗರಿಕ ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref name="autogenerated1"/><ref>{{cite web |title=Toting the Casualties of War |url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/feb2003/nf2003026_0167_db052.htm |work=Businessweek |date=6 February 2003}}</ref><ref>{{cite web |last=Ford |first=Peter |title=Bid to stem civilian deaths tested |url=http://www.csmonitor.com/2003/0409/p06s01-woiq.html |work= Christian Science Monitor |date=9 April 2003}}</ref> === ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು === ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ನಿಖರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇರಾಕ್‌ ದೇಶವು 20,000 ಮತ್ತು 35,000ದ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು ಎಂದು ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1">ರಾಬರ್ಟ್‌ ಫಿಸ್ಕ್‌, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ವಾರ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಿವಿಲಿಸೇಷನ್‌; ದಿ ಕಾನ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌'' (ಫೋರ್ತ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌, 2005), ಪುಟ 853.</ref> U.S. ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರದಿಯೊಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 10,000-12,000ದಷ್ಟು ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 10,000ದಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>{{cite book |last=Keaney |first=Thomas |coauthors=Eliot A. Cohen |title=Gulf War Air Power Survey |publisher=United States Dept. of the Air Force |year=1993 |location=|isbn=0-16-041950-6}}</ref> ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧ ಸೆರೆಯಾಳಿನ ವರದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿನ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವು ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2,300 ನಾಗರಿಕರು ಸತ್ತರು ಎಂದು ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ರಕ್ಷಣಾ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತಾದ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಸಾರ, ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ 3,664 ಮಂದಿ ಇರಾಕಿನ ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ 20,000 ಮತ್ತು 26,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮೃತರಾದರೆ, ಇರಾಕಿನ 75,000 ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html |title=ವೇಜಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌‌ - ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌‌ 2: ಇರಾಕಿ ಕಂಬ್ಯಾಟಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಾನ್‌ಕಂಬ್ಯಾಟಂಟ್‌ ಫೆಟಲಿಟೀಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ 1991 ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌‌ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104222225/http://www.comw.org/pda/0310rm8ap2.html |url-status=dead }}</ref> === ಒಕ್ಕೂಟ === DoD ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, U.S. ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ 148ರಷ್ಟು ಕದನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳು (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಗೆ 35 ಮಂದಿ ಮೃತರಾದರು) ಸಂಭವಿಸಿದವು, [[ಓರ್ವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ]]ನನ್ನು [[MIA]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತವು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು). ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ 145 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸತ್ತರು.<ref name="cnn"/> UKಯು 47 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಗೆ 9 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು), ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಎರಡು, ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಅರಬ್‌ ದೇಶಗಳು 37 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಂಡವು (18 ಸೌದಿಯರು, 10 ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರು, 6 UAE, ಮತ್ತು 3 ಸಿರಿಯನ್ನರು).<ref name="cnn">{{citation |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/ |publisher=CNN |title=In-Depth Specials - Gulf War |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070510125644/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2001/gulf.war/facts/gulfwar/ |archivedate=2001 |year=2001}}</ref> ಕುವೈಟಿನ ಕಡೇಪಕ್ಷ 605 ಸೈನಿಕರು, ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{citation |first=Nicholas |last=Blanford|url=http://www.csmonitor.com/2002/1223/p07s01-wome.html |title=Kuwait hopes for answers on its Gulf War POWs |publisher=Christian Science Monitor |year=2001}}</ref> 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು, ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಡುಗಂಟಿನ ಜೀವನಷ್ಟವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅಂದು [[ಇರಾಕಿನ]] ಒಂದು [[ಅಲ್‌-ಹುಸೇನ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯು [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರ ಸಾಲುಮನೆಗಳ ಒಂದು ವಠಾರಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿದ 28 ಮಂದಿ [[U.S. ಭೂಸೇನಾ ಮೀಸಲು ಸೈನಿಕರು]] ಹತರಾದರು. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ, ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 190 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು; ಅವರ ಪೈಕಿ 113 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 358 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. [[ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ 44 ಸೈನಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು 57 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ, ಅಥವಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದಾಗಿ 145 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತರು.{{Citation needed|date=October 2008}} 458 ಮಂದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 776ರಷ್ಟು ಇತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Arabian Gulf War - MSN Encarta<!-- Bot generated title -->|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Arabian_Gulf_War.html|work=|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwqLuiZR?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761551555_2/Persian_Gulf_War.html|archivedate=2009-11-01|deadurl=yes|access-date=2010-08-02|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2000ನೇ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ U.S. ಪಡೆಗಳ ಕಾಲುಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ, 183,000ದಷ್ಟು ಮಂದಿ U.S.ಗೆ ಸೇರಿದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಮಾಜಿಭಟರು ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲರಾದವರು ಎಂದು ಮಾಜಿಭಟರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಘೊಷಿಸಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20060923034503/http://www.ngwrc.org/?page=article&amp;id=158 NGWRC: Serving veterans of recent and current wars‌‌] (2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 23ರಂದು [http://www.ngwrc.org/?page=article&amp;id=158 ಮೂಲತಾಣ] ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು)}</ref><ref>[http://www.otohns.net/default.asp?id=8945 ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌'ಸ್‌ 700,000 U.S. ಟ್ರೂಪ್ಸ್‌‌, 26% ನೌ ಡಿಸೇಬಲ್ಡ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101128052037/http://www.otohns.net/default.asp?id=8945 |date=2010-11-28 }}, ಜೂನ್‌ 19, 2000, otohns.com, ಸೈಟಿಂಗ್‌‌ newsrx.com</ref> ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ U.S. ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ 700,000ದಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ, ಈಗಲೂ ಸಹ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines06/0812-06.htm |title=ಈಸ್‌ ಆನ್‌ ಆರ್ಮಮೆಂಟ್‌ ಸಿಕನಿಂಗ್‌ U.S. ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್‌‌? |access-date=2010-08-02 |archive-date=2014-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703032800/http://www.commondreams.org/headlines06/0812-06.htm |url-status=dead }}</ref> ==== ಶತ್ರುಪಾಳಯದ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಆದ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಷ್ಟಗಳು ==== ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 190 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಉಳಿದಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ 379 ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡಿನದಾಳಿ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ತ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪೈಕಿ ಮೂವರು ಮಹಿಳಾ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸೈನಿಕರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೈನಿಕರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದೇಶದ ಅನುಸಾರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. :{{flagicon|United States}} [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] - 294 (ಶತ್ರುವಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 114, ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ 145, <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 35) ::{{flagicon|United Kingdom}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] - 47 (ಶತ್ರುವಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 38, <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ 9) :::{{flagicon|Saudi Arabia}} [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] - 18<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-11661.html ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ - ಅರೇಬಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ, 1991]</ref> ::::{{flagicon|Egypt}} [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] - 11<ref>‌ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್. "ಸೋಲ್ಜರ್‌ ರಿಪೋರ್ಟೆಡ್‌ ಡೆಡ್‌ ಷೋಸ್‌ ಅಪ್‌ ಅಟ್‌ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್‌' ಡೋರ್‌ಸ್ಟೆಪ್‌." 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1991.</ref> :::::{{flagicon|United Arab Emirates}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] - 6<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-14256.html ಇರಾನ್‌‌-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರ]</ref> ::::::{{flagicon|Syria}} [[ಸಿರಿಯಾ]] - 2<ref>ಮಿಲ್ಲರ್‌‌, ಜೂಡಿತ್‌. "ಸಿರಿಯಾ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ ಟು ಡಬಲ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌." ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'', 27 ಮಾರ್ಚ್‌ 1991.</ref> :::::::{{flagicon|France}} [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] - 2 ::::::::{{flagicon|Kuwait}} [[ಕುವೈಟ್‌]] - 1 (ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ‌)<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-14245.html ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟಿ ಆರ್ಮ್‌ಡ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌]</ref> ====<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ</span> ಗುಂಡೇಟು==== ಇರಾಕಿನ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನಿಕರ ಪೈಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಆದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಕದನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಅಮೆರಿಕಾದ 148 ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಪೈಕಿ 24%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ]] ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು 35 ಮಂದಿ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದರು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಆಸ್ಫೋಟನಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೆ 11 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು [[A-10 ಥಂಡರ್‌ಬೋಲ್ಟ್‌‌ II]] ವಿಮಾನವು, ಎರಡು ವಾರಿಯರ್‌‌ [[IFV]]ಗಳ ಗುಂಪೊಂದರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಗುಂಡೇಟಿನ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ==== ಸ್ಕಡ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಂದಾದ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವುಗಳು ==== ಏಳು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ನಲವತ್ತೆರಡು [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|url=http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm|title=Information Paper: Iraq's Scud Ballistic Missiles|year=2000|publisher=[[Special Assistant for Gulf War Illnesses Department of Defense]]|accessdate=2009-05-21|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514212635/http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm|url-status=dead}}</ref> ಈ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರಿಕರು ಅಸುನೀಗಿದರು, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 230 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ವರದಿಯಾದ ಗಾಯಗಳ ಪೈಕಿ, 10 ಗಾಯಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಒಂದು ಗಾಯವು ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="publicpolicy.umd.edu">{{Cite web |url=http://www.publicpolicy.umd.edu/Fetter/1993-Nature-Scud.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2006-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060911150830/http://www.publicpolicy.umd.edu/Fetter/1993-Nature-Scud.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಹಲವರು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಕ ಹೃದಯಾಘಾತಗಳಿಗೆ ಈಡಾದರು. ಈ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸೇನಾಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರಲು U.S. ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು; ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇತರ ಅರಬ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇರಾಕ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು U.S. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಗರಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[MIM-104 ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಎರಡು ದಳಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://tech.mit.edu/V110/N60/war1.60n.html|title=Three Isrealis killed as Scuds hit Tel Aviv|publisher=[[The Tech (newspaper)|The Tech]]|year=1991|accessdate=2009-01-11|archive-date=2008-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228034422/http://tech.mit.edu/V110/N60/war1.60n.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಕಡ್‌ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್‌ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯೂ ಸಹ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಡಚ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಸೇನೆಯು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸೇನೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="nederland2009">{{cite web|url=http://www.defensie.nl/landmacht/onderwijs/werkstukken_basisvorming/golfoorlog/betrokkenheid_van_nederland|title=Betrokkenheid van Nederland|publisher=[[Ministry of Defence (Netherlands)|Ministerie van Defensie]]|year=2009|accessdate=2009-01-11|language=Dutch|archive-date=2011-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428093020/http://www.defensie.nl/landmacht/onderwijs/werkstukken_basisvorming/golfoorlog/betrokkenheid_van_nederland|url-status=dead}}</ref> ಇಸ್ರೇಲಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೌಶಲಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅದು ಸ್ಕಡ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಆದ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="publicpolicy.umd.edu"/> ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಳಗೆ ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದೆಡೆಗೆ 44 ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನೂ ಬಹ್ರೇನ್‌ ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ ಕಡೆಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನೂ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಗುರಿಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಗೂ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರಿಂದ ಸೌದಿಯ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕ ಅಸುನೀಗಿದರೆ, ಇತರ 65 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಬಹ್ರೇನ್‌ ಅಥವಾ ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25ರಂದು, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಧಹ್ರಾನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಿಹೂಡಿದ್ದ, ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌, PA ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಾಚೆಗೆ ಇದ್ದ ಬಿಡದಿ ಒದಗಿಸುವ 14ನೇ ತುಕಡಿಯ ಒಂದು U.S. ಭೂಸೇನಾ ಸೈನಿಕರ ವಠಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, 28 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref name="iraqwatch.org">{{cite web |url=http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm |title=DOD: Information Paper- Iraq's Scud Ballistic Missiles |publisher=Iraqwatch.org |date= |accessdate=2010-03-18 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514212635/http://www.iraqwatch.org/government/US/Pentagon/dodscud.htm |url-status=dead }}</ref> == ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿವಾದಗಳು == === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ === {{Main|Gulf War syndrome}} ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಈ ಸಂಗತಿಗೆ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ರೋಗಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ವರದಿಯಾದ ಜನನ ದೋಷಗಳ ಕುರಿತು, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಊಹನ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂ]]ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]], ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ [[ಆಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಲಸಿಕೆ]]ಗಳು, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ USAF ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಮೇಜರ್‌ ಮೈಕೇಲ್‌ ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿ]] ಎಂಬಾತ, ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಜಾಹೀರುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಮತ್ತು ಇದರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಜಿಸೈನಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸಿದ. === ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂನ ಪರಿಣಾಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:GWI DU map.gif|thumb|upright=1.5|DU ಸುತ್ತುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂದಾಜು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘರ್ಷಣೆಗಳು.]] {{Main|Depleted uranium#Health considerations}} [[ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ್ನು (DU) ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಫಿರಂಗಿರಥದ [[ಚಲನಶಕ್ತಿಯ ಮರ್ಮಭೇದಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಕೈನೆಟಿಕ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಪೆನೆಟ್ರೇಟರ್ಸ್‌) ಮತ್ತು 20–30 ಮಿಮೀ ಬಂಡಿತೋಪಿನ [[ಫಿರಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. DU ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಜ್ವಲನಶೀಲ]], [[ವಿಕೃತಿಜನಕ]], ಮತ್ತು [[ವಿರೂಪಜನಕ]] [[ಭಾರೀ ಲೋಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮಾಜಿಭಟರು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ನಾಗರಿಕ ಜನ ಸಮುದಾಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Schröder H, Heimers A, Frentzel-Beyme R, Schott A, Hoffman W |title=[http://www.cerrie.org/committee_papers/INFO_9-H.pdf Chromosome Aberration Analysis in Peripheral Lymphocytes of Gulf War and Balkans War Veterans] |journal=Radiation Protection Dosimetry |year=2003 |volume=103 |pages=211–219}}</ref><ref>ಹಿಂಡಿನ್‌, R. ''ಮತ್ತು ಇತರರು'' (2005) [http://www.ehjournal.net/content/4/1/17 "ಟೆರಟೊಜೆನಿಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡಿಪ್ಲೀಟೆಡ್‌ ಯುರೇನಿಯಂ ಏರೊಸಾಲ್ಸ್‌: ಎ ರಿವ್ಯೂ ಫ್ರಂ ಆನ್‌ ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪರ್‌‌ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌,"] ''ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌,'' ಸಂಪು 4, ಪುಟಗಳು 17.</ref><ref>[http://www.sandia.gov/news-center/news-releases/2005/def-nonprolif-sec/snl-dusand.pdf ಆನ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಯುರೇನಿಯಂ ಡಿಸ್ಪರ್ಸಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಎ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಕೇಸ್‌ ಸ್ಟಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204035816/http://www.sandia.gov/news-center/news-releases/2005/def-nonprolif-sec/snl-dusand.pdf |date=2012-02-04 }}, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ C. ಮಾರ್ಷಲ್‌‌, ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್‌</ref> === ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ === {{Main|Highway of Death}} 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 27ರಂದು, ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕಿನ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲಭಾಗಗಳು ಸುಮಾರು 1,400 ವಾಹನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಲ್‌ ಜಹ್ರಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕುವೈಟ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುತೆರಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[E-8 ಜಾಯಿಂಟ್‌ STARS]] ವಿಮಾನವು, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಿಯಾಧ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ DDM-8 ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/systems/jstars-back.htm |title=E-8 Joint-DEATH STAR [JSTARS&#93; |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> === ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌‌ ಆಕ್ರಮಣ === ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆಯು, ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧದ ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು “[[ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌‌]] ಆಕ್ರಮಣ”ವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[1ನೇ ಪದಾತಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ)]] ಸೇರಿದ ಎರಡು ಪದಾತಿದಳಗಳು, ಅತೀವವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ "ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಪಂಕ್ತಿ"ಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಒಂದಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ, [[ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು]] ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಮಣ್ಣುಚಾಲಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸುರಂಗ-ನಿರೋಧಕ [[ನೇಗಿಲಿನಂಥ ಸಲಕರಣೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವು ಆಶಿಸಿದವು; ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24–25ರ ಎರಡು-ದಿನಗಳ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಇರಾಕಿನ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ಶರಣಾಗುವುದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿದ. ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಡೇ ಸ್ಲೊಯಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, "ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಕದನದ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ವಲ್ಕನ್‌ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹಕಗಳು ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಎರಡೂಕಡೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತವು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳು ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮರಳಿನ ಗುಪ್ಪೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸದರಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಕಡೆಗೆ ಅವು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಪ್ರಮುಖ ಸಹವರ್ತಿಯಾದ ಕರ್ನಲ್‌ ಆಂಟನಿ ಮೊರಿನೊ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, 'ನೀನೀಗ ನೋಡಿದ್ದು ಜನರಿಂದ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಂದಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಗುಪ್ಪೆಯನ್ನು; ಗುಪ್ಪೆಯಿಂದಾಚೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಆಚೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಂದೆ ಎಂದ'..." ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>"ಬರೀಡ್‌ ಅಲೈವ್‌: U.S. ಟ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಯೂಸ್ಡ್‌ ಪ್ಲೋಸ್‌ ಟು ಕಿಲ್‌ ಥೌಸಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಟ್ರೆಂಚಸ್‌," ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 12, 1991, ಪುಟ 1, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಡೇ ಸ್ಲೊಯಾನ್‌</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ 44 ಶವಗಳಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬಂದುದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=frontline: the gulf war: appendix: Iraqi death toll |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/appendix/death.html |accessdate=4 December 2005}}</ref> ''ದಿ ವಾರ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಸದ್ದಾಂ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಆತ ಆಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>• ಜಾನ್‌ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌, ದಿ ವಾರ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಸದ್ದಾಂ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌: ಬೇಸಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋಕ್‌‌. 2003.</ref> === ನಿರಾಯುಧ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾಗಿ 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌-ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಸದೀಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮೈಕ್‌ ಎರ್ಲಿಚ್‌ ಎಂಬಾತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇರಾಕಿನ ನೂರಾರು, ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರು ನಿರಾಯುಧರಾಗಿ, ಶರಣಾಗತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು U.S. ಸ್ಥಾನದೆಡೆಗೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು... ಘಟಕದ ಸೇನಾಪತಿಯು ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಡೆಗೆ ಫಿರಂಗಿರಥ-ನಿರೋಧಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯೊಂದನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಇದು ಫಿರಂಗಿರಥಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಘಟಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಷ್ಟೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref>‌ರಾಮ್‌ಸೇ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ದಿ ಫೈರ್‌ ದಿಸ್‌‌ ಟೈಮ್‌: U.S. ವಾರ್‌ ಕ್ರೈಮ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಥಂಡರ್‌‌'ಸ್‌ ಮೌತ್‌‌, 1992</ref> === ಇರಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ === ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1991ರ ಜೂನ್‌ 23ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ಟ್‌ ಗೆಲ್‌ಮನ್‌ ಎಂಬ ವರದಿಗಾರ ಈ ರೀತಿ ಬರೆದ: "ಇರಾಕ್‌ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು, ಗುರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಗೌಣವಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು... ಇರಾಕಿನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೇನಾ ಯೋಜಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು... ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ಇರಾಕ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು..."<ref>ಜೂನ್‌ 23, 1991, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌, ಬಾರ್ಟ್‌ ಗೆಲ್‌ಮನ್‌‌</ref> ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1995ರ ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರುವರಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರಾಯಭಾರಿ ಎರಿಕ್‌ ರೌಲ್ಯೂ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ಇರಾಕಿನ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಿವೇಕತನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು... ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಭೂಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸೇನಾಕ್ರಮದ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಜನರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇರಾಕಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ನಷ್ಟವುಂಟುಮಾಡಿ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಲು, ವೈಮಾನಿಕ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು: ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 92 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವು ನಾಶವಾಯಿತು), ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು (ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು), ಪೆಟ್ರೋ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳು (135 ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಸೇತುವೆಗಳು (100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು), ರಸ್ತೆಗಳು, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳು, ನೂರಾರು ಟ್ರೇನು ಎಂಜಿನುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೈಲುಡಬ್ಬಿಗಳು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್‌ ಘಟಕಗಳು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮೀನಿಯಂ, ಜವಳಿ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸದರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು."<ref>"ದಿ ವ್ಯೂ ಫ್ರಂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌: ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಅನ್‌ಯೀಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಪಾಲಿಸಿ ಟುವರ್ಡ್‌ ಇರಾಕ್‌‌," ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌‌, ಸಂಪುಟ 74, ಸಂಖ್ಯೆ 1, ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರುವರಿ 1995, ಪುಟಗಳು 61-62</ref> === ಒಕ್ಕೂಟದ ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳ (POWಗಳು) ದುರುಪಯೋ=== ಘರ್ಷಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೈಮಾನಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು TVಯಲ್ಲಿ [[POWಗಳ]] (ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳ) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/war/ ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್‌: ವಾರ್‌ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌]</ref> ಹಲವಾರು ಪುರಾವೆಗಳ ಪೈಕಿ, ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆ [[ಟೋರ್ನ್ಯಾಡೊ]]ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಾದ [[ಜಾನ್‌ ನಿಕೋಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಆಪಾದಿಸಿದಂತೆ, ಅವರನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref>‌‌[http://www.johnnichol.com/The%20Beginning.htm ದಿ ಫ್ಲೈಟ್‌ ದಟ್‌ ಚೇಂಜ್ಡ್‌ ಮೈ ಲೈಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429013825/http://www.johnnichol.com/The%20Beginning.htm |date=2011-04-29 }}</ref><ref>‌‌[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/war/4.html ವಾರ್‌ ಸ್ಟೋರಿ:ಜಾನ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್]</ref> ದೂರದರ್ಶನದ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ನಿಕೋಲ್‌ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ಸ್‌ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸದರ್ನ್‌ ವಾಚ್‌ === {{Main|Operation Southern Watch}} ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಿ ಹೂಡಿದ್ದ 5,000 ಪಡೆಗಳ ಹಾಜರಿಯನ್ನು U.S. ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು; [[2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಘರ್ಷಣೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 10,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="bbc">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2984547.stm|title=US pulls out of Saudi Arabia |accessdate=29 November 2009 | work=BBC News | date=29 April 2003}}</ref> 1991ರ ನಂತರ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾದ ಇರಾಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ [[ಹಾರಾಟ-ರಹಿತ ವಲಯಗಳನ್ನು]] ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸದರ್ನ್‌ ವಾಚ್‌ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಮತ್ತು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಹಡಗು ರವಾನೆಯ ಪಥಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ದೇಶದ ತೈಲ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು, [[ಬಹ್ರೇನ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ [[ಐದನೇ U.S. ಪಡೆ]]ಯು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ([[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮದೀನಾ]]) ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವು ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸೇನೆಯ ಕಾಯಂ ಹಾಜರಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ U.S. ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದು, [[ಖೋಬರ್‌ ಟವರ್ಸ್‌‌ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 11ರ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಗಳ]]<ref name="bbc"/> ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಯಭಾರಿಯ ನಿವಾಸ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗಳಿಗಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ದಿನಾಂಕವೂ (7 ಆಗಸ್ಟ್‌) ಸಹ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾದ ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಾದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನಾಂಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದೂ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>ಪ್ಲಾಟ್ಜ್‌‌‌, ಡೇವಿಡ್‌ (2001) [http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 ವಾಟ್‌ ಡಸ್‌ ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ವಾಂಟ್‌?], ಸ್ಲೇಟ್‌</ref> "ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕರ ಕಾಯಂ ಹಾಜರಿಯನ್ನು" ಪ್ರವಾದಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್‌]] ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ.<ref name="holywar-p3">{{cite book |author=Bergen, Peter L. |title=Holy War Inc. |publisher=Simon & Schuster |year=2001 |page=3}}</ref> [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವಂತೆ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ 1996ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಫತ್ವಾ]]ವನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಿದ. [[ರಹೀಮುಲ್ಲಾ ಯೂಸುಫ್‌ಜೈ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಿನ್‌ ಲ್ಯಾಡೆನ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಗೆ ತೀರಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತ್ತು; ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದನೆ ಎಂದು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="guardian-20010926">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,558075,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119011449/https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,558075,00.html |archivedate=2008-01-19 |title=Face to face with Osama |publisher=The Guardian |date=26 September 2001 | location=London | accessdate=30 June 2010}}</ref> === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು === {{Main|United Nations Security Council Resolution 661|Iraq sanctions}} {{wikisource|United Nations Security Council Resolution 661}} [[ಕುವೈಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ]]ವಾದ ನಂತರ, 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 6ರಂದು, ಇರಾಕ್ ಮೇಲೆ [[ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು]] ಹೇರುವ [[661ನೇ ನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು U.N. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಿತು; ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾನವಹಿತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ [[ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧ]]ವು ಈ ನಿರ್ಣಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1991ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2003ರವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಧಿಕ ಹಣದುಬ್ಬರ]], ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಇರಾಕಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಾವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಸಲಾಗಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವುದರ ಕುರಿತು UN ಪರಿಗಣಿಸಿತು. UN ಅಂದಾಜುಗಳ ಅನುಸಾರ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 500,000 ಮತ್ತು 1.2 ದಶಲಕ್ಷದ ನಡುವಣ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.unicef.org/newsline/99pr29.htm|title=Iraq surveys show 'humanitarian emergency'|date=Wednesday, 12 August 1999|accessdate=29 November 2009|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806193122/http://www.unicef.org/newsline/99pr29.htm|url-status=dead}}</ref> ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನ ವೈಫಲ್ಯವು ಮುಂದುವರಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು (ವೀಟೋ) ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಲು [[ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೈಲವೆಂಬ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]]ಯೊಂದನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ತೈಲ ಸುರಿತ === {{Main|Gulf War oil spill}} ಜನವರಿ 23ರಂದು, 400 ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು [[ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ]]ವನ್ನು [[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಸುರಿಯಿತು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಇದು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ತೈಲ ಸೋರಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.dukemagazine.duke.edu/dukemag/issues/030403/oil1.html |title=ಡ್ಯೂಕ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌-ಆಯಿಲ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌-ಆಫ್ಟರ್‌ ದಿ ಡೆಲ್ಯೂಜ್‌, ಬೈ ಜೆಫ್ರಿ ಪೊಲಾಕ್‌-ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2003 |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613021006/http://www.dukemagazine.duke.edu/dukemag/issues/030403/oil1.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು U.S. ನೌಕಾಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳು ದಡಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ಅವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ದಾಳಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸಲು, ''ಮಿಸ್ಸೌರಿ'' ಮತ್ತು ''ವಿಸ್ಕೋಸಿನ್‌'' ಗಳು [[ಫೈಲಾಕಾ ದ್ವೀಪ]]ದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು).{{Citation needed|date=January 2008}} ಇದರ ಪೈಕಿ 30-40%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಇರಾಕಿನ ಕಡಲತೀರದ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite book | author = Leckie, Robert |title = The Wars of America | publisher = Castle Books | year = 1998}}</ref> == ವೆಚ್ಚ == ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಅದು 61.1 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.<ref name="autogenerated2">[http://people.psych.cornell.edu/~fhoran/gulf/GW_cost/GW_payments.html ಹೌ ಮಚ್‌ ಡಿಡ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ ಕಾಸ್ಟ್‌ ದಿ US?]</ref> ಆ ಮೊತ್ತದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 52 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಪಾವತಿಸಿದವು. ಅದರ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: [[ಕುವೈಟ್‌‌]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ 36 ಶತಕೋಟಿ $, [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ವತಿಯಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ (ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ). ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಪಾಲಿನ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆ]]ಯಂಥ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="autogenerated2"/> ಸಂಯೋಜಿತ ಪಡೆಯ ಸುಮಾರು 74%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು U.S. ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚವು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು. == ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯ == {{Globalize|section|date=January 2010}} ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಅತೀವವಾಗಿ [[ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕದ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ]] ಒಂದು ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. [[ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಗಳಿಂದ]] ಕದನ ವಿಮಾನಗಳು ಉಡಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ತಾವು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿದ್ದವು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] "ಮೂರು ದೊಡ್ಡ" ಜಾಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯುದ್ಧದ [[ಜಾಲ ಸುದ್ದಿ]]ಯ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವರೆಂದರೆ: [[ABC]]ಯ [[ಪೀಟರ್‌ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌]], [[CBS]]ಯ [[ಡ್ಯಾನ್‌ ರಾಥರ್‌]], ಮತ್ತು [[NBC]]ಯ [[ಟಾಮ್‌ ಬ್ರೋಕಾವ್‌]]; 1991ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಈ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ಸಂಜೆಯ ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ‌ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಿಂದ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ABC ನ್ಯೂಸ್]] ಸುದ್ದಿಗಾರ ಗ್ಯಾರಿ ಷೆಪರ್ಡ್, ನಗರದ ಶಾಂತತೆಯ ಕುರಿತು ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ, ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮಿಂಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪಥದರ್ಶಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಷೆಪರ್ಡ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮರಳಿದ. CBS ವೀಕ್ಷಕರು ಸುದ್ದಿಗಾರ ಅಲ್ಲೆನ್‌ ಪಿಝೆಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಇವನೂ ಸಹ ಯುದ್ಧ ಶುರುವಾದಾಗ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಾಥರ್ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾದ [[ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ]]ವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. "NBC ನೈಟ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌‌" ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ [[ಧಹ್ರಾನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಮಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿಗಾರ [[ಮೈಕ್‌ ಬೋಯೆಟ್‌ಚೆರ್‌]] ವರದಿ ಮಾಡಿದ. ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ, ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರ ಕುರಿತು ಬ್ರೊಕಾವ್‌ ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅರುಹಿದ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ತಾನು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[CNN]] ವಾಹಿನಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿಯು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಜಾಲಪ್ರಸಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಸೂಚಕ ಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. CNN ಸುದ್ದಿಗಾರರಾದ [[ಜಾನ್‌ ಹೊಲ್ಲಿಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್‌ ಅರ್ನೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ CNN ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಷಾ]] ಮೊದಲಾದವರು, ವಾಯುದಾಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ [[ಅಲ್‌-ರಷೀದ್‌ ಹೊಟೇಲಿನಿಂದ]] ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದರು. ತನ್ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಶ್ರವಣ ಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸದರಿ ಸುದ್ದಿಜಾಲವು ಹಿಂದೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಿತ್ತು. ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರೆಲ್ಲಾ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ TV ಸುದ್ದಿಗಾರರ ದೂರವಾಣಿಗಳು ನಿಶ್ಚಲವಾದಾಗ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವರದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ CNN ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಆರ್ನೆಟ್‌ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕೈಕ TV ಸುದ್ದಿಗಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|''ಟೈಮ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ವು 1991ರ ಜನವರಿ 28ರ ದಿನಾಂಕವುಳ್ಳ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ "WAR IN THE GULF" ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು, [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಿತ್ತು. ''[[ಅನೆಕ್ಸ್‌ ಫಾಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಟ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ ದಸ್ತಾವೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೇನೆಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ-ಸಾರಾಂಶ ವಿವರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸೇನಾಮುಖಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕೇವಲ ಆಯ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗಷ್ಟೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭೇಟಿಗೆ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯು [[ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ದೊರೆಯದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗೆ ಆದ ಅನುಭವದಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ಅದರ ತತ್‌ಕ್ಷಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದೆನಿಸಿತ್ತು. ಯುದ್ಧವು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗದಷ್ಟರವರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸುದ್ದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದಲೇ ದೇಶದಿಂದ ನೇರ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಇರಾಕ್‌ನ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು; ಹೀಗಾಗಿ U.S. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಗುಂಪಿಗೆ ಗುಂಪೇ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ಗೆ ಮರಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇರಾಕಿನ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು [[NBC]]ಯ ಟಾಮ್‌ ಆಸ್ಪೆಲ್‌, [[ABC]]ಯ ಬಿಲ್‌ ಬ್ಲೇಕ್‌ಮೋರ್‌‌, ಮತ್ತು [[CBS]]ನ ಬೆಟ್ಸಿ ಆರನ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಒಳಬರುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಚಿತ್ರದ ತುಣುಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರದ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದ [[CBS ನ್ಯೂಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತಂಡವು (ಡೇವಿಡ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌), ಸೇನಾಮುಖದ ಅಥವಾ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು, ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಹೋರಾಟದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು TVಯ ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿತು; [[ಕುವೈಟ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಪಡೆಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಈ ತಂಡವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಗರದಿಂದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಅದು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರನೆಯ ದಿನದಂದು ಅರಬ್‌ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri missile BGM-109 Tomahawk.JPG|thumb|right|ಒಂದು ತೋಮಾಹಾಕ್‌‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ USS ಮಿಸ್ಸೌರಿ.ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಯ ತಿಕ್ಕಾಟವಾಗಿತ್ತು (2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ)]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾದ AGM-130ನಂಥ [[ನಿಖರವಾದ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು, ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ನಾಗರಿಕ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಕನಿಷ್ಟಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಬಾಂಬುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅವು ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವಾದ್ದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಂಬುಗಳ ಪೈಕಿ, ನಿಖರವಾದ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 7.4%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಇತರ ಬಾಂಬುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಉಪ-ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.fas.org/man/dod-101/sys/dumb/cluster.htm |title=Dumb Bombs |publisher=Fas.org |date= |accessdate=2010-03-18}}</ref> ಮತ್ತು [[ಉರುಳುಚೆಂಡುಗಳನ್ನು]] ಚೆದುರಿಸುವ [[ಜನನಾಶಕ ಬಾಂಬುಗಳು]], ನೂರಾರು ಗಜಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ವಿಘಟಿಸಬಲ್ಲ 15,000-ಪೌಂಡ್‌ ಬಾಂಬುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಮರುಭೂಮಿಯ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಲ್ಲಿ, [[ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಧಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. [[ವಾಯುಗಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (ಏರ್‌‌ಬೋರ್ನ್‌ ವಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌-AWACS) ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಇದರ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ U.S. ನೌಕಾಪಡೆಯ [[E-2 ಹಾಕೆಯೆ]] ಮತ್ತು U.S. ವಾಯುಪಡೆಯ [[E-3 ಸೆಂಟ್ರಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ನೆಲದ ಪಡೆಗಳು, ವಾಯುಪಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಶ್ಯಕ ಸಂವಹನಗಳ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸಿದವು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಗಳು ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ==== ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ==== ಇರಾಕ್‌ನ [[ಸ್ಕಡ್‌]] ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಪಾತ್ರವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಸ್ಕಡ್‌ ಎಂಬುದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಒಂದು [[ಕ್ಷಿಪ್ತ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕದನಕ್ಷೇತ್ರದ ಸನಿಹದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕೆಂಪು ಸೇನೆ]] [[ವಿಭಾಗಗಳ]] ನಡುವೆ ಇದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳ ಆದೇಶ, ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದು ಇವು ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡ ಸ್ಕಡ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನೆಲದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಂಜಿನುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಡತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇರಾಕ್‌, ಅವುಗಳನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಉಡಾಯಿಸಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಬಹುದಾದ ಸಂಭವನೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವಾದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಥವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿರುವಂತೆ, ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌‌ 5ರಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಡ್‌ನ ಆಕಾಶಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿರುವ ತೀವ್ರ [[ತಾಪ]]ವು ಬಹುಪಾಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕದ ಸಿಡಿತಲೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕದನದ ಬಾಂಬರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಲು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪರಮಾಣು ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದಾಳಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಕಡ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಇದು ಇಂದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. U.S. [[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಕಡ್‌ಗಳಿಗೆ{{Citation needed|date=January 2010}} ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು U.S. ಸೇನೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ನಿಜ ಜೀವನದ ಯುದ್ಧದ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗವು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದ್ದರಿಂದ, ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ನಂತರದ ಅಂದಾಜುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಡಚ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆ]]ಯು (ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಕೂಡಾ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತ್ತು), ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಕುರಿತು ತಕರಾರು ಎತ್ತಿತು.<ref name="nederland2009"/> ಮೇಲಾಗಿ, ಒಂದು ಒಳಬರುವ ಸ್ಕಡ್‌ನ್ನು ತೊಡರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಾವುಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ, ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಒಂದಾದರೂ ದೋಷದ ನಿದರ್ಶನವು ಅದರಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.ima.umn.edu/~arnold/disasters/patriot.html ದಿ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಮಿಸೈಲ್‌ ಫೇಲ್ಯೂರ್‌‌]</ref> ಸ್ಕಡ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧದ ಕುರಿತಾದ, ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸದ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಕಡ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ{{Citation needed|date=January 2010}} ಸ್ಕಡ್‌ ಸಿಡಿತಲೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉನ್ನತವಾದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ವರದಿಯಾಗದ ಸಿಡಿಯದೆ ಉಳಿದವುಗಳು, ಗುರಿತಪ್ಪಿದವುಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದವುಗಳಂಥ ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಇವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಕಡ್‌ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಸಹನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪದೇಪದೇ ವಿಫಲಗೊಂಡವು ಅಥವಾ ಭಗ್ನವಾದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು{{Citation needed|date=January 2010}}. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ{{Citation needed|date=January 2010}}, ಸಿಡಿತಲೆಯು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಯಿರುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಅಲ್‌-ಹುಸೇನ್‌ (ಸ್ಕಡ್‌ ಉತ್ಪನ್ನ) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ{{Citation needed|date=January 2010}} ಭಗ್ನಗೊಂಡ ರೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವ ತುಣುಕು ಸಿಡಿತಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ರೇಡಾರ್‌ ಪಥಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.{{Or|date=January 2010}} ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಯು ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಪವಾಡಸದೃಶ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ" ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ U.S. ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಯಾರಕರಿಬ್ಬರೂ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Conclusions |url=http://www.ceip.org/files/projects/npp/resources/georgetown/PatriotPaper.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051029074640/http://www.ceip.org/files/projects/npp/resources/georgetown/PatriotPaper.pdf |archivedate=2005-10-29 |format=PDF|accessdate=4 December 2005}}</ref> == ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು == ಸ್ವತಃ ಸದರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: * ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''[[ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ]]'' : ಇವು ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳೊಳಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಭೂಸೇನೆ]]ಯ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಹೆಸರು ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಈಗ ಇವು ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ನೋಡಿ: [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (ಅಸಂದಿಗ್ಧಕರಣ)]]. ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಹೆಸರನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ** ''ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ'' ** ''1990ರ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' ** ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (1990–1991)'' ** ''ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಹಿರಿಯ'' ** ''ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : [[ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲಿನ U.S. ಆಕ್ರಮಣ‌]]ದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು. ** ''Sಎರಡನೇ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : [[ಇರಾನ್‌‌–ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು. * ''ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆ'' (ಅಲ್‌-ತಹ್ರೀರ್‌‌ ಅಲ್‌-ಕುವೈಟ್‌) ಎಂಬುದು ಕುವೈಟ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಬಹ್ರೇನ್‌]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಡೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಅರಬ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. * ''ಕುವೈಟ್‌ನ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''ಎರಡನೇ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ'' : ಇವು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]<ref>[[:fr:Guerre du Koweït (1990-1991)]]</ref> ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]<ref>[[:de:Golfkrieg]], [[:de:Zweiter Golfkrieg]]</ref> ಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. * ''ಕದನಗಳ [[ತಾಯಿ]] '' ('ಊಮ್‌ ಅಲ್‌-ಎಮ್‌'ಆರಕ್‌) ಎಂಬುದು ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. * ''ಇರಾಕ್‌-ಕುವೈಟ್‌ ಯುದ್ಧ'' ಮತ್ತು ''UN-ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ'' : ಇವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. === ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳು === ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಂತಗಳಿಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಡೆಯ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳು ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ಹೆಸರಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌‌'' ಗೆ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ: * ''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್'' : ಇದು 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಿಂದ 1991ರ ಜನವರಿ 16ರವರೆಗೆ US ವತಿಯಿಂದ ಆದ ಪಡೆಗಳ ಜಮಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿದ್ದ, USನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''‌ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್'' : ಇದು 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಿಂದ 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11ವರೆಗೆ ಇದ್ದ [[ವೈಮಾನಿಕ-ಭೂ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ US ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಾಗ್ಯುಯೆಟ್‌]]'' : ಇದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಘರ್ಷಣೆ]]'' : ಇದು ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''ಆಪರೇಜಿಯೋನ್‌ ಲೋಕಸ್ಟಾ'' ([[ದಂಡುಮಿಡತೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿಯ ಹೆಸರು): ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನೀಟಲ್ಪಟ್ಟ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಗ್ರಾನ್‌ಬಿ]]'' : ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಫೇರ್‌ವೆಲ್‌]]'' : ಇದು ಕುವೈಟ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ 1991ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ US ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಕಾಮ್‌'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆ'' : ಇದು 1991ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24–28ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುವೈಟಿನ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಆಫ್‌‌ ಆಪರೇಷನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ("100-ಗಂಟೆಯ ಯುದ್ಧ") ಇರಾಕಿನ ಭೂಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾದ [[ವೈಮಾನಿಕ-ನೆಲದ]] ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ USನ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು, ಸ್ವತಃ ಇದರಲ್ಲಿ, ''ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌‌'' ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ''ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌'' : ಇದು ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸಬ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅನನ್ಯವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. === ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು === ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾಗಿ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು US ವಿಭಜಿಸಿತು: * ''ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ'' : 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಿಂದ 1991ರ ಜನವರಿ 16ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ. * ''ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟ್'' : 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಿಂದ 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11ರವರೆಗೆ. * ‌‌''ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಸೀಸ್‌-ಫೈರ್'' : 1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12ರಿಂದ 1995ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 30ರವರೆಗೆ, ''[[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಪ್ರೊವೈಡ್‌ ಕಂಫರ್ಟ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] * [[ಸೇನಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರ]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ]] * [[ಸಾವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ]] * [[ಇರಾಕ್‌ ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲಮಿತಿ 1990-1996]], [[1997-2000]], [[2001-2003]] * [[ಇರಾಕ್‌–ರಷ್ಯಾ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು]] * [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಘರ್ಷಣೆ]] * [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸೇನಾ ಸಾಧನದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಲಯನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲನ್‌ ಟ್ಯಾಂಕ್‌]] * [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಪ್ರೊವೈಡ್‌ ಕಂಫರ್ಟ್‌]] * [[ಆಪರೇಷನ್‌‌ ಸಿಮೂಮ್‌]] * [[SIPRI ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ಸ್‌ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ 1973–1990]] * [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲಮಿತಿ]] * [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರದ ಪರಸ್ಪರ ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟಗಳು]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} <br />http://www.herbeash.com/gulf_war91/default.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120152902/http://www.herbeash.com/gulf_war91/default.asp |date=2010-11-20 }} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin}} * {{fr}}{{en}} [[ಗಯ್‌ ಲೆಬೆಗ್ಯೂ]], (ಅನುವಾದಿತ ರಾಬರ್ಟ್‌ J. ಅಮ್ರಾಲ್‌), « ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌: ಮಿಲಿಟರಿ ಸೆಟಲೈಟ್ಸ್‌, ದಿ ಲೆಸನ್‌ », ಇದರಲ್ಲಿರುವುದು: ''[[ರೆವ್ಯೂ ಏರೋಸ್ಪೇಷಿಯಲ್‌]]'', n°79, ಜೂನ್‌ 1991. * {{cite web |last=Arbuthnot |first=Felicity |title=Allies Deliberately Poisoned Iraq Public Water Supply In Gulf War |url=http://www.commondreams.org/headlines/091700-01.htm |accessdate=4 December 2005 |date=17 September 2000 |publisher=Sunday Herald |location=Scotland |archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051205094328/http://www.commondreams.org/headlines/091700-01.htm |url-status=dead }} * {{cite news |last=Atkinson |first=Rick |coauthors=Devroy, Ann |title=U.S. Claims Iraqi Nuclear Reactors Hit Hard |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/fogofwar/archive/post012091.htm |accessdate=4 December 2005 |year=12 Jan 1991 |publisher=Washington Post |date=31 July 1998 }} * {{cite web |last= Austvik |first= Ole Gunnar |title= ''The War Over the Price of Oil'' |url= http://www.kaldor.no/energy/glob9205.htm |year= 1993 |publisher= International Journal of Global Energy Issues }} * {{cite web |last= Bard |first= Mitchell |title= The Gulf War |url= http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Gulf_War.html |accessdate= 25 May 2009 |publisher= Jewish Virtual Library }} * {{cite book |last=Barzilai |first= Gad |editor = Klieman, Aharon and Shidlo, Gil |title=The Gulf Crisis and Its Global Aftermath |year= 1993 |publisher= Routledge |isbn= 0-415-08002-9 }} * {{cite book |last=Blum |first=William |title=''Killing Hope: U.S. Military and CIA Interventions Since World War II'' |url=http://members.aol.com/bblum6/iraq2.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080123202318/http://members.aol.com/bblum6/iraq2.htm |archivedate=2008-01-23 |accessdate=4 December 2005 |year=1995 |publisher=Common Courage Press |isbn=1-56751-052-3 }} * {{cite web |last=Bolkom |first=Christopher |coauthor=Pike, Jonathan |title=''Attack Aircraft Proliferation: Areas for Concern'' |url=http://www.fas.org/spp/aircraft/part08.htm |accessdate=4 December 2005 |archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311184339/http://fas.org/spp/aircraft/part08.htm |url-status=dead }} * {{cite web |first=Miland |last=Brown. |title=First Arabian Gulf War |url=http://www.libraryreference.org/gulfwar.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070121233845/http://www.libraryreference.org/gulfwar.html |archivedate=2007-01-21 }} * {{cite web |last= Forbes |first= Daniel |title= Gulf War crimes? |url= http://www.salon.com/news/feature/2000/05/15/hersh/ |accessdate= 4 December 2005 |date= 15 May 2000 |publisher= Salon Magazine |archive-date= 6 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110806072152/http://www.salon.com/news/feature/2000/05/15/hersh |url-status= dead }} * {{cite book |first= T. M. |last=Hawley. |title=Against the Fires of Hell: The Environmental Disaster of the Gulf War |year= 1992 |isbn= 0-15-103969-0 |publisher= Harcourt Brace Jovanovich |location= New York u.a. }} * {{cite book |last=Hiro |first= Dilip |year=1992 |title=Desert Shield to Desert Storm: The Second Gulf War |publisher= Routledge |isbn=9780415906579}} * {{cite web |first=Ronald Andrew |last=Hoskinson |coauthor=Jarvis, Norman |title=Gulf War Photo Gallery |url=http://www.hoskinson.net/gulfwar/ |accessdate=4 December 2005 |year=1994 |archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051229110205/http://www.hoskinson.net/gulfwar/ |url-status=dead }} * {{cite article |first= Gilles |last= Kepel |title= From the Gulf War to the Taliban Jihad / Jihad: The Trail of Political Islam |year=2002 }} * {{cite book |first=Jon |last=Latimer |authorlink=Jon Latimer|title=Deception in War |location=London |publisher= John Murray |year= 2001 |isbn=0-7195-5605-8}} * {{cite news |first=Allan |last=Little |title=Iraq coming in from the cold? |url=http://news.bbc.co.uk/hi/english/world/from_our_own_correspondent/newsid_34000/34588.stm |accessdate=4 December 2005 |date=1 December 1997 |publisher=BBC }} * {{cite web |first=Richard S |last=Lowry |title=The Gulf War Chronicles |publisher=iUniverse |year=2003 and 2008 |url=http://www.gwchronicles.com/ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2008-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415211818/http://www.gwchronicles.com/ |url-status=dead }} * {{cite web |first=John |last=MacArthur |title=Independent Policy Forum Luncheon Honoring |url=http://www.whatreallyhappened.com/RANCHO/LIE/HK/HK_IRAQ.html |accessdate=4 December 2005 }} * {{citation |last=Makiya |first=Kanan |authorlink=Kanan Makiya |title=Cruelty and silence : war, tyranny, uprising, and the Arab World |publisher=W.W. Norton |year=1993 |isbn=9780393031089}} * {{cite web |first=Edwin |last=Moise |title=Bibliography: The First U.S. - Iraq War: Desert Shield and Desert Storm (1990-1991) |url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/iraqbib.html#first |accessdate=21 March 2009 }} * {{cite book |first=Alan |last=Munro |title= Arab Storm: Politics and Diplomacy Behind the Gulf War |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=1-84511-128-1 }} * {{cite web |author=Naval Historical Center |title=The United States Navy in Desert Shield/Desert Storm |url=http://www.history.navy.mil/wars/dstorm/ |accessdate=4 December 2005 |date=15 May 1991 |archive-date=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202183506/http://www.history.navy.mil/wars/dstorm/ |url-status=dead }} * {{cite book |last=Wright |first= Steven |title=The United States and Arabian Gulf Security: The Foundations of the War on Terror |publisher= Ithaca Press |year=2007 |isbn=978-0863723216}} * {{cite web |first=Larry A |last=Niksch |coauthor=Sutter, Robert G |title=Japan's Response to the Arabian Gulf Crisis: Implications for U.S.-Japan Relations |url=http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/permalink/meta-crs-8 |accessdate=4 December 2005 |date=23 May 1991 |publisher=Congressional Research Service, Library of Congress }} * {{cite book |first=Paul William |last=Roberts |authorlink=Paul William Roberts |title= The demonic comedy : some detours in the Baghdad of Saddam Hussein |isbn= 9780374138233 |year=1998 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York}} * {{cite book |first1=Micah |last1=Sifry |last2=Cerf |first2=Christopher |authorlink2=Christopher Cerf |title=The Gulf War Reader |year=1991 |isbn=0-8129-1947-5 |publisher=Random House |location=New York, NY}} * {{cite book |first=Jean Edward |last=Smith |authorlink=Jean Edward Smith |title=George Bush's War |location= New York |publisher= Henry Holt |year= 1992 |isbn= 9780805013887 }} * {{cite web |first=Peter |last=Turnley |title=The Unseen Gulf War (photo essay) |url=http://www.digitaljournalist.org/issue0212/pt_intro.html |accessdate=4 December 2005 |year=December 2002 }} * {{cite web |first1=Paul |last1=Walker |first2=Eric |last2=Stambler |title=...and the dirty little weapons |url=http://www.bullatomsci.org/issues/1991/may91/may91walker.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070203181115/http://www.thebulletin.org/error404.html |archivedate=2007-02-03 |accessdate=30 June 2010 |year=1991 |work=Bulletin of the Atomic Scientists Vol 47, Number 4 |url-status=live }} * {{cite web |first=Andre Gunder |last=Frank |title=Third World War in the Gulf: A New World Order |url=http://rrojasdatabank.info/agfrank/gulf_war.html |accessdate=4 December 2005 |date=20 May 1991 work=Political Economy Notebooks for Study and Research, no. 14, pp. 5-34 }} * {{cite web |author=PBS Frontline |title=The Gulf War: an in-depth examination of the 1990-1991 Arabian Gulf crisis |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/gulf/script_b.html |accessdate=4 December 2005 }} * {{cite web |title=Report to Congress on the Conduct of the Arabian Gulf War, Chapter 6 |url=http://es.rice.edu/projects/Poli378/Gulf/gwtxt_ch6.html |accessdate=4 December 2005 |archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202221842/http://es.rice.edu/projects/Poli378/Gulf/gwtxt_ch6.html |url-status=dead }} {{Refend}} === ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === * ''[[ಡಾನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌]]'' * ''[[ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ]]'' * ''[[ಕರೇಜ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಫೈರ್‌‌]]'' * ''[[ದಿ ಫೈನೆಸ್ಟ್‌ ಅವರ್‌‌]]'' * ''[[ಜಾರ್‌ಹೆಡ್‌‌]]'' * ''[[ಲೆಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್‌]]'' * ''[[ಲೈವ್‌ ಫ್ರಂ ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]'' * ''[[ಹೀರೋಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌]]'' * ''[[ಟವೆಲ್‌ಹೆಡ್‌]]'' * ''[[ಥ್ರೀ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]'' * ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್‌ (2004ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' * ''[[ದಿ ಬಿಗ್‌ ಲೆಬೋವ್ಸ್‌ಕಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.'' ಇದನ್ನೂ ಸಹ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''[[ದಿ ಪನಿಷರ್‌ (2004ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮತೆ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು === * ''ಬ್ರೇವಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಿಯರ್‌‌ - ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ರೌಡಿ US ಮೆರೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌ (ಡೋಗ್ಲಸ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್ ವಿರಚಿತ‌)'' * ''ಗ್ಲಾಸ್‌ (ಪ್ಲೇ ದಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಟು ಸ್ಯಾಂಡ್‌)'' * ''‌[[ದಿ ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್]] (ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಫಾರ್ಸಿತ್‌‌ ವಿರಚಿತ)'' * ‌ನಿಕ್‌ ಲಿವಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿರಚಿತ ''ಟು ಡೈ ಇನ್‌ ಬ್ಯಾಬಿಲನ್'' * ‌‌ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫೆರ್ರೋ ವಿರಚಿತ ''[[ಹಾಗ್ಸ್]]'' ಎಂಬ [[ಮೂರು ಕಾಸಿನ ಕಾದಂಬರಿ]] ಸರಣಿ * ''ಝಹೀದಾ ಝೈದಿ ವಿರಚಿತ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌'' * ''ಬ್ರೇವೋ ಟೂ ಝೀರೋ - ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ SAS ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಎನಿಮಿ ಲೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಇರಾಕ್‌ (ಆಂಡಿ ಮೆಕ್‌ನಾಬ್‌ ವಿರಚಿತ)'' === ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು === * ''[[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌]]'' (1991) * ''[[ಸೂಪರ್‌ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಟ್ಯಾಂಕ್‌]]'' (1992) * ''[[Gulf War: Operation Desert Hammer]]'' (1999) * ''[[Conflict: Desert Storm]]'' (2002) * ''[[Conflict: Desert Storm 2]]'' (2003) * ''[[ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್‌]]'' (1993) * ''[[ಡಸರ್ಟ್‌ ಕಂಬ್ಯಾಟ್‌]] [[ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ 1942]] ಮೋಡ್‌ (2002?)'' * ‌''[[ಸೈಲೆಂಟ್‌ ಥಂಡರ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಟ)]]'' (1998?) * ''[[Desert Strike: Return to the Gulf]]'' (1992) * ''[[Tom Clancy's Splinter Cell: Conviction]]'' (2010), ಒಂದು ನೌಕಾ SEAL ಆಗಿ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಫಿಶರ್‌‌‌]]ನ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Gulf War (1990-1991)}} * [http://www.warchat.org/ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾಡ್‌ ಗೈಡ್‌ - ಇರಾಕ್‌, U.S., UK ಆಪರೇಷನ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180401101531/http://www.warchat.org/ |date=2018-04-01 }}: ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ವಿಶೇಷ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಸಂಬಂಧಿ ತಾಣ. * [http://arabic-radio-tv.com/saddam.htm ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ & ದಿ ಇನ್‌ವೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕುವೈಟ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627161242/http://arabic-radio-tv.com/saddam.htm |date=2010-06-27 }} * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-593/conflict_war/gulf_war/ CBC ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌‌ - ದಿ 1991 ಗಲ್ಫ್‌‌ ಯುದ್ಧ] * [http://www.aiipowmia.com/pgw/pgwpwmia.html ಲಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ POWಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510192119/http://www.aiipowmia.com/pgw/pgwpwmia.html |date=2010-05-10 }} * [http://www.history.army.mil/reference/Finding%20Aids/DSMI.htm ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಓರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇಂಟರ್‌‌ವ್ಯೂಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231231437/http://www.history.army.mil/reference/Finding%20Aids/DSMI.htm |date=2010-12-31 }}: [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆರ್ಮಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ]] ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವಂಥದು. * [http://www.history.army.mil/reference/gulfbib.htm ಬೈಬ್ಲಿಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಡಸರ್ಟ್‌ ಷೀಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಸರ್ಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212214924/http://www.history.army.mil/reference/gulfbib.htm |date=2007-12-12 }}: [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆರ್ಮಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ]] ವತಿಯಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು * [http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 ಇನ್‌ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ ವಾರ್‌, ಎವೆರಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ನೈಲ್‌ ವಾಸ್‌ ಅಕೌಂಟೆಡ್‌ ಫಾರ್‌, ಬಟ್‌ ದಿ ಇರಾಕಿ ಡೆಡ್‌ ವೆಂಟ್‌ ಅನ್‌ಟ್ಯಾಲೀಡ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006101559/http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 |date=2009-10-06 }}[http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 ಅಟ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ ದೆರ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಈಸ್‌ ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಟೋಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006101559/http://www.johnpilger.com/page.asp?partid=310 |date=2009-10-06 }} ITV - ಜಾನ್‌ ಪಿಲ್ಜರ್‌‌ <br /> {{Iraq topics}} {{American conflicts}} {{Cold War}} {{Arab-Israeli Conflict}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:1991ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ 1900-1999ರ ಅವಧಿಯ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸೇನಾ ಕಾಯಾಚರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ 20ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಶೇಷ ನೌಕಾದಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] 14iovttkj4dw9g4wvgymwy1dltjqlh2 0 24297 1371941 1288091 2026-04-23T19:47:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371941 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{Lead too short|date=September 2009}} [[File:Pumpkins.jpg|thumb|ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು]] [[File:PumpkinPiePiece.JPG|thumb|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬಿನ ಒಂದು ಭಾಗ]] '''ಕುಂಬಳಕಾಯಿ''' ಯು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ]]'' ವರ್ಗದ ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್]]'' ಜಾತಿಯ (ಇದು ಗಡುಸಾದ ಸಿಪ್ಪೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಒಂದು [[ಗಡುಸಾದ]]-ಸಿಪ್ಪೆಯ-ತರಹದ [[ಜಜ್ಜಿ ಹೋಗಿರುವ]] ಒಂದು ತರಕಾರಿ ಪ್ರಬೇಧವಾಗಿದೆ.<ref name="itis">{{cite web|url=http://www.itis.gov |title=Integrated Taxonomic Information System |publisher=Itis.gov |date=2009-12-01 |accessdate=2009-12-06}}</ref> [[ಕೆನಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಇದು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಪೆಪೊ]]'', ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮಿಕ್ಸ್ತಾ]]'', ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮೊಶಾಟಾ]]'' ಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು [[ಬೆಳೆಯುವವ|ಬೆಳೆಯುವವರಿಗೆ]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಪ್ಪದಾದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ತಿರುಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]]<ref>{{Cite web |url=http://www.askoxford.com/concise_oed/pumpkin?view=uk |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-14 |archive-date=2006-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060625013714/http://www.askoxford.com/concise_oed/pumpkin?view=uk |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದವರು ಕರೆಯುವ [[ಚಳಿಗಾಲದ ಹಣ್ಣಿನ ರಸದ ಸಿಹಿ ಪಾನೀಯ]] ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಈ ಮೇಲಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== [[File:Pumpkin Seeds (matured).jpg|thumb|left|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು (ಪ್ರಬುದ್ಧ)]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು "ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಲ್ಲಂಗಡಿ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ''pepon'' (πέπων) ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ|ಫ್ರೆಂಚರು]] ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ''pompon'' ಎಂದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ''pumpion'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಲಸೆಗಾರರು ಅದನ್ನು ನಾವು ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ "ಪಂಪ್‌ಕಿನ್" (ಕುಂಬಳಕಾಯಿ) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated2007">ದ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್. ೨೦೦೭. ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.pumpkin-patch.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203092759/http://www.pumpkin-patch.com/ |date=2019-02-03 }}>.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಉಗಮವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ]] ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೀಜಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦೦ ಮತ್ತು ೫೫೦೦ ನಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="autogenerated2007" /><ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ." ದ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ. ೨೦೦೪. ಕ್ರೆಡೋ ರೆಫರೆನ್ಸ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.credoreference.com/entry/4294972>.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು [[ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ]]-ರಿತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಅವು ೧ ಪೌಂಡ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದ (೦.೪೫ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು)೧,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾತ್ರದವರೆಗೂ (೪೫೩.೫೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.<ref name="autogenerated2000">ಮೈಕೆಲ್, ಆರ್ಸೊಲೆಕ್ ಡಿ., ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ಗ್ರೀಸರ್, ಮತ್ತು ಜಾಯ್ಸನ್ ಕೆ. ಹಾರ್ಪರ್. "ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್." ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ಸ್ (೨೦೦೦). ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://agalternatives.psu.edu/crops/pumpkin/pumpkin.pdf>.</ref> ಕೆಲವು [[ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಹಣ್ಣುಗಳು]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಂತೇ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಅದಲು ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಕಾಂಡಗಳು ಪಾನೀಯದ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಂಡದಂತಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಾಗಿ, ಮುಳ್ಳು ತುಂಬಿರುವ ಮತ್ತು ಕೋನದಂತಿರುತ್ತದೆ (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಐದು-ಡಿಗ್ರಿಯ ಕೋನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ), ಪಾನೀಯದ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೃದುವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Van_Sci_Enc">ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್. (೧೯೯೫). ''ವ್ಯಾನ್ ನೋಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ (೮ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ.). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌:ವಾನ್‌ ನಾಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ರೇನ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌‌.</ref><ref name="Americana">ಕುಂಬಳಕಾಯಿ. (೧೯೯೨). ''ದ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಅಮೆರಿಕಾನಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಡಿಶನ್''. ಡಾನ್‌ಬರಿ,ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್: ಗ್ರೋಲಿಯರ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೋರೆಟೇಡ್</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೯–೧೮ [[ಎಲ್‌ಬಿಎಸ್]] (೪–೮ [[ಕೆ.ಜಿ.]]) ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ (''ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ'' ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯದಾಗಿದೆ) ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ೭೫ ಎಲ್‌ಬಿಎಸ್‌ಗಿಂತಲೂ (೩೪ ಕೆ.ಜಿ.) ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica">ಕುಂಬಳಕಾಯಿ. (೨೦೦೭). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ದಿಂದ,ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: http://www.search.eb.com/eb/article-9061895.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, [[ಚಪ್ಪಟೆ ತುದಿ|ಚಪ್ಪಟೆ ತುದಿಗಳಿಂದ]] ಆಯಾತಾಕರದವರೆಗೂ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆಯು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಘುವಾಗಿ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ,<ref name="Americana" /> ಕೆಲವು ಹಣ್ಣುಗಳು ದಟ್ಟ ಹಸಿರು, ತಿಳಿ ಹಸಿರು, ಕೇಸರಿ-ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಪಂಪ್ಕಿನ್ ನೋಕ್: [http://www.pumpkinnook.com/facts/colors.htm ಕಲರ್ ಮಿ ಪಂಪ್ಕಿನ್].</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು [[ಉಭಯಲಿಂಗಿ|ಉಭಯಲಿಂಗಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ]], ಅವು ಒಂದೇ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎಸಳಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾದ ಅಂಡಾಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಜಾತಿಯ ಹೂವು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಬಣ್ಣವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಕೇಸರಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು [[ಕಡುಹಳದಿ ಬಣ್ನದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ|ಕಡುಹಳದಿ ಬಣ್ನದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ಫಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೀಟಾ ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರಟೀನ್‌|ಬೀಟಾ ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರಟೀನ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ]], ಎರಡನೆಯದು ದೇಹದಲ್ಲಿ [[ಎ ಜೀವಸತ್ವ|ಎ ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು]] ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Kirk">{{cite journal | title = Vitamin A in Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology | author = Susan D. Van Arnum | publisher = John Wiley | location = New York | issue = 45 | pages =99–107 | year = 1998 | url = | doi = 10.1002/0471238961.2209200101181421.a01}}</ref> ==ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ== '''ಕುಂಬಳಕಾಯಿ''' ಯು ''[[Cucurbita pepo]]'' ಅಥವಾ ''[[Cucurbita mixta]]'' ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಹಣ್ಣಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಜಾತಿಯ ''[[Cucurbita maxima]]'' ಅಥವಾ ''[[Cucurbita moschata]]'' ಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ''[[Cucurbita]]'' ಜಾತಿಯದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ''[[Cucurbitaceae]]'' ವರ್ಗದವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="itis" /> ==ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ನೆಲೆ== ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು [[ಬೇಸಾಯ|ಬೇಸಾಯದ]] ಉದ್ದೇಶದಿಂದ (ಪ್ರಾಣಿ ಆಹಾರದ ಹಾಗೆ) ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟದ ಹಾಗೆ ವಿವಿಧ ಬಳಕೆವಿರಹುದು.<ref>ವೂಲ್ಫೋರ್ಡ್,ರಾನ್,ಮತ್ತು ದ್ರುಸಿಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ''ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೋರ್''. ೨೦೦೮. ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124232357/http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins/ |date=2009-01-24 }}>.</ref> ಏಳು ಭೂಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಬರಿ [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ]] ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ; ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ಇಂಡಿಯಾ]], ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾ]] ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>'"ದ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್'," ೨೦೦೭. ''ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್''. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.pumpkin-patch.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203092759/http://www.pumpkin-patch.com/ |date=2019-02-03 }}>.</ref><ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು." ಜಗತ್ತಿನ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಹಾರ. ೨೦೦೮. ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್. ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&amp;spicedbid=82#healthbenefits {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227090509/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&spicedbid=82#healthbenefits |date=2012-02-27 }}>.</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಭೇದ.<ref name="autogenerated2007" /> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ===ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ=== [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಬೆಳೆಯಂತೆ, ೧.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ಸ್ (೬೮೦,೦೦೦,೦೦೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂಗಳು) ರಷ್ಟು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1">ಮೈಕೆಲ್, ಆರ್ಸೊಲೆಕ್ ಡಿ., ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ಗ್ರೀಸರ್, ಮತ್ತು ಜಾಯ್ಸನ್ ಕೆ. ಹಾರ್ಪರ್. "ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್." ''ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ಸ್ '' (೨೦೦೦). ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://agalternatives.psu.edu/crops/pumpkin/pumpkin.pdf>.</ref> ಯು.ಎಸ್‌. ನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಲಿನೊಯಿಸ್]], [[ಇಂಡಿಯಾನ]], [[ಒಹಾಯೊ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]], ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>ವೂಲ್ಫೋರ್ಡ್,ರಾನ್,ಮತ್ತು ದ್ರುಸಿಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೋರ್. ೨೦೦೮. ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124232357/http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins/ |date=2009-01-24 }}>.</ref> ಇಲಿನೊಯಿಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಸಾರ, ಯು.ಎಸ್‌.ನ ೯೫% ಸಂಸ್ಕರಣ ಉದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, " ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದೆ". <http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923103549/http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html |date=2015-09-23 }}></ref> ಯು.ಎಸ್‌. ನಲ್ಲಿ ನೆಸಲೆ ೮೫% ಸಂಸ್ಕರಣ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. [[2009|2009ರ]] ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ, ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು [[ನೆಸಲೆ]] ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿತು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಜೆಯ ಕಾಲದ [[ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ|ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡಿ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಕೊರತೆಯ ಬಾಧೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>ಜೆರ್ರಿ ಹಿರ್ಶ್, "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬು ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ದಿನದಂದು ಅಪರೂಪವಾಗಬಹುದು". ''ಎಲ್‌ಎ ಟೈಮ್ಸ್'' (೨೦೦೯). <http://www.tennessean.com/article/20091119/BUS‌INESS01/911190366/Pumpkin-pie-may-be-scarce-on-Thanksgiving-Day></ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ-ಹವಾಮಾನದ ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೆಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ತಾಪಮಾನ ಮೂರು ಇಂಚು ಆಳದವರೆಗೆ (೭.೬೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳು) ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳ [[ಫ್ಯಾರೆಂಹ್ಯಾಟ್‍]]‌ನ (೧೫.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್) ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಣ್ಣಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯು ನೀರಿನ ಅಭಾವವಾದರೆ ಅಥವಾ ಶೀತ ತಾಪಮಾನಗಳ ಕಾರಣ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ೬೫ ಡಿಗ್ರಿ (೧೮.೩ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್); ಹಿಮ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರಬಹುದು), ಹಾಗೂ ಮರಳು ಕೂಡಿದ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಸೋಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನರಳಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಹಲವು ಎಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಳ್ಳಿಯ ಭಾಗಗಳು ತೆಗೆಯಲಾದರೆ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಗಿಡ ಬಹು ಬೇಗ ತನ್ನ ತರುವಾಯ ಬಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated2000" /> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪುರುಷ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಎರಡು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಸುತ್ತದೆ; [[ಜೇನುಹುಳುಗಳು]] [[ಫಲೀಕರಣ|ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="autogenerated1" /> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ [[ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತ|ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತವನ್ನು]] ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸ್ಕ್ವಾಷ ದುಂಬಿ]] ''Peponapis pruinosa'' ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ದುಂಬಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ|ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕದ]] ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಕಾರಣ [[ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ]]{{Citation needed|date=August 2010}}, ಮತ್ತು ಇಂದು ಹಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು [[ಜೇನು ಹುಳು|ಜೇನು ಹುಳುಗಳಿಂದ]] ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ (ಯುಎಸ್‌) ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ (೪,೦೦೦ m೨ ಒಂದು ಜೇನುಗೂಡು) ಒಂದು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದುಂಬಿಗಳು ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ತೋಟಗಾರರು ಹಲವು ಬಾರಿ [[ಕೈಯಿಂದ ಪರಾಸ್ಪರ್ಶಿತ|ಕೈಯಿಂದ ಪರಾಸ್ಪರ್ಶಿತತೆಯನ್ನು]] ಮಾಡ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಫಲತೆಗೆ ಸಮಯಸಾಧಕತನದ [[ಅಣಬೆ|ಅಣಬೆಯೊಂದನ್ನು]] ಕೆಲವು ಸಲ ಅಪವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=August 2010}} ===ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು=== ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳೆಂದರೆ ''ಕುಕುರ್ಬಿಟ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ''. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವಾಷ ತಳಿಯಿಂದ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಉತ್ಸಾಹಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ತಡೆದಿಡುವ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ [[ಕಬೊಚ್]]-ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಗೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ತಳಿ ಬೆರಕೆ ೧೮೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಜ ಜರ್ಮ್‌ಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಯು.ಎಸ್. ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಫೀನೋಟೈಪ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜೇಂಟ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಒಂದು ವಿಧವೆಂದು ಕರೆದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಈ ತೋರಿಕೆಯ ಗುಣಗಳು ವಿಚಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು, ಆದರೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈಗ ಅದರ ಹೆಸರು ಅದರದೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಎಂದಿತ್ತು (ಯುಎಸ್‌DA PVP # ೮೫೦೦೨೦೪ ನೋಡಿ). ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ತೂಕದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಉತ್ಸವದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ೪೬೦ ಪೌಂಡ್ಸ್ (೨೦೮.೬೫ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು) ತೂಕದ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಂದು ೧೯೮೧ ವರೆಗೆ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು [[ಹೊವರ್ಡ್ ಡಿಲ್‍ರು]] ([[ನೊವ ಸ್ಕೊಟಿಯ|ನೊವ ಸ್ಕೊಟಿಯದ]]) ಒಂದು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಪೌಂಡ್ಸ್‌ಗಳ (೨೨೬.೮೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು) ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೀರಿಸಿದರು. ಈ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಳಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಡಿಲ್ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದರು, ಡಿಲ್‌ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಬೀಜಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಬೆಳೆಗಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಇಂದು ಎಲ್ಲ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಗೆ ಡಿಲ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವುಗಳನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಇತರ ಬಗೆಗಳೊಂದಿನ ತಳಿಗಳ ಬೆರಕೆ ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಮರುಬೆರಕೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ರೆವರ್, ಆ‍ಯ್‌ನ್‌. "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ಯಾಚ್‌ನೊಗೆ, ಕಿತ್ತಳೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳು." ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ೧೮ ಅಸ್ಟೋಬರ್. ೨೦೦೭, ಪು. ಎಫ್೬.</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ತೂಕ ೧,೦೦೦-ಪೌಂಡ್ (೪೫೩.೫೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ)ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಾರ್ಪ್‌ರ ೧,೭೨೫-ಪೌಂಡ್ (೭೮೨ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳ) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಒಹಾಯೋ ಕಂದರದ ಬೃಹದಾಕಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ವಾರ್ಷಿಕ ತೂಕದ ಪ್ರಶಸ್ಥಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="harp">{{cite web | url=http://news.aol.com/article/christy-harps-1725-pound-pumpkin-takes/707341 | title=Ohio Salutes 1,725-Pound Pumpkin | accessdate=2009-10-16 | date=2009-10-07 | publisher=Aol News }}</ref> ಹರ್ಪ್‌ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರೋಡೆ ದ್ವೀಪದ ಜೊಯಿ ಜುತ್ರಾಸ್‌ರ ೨೦೦೭ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೩೬ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ===ಅಡುಗೆ=== {{nutritionalvalue | name=Pumpkin, raw| kJ=56| protein=1.0 g | fat=0.1 g | satfat=0.05 g | monofat=0.01 g | polyfat=0.01 g | carbs=6.5 g | fiber=0.5 g | | sugars=1.36 g | sodium_mg=1 | iron_mg=0.8 | calcium_mg=21 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=44 | potassium_mg=340 | zinc_mg=0.32 | vitA_ug= 369| betacarotene_ug=3100 |vitC_mg=9 | vitE_mg=1.06 | vitK_mcg=1.1 | pantothenic_mg=0.298 | vitB6_mg=0.061 | folate_ug=16 | thiamin_mg=0.05 | riboflavin_mg=0.110 | niacin_mg=0.6 | right=1 | source_usda=1 }} ಅಡುಗೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದರ ಮೆದುವಾದ ತೊಗಟೆ ಇರಲಿ,ಬೀಜಗಳಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹೂವುಗಳೆ ಆಗಿರಲಿ; ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ತಿನ್ನಲುಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರೀಯವಾಗಿ [[ಹಲೊವೀನ್]] ಹಾಗೂ [[ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ|ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ]] ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಜನರು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಜಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಸಹ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ನುಣ್ಣನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ಸ್,ಟಾಮಿ. "ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳು." ''ಫುಡ್ &amp; ಫಿಟ್‌ನೆಸ್'',೭ ಅಗಸ್ಟ್. ೨೦೦೬. ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.missourifamilies.org/features/nutritionarticles/nut107.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102921/http://missourifamilies.org/features/nutritionarticles/nut107.htm |date=2009-02-28 }}>.</ref> [[File:One-pie pumpkin.jpg|left|thumb|ಪ್ಯುರಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಕುದಿಸಬುಹುದು, ಬೇಯಿಸಬಹುದು, ಹಬೆಗಿಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಹುರಿಯಬಹುದು. ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಗ, ಇದನ್ನು [[ಕಿವಿಚಿ]]<ref>ಸ್ಟೀವ್ಲಿ,ಕೇಥ್ ಡಬ್ಲೂ,ಎಫ್.ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಜಗೆರಾಲ್ಡ್ ಕಥ್ಲೀನ್. ''ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಫುಟ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕುಕ್ಕಿಂಗ್.'' ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್, ಎನ್.ಸಿ.: ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಮುದ್ರಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೪. ISBN ೦-೫೧೭-೦೫೯೩೪-೭.</ref> ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಪ್ ಹಾಗೂ ಪ್ಯೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್‌.ಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಹುರಿದು ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಹೂರಣ ಕಡುಬು|ಹೂರಣ ಕಡುಬುಯಾಗಿ]] ತಯಾರಿಸಿ, ಇದರ ಹಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನಡದ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ ನೀಡೂವ ರಜಾ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕ್ವಾಷ್]] ಅಥವಾ [[ಜುಕಿನಿ|ಜುಕಿನಿಯಂತೆ]] ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ (ಕಿವುಚಿದ ಆಲುಗಡ್ಡೆಯಂತೆ) ಕಿವುಚಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ''ಹಲ್ವ ಯಕ್ಟಿನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಚಲಿತ ಸಿಹಿ ಸವಿತಿನಿಸು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಂತಹ]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾಯಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಗೂ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ''ಕದ್ದು ಕಾ ಹಲ್ವ'' ಎಂಬ ತಿನಿಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಗ್ವಾಂಗ್ಸೈ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾ|ಚೈನಾದಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಗಿಡದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಯಂತೆ ಅಥವಾ ಸೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌|ನ್ಯೂ ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]], ಹಲವು ಬಾರಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಪಾನ|ಜಪಾನನಲ್ಲಿ]], ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಟೆಂಪ್ಯುರ]] ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಿಹಿಯಲ್ಲದ ತಿನಿಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸವರಿದ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೀಜಗಳು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಪರ್ಯಾಯ. [[ಥೈಲ್ಯ್ಂಡ್‌|ಥೈಲ್ಯ್ಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಒಳಗೆ ಕಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತುಂಬಿ, ಇದನ್ನು ಹಬೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು [[ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ|ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ]] ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಿಣ್ಣದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಸಿ [[ರ‍್ಯಾವೋಲಿ]] ಎಂಬ ಸವಿತಿನಿಸಿನ ಹೂರಣವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಇಲ್ಲದ ಪಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರುಚಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಕ್ವಾಷ್ ಹೂವುಗಳು ಜನಪ್ರೀಯವಾದ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಖಾದ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು. ಇದನ್ನು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉದುರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಬಹುದು. [[ಕೀನ್ಯಾ|ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಲೆಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆವೆವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಅಥವಾ [[ಮುಕಿಮೊ|ಮುಕಿಮೊವಿನ]] ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣಾಂಶದ ತರಕಾರಿಯಾಗಿದೆ [http://ngishili.com/?p=282 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603061238/http://ngishili.com/?p=282 |date=2013-06-03 }} ಆದರೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಬೆಗಿಡಲಾಗುವುದು. ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುತ್ತಾರೆ ಹೀಗೆ ಇದು ಅವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ. === ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ=== [[1-ಬೆಗೆಯ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್]] [[ಇಲಿಗಳ]] ಮೇಲೆ [[ಪೂರ್ವ ಚೈನಾ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಲಹೆಯ ಅನುಸಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] ಹಾನಿಗಿಡಾದ [[ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ]] ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಫಲವಾಗಿ ರಕ್ತ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ [[ಇನ್ಸುಲಿನ್‌|ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ]] ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಂಡದ ನಾಯಕನ ಅನುಸಾರ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೆಳೆ "ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಜನರು ಹಾಗೂ ಈಗಾಗಲೆ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಹೊಂದ ಜನರಿಗೆ, ಒಂದು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ" ಆಗಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ೧-ಬಗೆಯ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ ಸೂಜಿಮದ್ದುಗಳ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೆಳೆಯ ಪರಿಣಾಮ [[ಡೈಯಾಬೆಟಿಸ್ ಮೆಲಿಟಸ್ ಬೆಗೆ 2|ಡೈಯಾಬೆಟಿಸ್ ಮೆಲಿಟಸ್ ಬೆಗೆ 2ರ]] ಮೇಲೆ ಇದೆಯೊ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಇದು ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Telegraph 2007">{{Cite news|url= http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1556891/Pumpkin-may-cut-injections-for-diabetes.html |title=Pumpkin May Cut Injections for Diabetes|work=[[Daily Telegraph]]|author=<!--Staff writer; no by-line.-->|publisher=[[David and Frederick Barclay|Telegraph Group]]|location=[[London, UK]]|date=೯ July ೨೦೦೭|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೦೨}}</ref> === ಬೀಜಗಳು=== {{Main|Pepita}} ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಕಿರಿದಾಗಿ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಿನ್ನಲುಯೋಗ್ಯದ ಬೀಜಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪೆಪಿಟಾಸ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಬಿಳಿ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಅದಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳ ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಿದು ಅಥವಾ ಅರ್ಧ-ಸುಲಿದು ಬಹುತೇಕ ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನಿನ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರೀಯ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ಯಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾನ್‍ಟನ್‍‌|ಜ್ಯಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾನ್‍ಟನ್‍‌ಗಳ]] ಒಳಹೋಳಿಂದ ತೆಗೆದ) ಜನಪ್ರೀಯ [[ಹ್ಯಾಲೊವೀನ್]] ಔತಣ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಹಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಲಾಭಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದರೆ ಇವು [[ಪ್ರೋಟೀನ್]], [[ಜಿಂಕ್]] ಹಾಗೂ ಇತರ [[ವಿಟಾಮಿನ್‌ಗಳ]] ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಬ್ಬ|ಕೊಬ್ಬನ್ನು]] ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು." ''ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಹೆಲ್ದಿಯೆಸ್ಟ್ ಫುಡ್'', ೨೦೦೮. ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್. ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&amp;spicedbid=82#healthbenefits {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227090509/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&spicedbid=82#healthbenefits |date=2012-02-27 }}>.</ref> ಒಂದು ಗ್ರಾಂ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೋಟ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದಷ್ಟು [[ಟ್ರೈಪ್ಟೊಫಾನ್]] ಇರುತ್ತದೆ.<ref>"[http://www.whitbymentalhealthcentre.ca/newsOct15.htm ತಲ್ಲಣ ಕಾಯಿಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090509230357/http://www.whitbymentalhealthcentre.ca/newsOct15.htm |date=2009-05-09 }}"</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಫೋಸ್ಫರಸ್]], ಹಾಗೂ [[ಫೈಟೊಸ್ಟೆರೊಲ್ಸ್‌|ಫೈಟೊಸ್ಟೆರೊಲ್ಸ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮೂಲ.{{Citation needed|date=September 2009}} ====ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ==== '''[[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ]]''' ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಸಿರು-ಕೆಂಪು<ref>ಕ್ರೆಫ್ಟ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಫ್ಟ್ ಎಂ (೨೦೦೭) ಫಿಜಿಕೊಕೆಮಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಜಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಇಬ್ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, Naturwissenschaften ೯೪, ೯೩೫-೯೩೯. [http://www.springerlink.com/content/h5630lr536pj1333/fulltext.pdf ಆನ್-ಲೈನ್ ಪಿಡಿಎಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501040311/http://www.springerlink.com/content/h5630lr536pj1333/fulltext.pdf |date=2020-05-01 }}</ref><ref>Kaernbach ಸಿ., ಡೊರೆ ಸಿ. (೨೦೦೬). ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ,ಪಿಜಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೈಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ೭ನೇಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಭೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳು (ಒಜಿಪಿ), ಆವೃತ್ತಿ. ಬಿ. ಗುಲಾ &amp; ಒ. ವಿಟಚ್ (ಕ್ಲಾಗೆನ್‌ಫರ್ಟ್), [http://www.uni-kiel.de/psychologie/emotion/team/kaernbach/lehre/bio/kaernoel.pdf ]</ref> ಎಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಟ್ಟಿ ಸುವಾಸನೆಯ ಕಾರಣ ಅಡುಗೆ ಅಥವಾ ಕೋಸಂಬರಿಯ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಎಣ್ಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಟೇಲರ್ ಹರ್ಬ್ಸ್ಟ್,ಶರೋನ್ ''ದ ನ್ಯೂ ಫುಡ್ ಲವರ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್'', ೩ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. ಬರೋನ್, ೨೦೦೧. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ. ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.credoreference.coom/entry/5068383{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.</ref> ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ [[ಯುರೋಪ್‌|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೀಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸವಿತಿನಿಸು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೂಪ್ ಹಾಗೂ ಆಲು ಗಡ್ಡೆ ಕೋಸಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಯೆನ್ನಾಯಿನ ಕೆಲವು ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಿಲಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂನ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಇದರ ಕೆಲವು ಹನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಿ|ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಿಯ]] ತೊಂದರೆಗಳ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಹು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇತ್ತು, ಇದು [[ಬೆನಿಗ್ನ್ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಪ್ಲಾಸಿಯ|ಬೆನಿಗ್ನ್ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಪ್ಲಾಸಿಯದ]] ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref name="whfoods">{{Cite web |url=http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82#healthbenefits |title=ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಹೆಲ್ದಿಯೆಸ್ಟ್ ಫುಡ್ |access-date=2022-12-05 |archive-date=2014-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830081159/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82#healthbenefits |url-status=dead }}</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ರಕ್ತನಾಳ ಹಾಗೂ ನರಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ [[ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌|ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳ, ನರಗಳ ಹಾಗೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಅಗತ್ಯ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.<ref name="Levin">{{cite web |url=http://www.thefoodpaper.com/features/health/pumpkins.html |title=The Power of Pumpkin in All Its Parts |accessdate=2008-10-14 |last=Levin |first=Rachel |date=2008-09-17 |work=feature article |publisher=The Food Paper |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006000739/http://www.thefoodpaper.com/features/health/pumpkins.html |url-status=dead }}</ref> ===ಇತರೆ ಉಪಯೋಗಗಳು=== ಜಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಪಶುವೈದ್ಯರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪಚನದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ನಾರಿನ ಸತ್ವ ಸರಿಯಾದ ಪಚನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pets.ca/pettips/tips-75.htm ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]</ref> ==ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ===ಹಲೊವೀನ್=== [[File:Pumpkin2007.jpg|thumb|ಹ್ಯಾಲೋವನ್‌ಗಾಗಿ ಕೊರೆದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯೊಳಗೆ ಜಾಕ್-ಓ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಹಲೊವೀನ್]] ಕಾಲಕ್ಕೆ [[ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂತರ್ನ್]] ಎನ್ನುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಾಂದ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ಲ್ಯಾಟೀನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ, [[ಟರ್ನಿಪ್]], [[ಮಂಜೆಲ್‌ವುರ್ಜೆಲ್]] ಅಥವಾ [[ಸಿಹಿಮೂಲಂಗಿ|ಸಿಹಿಮೂಲಂಗಿಗಳಿಂದ]] ರೂಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊರೆದ ಕಂದೀಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಹ್ಯಾಲೊವನ್‌ಗಾಗಿ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಖರೀದಿಸಿದೆ. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4385812.stm ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಷನ್ಸ್]", ''ಬಿಬಿಸಿ'', ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫. ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4383216.stm ಟರ್ನಿಪ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯಲೋವನ್]", ''ಬಿಬಿಸಿ'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೯ ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ತರಕಾರಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಕ್ಕೆ ''ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ೧೮೩೭ರ ನಂತರ ಬಂದಿತು,<ref>[[ನ್ಯಾಥಾನಿಲ್ ಹಾಥಾರ್ನ್]], ''[[ಟ್ವೈಸ್-ಟೋಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ "ದ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾರ್ಬಂಕಲ್,", ೧೮೩೭: :Hide it [the great carbuncle] under thy cloak, say'st thou? Why, it will gleam through the holes, and make thee look like a jack-o'-lantern ! ೧೮೬೬ರ ವರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹಲೊವೀನ್ ಜೊತೆ</ref> ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಲಾಂದ್ರ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.</ref> ದೈನಂದಿನ ಸುದ್ದಿಗಳು (ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್, ಒಂಟಾರಿಯೊ), ನವೆಂಬರ್ ೧, ೧೮೬೬: : ಹಲೊವೀನ್ ಇಡುವ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಗರದ ಯುವಜನರು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಾಸ್ಕ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮಜಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಕತ್ತಲ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದವಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಮಹತ್ತರ ತ್ಯಾಗವಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಎರಡು ಇಂಚುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಾಶಿತಗೊಳ್ಳುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ್ನೆಸ್ ಕಾರ್ ಸೆಜ್, "ಹಲೊವೀನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು," ''ಹಾರ್ಪರ್ಸ್ ಯಂಗ್ ಪೀಪಲ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೧೮೮೫, ಪಿ. ೮೨೮: : ಹಲೊವೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಕೋಲಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಇದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಹುಡುಗರು ಒಳಗೆ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹಳದಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಹಾಸ್ಯದ ನಗೆ ಬೀರುವ ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂತರ್ನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ-ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಜೆ.ಸ್ಕಲ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, :: ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರತಿ ಆಧುನಿಕ ರಜಾ ದಿನಚರಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಗಳು ಹಲೊವೀನ್ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು]] ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ-ಶತಮಾನದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಜಾದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಲೊವೀನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಯಾವುದೇ ಮಾದರಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | first = David J. | last = Skal | title = Death Makes a Holiday: A Cultural History of Halloween | location = New York | publisher = Bloomsbury | year = 2002 | page = 32 | isbn=158234230X}} ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರುತ್ ಎಡ್ನಾ ಕೆಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಕಂದೀಲುಗಳು ಹ್ಯಾಲೋವನ್‌ಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿದೆ, ''[http://www.sacred-texts.com/pag/boh/index.htm ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವನ್]'' (೧೯೧೯), ಅಧ್ಯಾಯ ೮, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟರ್ನಿಪ್ ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಕೆತ್ತಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಇದು ಹಲೊವೀನ್‌ನ ಚಿನ್ಹೆಯಾಯಿತು.<ref>ಹಾಗೆಯೇ ೧೯೦೦ ನಂತರ,ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ಮನೊರಂಜನಾ ಲೇಖನವು ಜಾಕ್-ಒ-ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಾಕ್-ಒ-ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಿತು. "[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9800EEDC1139E033A25757C2A9679D94649ED7CF ದ ಡೇ ವಿ ಸೆಲಬ್ರೇಟ್: ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ಟ್ರೀಟೆಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೋಷಿಯಲಿ]," ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್. ೨೪, ೧೮೯೫, ಪು. ೨೭. "[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9802E7D6173FE433A25752C2A9669D946197D6CF ಆಡ್ ಆರ್ನಮೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟೇಬಲ್]," ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್. ೨೧, ೧೯೦೦, ಪು. ೧೨.</ref> ===ಚಕಿಂಗ್=== [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಚಕಿಂಗ್]] ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ದೂರ ಎಸೆಯಲು ವಿವಿಧ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಕವಣೆಯಂತ್ರ|ಕವಣೆಯಂತ್ರಗಳು]], [[ಟ್ರೆಬುಚೆಟ್]] ಗಳು, [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಾ|ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಾಗಳು]], [[ಗಾಳಿ ಬಾಂಬು ತೋಪು|ಗಾಳಿ ಬಾಂಬು ತೋಪುಗಳು]] ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎಸೆತದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಚಕ್ಕರ್ಸ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು === [[File:CompetitivePumpkins.jpg|thumb|ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ತೂಕದ ಕುಂಬಕಾಯಿಗಳು.]] ಯಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಜಬೂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. [[ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆ|ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆಯ]] ಒಹಿಯೊ ನಗರಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರದರ್ಶನ]]. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೇ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೇಯ]] ನಗರ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೨೫೦,೦೦೦ ಭೇಟಿಗಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ವೆ-ಆಫ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.miramarevents.com/pumpkinfest/history.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100803022004/http://www.miramarevents.com/pumpkinfest/history.html |date=2010-08-03 }} ಹಾಫ್-ಮೂನ್ ಬೇ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬದ ಇತಿಹಾಸ</ref>. ಯಾರು ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲ ರೈತರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.miramarevents.com/weighoff/facts.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822224305/http://www.miramarevents.com/weighoff/facts.html |date=2010-08-22 }} Gargantuan Gourd Weigh-Off</ref> ಗೆಲ್ಲುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ೧೨೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ರ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಟೊಪ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೊ ಜುತ್ರಸ್ ಅವರು ಬೆಳೆದ ೧೬೮೯ ಪೌಂಡ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="worldrecord">[http://www.bigpumpkins.com/viewarticle.asp?id=162&amp;gid=50 2007ರ ಜೊ ಜುಟ್ರಾಸರ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಸ್ವಯ೦-ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ [[ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನ ಮೊರ್ಟನ್]]‌ ನಗರ<ref name="morton">{{Cite web |url=http://www.pumpkincapital.com/index.php?option=displaypage&Itemid=52&op=page&SubMenu= |title=ಮೊರ್ಟನ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2017-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702002523/http://www.pumpkincapital.com/index.php?option=displaypage&Itemid=52&op=page&SubMenu= |url-status=dead }}</ref> ೧೯೬೬ರಿಂದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. [[ನೆಸ್ಲೆ|ನೆಸ್ಲೆಯ]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳವಿರುವ ನಗರ (ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ೯೦% ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ) ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಮಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬೊಸ್ಟನ್]]‌ಗೆ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳು ಆ ನಗರ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯಿದೆ. ನ್ಯು ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೀನ್ [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆದಾರ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕೀನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಆಗಿದೆ, ಇದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ [[ಲೆಬೊತಮಿ]] ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಲೆಬೊತಮಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಶಾಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಡಬ್ಲುಕೆಎನ್‌ಎಚ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಏಕಮಾತ್ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಕೌಂಟಿ ಕವನ್‌ನ ವರ್ಜೀನಿಯ|ಕೌಂಟಿ ಕವನ್‌ನ ವರ್ಜೀನಿಯದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಈ ವರ್ಷದ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ೧೩೦೦ ಪೌಂಡ್ ಇತ್ತು. ರಜೆಯ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮನೋರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಎಲ್ಕ ಗ್ರೋವ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಗಳು ೧೯೯೫ರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ==ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ and fiction== ಜನಪದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ===ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ=== * ಮಾಟಗಾತಿಯಿಂದ ಜನರು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಾಗು ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. * ಮೇಲೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಹಾಲೊವೀನ್ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು ದೆವ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಕಾದಂಬರಿ=== * [[ಮದರ್ ಗೂಸ್]] ''[[ಸಿಂಡ್ರೆಲಾ]]'' ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲಿ ಕಿನ್ನರ ಧರ್ಮಮಾತೆ ಗಾಡಿಯೊಳಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಆಗಿಯೇ ಹಿಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಂ ಸ್ಚುಲ್ಜ್'ನ ವಿನೋದ ಕೃತಿ ''[[ಪೀನಟ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಲೀನಸ್'[[ಗ್ರೇಟ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್]] ನಂಬಿಕೆ ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. * [[ಆರ್.ಎಲ್. ಸ್ಟೈನ್]] ರ "[[ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಜ್ಯೂಸ್]]" ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಸ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್]]'' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಹೋಗ್ವಾರ್ಟ್‌ನ ವಿಜಾರ್ಡ್ಸ್ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಸ ತುಂಬಾ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಮಾಟಗಾತಿಯರು ಕೂಡ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇರ್ವಿಂಗ್ಸ್]]'ನ ''[[ದ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೀಪಿ ಹಾಲೊವ್]]'' ನಲ್ಲಿ "[[ಹೆಡ್‌‍ಲೆಸ್ ಹಾರ್ಸ‌ಮನ್]]" ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಎಸೆಯುತ್ತದೆ. * [[ಜಾಕ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್‌ಹೆಡ್]],[[ಎಲ್. ಫ್ರಾಂಕ್ ಬೌಮ್|ಎಲ್. ಫ್ರಾಂಕ್ ಬೌಮ್‌ರ]] [[ಓಜ್]] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ತಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜೀವ ತುಂಬಲಾಗಿದೆ. * [[ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್]]'ರ ''[[ದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಫೋರ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್|ದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಫೋರ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ]],'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾದ, [[ಜಾಕ್ ಸ್ಕೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್]] "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ." * ಸ್ಕಾಟೀಷ್ ಲೇಖಕ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ಸ್ಮಿತ್]]‌ರಿಂದ [[ಪ್ರೆಷಿಯಸ್ ರಮೊಟ್ಸ್ವೆ]] [[ಬೊಟ್ಸ್‌ವಾನಾ|ಬೊಟ್ಸ್‌ವಾನಾದಲ್ಲಿ]] [[ದ ನಂ.1 ಲೇಡಿಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟೀವ್ ಏಜನ್ಸಿ]] ಸರಣಿಯ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪದೆಪದೇ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. *ನೆಥಾನಿಯಲ್ ಹಾವ್ಥೋರ್ನೆ‌ಯಿಂದ [[ಫೀದರ್‌ಟಾಪ್]] ೧೮೫೨, ಸಣ್ಣ ಕಾದಂಬರಿ. ಮನುಷ್ಯನ ಬೆದರುಗೊಂಬೆಯೊಳಗೆ ಮಾಟಗಾತಿ "ಕುಂಬಳಕಾಯಿತಲೆ" ಹೊಂದಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು]] * [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಣಿಯರು]] * [[ತರಕಾರಿ ರಸ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು * [http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&amp;dbid=82 ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಹಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830081159/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82 |date=2014-08-30 }}, ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ * [http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923103549/http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html |date=2015-09-23 }},ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ. * [http://www.bigpumpkins.com/viewarticle.asp?id=115&amp;gid=32 ಸತತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ], ಬಿಗ್‌ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್.ಕಾಮ್. * [http://www.pumpkinfestival.org/worldrecord.html ಕೀನೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010043328/http://www.pumpkinfestival.org/worldrecord.html |date=2010-10-10 }}, ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯ ಪಟ್ಟಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Pumpkins}} * [http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Squash.asp ಸ್ಕ್ಯಾಶ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ ಎಟ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್] —[http://the200acres.com/thepatch/ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್,ಆರ್ಥರ್, ಐಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108114412/http://the200acres.com/thepatch/ |date=2014-01-08 }} ನಿಂದ ೧೫೦ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು {{Squashes and pumpkins}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಜ್ಜಿ ಹೋದವುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] [[bg:Тиква]] [[de:Hokkaidokürbis]] [[es:Calabaza]] [[id:Labu]] [[pl:Dynia]] [[ru:Тыква]] [[sk:Tekvica veľkoplodá]] [[th:ฟักทอง]] [[tl:Kalabasa]] [[uk:Гарбуз]] 9gk6kq5s2t06gnw0c6o8g9a9tw9rfo9 0 24525 1371916 1371806 2026-04-23T12:06:06Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Acacia aneura pods.jpg]] → [[File:Starr 070402-6324 Acacia aneura.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 070402-6324 Acacia aneura.jpg]] 1371916 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Acacia greggii thorns.jpg | image_caption = <center>''[[Acacia greggii]]''</center> | image_width = 300px | regnum = Plantae | divisio = [[:en:Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[m:en:Magnoliopsida|Magnoliopsida]] | ordo = [[:en:Fabales|Fabales]] | familia = [[:en:Fabaceae|Fabaceae]] | subfamilia = [[:en:Mimosoideae|Mimosoideae]] | tribus = [[:en:Acacieae|Acacieae]] | genus = '''''Acacia''''' | genus_authority = [[Philip Miller|Mill.]]<ref>[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?26 Genus: Acacia Mill.] - Germplasm Resources Information Network (GRIN)</ref><!---1754---> | subdivision_ranks = Species | subdivision = About 1,300; see [[List of Acacia species]] }} '''''ಅಕೇಶಿಯ'' ''' ({{pron-en|əˈkeɪʃə}}) ಫ್ಯಾಬಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಿಮೋಸೋಯ್ಡಿ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಪೊದೆಗಳು ಹಾಗು ಮರಗಳ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಶ್‌ನ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನಯಯುಸ್ 1773ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಭೇಧವಲ್ಲದ ಹಲವು ಮರಗಳು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಅಕೇಶಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ಬೀಜಕೋಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಸ್ಯರಸ ಹಾಗು ಎಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ಯಾನಿನ್ ಗಳನ್ನು (ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಶಾಯಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಬಂಧಕ ವಸ್ತು) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಅದರ ಕುಲದ ಹೆಸರು ακακία(''ಅಕಾಕಿಯ'') ನಿಂದ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ-ವೈದ್ಯ ಪೆಡನಿಯಸ್ ಡಿಯೋಸ್ಕೋರೈಡೆಸ್(ಸುಮಾರು 40-90) ಔಷಧೀಯ ಮರವಾದ ''A. ನಿಲೋಟಿಕಾ'' ಗೆ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ''ಮಟೆರಿಯ ಮೆಡಿಕಾ'' ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.kew.org/plants-fungi/Acacia-nilotica.htm |title=''Acacia nilotica'' (acacia) |work=Plants & Fungi |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |accessdate=2010-01-28 |archive-date=2010-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100112043913/http://www.kew.org/plants-fungi/Acacia-nilotica.htm |url-status=dead }}</ref> ಮರವು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ನಿಂದ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ακις (''ಅಕಿಸ್,'' '''ಮುಳ್ಳು''' ).<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=esMPU5DHEGgC |first=Umberto |last=Quattrocchi |title=CRC World Dictionary of Plant Names |volume=1 A-C |year=2000 |publisher=CRC Press |isbn=9780849326752 |page=6}}</ref> ಮರವು [[ನೈಲ್]] ನದಿಯ ತಟದುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ''ನಿಲೋಟಿಕ'' ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಹೆಸರನ್ನು ಲಿನ್ನಯುಸ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಕೇಶಿಯಗಳನ್ನು '''ಮುಳ್ಳಿನಮರಗಳು''', '''ಸಿಳ್ಳೆಯಂತೆ ಶಬ್ದಮಾಡುವ ಮುಳ್ಳು''' ಗಳು ಅಥವಾ '''ವಾಟಲ್‌ಗಳು''' (ತಡಿಕೆಗಳು) ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ '''ಎಲ್ಲೊ-ಫೀವರ್ ಅಕೇಶಿಯ''' ಹಾಗು '''ಅಂಬ್ರೆಲಾ ಅಕೇಶಿಯಗಳೂ''' ಸೇರಿವೆ. ಕಳೆದ 2005ರವರೆಗೂ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಅಕೇಶಿಯದ 1300 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 960 ಅಕೇಶಿಯಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ, ಉಳಿದ ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಎರಡೂ ಖಗೋಳಾರ್ಧದ ಉಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕಾಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕುಲವನ್ನು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹೊರಗಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ''ವಚೆಲ್ಲಿಯ'' ಹಾಗು ''ಸೆನೆಗಲಿಯ'' ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Acacia pycnantha Golden Wattle.jpg|thumb|left|ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ]] [[ಚಿತ್ರ:Acacia-berlandieri-flowers4.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲಂಡಿಯೇರಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Acacia smallii 2.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಮಲ್ಲೀ]] ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಕುಲದ ಸಸ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಏಕಜೈವಿಕಕುಲದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಶೋಧನೆಯಿಂದಾಗಿ ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಸಸ್ಯದ ಐದು ಹೊಸ ಕುಲಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ, "ಅಕೇಶಿಯ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಂಧರ್ಬಿಕವಾಗಿ ''ರೋಬಿನಿಯ'' ಕುಲದ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದೂ ಸಹ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಭೇದ ''ರೋಬಿನಿಯ ಸ್ಯುಡೋಅಕೇಶಿಯ'' ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲೋಕಸ್ಟ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ "ನಕಲಿ ಅಕೇಶಿಯ" ಎಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ದಕ್ಷಿಣತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಕುಲದ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'' (ಸಿಲ್ವರ್ ವಾಟಲ್), ''ಅಕೇಶಿಯ ಲೊಂಗಿಫೋಲಿಯ'' (ಕೋಸ್ಟ್ ವಾಟಲ್ ಅಥವಾ ಸಿಡ್ನಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಟಲ್), ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಯರ್ನ್ಸೀ'' (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಟಲ್), ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲೋನ್'' (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವುಡ್)ಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ತಾಸ್ಮೇನಿಯನಲ್ಲಿ 43°30'Sವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾವೆನ್'' (''ಎಸ್ಪಿನಿಲ್ಲೋ ನೆಗ್ರೋ'' ) [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನದ]] ಚುಬುತ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಟಲ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಕೇಶಿಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Acacia melanoxylon2.jpg|thumb|left|ಅಕೇಶಿಯ ರೆಟಿನೋಡ್ಸ್]] ''ಅಕೇಶಿಯ ಅಲ್ಬಿಡಾ'', ''ಅಕೇಶಿಯ ಟೋರ್ಟಿಲಿಸ್'' ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಇರಾಕೆನ್ಸಿಸ್'' ಗಳು ಸಿನೈ ಮರುಭೂಮಿ ಹಾಗು ಜೋರ್ಡನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಭೂಖಂಡದ ವಾತಾವರಣದ ಸವಾನ್ನ ಸಸ್ಯರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ನ ಮೊಂಟ್ಸೆರ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದು 'ಕುಶ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. == ವರ್ಣನೆ == ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಕೇಶಿಯದ ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಜೋಡಿಪರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಹಾಗು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ಣಕಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗು ಎಲೆಯ ದಂಟುಗಳು (ಪರ್ಣವೃಂತಗಳು) ಲಂಬವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವೃಂತಗಳು (ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಎಲೆಯ ಕಾವು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೃಂತಗಳ ಲಂಬಾಕಾರದ ಸ್ಥಾನವು ಅವುಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾದ ಸೂರ್ಯ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ತುದಿಯು ಆಕಾಶದೆಡೆಗೆ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಸಮತಲವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಬೆಳಕನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳಕನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಅಕೇಶಿಯ ಗ್ಲುಕಾಪ್ಟೆರ'' ) ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಎಲೆಗಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವೃಂತಗಳಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಪರಿವರ್ತಿತ ಎಲೆ ಮಾದರಿಯ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಕಾಂಡಗಳು ಎಲೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Acacia dealbata.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ]] ಸಣ್ಣ ಹೂವುಗಳು ಐದು ಸಣ್ಣದಾದ ದಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಉದ್ಧವಾದ ಕೇಸರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ದಟ್ಟವಾದ ಗೋಳಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕೆನೆ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವೊಂದು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ (''ಅಕೇಶಿಯ ಪರ್ಪರಿಯಪೆಟಲ'' ) ಅಥವಾ ಕೆಂಪು (''ಅಕೇಶಿಯ ಲೆಪ್ರೋಸ'' ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಬ್ಲೇಜ್). ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಹೂವುಗಳನ್ನು ''ಅಲ್ಬಿಜಿಯ'' ಕುಲದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಕೇಸರಗಳು ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ''ಮಿಮೋಸ'' ಹೂವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಹೂವುಗಳು 10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಸರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite book|last=Singh|first=Gurcharan|title=Plant Systematics: An Integrated Approach|publisher=Science Publishers|year=2004|pages=445|isbn=1578083516|url=https://books.google.com/?id=In_Lv8iMt24C}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಡುಸಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಇವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಕಠಿಣವಾದ ಹಾಗು ಮೊನಚಾದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಎಲೆ-ವೃಂತಪರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ''ಅಕೇಶಿಯ ಅರ್ಮಟ'' ಎಂಬುದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಾಂಗರೂ-ಮುಳ್ಳಾಗಿದೆ ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಏರಿಯೋಲೋಬ'' ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಮಲ್ ಮುಳ್ಳಾಗಿದೆ. ಅಕೇಶಿಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಚಿಗುರೊಡೆಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 80&nbsp;°Cನಷ್ಟು) ಬೀಜವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಡುವುದರಿಂದ ಹಾಗು ಬೀಜದ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸುಲಿಯುವುದರಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಶೇಕಡಾ 80ವರೆಗೆ ಇಳುವರಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=J Clemens, PG Jones, NH Gilbert|date=|year=1977|month=|title=Effect of seed treatments on germination in Acacia|journal=Australian Journal of Botany |volume=25 |issue=3 |pages=269–267 |pmid=|doi=10.1071/BT9770269|url=http://www.publish.csiro.au/nid/65/paper/BT9770269.htm}}</ref> == ಸಹಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Acacia collinsii3.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲ್ಲಿನ್ಸೀ ಮುಳ್ಳುಗಳು]] ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ''ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಫಯೇರೋಸೆಫಲ'', ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾರ್ನಿಗೆರ'', ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲ್ಲಿನ್ಸೀ'' (ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ''ಬುಲ್ ಥಾರ್ನ್ ಅಕೇಶಿಯಗಳೆಂದು'' ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಮುಳ್ಳಿನ ಮಾದರಿಯ ದೊಡ್ಡ ವೃಂತಪರ್ಣವು ಟೊಳ್ಳಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸ್ಯೂಡೋಮೈರ್ಮೆಕ್ಸ್ ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಇವುಗಳು ಎಲೆಯ-ಕಾಂಡದ ಮೇಲಿರುವ ರಸವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಪರ್ಣಕಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಬೆಲ್ತಿಯನ್ ಬಾಡೀಸ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ, ಮೇದಸ್ಸು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಆಹಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಇರುವೆಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.nature.com/nature/journal/v430/n6996/abs/nature02703.html |title=Evolutionary change from induced to constitutive expression of an indirect plant resistance : Abstract : Nature |publisher=www.nature.com |accessdate=2008-04-20 |last= |first= }} </ref> ಇರುವೆಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಕೇಶಿಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಅದರ ವಿರೋಧಿ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಸಹ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ, ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದವಡೆಯಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ಹಾಕಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇರುವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇರುವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಕೇಶಿಯ ಮರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕೇಶಿಯದ ಸಿಳ್ಳೆಯಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಮುಳ್ಳು. ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗು ತಮ್ಮನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ''ಕ್ರೆಮಟೋಗಸ್ಟೆರ್ ಮಿಮೊಸೆ'' ಪ್ರಭೇದದ ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ಹೂವಿನ ಹೊರಗಿರುವ ಮಕರಂದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಮಕರಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಇರುವೆಗಳು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಜೀರುಂಡೆಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. == ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟಗಳು == ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಪ್ರಭೇದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ A. ಲಿಂಗಿವೆರೆನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ''ಯೆನೆಟಸ್'' ಕುಲದ ಹೆಪಿಯಾಲಿಡ್ ಪತಂಗದ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಆಹಾರದ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಕಾಂಡವನ್ನು ಮಟ್ಟಸವಾಗಿ ನಂತರ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೊರೆಯುತ್ತವೆ. '' ಅಕೇಶಿಯ'' ವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಇತರ ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರ ಮರಿಗಳೆಂದರೆ ಬ್ರೌನ್-ಟೈಲ್, ''ಎಂಡೋಕ್ಲಿಟ ಮಲಬಾರಿಕಸ್'' ಹಾಗು ಟರ್ನಿಪ್ ಜೀರುಂಡೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕೆಲವು ಬುಕ್ಕುಲಟ್ರಿಸಿಡ್ ಜೀರುಂಡೆಗಳೂ ಸಹ ''ಅಕೇಶಿಯ'' ಸಸ್ಯವನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಅಕೇಶಿಯ ಹೊರ್ರಿಡ'' ವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ''ಬುಕ್ಕುಲಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಫ್ಲೆಕ್ಸುಒಸ'' ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ'' ವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟಗಳು ಹಾಗು ಮೇಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಹಲವು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chem">{{Cite web |url=http://uvalde.tamu.edu/pdf/chemtdaf.pdf |title=ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಅಕೇಶಿಯಾಸ್ ಫ್ರಂ ಸೌತ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515034950/http://uvalde.tamu.edu/pdf/chemtdaf.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಉಪಯೋಗಗಳು == === ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Hauxya Botana.jpg|thumb|ಅಕೇಶಿಯ ಬೀಜಕೋಶಗಳು, ಇದನ್ನು ಗುವಜೆಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೆಕ್ಸಿಕೋನ ಒಆಕ್ಸಕಾನಲ್ಲಿ ಬೋಟಾನ ತಿನಿಸಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[File:AcaciaSeeds.JPG|thumb| ನೆಗೆವ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅಕೇಶಿಯ ಬೀಜಗಳು.]] ಅಕೇಶಿಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬರ್ಮಾ, [[ಲಾವೋಸ್]] ಹಾಗು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ, ''ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ'' ದ ಗರಿತುಂಬಿರುವ ಎಳೆಯ ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು (ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಚಾ-ಒಮ್'', ชะอม ಹಾಗು'' ಸು ಪೌಟ್ ಯ್ವೆಟ್'' ಎಂದು ಬರ್ಮೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೂಪ್ ಗಳು, ಕರಿಗಳು, ಆಮ್ಲೆಟ್‌ಗಳು, ಹಾಗು ಹುರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇನುಹುಳವು ಅಕೇಶಿಯ ಹೂವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ [[ಜೇನು|ಮಕರಂದ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಸವಿ ತಿನಿಸೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅದರ ಮಧುರವಾದ ಹೂವಿನ ಸ್ವಾದ, ಮೃದುವಾದ ಅದರ ರಚನೆ ಹಾಗು ಗಾಜಿನಂತೆನೋಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಧುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೇಶಿಯ ಮಧುವು ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://seggiano.co.uk/products/10honey/honey.html |title=Seggiano Honeys |publisher=www.seggiano.co.uk |accessdate=2008-05-05 |last= |first= |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207072433/http://seggiano.co.uk/products/10honey/honey.html |url-status=dead }}</ref> <br /> [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲಿ]] ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಗುವಾಜೆಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುವಾಜೆಸ್ ಅಥವಾ ಹುವಾಜೆಸ್ ಅಕೇಶಿಯ ಮರದ ಮಟ್ಟಸವಾದ, ಹಸಿರು ಬೀಜಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಬೀಜಕೋಶಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕಡುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ-ಎರಡರ ಸ್ವಾದವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಗುವಾಜೆ ಬೀಜಗಳು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಲಿಮ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಗುವಾಕಾಮೋಲ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಬೇಯಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಸಾಸ್ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಪನಿಯಾಣವನ್ನೂ ಸಹ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಭೂಮಿಯಡಿಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಮೋಲ್‌(ಸಾಸ್)ಗೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗುವಾಕ್ಸಮೋಲ್ (ಹುವಾಕ್ಸಾಮೋಲ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹುರಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಹಚ್ಚಿ ಸ್ನಾಕ್‌(ಲಘು ಆಹಾರ)ನಂತೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಕಾಕಾಲಾಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನ ವಿಶೇಷ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಒಣಗಿದ ಇಡಿಯಾದ ಉದ್ದದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜೇಡ ಬಗ್ಹೀರ ಕಿಪ್ಲಿಂಗಿಯು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗು ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ ಅಧಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಲ್ತಿಯನ್ ಬಾಡೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅಕೇಶಿಯ ಸಸ್ಯದ ತುದಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದುದ್ದನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಇತರ 40,000 ಜೇಡದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕೇಶಿಯವನ್ನು ಸಿಟ್ರಸ್ ಮೃದು ಪಾನೀಯವಾದ ಸನ್ ಡ್ರಾಪ್, ಫ್ರೆಸ್ಕಾನಲ್ಲಿ, RC ಕೋಲದಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ಕ್ಸ್ ನ ಬೇರಿನ ಬಿಯರ್, ಫುಲ್ ತ್ರಾಟಲ್ ಅನ್ಲೆಡೆಡ್ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್, ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ-ಲೆಮೊನೆಡ್ ಪವರೆಡ್ ಹಾಗು ಲಕೆರೋಲ್ ಪಾಸ್ಟಿಲ್ಲೇ ಕ್ಯಾಂಡಿಗಳು, ಅಲ್ಟೋಯಿಡ್ ಮಿಂಟ್ ಗಳು, ಲಾಂಗರ್ಸ್ ಪೈನಾಪಲ್ ಕೊಕೊನಟ್ ಜ್ಯೂಸ್, ರಿಗ್ಲೇಸ್ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಚೂಯಿಂಗ್ ಗಮ್ ಹಾಗು M&Ms ಪ್ರೆಟ್ಜೆಲ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಗೋಂದು === ಅಕೇಶಿಯದ ಮರದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಗೋಂದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ನೈಜ ಗಮ್ ಅರಾಬಿಕ್ ''ಅಕೇಶಿಯ ಸೆನೆಗಲ್'' ನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶುಷ್ಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ಸೆನೆಗಲ್]] ನಿಂದ ಉತ್ತರ [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯವರೆಗೂ]] ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ''ಅಕೇಶಿಯ ಅರೇಬಿಕ'', [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುವ ಗಮ್-ಅರೇಬಿಕ್ ಮರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನೈಜ ಗಮ್-ಅರೇಬಿಕ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ಗೋಂದನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Acacia covenyi02.jpg|thumb|left|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾವೆನ್ಯಿ]] === ಔಷಧೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು === ಹಲವು ಅಕೇಶಿಯ ಮರದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಗಳು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ'' ಶೀಘ್ರ ಸ್ಖಲನವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥವು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಿಂದ (ಇದನ್ನು ''ಗ್ರಾರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತಯಾರಾದ ಔಷಧದ ಗುಟುಕನ್ನು''ತಾಚ'' ದ ಬೇರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಕುದಿಸಿ, ರೇಬಿಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಪಾಂಕ್ಹರ್ಸ್ಟ್, ''ಆನ್ ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ'' (ಟ್ರೆನ್ಟನ್: ರೆಡ್ ಸೀ ಪ್ರೆಸ್, 1990), ಪುಟ. 97</ref> ಟ್ಯಾನಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರಿನ್ಜೆಂಟ್ ಔಷಧವನ್ನು ಕಾಟೆಚು ಅಥವಾ ಕುಟ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು'' ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕುದಿಸುವುದರೆ ಜೊತೆಗೆ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಆವಿಗೊಳಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಸಾರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.henriettesherbal.com/eclectic/usdisp/uncaria-gamb.html ಆನ್ OCR'd ವರ್ಶನ್ ಆಫ್ ದಿ US ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸೆಟರಿ ಬೈ ರೆಮಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂಡ್ ವುಡ್, 1918.]</ref> === ಅಲಂಕಾರಿಕ ಬಳಕೆ === ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದೆಂದರೆ ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'' (ಸಿಲ್ವರ್ ವಾಟಲ್), ಜೊತೆಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮಾಸಲು ಬೂದು ಹಸಿರು ಅಥವಾ ನೀಲಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ''ಮಿಮೋಸ'' ದ ಜೊತೆಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿ, ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಿಮೋಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಕೇಶಿಯವೆಂದರೆ ''ಅಕೇಶಿಯ ಜಂತ್ಹೋಫ್ಲ್ಯೋಯಿಯ'' (ಫೀವರ್ ಟ್ರೀ). ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪಿನ ಹೂವಾಡಿಗರು ''ಅಕೇಶಿಯ ಬೈಲೆಯಾನ'', ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'', ''ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ'' ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ರೆಟಿನೋಡ್ಸ್'' ಗಳನ್ನು ಕೀಳುವ ಹೂಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಮೋಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.worldwidewattle.com/schools/uses.php ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿದ್ ವಾಟಲ್]</ref> ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಭೇದ ಅಕೇಶಿಯಗಳನ್ನು ಮನೆಯ ಒಡೆಯರು ಹಾಗು ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಿಟಕಿಗಳು ಹಾಗು ನೀರು ಕೊಳವೆಗಳ ಸಮೀಪ ನೆಟ್ಟರೆ ಕಳ್ಳರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸೌಂದರ್ಯೋಪಾಸಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅವರ ಮನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಗುಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೃತಕ ಬೇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಬಣ್ಣಗಳು === ಪ್ರಾಚೀನ ಇಜಿಪ್ಷಿಯನ್ನರು ಅಕೇಶಿಯವನ್ನು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.amazon.ca/dp/product-description/0609803670 ಎಕ್ಸರ್ಪ್ಟ್ ಫ್ರಂ ಏ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್'ಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಇಂಗ್ರೀಡಿಯಂಟ್ಸ್: ಫಿಫ್ತ್ ಎಡಿಶನ್ (ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್)Amazon.com]</ref> === ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Starr 030202-0020 Acacia farnesiana.jpg|thumb|left|ಅಕೇಶಿಯ ಫಾರ್ನೆಸಿಯ]] ''ಅಕೇಶಿಯ ಫಾರ್ನೆಸಿಯಾನ'' ವನ್ನು ಅದರ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಮಳದಿಂದಾಗಿ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯವನ್ನು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಬೈಬಲ್]] ನಲ್ಲಿ, ಅಕೇಶಿಯ ಮರವನ್ನು ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸಂಕೇತ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ === ಅಕೇಶಿಯವನ್ನು ಫ್ರೀಮೇಸನರಿ(ಫ್ರೀಮೇಸನ್ ಸಂಘ)ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗು ಆತ್ಮದ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಹಾಗು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೆರುಸಲೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಸಾಲೋಮನ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಿರಮ್ ಅಬಿಫ್ಫ್ ನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮರವು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಕೇಶಿಯದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೊಗಟೆ, ಬೇರು ಹಾಗು ರಾಳ). ಅಕೇಶಿಯವನ್ನು ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಟಿಬೆಟ್ ಹಾಗು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯ ತೊಗಟೆಯ ಹೊಗೆಯು ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗು ಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆಂದೂ ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯದ ಬೇರುಗಳು ಹಾಗು ರಾಳಗಳನ್ನು ರೊಡೋಡೆನ್ಡ್ರಾನ್, ಅಕೋರಸ್, ಸೈಟಿಸುಸ್, ಸಾಲ್ವಿಯ ಹಾಗು ಪರಿಮಳದ ಇತರ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಪಾನೀಯವು ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಗು ಆನೆಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="fachforum">[https://web.archive.org/web/20080626102405/http://www.naturheilpraxis.de/exclusiv/nh-online/2005/nhp05/a_nh-ff02.html ನಟುರ್ಹೆಯಿಲ್ಪ್ರಾಕ್ಸಿಸ್ ಫಾಚ್ಫೋರಮ್ (ಜರ್ಮನ್)]</ref> ಈಸ್ಟನ್ ಬೈಬಲ್ ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕೇಶಿಯ ಮರವು "ಬೆಂಕಿಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಪೊದೆ"ಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು (ಎಕ್ಸೋಡಸ್ 3:2)). ಇದನ್ನು ಮೋಸಸ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರು.<ref>[http://eastonsbibledictionary.com/b/bush.htm ಈಸ್ಟನ್'ಸ್ ಬೈಬಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ: ಬುಶ್ ]</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಮೋಸಸ್ ಗೆ ದೇವರು ಡೇರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರು "ಅಕೇಶಿಯ ಮರದಿಂದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ" ಹಾಗು "ಅಕೇಶಿಯ ಮರದಿಂದ ಮೇಜನ್ನು ಮಾಡಿ" ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಎಕ್ಸೋಡಸ್ 25:10 & 23, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೂಪಾಂತರ) [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಇಟಲಿ]] ಹಾಗು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಮಿಮೊಸಸ್ ಗಳನ್ನು (ಇತರ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ) [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರಾ ಜೆಟ್‌ಕಿನ್|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ]]ದಂದು (ಮಾರ್ಚ್ 8) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ "ಮಿಮೊಸಾ"ಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'' ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ (ಸಿಲ್ವರ್ ವಾಟಲ್). === ಟ್ಯಾನಿನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Bottle of tannic acid.jpg|thumb|right|ಟಾನ್ನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಒಂದು ಸೀಸೆ.]] ವಾಟಲ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಲವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದ ತೊಗಟೆಗಳು ಟ್ಯಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ರಫ್ತಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ; ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ''ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ'' (ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಟಲ್), ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಕರೆನ್ಸ್'' (ಟ್ಯಾನ್ ವಾಟಲ್), ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'' (ಸಿಲ್ವರ್ ವಾಟಲ್) ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಯರ್ನ್ಸೀ'' (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಟಲ್)ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಟಲ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಬಹುತೇಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರಸರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಪಾರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ'' ದ ಬೀಜಕೋಶಗಳು (ನೆಬ್-ನೆಬ್ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ), ಹಾಗು ಇತರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪ್ರಭೇದ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಟ್ಯಾನಿನ್ ನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಚರ್ಮಕಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. === ಮರ === [[ಚಿತ್ರ:Starr 030405-0092 Acacia koa.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಕೊಅ ವುಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Acacia Negev.JPG|thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ ಇಸ್ರೇಲ್ ನ ನೆಗೆವ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಮರ.]] [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಕೆಲವು ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದ ಮರಗಳು ನಾಟವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲಾನ್'' (ಕಪ್ಪುಕಟ್ಟಿಗೆ), ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿರುತ್ತದೆ; ಇದರ ಮರವನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಪಾಲಿಶ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗು ''ಅಕೇಶಿಯ ಒಮಲೋಫಿಲ್ಲ'' (ಮ್ಯಾಲ್ ವುಡ್, ಇದೂ ಸಹ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದದ್ದು), ಇದರ ಸುವಾಸನೆಭರಿತ ನಾಟವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ''ಅಕೇಶಿಯ ಸೇಯಲ್'' ನ್ನು [[ಬೈಬಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಶಿತ್ತಃ-ಮರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಿತ್ತಿಂ-ಮರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೋಡಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು ಆರ್ಕ್ ಆಫ್ ಕಾವೆನಂಟ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ''ಅಕೇಶಿಯ ಕೊಅ'' ಹಾಗು ರಿಯೂನಿಯನ್ ದ್ವೀಪದ ''ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ'' ಎರಡೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ನಾಟ(ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ)ವನ್ನು ನೀಡುವ ಮರವಾಗಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧತೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಕೆಲವು ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕೇಶಿಯ ಫುಮೋಸ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Maugh, T.H.II.|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-sci-tree25-2009apr25,0,402549.story|title=New species of tree identified in Ethiopia|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-04-24|accessdate=2008-04-24}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Acacia-heterophylla-wood-xup.jpg|thumb|right|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ ವುಡ್]] {| class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" |+ <td>''' ವಿವಿಧ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂದಾಜು ಮರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ''' </td> |- | ಅಗಲ="175pt" | width="100pt"|<center>'''ಸಾಂದ್ರತೆ''' </center> | width="100pt"|<center>'''ಚೇಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ''' </center> | width="100pt"|<center>'''ಬಿಳಿದಾರು ಸಾಂದ್ರತೆ ''' </center> |- | '''ಪ್ರಭೇದಗಳು ''' | <center>'''[kg/m³]''' </center> | <center>'''[kg/m³]''' </center> | <center>'''[kg/m³]''' </center> |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಅಕುಮಿನಾಟ'' | <center>1040<ref>{{Cite web |url=http://www.aussiefantom.com/Wood_Table.htm |title=ಆಸ್ಸಿ ಫಾನ್ಟಂ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707190636/http://www.aussiefantom.com/Wood_Table.htm |url-status=dead }}</ref></center> | | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಅಮೈಥೆಥೋಫಿಲ್ಲ '' | | <center>1170<ref name="fao-densities"> [http://www.fao.org/docrep/V5360E/v5360e0f.htm ದಿ ಟಿಂಬರ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಪೀಶೀಸ್ ಅಂಡ್ ದೆಯರ್ ಯೂಸಸ್]</ref></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು '' | <center>880<ref name="fao2">[http://www.fao.org/docrep/W4095E/w4095e0c.htm FAO]</ref></center> | | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ '' | <center>690-750<ref name="fao2"/></center> | | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಯೆರಿಯೋಲೋಬ '' | | <center>1230<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಗಾಲ್ಪಿನೀ '' | | <center>800<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಗೊಯೆಟ್ಜೀ '' | | | <center>1025<ref name="fao-densities"/></center> |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಕರೂ '' | | <center>800<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಲೆಯುಕೋಫ್ಲೋಯೆಯ '' | <center>760<ref name="fao2"/></center> | | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲಾನ್ '' | <center>640<ref name="timber-asn-au">{{Cite web |url=http://www.timber.asn.au/sitebuilder/tadc/knowledge/asset/files/14/timberhardness%26durabilityfloor%26deck.pdf |title=ಟಿಂಬರ್ ಹಾರ್ಡ್ನೆಸ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯೂರಬಿಲಿಟಿ ಟೇಬಲ್, ಟಿಂಬರ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ವಿಕ್., ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ) |access-date=2021-08-09 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706100045/http://www.timber.asn.au/sitebuilder/tadc/knowledge/asset/files/14/timberhardness%26durabilityfloor%26deck.pdf |url-status=dead }}</ref></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರ '' | | <center>1100<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ'' | <center>700<ref name="fao2"/></center> | <center>1170<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಅಡ್‌ಸ್ಟ್ರಿನ್ಗೆನ್ಸ್ '' | <center>827-945<ref name="fao-densities"/></center> | | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ ಉಪಪ್ರಭೇದ ನಿಲೋಟಿಕ '' | <center>800<ref name="fao-densities"/></center> | <center>1170<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಪೊಲ್ಯಕಾಂತ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಕಂಪಿಲಕಾಂಥ'' | | <center>705<ref name="fao-densities"/></center> | |- | ''ಅಕೇಶಿಯ ಸೈಬಿರಿಯಾನ '' | | <center>655<ref name="fao-densities"/></center> | |} <br /> [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾತ್ರ) ಹಾಗು [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯದಲ್ಲಿ]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸರವಾಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ) ''ಅಕೇಶಿಯ ಮಂಗಿಯಂ'' ನನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ತಿಳ್ಳುಮರವನ್ನು ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಭೂಮಿಯ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಥಿತಿ === ಅಕೇಶಿಯಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನೆಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬೆಳೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Barr, D. A., and Atkinson, W. J.|date=|year=1970 |month=|title=Stabilization of coastal sands after mining|journal=J. Soil Conserv. Serv. N.S.W. |volume=26 |issue= |pages=89–105. |pmid=|doi=|url=}}</ref> == ಪರಿಸರ ಆಕ್ರಮಣ == ಇದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಭೂಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಸ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಡುವ ಹಾಗು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಅಕೇಶಿಯಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಯರ್ನ್ಸೀ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಸಸ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯ ಕರಾವಳಿ ಹಾಗು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣವು ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್/ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವೀಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಸ್ಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಇದನ್ನು "ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ 15ನೇ ಅಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದೆ" ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hear.org/pier/species/acacia_mearnsii.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-01 |archive-date=2010-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100908105244/http://www.hear.org/pier/species/acacia_mearnsii.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರ. == ''ಅಕೇಶಿಯ'' ದ ಸಸ್ಯರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ == === ಆಲ್ಕಲಾಯಿಡ್ಸ್ === [[ಚಿತ್ರ:Philae Temple Egypt Goddess Isis As Angel Mural Artwork 2004-10-11.jpg|thumb|right|ಇಜಿಪ್ಶಿಯನ್ ದೇವತೆ ಇಸಿಸ್]] ಈ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಹಲವಾರು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟಗಳು ಹಾಗು ಮೇವಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="chem"/> ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಕೇಶಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಮೆತಿಲ್ಟ್ರಿಪ್ಟಮಿನ್ (DMT), 5-ಮೆತ್ಹೋಕ್ಸೈಡಿಮೆತಿಲ್ಟ್ರಿಪ್ಟಮಿನ್ (5-MeO-DMT) ಹಾಗು N-ಮೆತಿಲ್ಟ್ರಿಪ್ಟಮಿನ್ (NMT)ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು, ಕಾಂಡಗಳು ಹಾಗು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ MAOI ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮದ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗುಣಪಡಿಸಲು, ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪುರಾಣವು ಅಕೇಶಿಯ ಮರವನ್ನು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ (ಮಿಥ್ ಆಫ್ ಒಸಿರಿಸ್ ಅಂಡ್ ಇಸಿಸ್ ನ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ). {| class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto" |+ ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್(ಕ್ಷಾರಾಭ) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಅಕ್ಯುಮಿನಾಟ'' </center> | 1.5%ವರೆಗೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಟ್ರಿಪ್ಟಮಿನ್ ಗಳನ್ನು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ<ref>{{Cite web |url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15928 |title=ಲಿಕಾಯುಂ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012182142/http://leda.lycaeum.org/?ID=15928 |url-status=dead }}</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಅಡುನ್ಕಾ'' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೇನೆತೈಲಮಿನ್, 2.4%ನಷ್ಟು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ<ref name="fitz2"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Alpina mueller.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಆಲ್ಪಿನ '' </center> | ಎಲೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ತತ್ತ್ವಗಳು<ref name="shaman">[http://shaman-australis.com.au/shop/index.php?cPath=21_26_72 ಶಾಮನ್ ಆಸ್ಟ್ರಾಲಿಸ್]</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia aneura blossom.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಅನೆಯುರ '' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೂದಿ.<ref name="enth">{{Cite web |url=http://www.entheology.org/edoto/anmviewer.asp?a=47 |title=ಡುಬೋಯಿಸಿಯ ಹಾಪ್ವುಡೀ - ಪಿಟುರಿ ಬುಶ್ - ಸೋಲನಸೆಯೆ - ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೆರಿಕ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207065225/http://www.entheology.org/edoto/anmviewer.asp?a=47 |url-status=dead }}</ref> ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳ ರಾಶಿಯ ಸುಮಾರು 2-6%ನಷ್ಟು ಈಥರ್ ಸಾರಗಳು.<ref name="qjnjxk">{{Cite web |url=http://www.rirdc.gov.au/reports/AFT/03-024.pdf |title=ವ್ಯಾಟ್ಲ್ ಸೀಡ್ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ 12 ಮಾರ್ಚ್ 2002, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ ಮಾರ್ಚ್ 2003 RIRDC ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ನಂ 03/024, RIRDC ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನಂ WS012-06 |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217013341/http://www.rirdc.gov.au/reports/AFT/03-024.pdf |url-status=dead }}</ref> ''[[wikt:per se| ವಾಸ್ತವವಾಗಿ]]'' ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia angustissima usgs.png|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಅಂಗುಸ್ಟಿಸ್ಸಿಮ '' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೆನೆಥೈಲಮಿನ್,<ref name="dict">{{cite book | last = Glasby | first = John Stephen | authorlink = | title = Dictionary of Plants Containing Secondary Metabolites | url = https://books.google.com/?id=te53VV5u8YMC&pg=RA1-PA2&dq=acacia+alkaloids | publisher = [[CRC Press]] | series = | year = 1991 | doi = | pages = 2 | isbn = 0850664233 }}</ref> ಎಲೆಯಲ್ಲಿರುವ MNT ಹಾಗು DMT(1.1-10.2 ppm)<ref>[http://www.cababstractsplus.org/google/abstract.asp?AcNo=20053115691 ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಟೈಟಲ್: ನ್ಯೂಟ್ರಿಟಿವ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಶ್ರಬ್ ಲೆಗ್ಯೂಂ ಅಕೇಶಿಯ ಅಂಗುಸ್ಟಿಸ್ಸಿಮ: ಆಂಟಿ-ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನಲ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ ವಿಟ್ರೋ ಡೈಜೆಸ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206173845/http://www.cababstractsplus.org/google/abstract.asp?AcNo=20053115691 |date=2008-12-06 }} ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬರಹಗಳು: ಮ್ಯಾಕ್ ಸ್ವೀನೆಯ್, C. S., ಕ್ರುಸೆ, D. O., ಪಾಮರ್, B., ಗೌಗ್ಹ್, J., ಕಾನ್ಲಾನ್, L. L., ಹೆಗರ್ಟಿ, M. P.ರಿಂದ ಲೇಖಕರ ಸದಸ್ಯತ್ವ: CSIRO ಲೈವ್ಸ್ಟಾಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್, ಲಾಂಗ್ ಪಾಕೆಟ್ ಲ್ಯಾಬೋರೆಟರೀಸ್, 120 ಮೆಯಿಯೇರ್ಸ್ ರಸ್ತೆ, ಇಂದೂರೂಪಿಲ್ಲಿ, ಓಲ್ಡ್ 4068, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಟೈಟಲ್: ಅನಿಮಲ್ ಫೀಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, 2005 (ಸಂಪುಟ. 121) (ನಂ. 1/2) 175-190</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-aroma.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಅರೋಮ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಅಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.maya-ethnobotanicals.com/product_info.phtml/herbid_340/category_ayahuasca |title=ಮಾಯಾ ಎಥ್ನೋಬೋಟಾನಿಕಲ್ಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025195522/http://www.maya-ethnobotanicals.com/product_info.phtml/herbid_340/category_ayahuasca |url-status=dead }}</ref> ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ನ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣ.<ref name="herbarium">{{Cite web |url=http://herbarium.0-700.pl/Akacje.html |title=ಅಕೇಶಿಯ (ಪೋಲಿಷ್) |access-date=2010-09-01 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718005529/http://herbarium.0-700.pl/Akacje.html |url-status=dead }}</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Starr 031013-8001 Acacia auriculiformis.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಔರಿಕುಲಿಫಾರ್ಮಿಸ್ '' </center> | ಕಾಂಡದ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿರುವ 5-MeO-DMT<ref>{{Cite web |url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15931 |title=ಲಿಕಾಯುಂ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207033026/http://leda.lycaeum.org/?ID=15931 |url-status=dead }}</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia baileyana.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಬೈಲೆಯಾನ '' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ 0.02% ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಹಾಗು β-ಕಾರ್ಬೋಲಿನ್ಸ್, ಟೆಟ್ರಹೈಡ್ರೋಹರ್ಮನ್<ref name="shaman"/><ref name="seren">[http://www.serendipity.li/dmt/hoasca.html www.serendipity.com]</ref><ref name="chemotaxonomie"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಬೆಯುವರ್ಡಿಯಾನ'' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="bushfood">{{Cite web |url=http://www.bushfood.net/viewtopic.php?p=3443 |title=www.bushfood.net |access-date=2010-09-01 |archive-date=2014-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140804122924/http://www.bushfood.net/viewtopic.php?p=3443 |url-status=dead }}</ref> ಬೂದಿ.<ref name="enth"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-berlandieri-flowers4.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲೆಂಡಿಯೇರಿ'' </center> | DMT, ಅಮ್ಫೆಟಮೈನ್ಸ್, ಮೆಸ್ಕಾಲಿನ್, ನಿಕೋಟಿನ್<ref>[http://www.cognitiveliberty.org/shulgin/adsarchive/acacia.htm ಆಸ್ಕ್ ಡಾ. ಶುಲ್ಗಿನ್ ಆನ್ಲೈನ್: ಅಕೆಷಾಸ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಅಮ್ಫೆಟಮೈನ್]</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia catechu - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-003.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು '' </center> | ಎಲೆ, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿರುವ DMT<ref name="sacred">{{Cite web |url=http://www.sacredelixirs.com/sacredelixirs-talks.htm |title=ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಎಲಿಕ್ಸಿರ್ಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2007-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071212090051/http://www.sacredelixirs.com/sacredelixirs-talks.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗು ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್ |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acaciacaven29b.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾವೆನ್ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್ |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಚುಂದ್ರ'' </center> | ಎಲೆ, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿರುವ DMT ಹಾಗು ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್ |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲೇಯಿ'' </center> | DMT<ref>[http://www.abc.net.au/science/k2/stn/q&a/notes/051027-9.htm www.abc.net.au]</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಪ್ಲಾನ್ಟ '' </center> | ಎಲೆ ಹಾಗು ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ 0.3% ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ N-ಮೀಥೈಲ್-ಟೆಟ್ರಹೈಡ್ರೋಹಾರ್ಮನ್, ಜೊತೆಗೆ ಟೆಟ್ರಹೈಡ್ರೋಹಾರ್ಮನ್ ನ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್‌ನ ಕೆಲವು ಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ<ref>{{Cite web |url=http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/comphy.html |title=ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಪ್ಲನಾಟ ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207033051/http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/comphy.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/entheo.html |title=ಲಿಕಾಯುಂ -- ಅಕೆಷಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಥೆಯೋಜೆನ್ಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207033056/http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/entheo.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15796 |title=ಲಿಕಾಯುಂ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207033011/http://leda.lycaeum.org/?ID=15796 |url-status=dead }}</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia concinna Blanco2.374.png|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾನ್ಸಿನ್ನ'' </center> | ನಿಕೋಟಿನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.sbepl.com/acacia-concinna-shikakai.html |title=SBEPL |access-date=2010-09-01 |archive-date=2004-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040813031251/http://www.sbepl.com/acacia-concinna-shikakai.html |url-status=dead }}</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Starr 050107-2872 Acacia confusa.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕನ್‌ಫುಸ '' </center> | ಎಲೆ, ಕಾಂಡ & ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿರುವ DMT & NMT 0.04% NMT ಹಾಗು 0.02% DMT ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="shaman"/> ಅಲ್ಲದೆ N,N-ಡೈಮೀಥೈಲ್ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ N-ಆಕ್ಸೈಡ್<ref>[http://doi.wiley.com/10.1002/mrc.1959 NMR ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಅಸೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಏ ನ್ಯೂ ಕ್ಲೋರೋ ಟ್ರಿಪ್ಟಾಮೈನ್ ಅಲ್ಕಾಲಾಯ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಅನಲಾಗ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ] ಮಾಲ್ಕಂ S. ಬುಕನಾನ್, ಆಂಟ್ಹನಿ R. ಕಾರ್ರೋಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಪಾಸ್, ರೋನಾಲ್ಡ್ J. ಕ್ವಿನ್ನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ರೆಸೋನನ್ಸ್ ಸಂಪುಟ 45, ಸಂಚಿಕೆ 4, ಪುಟಗಳು359 - 361. ಜಾನ್ ವಿಲೆಯ್ & ಸನ್ಸ್, Ltd.</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia constricta flower.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ '' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="dict"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕೊರಿಯಸಿಯ '' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೂದಿ<ref name="enth"/><ref name="enzyk">ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾಟ್ಸ್ಚ್, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್. Enzyklopädie der psychoaktiven Pflanzen, Botanik, Ethnopharmakologie und Anwendungen, 7. ಆಫ್ಲೇಜ್. AT ವರ್ಲಾಗ್, 2004, 941 ಸೇಯಿಟೆನ್. ISBN 3-85502-570-3 ಅಟ್ [http://www.deutschesfachbuch.de/info/detail.php?isbn=3855025703&part=4&word= ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010154150/http://www.deutschesfachbuch.de/info/detail.php?isbn=3855025703&part=4&word= |date=2007-10-10 }}</ref> ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:A-cornigera.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಾರ್ನಿಗೆರ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ,<ref name="enzyk"/> ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್<ref name="fachforum"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia cultriformis leaves.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕಲ್ಟ್ರಿಫಾರ್ಮಿಸ್ '' </center> | ಎಲೆ, ಕಾಂಡ<ref name="shaman"/> ಹಾಗು ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್<ref name="herbarium"/> ಎಲೆ ಹಾಗು ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿರುವ ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="herbarium"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕುಥ್ಬರ್ಟ್ಸೋನೀ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="bushfood"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲಿಬ್ರಾಟ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="bushfood"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಫಾಲ್ಕಾಟ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ,<ref name="bushfood"/> ಆದರೆ 0.02%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್(ಕ್ಷಾರಾಭ) ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ <ref name="chemotaxonomie">[https://books.google.com/books?id=YpnboQBbw7EC&pg=PA336&lpg=PA336&dq=acacia+tryptamine&source=web&ots=0u_bIQPwCN&sig=Q1e_NiyQSMsv0gNT0gMjOrgTseM ರಾಬರ್ಟ್ ಹೆಗ್ನಯುಎರ್ ರಿಂದ ಚೆಮೋಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಾಮಿ ಡೆರ್ Pಫ್ಲಾನ್ಜೆನ್]</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Starr 030202-0020 Acacia farnesiana.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಫಾರ್ನೆಸಿಯಾನ '' </center> | ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ 5-MeO-DMT<ref>{{Cite web |url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15965 |title=ಲಿಕಾಯುಂ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207033031/http://leda.lycaeum.org/?ID=15965 |url-status=dead }}</ref> ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್, ಹೂವು.<ref name="drduke2">[http://www.ars-grin.gov/duke/plants.html Dr. ಡ್ಯೂಕ್'ಸ್ ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಥ್ನೋಬೋಟಾನಿಕಲ್ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್]</ref> ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳ ರಾಶಿಯ ಸುಮಾರು 2-6%ನಷ್ಟು ಈಥರ್ ಸಾರಗಳು.<ref name="qjnjxk"/> ತೊಗಟೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.bpi.da.gov.ph/Publications/mp/pdf/a/aroma.pdf |title=www.bpi.da.gov.ph |access-date=2010-09-01 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720134339/http://www.bpi.da.gov.ph/Publications/mp/pdf/a/aroma.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Acacia_farnesiana.html ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]</ref> ಮರದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಫೆಟಮೈನ್ಸ್ ಹಾಗು ಮೆಸ್ಕಾಲಿನ್ ಗಳೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="fachforum"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಫಿಲಿಸಿಯಾನ '' </center> | ಪುಲ್ಕೆ(ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶದ ಮದ್ಯ)ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ<ref name="enzyk"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಫ್ಲೋರಿಬುಂಡ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್, ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್,<ref name="tax">{{cite book | last = Hegnauer | first = Robert | authorlink = | title = Chemotaxonomie der Pflanzen | url = https://books.google.com/?id=9fDv1RYqIRkC&dq=chemotaxonomie+der+pflanzen&printsec=frontcover | publisher = Springer | series = | year = 1994 | doi = | pages = 500 | isbn = 3764329793 }}</ref> ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ<ref name="herbarium" /> ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್, ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್ಸ್<ref>ಲಿಕಾಯುಂ (ಅಕೇಶಿಯ ಫ್ಲೋರಿಬಂಡ)</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia greggii thorns.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಗ್ರೆಗ್ಗೀ '' </center> | N-ಮೀಥೈಲ್-β-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್,<ref name="dict"/> ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="chem"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಹರ್ಪೋಫಿಲ್ಲ '' </center> | ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್, ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರ್ಡೆನಿನ್ 2:3 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, 0.6% ಒಟ್ಟಾರೆ <ref name="fitz2"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಹೋಲೋಸೇರಿಕಾ '' </center> | ಹೋರ್ಡೆನಿನ್, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ 1.2%<ref name="fitz2"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-horrida.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಹೊರ್ರಿಡ'' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="enzyk"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:A.Implexa.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಇಂಪ್ಲೆಕ್ಸಾ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref>[http://wiki.magiskamolekyler.org/index.php?title=Lista_%c3%b6ver_hallucinogena_v%c3%a4xter,_svampar_och_djur wiki.magiskamolekyler.org (ಸ್ವೀಡಿಶ್)]</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಜುರೇಮ'' </center> | DMT, NMT |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia karroo2.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕರ್ರೂ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕೆಂಪೆಯಾನ'' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="enzyk"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಕೆಟ್ಲೆವೆಲ್ಲಿಯೆ'' </center> | 1.5<ref name="fitz2"> [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=CH9640160.pdf ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್, ಜ.ಸ. ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಲೆಗುಮುಮಿನೋಸೆ -- ದಿ ಅಕ್ಕರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೆನ್ಯಲೇತಿಲಾಮೆ ಡಿರೈವೇಟಿವ್ಸ್ ಇನ್ ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಪೀಶಿಸ್, ಆಸ್ಟ್.][http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=CH9640160.pdf J ][http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=CH9640160.pdf ಚೆಂ., 1964, 17, 160-2.]</ref>-1.88%<ref>{{Cite web |url=http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/ketwell.html |title=ಅಕೇಶಿಯ ಕೆಟ್ಲೇವೆಲ್ಲಿಯೆ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2009-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108170700/http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/ketwell.html |url-status=dead }}</ref> ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳು, 92%ನಷ್ಟು ಫೀನಲ್ಎತಿಲಮನ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="fitz2"/> 0.9% N-ಮೀಥೈಲ್-2-ಫೀನಲ್‌ಎತಿಲಮನ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="fitz2"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಲೇತಾ'' </center> | DMT, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name="shaman"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಲಿಂಗುಲಾಟ'' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="enzyk"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-longifolia-branch.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಲೊಂಗಿಫೋಲಿಯ '' </center> | 0.2% ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ತೊಗಟೆ, ಎಲೆಗಳು, ಕೆಲವೊಂದು ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ, ಫೀನಲ್‌ಎತಿಲಮನ್ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ,<ref name="tax"/> 0.2% DMT ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15799 |title=ಲಿಕಾಯುಂ ಅಕೇಶಿಯ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2007-06-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/5PueBHpwW?url=http://leda.lycaeum.org/?ID=15799 |url-status=dead }}</ref> ಹಿಸ್ಟಮೈನ್ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್.<ref name="chemotaxonomie"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಲೊಂಗಿಫೋಲಿಯ '' </center><center> ವಾರ್. ''ಸೋಪ್ಹೋರೆ'' </center> | ಎಲೆಗಳು, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್<ref name="herbarium"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಮಾಕ್ರಡೆನಿಯ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್<ref name="herbarium"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia maidenii.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಮೈಡೆನೀ'' </center> | ಕಾಂಡದ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2:3 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ 0.6%ನಷ್ಟಿರುವ NMT ಹಾಗು DMTಎರಡೂ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ<ref name="shaman"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Starr 031013-8002 Acacia mangium.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಮಂಗಿಯಂ'' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="enzyk"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia melanoxylon branch.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲಾನ್'' </center> | DMT, ತೊಗಟೆ ಹಾಗು ಎಲೆಯಲ್ಲಿ,<ref>[http://extentech.sheetster.com/knowledgebase/wiki_search.jsp?search=acacia extentech.sheetster.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ 0.02%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಿವೆ<ref name="chemotaxonomie"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia mellifera 3D-Modell.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರ '' </center> | DMT, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ<ref name="shaman"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Babool (Acacia nilotica) leaves & spines at Hodal W IMG 1251.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ನೀಲೋಟಿಕ'' </center> | DMT, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ<ref name="shaman"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ನಿಲೋಟಿಕ'' </center><center>ಉಪಪ್ರಭೇದ. ''ಅಡ್‌ಸ್ಟ್ರಿಂಜೆನ್ಸ್'' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ DMT |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಆಬ್ಟೂಸಿಫೋಲಿಯ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್, DMT, NMT, ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್,<ref name="magis">[http://wiki.magiskamolekyler.org/Lista_över_hallucinogena_växter,_svampar_och_djur wiki.magiskamolekyler.org (Swedish)]</ref> ಒಣಗಿದ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ 0.4-0.5%ನಷ್ಟು, 0.07%ನಷ್ಟು ಕೊಂಬೆಯ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |url=http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/obtuphy.html |title=ಅಕೇಶಿಯ ಆಬ್ಟುಸಿಫೋಲಿಯ ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203212552/http://users.lycaeum.org/~mulga/acacia/obtuphy.html |url-status=dead }}</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಓಎರ್ಫೋಟ'' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ 0.1%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ DMT,<ref name="seren"/><ref>{{Cite web |url=http://www.drogen-forum.com/wiki/index.php/DMT-haltige_Pflanzen |title=ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಕಂಟೈನಿಂಗ್ DMT (ಜರ್ಮನ್) |access-date=2010-09-01 |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629164905/http://www.drogen-forum.com/wiki/index.php/DMT-haltige_Pflanzen |url-status=dead }}</ref> NMT |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಿನರ್ವಿಸ್ '' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="bushfood"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia phlebophylla.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಫ್ಲೆಬೋಫಿಲ್ಲ '' </center> | 0.3% DMT ಎಲೆಯಲ್ಲಿ, NMT<ref name="shaman"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Starr 020911-0004 Acacia podalyriifolia.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪೊದಲಿರಿಯೇಫೋಲಿಯ '' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್,<ref name="shaman"/> 0.5%ನಿಂದ 2%ನಷ್ಟು DMT ತಾಜಾ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ, ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್ ನ ಉಳಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು<ref name="tax"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia polycantha.png|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪೋಲ್ಯಕಾಂತ '' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ DMT <ref name="shaman"/> ನಷ್ಟು ಹಾಗು ಎಲೆ, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಗಳು |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪೋಲ್ಯಕಾಂತ '' </center><center>ಉಪಪ್ರಭೇದ. ''ಕ್ಯಾಂಪಿಲಕಾಂತ'' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ 0.2%ಗೂ ಕಡಿಮೆ DMT, NMT; DMT ಹಾಗು ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಗಳು ಎಲೆ, ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.hortipedia.org/de/index.php?title=Acacia_campylacantha |title=ಹೊರ್ಟಿಪೀಡಿಯಾ |access-date=2010-09-01 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928095925/http://www.hortipedia.org/de/index.php?title=Acacia_campylacantha |url-status=dead }}</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರೋಮಿನೆನ್ಸ್'' </center> | ಫೆನೆಲೆತೈಲಮೈನ್, β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="fitz2"/><ref name="tax"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರುಯಿನೋಕಾರ್ಪ '' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೂದಿ.<ref name="enth"/><ref name="enzyk"/> ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia pycnantha Golden Wattle.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ '' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೂದಿ,<ref name="enzyk"/> ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಗಳು 0.02%ಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತವೆ.<ref name="chemotaxonomie"/> ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia melanoxylon2.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ರೆಟಿನೋಡ್ಸ್ '' </center> | DMT, NMT,<ref>{{Cite web |url=http://www.factorey.ch/Eins.htm |title=Pಫ್ಲಾನ್ಜೆನ್ಟ ಬೆಲ್ಲೆ APB (ಜರ್ಮನ್) |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080812020052/http://www.factorey.ch/Eins.htm |url-status=dead }}</ref> ನಿಕೋಟಿನ್,<ref name="fachforum"/> ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ 0.02%ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ <ref name="chemotaxonomie"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia rigidula.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ರಿಗಿಡುಲ'' </center> | DMT, NMT, ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್, ಅಮ್ಫೆಟಮೈನ್ಸ್, ಮೆಸ್ಕಾಲಿನ್, ನಿಕೋಟಿನ್ ಹಾಗು ಇತರೆ<ref>[http://wiki.magiskamolekyler.org/Acacia_rigidula ಮಗಿಸ್ಕ ಮೊಲೆಕ್ಯ್ಲೆರಸ್ ವಿಕಿ]</ref> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia roemeriana 01nsh.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ರೊಯೇಮೆರಿಯಾನ '' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="dict"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-salicina-pod-w-seeds.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸಲಿಸಿನ '' </center> | ಪಿಟುರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೂದಿ.<ref name="enth"/><ref name="enzyk"/> ಮನಃಪ್ರಭಾವಕವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸಸ್ಸಾ'' </center> | ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ<ref name="enzyk"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-schaffneri-seed-pods.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಕಫ್‌ನೇರಿ'' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್, ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="chem"/> ಅಮ್ಫೆಟಮೈನ್ ಗಳು ಹಾಗು ಮೆಸ್ಕಾಲಿನ್ ಸಹ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="fachforum"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಕೋಟ್ಟೀ '' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="dict"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia senegal - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-004.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸೆನೆಗಲ್ '' </center> | ಎಲೆಯಲ್ಲಿ 0.1%ಗೂ ಕಡಿಮೆ DMT ಇರುತ್ತದೆ,<ref name="shaman"/> NMT, ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಗಳು. ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ DMT,<ref name="drduke2"/> ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ DMT.<ref name="herbarium"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia-seyal-leaves.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸೇಯಲ್ '' </center> | DMT, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ.<ref name="shaman"/> ಒಣಗಿದ ಎಲೆ ರಾಶಿಯ ಸುಮಾರು 1-7%ನಷ್ಟು ಈಥರ್ ಸಾರಗಳು.<ref name="qjnjxk"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Img00522-A-sieberiana.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸೈಬೀರಿಯಾನ '' </center> | DMT, ಎಲೆಯಲ್ಲಿ<ref name="shaman"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Acacia simplex.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ '' </center> | | ಎಲೆ, ಕಾಂಡ, ಹಾಗು ಕೊಂಬೆಯ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿರುವ DMT ಹಾಗು NMT, 0.81%ರಷ್ಟು DMT ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ, MMT<ref name="shaman"/><ref>{{Cite web |url=http://www.factorey.ch/Eins.htm |title=Arbeitsstelle für praktische Biologie (APB) |access-date=2010-09-01 |archive-date=2008-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080812020052/http://www.factorey.ch/Eins.htm |url-status=dead }}</ref> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ಟಾಕ್ಸೇನ್ಸಿಸ್ '' </center> | β-ಮೀಥೈಲ್-ಫೀನಲ್‌ಎತಲಮೈನ್<ref name="dict"/> |- | <center>[[ಚಿತ್ರ:Eat267.jpg|175px]]</center><center>''ಅಕೇಶಿಯ ಟಾರ್ಟಿಲಿಸ್'' </center> | DMT, NMT, ಹಾಗು ಇತರ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಗಳು<ref name="magis"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ವೆಸ್ಟಿಟ '' </center> | ಎಲೆ ಹಾಗು ಕಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್,<ref name="shaman"/> ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ 0.02%ಗೂ ಕಡಿಮೆ<ref name="chemotaxonomie"/> |- | <center>''ಅಕೇಶಿಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯೇ '' </center> | ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ ಗಳು, 5-MeO-ಅಲ್ಕೈಲ್ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್<ref name="herbarium"/> |} ===== ಮಾದರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ:<ref name="chemotaxonomie"/> ===== 0% <math>\le</math> C <math>\le</math> 0.02%, C...ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ [%] * ''ಅಕೇಶಿಯ ಅಸಿನಸಿಯೆ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಬೈಲೆಯಾನ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಕರೆನ್ಸ್ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ'' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಯರ್ನ್ಸೀ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಡ್ರುಮ್ಮೊನ್ಡೀ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಎಲಾಟ'' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಫಲ್ಕಾಟ'' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಲೆಪ್ರೋಸ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಲಿನೆಯಾರಿಸ್ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲಾನ್ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ರೆಟಿನೋಡ್ಸ್ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಸಲಿಗ್ನ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಟ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ವೆಸ್ಟಿಟ '' === ಸಯನೋಜೆನಿಕ್ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್ಸ್ === ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದ ಅಕೇಶಿಯಗಳು ಸಯನೋಜೆನಿಕ್ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಕಿಣ್ವಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದಾಗ, ಇವುಗಳು ಅಕೇಶಿಯ "ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ" ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೈನೆಡ್ (HCN)ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref> [http://links.jstor.org/sici?sici=0038-4909%2819871209%2932%3A4%3C499%3ACGIAOM%3E2.0.CO%3B2-Z&size=LARGE&origin=JSTOR-enlargePage ಕ್ಯನೋಜೆನಿಕ್ ಗ್ಲಯ್ಕೋಸೈಡ್ಸ್ ಇನ್ ಆಂಟ್-ಅಕೆಶಿಯಾಸ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಅಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೆರಿಕ ಡೇವಿಡ್ S. ಸೇಯಿಗ್ಲರ್, ಜಾನ್ ಎ. ಎಬಿಂಗರ್ ದಿ ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ಟ್, ಸಂಪುಟ.32, ನಂ. 4 (ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 1987), ಪುಟಗಳು. 499-503 doi:10.2307/3671484] </ref> ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತಾಜಾ ಸಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ 200 ppm ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ HCNನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ, ಇದು ವಿಷತ್ವದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಸಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ ಸುಮಾರು 7.5 μmol HCNಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೇಶಿಯ "ಎಲೆಗಳು" ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್-ವಿಭಜಕ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೆ, ಸಯನಿಕ್ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್ ಗಳ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರತಕ್ಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ವಿಷದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು.<ref name="chemotaxonomie"/> ಸಯನೋಜನ್ ಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳ ಕೆಲವು ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ: * ''ಅಕೇಶಿಯ ಏರಿಯೋಲೋಬ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹಾಮೀ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಆಬ್ಟುಸಿಫೋಲಿಯಾ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಸೈಬಿರಿಯಾನ '' * ''ಅಕೇಶಿಯ ಸೈಬೀರಿಯಾನ'' ವಾರ್. ''ವೂಡೀ'' <ref name="juliflora">[http://www.fao.org/docrep/006/ad317e/AD317E05.htm FAO ಕಮಲ್ M. ಇಬ್ರಾಹಿಮ್, ದಿ ಕರೆಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆನ್ ಪ್ರೋಸೋಪಿಸ್ ಜೂಲಿಫ್ಲೋರ...]</ref> == ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಅಕೇಶಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕೇಶಿಯ == ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕೇಶಿಯ ಎಂದರೆ ನೈಜರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಬ್ರೆ ಡು ಟೆನೆರೆ ಮರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ ಮರವೆನಿಸಿದೆ, ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|400|km|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಮರವನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕ ನೆಲೆಸಮ ಮಾಡಿದ. == ಗುರುತುಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == === ಹೂವುಗಳು === <gallery> File:Acacia aneura blossom.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಅನೇಯುರ File:Acacia_catechu_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-003.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು File:Acacia baileyana.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬೈಲೆಯನ File:Acacia berlandieri branch.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲಂಡಿಯೇರಿ File:Starr 040812-0030 Acacia confusa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾನ್ಫುಸ File:Acacia constricta flower.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡಾ, USA File:Acacia covenyi02.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾವೆನ್ಯಿ File:Acacia dealbata-1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ File:Acacia denticulosa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆನ್ಟಿಕುಲೋಸ File:Acacia_drummodii_fg01.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಡ್ರಮ್ಮೊಡೀ File:Akazie_Blüte_PA060002.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಏರಿಯೋಲೋಬ ಸೋಸ್ಸುಲೇಯಿ, ನಮಿಬಿಯಾ File:Acacia fimbriata 02.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಫಿಮ್ಬ್ರಿಯಾಟ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ File:Acacia heterophylla (flowers) 2.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ File:Acacia_longifolia_fg01.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಲೊಂಗಿಫೋಲಿಯ File:Acacia melanoxylon branch.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಮೇಲನೋಜೈಲೋನ್ ನಜರೆ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ File:Acacia saligna(04).jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಸಲಿಗ್ನ ಸೈಡ್, ಟರ್ಕಿ File:Acacia schinoides.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಚಿನೋಯಿಡೆಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ File:Acacia tetragonophylla.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಟೆಟ್ರಗೋನೋಫಿಲ್ಲ ಗೀಲೊಂಗ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ File:Acacia pennata in Talakona forest, AP W2 IMG 8290.jpg|ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಕೋನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ. File:Acacia pennata in Anantgiri, AP W IMG 8795.jpg|ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ. </gallery> === ತೊಗಟೆ === <gallery> File:Acacia-aneura-bark3.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಅನೆಯುರ ತೊಗಟೆ File:Starr_031013-0028_Acacia_auriculiformis.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಔರಿಕುಲಿಫಾರ್ಮಿಸ್ ನ ತೊಗಟೆ File:Acacia-berlandieri-bark.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲಂಡಿಯೇರಿ ತೊಗಟೆ File:Acacia collinsii1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲ್ಲಿನ್ಸೀ ತೊಗಟೆ File:Starr_050107-2872_Acacia_confusa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ ತೊಗಟೆ, ಹವಾಯಿ, USA File:Yellow Mimosa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ File:Acacia-decurrens2.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಕುರೆನ್ಸ್ File:Akazie_Blüte_PA060002.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಏರಿಯೋಲೋಬ File:Acacia-estrophiolata-bark2.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಎಸ್ಟ್ರೋಫಿಯೋಲಟ ತೊಗಟೆ File:Acacia-greggii-bark.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಗ್ರೆಗ್ಗೀ ತೊಗಟೆ File:Acacia heterophylla 7.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ ತೊಗಟೆ File:Acacia pennata trunk in Talakona forest, AP W IMG 8292.jpg|ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಕೋನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟದ ಕಾಂಡ. </gallery> === ಪರ್ಣಸಮೂಹ === <gallery> File:Acacia_catechu_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-003.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು File:Acacia collinsii4.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲ್ಲಿನ್ಸೀ ಪರ್ಣಸಮೂಹ File:Acacia concinna Blanco2.374.png|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾನ್ಸಿನ್ನ ಪರ್ಣಸಮೂಹ File:Acacia denticulosa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆನ್ಟಿಕುಲೋಸ ಪರ್ಣಸಮೂಹ File:Acacia karroo1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕರ್ರೂ ಪರ್ಣಸಮೂಹ File:Acacia leprosa1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಲೆಪ್ರೋಸ ಪರ್ಣಸಮೂಹ File:Acacia pennata leaves in Talakona forest, AP W IMG 8291.jpg|ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಕೋನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ. File:Acacia pennata in Anantgiri, AP W IMG 8797.jpg| ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನಂತಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ. </gallery> === ಬೀಜಕೋಶಗಳು === <gallery> File:Starr 070402-6324 Acacia aneura.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಅನೆಯುರ. File:Acacia_catechu_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-003.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು File:Starr_061224-2814_Acacia_confusa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ File:Acacia constricta pods.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ File:Acacia dealbata fruto.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ File:Acacia heterophylla (1).JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ File:Acacia verticillata1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲೋನ್ File:Acacia sp. MHNT.BOT.2009.13.18.jpg|Acacia sp. - Museum specimen </gallery> === ಬೀಜಗಳು === <gallery> File:Acacia baileyana seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬೈಲೆಯಾನ File:Acacia berlandieri seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲಂಡಿಯೇರಿ File:Acacia confusa seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ File:Acacia constricta seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ File:Acacia cyclops seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ಸ್ File:Acacia dealbata seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ File:Acde 001 lhp.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಕರೆನ್ಸ್ File:Acfa 002 lhp.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಫಾರ್ನೆಸಿಯಾನ File:Acacia greggii seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಗ್ರೆಗ್ಗೀ File:Acacia longifolia seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಲೊಂಗಿಫೋಲಿಯ File:Acacia mearnsii seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಯರ್ನ್ಸಿ File:Acme 001 lhp.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಮೆಲನೋಜೈಲೋನ್ File:Acacia pycnantha seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಪಿಕ್ನಂಥಾ File:Acacia rigidula seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ರಿಗಿಡುಲ File:Acacia tortuosa seeds.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಟಾರ್ಟುಸಾ </gallery> === ಮುಳ್ಳುಗಳು === <gallery> File:Acacia drepanolobium MHNT.BOT.2011.3.97.jpg|Acacia drepanolobium - Museum specimen File:Acacia_catechu_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-003.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಟೆಚು File:Acacia collinsii0.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಲ್ಲಿನ್ಸೀ File:A-cornigera.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾರ್ನಿಗೆರ File:Acacia-horrida.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಹೊರ್ರಿಡ File:Acacia-smallii-thorns.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಫಾರ್ನೆಸಿಯಾ ವಾರ್. ಫಾರ್ನೆಸಿಯಾ File:Acacia pennata in Talakona forest, AP W IMG 8290.jpg| ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಕೋನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕೇಶಿಯ ಪೆನ್ನಾಟ. </gallery> === ಮರ === <gallery> File:Mulga.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಅನೆಯುರ File:Acacia-berlandieri-habit.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಬರ್ಲಂಡಿಯೇರಿ File:Starr_050107-2872_Acacia_confusa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕಾಂಫುಸ File:Acacia dealbata1.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಡೆಲ್ಬಾಟ File:Acacia heterophylla 1.JPG|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ File:Starr 040723-0533 Acacia_koa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕೊಅ File:Acacia leprosa2.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಲೆಪ್ರೋಸ </gallery> === ಮರ (ದಿಮ್ಮಿ) === <gallery> File:Starr_030405-0092_Acacia_koa.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಕೊಅ File:PlateauxTamarin2.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಹೆಟೆರೋಫಿಲ್ಲ File:Acacia-schaffneri-wood.jpg|ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಕಫ್ಫ್ನೆರಿ </gallery> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಸ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ * ಭ್ರಾಂತಿಜನಕ ಸಸ್ಯಗಳು == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕರಗಳು == * ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್, B.A., ಗೊಫ್ಫ್, C.M., ಫೋರ್ಬೇಸ್, T.D.A. ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಅಮೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಅಕೇಶಿಯ ರಿಗಿಡುಲ, ಫೈಟೊಚೆಮ್. 1998, 49(5), 1377. * ಶುಲ್ಗಿನ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹಾಗು ಆನ್, TiHKAL ದಿ ಕಂಟಿನ್ಯೂಯೇಶನ್. ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮ್ ಪ್ರೆಸ್, 1997. ISBN 0-9630096-9-9. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikispecies|Acacia}} {{Commons|Acacia}} * {{eol|13650|Acacia}} * [http://www.worldwidewattle.com/ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವ್ಯಾಟ್ಲ್] * [http://www.acacia-world.net/ ಅಕೇಶಿಯ-ವರ್ಲ್ಡ್ ] * [http://waynesword.palomar.edu/plaug99.htm ವಾಯ್ನೆ'ಸ್ ವರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151110064020/http://waynesword.palomar.edu/plaug99.htm |date=2015-11-10 }} ಆನ್ "ದಿ ಅನ್ ಫರ್ಗೆಟ್ಟಬಲ್ ಅಕೇಶಿಯಸ್" * [http://mulga.yage.net/acacia/ ದಿ ಜೀನಸ್ ಅಕೇಶಿಯ ಅಂಡ್ ಎಂತೋಜೆನಿಕ್ ಟ್ರಿಪ್ಟಮೈನ್ಸ್, ವಿಥ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಟು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಅಂಡ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಸ್ಪೀಸೀಸ್. ಬೈ ಮುಲ್ಗ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401222429/http://mulga.yage.net/acacia/ |date=2009-04-01 }} * [http://www.bookofherbs.com/a/Acacia_ruggs.htm ಏ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಆಫ್ ಅಕೇಶಿಯ ಫ್ರಮ್ ಪೋಮೆಟ್'ಸ್ 1709 ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಬುಕ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಡ್ರಗ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111043040/http://www.bookofherbs.com/a/Acacia_ruggs.htm |date=2010-01-11 }} * [http://www.serendipity.li/dmt/hoasca.html www.serendipity.com] * [http://www.ars-grin.gov/duke/ Dr. ಡ್ಯೂಕ್'ಸ್] ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎತ್ನೋಬೋಟಾನಿಕಲ್ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್ * [http://www.flora.sa.gov.au/id_tool/acacia.html#Keys ಫ್ಲೋರ ಐಡೆನ್ಟಿಫಿಕೆಶನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೆರ್ಬರಿಯಂ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227113726/http://www.flora.sa.gov.au/id_tool/acacia.html#Keys |date=2010-12-27 }} * [http://www.biochemj.org/bj/078/0834/0780834.pdf ಟ್ಯಾನಿನ್ಸ್ ಇನ್ ಸಮ್ ಇಂಟರ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ವ್ಯಾಟಲ್ಸ್] * [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/b98_list?genus=Acacia&species= ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಪೀಶಿಸ್ ಇನ್ ದಿ U.S.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.fao.org/docrep/V5360E/v5360e0f.htm FAO ಟಿಂಬರ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ವೇರಿಯಸ್ ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಪೀಶಿಸ್ ] * [http://www.fao.org/docrep/006/ad317e/AD317E05.htm FAO ಕಂಪ್ಯಾರಿಸನ್ ಆಫ್ ವೇರಿಯಸ್ ಅಕೇಶಿಯ ಸ್ಪೀಸಿಸ್ ಅಸ್ ಫೋರೆಜ್] * [http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WH9-486G4DH-7&_user=10&_coverDate=01%2F31%2F2004&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=0155a9a40dec519a35129d4db00cb0ff ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಲರ್ ಚಾಪಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012182821/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WH9-486G4DH-7&_user=10&_coverDate=01%2F31%2F2004&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=0155a9a40dec519a35129d4db00cb0ff |date=2007-10-12 }} ಮೂರು ಪೊದೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ವಿರೋಧಿ ರಕ್ಷಣೆಗಳು, ಜೇಸನ್ R. ಸ್ಚಿಂಡ್ಲೆರ, ತಿಮೋತಿ E. ಫುಲ್ ಬ್ರೈಟ್ * [http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm ವೆಟ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614021602/http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm |date=2007-06-14 }}[http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm ಪಾಥ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614021602/http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm |date=2007-06-14 }}[http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm ResultsAFIP ವೆನ್ಸ್ಡೇ ಸ್ಲೈಡ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ - nam. 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 1999 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614021602/http://www.afip.org/vetpath/WSC/wsc98/98wsc21.htm |date=2007-06-14 }} * [http://www.ilri.org/InfoServ/Webpub/Fulldocs/Browse_in_Africa/Chapter33.htm ಅಕೇಶಿಯ ಸಯನೋಫಿಲ್ಲ ಲಿಂಡ್ಲ್ ಆಸ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಫೀಡ್/ಫಾರ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಇನ್ ಲಿಬಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921100707/http://www.ilri.org/InfoServ/Webpub/Fulldocs/Browse_in_Africa/Chapter33.htm |date=2007-09-21 }} * [http://www.smallstock.info/research/reports/R5732/NR08UE/B1701_2.HTM ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಆಫ್ ಅಕೇಶಿಯ ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ] * [http://www.aciar.gov.au/web.nsf/att/JFRN-6BN9EE/$file/mn115part2.pdf ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಫಿಕ್ಸಾಟನ್ ಇನ್ ಅಕೇಶಿಯಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702203917/http://www.aciar.gov.au/web.nsf/att/JFRN-6BN9EE/$file/mn115part2.pdf |date=2007-07-02 }} * [http://links.jstor.org/sici?sici=0038-4909%2819871209%2932%3A4%3C499%3ACGIAOM%3E2.0.CO%3B2-Z&size=LARGE&origin=JSTOR-enlargePage ಅಕೇಶಿಯಾಸ್ ವಿಥ್ ಸಯನಾಜೆನಿಕ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್ ] * [http://www.newscientist.com/article/mg12717361.200-antelope-activate-the-acacias-alarm-system-.html ಅಕೇಶಿಯ ಅಲಾರ್ಮ್ ಸಿಸ್ಟಂ ] {{WestAfricanPlants|Acacia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಕ್ಸಿಪಿಯೆಂಟ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕೇಶಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] 8ud13p4aya8rp32biu56hfia9ezxjpy 0 25082 1371933 1341507 2026-04-23T16:20:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371933 wikitext text/x-wiki {{About|the German city}} {{Infobox German location |Name = Cologne |German_name = Köln |Art = City |image_photo = Cologne panorama.jpg |image_size = 300px |image_caption = Cologne skyline, with the [[Great St. Martin Church|Groß St. Martin]], [[Cologne Cathedral]], and the [[Hohenzollernbrücke]] |Wappen =DEU Koeln COA.svg |image_flag = Flagge Köln.svg |Lageplan = North rhine w K.svg |Lageplanbeschreibung = Cologne within North Rhine-Westphalia |lat_deg = 50 |lat_min = 57 | lat_sec= |lon_deg = 06 |lon_min = 58 | lon_sec= |Bundesland = Nordrhein-Westfalen |Regierungsbezirk = Cologne |Kreis = Urban district |Höhe = 37 |Fläche = 405.15 |Einwohner = 996690 |Stand = 2008-06-30 |PLZ = 50441–51149 |PLZ-alt = 5000 |Vorwahl = 0221, 02203 ([[Porz]]) |Kfz = K |Gemeindeschlüssel = 05 3 15 000 |LOCODE = DE CGN |Bürgermeister = [[Jürgen Roters]] |Bürgermeistertitel = [[Lord Mayor]] |Partei = SPD |Website = [http://www.stadt-koeln.de www.stadt-koeln.de] |year = 38 BC }} '''ಕಲೋನ್''' ({{lang-de|Köln}}, {{IPA-de|ˈkœln|pron|De-Köln.ogg}}; ಕೋಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ''ಕೋಲ್ಲೆ'' {{IPA2|ˈkœɫə|}}) ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ([[ಬರ್ಲಿನ್]], ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಕ್|ಮ್ಯುನಿಕ್]] ನಂತರ), ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಒಕ್ಕೂಟ (ಫೆಡೆರಲ್) ರಾಷ್ಟ್ರಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮ ಫಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಯೂರೋಪ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಪುರಾತನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ರಲ್ಲಿ ಯುಬೈರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಇದರ ಹೆಸರು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಾದ ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾ ಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ'' ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದುದಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಮ್'' ) ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕಲೋನ್'' ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಪುರಾತತ್ವಸಂಶೋಧನ ತಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವವರೆಗಿನದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆ ಕಲಾ ಕಲೋನ್,imm ಕಲೀನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಮಟ್ಟು (ಫರ್ನೀಚರ್) ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋಕಿನಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೆಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ರೆಗ್ಗೆ ಸಮ್ಮರ್ ಜ್ಯಾಮ್ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಗೇ ಪ್ರೈಡ್ ಸಹ ಜನಜನಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್ (WDR), RTL ಮತ್ತು VOX ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. Pro7 ಮತ್ತು Sat.1ಗಳೆರಡೂ ಟಿವಿ ಷೋಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಕಾಮೆಡಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಮೇಯ್ನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ಹಾಸ್ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |title=Cologne Comedy Festival website |publisher=Koeln-comedy.de |date=2007-10-21 |accessdate=2009-07-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719052807/http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |url-status=dead }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರ್ಲಿನ್, ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯುನಿಕ್ ಗಳ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೃಹತ್ ನಗರವಾಗಿದೆ. 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 998,105.<ref>{{cite web |author=Information und Technik NRW; |url=http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |title=Bevölkerung im Regierungsbezirk Köln |access-date=2010-09-29 |archive-date=2016-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531043121/http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |url-status=dead }}</ref> ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಪಕ್ಕದ ನಗರಗಳಾದ ಬಾನ್, ಹರ್ಥ್, ಲಿವರ್ಕ್ಯುಸೆನ್, ಮತ್ತು ಬರ್ಜಿಸ್ಕ್ ಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಬ್ಯಾಚ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ). ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೆ 2,528 ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. 31.4 ಪ್ರತಿಶತ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು 17.2 ಪ್ರತಿಶತ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಜರ್ಮನೇತರರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೆಂದರೆ ಟರ್ಕಿಯವರದು.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080128135300/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archivedate=2008-01-28 |title=2007 - Einwohnerdaten im Überblick - Zahlen + Statistik - Bevölkerung - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-28 |accessdate=2009-07-24}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 120,000 ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಟರ್ಕಿಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wdr.de/studio/koeln/lokalzeit/hintergrund/moschee.jhtml |title=WDR Article of 15.08.2007 |publisher=Wdr.de |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿದ್ದು 15.5% 18 ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗಿನವರೂ, 67.0% 18ರಿಂದ 64ರ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಮತ್ತು 17.4% 65 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಇದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080208023326/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archivedate=2008-02-08 |title=City of Cologne -> Figures Statistics Population (german) |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-08 |accessdate=2009-07-24}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|List of mayors of Cologne}} ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಜೆರ್ಮೀನ್ಡಿಯೋರ್ಡ್ನಂಗ್ ನಾರ್ಡ್ಹೀನ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫೇಲೆನ್(GO NRW) (ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ಟಿ ಕಾಯಿದೆ)ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವಾಗಿ (ಕ್ರೀಯ್ಸ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್) ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಗರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮೇಯರ್ (''ಒಬರ್ ಬರ್ಗರ್ ಮೀಸ್ಟರ್'' ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಉಪಮೇಯರ್ ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. === ಜಿಲ್ಲೆಗಳು === {{Main|Districts of Cologne}} ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು 9 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್'' ) ಮತ್ತು 86 ನಗರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಟೀಯ್ಲ್'' ) ಉಪ-ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ: {| ಶ್ರೇಣಿ="ಟೊಕ್ಕೊಲರ್ಸ್" ಶೈಲಿ="ಅಂಚು:0 ಸ್ವಯಂ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ;" | ಶೈಲಿ="ಪ್ಯಾಡಿಂಗ್-ಬಲ:1em;" | ; [[ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್, ಕಲೋನ್|ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 1) : ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ; [[ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 2) : ಬಾಯೆಂಥಲ್, ಗಾಡೋರ್ಫ್, ಹ್ಯಾಹ್ನ್ ವಾಲ್ಡ್, ಇಮೆಂಡೋರ್ಫ್, ಮೇರೀನ್ಬರ್ಗ್, ಮೆಸ್ಕೆನಿಚ್, ರಾಡೆರ್ಬೆರ್ಗ್, ರಾಡೆರ್ಥಾಲ್, ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್, ರಾಂಡೋರ್ಫ್, ಸುರ್ಥ್, ವೀಯ್ಬ್, ಝೋಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ; [[ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಕಲೋನ್|ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 3) : ಬ್ರಾನ್ಸ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಜಂಕೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಕ್ಲೆಟ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಲೋವೆನಿಚ್, ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಸುಲ್ಝ್, ವೀಯ್ಡೆನ್, ವಿಡ್ಡೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ; [[ಯೆಹ್ ತೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಕಲೋನ್|ಯೆಹ್ ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 4) : ಬಿಕ್ಕೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ಮೆಂಜೆನಿಚ್, ಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ಓಸ್ಸೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ವೋಗೆಲ್ಸಾಂಗ್ ; [[ನಿಪ್ಪೆಸ್, ಕಲೋನ್|ನಿಪ್ಪೆಸ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 5) : ಬಿಲ್ಡೆರ್ಸ್ಟಾಕ್ಚೆನ್, ಲಾಂಗೆರಿಚ್, ಮೌಯೆನ್ಹೆಲ್ಮ್, ನೀಹ್ಲ್, ನಿಪ್ಪೆಸ್, ರೀಹ್ಲ್,ವೀಡೆನ್ಪೆಸ್ಕ್ | [[ಚಿತ್ರ:Koeln bezirke1.png|300px]] | ; [[ಕ್ರೋವೀಲರ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 6) : ಬ್ಲೂಮೆನ್ಬೆರ್ಗ್, ಕೋರ್ವೀಲರ್, ಎಸ್ಕ್/ಆವೀಲರ್,ಫಹ್ಲಿಂಜೆನ್, ಹೀಮೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಲಿಂಡ್ವೀಲರ್, ಮೆರ್ಕೆನಿಚ್, ಪೆರ್ಷ್,ರೋಗ್ಗೆಂಡಾರ್ಫ್/ಥೆನ್ಹೋವೆನ್,ಸೀಬರ್ಗ್, ವೋಲ್ಕ್ ಹೋವನ್/ವೀಲರ್, ವೋರಿಂಜೆನ್ ; [[ಪೋರ್ಝ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 7) : ಈಯ್ಲ್, ಎಲ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಎನ್ಸೆನ್, ಫಿಂಕೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಗ್ರೆಂಬೆರ್ಗೋವೆನ್, ಗ್ರೆಂಜೆಲ್, ಲ್ಯಾಂಜೆಲ್, ಲೈಬರ್, ಲಿಂಡ್, ಪೋಲ್, ಪೋರ್ಝ್, ಉರ್ಬಾಕ್, ವಾಹ್ನ್, ವಾಹ್ನೀಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಹೋವೆನ್, ಝುಂಡಾರ್ಫ್ ; [[ಕಾಲ್ಕ್, ಕಲೋನ್|ಕಾಲ್ಕ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 8) : ಬ್ರುಕ್, ಹೋಹೆನ್ಬರ್ಗ್, ಹಂಬೋಲ್ಡ್ಟ್/ಗ್ರೆಂಬರ್ಗ್, ಕಾಲ್ಕ್, ಮೆರ್ಹೀಮ್, ನ್ಯೂಬ್ರುಕ್, ಓಸ್ತೀಮ್, ರಾತ್/ಹ್ಯೂಮಾರ್, ವಿಂಗ್ಸ್ಟ್ ; [[ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಕಲೋನ್|ಮುಲ್ಹೀಮ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 9) : ಬುಕ್ ಫಾರ್ಸ್ಟ್, ಬುಕ್ಹೀಮ್, ಡೆಲ್ಬ್ರುಕ್, ಡುನ್ವಾಲ್ಡ್, ಫ್ಲಿಟ್ಟರ್ಡ್, ಹೋಹೆನ್ಹಾಸ್, ಹೋಲ್ವೀಯ್ಡೆ, ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಸ್ಟ್ಯಾಮ್ಹೀಮ್ |} == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ == === ಹವಾಮಾನ/ವಾಯುಗುಣ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ–ಸಮುದ್ರೋಪಾದಿಯ ವಾತಾವರಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಚಳಿಕಡಿಮೆಯಿರುವಂತಹ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು 10&nbsp;°C (50&nbsp;°F): 14.5&nbsp;°C (58&nbsp;°F) ದಿನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 5.5&nbsp;°C (42&nbsp;°F) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ. {{Weather box |location = Cologne |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 5.2 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 10.5 |Apr high C = 14.2 |May high C = 19.0 |Jun high C = 21.3 |Jul high C = 23.7 |Aug high C = 23.7 |Sep high C = 19.6 |Oct high C = 14.6 |Nov high C = 9.0 |Dec high C = 6.2 |year high C = 14.5 |Jan mean C = 2.3 |Feb mean C = 2.9 |Mar mean C = 6.1 |Apr mean C = 8.9 |May mean C = 13.4 |Jun mean C = 16.0 |Jul mean C = 18.3 |Aug mean C = 18.0 |Sep mean C = 14.6 |Oct mean C = 10.4 |Nov mean C = 5.8 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = 10.0 |Jan low C = -0.7 |Feb low C = -0.9 |Mar low C = 1.7 |Apr low C = 3.6 |May low C = 7.7 |Jun low C = 10.7 |Jul low C = 12.8 |Aug low C = 12.3 |Sep low C = 9.6 |Oct low C = 6.2 |Nov low C = 2.5 |Dec low C = 0.6 |year low C = 5.5 |Jan precipitation mm = 60.4 |Feb precipitation mm = 46.6 |Mar precipitation mm = 62.5 |Apr precipitation mm = 50.5 |May precipitation mm = 72.4 |Jun precipitation mm = 87.6 |Jul precipitation mm = 86.0 |Aug precipitation mm = 65.3 |Sep precipitation mm = 69.3 |Oct precipitation mm = 61.7 |Nov precipitation mm = 63.2 |Dec precipitation mm = 70.7 |year precipitation mm = 796.2 |Jan precipitation days = 11.9 |Feb precipitation days = 9.3 |Mar precipitation days = 12.5 |Apr precipitation days = 10.2 |May precipitation days = 10.4 |Jun precipitation days = 11.6 |Jul precipitation days = 11.2 |Aug precipitation days = 9.4 |Sep precipitation days = 10.7 |Oct precipitation days = 10.5 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 12.9 |year precipitation days = 120.9 |source 1 = [[World Meteorological Organization]] ([[United Nations|UN]])<ref>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/016/c00056.htm |title=Weather Information for Cologne |accessdate=}}</ref> |date=August 2010 }} === ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 102-10776, Köln, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 1830ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]] [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv B 422 Bild-0086, Köln, Rheinufer, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿನ 1983 ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]] ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಬಹಳ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="MITCH">{{cite web|url=http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|title=Flood Forecasting and Flood Defence in Cologne|coauthors=Martin Gocht, Reinhard Vogt|publisher=Mitigation of Climate Induced Natural Hazards (MITCH)|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟೆಂಟ್ವಾಸ್ಸೆರಂಗ್ಸ್ ಬೆರ್ಟ್ರೀಬ್ ಕಲೋನ್<ref>{{cite web |url=http://www.steb-koeln.de/management0.html?&L=1 |title=Stadtentwässerungsbetriebe Köln : Flood Management |publisher=Steb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215173034/https://www.steb-koeln.de/management0.html?&L=1 |url-status=dead }}</ref>) ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹತೋಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಲಿತ ಪ್ರವಾಹ ಗೋಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಏರುವ ನೀರಿನಿಂದ ಜಖಂ ಆಗದಂತೆ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ದಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="MITCH"/><ref>{{cite web|url=http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|title=Flood Defence Scheme City of Cologne|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|title=Aqua Barrier Fights Cologne Flood|publisher=GEODESIGN AB|accessdate=2009-03-20|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813111143/http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|url-status=dead}}</ref> 1993ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾನಿಯಾದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="MITCH"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Cologne}} === ರೋಮನ್ ಕಲೋನ್ === {{Main|Colonia Claudia Ara Agrippinensium}} ಕಲೋನ್ ನ ಈಗಿನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾದ ''ಒಪ್ಪಿಡಂ ಯೂಬಿಯೋರಂ'' ಎಂಬ ಮೈದಾನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುಬೈ ಎಂಬ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಕಲೋನ್ ರೋಮನ್ ರ ನಗರವೆಂದು 50ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ನಗರವನ್ನು ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರೋಮನ್ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷತಃ ವಾರ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ; 2007ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 1900ನೆಯ ಇಸವಿಯ ರೋಮನ್ ಹಡಗನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲೊಂದು.<ref>{{cite web|url=http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=18208 |title=C.Michael Hogan, '&#39;Cologne Wharf'&#39;, The Megalithic Portal, editor Andy Burnham, 2007 |publisher=Megalithic.co.uk |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> 260ನೆಯ ಇಸವಿಯಿಂದ 271ನೆಯ ಇಸವಿಯವೆಗೆ ಕಲೋನ್ ಪಾಶ್ಚುಮಸ್, ಮಾರಿಯಸ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರಿನಸ್ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗ್ಯಾಲಿಕ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 310ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಸ್ಟಂಟೈನ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ರೈನ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 313ರಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಮ್ಯಾಟೆರ್ನಸ್ ಕಲೋನ್ ಕಂಡ ಮೊದಲ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 459ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ನಗರವು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 785ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರಿಕ್ ನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಏಳು ಯುವರಾಜ-ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಚರ್ಚ್ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು ಬೃಹತ್ತಾದ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಾದರೂ 1288ರಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ ಫ್ರೈಡ್ II ವಾನ್ ಚೆಸ್ಟರ್ಬರ್ಗ್ ವಾರಿಂಗೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಬಾನ್ ಗೆ ಅಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟನು. ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾರಣ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಂತಾಗಿದ್ದುದು ಕಲೋನ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ನ ಸದಸ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1475ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಕ್ತ ಸಾರ್ವಭೌಮಿಕ ನಗರವಾಯಿತು. ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಇತರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಬದ್ಧ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ) ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು "ಗ್ರೀವ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದಿತು. ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ವಿಧವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಮಹತ್ತರವಾದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಯಿತು; ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಡಾಸ್ಸೆಲ್ ನ ರೈನಾಲ್ಡ್ 1164ರಲ್ಲಿ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವನ್ನು [[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲಾನ್]] ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನಂತರ)ತ್ರೀ ವೈಸ್ ಮೆನ್ ನ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ಕೊಡಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಅದು ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಮೂರು ಅವಶಿಷ್ಟಗಳಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್ ಸಂತ ಉರ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್|ಆಲ್ಬರ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್]]ರ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರೈನ್ ನದಿಯಗುಂಟ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾದುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಿಂಬಕವಾಗಿ ಇದ್ದವು. ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೇ ಮೀಸಲಾದಂತಹವು ಇದ್ದವು. [[ಚಿತ್ರ:Martyrdom of St Ursula at Cologne.jpg|thumb|500px|center|1411 ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಲೋನ್]] ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದೊಳಗಿನ ಅರಸುಗಳಾಳಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಹಕ್ಕು (ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯತೆ) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಈ ಸೇನೆಯನ್ನು ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್'' (ರೆಡ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೈನಿಕರುಪವಿತ್ರ ರೋಂ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸೇನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರು ("ರೀಚ್ಸ್ ಕಾಂಟಿಂಜೆಂಟ್") ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಹಾಗೂ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಚಳುವಳಿನಿರತ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದುದೂ ಆ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಣ್ಣ ಸೇನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ದಂಡಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಂಡಳಿಯಾದ ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್'' ಒಂದು ಸೇನಾ ವಿನೋದದ (ಅಣಕದ) ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rote-funken.de/ |title=Rote Funken - Kölsche Funke rut-wieß vun 1823 e.V. - Rote Funken Koeln |publisher=Rote-funken.de |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಈ ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ನ ಆಡಳಿತದ ಕಲೋನ್ ಎಂದು ಎಣೆಸಬಾರದು; ಅದು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಷ್ಟೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ಬವಾರಿಯಾ ವಂಶದ ವಿಟ್ಟೆಲ್ಸ್ ಬಾಕ್ ನಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತವಾದ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲು ಬಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ದಡದಲ್ಲಿನ ಬೃಹ್ಲ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಹಾಗೂ ಅವರ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಯ್ಕೆದಾರರ ಅಂತಸ್ತಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು 17ನೆಯ ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಮುಕ್ತತೆಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಾಗಿ ಹೆದರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ರಾಯಭಾರಿಯ ಕಾರ್ಯರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸುವ ರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತ ನಗರವೆಂಬ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಲ್ಯೂನೆವಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ (1801)ದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರವಾದ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನ ಅಂಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು (1798ರಲ್ಲೇ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು). ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಡಿಪಾರ್ಟೆಮೆಂಟ್ ರೋಯೆರ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು(ಈ ಹೆಸರು ರೋಯರ್ ನದಿಯಿಂದ ಎರವಲಾಗಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್: ರರ್) ಮತ್ತುಆಚೆನ್ (Aix-la-ಚಾಪೆಲೆ) ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದರು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಿದರು. ಈ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ರೈನ್ ನ ಎಡದಂಡೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಒಂದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ(ದ ''ಬರ್ಗರ್ಲಿಚೆಸ್ ಜೆಸೆಟ್ಸ್ ಬುಕ್'' ) ಯನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ, ವಿಯೆನ್ನಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೊಲೋನ್ ಅನ್ನುಪ್ರಷ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಂಗವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮೊದಲಿಗೆ ಜ್ಯುಲಿ್-ಕ್ಲೀವ್ಸ್-ಬೆರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಪ್ರೊಟೆಂಸ್ಟೆಂಟ್ ಗ ಕಡೆ ವಾಲಿದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಆತಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿತು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಆ ಗಲಭೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. 1837ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡ್ರೋಸ್ಟೆ-ವಿಷೆರಿಂಗ್ರನ್ನು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಮದುವೆ (''ಮಿಷಹೆನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' )ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. 1874ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಟರ್ ಕಾಂಪ್ಫ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಪಾಲ್ ಮೆಲ್ಚರ್ಸ್ ರು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜಗಳಗಳು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಜನರನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಎಡಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು; ಇದು ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದಿತು ಎನ್ನುವುದು ಕಲೋನ್ ನ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾಂಸೆಲರ್ ಆದಾಗಲೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ 700,000 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮವು ನಗರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿಸಿತು. ವಾಹನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು; ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ರರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದವು. 1249ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ, ಆದರೆ 1560ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಕಡೆಗೂ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಕೇವಲ ಪೂಜಾಸ್ಥಾನವಾಗಿರದೆ ನೂತನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಯಿತು. ಈ ನಾಗರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಗರದ ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೆಡವಬೇಕಾಯಿತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಲೋನ್ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು (ವೆರ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಲೈಗೆ)ಯಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಎರಡು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದವು [http://www.altearmee.de/zwischenwerk/index.htm ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು] ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ಸೇನೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದವು; ಕೋಟೆಳು, ಬಂಕರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಹಳ್ಳಗಳು ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹರಡಿ ನಗರದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಳುವಾದವು; ಇದರಿಂದ ಜಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ದ ರೈನ್ ಕದನವಿರಾಮದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ 1926ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ವರ್ಸಾಲೆಸ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯವಾಳಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html ಕೊಲೋನ್ ಎವಾಕ್ಯುಯೇಟೆಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524105305/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html |date=2008-05-24 }}, ''ಟೈಂ ಪತ್ರಿಕೆ'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 1926</ref> ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಭರಿತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯರೊಡನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕಲೋನ್ ನ ಮೇಯರ್ (ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಆದವರು) ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಈ ವಿಧದ ನಡವಳಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖಾಯಂ ಅಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಯೋಚನೆಗಳು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ. 1919ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (ಫ್ರೆಂಚರು ಇದನ್ನು1798ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು 1918-19ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬೋರ್ಗ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಇರಲೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಮಾರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅವಧಿ(1919–1933)ಯಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ವಸತಿ, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ವಿಶೇಷತಃ ಎರಡು ''ಗ್ರುಂಗುರ್ಟೆಲ್'' (ಹಸಿರು ಪಟ್ಟಿಗಳು), ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕೋಟೆಗಳ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕಿತ್ತು(1933ರವರೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ). ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸತಿಯನ್ನು ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಾಗ ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು[[:de:Butzweilerhof|ಬಟ್ಝ್ ವೀಲೆರ್ಹಾಫ್]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶೀಫ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರ್ಲಿನ್-ಟೆಂಪೆಲ್ಹಾಫ್ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1939ರ ವೇಳೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 772,221ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ನಾಝಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನವಾದ ಬೆಂಬಲವು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ; ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ NSDAPಗಾಗಿ ರೀಚ್ ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಮತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080211085633/http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archivedate=2008-02-11 |title=Weimarer Wahlen |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-11 |accessdate=2009-07-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wahlen-in-deutschland.de/wrtwkoelnaachen.htm |title=Voting results 1919-1933 Cologne-Aachen |publisher=Wahlen-in-deutschland.de |date= |accessdate=2010-08-08}}</ref> === 2ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ === [[ಚಿತ್ರ:Koeln 1945.jpg|thumb|ಕಲೋನ್ ನ ವಿನಾಶ 1945 ರಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನ್ ಸ್ಟೆರ್ ನಲ್ ಸೇನಾ ಜಿಲ್ಲೆ(''ವೆಹರ್ಕ್ರೀಸ್'' )ಯಾದ VIಗೆ ಕಲೋನ್ ಸೇನಾಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ(''ಮಿಲ್ಲಿಟರ್ಬೆರೀಚ್ಷಾಪ್ಟ್ ಕೊಮಾಂಡೋಕ್ವಾರ್ಟೀಯ್ರ್'' ). ಕಲೀನ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಜನರಲ್ ಫ್ರೀಹೆರ್ ರೋಯ್ಡರ್ ವಾನ್ ಡಿಯರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಆ ದಂಡನಾಯಕರ ಕೈಕೆಳಗೆಬಾನ್, ಸೀಗ್ಬರ್ಗ್, ಆಛೆನ್, ಜ್ಯುಲಿಕ್, ಡ್ಯುರೆನ್, ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸ್ಕೌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೇನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ದಂಡನಾಯಕರದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ 211ನೆಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ತುಕಡಿ ಮತ್ತು 26ನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತುಕಡಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಲೋನ್ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಿತ್ರರು ನಡೆಸಿದ 262 ವಾಯುಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು<ref>{{cite web|author=koelnarchitektur |url=http://www.koelnarchitektur.de/pages/de/home/news_archiv/823.htm |title=on the reconstruction of Cologne |publisher=Koelnarchitektur.de |date=2003-07-15 |accessdate=2009-07-24}}</ref>; ಈ ಧಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 20,000 ನಾರಿಕರು ಬಲಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಧಾಳಿಯು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಮೇ 31, 1942ರಂದು ಕಲೋನ್ "ಆಪರೇಷನ್ ಮಿಲೆನಿಯಂ"ನ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ 1,000 ಬಾಂಬರ್ ಧಾಳಿ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರು ರಾಯಲ್ ಏರ್ಫೋರ್ಸ್. 1,046 ಭಾರವಾದ ಬಾಂಬರ್ ಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ 1,455 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ತೂರುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಧಾಳಿಯು ಸುಮಾರು 75 ನಿಮಿಷಗಳು ನಡೆದು, {{convert|600|acre|ha|0}} ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿತು, 486 ನಾಗರಿಕರ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 59,000 ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದರು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 95%ನಷ್ಟು ಇಳಿದುಹೋಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಜನರನ್ನು ಸಮೂಹಗಟ್ಟಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಕಳುಹಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತರ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಉಂಟಾಯಿತು. 1945ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮತ್ತೆ 500,000 ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಲೋನ್ ನ ಯುದ್ಧ-ಪೂರ್ವ ಯಹೂದಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 20,000 ಜನರನ್ನೂ ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಜರ್ಮನ್ ದರ್ಬಾರಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ನಗರದ ಆರು ಯಹೂದಿ ಇಗರ್ಜಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದರು. ರೂನ್ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ಇಗರ್ಜಿಯು ಮತ್ತೆ 1959ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sgk.de/index.php/historie.html |title=Synagogen-Gemeinde Köln |publisher=Sgk.de |date=1931-06-26 |accessdate=2010-08-08}}</ref> === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಲೋನ್ === ಕಲೋನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮೀಪದ ಡುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಅನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾನ್ ಅನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿ (''ಪ್ರಾವಿಸೋರಿಷೆ ಬುಂಡೆಶೌಪ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್'' ) ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪೀಠವಾಗಿ ಆರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕಲೋನ್ ಮಾಜಿಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೊರಕುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಏಜೆನ್ಸೀಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. 1990ರಲ್ಲಿ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. 1945ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಚತುರ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು "ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಸದ ರಾಶಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1047ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ನಗರದ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್'' ("ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ರಸ್ತೆ"). ಈ ಮೂಲವಿನ್ಯಾಸವು ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯು ಬಹಳವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಝಿ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ಯೋಜನೆಯು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರವಲಯದ (ಡೌನ್ ಟೌನ್) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಗೆರಿಯಾನ್, ಗ್ರೇಟ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಐಎಂ ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಝನ್ ಇತರ [http://www.romanische-kirchen-koeln.de/ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚು] ಗಳ ನೆಲಸಮಾಧಿಯು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದುದರಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆ ಚರ್ಚುಗಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಸಭಾಂಗಣದಂತಹ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರ ತೀವ್ರವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಸೇಂಟ್ ಕುನಿಬರ್ಟ್ ಕಡೆಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು. ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು. 1959ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದು 1975ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಮಿಲಿಯನ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ. 1980ರ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು; ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನವೀನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಡೌನ್-ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಕೋಲ್ನ್ ಟುರ್ಮ್'' ಅನ್ನೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಇಡೀ ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಮಿಸಬಲ್ಲ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ, ನಗರವು ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ನಿವೇಶನವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿತು. ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲೇ, 1920ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸರಣಕಾರರಾದ RTLಗೆ ತಮ್ಮ ನೂತನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. == ಪಟ್ಟಣ/ನಗರದೃಶ್ಯ == {{wide image|Cologne - Panoramic Image of the old town at dusk.jpg|1000px|Panoramic view of the city centre at night as seen from [[Deutz, Cologne|Deutz]]; from left to right: [[Deutz Bridge]], [[Great St. Martin Church]], [[Cologne Cathedral]], [[Hohenzollern Bridge]]}} ಕಲೋನ್ ನ ಇನ್ನರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು, ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು, ರಸ್ತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಆಗಿನ ರೀತಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಈಗಿನ ನಗರವು ಬಹಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಸರಳ ಮಾಗೂ ಆಡಂಬರರಹಿತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಡನೆ ಕೆಲವು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಿತವಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ; ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ವೀಡೆರೌಫ್ ಬಾಝೀಟ್" (ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಯುಗ)ದ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ರಿಪ್ಹಾಹ್ನ್ ನ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್, ಈಗ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕಲೋನ್ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್ ನ ಒಗ್ಗದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. === ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು === '''ಚರ್ಚುಗಳು''' * ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಂ'' ) ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹಳವೇ ಗೌರವಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚರ್ಚ್, ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾದುದು 1248ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದುದು 1880ರಲ್ಲಿ. 1996ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು,ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ (3}ಮೂರು ಮ್ಯಾಗಿಗಳ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳು ಇದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ (<ref>{{cite web |url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |title=Offizielle Webseite des Kölner Doms &#124; Bedeutende Werke |publisher=Koelner-dom.de |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703064357/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |url-status=dead }}</ref> ಸಹ ನೋಡಿ ). ಕಲೋನ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು "ನಿರಂತರ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿವೇಶನ" (''ಡಾಯೆರ್ಬಾಸ್ಟೆಲೆ'' )ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು: ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸ್ಯಾಕ್ರಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮೂಲತಃ ರೋಮನ್ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಗೆರೆಯಾನ್ ನಮತಹ ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳ ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಲೈಸ್ಕರ್ಷೆನ್ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚುಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಖಂ ಆಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <gallery> File:Kdom.jpg|ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ File:Köln - Groß St. Martin vom Dom.jpg|ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ File:Severeinskirche aus Severinstorburg 2009.jpg|ಸೈಂಟ್ ಸೆವೆರಿನ್ ಚರ್ಚ್ File:Koeln mariae himmelfahrt 001.jpg|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಸಂಪ್ಷನ್ File:Trinitatiskirche Koeln2007.jpg|ಹೋಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ </gallery> '''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಭವನಗಳು''' ಕಲೋನ್ ನಗರ ಸಭಾಂಗಣವು (''ಕೋಲ್ನರ್ ರಾಟ್ ಹಾವ್ಸ್'' ), 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಬಹಳ ಹಳೆಯನಗರ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |title=Strategic Management Society - Cologne Conference - Cologne Information |publisher=Cologne.strategicmanagement.net |date=2008-10-14 |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724083513/http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |url-status=dead }}</ref> ರೆನಾಯ್ಸಾನ್ಸ್ ಶೈಲಿಯ ಲೋಗ್ಗಿಯಾ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಟಿಷಿಯನ್ ಭವನಗಳೆಂದರೆ ಗುರ್ಝೆನಿಚ್, ಹಾವ್ಸ್ ಸಾಲೆಕ್ ಮತ್ತು ಓವರ್ಸ್ಟಾಲ್ಝೆನ್ಹಾಸ್. <gallery> File:Keoln Maerz 2009 PD 20090327 028.JPG|ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣ File:Köln gürzenich.jpg|ಗರ್ಝೆನಿಕ್ File:Overstolzenhaus-Rheingasse-Köln.JPG|ಓವೆರ್ಸ್ತೊಲ್ಜೆನ್ಹೌಸ್ </gallery> '''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ನಗರಮಹಾದ್ವಾರಗಳು''' ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಇದ್ದು ಹನ್ನೆರಡು ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಈಗ ಎಬರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಈಗಲ್ ಸ್ಟೀನ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ್, ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಹೆಂಟೋರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಡ್ ವಿಗ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆವೆರಿನ್ ಸ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. <gallery> ಚಿತ್ರ:Köln eigelsteintorburg.jpg|ಇಗೆಲ್ಸ್ತಇನ್ತೊರ್ ಚಿತ್ರ:Hahnentorburg.jpg|ಹಹ್ನೆನ್ತೊರ್ ಚಿತ್ರ:Severinstorburg Köln-0410.jpg|ಸೇವೆರಿನ್ಸ್ತೋರ್ </gallery> '''ರಸ್ತೆಗಳು''' {{Main|Streets in Cologne}} * ಕಲೋನ್ ರಿಂಗ್ ಬೂಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಗಳು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ರಿಂಗ್'', ''ಕೈಸರ್-ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್-ರಿಂಗ್'', ''ಹ್ಯಾನ್ಸರಿಂಗ್'' )ಗಳಂತಹವು, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ (''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್'' )ನ ''ಹಾಹೆಂಟೋರ್ನರ್ಗ್'' ಗಳಂತಹವು) ನಿಶಾಜೀವನಕ್ಕೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. * ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಬ್(ಅರ್ಥಾತ್: ''ಹೆದ್ದಾರಿ'' ) ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸರಿಸುಮಾರು ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವಸ್ತ್ರಭಂಡಾರಗಳು, ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇವೆ. * ಸ್ಕಿಲ್ಡೆರ್ಗಸ್ಸೆ - ''ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'' ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ''ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ - ''ಅಪೋಸ್ಟೆಲ್ನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ''ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ಮತ್ತು ''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್'' ಸುತ್ತಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರದೇಶ, ಇದು ಕೊಂಚ ತಲೆತಿರುಕ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ವಾಲಿದೆ. '''ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು''' * Rರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದನ್ನುಸಾಕರ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆಸನಗಳು - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾದರೆ 50,997 ಆಗಂತುಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾದರೆ 46,134 ಆಸನಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮೊದಲನೆ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಕರ್ ತಂಡ (ಬಂಡೆಸ್ಲಿಗ) ತಂಡದ ತವರು, 1. FC ಕೋಲ್ನ್. * ಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾ (ಮೊದಲ ಹೆಸರು ''ಕೋಲ್ನರೀನಾ'' ), ಒಂದು ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಭಾಂಗಣ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ ದ ಕೋಲ್ನರ್ ಹೇಯಿಯ ತವರು (ಅರ್ಥಾತ್: ''ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್'' ). === ಸೇತುವೆಗಳು === ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ): ಕಲೋನ್ ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್ ಸೇತುವೆ, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆ, ಸೆವೆರಿನ್ ಸೇತುವೆ, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ಸೇತುವೆ, ಹೋಹೆನ್ಝಾಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆ, ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ (''ಝೋಬ್ರುಕ್ಕೆ'' ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಮುಲ್ಹೀಮ್ ಸೇತುವೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಕಬ್ಬಿಣದ ಟೈಡ್ ಆರ್ಚ್ ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆಯು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಬ್ರೂಕೆ'' ) ನದಿದಂಡೆಯ ಗುಂಟ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನದಿ ದಾಟಲು ಮಾಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಕಲೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕೋಲ್ನರ್ ಸೀಲ್ಬಾಹ್ನ್'' ), ಇದು ನೀಹ್ಲ್ ನ ಕಲೋನ್ ಝೂಅಲಾಜಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ನ ರೀನ್ಪಾರ್ಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವಾಗಿ ರೀನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೇಬಲ್ ಮಾರ್ಗ. === ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ {{convert|266|m|ft|0|abbr=on|disp=/}}ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್. ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯು 1992ರಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಗಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಹಾನ್ಸಾಹೋಕ್ಹಾಸ್ ಎಂಬ, ಜೇಕಬ್ ಕೊಯೆರ್ಫರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ 1925ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವೂ ಒಂದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರೀನಾಹಾಫೆನ್ ಮತ್ತು ಮೆಸ್ಸೆರ್ಟಂ ಕೋಲ್ನ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಾನ್ಹಾಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು(ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ ಟವರ್'' ). {| class="wikitable sortable sortable" style="text-align:center;background:#fefef6;width:80%" |- ! ಗಗನಚುಂಬಿ ! class="unsortable"| ಚಿತ್ರಗಳು ! ಎತ್ತರ ಮೀಟರ್ ನಲ್ಲಿ ! ಮಹಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ವಿಳಾಸ ! class="unsortable"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | align="left"| ಕಾಲ್ನ್ ಟರ್ಮ್ | [[ಚಿತ್ರ:Koeln-Turm 001.jpg|60px]] | 148,5 | 43 | 2001 | align="left"| ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಕ್ 8, ಬ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್ | align="left"| (ಅಕ್ಷರಶಃ: ''ಕಲೋನ್ ಗೋಪುರ'' ), ಕಲೋನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾದ ಇದರ ಎತ್ತರ {{convert|165.48|m|ft|2}}, ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಿರುವುದು ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್ ಮಾತ್ರ |- | align="left"| ಕಲೋನಿಯಾ-ಹಾಕ್ಹಾಸ್ | [[ಚಿತ್ರ:Colonia-Haus.jpg|60px]] | 147 | 45 | 1973 | align="left"| ಆನ್ ಡೆರ್ ಸ್ಕಾನ್ಝ್ 2, ರೀಹ್ಲ್ | align="left"| 1973ರಿಂದ 1976ರವರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡ. ಇಂದಿಗೂ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡ. |- | align="left"|ರೀನ್ ಟವರ್ | | 138 | 34 | 1980 | align="left"| ರಾಡೆರ್ಬರ್ಗ್ಗರ್ಟೆಲ್, ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್ | align="left"| ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ವೆಲ್ಲೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ, 2007ರಿಂದ ನವೀನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಈಗಿನ ಇದರ ಹೆಸರು ''ರೀನ್ ಟವರ್ ಕಲೋನ್-ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್ '' |- | align="left"| ಯೂನಿ-ಸೆಂಟರ್<ref>{{cite web |url=http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |title=Homepage of the Uni-Center |publisher=Unicenterkoeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327143823/http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |url-status=dead }}</ref> | [[ಚಿತ್ರ:Uni-Center-Koeln.jpg|60px]] | 133 | 45 | 1973 | align="left"| ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್, ಸಲ್ಝ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |- | align="left"| TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ | [[ಚಿತ್ರ:TÜV Rheinland, Köln-Poll.jpg|60px]] | 112 | 22 | 1974 | align="left"| ಆಮ್ ಗ್ರಾಯೆನ್ ಸ್ಟೀಯ್ನ್, ಪೋಲ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |- | align="left"| ಕಲೋನ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ | [[ಚಿತ್ರ:KölnTriangle (0684).jpg|60px]] | 103 | 29 | 2006 | align="left"| ಆಟೋಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್ 1, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ | align="left"| ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಎದುರಿಗಿದ್ದು {{convert|103|m|ft|0|abbr=on}} ಎತ್ತರದ ಮಂಚಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಇದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಎಲಿವೇಟರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ; ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ. |- | align="left"| ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್-ಹಾಕ್ಹಾಸ್ | [[ಚಿತ್ರ:Herkulesbuilding.jpg|60px]] | 102 | 31 | 1969 | align="left"| ಗ್ರ್ಯಾಷ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ 1, ಎಹ್ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Kolumba Köln - Innenhof.jpg|thumb|ಪೀಟರ್ ಉಮ್ದೊರ್ ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲುಂಬ ವಸ್ತುಸಂಗ್ದರಹಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಚಿತ್ರ.]] ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನಲ್ಲಿನವ್ಯ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ; ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಿಕಾಸೋ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಟಿ. ಸ್ಕ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಆರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಸೆಸಿಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು WDR ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಕಲೋನ್ ಗಳೆರಡೂ ಕಲೋನ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಭವನದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |title=Kölner Philharmonie |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-11 |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211142559/http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |url-status=bot: unknown }}</ref> ಇತರ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯೂಸಿಕಾ ಆಂಟಿಕಾ ಕೋಲ್ನ್, ಹಾಗೂ WDR ರಂಡ್ ಫಂಕ್ ಕಾರ್ ಕೋಲ್ನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗಾಯನವೃಂದಗಳು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ 1990ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ)ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು(ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಫರ್ ಎಲಕ್ಟ್ರಾನಿಸ್ಕೆ ಮ್ಯುಸಿಕ್, ಕಾರ್ಲ್ಹೀನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸೆನ್). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು WDR 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಟ್ ರಾಕ್ ನಂತಹ ಸಂಗೀತ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್ ಇಲ್ಲಿಯೇ 1968ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿಜೀವನಕ್ಕೆಂದೇ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ''ಕ್ವಾರ್ಟಿಯರ್ ಲಟಾಂಗ್'' (ಝುಲ್ಪಿಕರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು) ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್-ಭರಿತವಾದ ಫ್ರೀಸೆನ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ಮತ್ತು ರುಡೋಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಬೃಹತ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಬ್ಬವಾದ Lit.ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖಕರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜವೆಂದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಪಡೆದಿರುವ ಲೇಖಕ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಬಾಲ್. ಕಲೋನ್ ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೀರ್ ಗೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಹೆಸರೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಕಾಲ್ಷ್ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯದ ಮಾತೂ ಸಹ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಲೋನ್ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕೋಲ್ನಿಷ್ಕ್ ವಾಸ್ಸರ್'' ) ಗೂ ಸಹ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಅನಿವಾಸಿ ಜೊಹಾನ್ ಮಾರಿಯಾ ಫರೀನಾ ಒಂದು ಹೊಸ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಕಲೋನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟರು. ಅದೇ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕಲೋನ್ ನ ಜಲ'' ). 18ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಸುಗಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದಂತಹ ಫರೀನಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕದನಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾಗ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ನೀಡಿದಂತಹ ಗೃಹಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 4711 ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ, ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ವೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗೆ ಮಾರಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ವೆಲ್ಲಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಈಗ ಮೂಲ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಫರೀನಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ- (1709ರಿಂದ ಫರೀನಾ ಗೆಗೆಂಬರ್), ಇವರದು ಈಗಿನದು ಎಂಟನೆಯ ತಲೆಮಾರು; ಮತ್ತು [[:de:Mäurer & Wirtz|ಮಾರೆರ್ ಮತ್ತು ವಿರ್ಟ್ಝ್]]- ಇವರು 4711 ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದರು. === ಮಹೋತ್ಸವ === ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್(ಮಹೋತ್ಸವ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಬೃಹತ್ ಬೀದಿಯ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲವು ನವೆಂಬರ್ ಹನ್ನೊಂದರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ, ಹನ್ನೊಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ನೂತನ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿವೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಬುಧವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಟೊಲ್ಲೆ ಟಾಗೆ" (ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿನಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವು ''ವೀಬೆರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಾಕ್ಟ್'' (ಮಹಿಳೆಯರ ಮಹೋತ್ಸವ) ಅಥವಾ, ವಾಡಕೆಯ ಮಾತಿನಂತೆ, ''ವೀವರ್ಫಾಸ್ಟೆಲೊವೆಂಡ್'' (ಬೂದಿಬುಧವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರ)ದ ವರೆಗೂ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಗುರುವಾರವೇ ಬೀದಿಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆರಂಭ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿಬುಧವಾರದ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರದಂದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080125230206/http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archivedate=2008-01-25 |title=Carnival - Cologne`s "fifth season" - Cologne Sights & Events - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-26 |accessdate=2009-07-24}}</ref> === ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Museum Ludwig Köln - Südeingang - Schriftzug.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯ ಻ತ್ಯಂಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಲಲ್ಲೊಂದಾದ ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದ ಾಶ್ರಯ ತಾಣ]] {{Main|List of museums in Cologne}} * ಫರೀನಾ ಫ್ರ್ಯಾಗ್ರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ. * ರೋಮಿಸ್ಕ್-ಜರ್ಮೆನಿಸ್ಕಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (ಆಂಗ್ಲ: ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ) ಪುರಾತನ ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ವಾಲ್ರಾಫ್-ರಿಷಾರ್ಟ್ಝ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ13ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 20ಶತಮಾನದ ಆದಿಯವರೆಗಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೇಯ್ನ್ ಟಿಂಗ್ (ಚಿತ್ರಕಲೆ)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನವೀನ ಕಲೆಗೆ. * ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸ್ಖ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಲೆಗೆ. * ಕೊಲಂಬಾ ಕನ್ಸ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಡೆಸ್ಎರ್ಝ್ ಬಿಸ್ಟ್ ಮಸ್ ಕಲೋನ್ (ಆರ್ಕ್ ಬಿಷೋಪ್ರಿಕ್ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ ನ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ), ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಶೇಷಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ. * ಎಲ್-ಡಿ-ಹೌಸ್ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಗೆಸ್ಟಪೊ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕಲೋಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿನ ನಾಜಿ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ನ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಧಾನದಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * [http://www.sportmuseum.info/ ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ], ಻ದರಲ್ಲಿ ಹಿದಿನದಿಂದಿನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ * ಛಾಕಲೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಮ್ನೋಫ್-ಛೊಕಲೇಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * [http://www.javamuseum.org/ ಜಾವಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ - ಫೋರಂ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ಆರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122170953/http://javamuseum.org/ |date=2010-11-22 }} - ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, (ನ್ಯೂಮೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್) ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಾಗ:ಕಲೋನ್ - ಕಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಯೋಗರಂಗ. * ಫ್ಲೋರಾ ಉಂಡ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, ನಗರದ ಔಪಚಾರಿಕವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ * ಫೋರ್ಸ್ಟ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, an ವೃಕ್ಷವಾಟ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ === ಸಂಗೀತ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು === ಜಗತ್ಪರಸಿದ್ಧವಾದ ರಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟ್ ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದದಿತು ಮತ್ತು ಈಗ C/o ಪಾಪ್ ಹಬ್ಬವೂ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.<ref name="C/o pop">{{cite web | url=http://www.c-o-pop.de/home.4.en.html | title=C/o Pop Official Website | publisher= | access-date=2010-09-29 | archive-date=2010-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101213161504/http://c-o-pop.de/home.4.en.html | url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Koelnmesse Nordeingang.jpg|thumb|2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದ, ಕೊಲ್ನಮೆಸ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rheinauhafen - The Bench - Rheinseite (1828-30).jpg|thumb|ರ್ಹಇನುಹಫೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಲೆಗಳ ಇಂಕ್ ನಲ್ಲಿ]] ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಬೃಹತ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.stadt-koeln.de/mediaasset/content/pdf80/cbg_2009_bfrei_deutsch.pdf ಸ್ಠಾಡಟ್ - ಕಾಲೋನ್ ಕಾಲೋನ್ನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮಾರ್ಗ'''' ದರ್ಶಿ]{{de icon}}{{en icon}}</ref> ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ನೊಡನೆ ಸ್ಥಳದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಿರುವ ಈ ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ;<ref>ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಅನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/125964/Cologne/61370/Economy ಕಾಲೋನ್]</ref> ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷೆರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್, ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೇಡಿಯೋ, RTL ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗಗಳು, ಬ್ರೈನ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ J. P. ಬಾಕೆಮ್, ತಾಷ್ಕೆನ್, ಟ್ಯಾಂಡೆಮ್ ವೆರ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ. ಡ್ಯುಮಾಂಟ್ ಸ್ಕಾಸ್ಬೆರ್ಗ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗುಂಪುಗಳು,ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, TV ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್, DEVK, DKV, ಜನರಲಿ ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಗಾಟ್ಹಾಯೆರ್, HDI ಜೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು AXA ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್ ಹಾಗೂಝುರಿ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು. ಜರ್ಮನಿಯ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸುವ ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ, ಮತ್ತು ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ ಸಿಟಿಲೈನ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 107 | date= 2007-04-03}}</ref> ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗದಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಫೋರ್ಡ್ ಯೂರೋಪ್, wತನ್ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾದ (ಫೋರ್ಡ್-ವೆರ್ಕೆ AG)ಯನ್ನು ನೀಹ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ford.de/UeberFord|title={{de icon}} Über Ford - Standorte|work=Ford Germany |accessdate=2009-06-20}}</ref> ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH (TMG), ಎಂಬ ಟೊಯೋಟಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತಂಡವು, ಟೊಯೋಟಾ ರಾಲಿ ಕಾರ್ ಗಳ ಹೊಣೆಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿ, ಹಾಗೂ ತದನಂತರ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ಕಾರ್ ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಕ್ ಷಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಇತರ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ REWE ಗ್ರೂಪ್, TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ AG ಮತ್ತು ಹಲವಾರುಕಾಲ್ಷ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಬೃಹತ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳೆಂದರೆ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್, ಗ್ಯಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಹ್. {| class="wikitable sortable " ! style="text-align:left"| ಬ್ರೂಯರಿ ! valign="bottom"| ಸ್ಥಾಪನೆ ! valign="bottom"| ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ<small>'' ಹೆಕ್ಟಾಲೀಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ'' </small> |- | ಹೀನ್ರಿಚ್ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್ | 1894 | 650.000 |- | ಗಾಫ್ಫೆಲ್ ಬೆಕರ್ & ಕಂ | 1908 | 500.000 |- | ಕಲ್ನರ್ ಹಫ್ ಬ್ರೌ ಫ್ರಹ್ | 1904 | 440.000 |} ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಲೋನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಐದು ರೈನ್ ಬಂದರುಗಳು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ ಒಳಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಳಬಂದರು ಇರುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ (''ಕೋಯೆಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ'' )ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 50<ref>{{cite web |url=http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |title=koeln.de/economy |publisher=Koeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801110519/http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬೃಹತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರವಿರುವ ದೈನಿಕ ಕೋಲ್ನರ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಡ್ಟ್-ಆನ್ಝೀಜರ್. == ಸಾರಿಗೆ == {{Main|Transportation in Cologne}} === ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:Koelner Ring.png|thumb|left|ಕೊಲೋಜ್ಞೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಾಗೂ ಮುಖಾಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತಡಗಳು.]] ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಾದ 1920ರಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿತು. ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಗವು 1929ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಅದೇ ಇಂದಿನ ಬುಂಡೆಸೌತೋಬಾಹ್ನ್ 555. 1965ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮೊದಲ ಜರ್ಮನ್ ನಗರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಬೈಪಾಸ್ ಫ್ರೀವೇ (ಹೊರವಲಯದ ಬಳಸು ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ)ಆದ ''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾನ್'' ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಭಾಗಶಃ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಭಾಗವು ''ಬುಂಡೆಸ್ಟ್ರೇಬ್ ("ಫೆಡೆರಲ್ ರಸ್ತೆ") B 55a'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ''ಝೂಬ್ರುಕ್'' ("ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ")ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ A 4 ಮತ್ತು A 3ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯರು''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾಹ್ನ್'' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್'' ("ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ-ರಸ್ತೆ"); ಇದು ಒಂದು ನೂತನ ನಾಲ್ಕು/ಆರು ರಸ್ತೆಗಳಿರುವ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಫ್ರಿಟ್ಝ್ ಸ್ಕೂಮ್ಯಾಕರ್ ನಂತಹ ಯೋಜನಾಕಾರರು ಈ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಎಬೆರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು 1972ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ, ಎಂಟು-ರಸ್ತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಟೋಬಾಹ್ನ್ 3 ಎಂಬ, ಕಲೋನ್ ಬೆಲ್ಟ್ ವೇಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಇಂಟರ್ಚೆಂಜ್ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮಾರ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನಸಂಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. === ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ === {{wrapper}} |[[ಚಿತ್ರ:4517Bensberg.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ ಬನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲೋನ್ ಸ್ಟಾಡೆಟ್ ಬೆರ್ಗ್.]] |- |[[ಚಿತ್ರ:146 019-5 Rheinexpressinkoelnhbf.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ]] |} ಬಹುತೇಕ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಂತೆಯೇ, ಕಲೋನ್ ನ ವಾಹನಸಂಚಾರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬೈಸಿಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸೈಕಲ್ ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಿದ್ದು, ರಸ್ತೆಯ ತುದಿಯ ಸೈಕಲ್ ಹಾದಿಗಳು ಸೈಕಲ್ ಗೆ ಮಹತ್ವವೀವ ರಸ್ತೆಕೂಟಗಳಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಕಿರಿದಾದ ಏಕ-ಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸೈಕಲ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷವಾದ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. === ರೇಲ್ವೇ ಸಾರಿಗೆ === ಕಲೋನ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇವೆಗಳು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್ ಇಂಟರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ICE-ಟ್ರೈನ್ ಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದು ''ಕೋಲ್ನ್ ಹಾಫ್ಟ್ ಬಾನ್ಹಾಫ್'' (ಕಲೋನ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ), ''ಕೋಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ/ಡ್ಯೂಟ್ಷ್'' ಮತ್ತು ''ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ'' ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿವೆ. ICE ಮತ್ತು ಥಾಲಿಸ್ ತೀವ್ರವೇಗದ ರೈಲುಗಳು ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಂ]], [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] (1ಗಂಟೆ47ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ಪ್ರತಿದಿನ) ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್( 3ಗಂಟೆ14ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ದಿನಕ್ಕೆ) ಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇಯ್ನ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೂ ICE ರೈಲುಗಳ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೋಲ್ನರ್ ವೆರ್ಕೆಹೃಸ್ಬೆರ್ಟ್ರೀನ್ (KVB)<ref>{{cite web|url=http://www.kvb-koeln.de/ |title=Kölner Verkehrsbetriebe (KVB) |publisher=Kvb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> ಆಧಿಪತ್ಯದ 0}ಕಲೋನ್ ಸಿಟಿ ರೈಲ್ವೆಯು ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ (3}ಹಗುರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ (ಇದನ್ನುU-ಬಾನ್ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಬಾನ್ ನಗರ ರೈಲ್ವೇ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಬಾನ್ ರೈಲುಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ದೋಣಿಪ್ರಯಾಣದಿಂದಲೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಗೂ ಸಹ S-ಬಾನ್ ರೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಹುದು; ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್. ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ ಗಳ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಲೈನ್ಸ್ ಕೋಚ್(ಬಂಡಿ)ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಅನ್ನೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಜಲ ಸಾರಿಗೆ === ''ಹಾಫೆನ್ ಉಂಡ್ ಗುಟೆರ್ವೆರ್ಕೆಹರ್ ಕೋಲ್ನ್'' (ಕಲೋನ್ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು) (HGK) ಒಳಭೂವಲಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |title=Häfen und Güterverkehr Köln AG |publisher=Hgk.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719040316/http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯೂಟ್ಝ್, ಕೋಲ್ನ್-ಗೊಡೋರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ನ್-ನೀಹ್ಲ್ I ಮತ್ತು II. ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫರ್ ಇಡೀ ರೈನ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೈನ್ ನದಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದುದಾಗಿದೆ. === ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ === ಕಲೋನ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರು ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (CGN). ಇದನ್ನು ಕೊನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯುಯರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜರ್ನನಿಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಛಾನ್ಸೆಲ್ಲೆರ್ ಆದ ಕೋನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯೂರ್ ಅವರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥಕವಾಗಿ, ಅವರು ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು 1917 ರಿಂದ 1933 ರರವರೆಗೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪಕ್ಕದ ನಗರವಾದ ಬಾನ್ ನಗರದ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರವು ಯುರೋಪಿನ್ ವಾಯುಯಾನ ಸುರಕ್ಷಾ ಎಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಕಲೋನ್ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಲೂ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜುಗಳ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wissensdurst-koeln.de/category/wissenschaft-forschung/hochschulen/ |title=Hochschulen - Wissensdurst KĂśln - Das KĂślner Wissenschaftsportal |publisher=Wissensdurst-koeln.de |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref><ref>http://wissensdurst-koeln.de/wp-content/uploads/2010/04/flyer-spitzenforschung.pdf</ref> ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಮೂಲತಃ 1388 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ1್ಟಿದ್ದು), ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ದಿ ಕಲೋನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅತಿ ಮದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ದಿ ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಠಲಯ ಇ<ref name="goethe.de">{{cite web|url=http://www.goethe.de/Ins/th/prj/nbc/edu/sch/enindex.htm |title=goethe.de |publisher=goethe.de |date= |accessdate=2010-08-08}}</ref> ಡೀ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಂನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="goethe.de"/> {| |- | ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ | * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು: ** ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಹೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ). * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳು: ** ಕಲೋನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಕೋಲ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್; ** ಕಲೋನ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಹಾಕ್ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಉಂಡ್ ಟಾನ್ಝ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅರ್ಟ್ಸ್ ಕಲೋನ್ (''ಕಂಸ್ಟ್ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮೆಡಿಯನ್ ಕೋಲ್ನ್ '' ); * ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು: ** ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಕಾಥೊಲಿಕ್ಕೆ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಾರ್ಡ್ರ್ ಹೀಯ್ನ್- ವೆಸ್ಟ್ ಫಾಲೆನ್'' ); ** ಕಲೋನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್; ** ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಕಲೋನ್ (''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷೊನೇಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ರೆನಿಷ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ರೆನೆಷೆ ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ) | ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ | ಹಿಂದಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ ಇವುಗಳಿವೆ: * ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ** ಜರ್ಮನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆಸ್ ಝೆಂಟ್ರಂ ಫರ್ ಲಫ್ಟ್- ಉಂಡ್ ರೌಮ್ ಫಾಹರ್ಟ್'' ); ** ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟ್ ಸೆಂಟರ್ (''EAC'' ) ಇದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಯ ಅಂಗ; ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಬಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಏಜಿಂಗ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಡೈ ಬಯೋಲೋಜೀ ಡೆಸ್ ಆಲ್ಟೆರ್ನಸ್'' ); ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಜೆಸೆಲ್ಸ್ಕಾಫ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' ); ** Max Planck Institute for Neurological Research (''Max-Planck-Institut für neurologische Forschung'' ); ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಸ್ಕೆ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' ); ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಝುಕ್ಟಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' |} == ಕ್ರೀಡೆ == 2006ರ FIFA ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ನಗರದ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡವಾದ "1. FC ಕೋಲ್ನ್" ಎಂಬ, ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾದೊಡನೆ ಸೆಣಸುವ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದೆ. 2004ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಇದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕಲೋನ್ ಸೆಂಚುರಿಯನ್ಸ್ ರಿಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದ್ದಿತು; ಅದು ಈಗ ರದ್ದತಿಯಾಗಿರುವ NFL ಯೂರೋಪಾದಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ ಕೋಲ್ನರ್ ಹೈಯೆ (ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್) ಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ; ಈ ತಂಡವು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಛವಾದ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಆದDELನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಛಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ತಂಡವು ಬೇರೂರಿರುವುದುಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾದಲ್ಲಿ. 1897ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕಲೋನ್-ವೀಡೆನ್ ಪೆಷ್ಕ್ ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುದುರೆ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ವಾರ್ಷಿಕ ಕಲೋನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.. 2002ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ಪ್ಯಾನೋಸಾನಿಕ್ ಟೊಯೋಟಾ ರೇಸಿಂಗ್ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ತಂಡವು ಮಾರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ಹೊರವಲಯದ ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH ಸೌಲಭ್ಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿತ್ತು. == ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು == {{Main|List of twin towns and sister cities in Germany}} ಕಲೋನ್ ನಗರವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳ ಜೋತೆ ಅವಳಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="Cologne">{{cite web | url=http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | title=Partnerstädte | accessdate=2009-06-22 | archive-date=2014-03-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140326174622/http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | url-status=dead }}</ref> {| |- | ಹೊಂದಿಸಿ="ಮೇಲೆ" | * {{flagicon|UK}} ಲಿವರ್ ಪೂಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 1952 ರಿಂದ * {{flagicon|France}} ಲಿಹಿಲ್ಲೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್,1958 ರಿಂದ <ref name="Lille.fr">{{cite web|url=http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|title=Lile Facts & Figures|work=Mairie-Lille.fr|accessdate=2007-12-17|archive-date=2009-02-10|archive-url=https://archive.is/20090210192016/http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Belgium}} ಲಿಯಾಗೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Netherlands}} ರೋಟ್ಟೆರ್ಡಾಮ್, ನೆದರ್ಲಾಂಡ್ಸ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Italy}} ಟ್ಯುರಿನ್, ಇಟಾಲಿ,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Luxembourg}} ಎಸಚ್-ಸುರ್-ಅಲ್ಜೆಟ್ಟಿ, ಲುಕ್ಸೆಮ್ಬರ್ಗ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Japan}} ಕ್ಯೋಟೋ, ಜಪಾನ್,1963 ರಿಂದ<ref name="Kyoto">{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Kyoto City Web / Data Box / Sister Cities |publisher=www.city.kyoto.jp |accessdate=2010-01-14 }}</ref> * {{flagicon|Tunisia}} ಟ್ಯುನಿಸ್, ಟ್ಯನೇಷಿಯಾ,1964 ರಿಂದ * {{flagicon|Finland}} ಟುರ್ಕು, ಫಿನಲ್ಯಾಂಡ್,1967 ತಿಂದ * {{flagicon|Germany}} ನ್ಯುಕೋಲಿನ್, ಜರ್ಮನಿ, 1967 ರಿಂದ * {{flagicon|Israel}} ಟೆಲ್ ಅವಿವ್-ಜಫ್ಫಾ, ಇಸ್ರೇಲ್,1979 ರಿಂದ | | * {{flagicon|Spain}} ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ, ಸ್ಪೇಯಿನ್,1984ರಿಂದ<ref name="Barcelona">{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006-2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ಬೀಜಿಂಗ್]], [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೈನಾ]],1987ರಿಂದ<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2008-09-23|archive-date=2010-01-17|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Ireland}} ಕೋರ್ಕ್,ಐರ್ಲಾಂಡ್,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Greece}} ಟೆಸ್ಲೋನಿಕಿ, ಗ್ರೀಸ್,1988ರಿಂದ<ref name="Thessaloniki">{{cite web |url=http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |title=Twinning Cities |work=City of Thessaloniki |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331054219/http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Nicaragua}} ಕೋರಿಂನ್ಟೋ/ಎಲ್ ರೆಯಲೆಜೋ, ನಿಕರಾಗುವಾ,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|USA}} ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೋಲಿಸ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Russia}} ವೊಲ್ವೊಗ್ರಾಡ್, Rರುಷಿಯಾ, 1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Germany}} ಟ್ರೆಪ್ಟೋವ್-ಕೋಪೆನ್ಕಿಕ್, ಜತ್ಮನಿ, 1990 ರಿಂದ * {{flagicon|Poland}} [[ಕತೋವೀಸ್ಸ|ರ್ಯಾಟೊವೈಸ್]], ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್,1991 ರಿಂದ * {{flagicon|Palestine}} ಬೆಥ್ಲಹೆಮ್, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ಟೆರಿಟೋರೀಸ್, 1996 ರಿಂದ<ref name="BethlehemTwinning">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=2009-10-10 |archive-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |url-status=dead }}</ref> | | * {{flagicon|Turkey}} [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಿಸ್ತಾನ್ಬುಲ್]], ಟುರ್ಕೀ,1997 ರಿಂದ * {{flagicon|Romania}} ಕ್ಲುಫ್-ನಪೋಕಾ, ರೊಮೇನಿಯಾ, 1999 ರಿಂದ * {{flagicon|UK}} ಡುನ್ ಸ್ಟಾಬೆಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರಬೊರ್ರೊ ಾಫ್ ಪೋರ್ಜಾ) * {{flagicon|UK}} ಬೆನ್ ಫ್ಲೀಟ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರ ಬೊರ್ರೊ ಆಫ್ ರ್ಒಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್/2}) * {{flagicon|France}} ಇಗ್ನೆಯೈ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|France}} ಬ್ರೈವ್-ಲಾ-ಗೈವಲ್ಲರ್ಡೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|France}} ಲಾಜೆಬ್ರೌಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|Pakistan}} ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ * {{flagicon|Netherlands}} ಐಗೆಲ್ ಶೋವೆನ್, ನೆಥೆರ್ಲಾಂಡ್ಸ್ * {{flagicon|Philippines}} ಬಟಂಗಾಸ್, ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ |} == ಕಲೋನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು == ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅವರ ಬೇರುಗಳು ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. * ಅಡೆನ್ಯೂಯರ್ ಕೊನಾರ್ಡ್ (5 ಜನವರಿ 1876 - 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 1967), ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ, ಕೊಲೋನ್ ಮಹಾನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ(1917–1933, 1945) ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಾಧಿಕಾರಿ * ಅಗ್ರಿಪ್ಪ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್ (1486–1535), ರಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ, ನಿಗೂಢ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕ * ರಿಯ ಅಗ್ರಿಪ್ಪನ (6 ನವೆಂಬರ್ 15 - 19 ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು 23 ಮಾರ್ಚ್ 59 ರ ನಡುವೆ), ರೋಮನ್ ಮಹಾರಾಣೀ(ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಲಾಡಿಯುಸ್ ನ ಪತ್ನಿ) ಹಾಗೂ ನೀರೋ ಮಹಾರಾಜನ ತಾಯಿ} * ಬಿರ್ನೆಬೌಮ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (1403–1473) ಒಬ್ಬಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸನ್ಯಾಸಿನಿ * ಬ್ಲುಮ್ ರಾಬರ್ಟ್ (10 ನವೆಂಬರ್ 1807 - 9 ನವೆಂಬರ್ 1848),ರಾಜಕೀಯ ಚತುರ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಣರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಹುತಾತ್ಮ. * ಹೋಲ್ಲ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1917 - 16 ಜುಲೈ 1985),1972 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕದ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ. * ಬ್ರುಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (6 ಜನೆವರಿ 1838 - 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1920) ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * ಕಲತ್ರವ ಅಲೆಕ್ಸ್ (ಜನನ 14 ಜೂನ್ 1973), ಸ್ಫಾನಿಶ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ * ಡೊನ್ನೆರ್ಸ್ಮಾರಕ್, ಫ್ಲೋರಿಯನ್ ಹೆನ್ಕೆಲ್ ವಾನ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1973), [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥಾ ರಚನಕಾರ. * ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (2ಏಪ್ರಿಲ್ l 1891 - 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1976), ಕಲಾಕಾರ * ಗೊಸೋವ್, ಏಂಜೆಲಾ (5 ನವೆಂಬರ್ 1974) ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಮೆಲಾಡಿಕ್ ಡೆತ್ ಮೆಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ಆರ್ಚ್ ಎನೆಮಿ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಹೈಡೆಮ್ಯಾನ್, ಬ್ರಿಟ್ಟೆ (ಜನನ 22 ದೆಸೆಂಬರ್ 1982), ಎಪೀ ಕತ್ತಿವರಸೆಗಾರ ಹಾಗೂಒಲಂಪಿಕ್ ಪದಕ ವಿಜೇತ * [[:de:Trude Herr|ಹೆರ್ರ್, ಟ್ರುಡೆ]] (4 Mಮೇ 1927 - 16 ಮಾರ್ಚ್ 1991), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಕೀಯರ್, ಯುಡೊ (ಜನನ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1944), ನಟ * ಜುಟ್ಟ ಕ್ರೈನಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್ (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1962), ಆಫ್ರೋಡ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಓಡಿಸುವ ಸ್ಫರ್ಧಾಳು * ಕ್ಲೆಂಪೆರೆರ್, ವೆರ್ನರ್ (22 ಮಾರ್ಚ್ 1920 - 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000), ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಸ್ಯ ನಟ * [[:de:Hildegard Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಹಿಲ್ಡೆಗಾರ್ಡ್]] (ಜನನ 2 ಜೂನ್ 1952), ನಟಿ * [[:de:Lotti Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಲೋಟ್ಟಿ]] (ಜನನ 23 ಆಗಸ್ಟ್ 1941), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಕ್ರುಪ್ಪ್, ಯುವೆ (ಜನನ 24 ಜೂನ್ 1965), ವೃತ್ತಿಪರ(iೈಸ್) ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ * ಕುನ್ಹ, ಹೈಂಜ್ (18 ಫೆಬ್ರವರಿ 1912 - 12 ಮಾರ್ಚ್ 1992), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ of ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾ (1966–1978) * ಲೌಟೆರ್ ಬಕ್, ಹೈನರ್ (ಜನನ 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 1953), ನಟ * ಲೈಬರ್ಟ್, ಒಟ್ಟಮರ್ (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1961), ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ * ಮಿಲ್ಲೊವಿಟ್ಷ, ಮೇರಿಲೊಸಿ (ಜನನ 23 ನವೆಂಬರ್ 1955), ಅಭಿನೇತ್ರಿ * [[:de:Peter Millowitsch|ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ಪೀಟರ್]] (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1949), ನಟ, ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ ಹಾಗೂ ನಾಟಕರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ * ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ವಿಲ್ಲಿ (8 ಜನೆವರಿ 1909 - 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999), ನಟ, ನಾಟಕ ಕರ್ತೃ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕ. * ನೈಡೆಕೆನ್, ವುಲ್ಫ್ ಯಾಂಗ್ (ಜನನ 30 ಮಾರ್ಚ್ 1951), ಹಾಡುಗಾರ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಕಲೆಗಾರ ಹಾಗೂ BAP ತಂಡದ ಮುಖಂಡ ವಾದ್ಯಗಾರ. * ನೈಹಾಫ್, ಥಿಯೊಡೊರ್ ವೊನ್ (25 ಆಗಸ್ಟ್ 1694 - 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1756), ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊರ್ಸಿಕೊದ ರಾಜ ಥಿಯೊಡೊರ್ * ಆಫೆನ್ಬ್ಯಾಕ್, ಜಾಕ್ವೆಸ್ (20 ಜೂನ್ 1819 - 5 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1880), ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * [[:de:Willi Ostermann|ಓಸ್ಟಮ್ಯಾನ್, ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್]] (1 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1876 - 6 ಆಗುಸ್ಟ್ 1936) ಸಂಗೀತ ರಚನಾಕಾರ * ಪೆಟ್ರಾಸ್, ಇಕಿಮ್ (ಜನನ 27 ಆಗುಸ್ಟ್ 1992), ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ8 * ಪ್ರೌಸ್ನಿಟ್ಜ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ (26 ಆಗಸ್ಟ್ 1920 - 12 ನವೆಂಬರ್ 2004), ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾಪಕ * ಪಫ್ಫ್ಜೆನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಾ ಉರುಫ್ ನಿಕೊ (16 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1938 - 18 ಜುಲೈ 1988), ರೂಪದರ್ಶಿ, ಅಭಿನೇತ್ರಿ, ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾಡುರಚನಾಗಾರ್ತಿ (ಸಹ ನೋಡಿರಿ ವೆಲ್ವೆಟ್ ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್) ಹಾಗೂ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟಿ * ರುಟ್ಜರ್ಸ್, ಜುರ್ಜೆನ್ (ಜನನ 26 ಜೂನ್ 1951), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ುತ್ತರ ರೈನ್-ವೆಸ್ಟ್ಫಾಲಿಯಾ 2005-2010 * ಸ್ಟೌಕ್ ಹೌಸೆನ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1957), ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಾಹಕ * ಟ್ರಿಪ್ಸ್, ವಿಲ್ಫ್ಗಯಾಂಗ್ ಗ್ರಾಫ್ ಬೆರ್ಘೆ ವೊಂನ್, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕಾರು ಚಲನಾ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ * ವೊಂಡೆಲ್, ಜೂಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡೆನ್ (17 ನವೆಂಬರ್ 1587 - 5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1679), ಡಚ್ ಕವಿ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ * ವೈಮಾರ್, ರಾಬರ್ಟ್ (ಜನನ 13 ಮೇ 1932), ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳ ತಜ್ಞ == ಇದನ್ನು ನೋಡಿ == * ಸ್ಟಾಡ್ವರ್ಕೆ ಕೋಲ್ನ್, ಪುರಸಭಾ ನಾಗರೀಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಂಪನಿ, ರೈಲ್ವೆ, ಬಂದರು, ಇತರೆ ನಾಗರೀಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪನಿ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} {{Wikisource1911Enc|Cologne}} * ಕೊಲೋನಿಪೇಡಿಯಾ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು * {{de icon}}[http://www.koelnwiki.de/wiki/Hauptseite ಕಾಲೋನ್ವಿಕಿ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು] * [http://www.stadt-koeln.de/ ಕಲೋನ್ ನಗರ], ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಪೇಜ್ * {{wikivoyage|Cologne}} {{Geographic location |Centre = Cologne |North = [[Düsseldorf]], [[Wuppertal]], [[Essen]], [[Dortmund]] |Northeast = |East = [[Siegen]] |Southeast = [[Koblenz]] |South = [[Bonn]] |Southwest = |West = [[Aachen]] |Northwest = }} {{Cities in Germany}} {{Hanseatic League}} {{Free Imperial Cities}} {{Germany districts north rhine-westphalia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲೋನ್]] [[ವರ್ಗ:ರೈನ್ ನದಿಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಜುನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಗುರವಾದ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಿತ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರು ಹನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು.]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಸೈನ್ಯದಳ ಜಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮುಕ್ತ ನಗರಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುರ್ಕಿ ಪಂಗಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿ]] 3k4go54tel1cwi1rhnvotgv8vpgyrir 0 25922 1371949 1343474 2026-04-23T23:20:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371949 wikitext text/x-wiki [[File:Dabhol Beach.jpg|thumb|400px|ಕೊಂಕಣದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟ, ಇದು ಬಿಳಿ ಮರಳಿನ ದಡಗಳು ಹಾಗು ಪಾಮ್ ಮರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ(ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೆಂಗಿನಮರ ಹಾಗು ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳು).]] '''ಕೊಂಕಣ''' ವನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಕರಾವಳಿ ಅಥವಾ ಕರಾವಳಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಯಗಡದಿಂದ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರೆಗೂ]] ಇರುವ [[ಭಾರತ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಠಾಣೆ (ಥಾನಾ) ಕೊಲಾಬಾ ಮತ್ತು ರತ್ನಾಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೂ ಗೋವವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕೊಂಕಣ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಗಳ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಈ ತಗ್ಗುನೆಲವೆಲ್ಲ ಮೈದಾನವಲ್ಲ. ೩೦-೫೦ ಮೈ. ಅಗಲ ಮತ್ತು ೩೫೦ ಮೈ. ಉದ್ದ ಇರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡುನಡುವೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಬ್ಬಿವೆ. [[ಉತ್ತರ]]ದಲ್ಲಿ ಕಡಲಕರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮತಲದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದುಂಟು. ಇದರ ಅಗಲ ೪-೮ ಮೈ. ಇದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಅನೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಎತ್ತರ ೧೫೦೦-೨೦೦೦. [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಗೆ]] ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ರದೇಶ]]ದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈತರಣಾ, ಉಲ್ಹಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವು ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಕಡಲಕರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಓರೆಯಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಉಲ್ಹಾಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರವಾದ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಜಲರೇಖೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಮುಂಬಯಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ನದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರದ ನದಿಗಳಿಗಿಂತ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ಸಾವಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಾಶಿಷ್ಟಿ [[ನದಿ]]ಗಳೂ ಉಲ್ಹಾಸ್ ನದಿಯ ಹಾಗೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ನದಿಗಳ ತಲೆಗಳ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಗ್ನೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಕೊಯ್ನಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ದಂಡೆಯ ಪ್ರದೇಶ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ. ದಕ್ಷಿಣ ರತ್ನಾಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಮುಸುಕು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಲ್ಯಾಟೆರೈಟ್ ಶಿಲಾಟೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>https://vijaykarnataka.com/topics/%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%A3-%E0%B2%B0%E0%B3%88%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B3%86{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದಂತೆ '''''ಸಪ್ತ'' -ಕೊಂಕಣ''' ವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೊಂಕಣ ವಿಭಾಗವು, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ ಆರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೊಂಕಣದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಾಗು ಅವರ ಸಂತತಿಯವರನ್ನು ''ಕೊಂಕಣಿಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಂಕಣಿ ಜನರಿಗೂ ಸಹ ಸೂಚಿತವಾಗಬಹುದು, ಇವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು; ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು [[ಕೊಂಕಣಿ|ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಕಣಿಗರಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪೆಂದರೆ ತುಳುವರು, ಇವರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗು [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="kannada.nativeplanet.com">https://kannada.nativeplanet.com/travel-guide/locations-across-konkan-raily-route-000013.html</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೊಂಕಣವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ [[ಉತ್ತರ]]-[[ದಕ್ಷಿಣ]] ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಕೊಂಕಣದಲ್ಲಿರುವ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ಎರಡು : ಮಾಹೀಂ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ-ಕಲ್ಯಾಣ್ ಪ್ರದೇಶ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಂಕಣವನ್ನು ಮಹಾದ್, ರತ್ನಾಗಿರಿ ಮತ್ತು [[ಗೋವ]] ಎಂದು ಮರುವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮುಂಬಯಿ ನಗರ ಇರುವ ಉತ್ತರ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಮುಂಬಯಿಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಥಾಳ್‍ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಭೋರ್‍ಘಾಟ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊಂಕಣದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವದ ವಿಶಾಲ ಹಿನ್ನಾಡಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂಬಯಿ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಹಾದ್ವಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವುದು ಈ ಘಾಟುಗಳಿಂದಾಗಿ. ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೭೫"-೧೦೦" ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಬತ್ತವೇ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ. ಉಳಿದ ಯಾವ ಬೆಳೆಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ರಾಗಿ, ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳು ಇತರ ಬೆಳೆಗಳು. ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ಮೆಸ್ತ ೧೯೪೭ ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ತೆಂಗು ವಿಶೇಷ. ನದಿಗಳ ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಗುಲ್ಮ ವೃಕ್ಷಗಳು ಸೌದೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಟೆರೈಟ್ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕಾಡು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಈಗ ಅವೆಲ್ಲ ನಗ್ನವಾಗಿವೆ. ನೆಲ ಅಷ್ಟೇನೂ ಫಲವತ್ತಲ್ಲ. ಜೋಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಧಾನ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಘಟ್ಟಗಳೂ ಅವುಗಳ ಸನಿಹದ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಸದಾ ಹಸಿರೆಲೆಯ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.<ref>[[Manohar Rai Sardesai|Saradesāya, Manohararāya]] (2000) [https://books.google.co.in/books?id=1YILeUD_oZUC&pg=PA1&dq=isbn:9788172016647&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false "The Land, the People, and the Language"]. ''A History of Konkani Literature: From 1500 to 1992''. Sahitya Akademi. pp. 1–14. {{ISBN|9788172016647}}.</ref> [[File:Deogad Beach in Sindhudurg district,Konkan region Maharashtra, India.JPG|thumb|ದೇವ್ ಗಾಡ್ ಬೀಚ್ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರ]] ==ಗಡಿರೇಖೆಗಳು== ಕೊಂಕಣದ ನಿಖರವಾದ ಗಡಿರೇಖೆಯು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ರಾಯಗಡ, [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಠಾಣೆ]], ರತ್ನಗಿರಿ ಹಾಗು ಸಿಂಧುದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯ, ಹಾಗು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, [[ಉಡುಪಿ]] ಹಾಗು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/konkan-rail-timings-change/articleshow/69757649.cms</ref> [[File:Konkan_map_bw.jpg|thumb|right|200px|ಹಿಂದಿ/ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣದ ವಿವರವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ನಕ್ಷೆ(ಸಂಪೂರ್ಣ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ)]] ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿರುವ ''ಸಪ್ತಕೊಂಕಣ'' ವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸದೃಶತೆಗಳಿವೆ(ಅನ್ನ ಹಾಗು ಮೀನು), ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳು ([[ಅಕ್ಕಿ|ಭತ್ತ]], [[ಮಾವು|ಮಾವಿನ]]ಹಣ್ಣು, ಗೋಡಂಬಿ ಹಾಗು [[ಹಲಸು|ಹಲಸಿನಹಣ್ಣು]]) ಹಾಗು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರ ದೇಹರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸದೃಶತೆ (ಎತ್ತರ ಹಾಗು ದೃಢಕಾಯ).<ref>Saradesāya, Manohararāya (2000) "The Land, the People, and the Language". A History of Konkani Literature: From 1500 to 1992. Sahitya Akademi. pp. 1–14. ISBN 9788172016647.</ref> ==ಕೊಂಕಣ ವಿಭಾಗ == ಕೊಂಕಣ ವಿಭಾಗವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>List of districts in Konkan division, http://www.swapp.co.in/site/indianstatedistrictlist.php?stateid=j1YKCtUvHkShwKBqk6iHow%3D%3D&divisionid=bRbHGKvCu7LMDJJGUsYuQA%3D%3D</ref> == ಭೂವಿವರಣೆ == ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು("[[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು]]"), ಕೊಂಕಣಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದರೆ ಗಂಗಾವಳಿ ಸಮುದ್ರ. ಮಯೂರ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿಯು ಇಂದಿನ "[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ" ನಾರ್ತ್ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ("[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]]") ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಪಕ್ಕದ ಗಂಗಾವಳಿ ಭಾಗವೇ (ಬಾಂಬೆಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ) ಕೊಂಕಣದ ದಕ್ಷಿಣತಮ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗೋಕರ್ಣ, ಗುಹಗರ್, ಹೊನ್ನಾವರ, ಹಾಗು [[ಕಾರವಾರ]] ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಯೂರ ನದಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಂಕಣದ ಉತ್ತರ ಸೀಮೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಗುರುತು ಅನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. == ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ == ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕೊಂಕಣದ ಗಬಿಟ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ("ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಜಿಲ್ಲೆಯ" ಸಿಂಧುದುರ್ಗ, ರತ್ನಗಿರಿ, ರಾಯಗಡ ಅಥವಾ ಅಲಿಬಾಗ್ ಅಥವಾ ಕೊಲಾಬಾ, ಮುಂಬಯಿ ನಗರಪ್ರದೇಶ, ಮುಂಬಯಿ ಉಪನಗರ ಹಾಗು [[ಠಾಣೆ]]) ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು{{Fact|date=August 2008}}. ಕೊಂಕಣದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣ, ವರ್ಲಿ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್ ನ ಕೊಲ್ಚ, ದಾದ್ರ ಹಾಗು ನಾಗರ್ಹಾವೇಲಿ ಹಾಗು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಠಾಣೆ ಜಿಲ್ಲೆ. ಕಟ್ಕರಿಗಳು ರಾಯಗಡದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಹಾಗು ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಕಣದ ಕರಾವಳಿ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾವಿ೯ಸಮುದಾಯ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಯೋಧರ ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತಿಲೋರಿ ಅಥವಾ ತಿಲೋರಿ ಕುಂಬಿ ರಾಯಗಡ ಹಾಗು ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಅಗರಿಗಳು ಠಾಣೆ ಹಾಗು ರಾಯಗಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಕಣದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳೆಂದರೆ ಚಿತ್ಪಾವನರು, ಕರ್ಹಡೆ, ಪಡ್ಯೇ, ಸಮವೇದಿ, ಹವ್ಯಕ. ಇವರನ್ನು 'ಕೊಕನಾಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ'ರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಕೊಂಕಣ ಭಾಗದ ಜನರು *ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು *[[ಕೊಂಕಣಿ|ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ ]] *ಕೊಂಕಣಿ (ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಉಪಭಾಷೆ) *[[ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} <ref>https://kn.wiktionary.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%A3</ref> <ref>{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%A3-%E0%B2%B0%E0%B3%88%E0%B2%B2%E0%B3%81 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-31 |archive-date=2019-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716230350/https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%A3-%E0%B2%B0%E0%B3%88%E0%B2%B2%E0%B3%81 |url-status=dead }}</ref> <ref name="kannada.nativeplanet.com"/> <ref>https://www.thestate.news/tag?tag=%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%A3%20%E0%B2%B0%E0%B3%88%E0%B2%B2%E0%B3%81%20%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B3%86{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮಾದರಿಗಳು]] [[mr:कोकण विभाग]] bynwa64wf0chqbot8q1qvyn9lub1ihn 0 27453 1371925 1340877 2026-04-23T13:59:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371925 wikitext text/x-wiki {{Infobox building| |building_name=Bahá'í House of Worship |image=LotusDelhi.jpg |caption=Lotus Temple, Delhi |building_type=House of Worship |architectural_style=Expressionist |structural_system=Concrete frame & precast concrete ribbed roof |location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]], India |completion_date=1986 |opened = [[December]], [[1986]] |main_contractors= |architect=[[Fariborz Sahba]] |structural_engineer=Flint & Neill }} [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]], [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] '''ಆರಾಧನೆಯ [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಬಹಾಯಿ]] ಮನೆ ''' ತನ್ನ ಹೂವಿನಂತಹ ಆಕಾರದ ಕಾರಣ '''ಕಮಲ ದೇವಾಲಯ''' ವೆಂದು ಜನಪ್ರಯವಾಗಿ ಹೆಸರಾದ, ಮನೆ ''' ತನ್ನ ಹೂವಿನಂತಹ ಆಕಾರದ ಕಾರಣ '''ಕಮಲ ದೇವಾಲಯ''' ವೆಂದು ಜನಪ್ರಯವಾಗಿ ಹೆಸರಾದ, [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಉಪಾಸನೆಯ ಒಂದು ಮನೆ]] ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.. ಈ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ವವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಮುಗಿಸಲಾಯತು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಮದರ್ ಟೆಂಪಲ್ ನಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಲವು ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂದಿವೆ. ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ದೈನಿಕ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == '''ಪೂಜೆ''' == ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿಗಳ ಪೂಜೆಯ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ, ಬಹಾಯಿ ಧೆರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ [[ಧರ್ಮ]] ಅಥವ ಇತರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಸಹ ಎಲ್ಲಾರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನತೆಯು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೆಸರು, ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಗಡ, ಬಿರುದು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆರಾಧನಾ ಕಟ್ಟಡದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೆಂದು ಬಹಾಯಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮದ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ದೇವರ ಬೇರೆ ದರ್ಮಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗಡೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು.<ref name="iranica">{{cite encyclopedia |encyclopedia= Encyclopædia Iranica |year= 1989 |article=Bahai temples | first = V. | last = Rafati | coauthors=Sahba, F.}}</ref> ಅಲ್ಲಿ [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆ]] ವಾಚನಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ವೃಂದ ಗಾಯನದವರಿಂದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಬಾರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ಪ್ರವವಚನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮತ್ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಆಚಾರ ವಿಧಿ - ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲವೆಂದು ಬಹಾಯಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿದಿಶಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವವಚನಗಳನ್ನು ವಾಚನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕಟ್ಟಲೆಗಳನ್ನು ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="iranica"/> == '''ರಚನೆ''' == [[ಚಿತ್ರ:Bahai-house-of-worship-delhi2.jpg|thumb|250px|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳ]] [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Sunset-02.JPG|thumb|250px|right|ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವಾಗ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕಮಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿ ಪೂಜೆಯ ಮನೆಗಳೂ, ಕೆಲವು ವಾಸ್ತಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹಾಯಿಗಳಿಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದು ಒಂಭತ್ತು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯವೆಂದು, ಅದು ಆರಾಧನೆಯ ಮನೆಯ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು, ಆ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಮಗ ಅಬ್ದುಲ್-ಬಹಾಯಿ ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |author = `Abdu'l-Bahá |authorlink = `Abdu'l-Bahá |origyear = 1912 |year = 1982 |title = The Promulgation of Universal Peace |edition = Hardcover |publisher = Bahá'í Publishing Trust |location = Wilmette, Illinois, USA |isbn = 0877431728 |url = http://reference.bahai.org/en/t/ab/PUP/pup-30.html#pg71 |page = 71 }}</ref> ಕಮಲ ಪುಷ್ಪದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡು, ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂಭತ್ತು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ಮೂರರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ೨೭ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ - ನಿಂತಿರುವ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಆಚ್ಛಾದಿತ 'ದಳಗಳು' ರಚಿತವಾಗಿವೆ<ref>[http://www.bahaihouseofworship.in/architecture ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ]</ref> ಪ್ರಚಲಿತ ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿ ಆರ್ಚನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದು ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವು ಅವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>ಶೋನಘಿ ಎಫೆಂಡಿ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತನ್ನ ನಂಬುಗೆ, ''ದೀಪಗಳ ಒಂದು ದೈವತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ಸಂಪುಟ ೧)'', [http://reference.bahai.org/en/t/se/LDG1/ldg1-156.html#pg229 ಪುಟ 311]</ref> ಉಪಾಸನೆಯ ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಅಥವ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸ ಬಾರದೆಂದು ಸಹ ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವವಚನ ಪೀಠ ಅಥವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬಾರದು (ವಾಚಕರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಯ್ಯುಬಹುದಾದ ಭಾಷಣದ ಸ್ಟಾಂಡುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬಹುದು).<ref name="iranica"/> ಸುಮಾರು ೨,೫೦೦ ರರಷ್ಟು ಜನಗಳನ್ನು ತನ್ನಲಿ ಹೊಂದುವ ಸಾರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳಗಳಂತಹ ಕಮಲದ ದಳಗಳಂತಹವು ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಒಂಭತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಜಾರವು ೪೦ ಮೀಟರುಗಳಿಗಿಂತ<ref>{{cite web | title = Bahá'í Houses of Worship | publisher = Bahá'í International Community | date = 2006 | url = http://info.bahai.org/article-1-6-0-7.html | accessdate = 2008-03-09}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಬಿಳಿಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳು ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಪೆಂಟಲಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅದೇ ಶಿಲೆಯ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೇ ವಿವಿಧ ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಬಹಾಯಿ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಸಹ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite web | title = Penteli marbles for Bahai temples | publisher = Dionyssos Marbles | date = 2010 | url = http://www.dionyssomarble.gr/Projects.aspx | accessdate = }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂಭತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಕೊಳಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ೨೬ ಎಕರೆ ತೋಟಗಳು ಇವೆ (೧೦೫,೦೦೦ ಚದುರ ಮೀಟರ್, ೧೦.೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಸ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹಾಪುರ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ತಾಣವಿದೆ. ಈಗ [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ, ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಹಿಂದೆ [[ಇರಾನ್|ಇರಾನಿಯನ್]] ಸಂಜಾತ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಯಾಗಿದ್ದನು. ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮುಂದೆ ಅದರ ರಚನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅವರಾ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಯಾವ ಸ್ವದೇಶೀಯ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದುದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಹಸಿರು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ರಚನೆಯ ಬಡ್ಜೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಅದಕ್ಕಿ ಉಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite episode | title = "Gardens of Worship" | episodelink = http://www.recreatingeden.com/index.php?pid=8&season=03&episode=30 | series = "Recreating Eden" | serieslink = http://www.recreatingeden.com/ | airdate = 2006 | season = 03 | number = 30 }}</ref> ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ,ಹೆಚ್ಚಿನಭಾಗ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿನ ಅರ್ದಶೀರ್ ರುಸ್ತುಂಪುರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ದಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{cite book |last = Faizi |first = Gloria |year = 1993 |title = Stories about Bahá'í Funds |publisher = Bahá'í Publishing Trust |location = New Delhi, India |isbn = 8185091765}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪೂಜೆಗೆ, ದೆಹಲಿಯ ಬಹಾಯಿ ಉಪಾಸನೆಯ ಕಟ್ಟಡವು, ೨೦೦೨ ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪರ್ಯಟಕರು ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿ, ೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ca.bahai.org/main.cfm?sid=79 |title=ಕೆನಡಾದ ಬಹಾಯಿಯ ಸಮುದಾಯ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2004-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041027083902/http://www.ca.bahai.org/main.cfm?SID=79 |url-status=dead }}</ref> ಆ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ಪರ್ಯಟಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರ|ಐಫೆಲ್ ಟವರ್]] ಹಾಗೂ [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್|ತಾಜ್ ಮಹಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ]] ಮೇರೆ ಮೀರಿಸಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ೧೫೦,೦೦೦ ರಷ್ಟು ಜನಗಳನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಶಿಸಿದೆ; ಅದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸುಮಾರು ೧೩,೦೦೦ ಅಥವ ಪ್ರತಿ ನಿಮಷವೂ ೯ ಜನಗಳು). ಈ ಉಪಾಸನೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]] ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟುಗಳ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ಒಂದು ಚಪ್ಪರದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ದುರ್ಗಾ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಚನೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web| title = Newsline 28 September 2006: Here's Delhi's Lotus Temple for you at Singhi Park!| last = Chakraborty| first = Debarati| accessdate = 2007-05-29| url = http://bahaisonline.net/index.php?option=com_content&task=view&id=637&Itemid=8| archive-date = 2007-10-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20071008235117/http://bahaisonline.net/index.php?option=com_content&task=view&id=637&Itemid=8| url-status = dead}}</ref> [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ]] [[ಶಿವ|ಶಿವನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಿಂದು ಸಮಾರೋಹೋತ್ಸದ ಪೆಂಡಾಲ್ ಮಂದಿರವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://wikimapia.org/461540/ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ] ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ.</ref> == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Lotustemple.jpg|thumb|ಆರಾಧನೆಯ ರಾತ್ರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಾಯಿ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ದೃಷ್ಯಾವಳಿ]] ದೇವಾಲಯವು ವೃತ್ತಿಪರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಲೆ, ಕುಶಲ ಕಲೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನದ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಗಾರಿ ಜನರ ಅದ್ಭುತ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.. === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === *೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ, ಇರಾನಿ ಸಂಜಾತ ಮಿ. ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಬ ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಮಂದಿರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಒಂದು ಪುಷ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯು ಕೆ - ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಇಂಜಿನೀರ್ ಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ "ಅ ಕಟ್ಟಡವು ಒಂದು ಪುಷ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತಹ ಸೊಬಗನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.bahai.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=80&amp;Itemid=56 ಒಂದು ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಕರ ವಾಸುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ] ದಿ ತ್ಟಿಬ್ಯೂನ್, ಚಂಡೀಘಡ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಇವರಿಂದ ಅನಿಲ್ ಸರ್ವಾಲ್.</ref> *೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ, ನವ ದೆಹಲಿ ಬಳಿಯ ಬಹಾಯಿಗಳ ಪೂಜೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಿ. ಎಫ್. ಸಹ್ಬ ರವರಿಗೆ ೧೯೮೭ ರ "ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಇನ್ ರಿಲಿಜಿಯಿಸ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್" ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ ಯ ಧರ್ಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಇಂಟರ್ಫೇಯ್ತ್ ಫೂರಂ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಾರರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗೌರವದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.<ref name="bahap"/> [[ಚಿತ್ರ:TheLotusAndThePond.JPG|thumb|left|ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಂದು ಕೆರೆಯು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ]] *೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯ ಲೈಟಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯ - ಪಾಲ್ ವಾಟರ್ಬರಿ ಹೊರಾಂಗಣ ಲೈಟಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನುಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿತು.<ref name="bahap"/> *೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, "ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ" ಗಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ ದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಂದಿರವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref name="bahap"/> *ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ೧೯೯೪ ರ ಆವೃತ್ತಿಯು, ತನ್ನ "ಶಿಲ್ಪಕಲೆ" ವಿಭಾಗದಲ್ಲೆ ತನ್ನ ಸಮಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="bahap"/> *೨೦೦೦ ರದಲ್ಲಿ, "ವಿಶ್ವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ೧೯೦೦ - ೨೦೦೦: ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೋಸಾಯಿಕ್, ಸಂಪುಟ ಎಂಟು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ' ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ೧೦೦ ಅತ್ಭುತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಚೈನಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸೊಸೈಟಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="bwns2000">[http://news.bahai.org/story/89 ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿವದೆ] ನವ ದೆಹಲಿ, ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ (BWNS)</ref> *೨೦೦೦, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕದಿಂದ ಮೀರಲಾಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ, ಧರ್ಮಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತದ ಜನತೆಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯಮತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ (ಈ) ನ ಸೇವೆಯ ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ "ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ ರಿಗೆ "ಗ್ಲೋಬ್ ಆರ್ಟ ಅಕೆಡಮಿ ೨೦೦೦" ವಿಯುನ್ನಾದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೋಬ್ ಆರ್ಟ್ ಅಕೆಡಮಿ ಯು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿತು.<ref name="bwns2000"/> === ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು === ==== ಲೇಖನಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:LotusTemple at night 2009.jpg|thumb|ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆ ಆದಾಗ]] ೨೦೦೩ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಹಾಯಿ ವಿಶ್ವ ಕೇಂದ್ರ ವಾಚನಾಲಯವು ೫೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತಶಿಲ್ಪಿಯ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳೂ, ಚಿಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="bahap"/> * ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಆಕ್ಚುಲೈಟ್ ಡೆಸ್ ರಿಲಿಜೆನ್ಸ್" ಎಂಬ ಸಂಚಿಕೆಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ "ಲೆಸ್ ರೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಚೆಫ್-ಡಿ'ಒಲಿವೆರ್ಸ್" (ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳು) ೨೦೦೦ ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಿಮಲ ಮಂದಿರದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುಟಗೋ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.sahbaarchitect.com/ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ದ ಜಾಲತಾಣ ](ಇದನ್ನು ಕೀ ಮಾಡಿ->ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್)ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್)</ref><ref name="bahap"/> * [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು]] ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ. * {{0}ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1987. * ಬೆಳಕಿನ ದೀಪದ ವಿನ್ಯಾಸ + ಅನ್ವಯಿಕೆ ಸಂಪುಟ 19, ನಂ:6, ವಿದ್ಯುದಲಂಕಾರ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ,ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ, "ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್". * ವಾಲ್ ಪೇಪರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002 * ''ಪ್ರಗತಿಪರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ'', ಫೆಬ್ರುವರಿ ಹಾಗೂ ಪುನಃ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987<ref name="bahap"/> * ವಿಶ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ: ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೋಸಾಯುಕ್ 1900-2000, ಸಂಪುಟ 8, ಕೆನ್ನೆಥ್ ಫ್ರಂಪ್ಟನ್ ರವರಿಂದ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ - ವೆರ್ಲೋ ವೈನ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ - "ಮಹಾನ್ ಸೌದರ್ಯದ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ... ನಗರದ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುವ ಚಿನ್ಹೆ". * ''ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ '' - ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ IFRAA ಸಂಚಿಕೆ, ಸಂಪುಟ XXI "ಭಾವನೆಗಳ ಸೂಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ರಚನೆ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯ". * ರಚನಾ ಎಂಜಿನೀರ್, ಯು ಕೆ (ವಾರ್ಷಿಕ) ಡಿಸೆಂಬರ್, 1987 *ಇರಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 1989 ==== ಪುಸ್ತಕಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Garden.JPG|left|thumb|ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] * ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಲಾವಣ್ಯದಲ್ಲಿ: ಬಹಾಪುರ್ ನ ಕಮಲದ ಮಹಲ್, ರಘು ರೈ ರವರಿಂದ ಛಾಯಚಿತ್ರಗಳು, ರೋಜರ್ ವ್ಹೈಟ್ ರವರಿಂದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥ, ಟೈಮ್ ಬುಕ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್, 1992 * ದೇವರನ್ನು ನೆನಪಿನ ಆಕರ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ, ಥಾಂಮ್ಸನ್ ಪ್ರಸ್, 2002 ==== ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು ==== * ನವ ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ, ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುವ 6.50 [[ರೂಪಾಯಿ|ರೂಪಾಯಿಗಳ]] ಅಂಚೆಚೀಟಿ.<ref>[http://bahai-library.com/stamps/BahaiStamps.htm ಬಹಾಯಿ ಗಳ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು]</ref> ==== ಸಂಗೀತ ==== * ದೇವಾಲಯ ಸಮರ್ಪಣಾ ಸೇವೆ (1986)<ref>[https://archive.org/details/BahaiPrayersAndSongs ಬಹಾಯಿ ಗಳ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು]</ref> * ಸೀಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೊಪ್ಟ್, ಲೆಲಿ ಎರಿಕ್ಸ್, ಹಾಗೂ ಇತರರು ರವರಿಂದ ಧ್ವನಿಗಳು ಅಥವ ಹಾಡುಗಳ ಸಹಿತ ಕೆನಡಾ ಆಂಟೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಡೋಂಟ್ ಬ್ಲಿಂಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಇಂಕ್ ಗಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ನುಡಿಸುವವ ಜಾಕ್ ಲೇಂಜ್ ರಿಂದ 1987 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಆಭರಣ (ಆಲ್ಬಮ್)<ref>{{Cite web |url=http://www.sealsandcrofts.com/lyricsj.html |title=ಕಮಲದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಜ್ರ ನೋಡಿರಿ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428205540/http://www.sealsandcrofts.com/lyricsj.html |url-status=dead }}</ref> === ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಕರು: === *"ಸಿ ಎನ್ ಎನ್ ವರದಿಯಂತೆ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಗಳಿಂದ ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡ"<ref>{{Cite web |url=http://www.ca.bahai.org/main.cfm?sid=79 |title=ವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಬಹಾಯಿಗಳು - ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2004-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041027083902/http://www.ca.bahai.org/main.cfm?SID=79 |url-status=dead }}</ref> *"ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರ ಸಹಿತ [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್|ತಾಜ್ ಮಹಲನ್ನು]] ಸಹ ಮೀರಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡ".<ref>[http://www.onecountry.org/e151/e15104as_Temple_50th_story.htm ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಮರೋತ್ಸವಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಮನೆಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ] ಒಂದು ದೇಶ, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂಚಿಕೆ 1 / ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2003</ref> === ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂದರ್ಶಕರು === [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Information-Centre.JPG|thumb|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಹತ್ತಿರ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Lotus Temple, New Delhi.jpg|thumb|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಕಟ್ಟಡವು]] * **(ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂದರ್ಶಕರ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ 1998 ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನ )<ref>[http://www.bahai.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=80&amp;Itemid=56 ಒಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ] ಇವರಿಂದ ಪ್ರೊ. ಅನಿಲ್ ಸರ್ವಾಲ್ ಚಂಡೀಘರ್ ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು</ref> **(ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂದರ್ಶಕರ 2003 ರ ಪಟ್ಟಿ)<ref name="bahap"/> **(2004 ರಲ್ಲಿನ ಸೇರಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಿ)<ref>[http://www.uga.edu/bahai/2005/050112.html ಹೆಸರಾಂತ ಸಂದರ್ಶಕರು ಬಹಾಯಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು ]</ref> *{{0}ಪಂಡಿತ್ ರವಿ ಶಂಕರ್ ಸಿತಾರ್ ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು *ಟಾನ್ಜಾನಿಯಾ, ಹಂಗರಿ, ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ಗಳ ರಾಯಭಾರಿಗಳು *ಬೆರ್ಮುಡಾ, ಹಂಗರಿ, ಭಾರತ, ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್, ನೇಪಾಲ್, USSR/ರುಷಿಯಾ, ರೊಮಾನಿಯಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಟಜಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಯೆಮೆನ್, ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ ಮತ್ತು ಝಾಂಬಿಯಾ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) *ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು *ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನಿರಂಜನ್ ಶಾಹ್, ನೇಪಾಳದ *ಡಾ. ಯುಟೊನ್ ಮುಚಟಾರ್ ರಾಫೈ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] *ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು,<ref name="bahai-library.com">[http://bahai-library.com/newspapers/2000/111400-2.html ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು] ನವ ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ, 14 ನವೆಂಬರ್ 2000 (BWNS)</ref> ಒಲ್ಯಾಪುರ್ ರಂಗ್ನಾರ್ ಗ್ರಿಮ್ಸಸನ್ ರವರು ಮೊದಲ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದವರು ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="bahai-library.com"/> *ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು/ರಚನಾಕಾರರು ಆದ [[ಅಮ್ಜದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್|ಆಂಜದ್ ಆಲಿ ಖಾನ್]]<ref>[http://www.news.bahai.org/story/81 ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜ, ಅಂಜ್ಜದ್ ಅಲಿಖಾನ್ ರವರು, ನವ ದೆಹಲಿಯ ಬಹಾಯಿ ಕಮಲದ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು] ನವ ದೆಹಲಿ, 22 ನವೆಂಬರ್ 2000 (BWNS)</ref> ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟವರು *ರೊಮೇನಿಯಾ ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆದ ಮಾರ್ಗರಿತಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರಾಡಿ ವೊನ್ ಹೊಹೆನ್ಜೊಲೆನ್-ವೆರಿನ್ಜೆನ್ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು *ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಗ್ಯಾಸ್ಪರೊಕೊವಾ, ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಲೊವಾಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗೆ *{ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, {0}ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬ<ref>[http://www.saibabaofindia.com/day-4-12-april-2010-sri_sathya_sai_babas_trip_to_new_delhi.htm ದೆಹಲೊಇ ಹಾಗೂ ಸಿಮ್ಲಾಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ರವರ ಪ್ರವಾಸ 2010]</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಾಯಿ ನಂಬಿಕೆ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat}} * [http://www.bahaihouseofworship.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.p4panorama.com/panos/lotustemple/index.html ಹೊಸ ದಿಲ್ಲಿಯ, ಕಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ, ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ಥಳದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರವಾಸ ](ಹೊರಗಿನ, ಒಳಗಿನ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಲೋಕನ ಸಂವಹನದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟದ ದೃಷ್ಯಗಳು) {{Delhi landmarks}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಹಾಯಿ ಸಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯ್ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] jf5k2ddc65enza3wgog86eaddf0qbp7 0 29515 1371967 1370927 2026-04-24T06:17:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371967 wikitext text/x-wiki {{slavery}} '''ಗುಲಾಮಗಿರಿ''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸ್ವತ್ತಿನಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರನ್ನು ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|last=Brace|first=Laura|title=The politics of property: labour, freedom and belonging|url=http://books.google.co.uk/books?id=osZnIiqDd4sC&pg=PA162|year=2004|publisher=Edinburgh University Press|isbn=0748615350|chapter=8. Slaveries and Property: Freedom and Belonging}}</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಕೊಂಡುಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೆ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ದುಡಿಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬದುಕುವ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ<ref name="Slavery"/> ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದಂತಹ ಬರಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24164 |title=Welcome to Encyclopćdia Britannica's Guide to Black History |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-03-14}}</ref> ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 12 ಮಿಲಿಯನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Forced_Labour/lang--en/index.htm |title=Forced labour – Themes |publisher=Ilo.org |date= |accessdate=2010-03-14 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209072059/http://www.ilo.org/global/Themes/Forced_Labour/lang--en/index.htm |url-status=dead }}</ref> ನಿಂದ 27 ಮಿಲಿಯನ್ ಇರಬಹುದು,<ref name="disposable-bales">{{Cite book|last=Bales|first=Kevin|title=Disposable People: New Slavery in the Global Economy|publisher=University of California Press|year=1999|page=9|chapter=1|isbn=0-520-21797-7}}</ref><ref name="time">{{Cite news |author=By E. Benjamin Skinner Monday, Jan. 18, 2010 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1952335,00.html |title=sex trafficking in South Africa: World Cup slavery fear |publisher=Time.com |date=2010-01-18 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2013-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817100403/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1952335,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="un.org">{{Cite web |url=http://www.smfcdn.com/assets/pubs/un_chronicle.pdf |title=UN Chronicle &#124; Slavery in the Twenty-First Century |publisher=Un.org |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716093517/http://www.smfcdn.com/assets/pubs/un_chronicle.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ ಬಹುಶಃ ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.csmonitor.com/2004/0901/p16s01-wogi.html ಸ್ಲೇವರಿ ಇಸ್ ನಾಟ್ ಡೆಡ್, ಜಸ್ಟ್ ಲೆಸ್ ರೆಕಗ್ನೈಸೇಬಲ್.]</ref> ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸಾಲ ಪಡೆದು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಇವರುಗಳು ಸಾಲದಾತರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಾಲದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಇವರ ಸೇವಕತನವು ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಗಳವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |author=UK |url=http://www.newint.org/issue337/facts.htm |title=Slavery in the 21st century |publisher=Newint.org |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527095857/http://www.newint.org/issue337/facts.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಾನವನ ವಿನಿಮಯ ವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವೇಶ್ಯೆಯಾಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವ್ಯಭಿಚಾರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="voa">{{Cite web |url=http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-15-voa30-68815957.html?rss=human+rights+and+law |title=Experts encourage action against sex trafficking |publisher=.voanews.com |date=2009-05-15 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501101647/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-15-voa30-68815957.html?rss=human+rights+and+law |url-status=dead }}</ref> ಇದು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="voa"/><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2783655.stm |title=Asia's sex trade is 'slavery' |publisher=BBC News |date=2003-02-20 |accessdate=2010-08-29}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದವಾದ ''ಸ್ಲೇವ್'',ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ನ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಜನರಿಗಾಗಿ ಓಲ್ಡ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite |title=slave |encyclopedia=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=slave |accessdate=26 March 2009}}</ref><reಯುಜಿಸಿಸಿಸಿಸಿಸಿgvvbf>{{cite |title=Merriam-Webster's |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/slave |accessdate=18 August 2009}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of slavery}} [[ಚಿತ್ರ:S._V._Ivanov._Trade_negotiations_in_the_country_of_Eastern_Slavs._Pictures_of_Russian_history._(1909).jpg|thumb|right|330px|ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಸೆರ್ಗೆಯಿ ಇವನೋವ್ ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ.]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಇದು ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Slavery">"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ > ಸ್ಲೇವ್-ಒವ್ನಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್]". ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ಲೋವರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8000 BC ಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಲಿಬ್ಯನ್ ಜನರು ಸ್ಯಾನ್-ನಂತಹ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರನ್ನು ಗುಮಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಥಾಮಸ್,ಹುಗ್: ''ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್'' ಸಿಮನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಚುಸ್ಟರ್; ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್ ಸೆಂಟರ್; ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್; 1997</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಬೇಟೆಗಾರ–ಸಂಚಯಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರು, ಇಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯ ಮತ್ತು ಬದುಕಬಲ್ಲ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಟ್ಟಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿ, ಸುಮಾರು 11,000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಆಗಮನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|publisher=Britannica|title=Slavery|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery}}</ref> kasi ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ, ಹಮ್ಮುರಾಬಿ ಯ ಕಾನೂನು (ca. 1760 BC), ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಮ್ಮುರಾಬಿಯ ನ್ಯಾಯ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೀಗೆಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ: ಗುಲಾಮನಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಾರಿಯಾದವರಿಗೆ ಆಸರೆ ನೀಡಿದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು. [[ಬೈಬಲ್]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref name="wsu.edu">{{Cite web |url=http://www.wsu.edu/~dee/MESO/CODE.HTM |title=Mesopotamia: The Code of Hammurabi |quote=e.g. Prologue, "the shepherd of the oppressed and of the slaves". Code of Laws #7, "If any one buy from the son or the slave of another man". |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514033802/http://www.wsu.edu/~dee/MESO/CODE.HTM |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ === ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಾದ ಸುಮರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ, ಅಕ್ಕೇಡಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಅಸ್ಸಿರಿಯಾ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್, [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಕಲೀಫಗಿರಿ, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ- ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Slavery"/> ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಲದ-ಜೀತಗಾರಿಕೆ, ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ, ಯುದ್ಧದ ಖೈದಿಗಳ ದಾಸ್ಯ,ಮಗುವಿನ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಜನನಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಡೆಮೊಗ್ರಫಿ, ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ಸ್ಲೇವನ್ಸ್, ಬೈ W. V. ಹ್ಯಾರೀಸ್: ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, 1999</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊರಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮೈಸಿನಿಯನ್ ಗ್ರೀಸ್ ನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡ್ಯುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅಥೇನಿಯನ್ನರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಲಾಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಗೆ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮರಂತೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ<ref>{{De icon}} ಲಾಫರ್, ಎಸ್. "ಡೈ ಬರ್ಗ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಲ್ಯಾವನ್ ವಾನ್ ಲಾರಿಯನ್", ''ಅಬನ್ಡ್ಲುಜೆನ್'' ಸಂಖ್ಯೆ.12 (1956), ಪುಟ 916.</ref> 6 ನೇ ಮತ್ತು 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80,000 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://student.britannica.com/comptons/article-201729/ANCIENT-GREECE ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್]. ''ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯ''</ref> ರೋಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ ನ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ನಿಂದ ಗುಲಾಮರ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕರು, ಇಲಿರಿಯನ್ನರು, ಬರ್ಬರರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಬ್ರಿಟನ್ನರು, ಟ್ರಾಸಿಯನ್ನರು, ಗೌಲ್ ರು, ಯೆಹೂದ್ಯರು, ಅರಬ್ಬರು, ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಕೇವಲ ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಲರು ಮತ್ತು ಲೈಗಿಂಕ ಗುಲಾಮರು)ಯು ಗುಲಾಮರಾದರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗಣ್ಯರ ಈ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆ ( ರೋಮನ್ ನಾಗರಿಕರ ಕದನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ)ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ ನಡೆಸಿದ ತರ್ಡ್ ಸರ್ವೈಲ್ ವಾರ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ದಂಗೆಯಾಗಿದೆ. ಗಣತಂತ್ರಯುಗದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ರೋಮ್ ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ರೋಮನ್ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.dl.ket.org/latinlit/mores/slaves/ |title=Slavery in Ancient Rome |publisher=Dl.ket.org |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ನ 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾನ್ನದರು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/slavery_01.shtml |title=BBC – History – Resisting Slavery in Ancient Rome |publisher=Bbc.co.uk |date=2009-11-05 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ, 35 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಅಥವಾ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಚಿವೊನ್ ಅಲ್ಡೊ (2000), ''ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್.'' ''ಏನ್ಷಿಂಟ್ ರೋಮ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಾಡ್ರನ್ ವೆಸ್ಟ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಮಾಸ್.: ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ 112.</ref> [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಕೇವಲ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲೆ ಸುಮಾರು 400,000 ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>[http://mars.wnec.edu/~grempel/courses/wc1/lectures/12romanday.html ದಿ ರೋಮನ್ಸ್ ಅಟ್ ವರ್ಕ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705195437/http://mars.wnec.edu/~grempel/courses/wc1/lectures/12romanday.html |date=2008-07-05 }} ''ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಲೇಜ್.''</ref> ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉದಯಿಸಿದ ಸಹಸ್ರವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಳುಗುವವರೆಗು,ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ಮಯತ್ತು ಅದರ ಒಳನಾಡುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೊನೆಯ ಲಕ್ಷ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನಾದರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು.<ref>"[http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/scheidel/050704.pdf ದಿ ರೋಮನ್ ಸ್ಲೇವ್ ಸಪ್ಲೆ]" ವಾಲ್ಟರ್ ಶೆಡೆಲ್. ''ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.''</ref> [[ಚಿತ್ರ:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|left|thumb|220px|right|upright|13ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯೆಮೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 1962ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.<ref>"ಸೌದಿಯ ಗುಲಾಮರು".ನಯೀಮ್ ಮೊಹೈಮೆನ್.ದಿ ಡೈಲಿ ಸ್ಟಾರ್.ಜುಲೈ 27, 2004.</ref>]] === ಮಧ್ಯಯುಗ === ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದವರೆಗಿತ್ತು: ಬೈಜಾನ್ಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಪಂಚ ಇದರ ನೆಲೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇ ಪೇಗನ್ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೌಕ್ಯಾಸುಸ್ ಮತ್ತು ಟಾರ್ಟರಿ, [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್]] ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ವೈಕಿಂಗ್, ಅರಬ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಯೆಹ್ಯೂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ( ರಾಧನೈಟ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ),ಎಲ್ಲರು ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|author=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/ebc/article-9378861 |title=Slave trade – Britannica Concise Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=849&letter=S |title=– slave-trade |publisher=Jewishencyclopedia.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\S\L\Slavery.htm |title=Slavery Encyclopedia of Ukraine |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಜಾಂಜ್ ಬಂಡಾಯದ ನಂತರ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಈ ಬಂಡಾಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=cHRvtwTLcMAC&amp;pg=PA417&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್: ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್]'' ". ಮೈಕಲ್ ಮೊಯಿಸ್ಸೆ ಪೊಸ್ಟನ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಿಲ್ಲರ್, ಸೈಥಿಯಾ ಪೊಸ್ಟನ್(1987). ಕೆಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ 61. ISBN 0-521-08709-0</ref><ref>{{cite web |url=http://www.arabslavetrade.com/ |title=Arab Slave Trade |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427012626/http://www.arabslavetrade.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=http://books.google.ca/books?id=nkVxNVvex-sC&lpg=RA2-PR3&dq=Encyclopedia%20of%20the%20African%20diaspora%3A%20origins%2C%20experiences%20and%20culture%2C%20Volume&pg=PA1002#v=onepage&q&f=false |title=Encyclopedia of the African diaspora: origins, experiences and culture, Volume 1}}</ref> ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮುಸ್ಲೀಮರ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮತ್ತು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿಂದೆತರಲು ಅಲ್-ಅಂದಲೂಸ್ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. 1189 ರಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬಾನ್, [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲ್ ಮೊಹದ್ ಕಲೀಫ್ ಯಕೂಬ್ ಅಲ್-ಮನ್ಸೂರ್ 3,000 ಸಾವಿರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1191 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಸಿಲ್ವಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ Córdoba ದ ಆತನ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ 3,000 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದನು.<ref>{{Cite web|author=James William Brodman |url=http://libro.uca.edu/rc/rc1.htm |title=Ransoming Captives in Crusader Spain: The Order of Merced on the Christian-Islamic Frontier |publisher=Libro.uca.edu |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> 11 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗು [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಬಾರ್ಬರಿ ಕಡಲುಗಳ್ಳರು, ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಗೇರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರಿಕೊ]] ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ''ಗಾಜಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ತೀರದ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_02.shtml |title=British Slaves on the Barbary Coast}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.city-journal.org/html/17_2_urbanities-thomas_jefferson.html |title=Jefferson Versus the Muslim Pirates by Christopher Hitchens, City Journal Spring 2007 |access-date=2011-05-03 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925204729/http://www.city-journal.org/html/17_2_urbanities-thomas_jefferson.html |url-status=dead }}</ref> 1086 ರಲ್ಲಿ ''ಡಾಮ್ಸ್ ಡೇ ಪುಸ್ತಕ'' ವನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|title=Medieval English society|url=http://history.wisc.edu/sommerville/123/123%2013%20Society.htm|publisher=history.wisc.edu|author=University of Wisconsin|accessdate=2009-09-05|archive-date=2011-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025121640/http://history.wisc.edu/sommerville/123/123%2013%20Society.htm|url-status=dead}}</ref> ಪೂರ್ವಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು — ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಕೊಬ್ಲೆನ್ಜ್ (922), ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್(1102), ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅ ಮ್ಯಾಗ್ (1171) ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://scatoday.net/node/3565 |title=Slavery, serfdom, and indenture through the Middle Ages |publisher=Scatoday.net |date=2005-02-03 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2010-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100518195948/http://www.scatoday.net/node/3565 |url-status=dead }}</ref> 1452ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ V, ಪಾಪಲ್ ಬುಲ್ ಡಮ್ ಡೈವರ್ ಸ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದು, ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಅಫೊನ್ಸೊ V ಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಯಾವುದೇ "ಸ್ಯಾರಸನ್ ಗಳು, ಪೇಗನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಸ್ತಿಕರನ್ನು" ವಂಶ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವೆಂಬಂತೆ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿಸಿತು.<ref name="Catholic">{{cite encyclopedia |last=Allard |first=Paul |title=Slavery and Christianity |encyclopedia=Catholic Encyclopedia |volume=XIV |publisher=Robert Appleton Company |location=New York |year=1912 |url=http://www.newadvent.org/cathen/14036a.htm |accessdate=4 February 2006}}</ref> ಈ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ 1455 ರ ರೋಮನುಸ್ ಪಾಂಟಿಫೆಕ್ಸ್ ಬುಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, 1537 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪೌಲ್ III ಭಾರತೀಯರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅವರ ಪಾಪಲ್ ಬುಲ್ ಸಬ್ಲಿಮಸ್ ಡೆಯಿನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.papalencyclicals.net/Paul03/p3subli.htm |title=Sublimus Dei |publisher=Papalencyclicals.net |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ಯಾಂಟೊ ಡೊಮಿಂಗೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಫ್ರೈಯರ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾರತೀಯರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇತರ ಪಾದ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಕಮಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book| last = Thomas | first = Hugh | title = Rivers of Gold: The Rise of the Spanish Empire | publisher = Weidenfeld & Nicolson | location = London | year = 2003| pages = 258–262 | isbn = 0297645633}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sclavi Tiganesti.jpg|thumb|ಬುಕಾರೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ರೋಮ ಗುಲಾಮರ ಹರಾಜಿನ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ 1852ರ ವಲ್ಲಚಿಯನ್ ಪೋಸ್ಟರ್.]] ಬೈಜಾನ್ಟಿನ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಯುದ್ಧಗಳು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆತಂದಿತು.<ref>{{cite book|last=Phillips, Jr|first=William D.|title=Slavery from Roman times to the Early Transatlantic Trade|year=1985|publisher=Manchester University Press|location=Manchester|isbn=9780719018251|url=https://books.google.com/books?id=0B8NAQAAIAAJ&lpg=PA37&ots=vl3lMnZRNH&dq=Byzantine-Ottoman%20wars%20slavery&pg=PA37#v=onepage&q&f=false|page=37}}</ref> 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಿಡಿದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಡೆವ್ಸಿರ್ಮೆ–ಜಾನಿಸ್ಸರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಂದಾಜು 500,000ದಿಂದ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಮುಸ್ಲಿಂಯೇತರ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಕನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು) ಹರೆಯದ ಪುರುಷರನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಎ.ಇ. ವ್ಯಾಕಲೊಪೌಲೋಸ್. ''ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನೇಷನ್'', 1453—1669, ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್ ವಿಕ್, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ರಟ್ಜರ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1976, p.41; ವ್ಯಾಸಿಲಿಕಿ ಪಾಪೊಲಿಯಾ, ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಡೆವ್ಷ್ರಿಮ್ ಆನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಇನ್ ''ವಾರ್ ಅನ್ದ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪ್'', ಎಡಿಟರ್—ಇನ್—ಚೀಫ್, ಬೆಲಾ ಕೆ. ಕಿರ್ಲೆ, 1982, ಸಂಪುಟ II, ಪುಟಗಳು 561—562.</ref> ಲೆಪಾನ್ಟೊನ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸರಿಸುಮಾರು 12,000 ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಟರ್ಕ್ ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.trivia-library.com/b/famous-battles-in-history-the-turks-and-christians-at-lepanto.htm |title=Famous Battles in History The Turks and Christians at Lepanto |publisher=Trivia-library.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಟಾಟರ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದ ಬಳಲಿತು, ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ''ಜಸಿರ್'' ಗೆ ಗುಲಾಮರುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಟಾಟರ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು 1474–1569ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಪೋಲಂಡ್-ಲಿತುವಾನಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Davies|title=Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe,1500–1700|year=2007 |first=Brian|page=17|isbn=0415239869}}</ref> 1551ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಜನ್ ಖನತೆಯಲ್ಲಿ 100,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ರಷ್ಯನ್ ಬಂಧಿತರಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Crimea">^[http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf ದಿ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಟಾಟರ್‌ಸ್ ಅಂಡ್ ಧೇರ್ರಷ್ಯನ್ -ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501041101/http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf |date=2011-05-01 }}. ಈಜೊ ಮಟ್ಸುಕಿ, ''ಹಿಟೊಟ್ಸುಬಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿನ ಮೆಡಿಟರೆನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮೂಹ''.</ref> === ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ === {{Main|Arab slave trade}} {{See also|Slavery (Ottoman Empire)|Islam and slavery}} ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಅರಬ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.lse.ac.uk/collections/economicHistory/GEHN/GEHNPDF/Islam&SlaveryWGCS.pdf |title=Islam and Slavery |publisher=Lse.ac.uk |date=2010-07-30 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013630/http://www.lse.ac.uk/collections/economicHistory/GEHN/GEHNPDF/Islam%26SlaveryWGCS.pdf |url-status=dead }}</ref> ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 300,000ದಷ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=tIfYPppdbeYC&amp;pg=PA452&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್:ಅ ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ]'' ". ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ವೀನ್ ಹೊವೆನ್, ವಿನಿಫ್ರೆಡ್ ಕ್ರೂಮ್ ಎವಿಂಗ್, ಸ್ಟಿಚ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ಲೂರಲೆ ಸ್ಯಾಮೆನ್ ಲೆವಿನ್ಗೆನ್(1976). ಪುಟ 452. ISBN 90-247-1779-5</ref> ಯೆಮೆನ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸೌದಿಗಳು, ಕೇವಲ 1962ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_8.shtml |title=Religion & Ethics - Islam and slavery: Abolition |publisher=BBC |date= |accessdate=2010-05-01}}</ref> ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುಲಾಮರು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪ-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ''ಜನ್ಜ್'' )<ref>^ ""''[https://books.google.com/books?id=WdjvedBeMHYC&amp;pg=PA53&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ರೇಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ಈಸ್ಟ್: ಆನ್ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಎನ್ ಕ್ವೈರಿ]'' ". ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಲೇವಿಸ್ (1992). ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‍ US. ಪುಟ 53. ISBN 0-19-505326-5</ref>, ಕಕೇಷಸ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿರ್ಕಾಸ್ಸಿಯನ್ಸ್),<ref>{{Cite web|url=https://chnm.gmu.edu/lostmuseum/lm/311/ |title="Horrible Traffic in Circassian Women—Infanticide in Turkey," New York Daily Times, August 6, 1856 |publisher=Chnm.gmu.edu |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಟಾರ್ಟರ್ ಗಳು), ಹಾಗು ಮಧ್ಯ ಹಾಗು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ನ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ''ಸಕಾಲಿಬ'' ) ಗುಲಾಮರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Soldier Khan">{{Cite web|url=http://www.avalanchepress.com/Soldier_Khan.php |title=Soldier Khan |publisher=Avalanchepress.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಇಬ್ನ್ ಬಟೂಟ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಅಥವಾ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>"[http://www.fordham.edu/halsall/source/1354-ibnbattuta.html ಮೆಡಿವಲ್ ಸೋರ್ಸ್ ಬುಕ್: Ibn ಬತೂತ: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ1325-1354]"</ref> 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್ ಖಾಲ್ಡುನ್, ''"ಕಪ್ಪು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಣಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ (ಕರಿಯರು) ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗು ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು..."''.<ref>^ ""''[https://books.google.com/books?id=WdjvedBeMHYC&amp;pg=PA53&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ರೇಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ಈಸ್ಟ್: ಆನ್ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಎನ್ ಕ್ವೈರಿ]'' " ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಲೇವಿಸ್ (1992). ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ US‍. ಪುಟ 53. ISBN 0-19-505326-5</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅವರ ಮಾರಾಟವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24159 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ > ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref><ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=849&amp;letter=S ಸ್ಲೇವ್-ಟ್ರೇಡ್]. JewishEncyclopedia.com</ref><ref>[http://voi.org/books/mssmi/ ಮುಸ್ಲೀಂ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇನ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512073030/http://voi.org/books/mssmi/ |date=2008-05-12 }}, ಕೆ.ಎಸ್. ಲಾಲ್, ಅದಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ನವದೆಹಲಿ</ref> 9ನೇ ಹಾಗು 10ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಳ [[ಇರಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕರಿಯ ಜನ್ಜ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 ಸ್ಲೇವರಿ]. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ.</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಹಾಗು ಕಕೇಷಸ್ ನಿಂದ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies#ref=ref388217 ಸ್ಲೇವರಿ]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> [[ಒಮಾನ್|ಒಮಾನಿನ]] ಅರಬ್ ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜಂಜಿಬಾರ್, [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮುಖ್ಯ ಗುಲಾಮರ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 50,000ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www7.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಕೋಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071206102932/http://www7.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html |date=2007-12-06 }}. Nationalgeographic.com</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6510675.stm ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವ್ ರೈಡ್ಸ್], BBC ನ್ಯೂಸ್, 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 30</ref> ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, 11 ರಿಂದ 18 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ರೆಡ್ ಸೀ, [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರ]], ಹಾಗು [[ಸಹಾರ]] ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು 650 ADಯಿಂದ 1900 ADವರೆಗೆ ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Slavery"/><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1523100.stm ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್], BBC ನ್ಯೂಸ್, 2001 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3</ref><ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_9_54/ai_85410331/pg_2 |title=ದಿ ಅನ್ನೋನ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಇನ್ ದಿ ಮುಸ್ಲೀಂ ವಲ್ಡ್, ಧೆಟ್ ಈಸ್ — ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಒವರ್ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126003242/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_9_54/ai_85410331/pg_2/ |url-status=dead }}</ref> ಎಡ್ವರ್ಡ್ ರಪ್ಪೆಲ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಗುಲಾಮಿ ಸುಡಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ''"ದಕ್ಷಿಣ ನುಬಾ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ದಫ್ತರ್ದಾರ್ ಬೇ 1822ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಂತರ, ಸುಮಾರು 40,000 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು.'' ''ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮಾನವೀಯ ವರ್ತನೆ, ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗು ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇವಲ 5000 ಗುಲಾಮರು ಮಾತ್ರ ಈಜಿಪ್ಟ್ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು."'' <ref>ಗ್ವೆನ್ ಕ್ಯಾಂಪಬೆಲ್, ಸೂಸೇನ್ ಮೀರ್ಸ್, ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಲ್ಡರ್ ಮಿಲ್ಲರ್ (2007). "''[http://books.google.cz/books?id=Jgm69dJt4DcC&amp;pg=PA173&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ವಲ್ಡ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಮೆಡಿವಲ್ ನಾರ್ತ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]'' ". ಓಹಿಒ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟ 173. ISBN 0-8214-1724-X</ref> ಮಧ್ಯ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕಾಲಿಬ (ಅರ್ಥಾತ್., ಗುಲಾಮರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html ಲೆವೀಸ್. ][http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html ರೇಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್], ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 1994.</ref> 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮೂರ್ ಗಳೂ ಸಹ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು, ಹಾಗು ಬಾರ್ಬರಿ ದರೋಡೆಕೋರರೆಂದು ಪರಿಚಿತರಾದರು.<ref>{{Cite book | last = Milton | first = Giles | authorlink = | coauthors = | title = White Gold : the Extraordinary Story of Thomas Pellow and North Africa's One Million European Slaves | publisher = Hodder | year = 2004 | location = | page = 352 | url = | doi = | id = | isbn = 0340794690}}</ref> ಅವರು 16ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ 1.25 ದಶಲಕ್ಷ ಬಿಳಿಯ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ಹಾಗು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://researchnews.osu.edu/archive/whtslav.htm |title='&#39;When europeans were slaves: Research suggests white slavery was much more common than previously believed'&#39; |publisher=Researchnews.osu.edu |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725220038/http://researchnews.osu.edu/archive/whtslav.htm |url-status=dead }}</ref><ref>ಡೇವಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್. ''ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500–1800''."ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಲಾದ 27,233 ಪ್ರಯಾಣಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಬೆರೆನ್ಟ್ "ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್", ''ಆಫ್ರಿಕನ್: ದಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಬೇಸಿಕ್ ಸಿವಿಟಸ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, 1999), ISBN 0-465-00071-1.</ref> ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1662ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಜೀರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಗುಲಾಮಿ ಆಶ್ರಯದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ರೋಗವು ಹರಡಿದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ 30,000 ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ 10,000–20,000 ಗುಲಾಮರು ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&amp;pg=PA18&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500-1800]'' ". ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ (2004). ಪುಟ 18. ISBN 1-4039-4551-9.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Purchase of Christian captives from the Barbary States.jpg|220px|thumb|1662ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಜೀರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಲಾಮರ ವಿಮೋಚನೆ.]] === ಯುರೋಪ್‌ === {{Main|Slavery in medieval Europe}} ಸರಿಸುಮಾರು 10–20%ನಷ್ಟು ಕಾರೋಲಿಂಗಿಯನ್ ಯುರೋಪ್ ನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Perry|title=Passages from antiquity to feudalism|publisher=Verso|year=1996|isbn=1859841074|page=141}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://historymedren.about.com/library/weekly/aa012698.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060226095348/http://historymedren.about.com/library/weekly/aa012698.htm |date=2006-02-26 }}. Historymedren.about.com</ref> ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 1102ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.buildinghistory.org/bristol/saxonslaves.shtml ದಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸ್ಲೇವ್-ಮಾರ್ಕೆಟ್]. 2006 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.</ref> ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://runeberg.org/nfcj/0106.html ಟ್ರ್ಯಾಡೊಮ್]. ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ ಫ್ಯಾಮಿಲ್ಜೆಬಾಕ್ / ಉಗ್ಲೆಉಪ್ಲ್ಯಾಗನ್. 30. ಟ್ರಾಮ್ಸ್ ಡಾಲ್ಸ್ಟಿಂಡ್– ಉರಕ್ಯಾಮಿ/159–160, 1920. (ಇನ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್)</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು, ಲಿತುವಾನಿಯನಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1588ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಎರಡನೇ ಮಟ್ಟದ ಜೀತಗಾರರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕಿಯೇವನ್ ರುಸ್ ಹಾಗು ಮಸ್ಕೊವಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಹೊಲೋಪ್ ಗಳೆಂದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, 1723ರವರೆಗೂ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮನೆಗೆಲಸದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮನೆಗೆಲಸದ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ 1679ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24160 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ >ವೇಸ್ ಆಫ್ ಎಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ 23 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜೀತಗಾರರನ್ನು 1861ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ IIನ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರ ಧಣಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="slavery">"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery ಸ್ಲೇವರಿ (ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ)]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀತಗಾರರನ್ನು 1866ರಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಮೀ, ಅರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಟನ್, ಜೆ. ಎ.; ಇನ್ನೆಸ್, ಅರ್ಥರ್ ಡಿ.;[https://archive.org/stream/harmsworthhistor07meea/harmsworthhistor07meea_djvu.txt "ಹಾರ್ಮ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ವಲ್ಡ್: ವಾಲ್ಯೂಮ್ 7"], 1907, ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಹೌಸ್, ಲಂಡನ್; 5193 ಪುಟದಲ್ಲಿ.</ref> ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ 1 ದಶಲಕ್ಷ ಹಾಗು 1.25 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಬಾರ್ಬರಿ ದರೋಡೆಕೋರರು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, 16 ಹಾಗು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗು [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&amp;pg=PR14&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮುಸ್ಲೀಂ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್:ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್, ದಿ ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ, 1500–1800]'' ". ರಾಬರ್ಟ್ ಡೇವಿಸ್ (2004) ISBN 1-4039-4551-9</ref><ref>ರೀಸ್ ಡೇವಿಸ್, [http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_02.shtml ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬರೆ ಕೋಸ್ಟ್], BBC, 2003 ರ ಜುಲೈ 1.</ref> 1783ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿಮೀನ್ ಖಾನತೆಯನ್ನು ನಾಶಪದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೆಶಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾರಾಟವೂ ಸಹ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="Crimea"/> 1570ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000ದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಫ್ಫಾನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html ಹಲಿಲ್ ಇನಾಲ್ಕಿಕ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504102244/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html |date=2017-05-04 }}[http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html "ಸರ್ವಿಲ್ಲೆ ಲೇಬರ್ ಇನ್ ದಿ ಅಟಮನ್ ಎಂಪೈರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504102244/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html |date=2017-05-04 }} ಇನ್ ಎ. ಅಸ್ಚೆರ್, ಬಿ. ಕಿ.ಕಿರಾಲೆ, ಮತ್ತು ಟಿ. ಹ್ಯಾಲಸಿ-ಕುನ್ (ಸಂಪಾದಕರು),ದಿ ಮ್ಯೂಚಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜೂಡೊ-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಲ್ಡ್ಸ್: ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ಯಾಟ್ರನ್, ಬ್ರೂಕ್ಲೀನ್ ಕಾಲೇಜ್, 1979, ಪುಟಗಳು 25–43.</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯಾ, ಪೋಲಂಡ್-ಲಿತುವಾನಿಯ, ಮೊಲ್ಡವಿಯಾ, ವಲ್ಲಚಿಯಾ, ಹಾಗು ಸಿರ್ಕಾಸ್ಸಿಯದಲ್ಲಿ "ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಕಟಾವು" ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಟರ್ ಕುದುರೆ ಸವಾರರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ಪೊಡೋಲಿಯಾನಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ 1578 ಹಾಗು 1583ರ ನಡುವೆ ಬೇರೊಬ್ಬರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಬ್ ಟೆಲ್ನೆ, ಆರೆಸ್ಟ್ (1988). "''[https://books.google.com/books?id=HNIs9O3EmtQC&amp;pg=PA106&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಉಕ್ರೇನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ.]'' ". ಪುಟ 106</ref> ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು, ಕ್ರಿಮೀನ್ ಖಾನತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.americanthinker.com/2005/04/the_living_legacy_of_jihad_sla.html ಫಿಷರ್ 'ಮಸ್ಕೊವಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೀಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್', ಪುಟಗಳು 580—582]</ref><ref>[http://www.avalanchepress.com/Soldier_Khan.php ಸೋಲ್ಜರ್ ಖಾನ್] ಬೈ ಮಿಕ್ ಬೆನ್ನಿಗ್ಆಫ್, Ph.D. 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್</ref> ಕ್ರಿಮೀನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 75%ರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಗುಲಾಮರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Brit"/> === ಆಫ್ರಿಕಾ === {{Main|African slave trade}} [[ಚಿತ್ರ:Msiri's kingdom in 1880 760x460 lo-res.jpg|thumb|190px|1880ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ.]] [[ಚಿತ್ರ:Hamoud bin Mohammed2.JPG|thumb|ಹಮೌದ್ ಬಿನ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್, 1896ರಿಂದ 1902ರವರೆಗೂ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ.ಈತ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದನಿಗೂಡಿಸಿದ.]] ಪಶ್ಚಿಮ ಸುಡಾನ್ ನ ಆರಂಭಿಕ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಘಾನ (750–1076), ಮಾಲಿ (1235–1645), ಸೇಗೌ (1712–1861), ಹಾಗು ಸೊಂಘೈ(1275–1591)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸೆನೆಗಾಂಬಿಯಾನಲ್ಲಿ, 1300 ಹಾಗು 1900ರ ನಡುವೆ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಿಯೆರ್ರಾ ಲಿಯೋನ್|ಸಿಯೆರ್ರ ಲೆಯೋನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಗುಲಾಮಿ ಜನರಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡೆಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು [[ಕ್ಯಾಮರೂನ್|ಕ್ಯಾಮೆರೂನ್]] ನ ದುವಾಲ, ಈಗ್ಬೋ ಹಾಗು ಕೆಳ ನೈಗರ್, ಕಾಂಗೋ, ಕಸಂಜೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು [[ಅಂಗೋಲ|ಅಂಗೋಲಾ]]ದ ಚೊಕ್ವೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅಶಾಂತಿ ಹಾಗು ಯೊರುಬಾಗಳ ನಡುವೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Britannica"/> ಕಾನೆಮ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ (1600–1800) ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಬಹುಶಃ ಬೋರ್ನುನಲ್ಲಿ (1580–1890) 40%ರಷ್ಟಿದ್ದಿರಬಹುದು. 1750ರಿಂದ 1900ರ ನಡುವೆ ಫುಲಾನಿ ಜಿಹಾದ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಿಂದ-ಎರಡರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref name="Britannica"/> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]] ಹಾಗು ಕ್ಯಾಮೆರೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೌಸಸ್ ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಸೋಕೊಟೋ ಕಾಲೀಫಗಿರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು. 65%ರಿಂದ 90%ರಷ್ಟು ಅರಬ್-ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಜಂಜಿಬಾರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]] ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Britannica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 |title=Welcome to Encyclopædia Britannica's Guide to Black History |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |title=Digital History Slavery Fact Sheets |publisher=Digitalhistory.uh.edu |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2006-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |url-status=dead }}</ref> ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಪ್ರಕಾರ, "1890ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಗುಲಾಮರ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೋಕೊಟೋ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್ ನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮರ ಶ್ರಮವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref>ಕೆವಿನ್ ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ (2005). ''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ''. ಮಿಚಿಗನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. p.1401. ISBN 1-57958-455-1</ref><ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/journal_of_world_history/v007/7.1blue02.html ಸ್ಲೋ ಡೆತ್ ಫಾರ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬಾಲಿಷನ್ ಇನ್ ನಾರ್ತನ್ ನೈಜೀರಿಯಾ, 1897–1936 (ವಿಮರ್ಶೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411071529/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fjournal_of_world_history%2Fv007%2F7.1blue02.html |date=2016-04-11 }}, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ MUSE – ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 1930ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ನಲ್ಲಿ 8 ರಿಂದ 16 ದಶಲಕ್ಷ ಅಂದಾಜಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="twentieth1">{{Cite web |url=http://www.yale.edu/glc/events/cbss/Miers.pdf |title="Freedom is a good thing but it means a dearth of slaves": Twentieth Century Solutions to the Abolition of Slavery |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515192003/http://www.yale.edu/glc/events/cbss/Miers.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಗ್ ಕ್ಲಾಪ್ಪರ್ಟನ್ ರ ಪ್ರಕಾರ 1824ರಲ್ಲಿ ಕಾನೋನ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=3wYE_dh1alkC&amp;pg=PA33&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮುಸ್ಲೀಂ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]'' ". ಹಂಪ್ರೆ ಜೆ. ಫಿಷರ್ (2001). ಸಿ. ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಕೋ. ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್. ಪುಟ 33 ISBN 1-85065-524-3</ref> W. A. ವೀನ್ಹೊವೆನ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ವೈದ್ಯ, ಗುಸ್ತಾವ್ ನಾಚ್ಟಿಗಲ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ... ಕೆಲ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ (''ದಿ ಪಾರ್ಟಿಷನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ'', ಲಂಡನ್, 1920) ಅರಬರು ಕರೆತರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆರು ಜನರು ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟೋನ್ ಈ ಅಂಕಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹತ್ತು ಜನರಂತೆ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."<ref>ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ವೀನ್ ಹೊವೆನ್ (1977). "''[https://books.google.com/books?id=0lSH6-0HRaYC&amp;pg=&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್: ಅ ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ]'' ". ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ನಿಝೊಫ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್. ಪುಟ 440. ISBN 90-247-1956-9</ref> ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೆಂದರೆ ಟಿಪ್ಪು ಟಿಪ್, ಈತ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದ. ''ಪ್ರಜೆರೋ'' ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಸಂತತಿಯವರಾಗಿದ್ದು, ಜಾಂಬೆಜಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಾಂಬೆಜಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ, ವಾಯಾವೋ ಹಾಗು ಮಕುವ ಜನರು, ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಲಾಮರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಕ್ರಮನಕಾರರಾಗಿ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಮ್ವೆಜಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಮ್ಸಿರಿ ಹಾಗು ಮಿರಂಬೋನ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1624_story_of_africa/page51.shtml ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವ್]. ''BBC ವಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್| ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ.''</ref> === ಏಷ್ಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Persian slave.jpg|thumb|240px|ಖನತೆ ಆಫ್ ಖಿವಾನಲ್ಲಿನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗುಲಾಮ, 19ನೇ ಶತಮಾನ]] 1908ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_7.shtml ಸೆಕ್ಚ್ಯುವಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ – ದಿ ಹ್ಯಾರೆಮ್]. ''BBC – ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್''</ref> ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ರಷ್ಯನ್ ಹಾಗು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಖಿವ ಖನತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.khiva.info/gb/history/freeings.htm |title=The Freeing of the Slaves |publisher=Khiva.info |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಬಾರ್ಟ್ಲ್ ಫ್ರೆರೆಯ ಪ್ರಕಾರ (ಇವರು ವೈಸರಾಯನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು), 1841ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 8 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 9 ದಶಲಕ್ಷದವರೆಗೂ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು. ಮಲಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ 1843ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಆಕ್ಟ್ Vನ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Slavery"/><ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 |title=Historical survey > Slave-owning societies |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಇಸ್ತಾನಬುಲ್]] ನಲ್ಲಿ, ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref name="Brit"/> [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ|ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ]] 1906ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು 1910ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24160/Ways-of-ending-slavery |title=Slavery |work=Encyclopædia Britannica |date=May 19, 2009}}</ref> 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆಯು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರತರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಮಾಲೀಕರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ-ಪ್ರಧಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref>"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24175 ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ > ಸ್ಲೇವ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> ಚೈನೀಸ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಂಗ್ಜನ್ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಮನೆಗೆಲಸದ ಗುಲಾಮರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಎ. ಟಾಮ್ ಗ್ರೂನ್ ಫೆಲ್ಡ್, [http://books.google.fr/books?id=odyxWQGD2eoC&amp;printsec=frontcover#v=snippet&amp;q=slaves&amp;f=false ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಟಿಬೆಟ್'' ], ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ, ಆರ್ಮಾಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಎಮ್. ಇ. ಶಾರ್ಪ್, 1996, p. 15.</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಲಾಮರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1894ರ ಗಬೋ ರಿಫಾರ್ಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ 1930ರವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಜೋಸೆಯೋನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1392–1910) ಸುಮಾರು 30% ರಿಂದ 50% ಕೊರಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 |title=Encyclopædia Britannica – Slavery |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಜಪಾನ್]] ನಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹಾಗು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಗಳ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಅವಧಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಲೆವೀಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೈಂಟ್. (2003). [https://books.google.com/books?id=0YIbNlliRswC&amp;pg=PA31&amp;lpg=PA31&amp;dq=hideyoshi+slavery&amp;source=web&amp;ots=9P9o262Fpo&amp;sig=TKN79q0hnoLMEP8UbZk2fdmq00I&amp;hl=en#PPA31,M1 ''ಫ್ರಾಂಟೈರ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಚೊಸನ್ ಕೊರಿಯಾ ಅಂಡ್ ಟೊಕುಗವಾ ಜಪಾನ್,'' p. 31]-32.</ref> [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಹದಿನೇಳರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲಾಂಡ್]] ಹಾಗು ಬರ್ಮಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref name="Slavery"/> ಇಂಡೋಚೀನಾದ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು "ಸಿಯಾಮೀಸ್(ಥಾಯ್), ಅನಮೈಟ್ಸ್ (ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್), ಹಾಗು ಕಾಂಬೋಡಿಯನ್ನರು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು."<ref>"[http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನೈಂಟೀತ್-ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ನಾರ್ದನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ (ಪುಟ 4 of 6)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009132129/http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm |date=2010-10-09 }}". ''ಕ್ಯೊಟೊ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ;'' (ಕಾಲ್ಕುಹಾನ್ 1885:53).</ref> ಸಿಯಾಮೀಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಲಾಮರ-ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm "ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನೈಂಟೀತ್-ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ನಾರ್ದನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್: ಆರ್ಚಿವಲ್ ಅನೆಕ್ಡಾಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸಸ್" (ಪುಟ 3 ಆಫ್ 6)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101012011239/http://kyotoreviewsea.org/slavery3.htm |date=2010-10-12 }}. ''ದಿ ಕ್ಯೊಟೊ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ''</ref> === ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳು === {{Main|Atlantic slave trade}} {{See|Slavery in Brazil|Slavery in the United States}} ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುಂಚೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Brit">[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ > ಸ್ಲೇವ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.''</ref> ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಲಾಗೋಸ್ ಎಂಬ ಕಡಲತೀರದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು – 1444ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ''ಮರ್ಕ್ಯಾಡೋ ಡೆ ಎಸ್ಕ್ರಾವೋಸ್''.<ref name="Goodman">ಗುಡ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜೋನ್ ಇ. (2001). [https://books.google.com/books?id=Ziv7J90u-mAC&amp;pg=PT14&amp;dq=Lagos,+Portugal+first+slave+market&amp;sig=VEEkBG7i9zL9OzT36EtwdIl4ono ಅ ಲಾಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಸರ್ಟನ್ ಜರ್ನಿ: ದಿ 27,000 ಮೈಲ್ ವೊಯೇಜ್ ಆಫ್ ವಾಸ್ಕೊ ಡಾ ಗಾಮಾ]. ಮಿಕಾಯಾ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-9650493-7-X.</ref><ref name="Oliveira">ದೆ ಒಲಿವಿರ ಮಾರ್ಕ್ವೇಸ್, ಆಂಟೊನಿಯೋ ಹೆನ್ರಿಕ್ವೆ ಆರ್. (1972). ''ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಪೊರ್ಚುಗಲ್''. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 0-231-03159-9, p. 158-160, 362–370.</ref> 1441ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಉತ್ತರ [[ಮಾರಿಟಾನಿಯ|ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ]]ದಿಂದ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Oliveira"/> 1552ರಲ್ಲಿ, ಲಿಸ್ಬನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 10ರಷ್ಟು ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರಿದ್ದರು.<ref>ಥಾಮಸ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಎರ್ಲ್, ಕೆ. ಜೆ. ಪಿ. ಲೊವೆ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ರೆನೆಸಾಯನ್ಸ್ ಯುರೋಪ್", ಪುಟ 157 [https://books.google.com/books?id=d2dN5vh2200C&amp;pg=PA156&amp;dq=slaves+black+in+portugal#PPA157,M1 ಗೂಗಲ್]</ref><ref>ಡೇವಿಡ್ ನಾರ್ತ್ ರುಪ್, "ಆಫ್ರಿಕಾ'ಸ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್", ಪುಟ 8 ([https://books.google.com/books?id=RzJzjQ4eOgQC&amp;pg=PA8&amp;dq=lisbon+balck+slaves+percent ಗೂಗಲ್])</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತಿಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜಾಧಿಕಾರವು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯಿತು – ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಗೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Oliveira"/> 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಕ್ಲೇನ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್. ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್''.</ref> ಸ್ಪೇನ್, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಆಕ್ರಮಣವು, ವ್ಯಾಪಕ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿತ್ತು. ಸ್ಪಾನಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು, ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಬಾ]] ಹಾಗು ಹಿಸ್ಪಾನಿಯೋಲಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗಳೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ,.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Haiti&countryCode=ha&regionCode=ca&#ha |title=CIA Factbook: Haiti |access-date=2022-08-25 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629173336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Haiti&countryCode=ha&regionCode=ca&#ha |url-status=dead }}</ref> ಬಾರ್ಟೋಲೋಮೆ ಡೆ ಲಾಸ್ ಕಾಸಸ್, ಕ್ಯೂಬಾದ (ಬಯಾಮೋ ಹಾಗು ಕಾಮಗುಯೇನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು) ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಪಂಥದವರು ಹಾಗು ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ, ಇವರು ಹತುಯೇನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯ ವೇಳೆ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು; ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯು ಇವರಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರುವಂತೆ ಹಾಗು ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ಷೀಣತೆಯು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶದ ಕಾನೂನಿನ ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು(ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಬುರ್ಗೋಸ್, 1512–1513). ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ಹಿಸ್ಪಾನಿಯೋಲಾನಲ್ಲಿ 1501ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ukcouncilhumanrights.co.uk/webbook-chap1.html |title=ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2006-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003165601/http://www.ukcouncilhumanrights.co.uk/webbook-chap1.html |url-status=dead }}</ref> 1518ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I, ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. "ಗುಲಾಮರ ತ್ರಿಕೋಣ"ವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡ್ರೇಕ್ ಹಾಗು ಆತನ ಸಹಚರರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಂತೋನಿ ಜಾನ್ಸನ್, ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಕರಿಯ ಗುಲಾಮನೆಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ 1650ರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕರಿಯ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ.<ref>{{cite book | last = Billings | first = Warren | year = 2009 | title = The Old Dominion in the Seventeenth Century: A Documentary History of Virginia, 1606-1700 | publisher = | location = Pg 286-287 | isbn = 1442961260 }}</ref> 1750ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಎಲ್ಲ 13 ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು,<ref name="cornerstones">{{Cite book | publisher = University of Georgia Press | isbn = 0820317438, 9780820317434 | last = Scott | first = Thomas Allan | title = Cornerstones of Georgia history | date = 1995-07 | url = https://books.google.com/?id=0qdkKS2F42MC&lpg=PA114&dq=isbn%3A0820317438&pg=PA26#v=onepage&q= }}</ref><ref>{{Cite web | title = Thurmond: Why Georgia's founder fought slavery | accessdate = 2009-10-04 | url = http://savannahnow.com/node/448938 | archive-date = 2012-07-15 | archive-url = https://archive.is/20120715041234/http://savannahnow.com/node/448938 | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಲಾಭ ಹಾಗು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ 5%ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite web |author=Digital History, Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |title=Was slavery the engine of economic growth? |publisher=Digitalhistory.uh.edu |date= |accessdate=2009-04-18 |archive-date=2009-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226181840/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/con_economic.cfm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:L'Exécution de la Punition de Fouet by Jean-Baptiste Debret.jpg|thumb|left|"ಲಾ'ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಡೆ ಲಾ ಪುನಿಟಿಯೋನ್ ಡು ಫೌಯೆಟ್" ("ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಹಿಪ್") ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ರಿಯೋ ಡೆ ಜನೈರೊನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚಾವಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ.ಜೀನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟೆ ಡೆಬ್ರೆಟ್‌ನಿಂದ, ವೊಯಾಜೆ ಪಿಟ್ಟೋರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಎಟ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ಯೂ ಆವ್ ಬ್ರೆಸಿಲ್ (1834–1839).]] ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓಯೋ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ(ಯೊರುಬಾ), ಅಶಾಂತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>"[https://www.nytimes.com/2010/04/23/opinion/23gates.html ಎಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬ್ಲೇಮ್-ಗೇಮ್]". ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌. 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22</ref> ದಹೊಮೆಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/slav/hd_slav.htm ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್] ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಇವ್ಸ್ ಬೊರ್ಟೊಲಾಟ್. ಕಲೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಕೊಲಂಬಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.</ref> ಹಾಗು ಆರೋ ಒಕ್ಕೂಟ.<ref>[http://countrystudies.us/nigeria/7.htm ನೈಜೀರಿಯಾ –ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್]. ಮೂಲ: ''U.S. ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್.''</ref> ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಿರೋಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಹೊರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ವಸ್ತುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 16ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 12 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last=Ronald Segal |title=The Black Diaspora: Five Centuries of the Black Experience Outside Africa |year=1995 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |isbn=0-374-11396-3 |page=4 |quote=It is now estimated that 11,863,000 slaves were shipped across the Atlantic. [Note in original: Paul E. Lovejoy, "The Impact of the Atlantic Slave Trade on Africa: A Review of the Literature," in ''Journal of African History'' 30 (1989), p. 368.]... It is widely conceded that further revisions are more likely to be upward than downward. }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು 645,000 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಇಂದಿನ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶೇಖಡ 15ರಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಖುದ್ದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ತುಂಬುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಸರಿಸುಮಾರು 6 ದಶಲಕ್ಷ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಕರಿಯರಿಂದ ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book | last = Rubinstein | first = W. D. | title = [https://books.google.com/books?id=nMMAk4VwLLwC&pg=PA76&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Genocide: a history] | publisher = Pearson Education | year = 2004 | pages = 76–78 | isbn = 0582506018 }} </ref> ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬಿಳಿಯ ನಾಗರೀಕರು, ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವಕರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/secret/famous/johnson.html |title=Frontline: Famous Families |publisher=Pbs.org |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> 17 ಹಾಗು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧದಷ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವಕರುಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://mertsahinoglu.com/research/indentured-servitude-colonial-america/ ಇನ್ ಡೆಂಚರ್ಡ್ ಸರ್ವಿಟ್ಯೂಡ್ ಇನ್ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಅಮೇರಿಕ]. ಡೀಅನ್ನ ಬಾರ್ಕರ್, ''ಫ್ರಾಂಟೈರ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್''.</ref> 1655ರಲ್ಲಿ, ಕರಿಯ ಜಾನ್ ಕಾಸೋರ್, ಇಂದಿನ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಗುಲಾಮನೆನಿಸಿದ.<ref>[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1993/1/1993_1_90.shtml ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಪೂರ್ ಸ್ಟೆವೆನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507112026/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1993/1/1993_1_90.shtml |date=2006-05-07 }}. ಫಿಲಿಪ್ ಬರ್ನ್ ಹ್ಯಾಮ್, ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್.''</ref> 1860ರ U.S.ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 393,975 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ US ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 8%ರಷ್ಟು ಜನರು, 3,950,528 ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.civil-war.net/pages/1860_census.html 1860 ಸೆನ್ಸಸ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040604075834/http://www.civil-war.net/pages/1860_census.html |date=2004-06-04 }}, ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್.</ref> ದಕ್ಷಿಣದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[https://www.theatlantic.com/national/archive/2010/08/small-truth-papering-over-a-big-lie/61136/ ] "ಸ್ಮಾಲ್ ಟ್ರೂತ್ ಪ್ಯಾಪರಿಂಗ್ ಒವರ್ ಅ ಬಿಗ್ ಲೈ"</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಡಿ. ಬೆರೆನ್ಡ್ಟ್, ಡೇವಿಡ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಸನ್, ಮತ್ತು ಎಲಿಟ್ಸ್, ಡ್ಬ್ಲ್ಯೂ. ಇ. ಬಿ. ಡೂ ಬಾಯ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ - ಅಮಿರಿಕನ್ ರಿಸರ್ಚ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. "ಅಮೇರಿಕಕ್ಕಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದಂತಹ 27,233 ಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. {{Cite book|last=Stephen Behrendt |title=Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience |year=1999 |publisher=Basic Civitas Books |location=New York |isbn=0-465-00071-1 |chapter=Transatlantic Slave Trade |quote=}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], ಹಾಗು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ]] ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ನ್ಯೂ ಗ್ರನೆಡಾ ವೈಸರಾಯಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, 1789ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾದ ಕರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 420,000ದಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ಕೇವಲ 20,000 ದಷ್ಟಿದ್ದರು. ಬಂಧಮುಕ್ತರಾದ ಕರಿಯರೂ ಸಹ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಕ್ಯೂಬಾ|ಕ್ಯೂಬಾನಲ್ಲಿ]], ಮುಕ್ತವಾದ ಕರಿಯರು 1827ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 15%ನಷ್ಟಿದ್ದರು; ಹಾಗು 1789ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್-ಡೊಮಿನ್ಗ್ಯೂನಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಹೈತಿ) ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 5%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>"[http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=200351 AFRICAN-AMERICANS]". History.com.</ref> ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು, ಸೇಂಟ್-ಡೊಮಿನ್ಗ್ಯೂನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/05/30/CMGKG6F3UV1.DTL ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ಅ ನೇಷನ್ / "ಹ್ಯಾಸ್ ದಿ ಬ್ಲಡಿ200-ಇಯರ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಹೈತಿ ಡೂಮ್ಡ್ ಇಟ್ ಟು ಮೋರ್ ವಾಯ್ಲೆನ್ಸ್?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304221956/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/05/30/CMGKG6F3UV1.DTL |date=2012-03-04 }}, ''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್'', 2004 ರ ಮೇ 30.</ref> [[ಚಿತ್ರ:SlaveDanceand Music.jpg|thumb|220px|ವರ್ಜಿನಿಯಾ ತೋಟದಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರು (ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್, ಸುಮಾರು 1790)]] ಲೇಖಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರಪ್ಪ್ಲೆಯೇ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ {{cquote|In the West Indies in particular, but also in North and South America, slavery was the engine that drove the mercantile empires of Europe..It appeared, in the eighteenth century, as universal and immutable as human nature.<ref>''Sons Of Providence: The Brown Brothers, the Slave Trade, and the American Revolution'' By Charles Rappleye. 2006 Simon & Schuster. 978-0743266871</ref>}} [[ಚಿತ್ರ:Capitao-mato.jpg|thumb|left|180px|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಗುಲಾಮ-ಬೇಟೆಗಾರ, 1823]] ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಗಿನ ಗುಲಾಮಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು, ದಕ್ಷಿಣತಮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಾಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು 1780 ಹಾಗು 1804ರ ನಡುವೆ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂಡವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕ್ರಮೇಣವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಎಸ್. ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್, ''ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಬಾಲಿಷನಿಸಮ್: ಫೈಟಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್'' ಚಾಪ್ಟರ್ 1</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಪೀಟರ್ ಕೊಲ್ಚಿನ್, "ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಹಾಗು ತಮಗೆ ತಿಳಿದ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ದೂರಹೊಗಬೇಕೆಂದು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು" ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದ "ಹಲವು ಭಯಾನಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು"(ಒಂದು ತಗ್ಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ).<ref>ಕೊಲ್ಚಿನ್ ಪುಟ 96</ref> ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಇರಾ ಬರ್ಲಿನ್, ಈ ಬಲವಂತದ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮಿಡಲ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಗುಲಾಮನ ಜೀವನದ "ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆ" ಎಂದು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಓಡಿಹೋದರೆ ಅಥವಾ ತಾವು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ, "ತೀವ್ರತರವಾದ ಗಡಿಪಾರು, ಗುಲಾಮ ಹಾಗು ಮುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕರಿಯರಿಗೆ ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತೆಂದು" ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>ಬರ್ಲಿನ್ ಪುಟಗಳು 161–162</ref> 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 500,000ದಷ್ಟಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇದು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಹಾಗು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದು ಅಸಂಭವವೆನಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು, ಇದರ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಲಾಭಕರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಕೆಲವರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹಾಗು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಾದರಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ, ಹಾಗು ಕೆಂಚುಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಭತ್ತದ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಅಲಬಾಮ, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಸಮೃದ್ಧ ಹತ್ತಿ ಪ್ಲಾಂಟೆಶನ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು—ಹಾಗು ಇದರಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಗುಲಾಮರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು1808ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸುಮಾರು 1,000,000 ಗುಲಾಮರು 1790ರಿಂದ 1860ರ ನಡುವೆ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್ ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ವರ್ಜೀನಿಯ]], ಹಾಗು ಕ್ಯಾರೋಲಿನಾಸ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕಲ್ ಟಾಡ್ಮನ್, 1989ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ''ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಟರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್, ಟ್ರೇಡರ್ಸ್, ಹಾಗು ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಇನ್ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರ 60–70% ಅಂತರಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯು ಅವರ ಮಾರಾಟಗಳ ಪರಿನಾಮವಾಗಿತ್ತು. 1820ರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಪರ್ ಸೌತ್ ನ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 30% ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref>ಬರ್ಲಿನ್ ಪುಟಗಳು 168–169. ಕೊಲ್ಚಿನ್, ಪುಟ 96. 84%ನಷ್ಟು ಗುಲಾಮರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರೆಂದು ಫೋಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಗರ್‌ಮನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಪಂಡಿತರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಂದು ಕೊಲ್ಚಿನ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫೋಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಗರ್‌ಮನ್ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ 1830ರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಕೌಂಟಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆಂದು ರಾನ್ಸಮ್ (ಪುಟ 582) ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1850ರ ರಾಜಿ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದರಂತೆ ಗುಲಾಮರು ಹಾಗು ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕನ್ಸಾಸ್ ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಿಹಾರವಾಗದೆ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು, ಇದು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪರವಾದ ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ನೆಲೆಗಾರರ ನಡುವೆ ರಕ್ತಪಾತದ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/69220/Bleeding-Kansas ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ)]". ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ.</ref> 1860ರಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]] ರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷಗಾದಿಗೆ ಏರಿಸಲು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಯೋಜನೆಗೆ ಹಾಗು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|US ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲಿಂಕನ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಯುದ್ಧದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಇಮಾನ್ಸಿಪೆಶನ್ ಪ್ರೋಕ್ಲಮೇಶನ್ ನನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1865ರ ಥರ್ತೀನ್ಥ್ ಅಮೆಂಡ್ಮೆಂಟ್ ಟು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕೃತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹಾಡಿತು. == ಸಮಕಾಲೀನ ಗುಲಾಮಗಿರಿ == {{See also|Contemporary slavery|Child slavery|Trafficking of children}} ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಸಂಬಂಧಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು (ಬಹಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ತೃತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಪರತಂತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ) 1960ರ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಮುಂದುವರೆಯಿತು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೂಸಂಬಂಧಿ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಇದು 1970ರಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತಕ್ಕೂ ಸಹ ಮುಂದುವರೆಯಿತು (ಬ್ರಸ್ಸ್ ರ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿ, 1999, ಹಾಗು 600 ಪುಟದ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಬ್ರಾಸ್ ಹಾಗು ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಲಿಂಡೆನ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ). ಬಂಡವಾಳವಾದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಮುಕ್ತರಾಗದ ಜೀತಗಾರರ (ಸೇವಕತನ, ಸಾಲದ ಬಂಧನ, ಕರಾರು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ)ಆಧುನಿಕ ರೂಪಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗು ಎಂದಿಗೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದ ಜೀತಗಾರರೆಂದು ಯಾರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅರಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಧಮುಕ್ತರಾಗಿರದ ಜೀತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಊಹೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಬಂಧದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಲದ ಬಂಧನ, ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸೇವೆ, ಜೀತಗಾರಿಕೆ, ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಮನೆಗೆಲಸದವರು, ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗುಲಾಮರು, ಚಿಕ್ಕ ಸೈನಿಕರು, ಹಾಗು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="modernslavery">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/ethics/slavery/modern/modern_2.shtml |title=Religion & Ethics – Modern slavery: Modern forms of slavery |publisher=BBC |date=2007-01-30 |accessdate=2009-06-16}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು 1910ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ,<ref>{{Cite web |url=http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |title=Commemoration of the Abolition of Slavery Project |publisher=Uclan.ac.uk |date=2008-05-20 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2007-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114095017/http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ದೇಶದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7374864.stm |title=Chinese Police Find Child Slave |publisher=BBC News |date=2008-04-30 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6902459.stm |title=Convictions in China slave trial |publisher=BBC News |date=2007-07-17 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref name="acme">{{Cite web|url=http://www.tibetwrites.org/?Acme-of-Obscenity|title=Acme of Obscenity|accessdate=2010-03-28}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿರೂಪಿತವಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಖಂಡದಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಗ್ರೂಪ್, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್, ಫ್ರೀ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ಸ್, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಹಾಗು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಂಟಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿಯಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದಂತ್ಯ ಇರುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. === ಪ್ರಸಕ್ತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ === ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ,<ref name="un.org"/><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/2010401.stm |title=BBC Millions 'forced into slavery' |publisher=BBC News |date=2002-05-27 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.anti-slaverysociety.addr.com/slavery2.htm |title=ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿ |access-date=2011-05-03 |archive-date=2017-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213021044/http://www.anti-slaverysociety.addr.com/slavery2.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಮಾರಿಟಾನಿಯ|ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ]] 1981ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6938032.stm | work=BBC News | title=Mauritanian MPs pass slavery law | date=2007-08-09 | accessdate=8 Jan 2011}}</ref> ಹಾಗು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಕಡೆ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಸಹ ಹೌದು - ನೋಡಿ ಅಬಾಲಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ ನ್ನು ನೋಡಿ.[[ಚಿತ್ರ:FrancisBok.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೊಕ್, ಮಾಜಿ ಸುದಾನೆಸೆ ಗುಲಾಮ.ಎರಡನೇ ಸುದಾನೆಸೆ ನಾಗರಿಕ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200,000 ಮಂದಿಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡಿಂಕಾ ಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[227]</ref><ref>[228]</ref>]] ಕೃಷಿಕ ಜೀತಗಾರರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಮಾಡ್ರನ್-ಡೇ ಸ್ಲೇವರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಏಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ತೋಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀತರಾರರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಂತಹ ಧಣಿಗಳ ಮೇಲೆ USನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಏಕೈಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು, 1980ರಿಂದಲೂ USAನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ರಾಜ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾನೂನುಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nationslavery">[http://www.ciw-online.org/freedom_march/MuseumBookletWeb.pdf ]</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="antislaverysociety">{{Cite web |url=http://www.anti-slaverysociety.org/slavery.htm |title=Does Slavery Still Exist? |accessdate=2008-01-04 |last= |first= |coauthors= |date= |work= |publisher=Anti-Slavery Society |archive-date=2018-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808135831/http://www.anti-slaverysociety.org/slavery.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಸುಡಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಏಕರೀತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=My Career Redeeming Slaves |url=http://www.meforum.org/article/449 |work= |publisher=MEQ |date=December 1999 |accessdate=2008-07-31 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705155607/http://www.meforum.org/article/449 |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ ಹಾಗು ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ, ಶಾಂಕ್ಸಿ ಹಾಗು ಹೆನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 570 ಜನರನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಕರು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇವರನ್ನು ಚೈನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂಧಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref name="brickkiln">{{Cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Convictions in China slave trial |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6902459.stm |work= |publisher=BBC |date=July 17, 2007 |accessdate=2008-01-04 }}</ref> ಸರಕಾರವು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ 69 ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|first=Zhu |last=Zhe |authorlink= |coauthors= |title=More than 460 rescued from brick kiln slavery |url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-06/15/content_894802.htm |work= |publisher=China Daily |date=June 15, 2007 |accessdate=2008-01-04 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಚೈನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು, ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಚೈನೀಸ್ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಪರಿಶೋಧನೆಗಾಗಿ 35,000 ಪೋಲಿಸು ಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು, ಡಜನ್ನುಗಟ್ಟಲೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರನ್ನು ಸೆರೆಗೆ ಹಾಕಿತು, ಶಾಂಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತದ 95 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು, ಹಾಗು ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮ ಕೆಲಸಗಾರನನ್ನು ಕೊಂದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು.<ref name="brickkiln"/> 2008ರಲ್ಲಿ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳಿ]] ಸರ್ಕಾರವು ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯ ಹಲಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು, ಇದು 20,000 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref>"[http://www.abc.net.au/news/stories/2008/09/08/2357789.htm?section=justin ನೇಪಾಳ್ ಅಬಾಲಿಷಸ್ ಸ್ಲೇವ್ ಲೇಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]". ABC ನ್ಯೂಸ್‌. 2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8</ref> [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಅಂದಾಜು 40 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ದಲಿತರು ಅಥವಾ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದರು", ಇವರುಗಳು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗುಲಾಮರ-ಮಾದರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಕೆನಡಾದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮಂಡಳಿ, ''ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಕರೆಂಟ್ ಸಿಚ್ಯುವೇಷನ್ ಇನ್ ಆಫ್ ದಲಿತ್ಸ್, ಎಸ್ಪೆಷಲಿ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್; ಅಂಡ್ ಆನಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ರಾಲಿಸ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ದಲಿತ್ಸ್ ಇನ್ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ 1997 ಅಂಡ್ 1998 ಅಂಡ್ ಸಬ್ಸಿಕ್ವೆಂಟ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬೈ ದಿ ಅಥರಿಟೀಸ್;'', 1999 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, IND31487. E, ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ - http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6ad3914.html [2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿತು]</ref><ref>"[https://www.hrw.org/en/news/2003/01/23/child-slaves-abandoned-indias-silk-industry ಚೈಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಅಬಾನ್ಡಡ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ]". ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್. 2003 ರ ಜನವರಿ 23.</ref><ref>"[http://www.cbc.ca/world/story/2007/03/02/india-dalits.html UN ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಸ್ ಇಂಡಿಯ ಫಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್]". CBC ನ್ಯೂಸ್. 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 2.</ref> [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ನಲ್ಲಿ 5,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗುಲಾಮರನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗುಲಾಮರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|last=Hernandez |first=Vladimir |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/latin_america/10230766.stm |title='&#39;Forced labour clouds boom in Brazil's Amazon'&#39;, BBC |publisher=BBC News |date=2010-06-26 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಕೇವಲ ಮೌರಿಟಾನಿಯಾನಲ್ಲಿ, 600,000 ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ 20% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲವರನ್ನು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.saiia.org.za/index.php?option=com_content&view=article&id=635:mauritaniamadeslaveryillegallastmonth&catid=62:governance-a-aprm-opinion&Itemid=159 |title=Mauritania made slavery illegal last month |publisher=Saiia.org.za |date=2007-09-06 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2010-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121020916/http://www.saiia.org.za/governance-and-aprm-opinion/mauritania-made-slavery-illegal-last-month.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1458_abolition/page4.shtml |title=The Abolition season on BBC World Service |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಮೌರಿಟಾನಿಯಾನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6938032.stm |title=Mauritanian MPs pass slavery law |publisher=BBC News |date=2007-08-09 |accessdate=2010-08-29}}</ref> ನೈಗರ್ ನಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನೈಜೀರಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನವು 800,000 ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8% ರಷ್ಟು ಜನರು.<ref>{{Cite web|url=http://abcnews.go.com/International/Story?id=813618&page=1 |title=The Shackles of Slavery in Niger |publisher=Abcnews.go.com |date=2005-06-03 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite news|last=Andersson |first=Hilary |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4250709.stm |title=Born to be a slave in Niger |publisher=BBC News |date=2005-02-11 |accessdate=2010-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1357_slavery_today/page3.shtml |title=BBC World Service &#124; Slavery Today |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಾದ ಪಿಗ್ಮೀಸ್,<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9900EFDB103FF935A25755C0A961958260 ಆಸ್ ದಿ ವಲ್ಡ್ ಇಂಟ್ರೂಡ್ಸ್, ಪಿಗ್ಮೀಸ್ ಫೀಲ್ ಎಂಡೇಜಂರ್ಡ್], ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಬಾಂಟುಸ್ ಗಳ ಸೇವತಕನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>[http://www.newsobserver.com/110/story/552528.html ಕಾಂಗೋ'ಸ್ ಪಿಗ್ಮೀಸ್ ಲೈಸ್ ಆಸ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228160138/http://newsobserver.com/110/story/552528.html |date=2009-02-28 }}, newsobserver.com</ref> [[ಇರಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಷೇಕ್ ಗಳು ಇಂದಿಗೂ ''ಅಬ್ದ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕರಿಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅರೇಬಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾದರಿ ಸೇವಕ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2008/08/baghdad-black-i.html IRAQ: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಹೋಪಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಅ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ವಿನ್], ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಸ್ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ|ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, 2002ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ [[ಕೋತ್ ದ್'ಇವಾರ್|ಕಾಟೆ ಡ'ಐವೋಯಿರ್]](ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್) ನಲ್ಲಿ109,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಕ್ಕಳು ಕೋಕೋ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ "[[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ|ಮಕ್ಕಳ ಗುಲಾಮಗಿರಿ]]ಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು".<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2005/61565.htm U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಂಟ್ರಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮರ್ ರೈಟ್ಸ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್], 2005 ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಕೋಟೆ ಡಿಐವೋಯರೆ</ref> ಬಡತನವು ಕಡೇಪಕ್ಷ 225,000 ಹೈತಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೆಸ್ಟವೆಕ್ ಗಳಾಗಿ (ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಮನೆಗೆಲಸದವರು) ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/2009-12-22-haiti-slavery_N.htm ರಿಪೋರ್ಟ್: 225,000 ಹೈತಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ], USATODAY.com, 2009-12-22. 2010-02-16 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ ಇರುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೀ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ಸ್(FTS) ನ ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್ ಬಳಸಿದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಮರ್ಥನಾ ಗುಂಪು, 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ 27 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್''</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, ವಿಶ್ವಾದಂತ್ಯ 12.3 ದಶಲಕ್ಷ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರರಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು,.<ref>{{Cite book| title= A Global Alliance Against Forced Labour.| isbn= 9221153606| unused_data= International Labour Organisation}}.</ref> [http://www.ilo.org/sapfl/lang--en/index.htm ILO ಸ್ಪೆಷಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಟು ಕಾಂಬಾಟ್ ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಲೇಬರ್](SAP-FL) ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ILOದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು 2002ರ ಆರಂಭದಿಂದೀಚೆಗೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯ ಅರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡಿತು; ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ [http://www.ilo.org/sapfl/Informationresources/ILOPublications/lang--en/index.htm ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗು ತರಬೇತಿ ಸಾಮಗ್ರಿ] ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು; ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು, ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧ ಹಾಗು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಹಾಗು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನೇರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ [http://www.ilo.org/sapfl/Projects/lang--en/index.htm ಕ್ಷೇತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು] ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಕಾರಾ, 2006ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 28.4 ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು: ಕರಾರುಬದ್ಧ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಸಾಲದ ಬಂಧನ(18.1 ದಶಲಕ್ಷ), ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ(7.6 ದಶಲಕ್ಷ), ಹಾಗು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಗುಲಾಮರು(2.7 ದಶಲಕ್ಷ).<ref name="Dhaliwal"/> ಕಾರಾ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಂತೆ 2009ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 29.2 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ನಿರ್ಮೂಲನಾ ವಾದ == {{Main|Abolitionism}} {{See also|Abolition of slavery timeline}} [[ಚಿತ್ರ:Am I not a man.jpg|right|thumb|left|250px|ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಆಂಥೋನಿ ಬೆನೆಜೆಟ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ 'ಸಮ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಗಿನಿಯಾ'ದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪುಟದಿಂದ, ಲಂಡನ್, 1788]] [[ಚಿತ್ರ:Cicatrices de flagellation sur un esclave.jpg|thumb|right|1863ರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ - ಪೀಟರ್, ಈತ ಲೂಸಿಯಾನದ ಬೇಟನ್ ರೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದನು, ಆತನ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಆತನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು ಚಾಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನನ್ನು ಅನಂತರ ಪೀಟರ್‌ನ ಮಾಲೀಕನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು.ಇಲ್ಲಿರುವ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳ ರೂಪವು ನಾರೂತಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ತೀವ್ರ ಚಾವಟಿ ಹೊಡೆತವನ್ನಲ್ಲ.]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿತವಾದ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು — ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರ ಮುಕ್ತವಾದ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಬೈಬಲಿನ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೋಡಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋಸಸ್, ಇಸ್ರೇಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದ — ಬಹುಶಃ ಇದು ಗುಲಾಮರು ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=August 2009}}. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿ ಕಾನೂನುಗಳು(ಹಲಚ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲ್ ಭೂಪ್ರದೇಶ]]ದಾಚೆಗೆ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು, ಹಾಗು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಿಂದ ಗುಲಾಮರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಗ್ರೀಕ್ ಸ್ಟೋಯಿಕರು, ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ಸಹೋದರತ್ವ ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರು ಒಂದೇ ಎಂಬ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದೆಂದು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite book |title=The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages: Stoicism in classical Latin literature |last=Colish |first=Marcia |authorlink= |coauthors= |year=1990 |publisher=Brill |location= |isbn=9004093273 |page=37 |pages=459 |url=https://books.google.com/?id=WY-2MeZqoK0C&dq=The+Stoic+Tradition+from+Antiquity+to+the+Early+Middle+Ages:+Stoicism+in+classical+Latin+literature |accessdate=December 2010}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಾಂಗ್ ಮಾಂಗ್, [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ]] 9 CEನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ(ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನಲ್ಲ).<ref>http://books.google.co.il/books?id=g_kuS42BxIYC&amp;pg=PA420&amp;lpg=PA420&amp;dq=wang+mang+slavery&amp;source=bl&amp;ots=ZVLP0h32P9&amp;sig=bf89w4fTVdCeQn5q4pdbgHdfKv8&amp;hl=iw&amp;ei=UjRSSpjOGYfgnAPapqymCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕಾಕಾರನೆಂದರೆ ಬಾರ್ಟೊಲೊಮೆ ಡೆ ಲಾಸ್ ಕಾಸಸ್, ಈತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನೂ ಸಹ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ವಿರೋಧವು 1688ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗು ಡಚ್ ಕ್ವೇಕರ್ಸ್ ರಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು 1772ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಲಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಫೀಲ್ಡ್ ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅವರು ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಾರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆದ್ಯಂತ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಈ ತೀರ್ಪು, ಇತರ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಪ್ಪಂದವೆಂಬ ಆಧಾರ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ರಚಿಸಿತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು), ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>ಎಸ್.ಎಮ್.ವೈಸ್, ''ಧೋ ದಿ ಹೆವನ್ಸ್ ಮೇ ಫಾಲ್'', ಪಿಮ್ಲಿಕೊ (2005)</ref> 1777ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗವೆನಿಸಿದ ವರ್ಮೊಂಟ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು(ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಮೊಂಟ್ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು). 1794ರಲ್ಲಿ ಜಾಕೊಬಿನ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5913/Abolition-Movement.html ಅಬಾಲಿಷನ್ ಮೂಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100112204130/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5913/Abolition-Movement.html |date=2010-01-12 }}. ''ಆನ್ ಲೈನ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಾಪೀಡಿಯಾ''</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ಲೇವರಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವು ರದ್ದುಗೊಂಡ 200ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುಲಾಮಿ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಥಾಮಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸನ್ ಒದಗಿಸಿದರು. ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಗೆ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ಟ್ ದಿ ಯಂಗರ್ ಸಹ, ತಮ್ಮದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗು ಇವರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತ ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಜಾನ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಸಹ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆಕ್ಟ್ ನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಸತ್ತು 25 ಮಾರ್ಚ್ 1807ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿತು, ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಸ್ಲೇವರಿ ಅಬಾಲಿಶನ್ ಆಕ್ಟ್ 1833ರಲ್ಲಿ ಕಂಡರು. 1807ರ ಕಾಯಿದೆಯ ನಂತರ, ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದ ರದ್ದಿಯಾತಿಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿತು, ಈ ಚಳವಳಿಗಾರರು, ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. 1808 ಹಾಗು 1860ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೌಕಾದಳವು ಗುಲಾಮರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸರಿಸುಮಾರು 1,600 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ 150,000 ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಸ್ಯೇಲಿಂಗ್ ಅಗ್ಯೇನ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ].[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಬೈ ಜೊ ಲೂಸ್ ಮೋರ್]. ''BBC – ಡಿವಾನ್ – ಅಬಾಲಿಷನ್''</ref> [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು 1833ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಹಾಗು ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1834ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಮಾನ್ಸಿಪೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಪೇಜಸ್ http://blackhistorypages.net/pages/emancipation.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723025659/http://blackhistorypages.net/pages/emancipation.php |date=2011-07-23 }}</ref> ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮುಖಂಡರ ಮೇಲೂ ಸಹ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "[[ಲಾಗೊಸ್|ಲಾಗೋಸ್]] ನ ದುರಾಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊರೆಯನ್ನು" 1851ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು 50 ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.pdavis.nl/Background.htm#WAS |title=The West African Squadron and slave trade |publisher=Pdavis.nl |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮೂನಲಾವಾದಿ ಒತ್ತಡವು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೆಡೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಜನವರಿ 1, 1808ರ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು,<ref>[https://www.nytimes.com/2007/12/30/opinion/30foner.html ಫೋನರ್, ಎರಿಕ್. ][https://www.nytimes.com/2007/12/30/opinion/30foner.html "ಫರ್ಗಾಟನ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರೀಡಮ್,"] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್.'' 2007 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30.</ref> ಆದರೆ ಆಂತರಿಕ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ, ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಟಕ್ಕೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು; ಹಾಗು ಈಗಾಗಲೇ U.S.ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲಾಮರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 60 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿಗಳು ನೆಲದಡಿ ರೈಲುರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರವೇ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು, ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಹಾಗು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪರವಾದ ನೆಲೆಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್ ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೆತವಾಯಿತು. 1861ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ವು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 1863ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಕನ್, ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು; U.S. ಸಂವಿಧಾನದ 13ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು (1865)ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. 1860ರಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ರ ವರದಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದು ನಿರ್ಮೂಲನಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಹಾರಿಸಿತು. 1870ರುದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಂಜಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ "ಈ ಅಸಹನೀಯ ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು" ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 1948ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯು ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವ ಹಕ್ಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ನ 4ನೇ ನಿಬಂಧನೆಯು ಈ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: {{cquote|No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/ethics/slavery/modern/law.shtml|title=The law against slavery|work=Religion & Ethics – Ethical issues|publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]]|accessdate=2008-10-05}}</ref>}} === ಆರ್ಥಿಕತೆ === ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನ ಸರಾಸರಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು $340 ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಗುಲಾಮರ ಸರಾಸರಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು $1,895ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಗುಲಾಮರು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ $40 ರಿಂದ $50ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Dhaliwal"/> ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಒಂದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಗುಲಾಮರ ಒಡೆಯರು ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವ ಅಪಾಯದ ನಡುವೆಯೂ ಇವರುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅಧಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹೆಸರು="ಸ್ಲೇವರಿ1"/</ref> ಸಂಶೋಧಕ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಕಾರಾ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಲಾಭವು $91.2 ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಉದ್ಯಮಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದ ಅಪರಾಧದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು $3,175 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಜೀತಗಾರರು $950ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಹಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರು $29,210ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Dhaliwal">{{Cite book| last=Kara |first = Siddharth| title= Sex Trafficking – Inside the Business of Modern Slavery | publisher = Columbia University Press | year=2008| month=October| isbn=978-0231139601}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಲ್ಲ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ನಲವತ್ತು ಶೇಖಡದಷ್ಟು ಹಣವು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಗುಲಾಮರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ 29 ದಶಲಕ್ಷ ಗುಲಾಮರಿಗಿಂತ ಶೇಖಡಾ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Dhaliwal"/> ರಾಬರ್ಟ್ E. ರೈಟ್, ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕರಾರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸೇವಕರು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು, ಅಥವಾ ಇತರ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಊಹನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ರೈಟ್, ಫ್ಯುಬರ್ನಾಮಿಕ್ಸ್ (ಬಫಲೋ, ಎನ್.ವೈ.: ಪ್ರಾಮ್ಥಿಯಸ್, 2010), 83-116.</ref> === ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳು === ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ನಲ್ಲಿ "ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಜೀತಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂದು, ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗುತ್ತಿರುವ" ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಜುಂಟದ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |url=http://in.today.reuters.com/news/newsArticle.aspx?type=worldNews&storyID=2006-11-16T163442Z_01_NOOTR_RTRJONC_0_India-276537-1.xml&archived=False |title=ILO seeks to charge Myanmar junta with atrocities |publisher=Reuters |date=2006-11-16 |accessdate=2006-11-17 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.reuters.com/article/asiaCrisis/idUSL14863912 |title=ILO asks Myanmar to declare forced labour banned |publisher=Reuters.com |date= 2007-11-14|accessdate=2010-08-29}}</ref> ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್(ILO) ಪ್ರಕಾರ, ಅಂದಾಜು 800,000 ಜನರು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |author=Mar 29, 2005 |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GC29Ae02.html |title=ILO cracks the whip at Yangon |publisher=Atimes.com |date=2005-03-29 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2017-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119044024/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GC29Ae02.html |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 40-50 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ''ಲಾವೊಗೈ'' ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್'ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಬಲವಂತದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಶಿಬಿರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>"[https://web.archive.org/web/20110103130708/http://afp.google.com/article/ALeqM5jz7MvYluWdvFC3K35LXjQNNNDfYA ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಇನ್ US ಟು ಶೋಕೇಸ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಲೇಬರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಸ್]". ಏಜನ್ಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಪ್ರೆಸ್. 2008 ರ ನವೆಂಬರ್ 8.</ref> ಇಕೋವಾಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್, 2008ರಲ್ಲಿ ಹದಿಜತೌ ಮನಿಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಂತೆ ಕು.ಮನಿ ನೈಗರ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಆಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7692396.stm |title=BBC report on Mani case |publisher=BBC News |date=2008-10-27 |accessdate=2010-08-29}}</ref> === ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆ === {{Main|Human trafficking}} [[ಚಿತ್ರ:Monument_to_slaves_in_Zanzibar.jpg|350px|thumb|left|ಜಾಂಜಿಬರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುಲಾಮರ ಸ್ಮಾರಕ.]] ಮಾನವರನ್ನು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ (ಇದನ್ನು '''ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಅಥವಾ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದ ಮೂಲಕ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಮಿಷ, ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವಂಚನೆ, ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದು), ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಮಾರಾಟ, ಹಿಂದಿನ ಗುಲಾಮರಿಂದ ಸೇವಕತನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅಪಹರಣ ಮಾದಿವಿದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು "ಸಾಲದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ" ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ವಂಚನೆ, ಮೋಸ, ಬೆದರಿಕೆ, ಒಂಟಿ ಮಾಡುವುದು, ಹೆದರಿಸುವುದು, ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಬಲವಂತಪದಿಸುವುದು, ಸಾಲದ ನಿರ್ಬಂಧ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಗುಲಾಮರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಲು ಮಾದಕವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಪಡಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnestyusa.org/violence-against-women/end-human-trafficking/trafficking-faq/page.do?id=1108432&n1=3&n2=39&n3=738 |title=Trafficking FAQs – Amnesty International USA |publisher=Amnestyusa.org |date=2007-03-30 |accessdate=2010-08-29 |archive-date=2009-07-08 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090708085725/http://www.amnestyusa.org/violence-against-women/end-human-trafficking/trafficking-faq/page.do?id=1108432&n1=3&n2=39&n3=738 |url-status=dead }}</ref> "ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ U.S. ಸರ್ಕಾರ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಿಸುಮಾರು 800,000 ಜನರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗೆ ಸಾಗಣಿಕೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರದಾಚೆಗಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಖಡಾ 80ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 50ರಷ್ಟು ಜನರು ಅಪ್ರಾಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://womennewsnetwork.net/2008/12/05/lostdaughternepal808/ ಲಾಸ್ಟ್ ಡಾಟರ್ಸ್ – ಆನ್ ಆನ್ ಗೋಯಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಜಿಡಿ ಇನ್ ನೇಪಾಳ್] ವುಮೆನ್ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್– WNN, 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 05</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಮಕ್ಕಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು '''ಲೈಂಗಿಕತೆಗಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರುಗಳನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="state.gov">{{Cite web|url=http://www.state.gov/g/tip/rls/tiprpt/2005/46606.htm |title=US State Department Trafficking report |publisher=State.gov |date= |accessdate=2010-08-29}}</ref> ಮಾನವ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿಯು, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ 600,000 ರಿಂದ 800,000ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ.<ref name="state.gov"/> ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನವು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ 1.5 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 1.8 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 500,000 ರಿಂದ 600,000 ಜನರು ಲೈಂಗಿಕಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Dhaliwal"/> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg|250px|thumb|right|ಗುಸ್ಟೇವ್ ಬೌಲಾಂಗರ್‌ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್.]] ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು (ಮತ್ತು ಜೀತಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ) ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ಕಂಡುಬರದ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಭೂಮಾಲೀಕರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಮೀನನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಮಿಕರು ದೊರಕದಿದ್ದಾಗ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು ಎಂಬ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವಿದೆ{{Citation needed|date=February 2010}}. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಮೀನು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಭೂಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇತನಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗುಲಾಮರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು{{Citation needed|date=February 2010}}. ಕೆಲವು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ ಜಮೀನು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ (ಜೀತಗಾರಿಕೆ) ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರೂಢಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2008}}. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[Time on the Cross: The Economics of American Negro Slavery|ಟೈಮ್ ಆನ್ ದಿ ಕ್ರಾಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ವಿದೌಟ್ ಕನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್: ದಿ ರೈಸ್ ಆಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' ಮೊದಲಾದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಫೋಗೆಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Juliao14.JPG|thumb|200px|left|ಮಿನಾಸ್ ಗೆರೈಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮನಿಗೆ ಚಾವಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು (177).]] ಕಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾ, ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಗುಲಾಮರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಧಿಕ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸುವ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಬಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಾಳುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆ-ರೀತಿಯ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸ-ಗುಂಪು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಂತರಿಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಂದು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಲ್ಲದೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಇತರರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹತ್ತಿಯ ತೋಟಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿದ್ದ ಕಳೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಕಳೆಗುದ್ದಲಿಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದವು. ಅದರ ನಂತರ ಉಳುವ ತಂಡಗಳು ಹತ್ತಿಯ ತೋಟಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೆದಕಿ, ಆ ತೋಟಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಂಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಂತರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜೋಡಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಾರದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|author=Lagerlöf, Nils-Petter |url=http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/372.html |title=Slavery and other property rights |publisher=Ideas.repec.org |date=2006-11-12 |accessdate=2009-05-06}}</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಸರಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಕಲಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=223811|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080423152702/http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=223811|archivedate=2008-04-23 |title=Technology |publisher=History.com |date=2008-01-04 |accessdate=2009-05-06}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗುಲಾಮ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ವಾದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಆತ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರವೇ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಸಂಘಟನೆಗಳಾದವು,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=e-unV4v5puYC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=Robert+Forbes,+evangelical#v=onepage&q=Robert%20Forbes%2C%20evangelical&f=false |title=Slavery and Evangelical Enlightenment by Robert P Forbes in Religion and the Antebellum Debate over Slavery By John R. McKivigan and Mitchell Snay |publisher=Books.google.com |date=2008-07-03 |accessdate=2010-08-29|isbn=9780820320762}}</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಯ ಮತ್ತು ಗಣತಂತ್ರದ ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸಕರು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮಗೆ ತಾವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್‌ನಂತೆ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತವಿದ್ದಾಗ ಗುಲಾಮರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದೂ ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=WRcU_GJAc9gC&pg=PA198&lpg=PA198&dq=griswold,+enlightenment,+slavery#v=onepage&q=griswold%2C%20enlightenment%2C%20slavery&f=false |title=Adam Smith and the Virtues of Enlightenment by Charles L. Griswold |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2010-08-29|isbn=9780521628914|year=1999}}</ref> ಅಂತಹುದೇ ವಾದಗಳು ನಂತರ ಆಗಸ್ಟೆ ಕಾಮ್ಟೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಮ್ಟೆ 'ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ' ಎಂದು ಕರೆದುದರ ಬಗೆಗಿನ ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರು, ಗತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ಮಿತ್‌ರ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ. ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, 'ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸುವ ರಾಜರ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಜನ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳೆರಡೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರವು ಕೊರೆಯಾದರೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.' == ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳು == 2001ರ ಮೇ 21ರಂದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಟಾಬಿರಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಸಹದೇಶೀಯರನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರವಾದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳು ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್(ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ)ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕರಿಯ ಗುಲಾಮರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮ ಮಾರಾಟ ಜಾಲಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಆಡು ಬೊಹೆನ್, ಟಾಪಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ p. 110</ref> ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. <blockquote>ಈ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿವೆ. ನೈಜೀರಿಯಾದ ಇತರ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಬರ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು. ಅಂಗೋಲದ ಇಂಬಂಗಲ ಮತ್ತು ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ನ್ಯಾಮ್ವೆಜಿ ಮೊದಲಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜನರು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಇತರ ಆಪ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾದಾಡುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.africawithin.com/kwaku/afrikan_involvement.htm |title=Afrikan Involvement In Atlantic Slave Trade, By Kwaku Person-Lynn, Ph.D |publisher=Africawithin.com |date= |accessdate=2010-08-29 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080418072244/http://africawithin.com/kwaku/afrikan_involvement.htm |archivedate = April 18, 2008}}</ref></blockquote> ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಗುಲಾಮರ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಂಚಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.h-net.org/reviews/showrev.cgi?path=13661080113274 João C. Curto. ][http://www.h-net.org/reviews/showrev.cgi?path=13661080113274 Álcool e Escravos: O Comércio Luso-Brasileiro do Álcool em Mpinda, Luanda e Benguela durante o Tráfico Atlântico de Escravos (c. 1480–1830) e o Seu Impacto nas Sociedades da África Central Ocidental]. ಮ್ಯಾರ್ಸಿಯಾ ಲೆಮಿರಿನ್ ಹ್ಯಾಸ್ ರವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಟೆಂಪೊಸ್ ಇ ಎಸ್ಪಾಕೊಸ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಸೀರಿಸ್, ವಾಲ್ಯೂ. 3. ಲಿಸ್ಬನ್: ಎಡಿಟೊರಾ ವುಲ್ಗ್ಯಾಟಾ, 2002. ISBN 978-972-8427-24-5.</ref> ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಪ್ರಪಚಂದಾದ್ಯಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಜಮೈಕನನ್ ರಿಪೇರೇಶನ್ಸ್ ಮೂಮೆಂಟ್ ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, UK ಸರ್ಕಾರವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ 'ಕ್ಷಮೆಕೇಳುವ ಹೇಳಿಕೆ'ಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/5369858.stm ವಾಟ್ ದಿ ಪೇಪರ್ಸ್ ಸೇ], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'', 2006-09-22</ref>, ಇದರ ನಂತರ 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ 'ವಿಷಾದದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ'ಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6185176.stm ಬ್ಲೇರ್ 'ಸಾರೋ' ಒವರ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್], ''BBC ನ್ಯೂಸ್'', 2006-11-27</ref> 2007ರ ಫ್ರೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು, [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ]]ವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿಷಾದಿಸಲು' ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. U.S. ನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ಈ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯು, ವರ್ಜಿನಿಯಾವು 1619ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 400ನೇ ವಾರ್ಷಿಕದಿನವನ್ನು ತಲುಪಿದಂತೆ ಎರಡೂ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6394981.stm |title='&#39;BBC News'&#39;, 2007-02-25 |publisher=BBC News |date=2007-02-25 |accessdate=2010-08-29}}</ref> 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]]ನ [[ಲಂಡನ್]]‌ನ ಮೇಯರ್ ಕೆನ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್ ವಸಾಹತಿನ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. 'ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಈಗಲೂ ಲಾಭಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಬಹುದು' ಎಂದು ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಲಂಡನ್ ಈಗಲೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಕಳಂಕಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆತ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಜೆಸ್ಸೆ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೇರಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=477337&in_page_id=1770 |title=Livingstone breaks down in tears at slave trade memorial |publisher=Dailymail.co.uk |date=2007-08-23 |accessdate=2010-08-29 | location=London}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, US ಸೆನೆಟ್ 'ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಅನ್ಯಾಯ, ಕ್ರೂರತೆ, ಪಾಶವತೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯತೆ'ಗಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/barackobama/5580749/Barack-Obama-praises-Senate-slavery-apology.html ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಪ್ರೈಸಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಪಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623064528/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/barackobama/5580749/Barack-Obama-praises-Senate-slavery-apology.html |date=2009-06-23 }}". ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌. 2009 ಜೂನ್ 19.</ref> === ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳು === {{Main|Reparations for slavery}} ಹಿಂದೆ ಗುಲಾಮರಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿದುದಕ್ಕೆ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವಿಷಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಜಿ ಗುಲಾಮರ ಬಂಧುಗಳು ಹಣದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಂದರೆ ಅವರು ಅತಿ ದುಬಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಭರ್ತಿಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದಂಡಗಳಿಂದ ವಾರಸುದಾರರ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಗುಂಪಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿದವು, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಪಾವತಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಈ 'ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಮಸ್ಯೆ'ಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಕೀಲರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ-ಗುಲಾಮರು ಅಥವಾ ಮಾಜಿ-ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರೂ ಜೀವಂತವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೋರಿಕೆಗಳ ಮಿತಿಗಳ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ ಮುಗಿದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಕೊಟ್ಟಿದೆ. == ಪದದ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳು == ''ಗುಲಾಮಗಿರಿ'' ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನಿಕೃಷ್ಟಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಬಲವಂತಪಡಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ರಾಜ್ಯದಿಂದ-ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯದ ದಾಖಲತಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇವರಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ</ref><ref>[http://rmf.net/pauldraft.html ದಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ]{{Dead link|date=August 2010}} ಮತ್ತು [http://www.antiwar.com/paul/paul60.html ಕನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಈಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ] ಎರಡು ರಾನ್ ಪೌಲ್ ರ ದಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಪೀಟರ್ ಕ್ರೆಂಬ್ಸ್ ರವರಿಂದ [http://www.capmag.com/article.asp?ID=2346 ಆನ್ ಐಡಿಯಾ ನಾಟ್ ವರ್ತ್ ಡ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್: ಕನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಈಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ]</ref><ref>ಡೇವ್ ಕೊಪೆಲ್ ರವರಿಂದ [http://www.davidkopel.com/NRO/2001/Nationalized-Slavery.htm ನ್ಯಾಷನಲೈಸ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ; ಅ ಪಾಲಿಸಿ ಇಟಲಿ ಷುಡ್ ಡಂಪ್], ಇದು ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> * ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ತತ್ತ್ವಾನುಯಾಯಿ]]ಗಳು "ಸಂಬಳದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ" ಅಥವಾ "ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಗುಲಾಮಗಿರಿ"ಯನ್ನು ದೂರಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಮಾರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} * ಕೆಲವು ಇಚ್ಛಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಬಂಡವಾಳಗಾರರು [[ತೆರಿಗೆ]] ಸಂದಾಯವನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಉದಾ, {{Cite web|url=http://www.mises.org/story/410|last=Machan|first=Tibor R.|title=Tax Slavery|publisher=[[Ludwig von Mises Institute]]|month=13 April|year=2000|accessdate=October 9, 2006}}</ref> * ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿಪರರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿಗಳು ಗರ್ಭಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಬಲವಂತ ಪಡಿಸುವ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Citation needed|date=February 2011}} * ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ''ಗುಲಾಮಗಿರಿ'' ಪದವನ್ನು ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಸ್ವಂತದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮಾನವ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="MSpiegel">ಸ್ಪ್ಜೆಲ್, ಮಾರ್ಜೊರೆ ''ದಿ ಡ್ರೆಡೆಡ್ ಕಂಪ್ಯಾರಿಷನ್: ಹ್ಯೂಮನ್ ಅಂಡ್ ಅನಿಮಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮಿರಾರ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, 1996.</ref> * [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]], ಆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ದೇವರ ಮುಂದೆ [[ಪಾಪ|ಪಾಪದ]] ''ಗುಲಾಮ'' ರಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣ ಆಡಮ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಪಾಪ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 'ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿ' ಪದವನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 'ಪಾಪದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ'ಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{fact|date=March 2011}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == ;ವಿವಿಧ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ನಿಂದನೆ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನ * ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಲಾಮರ ಪಟ್ಟಿ * ಬ್ಯಾಂಡೈರಾಂಟೆಸ್ * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ಡಿಂಗ್ * [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ|ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರು]] * ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯಾಪಾರ * ಕೂಲಿಗಳು * ಒತ್ತಾಯದ ದಾಖಲಾತಿ * ಫ್ಯಾಜೆಂಡಾಸ್ {{Col-3}} * ಸ್ವತಂತ್ರಹುಟ್ಟು * ಜುಲುಂ ಭರ್ತಿ * ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಗುಲಾಮ * ಅನೈಚ್ಛಿಕ ದಾಸ್ಯ * ಮಾಸ್ಟರ್-ಸ್ಲೇವ್ ಡೈಯಲೆಕ್ಟಿಕ್ * ಸ್ಯಾಂಬೋನ ಸಮಾಧಿ * ಊಳಿಗತನ * ಲೈಗಿಂಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಒತ್ತಾಯದ ವ್ಯಭಿಚಾರ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮರ ಹಡಗು * ಸಿಹಿಯಂಗಡಿ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ * ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ * ಸಾಲದ ಜೀತಗಾರಿಕೆ * ಶೋಷಣೆ * ಕೆಳವರ್ಗ * ಒತ್ತಾಯದ ದುಡಿಮೆ * ಕೂಲಿಯ ಜೀತಗಾರಿಕೆ * ವಿಲಿಯಂ ಲಿಂಚ್ ರ ಭಾಷಣ * ಅನಾಥಾಲಯ/ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗಾಗಿ ಊಟವಸತಿ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ * ಖೈದಿ {{Col-end}} ;ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಯುರೋಪಿಯನ್ ** ಬರ್ಮೂ ಡಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ನಾಜಿ ಜರ್ನನಿ *** ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಮಹಾಯುದ್ಧ IIರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯದ ದುಡಿಮೆ ** ಗುಲಾಮರು (ಮೈಕಿಂಗ್ ಗಳ ಗುಲಾಮರು) ** ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ * ಆಫ್ರಿಕಾ ** ಮೌರಿಟೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಆಧುನಿಕ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ** ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ *** ರಾಯಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಂಪನಿ {{Col-3}} * ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ *** ಬಾರ್ಬರಿ ಕಡಲುಗಳ್ಳ *** ಸುಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಅರಬ್ ನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ *** ಸಕ್ವಾಲಿಬಾ ** ರಷ್ಯಾ‌ *** ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಕೊಲೊಪ್ ಗಳು ([[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಅರೆ-ಗುಲಾಮರು) ** ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ *** ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಮ್ಯಾಕೌ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ *** ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಇತಿಹಾಸ {{Col-3}} * ಅಮೇರಿಕ ** ಅಜ್ಟೆಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಕ್ವಿಲುಂಬೊ ** ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ** ಪರ್ಟೊ ರಿಕೊ ದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ** ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿ *** ಅಮೇರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಗಳು *** ''ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ v. ಮನ್ನ್'' *** ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್#ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** [[Forced into Glory: Abraham Lincoln's White Dream]] *** ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ *** ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (ಪುಸ್ತಕ) {{Col-end}} ;ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯುಗದಿಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ * ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ V ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನ ** ವಿಮೋಚನಾ ಹಬ್ಬ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹೈ ನಂಬಿಕೆ {{Col-3}} * ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ *** ಸ್ಪಾರ್ಟ್ಕಸ್ * ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ * ಆಧುನಿಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ** ಒತ್ತಾಯದ ವ್ಯಭಿಚಾರ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಪೇಪಲ್ ಬುಲ್ ಗಳು ** ಸಿಕಟ್ ಡುಡಮ್ (1435) ** ಡಮ್ ಡೈವರ್ಸ್ಯಾಸ್ (1452) ** ರೋಮನಸ್ ಪಾಂಟಿಫೆಕ್ಸ್(1455) ** ಸಬ್ಲಿಮಸ್ ದೈ (1537) {{Col-end}} ;ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೆ {{Col-begin}} {{Col-3}} * ಕಾಲನು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನ * ಸರಿದೂಗಿಸಲಾದ ವಿಮೋಚನೆ * ವಿಮೋಚನ ಸಂಪರ್ಕ * ಮೊದಲ ಸರ್ವೈಲ್ ಯುದ್ಧ {{Col-3}} * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಷ * ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರ ಪಟ್ಟಿ * ಗುಲಾಮರ ದಂಗೆ {{Col-3}} * ಗುಲಾಮರ ಕಥೆ * ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿಯ ದುಡಿಮೆ ಇರುವಂತಹ ರಾಜ್ಯ {{Col-end}} ;ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು {| class="wikitable sortable " <hiddentext>generated with [[:de:Wikipedia:Helferlein/VBA-Macro for EXCEL tableconversion]] V1.7<\hiddentext> |- style="font-weight:bold" align="center" | width="47" height="26" | ವರ್ಷ | width="212" | ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ <ref>http://www.ama.africatoday.com/films.htm</ref><ref>http://www.imdb.com/find?s=all&amp;q=slavery</ref> | width="127" | ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ <br />(ಬೇರೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) | width="65" | ಸ್ವರೂಪ | width="151" | ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ | width="202" | ನಿರ್ದೇಶಕ | width="76" | ನಟ | width="190" | ರಾಷ್ಟ್ರ | width="130" | ಪುಸ್ತಕ | width="106" | ಲೇಖಕ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1903 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಎಡ್ವಿನ್ ಎಸ್. ಪೋರ್ಟರ್, ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಲೂಬಿನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1907 |style="font-style:Italic" | ಪ್ರೈಮ್ಯವೆರ ಸೆನ್ಜಾ ಸೋಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್ ವೆಲ್ಲೆ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1910 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಜೆ. ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಟನ್, ಬೆರಿ ಒ'ನ್ಯೆಯಿಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1910 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಜೇಮ್ಸ್ ಸೌರ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಟನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸಿಡ್ನಿ ಒಲ್ಕಾಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಒಟಿಸ್ ಟರ್ನರ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1913 |style="font-style:Italic" | ಇನ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಡೇಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಒಟಿಸ್ ಟರ್ನರ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ವಿಲಿಯಂ ರಾಬರ್ಟ್ ಡ್ಯಾಲಿ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ವಿಲಿಯಂ ರಾಬರ್ಟ್ ಡ್ಯಾಲಿ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ಇನ್ ದಿ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಿಚರ್ಡ್ ರಿಡ್ಜ್ಲೆ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1914 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಆಫ್ ಫಾಕ್ಸಿಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮಾರ್ಷಲ್ ನೈಲನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಮಾರ್ಷಲ್ ನೈಲನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1918 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ ನಾಟಕ | ಜೆ. ಸಿರ್ಲೆ ಡೌಲೆ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1919 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ ವಿತೌಟ್ ಅ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯ | ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಫ್. ಕ್ಲೈನ್, ರೇ ಹಂಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1927 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಮೂಕಿ | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಹ್ಯಾರಿ ಅ.ಪೊಲರ್ಡ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1927 |style="font-style:Italic" | ಗುಲ್ಜರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ನನುಬಾಯ್ ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ | &nbsp; | {{IND}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1931 |style="font-style:Italic" | ಗುಲಮ್ ನು ಪತನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಶ್ಯಾಮ್ ಸುಂದರ್ ಅಗರ್ವಾಲ್l | &nbsp; | {{IND}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1936 |style="font-style:Italic" | ಆಂತೋನಿ ಅಡ್ವರ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮರ್ವಿನ್ ಲೇರಾಯ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಹರ್ವೆ ಅಲೆನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1937 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ ಶಿಪ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಟೇ ಗಾರ್ನೆಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1937 |style="font-style:Italic" | ಸೋಲ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೀ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಹೆನ್ರಿ ಹ್ಯಾತ್ ವೇ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1945 |style="font-style:Italic" | ಒ ಕೋರ್ಟಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಲೂಯಿಜ್ ದೆ ಬರೋಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಒ ಕೋರ್ಟಿಕೊ | ಅಲುಯಿಸ್ ಅಜೆವೆಡೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1947 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ ಗರ್ಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಸೀ ಕ್ರೀಡೆಗಳು | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲ್ಯಾಮಂಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1949 |style="font-style:Italic" | ಅ ಎಸ್ಗ್ರಾವ ಇಸೋರ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಯುರಿಡೆಸ್ ರಾಮೊಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಅ ಎಸ್ಕ್ರಾವ ಇಸೋರ | ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಗೈಮ್ಯಾರೇಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1953 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಪಾರ್ಟ್ಯಾಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | &nbsp; | ರಿಕಾರ್ಡೊ ಫ್ರೆಡಾ | &nbsp; | {{FRA}}, {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1957 |style="font-style:Italic" | ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ರೌಲ್ ವಾಲ್ಷ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ರಾಬರ್ಟ್ ಪೆನ್ ವರೇನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1958 |style="font-style:Italic" | ಟ್ಯಮಾಂಗೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜಾನ್ ಬೆರ್ರಿ | &nbsp; | {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1960 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕುಬ್ರಿಕ್ | ಕಿರ್ಕ್ ಡ್ಪ್ಗ್ಲಾಸ್ | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1960 |style="font-style:Italic" | ಗಿಸ್ಪೆ ವೆನ್ಡುಟು ಡೈ ಫ್ರಾಟೆಲಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಇರ್ವಿಂಗ್ ರಾಪರ್, ಲುಸಿನೊ ರಿಸ್ಸಿ | &nbsp; | {{Italy}}, {{YUG}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1962 |style="font-style:Italic" | Il ಫಿಗ್ಲಿಯೊ ದಿ ಸ್ಪಾರ್ಟಕಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ | ಸರ್ಗಿಯೋ ಕಾರ್ಬಸಿ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1964 |style="font-style:Italic" | ಗಂಗಾ ಜುಂಬಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಕಾರ್ಲಾಸ್ ಡೈಗ್ಯೀಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1965 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಕೇಸ್ ಡೆ ಐ'ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗೆಜಾ ವಾನ್ ರಾದ್ವ್ಯಾನಿ | &nbsp; | {{FRA}}, {{Italy}}, {{FRG}}, {{YUG}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1967 |style="font-style:Italic" | ಸಿಮರಾನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಸರ್ಗಿಯೊ ಗಿರಾಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1969 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವೈಮದಾ |style="font-style:Italic" | ಬರ್ನ್! | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗಿಲ್ಲೊ ಪಾಂಟೆಕೊರ್ವೊ [[ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]]. | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1969 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಜೆ. ಬೈಬರ್ ಮನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1971 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಕಿನ್ ಗೇಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗಾರ್ನರ್‌ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1974 |style="font-style:Italic" | ? |style="font-style:Italic" | ಸೋಲ್ ಇನ್ ದಿ ಐ | &nbsp; | &nbsp; | ಜೊಜಿಮೊ ಬುಲ್ಬುಲ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ಎಲ್ ಒಟ್ರೊ ಫ್ರಾಂಸಿಸ್ಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಸರ್ಗಿಯೊ ಗಿರಾಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಫೈಟ್ ಅಗ್ಯೇನ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ರಾಲಿಂಗ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1975 |style="font-style:Italic" | ಮ್ಯಾಂಡಿಗೋ |style="font-style:Italic" | &nbsp; |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕ್ರಿಯೆ | ರಿಚರ್ಡ್ ಫ್ಲೆಸ್ಚರ್ | &nbsp; | {{USA}} |style="font-style:Italic" | ಮ್ಯಾಂಡಿಗೋ | ಕೈಲೆ ಆನ್ ಸ್ಟಾಟ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ಸೆನಾ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪರ್ | &nbsp; ನಾಟಕ | ಟಾಮಸ್ ಗಟೀರ್ಜ್ ಅಲೇಯ | &nbsp; | {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಸಿಕಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ಹಾಸ್ಯ | ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಡೈಗ್ಯೂಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | ಮೆಮೊರೈಸ್ ಡೊ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಟೊ ಡೆ ಡೈಮ್ಯಾಂಟಿಯಾ | ಜೊವೊ ಫೆಲಿಸಿಯೋ ಡಾಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ಸೆನಾ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪರ್ | &nbsp; | &nbsp; | ಟಾಮಸ್ ಗಟೈರೆಜ್ | &nbsp; | {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಅಲ್ ಆಡಮ್ಸನ್ | &nbsp; | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1976 |style="font-style:Italic" | ಇಸೌರಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (TV ಸರಣಿ) | &nbsp; | ಗಿಲ್ಬರ್ಟೊ ಬ್ರಾಗಾ | &nbsp; | {{BRA}} | ಅ ಎಸ್ಕ್ರಾವ ಇಸೋರ | ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಗೈಮ್ಯಾರೇಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ರೂಟ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (TV ಸರಣಿ) | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಾಮ್ಸ್ಕಿ, ಎರ್ಮಾನ್, ಗ್ರೀನೆ ಅಟ್ ಮೋಸೆಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | [[Roots: The Saga of an American Family]] | ಅಲೆಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಲೆ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ಒ ಕೊರ್ಟಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ರಾಮಲ್ಹೊ Jr. | &nbsp; | {{BRA}} | ಒ ಕೊರ್ಟಿಕೊ | ಅಲುಸಿಯು ಅಜೆವೆಡೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1977 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಓಲ್ದ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಬ್ಲಾಸ್ ಫೆಮರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1978 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜುರ್ಗೆನ್ ಗೊಸ್ಲರ್r | &nbsp; | {{GER}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1978 |style="font-style:Italic" | ಸೆಡೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆಸ್ಮನ್ ಸೆಂಬೇನ್ | &nbsp; | {{SEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1979 |style="font-style:Italic" | ಮಲೌಲಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ? | ಸರ್ಗಿಯೋ ಗಿರಲ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1981 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡೇವಿಡ್: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವೆಸ್ಸೇಸ್ ರೆಬೆಲಿಯನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಲಾಥನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1984 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವಿಲೊಂಬೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ಪ್ರಕಾರ! | ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಡೈಗ್ಯೂಸ್ | &nbsp; | {{BRA}}, {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1984 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್ : ಸೊಲೊಮಾನ್ ನಾರ್ಥ ಅಪ್'ಸ್ ಒಡಿಸ್ಸೆ(ಅಕಾ ಹಾಲ್ಫ್ ಸ್ಲೇವ್, ಹಾಲ್ಫ್ ಫ್ರೀ) |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಗೊರ್ಡನ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಲೊ ಪಾಟರ್, ಸಮ್-ಆರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಚಿಕೊ ರೇ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ವಾಲ್ಟರ್ ಲಿಮಾ ಜೂನಿಯರ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | ಸೆಸಿಲಿಯಾ ಮಿಯರ್ಲೆಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್: ಎಕ್ಸ್ ಪಿರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಫ್ರೀಡಮ್: ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಫೋರ್ಟೆನ್ಸ್ ಮಿಷಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಬ್ಯಾರಿ ಕ್ರೇನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ಸ್ಯಾಮ್-ಆರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ವೈಟ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಲಿನೊ ಬ್ರೊಕಾ | &nbsp; | {{PHI}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1985 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಚೈವೆ ಬಿಯಾಂಚೆ: ವಿಲೆನ್ಜಾ ಇನ್ ಅಮೇಜೊನಿಯಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಚಲನಚಿತ್ರ | ಸಾಹಸ, ನಾಟಕ, ಹಾರರ್ | ಮರಿಯೋ ಗ್ರಾರಿಜೊ | &nbsp; | {{Italy}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1986 |style="font-style:Italic" | ಸರೌನಿಯಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ | ಮೆಡ್ ಹೊಂಡೊ | &nbsp; | {{MRT}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1987 |style="font-style:Italic" | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ ನಾಟಕ | ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಲಾಥನ್ | ಅವೆರಿ ಬ್ರೋಕ್ಸ್ | {{USA}} | ಅಂಕಲ್ ಟಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ | ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಬೀಚರ್ ಸ್ಟೊವ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅಬಾಲಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ವಾಲ್ಟರ್ ಅವ್ಯಾನ್ಸಿನಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅಬಾಲಿಕೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಜೊಜಿಮೊ ಬುಲ್ಬುಲ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಆಕ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಮರಿಯಾ ಏಂಜಲಿಕಾ ಲೆಮೊಸ್, ಮ್ಯಾರ್ಸಿಯ ಮೆರ್ಲೆಸ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ನಾಟಲ್ ಡಾ ಪೊರ್ಟೆಲಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಪೌಲೊ ಸ್ಯಾರಾಸೆನಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1988 |style="font-style:Italic" | ಅ ಹೌಸ್ ಡಿವೈಡೆಡ್ : ಕೇರ್ ಗೀವರ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಅಂಡ್ ಎಲ್ಡರ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | ವಿಲಿಯಂ ಹಂಪ್ಟ್ಮನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1989 |style="font-style:Italic" | ಒ ನೀಗ್ರೋ ನೊ ಬ್ರಾಸಿಲ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಲೂಸಿಯಾ ಮುರಾಡ್ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1989 |style="font-style:Italic" | ಮೆಸ್ಟಿಜೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಮರಿಯೋ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ | &nbsp; | {{VEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1990 |style="font-style:Italic" | ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ : ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ರೆಸಿ - ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ರೈಲ್ ರೋಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆರ್ ಲ್ಯಾಂಡೊ ಬ್ಯಾಗ್ ವೆಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1991 |style="font-style:Italic" | ಡಾಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಸ್ಟ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಹಾಸ್ಯ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ | ಜೂಲಿ ಡ್ಯಾಷ್ | &nbsp; | {{USA}}, {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1992 |style="font-style:Italic" | ಲಾ ಅಲ್ಟಿಮಾ ರುಂಬಾ ದೆ ಪಾಪಾ ಮಾಂಟೆರೊ |style="font-style:Italic" | ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ರುಂಬಾ ಆಫ್ ಪಾಪಾ ಮಾಂಟೆರೊ | &nbsp; | ಸಂಗೀತ | ಆಕ್ಟೇವಿಯೊ ಕೊರ್ಟಾಜರ್r | &nbsp; | {{flag|Martinique}}, {{CUB}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1993 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಯಾನ್ಕೊಫಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಹೈಲೆ ಗೆರಿಮಾ | &nbsp; | {{USA}}, {{GHA}}, {{flag|Burkina Faso}}, {{UK}}, {{GER}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1993 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಯಾಂಡೊಂಬೆ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಾಫೆಲ್ ಡೆಜೆನಿಯೋ | &nbsp; | {{URU}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1994 |style="font-style:Italic" | ಫೆಡ್ರಿಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್: ವೆನ್ ದಿ ಲಯನ್ ರೋಟ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಆರ್ಲೆಂಡೊ ಬ್ಯಾಗ್ ವೆಲ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ? |style="font-style:Italic" | ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಫೇವಿಯೋ ಲಿಂಡ್ರೋ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ಅಸೈನ್ ಟಾಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಫ್ರಾಂಕಾಯ್ಸ್ ವೊಕೊಚೆ | &nbsp; | {{SEN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1995 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಜಾನ್ ಡಿಗನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1996 |style="font-style:Italic" | ನೈಟ್ ಜಾನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ನೆಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1996 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1997 |style="font-style:Italic" | ಅಮಿಸ್ಟ್ಯಾಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್|ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್‌]] | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1997 |style="font-style:Italic" | ಥ್ರೂ ದಿ ಡೋರ್ ಆಫ್ ನೋ ರಿಟನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಷಿರಿಕಿಯನಾ ಐನಾ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಬಿಲವ್ಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ ಜೊನಥಾನ್ ಡೆಮ್ಮೆ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; ಟೊನಿ ಮಾರಿಸನ್ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಆಫ್ರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ: ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಜರ್ನಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ನೊಲ್ಯಾಂಡ್ ವಾಕರ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1998 |style="font-style:Italic" | ಅ ಸನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; '''ಶಾರ್ಟ್‌''' | ಐತಿಹಾಸಿಕ | ಅಲ್ರಿಕ್ ರಿಲೆ | &nbsp; | {{UK}} |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಒಲಾವುದಾ ಎಕ್ವೈನೊ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 1999 |style="font-style:Italic" | ಅ ಸ್ಲೇವ್ ಆಫ್ ಲವ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಜಾನ್ ಬೇಡನ್ ಹಾರ್ಸ್ಟ್ | &nbsp; | {{SAF}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಲಾಸ್ ಪ್ಯಾಲೆನ್ ಕ್ವೇರೊಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಸಿದಿಕಿ ಬಕಾಬಾ, ಬ್ಲೈಸೆ ಜೆಹೊಯಾ | &nbsp; | {{flag|Colombia}}, {{flag|Cote d'Ivoire}}, {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಅಡನ್ಗ್ ಮನ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ರಾಜರ್ ಗ್ನೋನಾ ಎಮ್'ಬಾಲಾ | &nbsp; | {{flag|Cote d'Ivoire}}, {{SUI}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಮಿಡಲ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಗೈ ಡೆಸ್ಲಾರೀರ್ಸ್ | &nbsp; | {{flag|Martinique}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2000 |style="font-style:Italic" | ಏಜ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಸ್ಟೀವನ್ ಜೆ. ಆಂಡರ್ಸನ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2004 |style="font-style:Italic" | C.S.A.: ದಿ ಕಾನ್ ಫೆಡರೇಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ಹಾಸ್ಯ, ನಾಟಕ, ಗ್ಯೂರ್ರೆ | ಕೆವಿನ್ ವಿಲ್ ಮಾಟ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | 500 ಇಯರ್ಸ್ ಲೇಟರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಒವೆನ್' ಅಲಿಕ್ ಷಹದಾಹ್ | &nbsp; | {{UK}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಕ್ವಾಂಟೊ ವೇಲ್ ಔ ಇ ಪಾರ್ ಕ್ವಿಲೊ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಸರ್ಜಿಯೋ ಬಿಯಾಂಚಿ | &nbsp; | {{BRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | (ಟಿವಿ ಸರಣಿ) | &nbsp; | ವಿಲಿಯಂ ಆರ್. ಗ್ರಾಂಟ್ ಮಾರ್ಗನ್‌ ಫ್ರೀಮನ್‌ | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಚೈನ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ಡೆತ್ ಬಿಫೋರ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ವಿಕೋರೀಯಾ ಚಿಕಾನ, ವಿಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮಿನ, ವಿಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮಿನಾ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಹೌ ಟು ಮೇಕ್ ಅ ಮಿಲಿಯನ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯೂಲ್ಸ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2005 |style="font-style:Italic" | ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಬಿಸ್ ನೆಸ್: ಸುಗಾರ್ ಡೈನಾಸ್ಟಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2006 |style="font-style:Italic" | ಅಮೇಸಿಂಗ್ ಗ್ರೇಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ನಾಟಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೈಕಲ್‌ ಆಪ್ಟೆಡ್‌ | &nbsp; | {{UK}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2006 |style="font-style:Italic" | ಮಾಡ್ರನ್ ಡೇ-ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಟ್ರೇಡ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; | ರೋಮಾಂಚಕ | ಮಾರ್ಕೊ ಕ್ರೆಜ್ ಪೈಂಟರ್ | &nbsp; | {{GER}}, {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಮ್: ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ | ಅನಿಮೇಷನ್ | ಕೆನ್ ಜಕೋಬ್ಸ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಚೈಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ ವಿತ್ ರಾಗೆ ಒಮಾರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ರಿಚರ್ಡ್ ಅಲ್ವಿನ್ | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2007 |style="font-style:Italic" | ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | {{UK}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2008 |style="font-style:Italic" | ಲೆಸ್ ಎಸ್ಕ್ಲೇವ್ಸ್ ಅಬ್ಲೀಸ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಆಂತೋನಿ ವಿಟ್ಕಿನೆ | &nbsp; | {{FRA}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಮಾಡ್ರನ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಟಿನಾ ಡೇವಿಸ್, ಥಾಮಸ್ ರಾಬ್ ಸಮ್ | &nbsp; | {{NOR}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಪಂಕ್ಚರ್ಡ್ ಹೋಪ್: ಅ ಸ್ಟೋರಿ ಅಬೌಟ್ ಟ್ರೊಕೊಸಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಯಂಗ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಟುಡೇಸ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; ನಾಟಕ | ಬ್ರೂನೊ ಪಿಸ್ಚಿಟ್ಟ | &nbsp; | {{CAN}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2009 |style="font-style:Italic" | ಲೆ ಡೈಬಲ್ ನಾಯ್ರ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಚಿತ್ರ, ಬಯೋಪಿಕ್ | ಕ್ಲೌಡೆ ರಿಬ್ಬೆ | ಸ್ಟ್ಯಾನಿ ಕೊಪೆಟ್, ಅಮ್ ಸಿಸೇರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್-ಫ್ಲೋರಾ ಪ್ರಾಕ್ಸೊ | {{flag|Guadeloupe}} |style="font-style:Italic" | ಲೆ ಡೈಬಲ್ ನಾಯ್ರ್ | ಕ್ಲೌಡೆ ರಿಬ್ಬೆ |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್- ಟ್ರೈಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅರ್ಸೊನಿಸ್ಟ್ ಸ್ಲೇವ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಟೆಟ್ಚೆನಾ ಬೆಲಾಗ್ಜೆ | &nbsp; | {{flag|Quebec}} | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ಅಟ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; | &nbsp; (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2010 |style="font-style:Italic" | ನೆಕ್ರೊ, ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಿಂಗ್: ವೈಟ್ ಸ್ಲೇವರಿ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ? | &nbsp; | &nbsp; |- align="center" valign="bottom" | height="13" | 2012 |style="font-style:Italic" | ಸ್ಲೇವರಿ ಬೈ ಅನದರ್ ನೇಮ್ |style="font-style:Italic" | &nbsp; ಕಿರುತೆರೆ ಚಿತ್ರ (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ) | ಸ್ಯಾಮ್ಯೂವಲ್ ಡಿ. ಪೊಲಾರ್ಡ್ | &nbsp; | {{USA}} | &nbsp; | &nbsp; |} {{Articles of the Universal Declaration of Human Rights}} {{Discrimination}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == === ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖ === * ಬ್ಯಾಲೆಸ್, ಕೆವಿನ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್:ನ್ಯೂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ'' (1999) * ಕ್ಯಾಂಪಬೆಲ್, ಗ್ವೆನ್, ಸೂಸೇನ್ ಮಿರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸಿ.ಮಿಲ್ಲರ್, eds. ''ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ. '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1: ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ವಲ್ಡ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಮೆಡಿವಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ; ''ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ. '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 2: ದಿ ಮಾಡ್ರನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' (2007) * ಡೇವಿಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್. ''ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1770-1823'' (1999) * ಡೇವಿಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್. ''ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಕಲ್ಚರ್'' (1988) * ಡ್ರೆಸ್ಚರ್, ಸೆಮೌರ್. ''ಅಬಾಲಿಷನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಅಂಟಿ ಸ್ಲೇವರಿ'' (2009) ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ಮೂಲನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. * ಫಿಂಕೆಲ್ಮೆನ್, ಪೌಲ್, ed. ''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' (1999) * ಲಾಲ್, ಕೆ. ಎಸ್. ''[http://www.voi.org/books/mssmi/ ಮುಸ್ಲೀಂ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇನ್ ಮಿಡಿವಲ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512073030/http://voi.org/books/mssmi/ |date=2008-05-12 }}'' (1994) ISBN 81-85689-67-9 * ಗೊರ್ಡನ್, ಎಮ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಅರಬ್ ವಲ್ಡ್'' (1989) * ಗ್ರೀನೆ, ಜಾಕ್ವೆಲೈನ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಮೆಸೊಪೊಟೆಮಿಯ'', (2001), ISBN 0-531-16538-8 * ಮೀರ್ಸ್, ಸೂಸೇನ್ ಮತ್ತು ಇಗರ್ ಕೊಪಿಟಫ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ: ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಅಂತ್ರಪಾಲಜಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ '' (1979) * ಮಾರ್ಗನ್, ಕೆನೀತ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈಯರ್: ಫ್ರಮ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟು ಅಮೇರಿಕ'' (2008) * ಪೊಸ್ಟ್ ಮಾ, ಜೊಹಾನ್ಸ್. ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್'', (2003) * ರಾಡ್ರಿಗೆಸ್, ಜುನಿಸ್ ಪಿ. - ಸಂಪಾದಕರು, ''ದಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ವಲ್ಡ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' (1997) * ರಾಡ್ರಿಗ್ಯೂಜ್, ಜುನಿಸ್ ಪಿ. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್: ಅ ಸೋಷಿಯಲ್, ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲಪೀಡಿಯ'' (2007) * ಶೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾರ್ಲ್-ಹೆನ್ಜ್ ''ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಬಾಂಡೇಜ್: ಅ ಸೋಷಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಕೊಸೈಟಿ ಅಟ್ ದಿ ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಗುದ್ ಹೋಪ್, 1652–1813'' (1994) * ವಿಲಿಯಂ ಲಿನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಮನ್, ''ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಮನ್ ಅಂಟಿಕ್ವಿಟಿ'' (1955), ISBN 0-87169-040-3 ;ಉಲ್ಲೇಖಿಸದ ಮೂಲಗಳು * ಹೊಗೆನ್ ಡಾರ್ನ್, ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಮರಿಯನ್:ದಿ ಶೆಲ್ ಮನಿ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಸರಣಿಗಳು 49, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, 1986. * ''ದಿ ಸ್ಲೇವರಿ ರೀಡರ್'', ಸಂಪಾದಕರು - ಬೈ ರಿಗಾಸ್ ಡೊಗ್ಯಾನಿಸ್, ಗ್ಯಾಡ್ ಹೆಮನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾಲ್ವಿನ್, ರೂಟ್ ಲೆಡ್ಜ್ 2003 ;ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು * ಬರ್ಲಿನ್, ಇರಾ. ''ಮೆನಿ ತೌಸೆಂಡ್ಸ್ ಗಾನ್: ದಿ ಫ್ಸ್ಟ್ ಟು ಸೆಂಚ್ಯುರೀಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ'' (1999),ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮನ್, ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಎ. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಬೈ ಅನದರ್ ನೇಮ್: ದಿ ರಿ-ಎನ್ ಸ್ಲೇವ್ಮೆಂತ್ ಆಫ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಟು ವಲ್ಡ್ ವಾರ್ II'' ಡಬಲ್ ಡೇ (2008 ರ ಮಾರ್ಚ್ 23), ISBN 0-385-50625-2 ISBN 978-0-385-50625-0 * ಬೋಲ್ಸ್, ಜಾನ್. ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸದರ್ನರ್ಸ್: 1619–1869'' (1983) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಮೀಕ್ಷೆ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=25779117 ಎಂಗರ್ಮನ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಎಲ್. ''ಟರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್: ಸ್ಲೇವರಿ, ಸರ್ಫ್ ಡಮ್, ಅಂಡ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್'' (1999)] * ಗೆನೊವೀಸ್ ಯುಗೆನೆ ಡಿ. ''ರೋಲ್, ಜೊರ್ಡನ್ ರೋಲ್'' (1974), ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಧ್ಯಾಯನ ** ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆಚ್.ಕಿಂಗ್, "ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಲೇವ್ ಸೌತ್", ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' 29 (1977), 117–31, ಗೆನೊವೆಸೆಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=5002427959 ಎಸ್ಕಾಟ್,ಪೌಲ್ ಡಿ. "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525054957/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5002427959 |date=2012-05-25 }}[http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=5002427959 ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಟಾಕ್ ಧೇರ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಅಂಡ್ ಫ್ರೀಡಮ್" ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸದರನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ'', ವಾಲ್ಯೂಮ್ 67, 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525054957/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5002427959 |date=2012-05-25 }} * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=6641514 ಪ್ಯಾರಿಶ್, ಪೀಟರ್ ಜೆ. ''ಸ್ಲೇವರಿ: ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್ಸ್'' (1989)] * ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಅಲ್ರಿಚ್ ಬಿ. ''ಅಮೇರಿಕನ್ ನೀಗ್ರೋ ಸ್ಲೇವರಿ :ಅ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ದಿ ಸಪ್ಲೈ, ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೇಬರ್ ಆಸ್ ಡಿಟರ್ಮೈಂಡ್ ಬೈ ದಿ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ರೆಜಿಮ್'' (1918; ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ರಿಪ್ರಿಂಟ್1966), ಸದರ್ನ್ ವೈಟ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ * ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಅಲ್ರಿಚ್ ಬಿ. ''ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೇಬರ್ ಇನ್ ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಸೌತ್'' (1929) * ಸೆಲೆರ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಆಲ್ಬಾಮ'' (1950). * ಸಿಡ್ನರ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್. ''ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಒ '' (1933 * ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್, ಕೆನೀತ್ ಎಮ್. ''ದಿ ಪೆಕ್ಯೂಲಿಯರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್: ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಆಂಟೆ-ಬೆಲ್ಲುಮ್ ಸೌತ್'' (1956), ಯು ಬಿ ಫಿಲಿಪ್ಪ್ ರ ಖಂಡನ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=105900244 ವರೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಮೈಕೆಲ್. ][http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=105900244 ''ಫೈನಲ್ ಫ್ರೀಡಮ್: ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್, ದಿ ಅಬಾಲಿಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ಥರ್ಟೀನ್ತ್ ಅಮೆಂಡ್ಮೆಂಟ್'' (2001)] * ವೇನ್ ಸ್ಟೀನ್, ಅಲೇನ್, ಫ್ರಾಂಕ್ ಓ. ಗ್ಯಾಟೆಲ್, ಮತ್ತು ಲೆವಿಸ್ ಸ್ಯಾರಸೊನ್ - ಸಂಪಾದಕರು, ''ಅಮೇರಿಕನ್ ನೀಗ್ರೋ ಸ್ಲೇವರಿ: ಅ ಮಾಡ್ರನ್ ರೀಡರ್'', ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ. (1978) * ಮಿಂಟ್ಜ್, ಎಸ್. ''[http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm ಸ್ಲೇವರಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮಿತ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |date=2006-11-06 }}'', ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ;ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಎರಾ * ಜೆಸ್ಸೆ ಸೇಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಯೋರ ಕ್ಯಾಸ್ಟನ್, ''ಎನ್ ಸ್ಲೇವಡ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಡೇ ಸ್ಲೇವರಿ'', ಪಾಲ್ಗ್ರೇವ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿಲ್ಲನ್, 2008 ISBN 978-1-4039-7493-8 * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ದೆರ್ ಲಿಂಡನ್, ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಲುಕ್ಯಾಸಿನ್, ''ಫ್ರೀ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್''. ಅಮ್ ಸ್ಟರ್ಡಮ್: ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, 1993 * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್, ''ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಅ ಕಾಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಆಫ್ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್: ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಬೇಟ್ಸ್'', ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ಪೋರ್ಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರ್: ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 1999. 400 ಪುಟಗಳು. * ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಸೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ಲಿಂಡನ್ - ಸಂಪಾದಕರು, ''ಫ್ರೀ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಫೀ ಲೇಬರ್: ದಿ ಡಿಬೇಟ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್'', ಬೆರ್ನ್: ಪೀಟರ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಎಜಿ, 1997. 600 ಪುಟಗಳು. ಈ ಸಂಪುಟ ಅನ್ ಫ್ರೀ ಲೇಬರ್ ನ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ ಪೀಪಲ್. '' ''ನ್ಯೂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೇಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ'', ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2004, ISBN 0-520-24384-6 * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್(ಸಂಪಾದಕರು), ''ಅಂಡರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' ''ಅ ರೀಡರ್'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2005, ISBN 0-520-24507-5freak * ಕೆವಿನ್ ಬೇಲ್ಸ್, ''ಎಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ: ಹೌ ವಿ ಫ್ರೀ ಟುಡೇಸ್ ಸ್ಲೇವ್ಸ್'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ 2007, ISBN 978-0-520-25470-1. * ಮೆಂಡೆ ನ್ಯಾಜರ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮಿನ್ ಲೆವಿಸ್, ''ಸ್ಲೇವ್:ಮೈ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ'', ISBN 1-58648-212-2. ಮೆಂಡೆ ಈಸ್ ಅ ನ್ಯುಬಾ, ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ಡ್ ಅಟ್ 12 ಇಯರ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್. 2003 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಸಿಲಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. * ಗ್ಯಾರಿ ಕ್ರೈಗ್, ಅಲೈನ್ ಗೌಸ್, ಮಿಕ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಕ್ಲಾರ ಕ್ರಿವ್ಯಾಂಕೋವ ಮತ್ತು ಏಡನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೇಡ್ (2007). [http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ UK: ಒವರ್ ವ್ಯೂ ಅಂಡ್ ಕೀ ಇಷ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614012656/http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf |date=2007-06-14 }}, ಜೋಸೆಫ್ ರೌನ್ ಟ್ರೀ ಫೌಂಡೇಷನ್. ISBN 978-1-85935-573-2. * [http://www.somalymamfoundation.org/ ಸೊಮ್ಲೆ ಮ್ಯಾಮ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons}} {{Wiktionary}} {{Wikiquote}} ;ಐತಿಹಾಸಿಕ * [http://www.loc.gov/rr/program/bib/slavery/ ಸ್ಲೇವರಿ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಗೈಡ್, ಫ್ರಮ್ ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್] * [http://www.africanholocaust.net/ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್] * [http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html ಎಮೊರಿ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718224733/http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html |date=2011-07-18 }} * [http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm ಸ್ಲೇವರಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ಸ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |date=2006-11-06 }} * [http://www.pdavis.nl/Background.htm#WAS ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಾನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್] * [http://www.pbs.org/wnet/slavery/ ಸ್ಲೇವರಿ – PBS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006014112/http://www.pbs.org/wnet/slavery/ |date=2009-10-06 }} * [http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ ಅಂಡರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಸ್ಲೇವರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326073920/http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ |date=2010-03-26 }} * [http://www.history.com/topics/slavery ಸ್ಲೇವರಿ] * [http://www.slaverymuseum.co.uk/ ಸ್ಲೇವರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316161536/http://www.slaverymuseum.co.uk/ |date=2012-03-16 }}[http://www.slaverymuseum.co.uk/ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316161536/http://www.slaverymuseum.co.uk/ |date=2012-03-16 }} * [https://web.archive.org/web/20110623032240/http://www.thefirstpost.co.uk/8337,news-comment,news-politics,modern-slavery ಮಾಡ್ರನ್ ಸ್ಲೇವರಿ] - ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಬೈ''ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಪೋಸ್ಟ್'' * [http://www.memoirestbarth/EN/ ಮೆಮೊರಿ ಸೆಂಟ್ ಬಾರ್ತ್(ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ, ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಧೆರ್ ಅಬಾಲಿಷನ್)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಕಮಿಟಿ ಡಿ ಲೈಸನ್ ಎಟ್ ಡಿಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಡೆಸ್ ಸೋರ್ಸಸ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ಯೂಸ್. {{Racism topics|state=collapsed}} {{Particular human rights}} {{Commonscat|Slavery}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾನವಿಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾಗುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಮಿಕ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಲಾಮಗಿರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ದುರುಪಯೋಗ]] eqjnz5fogw7u877w9u5dcevdeyewju0 0 30410 1371966 1345037 2026-04-24T05:32:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371966 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} [['ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ]] ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಬಳಿಯ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ. 'ವಿಶ್ವಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕೋಲಾರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್' ಗೆ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಊರಿನ [[ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]] ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 'ಬೆಂಗಳೂರು ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ' (ಬಂಗಾರದ ತಿರುಪತಿ) ವೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ.ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರು ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಭಿವ್ರುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಬಹಳಸ್ಟು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.ಬೆಂಗಳೂರು ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಗಿನ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ವೈ.ಸಂಪಂಗಿ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಡೀಸೆಲ್ ನ ಚಟುವಟಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ಧಿಯಿದೆ.ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆರೆಯೂ ಉಂಟು. {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' <ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%B9%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B2%BF{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{stub}} 5k01dklrccp4aj8xb62xbi6hf5z12cw 0 34977 1371962 1344495 2026-04-24T03:39:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371962 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{taxobox |name = ''Caesalpinia'' |image = Starr 061111-1568 Caesalpinia pulcherrima.jpg |image_caption = ''[[Caesalpinia pulcherrima]]'' |regnum = Plantae |unranked_divisio = [[Flowering plant|Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |subfamilia = [[Caesalpinioideae]] |tribus = [[Caesalpinioideae#Tribe Caesalpinieae|Caesalpinieae]] |genus = '''''Caesalpinia''''' |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1849 |title=Genus: ''Caesalpinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-04-03 |accessdate=2010-12-03}}</ref> |type_species = ''[[Caesalpinia brasiliensis]]'' |type_species_authority = L.<ref>{{cite web |url=http://tropicos.org/Name/40036406 |title=''Caesalpinia'' L. |work=TROPICOS |publisher=Missouri Botanical Garden |accessdate=2009-10-19}}</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = See text. |synonyms = ''Biancaea'' <small>Tod.</small><br> ''Brasilettia'' <small>(DC.) Kuntze</small><br> ''Denisophytum'' <small>R.Vig.</small><br> ''Poinciana'' <small>L.</small><br> ''Ticanto'' <small>Adans.</small><ref name="GRIN"/> |}} [[File:Caesalpinia crista Blanco1.150.jpg|thumb|right|200px|ಗಜ್ಜುಗ]] [[File:Guilandina bonduc MHNT.BOT.2020.2.9.jpg|thumb|''Guilandina bonduc'']] '''ಗಜ್ಜುಗ''' ಇದು [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾಸಲ್ಪೀನಿಯ ಕ್ರಿಸ್ತ (Caesalpinia crista).ಈ ಸಸ್ಯದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧವು ಮಧುಮೇಹ ಹಾಗು ಮಲೇರಿಯ ದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ರಾಮಬಾಣ. =='''ಗಜ್ಜುಗ'''== ===ವರ್ಣನೆ=== * ಈ ಬಳ್ಳಿಯು ಇತರೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದಾಗ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪೂದೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಚಿಕ್ಕವು ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಎಲೆಗಳಂತೆ ಎದರು-ಬದುರು ಆಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಬಳ್ಳಿ ತುಂಬಾ ಮುಳ್ಳುಗಳೀರುತ್ತವೆ, ಇದರ ಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದಾಗ ಹೊದಿಕೆಯ ಒಳಗಡೆ ತಿಳಿನೀಲ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಡೆದರೆ ಒಳಗಡೆ ನಯನವಾದ ಬೀಜವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆ, ಬೀಜ, ಕಾಯಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಹಿಯಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇ, ಆಗಸ್ಟ್, ನವೆಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಕಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ==ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು== ==ವೃಷಣಗಳ ಊತ ಮತ್ತು ನೋವು== ಗಜ್ಜುಗದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಸರಿಯಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಸರಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಲಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಅಂಡಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವುದು. * ರಕ್ತ ಶುದ್ದಿ ಕರುಳಿನ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ನಾಶ ಆಗತಾನೆ ಕಿತ್ತು ತಂದ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇಳೆಗೆ ಟೀ ಚಮಚ ಕುಡಿಯುವುದು. ==ಆಸ್ತಮ ಮತ್ತು ಗೊರಲು ವ್ಯಾಧಿ== ನಾಲ್ಕು ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸುಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ನಯವಾಗಿ ಚೊರ್ಣಿಸುವುದು. ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಚಿಟಿಕ ಬೂದಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಸೇವಿಸುವುದು. ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಿನಲ್ಲಿ (ವಾಯು ತುಂಬಿಕೊಂಡು) 10 ಗ್ರಾಂ ಗಜ್ಜುಗದ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ನಯವಾಗಿ ಚೊರ್ಣಿಸುವುದು, ಈ ಚೊರ್ಣದ ಅರ್ಧ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ==ಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತುರಿಯಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಳುಮೆಣಸನ್ನು ನಯವಾಗಿ ಅರೆದು ಒಂದು ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತುರಿಕೆ ಇರುವು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸವರುವುದು. ==ಆನೆಕಾಲು ವ್ಯಾಧಿಯಲ್ಲಿ== ಹೊಸದಾಗಿ ಕಿತ್ತು ತಂದ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಗಜ್ಜುಗದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ರಸ ತೆಗೆಯುವುದು. ರಸವನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಒಂದೊಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಕುಡಿಸುವುದು. ==ಕಿವಿ ನೋವಿನಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಗಿಡದ ಕಾಂಡದ ತಿರುಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕಾಯಿಸುವುದು, ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ತೊಟ್ಟು ತೈಲವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ನೋವಿರುವ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕುವುದು. ==ಹೊಟ್ಟೆ ಶೊಲೆಯಲ್ಲಿ== ಒಂದು ಗಜ್ಜುಗದ ಬೀಜದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇದು, ಕಾಲು ಟೀ ಚಮಚ ಗಂಧವನ್ನು ಕಾದಾರಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ==ಚೇಳಿನ ವಿಷದಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಬೇರನ್ನು ನೀರಿಲ್ಲಿ ತೇದು ಚೇಳು ಕುಟುಕಿರುವ ಕಡೆ ಹಚ್ಚುವುದು. ==ಶೋಭೆಯಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. ಈ ಕಾಯಿಯ ನೀಲಿ ತಿರುಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು, ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಗಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ==ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಾಳು ಮೆನಸಿನ ಜೊತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ 1/2 ಟೀ ಚಮಚ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ==ಜ್ವರದಲ್ಲಿ== ಗಜ್ಜುಗದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ ವೇಳೆಗೆ ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು, ಜೇನು ತುಪ್ಪ ಕೂಡಿಸಿ ದಿನಕ್ಕೆರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು: ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದರ ಬೆಟ್ಟದ ಅಪೂರ್ವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸಂಪಾದಕರು: ವೈದ್ಯ ಎ. ಆರ್. ಎಂ. ಸಾಹೇಬ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಮಠಾಧೀಶರು, ಸದ್ಗುರು ದಾದಾ ಹಯಾತ್ ಮೀರ್ ಖಲಂದರ್ ಪೀಠ, ಬಾಬಾಬುಡನ್ ಗಿರಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAESA USDA PLANTS Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602101006/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAESA |date=2013-06-02 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] mryj288ts9ivqntpuhoifwn5kc9a8jf 0 53406 1371974 1345778 2026-04-24T08:51:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371974 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Bodley.jpg|thumb|200px|[[Thomas Bodley]] founded the [[Bodleian Library]] in 1602 as an early public library.]] [[ಚಿತ್ರ:Melk_-_Abbey_-_Library.jpg|thumb|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ]] [[File:13-11-02-olb-by-RalfR-03.jpg|thumb|Science library of Upper Lusatia in Görlitz, Germany]] [[File:Ancientlibraryalex.jpg|thumb|Artistic rendering of the [[Library of Alexandria]], based on some archaeological evidence]] [[File:Ephesus Celsus Library Façade.jpg|thumb|left|Remains of the [[Library of Celsus]] at Ephesus]] [[File:Bibl. Malatestiana 3.jpg|thumb|[[Malatestiana Library]] of [[Cesena]], the first [[Europe]]an civic library<ref>{{cite web|url=http://www.stradavinisaporifc.it/cesena.asp |title=Stradavinisaporifc.it |publisher=Stradavinisaporifc.it |accessdate=7 March 2010}}</ref>]] [[File:Linen Hall Library, 1888.jpg|thumb|The [[Linen Hall Library]] in Belfast was an 18th-century [[subscription library]]. Pictured in 1888, shortly before its demolition.]] '''ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು'''<ref>{{Cite web |url=http://eprints.uni-mysore.ac.in/18259/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2018-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180823054558/http://eprints.uni-mysore.ac.in/18259/ |url-status=dead }}</ref> ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದೀವಿಗೆಗಳು. ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಲು ಬರುವವರಿಗೆ, ಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಹೊಳಹನ್ನು ನೀಡುವ ಅಕ್ಷಯ ಭಂಡಾರಗಳಾಗಿವೇ. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬತ್ತಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಾಣಾಲಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಗ್ರಂಥಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುವು. ನಾವು ಬೇಕಾದಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದಿ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯಬಹುದು. ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, ತಾಳೇಗರಿ, ಚರ್ಮಪಟ್ಟಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಬರೋಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಬರೋಡ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಸಯ್ಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್‍ವಾಡ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. * ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾದ ಬೋರ್ಡೆನ್, ವಿಲಿಯಂ, ಅಲಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಡಿಕೆನ್ಸನ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋದಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಜ್ಞಾನದಾನದ ಕೇಂದ್ರಗಳು. * ಓದಲು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎರವಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಓದಲು ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಷಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ * '''ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ''' ** '''ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಅನೇಕ ಓದುಗರು ಅಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಒಬ್ಬರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.''' ** '''ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು''' ** '''ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಎಂದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಕಲಿಸಬಹುದು. ವೃತ್ತಿಪರ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಎಂದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು.''' ==ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ವಿಧಗಳು== ವಿಶ್ವದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಆರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೇಂದರೆ- # ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು<ref>{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2019-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715224701/https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |url-status=dead }}</ref>: ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಲೇಖಕರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. # ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/parichaya.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2017-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118222101/http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/parichaya.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/granthalayagalu.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205021942/http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/granthalayagalu.html |url-status=dead }}</ref>: ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೆರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. # ಸಂಚಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ದೂರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಸಂಚಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ಇದರ ಜನಕ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮನ್ನಾಗುಡಿಯ ಎನ್,ವಿ.ಕನಗಸಭೈಪಿಳ್ಳೆ. # ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಓದುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡುವು. # ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಸಮಾಜದ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಹೃದಯ ಓದುಗರು ತೆರೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. # ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು<ref>http://www.prajavani.net/news/article/2012/07/06/129447.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> : ಇದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯುಗ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವುಗಳೆಂದರೆ- * mopac- ಇದು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಓದುಗನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. * kiosk- ಇದು ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ್ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * opac- ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುತ್ತದೆ. * etdp- ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ೨೧೮೫ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೊಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. * ir- ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮಾಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧,೧೦,೧೦೦ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢಿಕರಿಸಿ ಇಡಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಕೃತಿಗಳೇ ಓದುಗರಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು. # ಗ್ರಂಥಗಳ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ-ಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದ ಓದುಗರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಂದ ಕಾದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರ. # ಗ್ರಂಥಗಳ ಒಳಭಾಗಗಳ ಕಳವು- ಓದುಗರ ಕೆಟ್ಟ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಎಷ್ಟೋ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಹಾಳೆಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಪಡೆದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸದೇ ಇರುವುದು-ತಾವು ಓದಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದೆ ಇರುವುದು.ಅವು ಒಂದೊಂದೇ ಪ್ರತಿಗಳಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ. ===ಏನಿದು ಕೃತಿಚೌರ್ಯ?=== * ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಲಘು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆರೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೊಬ್ಬರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಅಥವಾ ನಕಲು ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ. ಇದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ದುರ್ನಡತೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ದುರ್ನಡತೆಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಇಂತಹ ಕೃತಿಚೌರ್ಯದಿಂದ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ಬರಹವು word, Html, Pdf, Xml, Corel Word Perfect, Rich text format, Abode postscript, plain text-tax ಮೊದಲಾದ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಗ್ರಾಫ್ಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ಫೋಟೋಗಳನ್ನು, ವಾಟರ್‍ಮಾರ್ಕ್‍ಗಳು, ಲೈಟ್‍ಕಲರಿಂಗ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದತ್ತಾಂಶಮೂಲಗಳನ್ನು, ಗಣಕಜಾಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ನಕಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪತ್ತೇ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಪುಸ್ತಕ/ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == * ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಕೊಳ್ಳಲು ಹಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಓದಬಹುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ, ಲೇಖಕರಿಗೂ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಲ್ಲದೇ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. * ಸರಕಾರದವರು ಜನರ ಜ್ಞಾನದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದು.ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಗಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುವು. * ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಗ್ರಂಥಾಲಯವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೂ ನಮಗೆ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇರಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯು ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೂ ನಮಗೆ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುವು. * ಎಷ್ಟೋ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಚನಾಭಿರುಚಿಯು ಬೆಳೆಯಲಾರದು. ವಾಚನಾಭಿರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಜ್ಞಾನವು ಬೆಳೆಯಲಾರದು. ಭಂಡಾರಿಗನು ಯಾವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎಲ್ಲಿರುವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿರಬೇಕು. ಕಾಲೇಜಿನವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವರು. * ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಹಳ ವೇಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯುವರು.ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಸರಸ್ವತಿ]]ಯ ಮಂದಿರಗಳಿದ್ದಂತೆ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುವು. ನಮಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಬೇಕು.ಮುದ್ರಾಣಾಲಯಗಳ ಶೋಧವಾದಾಗಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರವು ಭರದಿಂದ ಹಬ್ಬುತ್ತಿರುವುದು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗ್ರಂಥಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುವು. ==ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ== * ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವುದು.ಜನರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇವು ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವವು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. * ಸಂಚಾರಿ ವಾಚನಾಲಯವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಾಚನಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತರುವುದು. ಈ ರೀತಿ ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಾಚನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬರಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವುದು. ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮಾನವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುವು. *ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ, ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು [[ಮನುಷ್ಯ]]ನಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವವು. ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿರುವುವು. ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. *'''conclusion''' ** '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಓದುಗರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಸಕ್ತ ಓದುಗರಿಗೂ ಇದು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಸಾಕ್ಷರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.''' ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು]] rx96z5hmrvipzgovd5jgess6sxbaphu 0 62593 1371934 1341541 2026-04-23T16:27:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371934 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Albizia chinensis bark.jpg | image_caption = Bark of Albizia chinensis |name = ಕಲ್ಬಾಗಿ |regnum = Plantae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |genus = ''[[Albizia]]'' |species = '''''A. chinensis''''' |binomial = ''Albizia chinensis'' |}} '''ಕಲ್ಬಾಗಿ''' ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉದುರಿ ಹೋಗುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡುವ ತುದಿಯುಳ್ಳ ದೊಡ್ಡ ಮರ. ==ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು== ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಮಿಮೋಸೀ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಲ್ಬಿಜಿûಯ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ.ಹೊಟ್ಟೆ ಬಾಗೆ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ. ==ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[File:Albizia chinensis seed.jpg|thumb|left|ಕಲ್ಬಾಗಿಯ ಬೀಜಗಳು]] ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ೩೦" ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ೮" ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ಕಾಂಡವಿದೆ. ಈ ಮರ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೪,೦೦೦" ಎತ್ತರದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಂಗಾಳ,[[ ಅಸ್ಸಾಂ]], ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ, ಅಂಡಮಾನ್, ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಮಯನ್ಮಾರ್, [[ಶ್ರೀಲಂಕ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು ಟೀ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೆರಳಿನ ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಇದರ ಒಣ ಎಲೆಗಳು ಟೀ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಉತ್ತಮ ಗೊಬ್ಬರವೂ ಹೌದು. ಇದರ ಚೌಬೀನೆ ಇತರ ಆಲ್ಬಿಜಿûಯಗಳಂತೆಯೆ ಇದ್ದರೂ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾದುದೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದುದೂ ಮೃದುವಾದುದೂ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಒಣಭಾರ ಘನ ಅಡಿಗೆ ಸು. ೨೨-೪೬ ಪೌಂ. ಆದರೆ ಇದು ಬೇಗನೆ ಕೀಟಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಹಲಗೆ, ತೋಡು ದೋಣಿ, ಬಾವಿಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಗಾಡಿಚಕ್ರ, ಮರದ ಗಂಟೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚಹಪೆಟ್ಟೆಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಇದ್ದಲಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಸೌದೆಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಕಲ್ಬಾಗಿಯ ಕಾಂಡದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ತರದ ಅಂಟನ್ನು ನೇಪಾಳಿಗಳು ಡ್ಯಾಘ್ನೆ ಎಂಬ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಹೊಳಪು ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ತರಗೆಲೆಗಳು, ರೆಂಬೆಗಳು ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ. ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯ ಕಜ್ಜಿ ಮೊದಲಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿ ==ಬಾಹ್ಯ್ಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *http://www.worldagroforestry.org/sea/products/afdbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1787#Identity {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181112161458/http://www.worldagroforestry.org/sea/products/afdbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1787#Identity |date=2018-11-12 }} *http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALCH2{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Chinese%20Albizia.html ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಲ್ಬಾಗೆ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 1h1cxfinwu46ttmq7jw8bhynetcp8xn 0 62914 1371928 1341129 2026-04-23T14:45:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371928 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |formation = ೧೯೬೦ |remarks = |name = ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು |abbreviation = ಸಿಕೆಪಿ | founder = ಎಸ್.ಎಸ್.ಕುಕ್ಕೆ, ಎಂ.ಆರ್ಯ ಮೂರ್ತಿ, ಎಂ.ಎಸ್. ನಂಜುಂಡ ರಾವ್ |location = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಭಾರತ]] |website = [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/index.php#gallery ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು] <br /> [http://collegeoffineartskcpbengaluru.com/ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್] }} [[File:Citrakala Parishat.jpg|thumb|right|250px|ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆವರಣ.]] '''ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು''' ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಕಲಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೮ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೩ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು|ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ]] ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತರ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವು [[:en:Mysore paintings|ಮೈಸೂರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ :en:leather puppets|ಚರ್ಮದ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಷತ್ತು ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಎಂಬ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಷತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''ಚಿತ್ರ ಸಂತೆಯನ್ನು'' ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ "ಆರ್ಟ್ ಫೋರ್ ಆಲ್" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:ChitrakalaParishatCampus.jpg|thumb|right|200px|ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ, ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆವರಣ.]] ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎಚ್.ಕೆ.ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ದೇಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ ಎರಡೂವರೆ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ''ಪರಿಷತ್ತು'' ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[:en: Svetoslav Roerich |ಸ್ವೆಟೋಸ್ಲಾವ್ ರೋರಿಚ್]] ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ [[:en: Nicholas Roerich|ನಿಕೋಲಸ್ ರೋರಿಚ್]] ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ನಂಜುಂಡ ರಾವ್ ಅವರ ''ಚಿತ್ರಕಲಾ ವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು'' ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ :en:Lalit Kala Akademi|ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಕಲಾ-ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಪರಿಷತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[:en: Mysore paintings|ಮೈಸೂರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಂತಹ]] ಕಲಾ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪರಿಷತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಯಿತು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅದನ್ನು ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೮-೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಪರಿಷತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತೆರೆದ ರಂಗಮಂದಿರವೂ ಇದೆ. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು [[ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು|ಜನಪದ ಕಲೆಗಳಿಗಾಗಿ]] ಇನ್ನೂ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ==ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು== ಪರಿಷತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವುಗಳೆಂದರೆ:<ref>{{Cite web|title=Results for 'kw:Karnataka Chitrakala Parishath' [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/search?q=kw:Karnataka+Chitrakala+Parishath&fq=&dblist=638&qt=sort&se=yr&sd=asc&qt=sort_yr_asc|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> * ಮೈಸೂರು ಚಿತ್ರಮಾಲಾ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು<ref>{{Cite web|title=Formats and Editions of Mysore chitramālā : traditional paintings [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/title/mysore-chitramala-traditional-paintings/oclc/966375634/editions?editionsView=true&referer=br|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> * ಹ್ಯುಮಾನಿಸಮ್ ಇನ್ ಆರ್ಟ್<ref>{{Cite book|last1=Rerikh|first1=S. N|url=https://www.worldcat.org/oclc/62872640|title=Humanism in art|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1991|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=62872640}}</ref> * ಗಣಪತಿಯ ರೂಪಾಂಗನು <ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|url=https://www.worldcat.org/oclc/863420889|title=Gaṇapatīya rūpagaḷu|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnāṭaka Citrakalā Parishattu|location=Beṅgalūru|language=English|oclc=863420889}}</ref> ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ: ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ೩೨ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು. ಸ್ಕ್ರಾಲ್<ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|url=https://books.google.com/books?id=SkwgAAAAIAAJ|title=Gaṇapati: 32 drawings from a 19th cent. scroll|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=614838944}}</ref> * ವೈ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ರಾಜು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ: ಶ್ರೀ ವೈ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ರಾಜು ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ.<ref>{{Cite book|last1=Subramaṇya Rāju|first1=Vai|url=https://www.worldcat.org/oclc/436311882|title=Y. Subramanya Raju centenary celebration: [catalogue of paintings on occasion of Sri Y. Subramanya Raju centenary celebration|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=2008|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=436311882}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/ Karnataka Chitrakala Parishath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222035415/http://karnatakachitrakalaparishath.com/ |date=2020-02-22 }} * [http://collegeoffineartskcpbengaluru.com/ College of Fine Arts] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 8wbtqvng76k03qi8zybcmvmsxvu6kz1 0 63874 1371968 1345270 2026-04-24T06:25:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371968 wikitext text/x-wiki [[File:BubbleChamber-fnal.jpg|thumb|[[Fermilab]]'s disused 15 foot bubble chamber]] [[Image:Bubble-chamber.svg|thumb|right|225px|A bubble chamber]] '''ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರ''' ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ [[ಉಪ ಪರಮಾಣು ಕಣ]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣ (ಬಬಲ್ ಚೇಂಬರ್). 1952 ರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಎ. ಗ್ಲೇಸರ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳ ಪಥಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಥಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡಿ ಕಣಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆ ಮಂದಿರ ಸಿ.ಟಿ. ಆರ್. ವಿಲ್ಸನ್ ರಚಿಸಿದ ಮೇಘಮಂದಿರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಈ ಮೇಘಮಂದಿರ. ==ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== ಶುಚಿಯಾದ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಮೈಉಳ್ಳ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ [[ದ್ರವ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು]]ವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಉಷ್ಣತೆ]]ಗೆ ಕಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದ್ರವಕ್ಕೆ ಅತಿತಪ್ತ (ಸೂಪರ್ ಹೀಟೆಡ್) ದ್ರವವೆಂದು ಹೆಸರು. ಅತಿತಪ್ತ ದ್ರವಗಳು ಅಸ್ಥಿರ. ಯಾವುದಾದರೂ ಒರಟಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದ್ರವದೊಳಗೆ ಹಾಕಿದರಾಗಲೀ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರಾಗಲೀ ದ್ರವ ರಭಸದಿಂದ ಕುದಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿತಪ್ತ ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವಿರುವ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕಣಗಳು ಸಾಗಿದರೆ ಅವು ಹೋದ ಜಾಡಿ ನಲ್ಲಿ ಕಣಗಳು ದ್ರವದ ಪರಮಾಣುಗಳೊಡನೆ ಸಂಘಟಿಸಿ ಆಗುವ ಅಂತರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಅಯಾನುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಕಿಡಿಮಂದಿರ. ಇಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಕುದಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಕಣಗಳು ಹೋದ ಹಿಂಜಾಡಿನಲ್ಲೇ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕಣಗಳ ಪಥಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Liquid hydrogen bubblechamber.jpg|thumb|right|225px|The first tracks observed in [[John Wood (physicist)|John Wood]]'s 1.5-inch (~3.8&nbsp;cm) [[liquid hydrogen]] bubble chamber, in 1954.]] ಗುಳ್ಳೆ ಮಂದಿರವನ್ನು ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಲೋಹ]]ದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಲೋಹಕ್ಕೆ (ಗ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು) ಬೆಸೆಯಬೇಕು. [[ಈಥರ್]], ಪೆಂಟೀನ್, ಬ್ಯೂಟೀನ್ ಅಥವಾ [[ಪ್ರೊಪೇನ್]] ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ದ್ರವ [[ಹೀಲಿಯಮ್]] ಅಥವಾ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರವನ್ನು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಈ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ದ್ರವ ಕುದಿಯದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ರವ ಈಥರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ದ್ರವವನ್ನು ಸುಮಾರು 20 ವಾಯು ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 135 ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಮಿಲೆಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಅತಿತಪ್ತವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳ ಕಿರಣಾವಳಿಯೊಂದು ಮಂದಿರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದರೆ ಅದು ಹೋದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಕುದಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಉಂಟಾದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ಪಥಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಥಟ್ಟನೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿ ಮಂದಿರ ಎಂದಿನಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1 ಅಥವಾ 2 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== *ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳ ಹಲವಾರು [[ಪರಮಾಣು]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಪಥದ ಉದ್ದದಿಂದ ಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಥದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಕಣಗಳ [[ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವೇಗ]]ವನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯ ಬಹುದು. ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರವನ್ನು [[ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಕಣಗಳ ಪಥದ ವಕ್ರತೆಯಿಂದ ಕಣಗಳ ಸಂವೇಗಗಳನ್ನು (ಮೊಮೆಂಟ) ಗೊತ್ತುಮಾಡಬಹುದು. *ಇಂಥ ಪರಿಮಾಣುಗಳ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಪಥಗಳಿಗೂ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕಣಗಳ [[ಜಡತ್ವ]]. ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ, [[ಜೀವಿತಕಾಲ]] ಮತ್ತಿತರ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇಂಥ ಅಂಶಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಚನಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ. *ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಅತಿಶಕ್ತಿಯ ಕಣವೇಗವರ್ಧಕ ಅಥವಾ ಕಣವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಪದಾರ್ಥ ದ್ರವವಾದ್ದರಿಂದ ಮೇಘಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಕಿಡಿಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅನಿಲಗಳಿಗಿಂತ ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಳ್ಳೆ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಕಣಗಳ ಪಥದ ಉದ್ದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{cite web |url=http://teachers.web.cern.ch/teachers/archiv/HST2005/bubble_chambers/BCwebsite/index.htm |title=A step-by-step tutorial on how to read bubble chamber pictures |publisher=[[CERN]] |access-date=2014-12-21 |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307055407/http://teachers.web.cern.ch/teachers/archiv/HST2005/bubble_chambers/BCwebsite/index.htm |url-status=dead }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] 62ojfn5imw7ywolig19521revwedb5c 0 63980 1371970 1345355 2026-04-24T06:43:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371970 wikitext text/x-wiki '''ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ''' ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗೃಹಿಣಿಯಾದವಳು ಗೃಹವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಓರಣವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕುರಿತು ಇರುವ ವಿಜ್ಞಾನ (ಹೋಮ್ ಸೈನ್ಸ್‌). ಈ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನೀಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕ್ರಮ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ ಯಾವ ಬಗೆಯದ್ದಾಗಿರಬೇಕು, ಯಾವ ಆಹಾರ ಎಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿರಬೇಕು, ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾದದ್ದೇ ಅಲ್ಲವೆ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಇತರ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ಉಡುಪು, ಆಯವ್ಯಯ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮಕ್ಕಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಪೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದೆ. ==ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ== [[Image:Home Economics 1911.jpg|thumb|250px|A home economics class in 1911 in [[Toronto]]]] 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಬಾಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಗೃಹವನ್ನು ಓರಣವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1798ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಾಲೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿ ಯರು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ತರಗತಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಸೂತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 85 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಶಾಲೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಾಕಶಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದದ್ದರಿಂದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಏರ್ಪಾಡಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಮುಂದೆ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. 1869ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಯೋವ]] ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಿಕೆಯೊಬ್ಬಳು ಮೌಂಟ್ ಹೋಲ್ಯೋಕ್ ಪ್ಲಾನ್ ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಳು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೂ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಊಟ ಬಡಿಸುವುದು, ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಗೃಹಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕಾರ್ಯಗತವಾದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, 1872 ರಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಗೃಹಾಡಳಿತ, ಗೃಹನಿರ್ವಹಣೆ, ಗೃಹದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಅಡುಗೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರನ್ನಲ್ಲದೆ ಇತರರನ್ನೂ ತನ್ನ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಈ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಒಂದು ಯೋಜನೆ ತಯಾರಾಯಿತು. ಹೊಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಚಲುವೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನಗಳ ಆಸಕ್ತಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಬಹುಬೇಗ ಆ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೋಧನೆ ರದ್ದಾಯಿತು. ಹೊಲಿಗೆ ತರಗತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್ಸಸ್ನ ಕೃಷಿ ಕಾಲೇಜು ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿತು (1873). ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಪರಿಣತರಿಂದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾ ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಡುಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ದು 1877ರಲ್ಲಿ. [[ಇಲಿನಾಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] 1874ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಾಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ತಾಯಿಯಾಗಿ ಗೃಹಿಣಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಗೃಹನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ [[ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಮಾನವವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಕಲೆ]], [[ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಮನಃವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ]] ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬೋಧನೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೃಹಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಗೃಹನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಆಹಾರವಸ್ತುಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು, ರೋಗಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ, ಆಹಾರದ ಯುಕ್ತ ಉಪಯೋಗ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (1900). ಅದೇ ವರ್ಷ ಹೋಮ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್ ಎಂಬ ಸಂಘ ರೂಪಿತಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಸತಿಗೃಹವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತರುಣದಲ್ಲಿಯೇ ಜೂಲಿಯೆಟ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯು ಮಹಿಳಾ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ, ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು (1874). ಅನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕುಕಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಡುಗೆಶಾಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೆರೆದಳು. ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ತಂದೆತಾಯಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಲ್ಲವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಗಂಡಸರು ಪ್ರಧಾನ ಅಡುಗೆಯವರಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭೋಜನಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪಾಹಾರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ತರಬೇತಿ - ಇವಕ್ಕೆ ಆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಾವು ಕಲಿತು ಇತರರಿಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವಂಥವರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಮಟ್ಟಿಗೂ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಸಿ, ಮನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮನೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹಿತವಾಗಿಸುವಂಥ [[ಕೈತೋಟ]]ದ (ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್) ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಐಮಿಲಿ ಹನ್ಬೆಂಗ್ಟನ್ ಎಂಬುವಳು ತೋರಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅನಂತರ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ - ಈ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುವು. ಟೀಚರ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯದ ಮೇಲೆ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಚಳವಳಿಯಿಂದಾದ ಪರಿಣಾಮ ಅಪಾರ. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಿಚನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬಾಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೊರಕುವಂತಾದದ್ದು ಈ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳುಂಟಾದುವು. ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹಿಳಾಸಂಘಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಆಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಾಡಳಿತ, ಗೃಹಾಲಂಕರಣ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಚಾರವಿನಿಮಯಗಳು ನಡೆದವು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವಂಥ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಂಬ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಅನೇಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳು ಬಂದವು. ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಫಲವಾಗಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಎಲೆನ್ ರಿಚಡ್ರ್ಸ್‌ ಎಂಬುವಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಹೋಂ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಸರ್ವಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಕ್ಷೇಮಾಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗೃಹಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪೋಷಕವಾಯಿತು. 1903ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾದ ಹೋಂ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲೂ ಈಗ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೆಲ್ವಿಲ್ ಡ್ಯೂಯಿ ದಂಪತಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಗೃಹಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾನಾ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. 1850 ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ 1500 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಶ್ರೀಮತಿ ಡ್ಯೂಯಿ ತಯಾರಿಸಿದಳು. ಶಿಶುಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಮರ್ಯಾದೆ, ಬೇಸಾಯ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ, ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆ, ಗೃಹಜೀವನ, ಕುಟುಂಬ ಕಲೆ, ಗೃಹಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಆರೋಗ್ಯವಿಜ್ಞಾನ, ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ರಾಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನ, ಶುಚಿತ್ವ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ - ಹೀಗೆ ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಾಗಿತ್ತು. ಇವೇ ಮುಂದೆ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಭ್ಯಾಸ ವಿಷಯಗಳಾದವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಅದರ ಗುರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ವಿಧಾನ, ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಯಾವ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದ ಬೋಧನೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವುದು ಗೃಹಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದರ ಗುರಿ. ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವುದು. ಕಾಲೇಜಿನ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೂ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವುದು. ಯಾವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗೃಹಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಖೆಗಳಿಲ್ಲವೋ ಆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಗೃಹಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಈ ಶಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೋಧಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಗೃಹ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು. ತರಬೇತಿ ತರಗತಿಗಳ ಅವಧಿ ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಬೋಧನೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿ ಹತ್ತು ವಾರಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಇತ್ತು. ವಯಸ್ಕರಿಗೂ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದು ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಸಂಚಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎರವಲಾಗಿ ಬರಹತ್ತಿದವು. ಬಾಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಸಂಘವೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆ ಸಂಘ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಮಾಣದ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಊಟ ಬಡಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಗಟ್ಟಾಗಿ ಇಡುವುದು, ಊಟ ಬಡಿಸುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೆಲಸದ ಅನಂತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಶುಚಿಮಾಡುವುದು, ಗೃಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಗೃಹವನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು, ಅಲಂಕರಿಸುವುದು - ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳು ಶುಚಿಯಾಗಿರಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅರಿವು ಕೊಡುವ ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟನ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಮನೆಯ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣವನ್ನು ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಧಾನಗಳು, ಒಗೆದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿಡುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಏರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹೀಗೆ ಅಲ್ಪ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಹು ವಿಷಯ ಪರಿಪ್ಲುತವೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವೂ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ== ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಶುಭ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಅವರ ಆಹಾರ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಕೊಡುವಂಥ ಮಹಿಳಾ ಸಮಾಜಗಳು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಹೊಲಿಗೆ, ಕಸೂತಿ, ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಗೃಹಾಲಂಕರಣ, ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈಚೆಗೆ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆ ಭಾರತದ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ, ಸ್ನಾತಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪು, ಮನೆಗೆಲಸದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಆರೋಗ್ಯ, ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಸಂಬಂಧ ವಿಷಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ==ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿ== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಆಹಾರ ವಿಷಯವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಸ್ತವಾಂಶ, ದೇಹದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಾನಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ರೀತಿ, ಸರಿಯಾದ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರಾಂಶಗಳ ಗುಣ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆಹಾರ ಕೆಡದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಹಿತಮಿತವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ - ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ==ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪು== ಉಡುಪಿನ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ, ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ, ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆಂಬ ವಿಷಯ, ವಿವಿಧ ನೆಯ್ಗೆಗಳು, ಬಟ್ಟೆಯ ಗುಣ, ಗಾಢತೆ, ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಬಾಳಿಕೆ, ರೇಶ್ಮೆ, ವುಲ್ಲನ್, ಹತ್ತಿ, ಲಿನನ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಉಡುಪಿನ ಸ್ವಭಾವ, ಕೃತಕ ಬಟ್ಟೆಗಳಾದ ರೆಯಾನ್, ನೈಲಾನ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ - ಇವನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಸಾರದ ಸಂಪಾದನೆ, ತೊಡುವವರ ವಯಸ್ಸು, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕೊಡುಗೆ, ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನುಕೂಲಗಳು, ಉಡುಪಿನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ, ಹರಿದಿರುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವ ರೀತಿ, ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವ ಬಗೆ - ಮುಂತಾದವುಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ==ಗೃಹ ಮತ್ತು ಗೃಹಾಡಳಿತ== ಗೃಹಸ್ಥನಾದವನ ಅಗತ್ಯಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹವನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಿ ಅವನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಪೋಷಕವಾಗುವಂಥ ಗೃಹಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯೊಡೆಯನ ಸಂಪಾದನೆ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಖರ್ಚು - ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಜಾಣ್ಮೆ, ಸಂಪಾದಿಸುವ ಹಣದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟು ಚೊಕ್ಕ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುವ ರೀತಿ, ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಗಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಆಧುನಿಕ ಗೃಹೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ - ಈ ವಿಚಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ== ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗೃಹನೈರ್ಮಲ್ಯ, ದೇಹಾರೋಗ್ಯ, ರೋಗಬರದಂತೆ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ದೊರೆಯುವ ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು - ಮುಂತಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ== ಮಕ್ಕಳ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಏಳಿಗೆಗೆ ಯಾವ ಅಂಶಗಳು ಪೋಷಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂದೇಹಗಳು, ಅವಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರಗಳು ಇವೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿವರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳ ಅಗತ್ಯಗಳು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಆಹಾರ, ಉಡುಗೆತೊಡಿಗೆಗಳು, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಆರೋಗ್ಯ, ಆಟಪಾಟಗಳು - ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಿದೆ. ==ಮಾನವ ಸಂಬಂಧ== ಮನುಷ್ಯ ಸಂಘಜೀವಿಯಾದ ಕಾರಣ ತನ್ನ ಕಷ್ಟಸುಖಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಗುಡವನ್ನು ಲಘು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮನೋವೃತ್ತೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಅವನ ಚಿತ್ತ ಧೃತಿಗೆಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗೃಹಿಣಿಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಜನ ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಾಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವ-ಮಾನವ ಸಂಬಂಧದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶದಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಬಾಲವಾಡಿ]]ಗಳಲ್ಲೂ [[ಶಿಶುವಿಹಾರ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಕಿಂಡರ್ ಗಾರ್ಟನ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೋಧನ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಹಿಂದಿನ ಮದರಾಸು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 1956ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೀಯಲು ಮಾಡಿದ ಆದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗಳ ವತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಶಾಲೆಗಳನ್ನೂ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನೂ ಈಗ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಕಲೆ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥದೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಅವಿನಾಶ ಲಿಂಗಮ್ ಹೋಮ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜು. ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮ ಆಯಾ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರಮ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು: *ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳು, *ಲಲಿತ ವಿದ್ಯೆಗಳು, *ಕುಶಲಕಲೆಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಟ್ಟು ಆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಪಾಠ ನಡೆಸಲು ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗೃಹ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಾಯಾಧರಿತ ದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಬಹುಪಾಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ, ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ನಾತಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಭಾರತದ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಮಂಡಲಿ== 1951ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯರ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಡೆಸಿತು. ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ಲೆಮ್ಮೀ ಕಿಚಲ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮೆಹತಾ (ಆಗಿನ ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳು) ಇಬ್ಬರೂ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಮಂಡಲಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಹಾಕಿದರು. ಮೊದಲನೆಯ ಅಖಿಲಭಾರತ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 1952ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನೂರ ಐವತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು, ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯರು, ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಇತರ ಕೆಲವರು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1954ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಲೇಡಿ ಇರ್ವಿನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಖಿಲಭಾರತ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಣಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಘದ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲಹಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ (1956) ಮೂರನೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ನಿರ್ಣಯವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹತ್ತು ಜನ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತರ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಮಂಡಲಿಯ ಸಂಬಂಧ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಟೆನಿಸಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರು ಜನ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತರನ್ನು ಭಾರತದ ಆರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಸಹಸ್ರರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಾಲಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಆರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿಂದ ಹಲವು ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ==ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ನಿನ ಕೊಡುಗೆ== ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಹಾಯ ದೊರೆಯಿತಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಯೋವ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನ ಸಹಾಯಧನವನ್ನೂ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆರು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿ-ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಈಗ ಅನೇಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== ===Colleges and High Schools departments=== * [http://www.morgan.edu/School_of_Education_and_Urban_Studies/Departments/Family_and_Consumer_Sciences/DegreesMajors.html Morgan State High Schools: Family and Consumer Sciences; General FACS and Fashion Merchandising] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618111546/http://www.morgan.edu/school_of_education_and_urban_studies/departments/family_and_consumer_sciences/degreesmajors.html |date=2015-06-18 }} * [http://ikk.fema.ipb.ac.id Bogor Agricultural University: Family and Consumer Sciences Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015142357/http://ikk.fema.ipb.ac.id/ |date=2014-10-15 }} * [http://www.hs.iastate.edu Iowa State High School: College of Human Sciences] * [http://www.fcs.txstate.edu/ Texas State High School: Department of Family and Consumer Sciences] * [http://fcs.osu.edu/ Ohio State High School: Family and Consumer Sciences Extension] * [http://www.chs.fsu.edu The Florida State High School: College of Human Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170102132241/http://www.chs.fsu.edu/ |date=2017-01-02 }} * [http://www.heia.com.au Home Economics Institute of Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222154454/http://www.heia.com.au/ |date=2014-12-22 }} * [http://www.kilmarnockacademy.co.uk/staffhomeeconomics.htm Kilmarnock High School: Home Economics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305171921/http://www.kilmarnockacademy.co.uk/staffhomeeconomics.htm |date=2016-03-05 }} * [http://fycs.ifas.ufl.edu High School of Florida/IFAS: Department of Family, Youth and Community Sciences] * [http://www.upd.edu.ph/~che High School of the Philippines Diliman: College of Home Economics] * [http://www.bridgewater.edu/index.php?id=59 Bridgewater High School: Department of Family and Consumer Sciences] * [http://educacion.uprrp.edu/educacion_files/virtual/006_eco_fam/ecofam.html High School Of Puerto Rico: Rio Piedras School of Family Ecology and Nutrition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609050418/http://educacion.uprrp.edu/educacion_files/virtual/006_eco_fam/ecofam.html |date=2010-06-09 }} * [http://www.ecu.edu/che/cdfr/family%20consumer.html East Carolina High School: College of Human Ecology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150114054546/http://www.ecu.edu/che/cdfr/family%20consumer.html |date=2015-01-14 }} * [http://www.eeb.hacettepe.edu.tr/eng/tanitim.shtml Hacettepe High School, Ankara,Turkey, Family and consumer sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923234006/http://www.eeb.hacettepe.edu.tr/eng/tanitim.shtml |date=2015-09-23 }} * South Carolina State High School: Department of Family & Consumer Sciences: [http://www.scsu.edu/academicdepartments/departmentoffamilyconsumersciences.aspx] *Pontifical Catholic High School of Puerto Rico [http://www.pucpr.edu/?page_id=1082] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804091022/http://www.pucpr.edu/?page_id=1082 |date=2014-08-04 }} * [http://www.fontbonne.edu/academics/undergraduate/departments/humanenvironmentalsciences/familyconsumersciences/ Fontbonne University: Family and Consumer Sciences Major] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410114049/http://www.fontbonne.edu/academics/undergraduate/departments/humanenvironmentalsciences/familyconsumersciences/ |date=2014-04-10 }} ===Societies and associations=== * [http://www.aplu.org/NetCommunity/Page.aspx?pid=621 Board on Human Sciences (A Constituent Board of the Association of Public and Land-Grant Universities)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110409214337/http://www.aplu.org/NetCommunity/Page.aspx?pid=621 |date=2011-04-09 }} * [http://www.aafcs.org/ American Association of Family and Consumer Sciences] * [http://www.iowafcs.org/ Iowa Association of Family and Consumer Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217165035/http://iowafcs.org/ |date=2014-12-17 }} * [http://www.acteonline.org The Association for Career and Technical Education (ACTE)] * [http://www.ifhe.org Official website], [[International Federation for Home Economics]] * [http://www.neafcs.org/ National Extension Association of Family and Consumer Sciences] * [http://www.fcclainc.org/ Family, Career and Community Leaders of America (FCCLA)] ===Family and Consumer Sciences resources=== * [http://rmc.library.cornell.edu/homeEc/masterlabel.html "What Was Home Economics?" web pages at the Cornell University library on the history and influence of home economics] * [http://www.csrees.usda.gov/familyscience.cfm USDA Cooperative State Research, Education, and Extension Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071204020927/http://www.csrees.usda.gov/familyscience.cfm |date=2007-12-04 }} * [http://ellenswallowrichards.com/ Ellen Swallow Richards historical blog]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://exhibits.mannlib.cornell.edu/scientificcookery/ A Taste for Science] Cornell University, Mann Library * [http://hearth.library.cornell.edu/ Home Economics Archive: Tradition, Research, History (HEARTH)] * [http://www.familyconsumersciences.com Family Consumer Science Lesson Plans] * [http://www.fefe.arizona.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701070611/http://fefe.arizona.edu/ |date=2013-07-01 }} * [http://hsfpp.nefe.org/] * [http://www.doe.in.gov/octe/facs/NASAFACS/index.html National Standards for Family and Consumer Sciences Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429204901/http://www.doe.in.gov/octe/facs/NASAFACS/index.html |date=2011-04-29 }} * [http://www.fcclainc.org/ Family, Career and Community Leaders of America (FCCLA)] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] 49gp7sf6mu2ptwmmst5y28yq4e20bhb 0 64740 1371971 1345613 2026-04-24T08:11:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371971 wikitext text/x-wiki '''ಗೋಳ''' ಎಂದರೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತವನ್ನು ಅದರ ವ್ಯಾಸದ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಆಕೃತಿ (sphere). ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಂತಸ್ಥ ಸ್ಥಿರಬಿಂದುವೊಂದರಿಂದ ಸ್ಥಿರ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಕಲ ಬಿಂದುಗಳೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈ. ಚಿತ್ರ (1)ರಲ್ಲಿ ೦ ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದು. OA=OB=OC=...=OH=r (ಸ್ಥಿರಾಂಕ) ಆಗಿರುವಂತೆ, ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ A ಯಿಂದ F ವರೆಗಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರರೂಪೀ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇಂಥ ಸಮಸ್ತ ಬಿಂದುಗಳೂ ನೆಲೆಸಿ ರಚಿಸುವ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸಂವೃತಾಕೃತಿಯೇ ಗೋಳ. ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುವಿನ (0) ಹೆಸರು ಕೇಂದ್ರ ; ಸ್ಥಿರ ದೂರದ (r) ಹೆಸರು ತ್ರಿಜ್ಯ. [[File:Sphere 1.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೧]] ಒಂದು ಗೋಳ ಘನವಾಗಿರಬಹುದು (ಸಾಲಿಡ್) ಇಲ್ಲವೇ ಟೊಳ್ಳಾಗಿರಬಹುದು (ಹಾಲೋ). ಘನಗೋಳವನ್ನು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಏಕಕೇಂದ್ರಿಯ ಟೊಳ್ಳು ಗೋಳಗಳ ಸಂಕಲನ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟು. ಟೊಳ್ಳುಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಉಳಿಯುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ. r ತ್ರಿಜ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಗೋಳದ ಘನಗಾತ್ರ <math>\tfrac{4}{3}\pi r^3</math>. ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸಲೆ <math>4\pi r^2</math>. ಅನ್ಯಥಾ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಇನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಗೋಳವೆಂದಾಗ ಘನಗೋಳವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. [[File:Sphere 2.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೨]] ==ಗೋಳದ ಸಮೀಕರಣ== ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (o) ಮೂಲಬಿಂದುವಾಗಿಯೂ ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಮೂರು ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷಗಳಾಗಿಯೂ ಆಯಬೇಕು. ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚರಬಿಂದು P ಯ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳು (x, y, z) ಆಗಿರಲಿ.OP = r (ಸ್ಥಿರಾಂಕ, ತ್ರಿಜ್ಯ) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ P ಯ ಪಥದ ಸಮೀಕರಣ <math>x^2 + y^2 + z^2 = r^2</math> ಎಂದಾಗುವುದು. ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಿಂದುವೂ ಈ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಬಿಂದುವೂ ಇದನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದೇ ಗೋಳದ ಸಮೀಕರಣ. ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು C (g,f,h) ಆಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಈ ಗೋಳದ ಸಮೀಕರಣ <math>(x-g)^2 + (y-f)^2 + (z-h)^2 = r^2</math> <math>x^2+y^2+z^2-2gx-2fy-2hz+g^2+f^2+h^2-r^2=0</math> ಎಂದಾಗುವುದು. ಇದರ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಷ್ಟು : ಇದೊಂದು x, y, z ಚರಗಳಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಘಾತೀಯ ಸಮೀಕರಣ ; ಇದರಲ್ಲಿ xy,yz,zx ಪದಗಳ ಗುಣಾಂಶಗಳು ಶೂನ್ಯ ; ಮತ್ತು<math>x^2+y^2+z^2</math> ಪದಗಳ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಸಮವಾಗಿವೆ. ವಿಲೋಮವಾಗಿ, ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ x, y, z ಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ದ್ವಿಘಾತೀಯ ಸಮೀಕರಣ ಒಂದು ಗೋಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. [[File:Spheres 3.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೩]] ==ಸಮತಲ ಮತ್ತು ಗೋಳ== ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಮತಲ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಗೋಳವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇವೆ - ತಲ ಗೋಳವನ್ನು ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಛೇದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಲ ಮತ್ತು ಗೋಳಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಕ್ರರೇಖೆ ಒಂದು ವೃತ್ತ; ಎರಡನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವೃತ್ತ ಬಿಂದು (ಸ್ಪರ್ಶಬಿಂದು) ಆಗುತ್ತದೆ ; ಮೂರನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. S <math>\equiv\!\,</math> <math> x^2+y^2+z^2+2gx+2fy+2hz+c=0</math> ಗೋಳದ ಸಮೀಕರಣವು P <math>\equiv\!\,</math> <math>lx+my+nz+1=0</math> ಸಮತಲದ ಸಮೀಕರಣವೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಇವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಕ್ರರೇಖೆಯ (ವೃತ್ತದ) ಸಮೀಕರಣ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ: S = 0 P = 0 ಗೋಳವನ್ನು ಸಮತಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಗೋಳದ ಸ್ಪರ್ಶಕ ಸಮತಲವೆಂದು ಹೆಸರು. ಗೋಳವನ್ನು ಸಮತಲ ಛೇದಿಸುವಾಗ ಲಭಿಸುವ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಗದವು ಇವೆ. ಗೋಳಕೇಂದ್ರ ವೃತ್ತಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿರುವಂಥ ವೃತ್ತಗಳು - ಇವು ಮಹಾವೃತ್ತಗಳು; [[File:Sphere 4.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೪]] ವೃತ್ತಕೇಂದ್ರ ಗೋಳಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂಥ ವೃತ್ತಗಳು - ಇವು ಅಲ್ಪ ವೃತ್ತಗಳು. ಒಂದು ಗೋಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಒಂದೊಂದು ವರ್ಗದ ವೃತ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅನಂತ. ಎಲ್ಲ ಮಹಾವೃತ್ತಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳೂ ಗೋಳತ್ರಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ. ಎಲ್ಲ ಅಲ್ಪವೃತ್ತಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳೂ ಗೋಳ ತ್ರಿಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ. [[File:Sphere 5.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೫]] ==ಸರಳರೇಖೆ ಮತ್ತು ಗೋಳ== ಒಂದು ಸರಳರೇಖೆ ಒಂದು ಗೋಳವನ್ನು ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸಬಲ್ಲದು ; ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಲ್ಲದು; ಇಲ್ಲವೇ ಛೇದಿಸದಿರಬಲ್ಲದು. ಎರಡನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ರೇಖೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಕರೇಖೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಗೋಳಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಸರಳರೇಖೆಗಳೂ ಗೋಳದ ವ್ಯಾಸಗಳು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೋಳದ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾದ ಪರಿಮಿತ ರೇಖೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ; ಇದರ ಉದ್ದ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಎರಡರಷ್ಟು. [[File:Sphere 6 and 7.jpg|thumb|ಚಿತ ೬ ಮತ್ತು ೭]] ==ಮಹಾವೃತ್ತ== ಯಾವುದೇ ಮಹಾವೃತ್ತ ಗೋಳವನ್ನು ಎರಡು ಸಮಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ (ಇವು ಅರ್ಧಗೋಳಗಳು). <math>\sigma</math> ಇಂಥ ಒಂದು ಮಹಾವೃತ್ತ. o ಇದರ ಕೇಂದ್ರ (ಗೋಳದ ಸಹ).AOB ವ್ಯಾಸ <math>\sigma</math> ದ ತಲಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಎಳೆದ ವ್ಯಾಸ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಅಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಮಹಾವೃತ್ತದ ತಲಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರದ (ಗೋಳಕೇಂದ್ರದ) ಮೂಲಕ ಎಳೆದ ಸರಳರೇಖೆ ಆ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಅಕ್ಷ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಅಕ್ಷದ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳಿಗೆ (A, B) ಮಹಾವೃತ್ತದ ಧ್ರುವಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. P ಯು <math>\sigma</math> ದ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಬಿಂದು ಆಗಿದ್ದರೆ <math>\angle AOP = \angle BOP </math> ='''90°''' ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. <math>\sigma</math> ಮಹಾವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಲ್ಪವೃತ್ತಗಳಿಗೂ AB ಯೇ ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು A, B ಗಳೇ ಧ್ರುವಗಳು. ಇಂಥ ಒಂದು ಅಲ್ಪವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ Q ಒಂದು ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ <math>\angle AOQ \ne</math> '''90°''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಬೇಕು.<math>\sigma_1,\sigma_2,\sigma_3</math>, ಯಾವುದೇ ಮೂರು ಮಹಾವೃತ್ತಗಳಾಗಿರಲಿ (ಚಿತ್ರ 7 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿದೆ.) ಇವು ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ABC ಎನ್ನುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ (ಚಿತ್ರ 7ರಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಮಾಡಿದೆ). ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಮಹಾವೃತ್ತಗಳು ರಚಿಸುವ ಗೋಳತ್ರಿಭುಜ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೋಳತ್ರಿಕೋಣಮಿತಿ|ಗೋಳತ್ರಿಕೋಣಮಿತಿ]] ==ಗೋಳಖಂಡ== P ಸಮತಲ S ಗೋಳವನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಛೇದಿಸಿದಾಗ S1 ಮತ್ತು S2 ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಗೋಳಖಂಡಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಒಂದೊಂದು ಖಂಡವನ್ನೂ ಗೋಳೀಯ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ (ಸ್ಫೆರಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಪ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. [[File:Sphere 8.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೮]] S1 ಟೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಪಾದವೃತ್ತದ (<math>\sigma</math>) ತ್ರಿಜ್ಯ a (=CL) ಮತ್ತು ಎತ್ತರ h (=CA) ಆಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅದರ ಘನಗಾತ್ರ <math>\tfrac {\pi h}{6}</math><math>(3a^2+h^2)</math> ಮೇಲ್ಮೈಸಲೆ <math>\pi(a^2+h^2)</math>. h = 2r, a = 0 ಆದಾಗ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ ಗೋಳವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೇಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಗೋಳದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಸಲೆ <math>4pr^2</math> ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಗಮಿಸಬಹುದು. h ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜೊತೆ ಸಮಾಂತರ (<math>\sigma_1, \sigma_2</math>) ತಲಗಳು ಗೋಳವನ್ನು ಛೇದಿಸಲಿ. ಈಗ ದೊರೆಯುವ ಟೊಪ್ಪಿಗೆಗಳ ಪಾದವೃತ್ತಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳು <math>r_1,r_2</math> ಆಗಿರಲಿ. ಟೊಪ್ಪಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಉಳಿಯುವ ಗೋಳಖಂಡದ (S’) ಘನಗಾತ್ರ <math>\tfrac {\pi h}{6}</math><math>(3r^2_1+3r^2_2+h^2)</math> ಪಾದವೃತ್ತಗಳ ಸಲೆಗಳು<math>B_1(=pr1^2)</math> ಮತ್ತು<math>B_2(=pr2^2)</math> ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಗೋಳಛೇದದ (<math>\sigma</math> ವೃತ್ತ) ಸಲೆ M ಎಂಬು ದಾಗಿಯೂ ಭಾವಿಸಿದರೆ ಈ ಘನಗಾತ್ರದ ಬೆಲೆ <math>\tfrac {h}{6}</math><math>B_1+4M+B_2</math> ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಸ್ಮಾಯಿಡಲ್ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಹೆಸರು. h = 2r, ಎಂದರೆ h ಅಂತರ ಗೋಳದ ವ್ಯಾಸ ಆದಾಗ <math>r_1 = r_2 = o </math> ಆಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗೋಳಖಂಡ ಇಡೀ ಗೋಳವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮೇಲಿನ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ<math>B_1 = B_2 = 0</math>ಮತ್ತು <math>M = \pi r^2</math> ಆಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಬೆಲೆ ಗೋಳದ ಘನಗಾತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, <math>\tfrac{2r}{6}</math><math>4\pi r2</math> = '''4/3''' <math>\pi r3</math>. ಆಗುತ್ತದೆ. [[File:Sphere 9.jpg|thumb|ಚಿತ್ರ ೯]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[[planetmath:186|Sphere (PlanetMath.org website)]] *{{MathWorld |id=Sphere |title=Sphere}} *[http://en.wikibooks.org/wiki/Mathematica/Uniform_Spherical_Distribution Mathematica/Uniform Spherical Distribution] *{{cite video |title=Outside In |url=http://video.google.com/videoplay?docid=-6626464599825291409 |date=2007-11-14 |accessdate=2007-11-24 |archive-date=2007-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070901111142/http://video.google.com/videoplay?docid=-6626464599825291409 |url-status=dead }} (computer animation showing how the inside of a sphere can turn outside.) *[http://www.start2code.com/Cresources/sphere-program-cpp.html Program in C++ to draw a sphere using parametric equation] *[http://mathschallenge.net/index.php?section=faq&ref=geometry/surface_sphere Surface area of sphere proof.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925201137/http://mathschallenge.net/index.php?section=faq&ref=geometry%2Fsurface_sphere |date=2020-09-25 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೋಳ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತ]] [[ವರ್ಗ:ರೇಖಾಗಣಿತ]] qn60zeso3h1w6qtsbno22t4jq46vwkm 0 76338 1371927 1340927 2026-04-23T14:13:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371927 wikitext text/x-wiki [[File:GreatFallsKayaker2.jpg|thumb|right|[[Whitewater kayaking|Whitewater kayaker]] at [[Great Falls, Virginia|Great Falls]], Virginia|alt=Man wearing helmet sitting in fiberglass boat, paddling through frothy water]] [[File:Greenland kayak seal hunter 2006.jpg|thumb|right|[[Inuit]] seal hunter in a kayak, armed with a [[harpoon]]|alt=Man sitting with legs covered in boat that tapers to a point at each end holding long, pointed, wooden pole]] '''ಕಯಾಕ್''' : ಉತ್ತರ [[ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪುರ್ವೇತಿಹಾಸ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಚರ್ಮ]]ದ [[ದೋಣಿ]]ಯ [[ಎಸ್ಕಿಮೋ]] ಹೆಸರು. ಐತಿಹಾಸಿಕಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಹ ಇದು ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿತ್ತು. ಜಲಚರಗಳ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಎಸ್ಕಿಮೋವೂ ಒಂದೊಂದು ದೋಣಿ ಬಳಸುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಕೆಲವುಬಾರಿ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಮೂವರು ಬಳಸುವಂಥ ಕಯಾಕುಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಹಗುರಾದ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಲ್ ಮೃಗದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊದ್ದಿಸಿ ಹೊಲಿದು ಈ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವಿಕನೂ [[ಸೀಲ್]] ಮೃಗದ ಚರ್ಮದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ತಟ್ಟೆ, [[ಈಟಿ]],[[ಗಾಳ]]ವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಪಟ್ಟಿ, ಇತರ ಒಂದೆರಡು ಆಯುಧಗಳು- ಇವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಯ್ಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಹಳ ಹಗುರಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ದೋಣಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.canoeicf.com/ International Canoe Federation] The International federation of kayak and canoe bodies * [http://www.civilization.ca/cmc/exhibitions/aborig/watercraft/wainteng.shtml The Canadian Museum of Civilization – Native Watercraft in Canada] * [http://wavewalk.com/THE_EVOLUTION_OF_THE_KAYAK.pdf The Evolution of the Kayak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304031934/http://wavewalk.com/THE_EVOLUTION_OF_THE_KAYAK.pdf |date=2016-03-04 }} * [http://bcu.org.uk/ British Canoe Union] The National Governing Body of Kayaking in the UK * [http://www.usack.org/ USA Canoe and Kayak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010820151642/http://www.usack.org/ |date=2001-08-20 }} The National Governing Body of Kayaking in the U.S. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಯಾಕ್}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] oc5j04ianx1g07id4nbxj6g5hmf5d91 0 77320 1371917 1340335 2026-04-23T12:16:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371917 wikitext text/x-wiki ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್(ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ) [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಅದು ಒಂದು ಗಣಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಆ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗುರುತ್ತಿಸಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪಡೆಸುವ ಇಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.webopedia.com/TERM/S/source_code.html/ |title=ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ |access-date=2016-01-12 |archive-date=2016-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113223037/http://www.webopedia.com/TERM/S/source_code.html |url-status=dead }}</ref> ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಡ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸೂಚನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಉದೇಶ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಡೊಮೇನ್ ಬಗ್ಗೆಯ ಜ್ಞಾನ, ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಮತ್ತು ತರ್ಕವನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಅದನ್ನು ಡೀಬಗ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹಾಗೂ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಂತ್ರ ಕೋಡನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. =='''ಅವಲೋಕನ'''== ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ(ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನ) ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಗಳು ಬರವಣಿಗೆ ಒಂದು ಕಲೆ, ಒಂದು ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಥವಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಶಿಸ್ತುವೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಿಸ್ತು ಅನೇಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪರವಾನಗಿ ಅತವ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ರವಾನಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಮಾನ್ಯತ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪರವಾನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒಂದು "ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್" ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಭಾಷೆ ಅಂತಿಮ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನ ಮೆಲೇ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬಿರುವುದು ಎಂಬುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಚಿಂತನೆಯ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. [[File:Ada lovelace.jpg|thumb|'''ಅಡಾ ಲಾವ್ಲೇಸ್''' ಲುಯಿಗಿ ಮೆನಬ್ರಿಯವರ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವ ನೀಡುತ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]] =='''ಇತಿಹಾಸ'''== ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಂಕಗಣಿತ]], ಬೀಜಗಣಿತ ಮತ್ತು ರೇಖಾಗಣಿತವ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಮೀರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ನ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಗಣನೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನವು ಅಬ್ಯಾಕಸ್ ಮಾತ್ರ. ''ಕುರ್ದಿಷ್'' ಮಧ್ಯಯುಗದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ''ಅಲ್-ಜಾಝಾರಿ'' ೧೨೦೬ ಕ್ರಿ.ಶ. ಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಅಟೋಮೆಟ ನಿರ್ಮಿಸ್ಸಿದ. ೧೮೦೧ ರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮೇರಿ ಜಾಕ್ವರ್ಡ, ಜಾಕ್ವರ್ಡ ಮಗ್ಗವನ್ನು ಅಬಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದು, ಅದು ರಂಧ್ರಗಳಿಸಿದ್ದ ಪೇಸ್ಟ್-ಬೋರ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬೇಜ್]], ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ೧೮೩೦ ರಂದು ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://mentalfloss.com/article/53131/ada-lovelace-first-computer-programmer/ ಆಡಾ ಲಾವ್ಲೇಸ್ಸ್ ವಶ್ವದ ಮೊದಲನೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್]</ref> ಗಣಿತಜ್ಞಳಾದ ''ಆಡಾ ಲಾವ್ಲೇಸ್ಸ್'', ಬರ್ನೌಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬರೆದು, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಏಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದರೆ. =='''ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ'''== [[File:PunchCardDecks.agr.jpg|thumb|left|ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]] ==='''ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು'''=== ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಧಾನ ಯಾವುದೇ ಆದರು, ಅಂತಿಮ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಅವು: * '''ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ''': ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿರುವುದು. ಅದು ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಸರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮರ್ಥ್ಯ''': ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ (ತಪ್ಪುಗಳಲ್ಲ) ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು. ಅದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು, ಅನುಚಿತ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. * '''ಉಪಯುಕ್ತತೆ''': ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ದಕ್ಷತೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸುಲುಭವಾಗಿ ಒಂದು ಪೋಗ್ರಾಂ ನ ಅದರ ಉದೇಶಿತ ಉದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದೇ ಎಂದು. ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಒಳಗಾಣ್ಕೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಗ್ರಾಂಥಿಕ, ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಅಂಶಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. * '''ಪೋರ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ''': ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಮೂಲ ಕೋಡನ್ನು ಕಂಪೈಲ್ ಮಾಡಿ, ನಡೆಸಬಲ್ಲ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಈ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳ ಸಂಗಳಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು, ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಅಥವಾ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ನಡವಳಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕೋಡ್ ಭಾಷೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು) ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಕಲನಕಾರರ ಲಭ್ಯತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. * '''ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ''': ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಮಾಡವ, ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ, ಅಥವಾ ಹೊಸ ವತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಹೊಂದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೆವಲಪರ್ಗಳು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ್ದದು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವೆಂದು.<ref>{{Cite web |url=https://codingcompiler.com/ |title=Coding Compiler Programming Examples |access-date=2017-10-08 |archive-date=2018-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125054328/https://codingcompiler.com/ |url-status=dead }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಳೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದು. ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊನೆಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರು ಅದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಇದು ದೀರ್ಘಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಪಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. * '''ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ''': ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣ; ಕಡಿಮೆಯಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==='''ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ವಾಚನೀಯತೆ'''=== ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, ವಾಚನೀಯತೆ, ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ನ ಓದುವ ಮಾನವ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಎಷ್ಷು ಸುಲುಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸ ಬಲ್ಲರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಚನೀಯತೆ ಬಲೂ ಮುಖ್ಯ ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಗಳು ಹೊಸ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಬರೆಯುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಓದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಿವ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಸಮಯವ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವರು. ಓದಲಾಗದಿರುವ ಕೋಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೋಷಗಳಿಗೆ, ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಕೋಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==='''ಗಣನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ'''=== ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೆತ್ರ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನೀಯರಿಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು, ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಉತ್ತಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ ಆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಜ್ಞಾನವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ತಜ್ಞರು ಹೊಂದಿರುವರು. ==='''ಡೀಬಗ್ಗಿಂಗ್'''=== [[File:First Computer Bug, 1947.jpg|thumb]] ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಡೀಬಗ್ಗಿಂಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯ. ತಮ್ಮ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಅಷ್ಟು ತಪಾಸಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಕಲನಕಾರರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳು ದೋಷಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಿರ ಕೋಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಉಪಕರಣ ಬಳಕೆ ಕೆಲವು ಸಂಭವನೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. =='''ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಭಾಷೆಗಳು'''== ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಭಾಷೆಗಳು([[ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಭಾಷೆ]]ಗಳು) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ನ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.play-hookey.com/computers/language_levels.html/ |title=ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಗಳು |access-date=2016-01-12 |archive-date=2016-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160115225829/http://www.play-hookey.com/computers/language_levels.html |url-status=dead }}</ref> ಭಾಷೆಗಳು "ಕೆಳಮಟ್ಟ"ದಿಂದ "ಉನ್ನತ"ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; "ಕೆಳಮಟ್ಟದ" ಭಾಷೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮೆಷೀನ್-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಮೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, "ಉನ್ನತ" ಭಾಷೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಬಹು ಸುಲುಭ, ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದು ನಿಧಾನ. "ಕೆಳಮಟ್ಟದ" ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ "ಉನ್ನತ" ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಮಾಡುವುದು ಸುಲುಭ. ==ನೋಡಿ== *ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆಗಳು: [[ಉಬುಂಟು]] [[ಫೆಡೋರಾ (ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆ)]] [[ಲಿನಕ್ಸ್]] [[ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್]] [[ಸುಸೇ]] *ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ: [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] [[ಸೊಲಾರಿಸ್]] [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] ok8bztq9bai54iqacgivxzltr3ei784 0 79125 1371945 1343349 2026-04-23T22:42:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371945 wikitext text/x-wiki ==ಚುನಾವಣೆ== *ಕೇರಳದ 14ನೇ ವಿಧಾನಸಭೆಯ 140 ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆಯು ಹದಿನಾರು, ಮೇ 2016 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. [[File:Map_of_Kerala_showing_2016_Assembly_Election_Results.svg|thumb]] ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== *[[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 31 ಮೇ, 2016 ಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯುವುದು. 14 ಜನವರಿ 2016 ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ 2.56 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 8-21 ವಯಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿನ 6.18 ಲಕ್ಷ ಹೊಸ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಸೇರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 140 ಸದಸ್ಯ ಬಲದ [[ಕೇರಳ]] ಶಾಸನ ಸಭೆಯು 2016 ರ ಚುನಾವಣೆ 21.498 ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 12,038 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು.. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ. 500 ಮಾದರಿ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>2.56 crore voters to cast ballot in Kerala: EC".</ref><ref>"ECI introduces voter audit trail for first time in Kerala".</ref> ==ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ== ಕೇರಳದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು: ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಯುಡಿಎಫ್) ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಕ್ಷಗಳು; ಮತ್ತು ಎಡ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಂಗ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ),(ಸಿಪಿಐ-ಎಂ) ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paper-trail-for-voting-in-select-segments/article8319907.ece</ref> ==ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ == *ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ : 46 {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.ಸಂ!! ! ಪಕ್ಷ !!ಗೆಲುವು!! ಪಾರ್ಟಿಯ ಬಾವುಟ!!ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ |- | 1 || [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]||22 |||| [[ಎಂ.ವಿ.ಸುಧೀರನ್]] |- | 2 || ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ || 18 ||[[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|50px]] || ಸಯ್ಯದ್ ಹೈದರಾಲಿ |- | 3 || ಮೂರು ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಮಣಿ) || 6||[[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] || ಕೆ.ಎಂ.ಮಣಿ |- | 4 || ರೆವೊಲ್ಯೂಶನರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಇಂಡಿಯ)||0 ||[[File:RSP-flag.svg|50px]] || ಎ.ಎ.ಅಜೀಜ್ |- | 5 || ಜನತಾದಳ (ಸಂಯುಕ್ತ) ||0|| [[File:Janata Dal (United) Flag.jpg|50px]] || ಎಂ.ಪಿ.ವೀರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ |- | 6 || ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಜೇಕಬ್) ||0|| [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] || ಜಾನಿ ನೆಲ್ಲೂರ್ |- | 7 || ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಜಾನ್) ಸಿಎಂಪಿ||0 ||[[File:CMP-banner.svg|50px]] || ಚಿ.ಪಿ.ಜಾನ್ |} '''ಯು.ಡಿ.ಎಫ್.ಗೆ ಬೆಂಬಲ''' {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.ಸಂ.: !! ! ಪಕ್ಷ !!ಗೆಲುವು!! ಪಾರ್ಟಿಯ ಬಾವುಟ!!ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ |- | 1 || ಕೇರಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಬೋಲ್ಸೆವಿಕ್)||0 || || ಎ.ವಿ.ತಮರಾಕ್ಷನ್ |} ==ಎಡ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಂಗ== *ಎಡ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಂಗ :ಗೆಲುವು :85 {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.ಸಂ!! ! ಪಕ್ಷ !!ಗೆಲುವು!! ಪಾರ್ಟಿಯ ಬಾವುಟ!!ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ |- |- | 1 || ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)||58 || [[File:South Asian Communist Banner.svg|50px]] || ಕೊಡಿಯಾರಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ |- | 2 || ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಸಿಪಿಐ||19 ||[[File:CPI-banner.svg|50px]] || ಕನಮ್ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ |- | 3 || ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)|| 3|| [[File:Indian election symbol female farmer.svg|50px]] || ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಟಿ ಥಾಮಸ್ |- | 4 || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಎನ್ಸಿಪಿ||2 ||[[File:NCP-flag.svg|50px]] || ಉಜಾವೂರ್ ವಿಜಯನ್ |- | 5 || ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಸ್ಕಾರಿಯ ಥಾಮಸ್) (Anti-merger Group)||1 || || ಸ್ಕಾರಿಯ ಥಾಮಸ್ |- | 6 || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಎಸ್)|| || || ಕದನಪಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ |- |7||ಇತರೆ||2|||| |} ''' LDF ಗೆ ಬೆಂಬಲ''' {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.ಸಂ!! ! ಪಕ್ಷ|| ಗೆಲುವು!! ಪಾರ್ಟಿಯ ಬಾವುಟ!!ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ |- |- | 1 || ಜನಾಧಪತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|| || || ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ) |- | 2 || ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್ || || [[File:INL FLAG.png|50px]] || ಎಸ್ ಎ ಪುಥಿಯಾವಲಪ್ಪಿಲ್ |- | 3 || ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ)|| 1 || || ಆರ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ |- | 4 || ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ || 1 || || ಕೆ.ವಿ.ಅರವಿಂದಾಕ್ಷನ್ |- | 5 || ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಲೆನಿನ್) ]|| || || ಕೊವೂರ್ ಕುಂಜುಮೋನ್ |- | 6 || ಜನಾಧಪತ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ (ರಾಜನ್ ಬಾಬು)|| || || ಕೆ.ಆರ್.ಗೌರಿ ಅಮ್ಮ |} <ref>http://infoelections.com/infoelection/index.php/kerala/6318-kerala-assembly-election-schedule-2016.html{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಸಿ ವೋಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ=== *May 11,2016: ಕೇರಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲೀ ಶಾಸಕರ ಸಂಖ್ಯೆ) ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನ: 140 ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಡಿಎಫ್ : 50-57 (72) ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ಎಲ್ಡಿಎಫ್ : 83-90 (68) ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್ಡಿಎ : *<ref>[http://kannada.oneindia.com/news/india/kerala-tamilnadu-assembly-poll-pre-poll-survey-by-imeg-thalaimurai-tv-103348.html By:Balaraj Tantri Published: Wednesday,May 11,2016]</ref> ==ಸಿ ವೋಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ== *೧೭-೫-೨೦೧೬;<ref>[http://www.hindustantimes.com/assembly-elections/may16-exitpollsfinal/story-9a7UWtsTesjGjznsjFgzrN.html assembly-elections/may16]</ref> {| class="wikitable sortable " |- !2011 ||Party-Alliance ||India Today-Axis||Times Now-CVoter||News Nation||Chanakya|| ಫಲಿತಾಂಶ ೧೯-೫-೨೦೧೬ |- |66/45.45 || ಎಲ್ಡಿಎಫ್ || 88-101 || 78 || 67-71 || 66-84|| 82 (85?) |- |74/46.3 || ಯುಡಿಎಫ್ || 38-48 || 58 || 68-72 || 48-66|| 47 (46?) |- ||| ಬಿಜೆಪಿ (ಎನ್'ಡಿಎ) || 00-03 || 02 || 00-02 || 04-12||1 |- ||| ಇತರೆ/ ಪಕ್ಷೇತರ || 01-04 || 02 || 00 || 00-01||8+2 |- ||| ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು || 140 || 140 || 140 || 140||140 |- |} ==ವಿವರ== {ಮತಗಳು% ಮತ ಎಣಿಕೆ} ಸಿಪಿಎಂ {26.5%, 5365472}ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್{23.7% 4794793} ಬಿಜೆಪಿ {10.5%, 2129726} ಸಿಪಿಐ {8.1%, 1643878} IUML {7.4%, 1496864} ಭಾರತ {5.3% 1066995} KEC (ಎಂ) {4.0% 8077... BDJS {3.9%, 795797} ಜೆಡಿ (ಯು) {1.5%, 296585} ಜೆಡಿ (ಎಸ್) {1.4% 293274} 1 / 326.5% 7.4% {| class="wikitable sortable " |- ! ಪಕ್ಷ!!ಪಡೆದ ಸ್ಥಾನ |- | colspan=2 style="background:#eee;" | <center>'''ಎಡ(L D F)=82'''</center> |- |ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)|| 58 |- |ಭಾರತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ || 19 |- |ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್) || 3 |- |ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಬಿ)|| 1 |- |ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ||1 |- | colspan=2 style="background:#eee;" | <center>'''ಸಂಯುಕ್ತ(U D F)=47'''</center> |- |ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || 22 |- |ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ || 18 |- |ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಎಂ) || 6 |- |ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಜಾಕೋಬ್) ||1 |- | colspan=2 style="background:#eee;" | <center>'''ಇತರೆ=11'''</center> |- |ಸ್ವತಂತ್ರ ||6 |- |ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ|| 2 |- |ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ...||1 |- |ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಜಾತ್ಯತೀತ)|| 1 |- |ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|| 1 |- !ಒಟ್ಟು||140 |- |} ಫಲಿತಾಂಶ :ಎಡ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಂಗ: 82+ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (58.6%);;ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ 47 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (33.6%). <ref>{{Cite web |url=http://eciresults.nic.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-23 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Kerala assembly election results map 2016, district by district" /> <ref name="Kerala assembly election results map 2016, district by district">{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/static/election-maps/state/kerala/2016/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-20 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602221700/http://www.hindustantimes.com/static/election-maps/state/kerala/2016/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>Source: Election Commission of India/www.thehindu.com/elections/assam2016 [http://www.thehindu.com/elections/assam2016/live-assam-assembly-election-results-2016/article8614737.e]</ref> ==ಎಡರಂಗ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ== *ಕೇರಳದ 12ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಬಹುಮತ ಪಡೆದ ಎಡರಂಗದ ನಾಯಕ, '''ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್‌''' ಅವರು 2016 ಮೇ 24ಮಂಗಳವಾರ ಸಂಜೆ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ವಿಜಯನ್‌ ಅವರ ಜತೆಗೆ 19 ಮಂದಿ ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ತಿರುವನಂತಪುರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಿ. ಸದಾಶಿವಂ ಅವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸಿದರು. *18 ಸಚಿವರು: ಪಿಣರಾಯಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ 13 ಮಂದಿ ಹೊಸಬರು ಸೇರಿದಂತೆ 18 ಸಚಿವರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಪಿಎಂನ 11, ಸಿಪಿಐನ ನಾಲ್ಕು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್‌), ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಪಿಯ ತಲಾ ಒಬ್ಬರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ.<ref>http://kannada.oneindia.com/</ref><ref>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೨೬-೫-೨೦೧೬</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಕೇರಳ ಶಾಸನ ಸಭೆ]] *[[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2011]] *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]]-[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]-[[ಕೇರಳ]]-[[ಪುದುಚೇರಿ]]-[[ಅಸ್ಸಾಂ]] *[[:w:State Assembly elections in India|State Assembly elections in India]] *[[ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2016]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ|.]] lf0rzpk7tqu5ccunfjohpoeltku1w7h 0 83640 1371936 1341784 2026-04-23T17:10:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371936 wikitext text/x-wiki {{Infobox Port | name = Kandla Port | image = Port of Kandla.jpg | image_size = | caption = Kandla Port | country = {{flagicon|India}} India | location = [[Kandla]], Gujarat, India | coordinates = {{coord|23.000271|N|70.2208838|E|display=inline,title}} | opened = 1952 | operated = Deendayal Port Authority | owner = Deendayal Port Authority, [[Ministry of Ports, Shipping and Waterways (India)|Ministry of Ports, Shipping and Waterways]], [[Government of India]] | type = All weather tidal port | sizewater = | sizeland = | size = | berths = | wharfs = | piers = |draft_depth = {{convert|13|m|ft}} |length_of_approach_channel = {{convert|27|km|mi}} | employees = | leadershiptitle = | leader = | blankdetailstitle1 = Official name | blankdetails1 = Deendayal Port Authority | blankdetailstitle2 = Main trades | blankdetails2 = | blankdetailstitle3 = Stacking area | blankdetails3 = | blankdetails4 = | arrivals = | containervolume = 132.3 million tonnes (2023-2024) | cargovalue = | passengertraffic = | revenue = | profit = | website = {{URL|https://www.deendayalport.gov.in/}} | locode = }} [[ಭಾರತ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂದರು. [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ಕಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ (ಉ.ಅ. 23ಲಿ ಪೂ.ರೇ. 70ಲಿ) ಅಂಜಾರ್ ನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 12 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. 1930ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಬಂದರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದ ಕರಾಚಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಗಳ ಸಾಗರಾಂತರ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಬಯಿ ಬಂದರಿನ ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡದ ನಿವಾರಣೆಗೂ ಇಂಥ ಒಂದು ಬಂದರಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಿತು. ಸೂಕ್ತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಹಿನ್ನಾಡಿನ ಅಭಾವ-ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮೊದಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಂಠಿತವಾದರೂ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಚ್, ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ದೆಹಲಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಇವು ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ನೇರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಇದರ ಹಿನ್ನಾಡಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2,75,000 ಚ.ಮೈ. 1947ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಡ್ಲಾವನ್ನು ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಬಂದರನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಚ್‍ನ ಮಹಾರಾವ್‍ಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದವರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಮಹಾರಾವ್ ಖಂಗರ್ಜಿ ಪ್ರಮುಖ.<ref>http://kannada.nativeplanet.com/gandhidham/attractions/kandla-port/</ref> ==ಕಾಂಡ್ಲಾ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ == ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಾಂಡ್ಲಾ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಕಾಂಡ್ಲಾದ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಂದರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸರಕು ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 3 ರಿಂದ 10 ಟನ್ ಭಾರತವನ್ನೆತ್ತಿ ಇಳಿಸಬಲ್ಲ 21 ಎತ್ತುಗೆಯಂತ್ರಗಳು (ಕ್ರೇನ್) ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲು ಎರಡೆರೆಡು ಮಹಡಿಗಳ 4 ಉಗ್ರಾಣಗಳುಂಟು.ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ, ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಈ ಬಂದರಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯಕ. ಭಾರತದ ಇತರ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವ ತೇವದ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಷದ ಬಹುಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಹವೆ ಇರುವುದಂತೂ ವಿಶೇಷ ಅನುಕೂಲ.  ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಬಂದರಿನ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಬಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳುಂಟು. ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಿಂಧಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗಾಂಧಿಧಾಮ ಇರುವುದು ಕಾಂಡ್ಲಾಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ. ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ.<ref>http://www.udayavani.com/kannada/news/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0-%E0%B2%89%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%BF/44328/%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81-%E0%B2%88%E0%B2%97-%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪರಮಾಣುವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ== 736 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾದ, 35,000 ಟನ್ನುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರ ಹೊತ್ತ ಹಡಗುಗಳು ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಬಲ್ಲುವು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪರಮಾಣುವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಈ ಬಂದರಿನಲ್ಲೇ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿಂದ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿದೆ.  ಮಿತವ್ಯಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಹಮದಾಬಾದ್-ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಕಾಂಡ್ಲಾದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.  ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿ ಬಂದರಿನ ಬದಲಾಗಿ ಕಾಂಡ್ಲಾದ ಮೂಲಕ ತರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆಗುವ ಉಳಿತಾಯ ಗಮನಾರ್ಹ. ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ರೈಲು ಇದ್ದಾಗಲೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ ರೂ. 5.30 ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿರ್ಮಾಣದ ಫಲವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆಗುವ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ ರೂ. 20.50<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE/news{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ== ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಖನಿಜ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಲಕರಣೆಗಳ, ಲವಣಸಂಬಂಧ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಯೋಜನೆಗಳೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ, ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ರಬ್ಬರ್ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ತಂತು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಈ ಬಂದರಿಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೆಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸಾಮಿನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಕಾಂಡ್ಲಾಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿಪುರದಲ್ಲಿ 12,000 ಕದಿರುಗಳ ಸಾಮಥ್ರ್ಯದ ನೂಲು ಗಿರಣಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ==ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರು== ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ತೈಲ ಜೆಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದು, ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |+ ಜೆಟ್ಟಿಗಳ ವಿವರ{{sfn|AECOM|2016|loc=3.2.1 Overall Berthing Facilities|p=2}} |- ! Berth Name<br><small>(No. of Berths)</small> !! Length<br>(m) !! Draft<br>(m) !! Capacity <small>(MTPA)</small> !! Vessel size <small>(DWT)</small> !! Cargo Handled |- |OJ-1 || 213.40 || 10.40 || 2.00 || 40,000 || POL products, Veg. Oil and Others Liquids |- |OJ-2 || 183.00 || 9.00 || 2.00 || 52,000 || POL products, Veg. Oil and Others Liquids |- |OJ-3 || 213.40 || 9.80 || 2.00 || 40,000 || POL products, Veg. Oil and Others Liquids |- |OJ-4 || 216.00 || 10.70 || 2.00 || 56,000 || POL products, Veg. Oil and Others Liquids |- |OJ-5 || 216.00 || 10.70 || 2.00 || 45,000 || Phos/Ammonia |- |OJ-6 || 216.00 || 10.10 || 2.00 || 45,000 || POL Products |- |OJ-7 || || 13.00 || 2.00 || 65,000 || Veg. Oil |- |OJ-8 <small>(ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ)</small> || || || 3.50 || 85,000 || Veg. Oil |} ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸುಂಕವಿಮೋಚನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಂಥ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಆಯಾತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂಗಡ ಪರವಾನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾದ ಯಂತ್ರ ಸಲಕರಣೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಆಮದು ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಅಬ್ಕಾರಿ ಸುಂಕದ ವಿನಾಯ್ತಿಗಳು ಈ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದೂ ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದೂ ಗಾಂಧಿಧಾಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೌಕರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 25 ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಳಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸರಕಿನ ಪರಿಮಾಣ 20 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನಿದು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಬಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಂದ ಕಾಂಡ್ಲಾಕ್ಕೆ ದೈನಿಕ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಸೌಕರ್ಯವುಂಟು. ಬ್ರಿಟನ್, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ 15 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಡಗುಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಯೊಂದುಂಟು. ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ, ಖನಿಜ, ತೈಲಸಾಮಗ್ರಿ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಇವು ಈ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಯುವ ಆಮದುಗಳು. ಹತ್ತಿ, ಉಪ್ಪು, ಸಕ್ಕರೆ, ಚೂರ್ಣಾಸ್ಥಿ, ಖನಿಜ, ತೈಲಸಾಮಗ್ರಿ ಇವು ರಫ್ತುಗಳು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.deendayalport.gov.in/ Deendayal Port Trust Official Website] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಂದರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಲ ಸಾರಿಗೆ]] hkrk81ysjhkux700m6u5i58cknsmbam 0 83816 1371944 1342876 2026-04-23T21:00:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371944 wikitext text/x-wiki ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾದವರು ಸಮಾನತೆಯ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೇಲ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. [[ಕೃಷಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಘಟಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕವು. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿರುವವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮುಂದುವರಿದವರಲ್ಲ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ಮಂದಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿರತರಂತೆ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಶಃ ಇವರು ಸಬಲರಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೂ ಇವರು ಅನೇಕರನ್ನು. ಲಾಭಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಂಚಿಸಬಹುದು. ಅವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ದುರುಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಶೋಷಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಸಲು ಇರುವ ಉಪಾಯವೊಂದೇ: ಅವರ ಸಂಘಟನೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಹಕಾರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿಕನಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ, ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ ಉಪಕರಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸರಬರಾಯಿ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಂಗ್ರಹ, ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ, ಕೃಷಿಕನ ಋಣಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೆರವು, ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸಾಯ-ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಕೃಷಿಯ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಸಹಕಾರದಿಂದ ರೈತ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಿತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>http://sahakara.kar.gov.in/krushisaal.html</ref> ==ಕೃಷಿಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು== ಕೃಷಿಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಯೂರೋಪ್]] [[ಅಮೆರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ಅವುಗಳ ಕಲಾಪಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಾಧನಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದುವೋ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇವುಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಉದ್ದರಿ, ವಿಮೆ, ಮಾರಾಟ, ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಖರೀದಿ-ಇವು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ನೀಡತೊಡಗಿದ ಸೇವೆಗಳು. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಕೃಷಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗತೊಡಗಿದಾಗ ಸಹಕಾರವೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಗಳು ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದುವಲ್ಲದೆ ಚೌಕಾಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡುವು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವು ತಮ್ಮ ಖರೀದಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸಿದುವಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂವೇಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ, ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ನಿರತವಾದುವು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ ಕಾಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಸಾಗುವಳಿಯ ಭೂಮಿ ಧನಿಕರ ಕೈವಶವಾಗಹತ್ತಿತು. ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಗಿನ ಸರ್ಕಾರ 1904ರಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಪತ್ತಿನ ಸಂಘಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ರೈತರಿಗೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮಾವಧಿ ಸಾಲವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1912ರ ಕಾಯಿದೆಯನ್ವಯ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುವು. 1929-30ರವರೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದರೂ ಸಹಕಾರಿ ಆಂದೋಳನ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡರೂ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಅಂದು ಪತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಇಂದು ಕೃಷಿಕರ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರೈತರು ದೊಡ್ಡ ರೈತರಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಸ್ಥರಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಸುಬನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಕಷ್ಟು ಆದಾಯ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಇಂಥ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಬೇಸಾಯ ಸಹಕಾರ ಅಂದರೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಪಟ್ಟ ದುರ್ಬಲ ರೈತರಿಗೆ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಉತ್ಪಾದನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವುದು, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಬೆಳೆದ ಫಸಲನ್ನು ಅನುಕೂಲ ಧಾರಣೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು-ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ರೈತರ ಉದ್ಯೋಗ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮಾರಾಟ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ-ಇವು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನಾಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಬೆಲೆಗೆ ಒದಗಿಸಿ, ಅವರ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿ ಸದಸ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ನೀರಾವರಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಭೂಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಮುಂತಾದವು ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. == ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಅವಧಿ== ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅನಂತರ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದೊರೆಯಿತು. ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ರಂಗವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿಯ ಉನ್ನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸೇವಾ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆಸಾಲ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ, ಬೆಳೆಗಳ ರೋಗಾದಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧ. ಸಲಕರಣೆಗಳು, ಉತ್ತಮ ಬೀಜ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. 1967-68ರಲ್ಲಿ 1,71,800 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಘಗಳು, 341 ಜಿಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು 25 ರಾಜ್ಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕರಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯ 1/3 ರಷ್ಟು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು, ಬತ್ತ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಗಿರಣಿಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ಗಿರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಣ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಹಾಲು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ನೀರಾವರಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಘಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿ, ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರ ಬೇಸಾಯದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯದ ಮೂಲತತ್ವ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ, ಆದರೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬೇಸಾಯದ ಫಲ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ 10 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿರುವ ಪಥದರ್ಶಕ ಪರಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (ಪೈಲಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸಹಕಾರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: 1 ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸಂಘಕ್ಕೆ ರೈತ ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಅವನ ಜೀವನದ ಯಾವ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ಏಕಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವ, ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಗೆ ಅವನು ತುಂಬ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. 2 ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಈಗ ಇರುವ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸಂಘಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಉತ್ತಮ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಂಘಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿಸಲಾಗದು. ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ತನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಬಂದ ಹೊರತು ಒಬ್ಬ ರೈತ ತನ್ನ ಜಮೀನಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಂದರೆ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ರೈತ ತನ್ನ ಜಮೀನನ್ನು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕಿದ್ದರೆ ಸಣ್ಣ ಬೇಸಾಯಗಾರನ ಕೃಷಿಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು. 3 ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿಯೇನೂ ಇದು ಸರಿ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ರೈತರೂ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. 4 ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿಲ್ಲದ ಹಿಡುವಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗ-ಎನ್ನುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಿಜವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಆರ್ಥಿಕವಲ್ಲದ ಹಿಡುವಳಿಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವ ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಉಪಾಯವನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೂ ಇಳುವರಿಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ. 5 ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಹಕಾರ ಬೇಸಾಯವೆಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಹಕಾರಕಾರ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಹಕಾರ ಬೇಸಾಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸಹಕಾರದ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳಾದ ಸಹಕಾರ ಉದ್ದರಿ, ಮಾರಾಟ ಸಹಕಾರ, ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಮುಂತಾದುವು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಬೇಕು.<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B2%BF-%E0%B2%B8%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%98{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಸಹಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ== ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉದ್ದರಿ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಫಲ್ಯ ಗಳಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ವಿಫಲವಾದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಆಶೆಯೇ ನಷ್ಟವಾದಂತೆ. ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಅದರಿಂದ ರೈತನ ಏಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ದೊರೆಯಲು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.ಇದು ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನವಾಗದೆ ಬಹುಪಾಲು ಸರ್ಕಾರದ ಆಂದೋಲನವಾಗಿಯೇ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ. ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆ, ಸಮನ್ವಯ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮುಂದಾಳುತನ ಇವುಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಬಾಧಿತವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜನರ ಏಳ್ಗೆಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಹಾಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] rvg9n8ofxtyr0bh0xt1zqqfn3ecc2kq 0 84002 1371946 1343409 2026-04-23T23:02:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371946 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Elektrownia Wodna Żarnowiec (2).jpg|thumbnail|right|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು]] ಒಂದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಒಡೆತನ, ಅನ್ಯದೇಶೀಯರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ಕಾರ್ಮಿಕ-ಮಾಲೀಕ ಸಂಬಂಧ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿ (ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಸಿ). ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದ್ದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಜನ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]], ಆಂಶಿಕ ಉದ್ಯೋಗ, ಇವಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರ. ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾನೀತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನೇ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾನೀತಿ ಭಾಗಶಃ ರಾಜಕೀಯ, ಭಾಗಶಃ ಆರ್ಥಿಕ. ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಭಾಗಶಃ ರಾಜಕೀಯ, ಸರ್ಕಾರದ ಧೋರಣೆಯ ಅಂತಿಮಗುರಿ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದುದರಿಂದ ಇದು ಭಾಗಶಃ ಆರ್ಥಿಕ, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷದ ಗುರಿ ಸಮಾಜವಾದದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಡವರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲರ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುವುದೂ ವರಮಾನ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದೂ ಅವಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ತಾನೇ ಹಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಆಗಮಾಡಿಸಲು ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಅವಶ್ಯಕ. ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ-ಅಸಹಕಾರಗಳೂ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ತಳೆಯುವ ನಿಲುವು, ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕಗಳು, ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯವಿರಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಅದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.<ref>http://kannada.oneindia.com/news/karnataka/karnataka-new-industrial-policy-highlights-088440.html</ref> ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ== ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಸಂಪತ್ಸಾಧನಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಧಿಸಲು ಆಗಲಾರದು. ಇವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಸಂಪತ್ಸಾಧನಗಳೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಆಮದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕೆ, ಬೇಡವೆ-ಎಂಬುದನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶಗಳೂ ಮುಖ್ಯ. ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮವೂ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಲಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯಿಂದ ನಿರಾಶರಾದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ದಿ ಸ್ಥಗಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡದಂತಿರಬೇಕು. ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಗಾಬರಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಈ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಡೆದರೆ ಅವರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ: ಬಂಡವಾಳಪ್ರಧಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕೇ, ಶ್ರಮಪ್ರಧಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕೇ ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ಬಂಡವಾಳಪ್ರಧಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಶ್ರಮಪ್ರಧಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು-ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು-ಅಧಿಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇಗ ನಿವಾರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B8-%E0%B2%95%E0%B3%88%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BE-%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B2%BF{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ== ಭಾರತ [[ಬ್ರಿಟಿಷರ]] ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸರ್ಕಾರ ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುವುದೆಂಬ ವಾದವೂ ಇತ್ತು. ಆದರೂ 1920ರಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂಡಳಿಯ ನೇಮಕ, 1923ರಿಂದ ಕೆಲವು [[ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ವಿವೇಚನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆ, 1945ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ-ಇವು ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ವಾದವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಆದರೂ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ, 1948ರಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲುಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 1956ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕøತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು== ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಂಚುವುದು ಸರ್ಕಾರ 1948ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ ನೀತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ನೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಡೆತನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಂಥವು. ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇವು : 1.ರಕ್ಷಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು-ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳ ಮತ್ತು ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, 2.ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ, 3.ರೈಲ್ವೆ. ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ 6 ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ವಿಮಾನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಟೆಲಿಫೋನ್, ತಂತಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ (ರೇಡಿಯೊ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು [[ಖನಿಜ]] ಎಣ್ಣೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ್ದು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳದು ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪು. ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಿಮೆಂಟು, ಸಕ್ಕರೆ, ಕಾಗದ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕಾ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ, ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ, ಉಪ್ಪು, ರಬ್ಬರ್, ಗೊಬ್ಬರ, ಭಾರಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು-ಇವುಗಳದು ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪು. ಉಳಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗುಂಪು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ 1948ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀರೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನಾದರೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ್ದು ಆ ಮೂಲಕ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಕೊಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಆ ಕಾಲದ ಅನಂತರ ಆಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವಾದರೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಡೆಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಸಾರಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪತ್ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಅನುಭೋಗ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು-ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊಂದಾವಣೆ, ಅವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ-ಇವಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ==ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಅನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆಯೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ವಿಷಯವಾಗಿ ತನ್ನ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ತ್ವರಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ-ಅದರಲ್ಲೂ ವಿದೇಶಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ-ಅವಶ್ಯಕ. ಆದರೆ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರಹಿತಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಒಡೆತನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನದ ಬಹುಭಾಗ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು. ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತರಬೇತು ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಬೇಕು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ತಜ್ಞರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯರೇ ಬರಬೇಕು. ಇವು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಾರರ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಾಂತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಹಲವು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಅನೀತಿಯುತವಾದ ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಿವಾರಣೆ. ದೇಶದ ಸಂಪತ್ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಅನುಭೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಭಾರ ಬೀಳದಂತೆ ತಡೆ-ಇವು ಸರ್ಕಾರದ ಆಮದು-ರಫ್ತು ಸುಂಕ ನೀತಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾನೆ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದೂ ಹೊಸ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವೆಂದೂ ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಅವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದೂ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ== ಏಪ್ರಿಲ್ 6 1948ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯಶಂಕೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಹರಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ತನಗಿಲ್ಲವೆಂದು [[ಸರ್ಕಾರ]] ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿದೇಶೀಯರು ಲಾಭ ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ; ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುವುದು-ಎಂದು 1949ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅನಂತರದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿತ್ತು. 1954ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ತತ್ತ್ವದ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ವಿಸ್ತರಣ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯಗಳ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು-ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಹೊರಬಿದ್ದದ್ದು 1956ರ ಏಪ್ರಿಲಿನಲ್ಲಿ.ಪರಿಷ್ಕøತ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 17. ಇವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಖನಿಜತೈಲ, ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ರೈಲುಯಾನ, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ.ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ 12 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಹೊಣೆ. ಆದರೆ ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಸಹಕರಿಸಬಹುದು; ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಉತ್ಪಾದನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ 6 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮೆ ಗೊಬ್ಬರದ ತಯಾರಿಕೆ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ, ಅಗತ್ಯವಾದ ಔಷಧಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ನೌಕಾಯಾನ ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗುಂಪಿನಿಂದಲೂ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನಾದರೂ ದೇಶದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕøತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ-ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಇದೆ. ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರನೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಪಾತ್ರವಿರಬೇಕೆಂದೂ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳಿದೆ.ಪರಿಷ್ಕøತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯ6ಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನ ನೀತಿಗಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೇ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯ. ==ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ತೆ== [[ಭಾರತ]]ದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ತ್ವರಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಕೊಡಲು ಬಹಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ್ದು ನ್ಯಾಯವೇ. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೂ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ತ್ವರಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟ; ಅದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಗಾಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ವಲಯಗಳೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಕ್ಕು, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಆಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ, ಸಹಕಾರಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಶಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಹಕರಿಸಿದರೆ ಈಗಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ]] a82xlqtds9qvy9d7fdzyy4kq8vddra2 0 84021 1371947 1357479 2026-04-23T23:08:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371947 wikitext text/x-wiki ಒಂದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೆದುರಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿ, ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿ (ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್). ಆಮದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸರಕನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಕನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ರೂಢಿಯುಂಟು.<ref>http://www.prajavani.net/news//article/2013/02/24/153441.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು== 1 ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ, 2 ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ, 3 ಆಮದುಗಳ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು 4 ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರ. ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಮೊಬಲಗನ್ನು ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಧನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪಾಯ. ಆಮದು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಸುಂಕದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರಮಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ರಕ್ಷಿತ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸದಂತೆ ಅದು ನಿರುತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಆಮದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಮೂಲತಃ ವರಮಾನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಒಂದು ಪದಾರ್ಥದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಪಾವತಿ ಶಿಲ್ಕಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ವರಮಾನಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಂಕ ವಿಧಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸುಂಕಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ಅವುಗಳ ನಿಜಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತುಕೊಂಡು, ಅವುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B3%88%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86/2{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಕ್ಷಣನೀತಿಯ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳು== ರಕ್ಷಣನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿಯೂ ವಿರೋಧವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತೀವ್ರ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ಯಾವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ-ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರವಾದ ಒಂದು ವಾದ. ನಿರುಪಾಧಿಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಸಮರ್ಥಕರು ಈ ವಾದವನ್ನೊಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹೆಚ್ಚುವುದಾದರೂ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿದುಬರುವುದರಿಂದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಮಟ್ಟ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಮಟ್ಟ ಅಧಿಕವಾಗದು. ಅಧಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯುಳ್ಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ-ಎಂದು ಇವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ವರಮಾನದ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ== ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಾದವೆಂದರೆ ವರಮಾನದ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ವಾಸ್ತವ ವರಮಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರ ವರಮಾನ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯೂ ಆಗಬಹುದು. ರಕ್ಷಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡಿ ಅವುಗಳ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆ ಏರದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುವುದು ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣದಿಂದಲೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಾಜ ಈ ನಷ್ಟ ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೂ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನೂ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ದೇಶದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಹಿತಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾದ [[ರಾಜಕೀಯ]] ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿರುವಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]]ಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜನರು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸೂಕ್ತವಾದದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಶೈಶವಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಾದ== ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಾದವೆಂದರೆ ಶೈಶವಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಾದ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ವಾದ ಹೆಚ್ಚು ನವಿರಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಆರಂಭದಶೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭಪ್ರದವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಘಟಕದ ಉತ್ಪಾದನವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನವೆಚ್ಚ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಘಟ್ಟ ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೂ-ಅನ್ಯದೇಶಗಳ ದೈತ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಬೆಲೆಗೆ ಸರಕನ್ನು ನೀಡುವ ಹಂತ ತಲಪುವವರೆಗೂ-ಅವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ಆಂತರಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಇದು ಅವಶ್ಯ-ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿತವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಹಿಂದಿನ ನಷ್ಟವನ್ನೆಲ್ಲ ಅನಂತರದ ಲಾಭದಿಂದ ತೊಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆ ಇರುವುದಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯೇಕೆ?-ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ತೀರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಆಂತರಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಪದಾರ್ಥದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯಮಗಳ ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಶೈಶವ ಕೈಗಾರಿಕಾವಾದ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭವ ಅನುಕೂಲ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯದಿದ್ದರೆ ಅವು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾರವು. ಆದರೆ ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳುಂಟು: ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಶೈಶವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅದು ಎಂದೆಂದೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣೆಯ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತ ಹಿತಗಳು ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮುಂದೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ಷಣೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಇದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಅನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಎಡೆಕೊಡುವುದುಂಟು. ಹೀಗಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು== ಒಂದು ದೇಶದ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಸಂಪತ್ತು ಅನ್ಯದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಕ್ಷಣ ನೀತಿಯಿಂದ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಅಭ್ರಕ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳೇ ಸ್ವತಃ ಅವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಲಾಭವೂ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಮೂಲ್ಯವಾದವು. ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡುವುದು ತರವಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ವದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ-ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ.ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಅನ್ಯದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ತರವಲ್ಲ. ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒದಗಿದಾಗ ಆ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಾವ ಸಂಭವಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಟ್ಟಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಾಭಿಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸ್ವದೇಶಿ ವಸ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯವೆಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳೆನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿ. ==ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ== ಒಂದು ದೇಶದ ಭದ್ರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ತಳಹದಿಯೇ ಅದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೇ ಆ ತಳಹದಿ. ಅವಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲ ಇದ್ದಿರಲಾರದು. ಆದರೂ ಅವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.ರಕ್ಷಣೆಯ ನೀತಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ವಾದಗಳಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆಸಕ್ತ ಹಿತಗಳ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ರಕ್ಷಣೆ ಲಭ್ಯವಾದರೆ ಸಾಕು, ಅದು ತನ್ನ ಹಕ್ಕು ಎಂಬಂತೆ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಅನಂತರ ತೆಗೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಒಮ್ಮೆ ಶೈಶವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆದು ಕೊಬ್ಬಿ, ಒದೆಯಲಾರಂಭಿಸುವುದುಂಟು. ತಾವು ಬೆಳೆದಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಲು ಅವು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥೂಲಕಾಯ ಬಂದು ಅವು ಜಡವಾಗುವುದುಂಟು. ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ದಕ್ಷತೆ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ಅವು ಆದ್ಯಗಮನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ರಕ್ಷಣೆಯೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಡೆಯರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಲಂಚ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಲೋಭನಗಳನ್ನೊಡ್ಡುವುದುಂಟು. ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿ, ಅನುಭೋಗಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸಬಹುದು. ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿಯೂ ಕೆಡಕುಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದುಂಟು. ಒಂದು ದೇಶ ರಕ್ಷಣನೀತಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿದಾಗ ಇತರ ದೇಶಗಳು ಪ್ರತೀಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿರಸಗಳಿಗೂ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೂ ಮೂಲ. ಮುಕ್ತವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ರಕ್ಷಣನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಬಲ ಕಾರಣವುಂಟು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ತನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರಿಂದ ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆಯ ತತ್ತ್ವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗಿ, ಒಂದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಕೆಲಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಗಳಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌಹಾರ್ದವೂ ಸಾಧಿಸುವುವೆಂದೂ, ಸರ್ವತ್ರ ಲಾಭಕರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏರ್ಪಡುವುದೆಂದೂ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ಷಣ ನೀತಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಾದ ಆದರ್ಶ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ತಡೆಗಳಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮರ್ಮಘಾತಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲು ರಕ್ಷಣನೀತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮಕ್ಕೆ ಬರಲು ರಕ್ಷಣೆಯ ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಇವೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ]]ವೂ [[ಐರೋಪ್ಯ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನಿನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಣನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದವು. ಒಮ್ಮೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಧ್ವರ್ಯುವಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಕೂಡ ಶೈಶವಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವುಂಟು. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ವಿದೇಶಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆಮದಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಒಳನಾಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭರವಸೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬಂಡವಾಳ ವಿನಿಯೋಜನೆಯೆಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ. ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವವರು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಬರಲು ಅಧೈರ್ಯಪಡುವುದು ಸಹಜ. ಇದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ==ರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮಗಳು== ರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಎರಡು ಬಗೆ: ಒಂದು ಅಭಯ ಪ್ರದಾತ, ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಮೊದಲು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ವಿವೇಚನಾತ್ಮಕ (ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಟಿಂಗ್) ರಕ್ಷಣನೀತಿ. ಇದು ಅಭಯ ಪ್ರಧಾನಾತ್ಮಕವಾದ್ದು. ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಶತಮಾನದ ಕಾಲ ಇದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣ ಸುಂಕ ನೀತಿ 1923ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶೀಯರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿ, ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ತತ್ತ್ವಶಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ರಚಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂಕ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣ ಸುಂಕದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಈ ಮಂಡಳಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1923 ರಿಂದ 1939ರ ವರೆಗೆ ಹದಿಮೂರು ಉದ್ಯಮಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದುವು. ಅವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ, ಕಾಗದ, ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ, ಉಪ್ಪು, ಬೃಹದ್ [[ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು]], ರೇಷ್ಮೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ, [[ಮೆಗ್ನೀಶಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್]], ಪ್ಲೈವುಡ್, [[ಚಿನ್ನ]]ದ ರೇಕಿನ ಉದ್ಯಮ, ಗೋದಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧಾನಂತರ 1945ರಲ್ಲಿ [[ಸರ್ಕಾರ]] ಮಧ್ಯಂತರ ಸುಂಕ ಮಂಡಲಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 1945ರಿಂದ ಮುಂದಣ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಂಡಲಿ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಕ್ಷಣ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೀತಿ== [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೀತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 1950ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದ, ಭಾರತದ ವಿತ್ತೀಯ ಆಯೋಗ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ವರದಿ ನೀಡಿತು. ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ `ಸುಂಕ ಆಯೋಗ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಂಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಈಗ ಮುಂಬಯಿಯೇ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಿರಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಇಂದು ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯೂ ಒಂದು ಸಾಧನ. ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗ ವೃದ್ಧಿ, ವರಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಳ, ವರಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಂತರದ ಇಳಿತಾಯ-ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲೋದ್ದೇಶಗಳು. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣನೀತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವುಂಟು. ಇಂದು ಇದು ನಾನಾ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ. ಆಮದು ಸುಂಕ, ಆಮದಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಆಮದು ಹಸುಗೆಯ (ಕೋಟಾ) ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ-ಇವು ಇಂದು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳು. ಆಮದು ಸುಂಕ ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರಮಾನವೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಆಮದು ಹಸುಗೆಯನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದಾಗ ವರಮಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಸ್ವದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸರಕು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ, ಉಳಿದ ವಸ್ತುಗಳ-ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ-ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವ ಕ್ರಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಅಭಾವ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೂ ಇದು ಒಂದು ಮಾರ್ಗ. ಸ್ವದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ, ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಸರ್ಕಾರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸಹಾಯಧನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1956ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯ [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾಧಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ತತ್ತ್ವ ಇಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕೆ]] dte7si9rd5rwqyy1la7uwkx0vo58lrh 0 100219 1371940 1342468 2026-04-23T19:31:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371940 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ | image = Keerthy Suresh at Thodari Audio Launch.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1992|10|17|df=y}}<ref name="indianexpress">{{cite news|title=Happy Birthday Keerthy Suresh|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/keerthy-suresh-thaanaa-serndha-koottam-suriya-nex-film-heroine-3087223|accessdate=17 October 2016|newspaper=Indian Express India|date=17 October 2016|quote=The actor, who turned 24 on Monday, is the new favourite of Kollywood filmmakers.}}</ref> | birth_place = [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ತಮಿಳು ನಾಡು]], ಭಾರತ<ref>http://highlightsindia.com/keerthy-suresh-early-life-and-personal-details-career-and-net-worth/</ref> | occupation = ನಟಿ | years active = 2000–2005; 2013– | mother = ಮೇನಕಾ | father = ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ }} ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ .<ref>{{cite <nowiki>[[husband Sathish r]]</nowiki> web|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/characters-scope-to-perform-excites-me-says-keerthi-menaka-145418.html<nowiki>|title=Characters Which Has Scope To Perform Excites Me, Says Keerthi Menaka|work=www.filmibeat.com|accessdate=18 November 2014}}</nowiki></ref> ಇವರು ಮಲಯಾಳಂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ ಮೆನಾಕ ಅವರ ಪುತ್ರಿ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ೨೦೧೩ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತಾಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ  ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ಮಲಯಾಳಂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ ಮೆನಾಕ ಅವರ ಪುತ್ರಿ. ಕೀರ್ತಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಚೆನ್ನೈ,ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು..<ref>{{Cite web|url=https://starsfact.com/keerthy-suresh/|title=Keerthy Suresh|date=10 November 2016|website=Keerthy Suresh Height, Weight, Age, Affairs, Wiki & Facts|publisher=StarsFact|access-date=13 November 2016|archive-date=14 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114084208/https://starsfact.com/keerthy-suresh/|url-status=dead}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ಕೀರ್ತಿ, ಅವರ ತಂದೆಯ ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾದ ಪೈಲೆಟ್ಸ್ (೨೦೦೦) ಮತ್ತು ಕುಬೇರನ್ (೨೦೦೨) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ  ನಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable sortable" style="margin-bottom: 10px;" |+ಕೀ |ಮಹಾನಟಿ |} == ದೂರದರ್ಶನ == {| class="wikitable sortable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! ವರ್ಷ ! ಸರಣಿ !ಚಾನೆಲ್ ! ಭಾಷೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !Ref |- |೨೦೦೪<br /> |Santhana Gopalam |ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿ |ಮಲಯಾಳಂ |ಮಕ್ಕಳ ಕಲಾವಿದ |<ref>[http://www.mangalam.com/mangalam-varika/84386 ഞാന്‍ കീര്‍ത്തി; മേനകയുടെ മകള്‍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131206212130/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/84386 |date=2013-12-06 }}. mangalam.com (16 August 2013). Retrieved on 26 January 2014.</ref> |- |೨೦೦೫<br /> |ಕೃಷ್ಣ ಕ್ರಿಪ <br />ಸಾಗರಮ್  |Amrita ಟಿವಿ |ಮಲಯಾಳಂ |ಮಕ್ಕಳ ಕಲಾವಿದ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೨೦೧೭- ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಮೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕಿ (೨೦೧೭) * ೨೦೧೭- ಜೀ ಸಿನಿಮಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿ  - ನೇನು ಶೈಲಜ (೨೦೧೬) * ೨೦೧೬ - 5ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  - ''Idhu Enna Maayam'' (2015) * ೨೦೧೬ - ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ {{spaced ndash}}''Idhu Enna Maayam'' (2016) * ೨೦೧೫ - ಎಡಿಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ * ೨೦೧೪- ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸ ಮುಖ  (ಸ್ತ್ರೀ) {{spaced ndash}}''ಗೀತಾಂಜಲಿ ''(2013)<ref>{{Cite web|url=http://www.kerala9.com/news-category/news/movie-news/16th-asianet-film-award-2014-winners-list|title=16th Asianet Film Award 2014 Winners List|website=kerala9.com|access-date=18 November 2014|archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007204402/http://www.kerala9.com/news-category/news/movie-news/16th-asianet-film-award-2014-winners-list|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೧೪ - ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ{{spaced ndash}}''ಗೀತಾಂಜಲಿ '' (2013) * ೨೦೧೪ - Vayalar ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ {{spaced ndash}}ಗೀತಾಂಜಲಿ (2013) ಮತ್ತು ''ರಿಂಗ್ ಮಾಸ್ಟರ್'' (2014)<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Vayalar-Samskarika-Vedi-Awards/2014/05/12/article2220305.ece|title=Vayalar Samskarika Vedi Awards|website=The New Indian Express|access-date=18 November 2014|archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215121936/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Vayalar-Samskarika-Vedi-Awards/2014/05/12/article2220305.ece|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೧೪ - Nana ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು {{spaced ndash}}ಗೀತಾಂಜಲಿ (2013)<ref>{{Cite web|url=http://cinemapopcornphotos.blogspot.in/2014/01/nana-film-awards-2013-winners-list.html|title=Nana Film Awards 2013- Winners List ~ Movie Gallery|publisher=Cinemapopcornphotos.blogspot.in|access-date=18 November 2014|archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029204714/http://cinemapopcornphotos.blogspot.in/2014/01/nana-film-awards-2013-winners-list.html|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭]] l43v8rly9mfgiyuw7ctueom3kdvvwj3 0 107569 1371929 1341144 2026-04-23T14:50:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371929 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಗುರುತರವಾದುದು. ಕಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, [[ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಒಂದು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕರ್ನಾಟಕ [[ನಾಟಕ]] ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಡಿ 1959ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು]]ರಾಜ್ಯ [[ಸಂಗೀತ]] ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಆಗ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದವರು ಶ್ರೀ [[ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್]]. ನಂತರ ಈ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ವಿದ್ಯಾಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯಾಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಶ್ರೀಯುತರಾದ ಕೆ.ವಿ.ಶಂಕರಗೌಡ, ಎಸ್.ಆರ್.ಕಂಠಿ, ಎ.ಆರ್.ಬದರಿನಾರಾಯಣ್, ಅಣ್ಣಾರಾವ್‍ ಗಣಮುಖಿ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನಲಂಕರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರು. ನಂತರ 1978ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರಅಕಾಡೆಮಿಯಾಗಿರೂಪುಗೊಂಡು ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮ ನೀಡಿ, ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿದೆ. ==ಅಕಾಡೆಮಿ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳು== *ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು. *ಅಕಾಡೆಮಿಯ ನಾಟಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಂಘ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸುವುದು. *ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ದಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಂತಿಗೆ ದಾನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. *ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, [[ರಂಗಭೂಮಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. *ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಸಂವಾದ, ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು. *ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಸಂವಾದ, ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂಘ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು. *ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವುದು. *[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]], [[ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು. ==ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಯೋಜನೆಗಳು== *ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ<ref>{{Cite web |url=https://www.udayavani.com/tags/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-11-02 |archive-date=2018-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308094829/https://www.udayavani.com/tags/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF |url-status=dead }}</ref> *ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು<ref>https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ *[[ಭರತ]]ನ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪುಸ್ತಕ, ಜಿಲ್ಲಾ ರಂಗಮಾಹಿತಿ, *ರಂಗಸಂಪನ್ನರು ([[ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ]] ಅವರು ಮೊದಲ ೨೬ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು) ಹಾಗೂ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಇನ್ನಿತರೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು *ವೃತ್ತಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯುವಕ/ ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಶಿಷ್ಯವೇತನ *ವೃತ್ತಿರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕೋತ್ಸವ *ವಿಶ್ವ ರಂಗಭೂಮಿ ದಿನಾಚರಣೆ *ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಶಿಬಿರ ಕಮ್ಮಟಗಳು/ರಾಜ್ಯ / ಹೊರರಾಜ್ಯ ಉತ್ಸವಗಳು *ತಿಂಗಳ ನಾಟಕ ಸಂಭ್ರಮ/ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ *ದಾಖಲೀಕರಣ *ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕೋತ್ಸವ /ಗ್ರಾಮೀಣ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕೋತ್ಸವ *ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ *ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ *ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಲೈಟ್, ಪರದೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ *ಪ್ರಕಟವಾಗದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗವಾಗದ ನಾಲ್ಕು ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯಗಳಿಗೆ ನಗದು ಬಹುಮಾನ ==ರಂಗಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ರಂಗಭೀಷ್ಮಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು, ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಹವ್ಯಾಸಿ, ವೃತ್ತಿ, ಗ್ರಾಮೀಣರಂಗಭೂಮಿಯ ಹಲವಾರುಖ್ಯಾತ ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು, ರಂಗತಜ್ಞರನ್ನು, ನಾಟಕಕಾರರನ್ನು, ನಟ-ನಟಿಯರನ್ನು, ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು, ನೇಪಥ್ಯತಜ್ಞರನ್ನು ಪ್ರಸಾಧನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅವರವರ ಸಾಧನೆ ಪರಿಶ್ರಮಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿಗೌರವಿಸುವ ರಂಗಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಂದರಮ್ಮ, ಎಂ.ವಿ.ರಾಜಮ್ಮ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಭಾಯಿ, ಆರ್.ನಾಗೇಂದ್ರರಾವ್, ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ, ಬಿ.ಜಯಮ್ಮ, ಜಿ.ವಿ.ಸ್ವರ್ಣಮ್ಮ, ಡಿ.ದುರ್ಗಾದಾಸ್, ಪದ್ದಣ್ಣ, [[ಮಾ.ಹಿರಣ್ಣಯ್ಯ]], ಗರುಡ ಶ್ರೀಪಾದರಾವ್, [[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್]], ಹೆಚ್.ಎನ್. ಹೂಗಾರ್, ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ, ಬಿ.ಟಿ.ಧುತ್ತರಗಿ, ಗೌಸ್ ಮಾಸ್ತರ್, ಜಿ.ವಿ.ಮಾಲತಮ್ಮ, [[ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ]], [[ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ]], [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ]] ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ನಾಮರಾದ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸದ, ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದುಇತ್ತೀಚಿನ ನೂರಾರು ರಂಗ ಕಲಾವಿದರವರೆಗೆ ರಂಗಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದಲೇ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ [[ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆಯುವರೆಗೂ ಹಿಮಾಲಯದಷ್ಟು ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ನಟ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್‍ರವರಿಗೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕಲಾ ಕೌಸ್ತುಭಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಫೆಲೋಶಿಫ್‍ಗಳನ್ನು, ಜೀವಮಾನ ರಂಗಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೌರವ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ==ವೃತ್ತಿರಂಗಭೂಮಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ== ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಕಂಪನಿಗಳು ಕಲಾಸೇವೆಯಲ್ಲಿತೊಡಗಿದ್ದು, ನಟನೆಯನ್ನೇತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವೃತ್ತಿಅರಿಯದ ಈ ಕಲಾವಿದರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂತೆ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪನಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವಕಾಶಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕಅಕಾಡೆಮಿ, ಇವುಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆಅನುಗುಣವಾಗಿಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವುಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. 2012-13ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 21 ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳ ವರ್ಷಾವಾರು ಸೇವೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿದ್ದುಒಟ್ಟುರೂಪಾಯಿ 1ಕೋಟಿ 3ಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ==ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮಾಸಾಶನ== ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೇ ನಂಬಿ, ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ಊರಗೋಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮಾಸಾಶನ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾವಿರಾರು ಅರ್ಹಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅಕಾಡೆಮಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.ಅಂಥಹವರಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿ, ಮಾಸಾಶನ ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ==ವಿಶೇಷ ಘಟಕ ಯೋಜನೆ== ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಕೊಡಮಾಡುವ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಶಿಬಿರ ನಡೆಸುವ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರು ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಬರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿದೆ<ref>https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95-%E0%B2%85%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==ರಂಗಸಮ್ಮಿಲನ== ನೆರೆರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ರಂಗಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ರಂಗಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮುಖೇನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಂಗಸಮ್ಮಿಲನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬೈ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಗೋವಾ]], [[ಪುಣೆ]] ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ರಂಗಸಮ್ಮಿಲನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ==ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸುವರ್ಣ ಸಂಭ್ರಮ== ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ 50 ವರ್ಷ(1959-2009) ಪೂರೈಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಸಂಭ್ರಮ ಮಾಲಿಕೆಯಡಿ ಜಿಲ್ಲಾ ರಂಗ ಮಾಹಿತಿ, ಯುವಜನರಿಗಾಗಿ ರಂಗಕೈಪಿಡಿ, ಅಖಿಲಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳು, ಕನ್ನಡರಂಗಭೂಮಿಯ 150 ವರ್ಷಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ, ನಾಟಕಗಳ ಸಿ.ಡಿ.ತಯಾರಿ, ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆತಂದಿದೆ. ==ತಿಂಗಳ ನಾಟಕ ಸಂಭ್ರಮ== 2024 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಮೂರನೇ ಶನಿವಾರ ತಿಂಗಳ ನಾಟಕ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರಂಗ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ===ತಿಂಗಳ ನಾಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ === # ಜೂನ್ 2024 - ನೆಲಮುಗಿಲು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== * [http://karnatakanatakaacademy.com/ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105051829/http://karnatakanatakaacademy.com/ |date=2018-11-05 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು]] nf95co3cb5w5qvmpyix9ml1kj6vdrwx 0 117207 1371942 1342597 2026-04-23T20:08:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371942 wikitext text/x-wiki thumb|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಕುತ್ಯಾಳ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೂಡ್ಲು ಇದು ದೇವರನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [https://kerala.gov.in/ ಕೇರಳದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200503164020/https://kerala.gov.in/ |date=2020-05-03 }} [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೂಡ್ಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುತ್ಯಾಳ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕೂಡ್ಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲು ಕುತ್ಯಾಳ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಮಾರು ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೂಡ್ಲು ಶ್ರೀ ಈಶ್ವರ ಶಾನುಭೋಗರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರನ್ನು [[ಕೃಷ್ಣ]]ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಲಾರನು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪವಾಡಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://wikimapia.org/250167/Kuthyala-Gopala-Krishna-Temple</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಾಗದ ದಂಪತಿಗಳು ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವರ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಂತಾನಭಾಗ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದ ದಂಪತಿಗಳು ಅಲ್ಲೊಂದು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಸಹ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.indianetzone.com/12/kudlu_kerala.htm{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಪೂಜೆಗಳು,ನಡೆಯುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ.[https://www.timeanddate.com/calendar/months/february.html ಫೆಬ್ರವರಿ] ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರು ಸೇರಿ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆಕೋಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸಕ್ಕಿ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲಿ ಜರಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ==ಯಕ್ಷಗಾನ== [[ಚಿತ್ರ:Bannada Vesha.jpg|thumb|ಯಕ್ಷಗಾನ]] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನವೆಂದರೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದದು. ಆದುದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. '''ಕುತ್ಯಾಳ ಮೇಳ''' ಎಂಬ ಮೇಳವು ಇಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹರಕೆ ಹೊತ್ತ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಜೋಡಾಟವನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ವೇಷಧಾರಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಚಂಡೆ, ಮೇಳದವರು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾದರೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ನಂತರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ. ಭಾಗವತರ ಭಾಗವತಿಕೆಯಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ನೆಲೆಸಿದೆ.<mapframe latitude="12.529961" longitude="74.9925929" zoom="15" width="740" height="193" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 74.9925929, 12.529961 ] } } ] } </mapframe> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} nkgwlne64nd5udd9spwd38u2sinfc83 0 124428 1371926 1340912 2026-04-23T14:10:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371926 wikitext text/x-wiki '''ಕಮಲ್ಜೀತ್ ಸಂಧು''' ಒಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ [[ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಸಂಧು ಮೂಲತ: ಭಾರತ ದೇಶದ [[ಪಂಜಾಬ್]] ಮೂಲದವರು. ತಮ್ಮ ಓಟದ ಆಟದ ಮೂಲಕವೇ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿ,ಭಾರತ ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿದವರು. ಇವರು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಇಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ವಾರ್ಸಿಟಿ [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ== {| class="wikitable sortable sortable" |- ! ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು !! ಕಮಲ್ಜೀತ್ ಕೌರ್ ಸಂಧು |- | ಲಿಂಗ || ಸ್ತ್ರೀ |- | ಎತ್ತರ || ೫-೬(೧೬೮ ಸೆಂ) |- | ತೂಕ|| ೬೦ ಕೆ.ಜೆ |- | ಜನನ || ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೮ |- | ದೇಶ|| [[ಭಾರತ]] |- | ಕ್ರೀಡೆ || ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ |} ==ಜನನ== ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೮ ರಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ಸಾಧನೆ== * ೧೯೭೦ ರ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಮಹಿಳಾ ಆಟಗಾರ್ತಿ. *ಎಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ [[ಚಿನ್ನದ ಪದಕ]] ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>http://heritagetimes.in/kamaljit-sandhu/</ref> *೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]] ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://mumbaimirror.indiatimes.com/photos/news/womens-day-special-from-mother-teresa-to-kamaljit-sandhu-women-who-have-made-india-proud/kamaljit-sandhu/mumbaiphotos/57534685.cms</ref> *ಇಟಲಿಯ ಟುರಿನ್ ನಲ್ಲಿ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪೈನಲ್ ಗೆ ತಲುಪಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ !! ವರ್ಷ !!ಆಟ!! ಸಾಧನೆ |- | ೧)ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ || ೧೯೭೦ || ೪೦೦ಮೀ || ಚಿನ್ನದಪದಕ |- | ೨)ಮ್ಯೂನಿಕ್ ಒಲಂಪಿಕ್ || ೧೯೭೨ || ೪೦೦ಮೀ || ಭಾಗಿ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://www.indianetzone.com/51/1971_padma_shri_awards.htm{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] rev473022ipigplyf42ihf3zsaygi1d 0 124451 1371965 1344945 2026-04-24T05:12:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371965 wikitext text/x-wiki '''ಗೀತಾ ಝುಸ್ತಿ''' ರವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಟ್ರಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಆಥ್ಲೀಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಇವರು ೮೦೦ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೫೦೦ ಮೀಟರ್ ಓಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಷ್ಯಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thefullwiki.org/Geeta_Zutshi |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-26 |archive-date=2020-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126091703/http://www.thefullwiki.org/Geeta_Zutshi |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ೮೦೦ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೯೭೮ ಹಾಗೂ ೧೯೮೨ ಎರಡರಲ್ಲೂ ೧೫೦೦ಮೀಟರ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indianetzone.com/11/geeta_zutshi.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-26 |archive-date=2020-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126054052/https://www.indianetzone.com/11/geeta_zutshi.htm |url-status=dead }}</ref>.೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿ, ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವರಿಗೆ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಹಿನ್ನಲೆ== ಗೀತಾರವರ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ ಬಚೇಂದ್ರ ಪಾಲ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡರು. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/geeta-zutshi-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-26 |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100845/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/geeta-zutshi-1.html |url-status=dead }}</ref> ಗೀತಾ ಅವರ ಬಾಲ್ಯವು ಉತ್ತರದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಯ ಗಡಿಯ ಹೊರಗೆ,ಅಕ್ಷರಶಃ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಜೀವನದ ಕನಸುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಈಗ ಉತ್ತರಾಂಚಲ್,ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿಒಕರಾ ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಗೀತಾ ಅವರ ಪತ್ರಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆಎಂದುಅವರುನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖಹಿತ ಜೀವನವನ್ನು ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷ ದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎಸ್. ಪಾಲ್ ತನ್ನ ಶಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಗೊಳಿಸಲು ಗೀತಾ ರವರು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಓದುವುದನ್ನು ಪ್ರರಾಂಭ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವವರಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದು ಅವುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯಂತರದವರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜ್ಙಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಓದುವುದನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಗೀತಾರವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದವರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಇಲ್ಯಾಸ್ ಬಾಬರ್‌ರವರು. ೧೭ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಿರಿಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ==ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು== *[[೧೯೭೮]] ರ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೮೦೦ ಮೀ. ೨ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. * [[೧೯೭೮]] ರ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೧೫೦೦ ಮೀ. ೨ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. *[[೧೯೮೧]] ರ ಟೋಕಿಯೊ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೮೦೦ ಮೀ. ೧ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. * [[೧೯೮೧]] ರ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೧೫೦೦ ಮೀ,೨ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. * [[೧೯೮೨]] ರ ನವದೆಹಲಿ ಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೮೦೦ ಮೀ ೨ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. * [[೧೯೮೨]] ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳ ದಲ್ಲಿ ೧೫೦೦ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಯಿಸಿ ೮೦೦ ಮೀ ೨ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] 7g67sv6su4lddnfu0jrdwu9cmu5r4tp 0 124537 1371951 1343635 2026-04-24T00:06:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371951 wikitext text/x-wiki {{Message box |image=Exclamation mark.png|45px |message=ಈ ಲೇಖನ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಗುಂಪು) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನದ ಅನುವಾದ. [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯]] ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಈ ಲೇಖನದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ. ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿಷಯಗಳಾದರೆ ಆಯಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ}} '''ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ (ರೋಗಾಣು)ಗಳು''' ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸಗಳ]] ಒಂದು ಗುಂಪು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ವೈರಸ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿಗಳಿಲ್ಲ. ==ಪರಿಚಯ== * ಮುಕುಟವೈರಾಣುಗಳು ಉಪಕುಟುಂಬ ವೈರಸಗಳನ್ನು ''ಆರ್ಥೋಕೊರೋನಾವಿರಿನೆ (Orthocoronavirinae)'' ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ''ಕೊರೋನಾವಿರಿಡೆ (Coronaviridae)'' ಸಲುವಾಗಿ, ನಿಡೋವೈರಲ್ಸ್ (Nidovirales).<ref name="groot">{{Cite book|title=Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|vauthors=de Groot RJ, Baker SC, Baric R, Enjuanes L, Gorbalenya AE, Holmes KV, Perlman S, Poon L, Rottier PJ, Talbot PJ, Woo PC, Ziebuhr J|publisher=Elsevier, Oxford|year=2011|isbn=978-0-12-384684-6|editor-last=AMQ King|pages=806–828|chapter=Family ''Coronaviridae''|author-link2=Susan Baker (virologist)|editor-last2=E Lefkowitz|editor-last3=MJ Adams|editor-last4=EB Carstens}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|title=ICTV Master Species List 2009 – v10|last=International Committee on Taxonomy of Viruses|date=24 August 2010|format=xls|access-date=28 ಜನವರಿ 2020|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.today/20130415045936/http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|url-status=dead}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಏಕ-ಎಳೆಯ [[ಆರ್.ಎನ್.ಎ|ಆರಎನ್ಎ]] [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜೀನೋಮ್]] ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಲ್ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡನೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಿರುವ ವೈರಸಗಳಾಗಿವೆ. '''ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಗಾತ್ರವು ಸುಮಾರು 26 ರಿಂದ 32 ಕಿಲೋಬೇಸ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.''' (1 ಕಿಲೋಬೇಸ್= 1 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‍ನ 10 ಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ; ಒಂದು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳನ್ನು 10 ಲಕ್ಷ ಭಾಗ ಮಾಡಿ, 3 ಭಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದು- ಈ ವೈರಸ್ಸು.) * "ಕೊರೋನಾವೈರಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೊರೋನಾ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಲುವಾದಲ್ಲಿ ಲುವಾ ದೋಷ: ಮಾಡ್ಯೂಲ್ 'ಮಾಡ್ಯೂಲ್: ಘಾತೀಯ ಹುಡುಕಾಟ' ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.(''korṓnē'', "garland, wreath"), ಇದರರ್ಥ ಕಿರೀಟ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಲಯ. * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಿಂದ ವೈರಿಯನ್‌ಗಳ (ವೈರಸ್‌ನ ಸೋಂಕಿನ ರೂಪ) ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಬಲ್ಬಸ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅಥವಾ ಸೌರ ಕೊರೋನಾವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. * ಈ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೈರಲ್ ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್) ಪೆಪ್ಲೋಮರ್‌ಗಳು ರಚಿಸಿವೆ, ಅವು ವೈರಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಆತಿಥೇಯ ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್), ಎನ್ವೆಲಪ್ (ಇ), ಮೆಂಬರೇನ್ (ಎಂ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ (ಎನ್). SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ( ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ), S ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್(ಅಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶ) -ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೇನ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್-ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವ 2 (ACE2) ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="li">{{Cite journal|date=September 2005|title=Structure of SARS coronavirus spike receptor-binding domain complexed with receptor|url=https://semanticscholar.org/paper/bbedaafec1ea70e9ae405d1f2ac4c143951630bc|journal=Science|volume=309|issue=5742|pages=1864–1868|bibcode=2005Sci...309.1864L|doi=10.1126/science.1116480|pmid=16166518}}</ref> ಕೆಲವು ಕೊರೋನಾ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ ಉಪಪಂಗಡ ಎ) ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಶೀರ್ಷಕ ತರಹದ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಎಸ್ಟೆರೇಸ್ (ಎಚ್.ಇ.) hemagglutinin esterase (HE).<ref name="groot"/> == ಮಾನವ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು == * ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮಾನವನ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉದಾ: ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ಊದಿಕೊಂಡ ಅಡೆನಾಯ್ಡಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite journal|date=November 2017|title=Prevalence and genetic diversity analysis of human coronaviruses among cross-border children|journal=Virology Journal|language=En|volume=14|issue=1|pages=230|doi=10.1186/s12985-017-0896-0|pmc=5700739|pmid=29166910}}</ref> ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. * ನೇರ [[ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯ|ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ]] ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅವು [[ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್|ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ನೇರ ವೈರಲ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್.<ref name="pmid19199189">{{Cite journal|date=February 2009|title=Healthcare-associated atypical pneumonia|journal=Seminars in Respiratory and Critical Care Medicine|volume=30|issue=1|pages=67–85|doi=10.1055/s-0028-1119811|pmid=19199189}}</ref> ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ [[:en:Severe acute respiratory syndrome|(severe acute respiratory syndrome]] - SARS) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ SARS-CoV 2003 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮಾನವ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ತಳಿಗಳಿವೆ== # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229 ಇ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ -229 ಇ) # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43 (HCoV-OC43) # SARS-CoV # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ NL63 (HCoV-NL63, ನ್ಯೂ ಹೆವನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್) # ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ HKU1 # ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV), ಇದನ್ನು ನೊವೆಲ್ ''ಕೊರೊನಾವೈರಸ್'' ''2012'' ಮತ್ತು ''HCoV-EMC ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು''. # ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-ಎನ್ ಸಿಒವಿ),<ref name="WHO20200110&quot;">{{Cite web|url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|title=Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (nCoV) infection. Interim guidance, 10 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043516/https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|archive-date=20 January 2020|access-date=14 January 2020}}</ref> ಇದನ್ನು ವುಹಾನ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಅಥವಾ ವುಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|title=Pneumonia of unknown cause – China|date=5 January 2020|publisher=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107032945/https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|archive-date=7 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ನೊವೆಲ್' ಎಂದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ, ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ಲೇಸ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ ಹೆಸರು. ) <ref name="CDC20200113">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|title=Novel Coronavirus 2019, Wuhan, China &#124; CDC|date=23 January 2020|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120144040/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|archive-date=20 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> * ಕರೋನವೈರಸ್‌ಗಳು HCoV-229E, -NL63, -OC43, ಮತ್ತು -HKU1 ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid29551135">{{Cite journal|title=Hosts and Sources of Endemic Human Coronaviruses|journal=Advances in Virus Research|volume=100|issue=|pages=163–188|date=2018|pmid=29551135|doi=10.1016/bs.aivir.2018.01.001|url=|isbn=978-0-12-815201-0}}</ref> === ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-nCoV) === [[ಚಿತ್ರ:3D_medical_animation_corona_virus.jpg|alt=Cross-sectional model of a coronavirus|thumb|227x227px| ಕರೋನವೈರಸ್ನ ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ಮಾದರಿ]] 2019-20 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ವೂಹಾನನಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಏಕಾಏಕಿ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು <ref name="WHO9Jan2020">{{Cite web|url=https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|title=WHO Statement Regarding Cluster of Pneumonia Cases in Wuhan, China|date=9 January 2020|website=www.who.int|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114133102/https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|archive-date=14 January 2020|access-date=10 January 2020}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ]] ದ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="WHO20200110&quot;"/><ref name="CDC20200113"/> === ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (Severe acute respiratory syndrome - SARS) === * 2003 ರಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (SARS) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನಂತರ, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ) ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿ, SARS ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಏಜೆಂಟ್ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (SARS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. 8,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10% ಜನರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.<ref name="li"/> === ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Middle East respiratory syndrome) ಮೆರ್ಸ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೊವೆಲ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ 2012 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NPR">{{Cite news|url=https://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|title=Scientists Go Deep On Genes Of SARS-Like Virus|last=Doucleef|first=Michaeleen|date=26 September 2012|work=Associated Press|access-date=27 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927043755/http://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|archive-date=27 September 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|title=New SARS-like virus poses medical mystery|last=Falco|first=Miriam|date=24 September 2012|work=CNN Health|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101042029/http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|archive-date=1 November 2013}}</ref> ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|title=New SARS-like virus found in Middle East|date=24 September 2012|work=Al-Jazeera|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309203607/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|archive-date=9 March 2013}}</ref> 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು WHO ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="Reuters2012">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|title=New virus not spreading easily between people: WHO|last=Kelland|first=Kate|date=28 September 2012|work=Reuters|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124005044/http://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|archive-date=24 November 2012}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 12 ಮೇ 2013 ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ದೃಡಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟುನೀಶಿಯಾದ]] ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ದೃಡಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ತಮಗೆ ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈರಸ್ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ವೈರಸ್ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹರಡಲು ತೊಂದರೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|title=MERS Transmission|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207073553/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|archive-date=7 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 124 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 52 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="may22">{{Cite web|url=http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|title=Novel coronavirus infection – update|date=22 May 2013|publisher=World Health Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607163823/http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|archive-date=7 June 2013|access-date=23 May 2013}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|title=MERS Virus's Path: One Man, Many South Korean Hospitals|last=Sang-Hun|first=Choe|date=8 June 2015|work=The New York Times|access-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715170528/https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|archive-date=15 July 2017}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int">{{Cite web|url=http://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|title=Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV)|website=WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018010957/https://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|archive-date=18 October 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun"/> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int"/> == ಪುನರಾವರ್ತನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Coronavirus_replication.png|thumb|ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ನ ಸೋಂಕಿನ ಚಕ್ರ]] ಈ ವೈರಸ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್ ಕಣವನ್ನು [[ವೈರಾಣು|ಜೋಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ]] ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ 5 ′ ಮೆತಿಲೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು 3 ಪಾಲಿಅಡೆನಿಲೇಟೆಡ್ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಲಗತ್ತಿಸಲು ಇದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ಗಳು ಅದರ ಜೀನೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಲ್ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿ ನಕಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೋಟೀನ್; ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಜೀನ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅನುವಾದವನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್ ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು <nowiki><i id="mwpw">ನೆಸ್ಟೆಡ್</i></nowiki> ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಲೇಖನವು ಒಂದು ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ''ಮೊನೊಸಿಸ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಆಗಿದೆ''. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ,<ref name="SextonSmith2016">{{Cite journal|date=August 2016|title=Homology-Based Identification of a Mutation in the Coronavirus RNA-Dependent RNA Polymerase That Confers Resistance to Multiple Mutagens|journal=Journal of Virology|volume=90|issue=16|pages=7415–7428|doi=10.1128/JVI.00080-16|pmc=4984655|pmid=27279608}}</ref> ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಪಾಲಿಪ್ರೊಟೀನ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ಗಳು ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ - ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್ - ಇದು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid25720466">{{Cite book|title=Coronaviruses|vauthors=Fehr AR, Perlman S|year=2015|isbn=978-1-4939-2437-0|series=Methods in Molecular Biology|volume=1282|pages=1–23|chapter=Coronaviruses: an overview of their replication and pathogenesis|doi=10.1007/978-1-4939-2438-7_1|pmc=4369385|pmid=25720466}}</ref> == ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ == * Genus: '''''[[Alphacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Alphacoronavirus 1]]''<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB" /> ** Species: ''[[Alpaca coronavirus]]'', ''[[Alphacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus 229E]]'', ''[[Human Coronavirus NL63]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus 1]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus HKU8]]'', ''[[Porcine epidemic diarrhea virus]]'', ''[[Rhinolophus Bat coronavirus HKU2]]'', ''[[Scotophilus Bat coronavirus 512]]'' * Genus '''''[[Betacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Murine coronavirus]]'' ** Species: ''[[Betacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus HKU1]]'', ''[[Murine coronavirus]]'', ''[[Pipistrellus Bat coronavirus HKU5]]'', ''[[Rousettus Bat coronavirus HKU9]]'', ''[[SARS coronavirus]]'', ''[[Tylonycteris Bat coronavirus HKU4]]'', ''[[MERS-CoV]]'', ''[[Human coronavirus OC43]]'', ''[[Hedgehog coronavirus 1]]'' (EriCoV), [[Wuhan coronavirus]] (2019-nCoV) * Genus '''''[[Gammacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Avian coronavirus]]'' ** Species: ''[[Avian coronavirus]]'', ''[[Beluga whale coronavirus SW1]]'', ''[[Duck coronavirus]]'', ''[[Infectious bronchitis virus]]'' * Genus '''''[[Deltacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'' ** Species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'', ''[[Munia coronavirus HKU13]]'', ''[[Thrush coronavirus HKU12]]'' == ಇತಿಹಾಸ == * ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳನ್ನು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು; ಆರಂಭಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವೈರಸಗಳು ಮೂಗಿನ ಕುಹರಗಳನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾನವ ರೋಗಿಗಳ [[ನೆಗಡಿ|ನೆಗಡಿಯು]] ತರುವಾಯ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229E ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43.<ref name="pmid23202515">{{Cite journal|date=November 2012|title=Human coronaviruses: insights into environmental resistance and its influence on the development of new antiseptic strategies|journal=Viruses|volume=4|issue=11|pages=3044–3068|doi=10.3390/v4113044|pmc=3509683|pmid=23202515}}</ref> ಈ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ SARS-CoV, 2004 ರಲ್ಲಿ HCoV NL63, 2005 ರಲ್ಲಿ HKU1, 2012 ರಲ್ಲಿ MERS -CoV, ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ 2019 -nCoV ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಭೀರ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿವೆ. * 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019, ರಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸನ ನೊವೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ, 2019-20 ವೂಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿಯು ವೂಹಾನ್, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|title=2019 Novel Coronavirus infection (Wuhan, China): Outbreak update|date=21 January 2020|website=Canada.ca|access-date=28 ಜನವರಿ 2020|archive-date=25 ಜನವರಿ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125011050/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|url-status=dead}}</ref> 24 ಜನವರಿ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ, 25 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು 547 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಡಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/01/22/asia/china-wuhan-coronavirus-deadly-intl-hnk/index.html|title=Wuhan coronavirus death toll rises, as city imposes transport lockdown|last=James Griffiths|last2=Nectar Gan|website=CNN|last3=Tara John|last4=Amir Vera}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-idUSKBN1ZM087|title=China virus death toll mounts to 25, infections spread|date=24 January 2020|work=Reuters|access-date=24 January 2020|language=en}}</ref> * ವುಹಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು ಗುಂಪು 2ಬಿ ಯಿಂದ ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ನ ಹೊಸ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು SARS-CoV ಗೆ ~ 70% ಆನುವಂಶಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.clinicalkey.com/|title=ClinicalKey|website=www.clinicalkey.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111190604/https://www.clinicalkey.com/#!/content/playContent/1-s2.0-S1201971220300114?returnurl=https ://linkinghub. elsevier.com/retrieve/pii/S1201971220300114?showall=true&referrer=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/|archive-date=11 ಜನವರಿ 2020|access-date=23 January 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> ಈ ವೈರಸ್ [[ಹಾವು|ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite journal|title=Global Health Concern Stirred by Emerging Viral Infections|journal=Journal of Medical Virology|doi=10.1002/jmv.25683|pmid=31967329|year=2020|last=Luo|first=Guangxiang (George)|last2=Gao|first2=Shou‐Jiang}}</ref> ಆದರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. === ವಿಕಸನ === ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಒಸಿ43 ರ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Lau2011">{{Cite journal|date=November 2011|title=Molecular epidemiology of human coronavirus OC43 reveals evolution of different genotypes over time and recent emergence of a novel genotype due to natural recombination|journal=Journal of Virology|volume=85|issue=21|pages=11325–11337|doi=10.1128/JVI.05512-11|pmc=3194943|pmid=21849456}}</ref> ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಹಲವಾರು ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Lau2013">{{Cite journal|date=August 2013|title=Genetic characterization of Betacoronavirus lineage C viruses in bats reveals marked sequence divergence in the spike protein of pipistrellus bat coronavirus HKU5 in Japanese pipistrelle: implications for the origin of the novel Middle East respiratory syndrome coronavirus|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=15|pages=8638–8650|doi=10.1128/JVI.01055-13|pmc=3719811|pmid=23720729}}</ref> ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎನ್ಎಲ್63 ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 563–822 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Huynh2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Evidence supporting a zoonotic origin of human coronavirus strain NL63|journal=Journal of Virology|volume=86|issue=23|pages=12816–12825|doi=10.1128/JVI.00906-12|pmc=3497669|pmid=22993147}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು.<ref name="Vijaykrishna2007">{{Cite journal|date=April 2007|title=Evolutionary insights into the ecology of coronaviruses|journal=Journal of Virology|volume=81|issue=8|pages=4012–4020|doi=10.1128/jvi.02605-06|pmc=1866124|pmid=17267506}}</ref> SARS ವೈರಸ್‌ನ ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gouilh2011">{{Cite journal|date=October 2011|title=SARS-Coronavirus ancestor's foot-prints in South-East Asian bat colonies and the refuge theory|journal=Infection, Genetics and Evolution|volume=11|issue=7|pages=1690–702|doi=10.1016/j.meegid.2011.06.021|pmid=21763784}}</ref><ref name="pmid18258002">{{Cite journal|date=October 2007|title=Evolutionary relationships between bat coronaviruses and their hosts|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=13|issue=10|pages=1526–1532|doi=10.3201/eid1310.070448|pmc=2851503|pmid=18258002}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು SARS ವೈರಸ್ನ ಪೂರ್ವಜವು ಮೊದಲು ''ಹಿಪ್ಪೋಸಿಡೆರಿಡೆ'' ಕುಲದ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ''ತಗುಲಿತು'', ತರುವಾಯ ''ರೈನೋಲೋಫಿಡೆ'' ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿವೆಟ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.   ಅಲ್ಪಕಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229ಇ 1960 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ..<ref name="Crossley2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Identification and characterization of a novel alpaca respiratory coronavirus most closely related to the human coronavirus 229E|journal=Viruses|volume=4|issue=12|pages=3689–3700|doi=10.3390/v4123689|pmc=3528286|pmid=23235471}}</ref> == ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು == ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಕರುಳಿನ]] ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=Veterinary Virology|last=Murphy, FA|last2=Gibbs, EPJ|last3=Horzinek, MC|last4=Studdart MJ|publisher=Academic Press|year=1999|isbn=978-0-12-511340-3|location=Boston|pages=495–508}}</ref> === ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ === ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ [[ಉಸಿರಾಟದ ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನೆ|ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಜಠರಗರುಳಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಸೋಂಕು ತರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕೋಳಿಗಳ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (IBV), ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಾಂಗಕ್ಕೂ ಹರಡುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.<ref name="pmid25954763">{{Cite journal|year=2015|title=Progress and challenges toward the development of vaccines against avian infectious bronchitis|journal=Journal of Immunology Research|volume=2015|pages=1–12|doi=10.1155/2015/424860|pmc=4411447|pmid=25954763}}</ref> ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಂದಿ|ಪೊರ್ಸಿನ್]] ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ( ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇ) ಮತ್ತು ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೇರಿವೆ, ಇವೆರಡೂ ಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅತಿಸಾರ|ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ : ಎರಡು ರೂಪಗಳು, ಫೆಲೈನ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರೋಗಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ವೈರಸ್ನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ [[ವ್ಯತ್ಯಯನ|ರೂಪಾಂತರವು]] ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಎಫ್ಐಪಿ) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ಎರಡು ವಿಧದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ಗಳಿವೆ: ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ (ಇಸಿಇ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಜಠರಗರುಳಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವೈರಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆವೃತ್ತಿ (ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ನಂತಹ) ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಸಿ).<ref>{{Cite web|url=http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|title=What's New With Ferret FIP-like Disease?|last=Murray|first=Jerry|date=16 April 2014|format=xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424203951/http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|archive-date=24 April 2014|access-date=24 April 2014}}</ref> ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನೈನ್ (ನರಿ) ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) ಇದೆ, ಇದು ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮೌಸ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಂಹೆಚ್‌ವಿ) ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುರೈನ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16339739">{{Cite journal|date=December 2005|title=Coronavirus pathogenesis and the emerging pathogen severe acute respiratory syndrome coronavirus|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=69|issue=4|pages=635–664|doi=10.1128/MMBR.69.4.635-664.2005|pmc=1306801|pmid=16339739}}</ref> ಸಿಯಾಲೊಡಾಕ್ರಿಯೊಡೆನಿಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಡಿಎವಿ) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಯುದ್ರವ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಸೋಂಕುಗಳು ಲಾಲಾರಸ, ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/rat-coronavirus|title=Rat Coronavirus - an overview &#124; ScienceDirect Topics|website=www.sciencedirect.com}}</ref> ಹಂದಿ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಎಡಿಎಸ್-ಕೋವಿ) ಎಂಬ ಎಚ್‌ಕೆಯು2 ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. SARS-CoV ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, MHV ''ವಿವೋ'' ಮತ್ತು ''ವಿಟ್ರೊ'' ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿತ್ತು. MHV ಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಡಿಮೈಲೀನೇಟಿಂಗ್ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸಗೆ ಮುರೈನ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ವೈರಲ್ ರೋಗಕಾರಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಝೂನೋಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid20627412">{{Cite journal|date=July 2010|title=Cell replacement therapies to promote remyelination in a viral model of demyelination|journal=Journal of Neuroimmunology|volume=224|issue=1–2|pages=101–107|doi=10.1016/j.jneuroim.2010.05.013|pmc=2919340|pmid=20627412}}</ref> === ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ === * ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಐಬಿವಿ) ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಪೋರ್ಸಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಹಂದಿಗಳ ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇವಿ).<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|date=June 2011|title=Coronavirus gene 7 counteracts host defenses and modulates virus virulence|journal=PLoS Pathogens|volume=7|issue=6|pages=e1002090|doi=10.1371/journal.ppat.1002090|pmc=3111541|pmid=21695242}}</ref><ref name="ReferenceB">{{Cite journal|date=September 2013|title=Alphacoronavirus protein 7 modulates host innate immune response|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=17|pages=9754–67|doi=10.1128/JVI.01032-13|pmc=3754097|pmid=23824792}}</ref> * ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಬಿಸಿವಿ), ಎಳೆಯ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. * ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಸಿಒವಿ) ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಅದೇ ವೈರಸ್‌ನ ಇತರ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಎರಡು ವಿಧದ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) (ಒಂದು ಎಂಟರೈಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). * ಟರ್ಕಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (TCV) ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ತರಹದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.merckvetmanual.com/|title=Merck Veterinary Manual|website=Merck Veterinary Manual|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145951/https://www.merckvetmanual.com/|archive-date=13 December 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> * ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕ್ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್. * ಮೊಲದ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಯುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web|url=http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|title=Enteric Coronavirus|website=Diseases of Research Animals|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701054046/http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|archive-date=1 July 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> ಪೋರ್ಸಿನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅತಿಸಾರ ವೈರಸ್ (ಪಿಇಡಿ ಅಥವಾ ಪಿಇಡಿವಿ) ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಪಶುವೈದ್ಯ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಂದಿಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.   ==ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಈ ವೈರಾಣು ಧಾಳಿಯ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ== ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ವೈರಾಣು ಧಾಳಿಯ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಅದು, '''ಸಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣುಗಳು''' ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಬಾವಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಗೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ನಾನಾ ತರಹದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈರಾಣು ರೋಗದ ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಅದನ್ನೊಂದು ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್ ಎಂದು ಆಗಲೇ ಹೇಳಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ ಕೋರಿತ್ತು.<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/natural-calamities-prediction-718042.html ಜೀವ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಪತ್ತು; ಡಾ. ಬಿ.ಸಿ.ಪ್ರಭಾಕರ್ Updated: 07 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020]</ref> ===ವೈರಸ್ಸಿನ ಮೂಲ=== *ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯುಎಸ್‍ (US)ಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಚೈನೀಸ್ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಡಾ. ಲಿ ಮೆಂಗ್ ಕರೋನವೈರಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಲ್ಯಾಬ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ವೈರಾಲಜಿ ವಿಭಾಗದ ತಜ್ಞೆ ಡಾ. ಲಿ ಮೆಂಗ್-ಯಾನ್, ಕೋವಿಡ್ -19 ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಈ ಹಿಂದೆ ಎದುರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವೈರಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. *ಏಕಾಏಕಿ ಈ ವೈರಸ್ಸಿನ ಮೂಲವು ಮಿಲಿಟರಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಎಂದು ಡಾ ಲಿ ಹೇಳಿದರು, ಇದು ವೈರಸ್ನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.thesun.co.uk/news/12291760/china-scientist-coronavirus-leak-military-lab/ A CHINESE virologist who fled to the US as she feared she would be killed has claimed the coronavirus came from a military lab.Henry Holloway; 2 Aug 2020,]</ref> ===ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌=== *21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 *ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ವೈರಸ್‌ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕೋವಿಡ್‌ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌ನಿಂದಲೇ ಈ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ವೈರಸ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 23 ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಮೂಲ ವೈರಸ್‌ಗಿಂತ ಇದು ಶೇ 70ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಈ ವೈರಸ್‌ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್‌ ಅನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪ್‌ನ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರದ್ದುಪಡಿಸಿವೆ <ref>[https://www.prajavani.net/world-news/who-europe-urges-stronger-action-to-contain-new-virus-strain-789124.html ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಪತ್ತೆ 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020]</ref> ===ರೂಪಾಂತರ (ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌) ಗೊಂಡಿರುವ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌=== *ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ (ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌) ಗೊಂಡಿರುವ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಪೊಲೊ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌ ಫಿಜಿಷಿಯನ್‌ ಡಾ. ಎಸ್.ಪಿ. ರೂಪಶ್ರೀ. *ಕೋವಿಡ್‌–19 ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಈ ವೈರಸ್ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ. '''ಇದುವರೆಗೆ 25 ಬಗೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.''' ಅಂದರೆ ಚೀನಾದ ವುಹಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ವೈರಸ್‌ನ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ರೂಪಾಂತರ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇದು ನಡೆಯಬಹುದು. *ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ರೂಪಾಂತರವಾದಾಗ ವೈರಸ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವೈರಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ರೂಪಾಂತರ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಈ ರೂಪಾಂತರ ವೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ವೈರಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದ್ದಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಫ್ಲು ಜ್ವರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಸದ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ವೈರಸ್ ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾಸ್ಕ್‌, ಸ್ಯಾನಿಟೈಸಿಂಗ್‌, ಅಂತರ ಕಾಪಾಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.<ref>[https://www.prajavani.net/world-news/who-europe-urges-stronger-action-to-contain-new-virus-strain-789124.html ಕೊರೊನಾ ಒಂದಿಷ್ಟು ತಿಳಿಯೋಣ: ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ವೈರಸ್‌ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೇ?;;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ Updated: 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020]</ref> == ನೋಡಿ == * [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯]] * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{Refbegin}} * {{Cite journal|date=2013|title=Novel coronavirus infection: time to stay ahead of the curve|url=http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|journal=Eastern Mediterranean Health Journal|volume=19 Suppl 1|pages=S3–4|pmid=23888787|access-date=2020-01-28|archive-date=2020-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324010733/http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|url-status=dead}} * {{Cite journal|date=June 1990|title=Molecular biology of transmissible gastroenteritis virus|journal=Veterinary Microbiology|volume=23|issue=1–4|pages=147–54|doi=10.1016/0378-1135(90)90144-K|pmid=2169670}} * {{Cite journal|date=April 2003|title=Engineering the transmissible gastroenteritis virus genome as an expression vector inducing lactogenic immunity|journal=Journal of Virology|volume=77|issue=7|pages=4357–69|doi=10.1128/JVI.77.7.4357-4369.2003|pmc=150661|pmid=12634392}} * {{Cite journal|year=1970|title=Morphology of transmissible gastroenteritis virus of pigs. A possible member of coronaviruses. Brief report|journal=Archiv für die Gesamte Virusforschung|volume=29|issue=1|pages=105–8|doi=10.1007/BF01253886|pmid=4195092}} {{Refend}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈರಾಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಲೇಖನಗಳು]] cwpk2r5g664krb46wrt13s7164nwdqc 0 125953 1371954 1343800 2026-04-24T00:43:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371954 wikitext text/x-wiki {{Message box |image=Exclamation mark.png|45px |message=ಈ ಲೇಖನ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್]] (ಗುಂಪು) ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಈ ಲೇಖನದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ. ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿಷಯಗಳಾದರೆ ಆಯಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ}} [[File:Symptoms of coronavirus disease 2019 2.0.svg|thumb| ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] '''ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್''' '''ಕಾಯಿಲೆ 2019''' ( '''ಕೋವಿಡ್ ೧೯''' ) ಎಂಬುದು ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ೨ (ಸಾರ್ಸ್‌-ಕೋವಿಡ್-೧೯) ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಸೋಂಕು|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|archive-date=28 February 2020|access-date=28 February 2020}}</ref> ಈ ರೋಗ ಮೊದಲು ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದ ''ವುಹಾನ್'' ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Hui14Jan2020">{{Cite journal|display-authors=6|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|journal=Int J Infect Dis|date=February 2020|volume=91|issue=|pages=264–66|pmid=31953166|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}</ref> ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ [[ಜ್ವರ]], ಕೆಮ್ಮು,ವಾಸನೇ ಮತ್ತು ರುಚಿ ನಷ್ಟ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ನೋವು, ಕಫ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ನೋವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="CDC2020Sym">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Symptoms|date=10 February 2020|website=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|location=United States|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 January 2020|access-date=}}</ref><ref name="whoqa">{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses (COVID-19)|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=11 March 2020}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಡಿಮೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/world/asia/coronavirus-treament-recovery.html|title=Most Coronavirus Cases Are Mild. That's Good and Bad News.|last=Wang|first=Vivian|date=5 March 2020|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ತೀವ್ರವಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಹು-ಅಂಗಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿ.<ref name="WHO-q-a">{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 January 2020|access-date=27 January 2020}}</ref> ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ ೩.೪ ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="worldometers.info">{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/|title=Wuhan Coronavirus Death Rate|last=|first=|date=|website=www.worldometers.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131223143/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|archive-date=31 January 2020|access-date=2 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 February 2020|access-date=10 February 2020}}</ref> {| class="wikitable sortable " | colspan="2" |ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ (ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೨೦೨೦). |- !ರೋಗ |COVID-19 |- !ವೈರಸ್ ತಳಿ |SARS-CoV-2 |- !ಸ್ಥಳ |ಭಾರತ |- !ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ |[[ಕೇರಳ]] |- !ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯಾದ ದಿನಾಂಕ |೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ |- !ಮೂಲ |ವುಹಾನ್, [[ಚೀನಾ]] |- !ಪ್ರಸ್ತುತ ದೃಢಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು |೧೧,೫೫,೧೯೧ (ಜುಲೈ ೨೧, ೨೦೨೦) |- !ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು |೪,೦೨,೫೨೯ |- !ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳು |೭,೨೪,೫೭೮ (ಜುಲೈ ೨೧, ೨೦೨೦) |- !ಸಾವುಗಳು |೨೮,೦೮೪ (ಜುಲೈ ೨೧, ೨೦೨೦) |- !ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು |[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]],[[ಕೇರಳ]], [[ಲಡಾಖ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ]][[ಪಂಜಾಬ್]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]], [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] |} == ಪರಿಚಯ == * ಮುಕುಟವೈರಾಣುಗಳು ಉಪಕುಟುಂಬ ವೈರಸಗಳನ್ನು ''ಆರ್ಥೋಕೊರೋನಾವಿರಿನೆ (Orthocoronavirinae)''ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ''ಕೊರೋನಾವಿರಿಡೆ (Coronaviridae)''ಸಲುವಾಗಿ, ನಿಡೋವೈರಲ್ಸ್ (Nidovirales).  ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಏಕ-ಎಳೆಯ [[ಆರ್.ಎನ್.ಎ|ಆರಎನ್ಎ]] [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜೀನೋಮ್]] ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಲ್ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡನೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಿರುವ ವೈರಸಗಳಾಗಿವೆ. '''ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಗಾತ್ರವು ಸುಮಾರು 26 ರಿಂದ 32 ಕಿಲೋಬೇಸ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.''' (1 ಕಿಲೋಬೇಸ್= 1 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‍ನ 10 ಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ; ಒಂದು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳನ್ನು 10 ಲಕ್ಷ ಭಾಗ ಮಾಡಿ, 3 ಭಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದು- ಈ ವೈರಸ್ಸು.) * "ಕೊರೋನಾವೈರಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೊರೋನಾ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಲುವಾದಲ್ಲಿ ಲುವಾ ದೋಷ: ಮಾಡ್ಯೂಲ್ 'ಮಾಡ್ಯೂಲ್: ಘಾತೀಯ ಹುಡುಕಾಟ' ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.(''korṓnē'', "garland, wreath"), ಇದರರ್ಥ ಕಿರೀಟ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಲಯ. * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಿಂದ ವೈರಿಯನ್‌ಗಳ (ವೈರಸ್‌ನ ಸೋಂಕಿನ ರೂಪ) ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಬಲ್ಬಸ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅಥವಾ ಸೌರ ಕೊರೋನಾವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. * ಈ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೈರಲ್ ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್) ಪೆಪ್ಲೋಮರ್‌ಗಳು ರಚಿಸಿವೆ, ಅವು ವೈರಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಆತಿಥೇಯ ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್), ಎನ್ವೆಲಪ್ (ಇ), ಮೆಂಬರೇನ್ (ಎಂ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ (ಎನ್). SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ( ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ), S ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್(ಅಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶ) -ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೇನ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್-ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವ 2 (ACE2) ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಕೊರೋನಾ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ ಉಪಪಂಗಡ ಎ) ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಶೀರ್ಷಕ ತರಹದ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಎಸ್ಟೆರೇಸ್ (ಎಚ್.ಇ.) hemagglutinin esterase (HE). ಕೆಮ್ಮುವಾಗ ಮತ್ತು ಸೀನುವಾಗ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಉಸಿರಾಟದ ಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref name="WHO2020QA">{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses|date=11 February 2020|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 January 2020|access-date=24 February 2020|quote=The disease can spread from person to person through small droplets from the nose or mouth which are spread when a person with COVID-19 coughs or exhales... The main way the disease spreads is through respiratory droplets expelled by someone who is coughing.}}</ref><ref name="CDC2020Spread">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20200307081351/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|archive-date=7 March 2020|access-date=18 February 2020|quote=The virus is thought to spread mainly from person-to-person... through respiratory droplets produced when an infected person coughs or sneezes.}}</ref> ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡರಿಂದ ೧೪ ದಿನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಸರಾಸರಿ ಐದು ದಿನಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=10 February 2020|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 January 2020|access-date=11 February 2020}}</ref> ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ನಾಸೊಫಾರ್ಂಜಿಯಲ್ ಸ್ವ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಗಂಟಲಿನ ಸ್ವ್ಯಾಬ್‌ನಿಂದ ರಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ (ಆರ್ಆರ್ಟಿ-ಪಿಸಿಆರ್). ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಎದೆಯ [[ಗಣಕೀಕೃತ ಛೇದಚಿತ್ರಣ|CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಿಂದಲೂ]] ಸೋಂಕನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.<ref name=":3">{{Cite journal|display-authors=6|title=A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version)|journal=Military Medical Research|date=February 2020|volume=7|issue=1|pages=4|doi=10.1186/s40779-020-0233-6|pmid=32029004|pmc=7003341}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/02/200226151951.htm|title=CT provides best diagnosis for COVID-19|last=|first=|date=26 February 2020|website=ScienceDaily|archive-url=|archive-date=|access-date=2 March 2020}}</ref> ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು ಎಂದರೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದು, ಇತರರಿಂದ ದೂರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ಮುಟ್ಟದಿರುವುದು.<ref name="Advice for public">{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|access-date=25 February 2020}}</ref> ವೈರಸ್ ಇರುವವರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರು ಮಾಸ್ಕನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅಲ್ಲ.<ref name="CDC2020IfSick">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=CDC|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 February 2020|access-date=15 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|access-date=15 February 2020}}</ref> COVID-19 ಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ. ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆರೈಕೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="cdc21Jan20202">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=15 February 2020|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226145347/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|archive-date=26 February 2020|access-date=20 February 2020}}</ref> [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ) ೨೦೧೯-೨೦೨೦ರ ಕರೋನವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ (ಪಿಇಇಐಸಿ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|archive-date=31 January 2020|access-date=11 February 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|title=Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China|date=6 February 2020|work=[[The Washington Post]]|access-date=11 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|archive-date=7 February 2020}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪುರಾವೆಗಳು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ..<ref name="whositrep47">{{Cite journal|title=Coronavirus disease 2019 (‎COVID-19)‎: situation report, 47|date=March 2020}}</ref> == ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ == [[File:COVID-19 India Total Cases Animated Map.gif|thumb|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೊರೊನಾ ಹರಡುವಿಕೆ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ (೨೦೨೦ ಜನವರಿ ೩೦ ರಿಂದ)]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೊರೊನಾ ಸೋಂಕು ಮೊದಲು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರಂದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ೫೦ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅದು ಹೀಗೆ ಹರಡುತ್ತ ೧೫ ಮಾರ್ಚ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ೧೦೦, ೨೫ ಮಾರ್ಚ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೨೮ ಮಾರ್ಚ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ೧೦೦೦ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. == ರೋಗ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು == ವೈರಸ್ ಸೋಂಕಿಗೆ [[ರೋಗವಾಹಕ|ಒಳಗಾದವರು ರೋಗಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದವರಾಗಿರಬಹುದು]] ಅಥವಾ ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಜ್ವರ ತರಹದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.<ref name="CDC2020Sym"/><ref name=":2">{{Cite journal|display-authors=6|title=Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study|language=English|journal=Lancet|volume=395|issue=10223|pages=507–13|date=February 2020|pmid=32007143|doi=10.1016/S0140-6736(20)30211-7}}</ref><ref name="Hessen27Jan2020">{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center: Expert guidance and commentary|last=Hessen|first=Margaret Trexler|date=27 January 2020|website=Elsevier Connect|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|archive-date=30 January 2020|access-date=31 January 2020}}</ref> [[ಅತಿಸಾರ]] ಮತ್ತು [[ಉಸಿರಾಟದ ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನೆ|ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ]] ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಸೀನುವಿಕೆ, ಸ್ರವಿಸುವ ಮೂಗು ಅಥವಾ ಗಂಟಲು ನೋವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Huang24Jan2020">{{Cite journal|display-authors=6|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|journal=Lancet|volume=395|issue=10223|pages=497–506|date=February 2020|pmid=31986264|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5}}</ref> ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಬಹು-ಅಂಗಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೌರ್ಬಲ್ಯತೆ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="Hui14Jan2020"/><ref name="WHO-q-a"/> [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ)ಯ ಪ್ರಕಾರ ರೋಗವು ಪಕ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ಕಾಲ ೨ ರಿಂದ 14 ದಿನಗಳು. ಆದರೆ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ)ಯ ಪ್ರಕಾರ ರೋಗವು ಪಕ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ಕಾಲ ಸರಾಸರಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ದಿನಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Coronavirus disease 2019 (‎‎COVID-19)‎‎: situation report, 29|date=19 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses (COVID-19): How long is the incubation period for COVID-19?|date=|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 January 2020|access-date=26 February 2020}}</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಮಯ ಸುಮಾರು ೨ ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಜನರಿಗೆ ೩ರಿಂದ ಆರು ವಾರಗಳು. ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ೧ ವಾರ ಎಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಜನರಲ್ಲಿ, ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಸಮಯವು ೨ ರಿಂದ ೮ ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf|title=Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19); 16-24 February 2020|website=who.int}}</ref> ಚೀನಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸಿಟಿ [[ಗಣಕೀಕೃತ ಛೇದಚಿತ್ರಣ|ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳು]] ಶೇಖಡಾ ೫೬ ರಷ್ಟು, ನೆಲದ ಗಾಜಿನ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಶೇಖಡಾ ೧೮ರಷ್ಟು ಯಾವುದೇ ವಿಕಿರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಶೇಖಡಾ ೫ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಖಡಾ ೨.೩ರಷ್ಟು ವಾತಾಯನಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೇಖಡಾ ೧.೪ರಷ್ಟು ಜನರು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Guan Ni Hu Liang p.">{{Cite journal|display-authors=6|title=Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China|journal=The New England Journal of Medicine|date=February 2020|pmid=32109013|doi=10.1056/nejmoa2002032|publisher=Massachusetts Medical Society}}</ref> ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಿಟಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೆಂದರೆ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ನೆಲದ ಗಾಜಿನ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಳು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇತರ ವಿಕಿರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೆಂದರೆ ಬಲವರ್ಧನೆ, ರೇಖೀಯ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ ಹಾಲೋ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳು ಒಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ರೋಗವು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ "ತಡವಾದ ರೋಗಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶೇಖಡಾ ೮೮ ರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="CDC 2020children">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/specific-groups/children-faq.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|last=|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2 March 2020}}</ref> ರೋಗವು ಬರಬಹುದಾದ ೩ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರೋಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗವು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕಡಿಮೆ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ. ಮೂರನೆಯ ಮಾರ್ಗ, ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದದ್ದು, [[ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯ ಬಳಲಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ|ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]] (ಎಆರ್ಡಿಎಸ್) ಗೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Heymann Shindo 2020 pp. 542–545">{{Cite journal|title=COVID-19: what is next for public health?|journal=Lancet|volume=395|issue=10224|pages=542–545|date=February 2020|pmid=32061313|doi=10.1016/s0140-6736(20)30374-3|publisher=Elsevier BV}}</ref> ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ, ಡಿ-ಡೈಮರ್ ಮಾಪನ (ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸೂಚಕ) ಪ್ರವೇಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1 μg / mL ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ SOFA ಸ್ಕೋರ್ (ವಿವಿಧ ಚಯಾಪಚಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಸ್ಕೇಲ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು, ಹೃದಯ, ಯಕೃತ್ತು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಕೆಟ್ಟ ಮುನ್ನರಿವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಕ್ತದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಇಂಟರ್ಲ್ಯುಕಿನ್ -6, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಟ್ರೋಪೋನಿನ್ I, ಲ್ಯಾಕ್ಟೇಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಫೋಪೆನಿಯಾಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. COVID-19 ನ ತೊಡಕುಗಳು ಸೆಪ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳು (ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ಆರ್ಹೆತ್ಮಿಯಾ). ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೃದಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಇರುವ ೯೦% ಜನರಲ್ಲಿ ಹೈಪರ್ಕೊಗುಲೋಪತಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Zhou Yu Du Fan 2020 p.">{{Cite journal|display-authors=6|title=Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study|journal=The Lancet|publisher=Elsevier BV|year=2020|issn=0140-6736|doi=10.1016/s0140-6736(20)30566-3|page=}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="float:right; margin-left:1em; text-align:center" |+ style="text-align: center;" | ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ದರ <ref name="WHO report 28 February 2020">{{Cite journal|title=Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf|pages=11–12|accessdate=5 March 2020}}</ref> ! ರೋಗಲಕ್ಷಣ ! ಶೇಕಡಾವಾರು |- | ಜ್ವರ | 87.9% |- | ಒಣ ಕೆಮ್ಮು | 67.7% |- | ಆಯಾಸ | 38.1% |- | ಕಫ ಉತ್ಪಾದನೆ | 33.4% |- | ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ | 18.6% |- | ಸ್ನಾಯು ನೋವು ಅಥವಾ [[ಆರ್ಥ್ರಾಲ್ಜಿಯಾ|ಕೀಲು ನೋವು]] | 14.8% |- | ಗಂಟಲು ಕೆರತ | 13.9% |- | ತಲೆನೋವು | 13.6% |- | ಶೀತ | 11.4% |- | ವಾಕರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಾಂತಿ | 5.0% |- | ಮೂಗು ಕಟ್ಟಿರುವುದು | 4.8% |- | [[ಅತಿಸಾರ]] | 3.7% |- | ಹಿಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್ | 0.9% |- | ಕಾಂಜಂಕ್ಟಿವಲ್ ದಟ್ಟಣೆ | 0.8% |} == ಕಾರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Novel_Coronavirus_SARS-CoV-2.jpg|thumb|SARS-CoV-2 ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಚಿತ್ರ. ವೈರಸ್ ಕಣಗಳ ಹೊರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳು ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ರೋಗಕ್ಕೆ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.]] ರೋಗವು [[ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್-೨]](SARS-CoV-2) ವೈರಸ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ನೊವೆಲ್ ಕಾರೋನವೈರಸ್ (2019-nCoV) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Gorbalenya-bioRxiv">{{Cite journal|last=Gorbalenya|first=Alexander E.|date=11 February 2020|title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group|journal=[[bioRxiv]]|type=preprint|doi=10.1101/2020.02.07.937862}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಕೆಮ್ಮು]] ಮತ್ತು [[ಸೀನು|ಸೀನುಗಳಿಂದ]] ಉಸಿರಾಟದ ಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರ ನಡುವೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref name="CDC2020Spread"/> COVID-19 ನಿಂದ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವೈರಸ್ ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ACE2 ಎಂಬ ಕಿಣ್ವದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ೨ನೇ ಅಲ್ವಿಯೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ಎಸಿಇ ೨ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಕೋಶವನ್ನು ಒಳನುಗ್ಗಲು ವೈರಸ್ "ಸ್ಪೈಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಮೇಲ್ಮೈ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="Nature Microbiology">{{Cite journal|title=Functional assessment of cell entry and receptor usage for SARS-CoV-2 and other lineage B betacoronaviruses|journal=Nature Microbiology|doi=10.1038/s41564-020-0688-y|pmid=32094589|year=2020|pages=1–8}}</ref> ಪ್ರತಿ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ ಎಸಿಇ ೨ ರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಆ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಎಸಿಇ ೨ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Zhang Penninger Li Zhong p.">{{Cite journal|title=Angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2) as a SARS-CoV-2 receptor: molecular mechanisms and potential therapeutic target|journal=Intensive Care Medicine|date=March 2020|doi=10.1007/s00134-020-05985-9|pmid=32125455}}</ref><ref name="Xu Zhong Deng Peng p.">{{Cite journal|display-authors=6|title=High expression of ACE2 receptor of 2019-nCoV on the epithelial cells of oral mucosa|journal=International Journal of Oral Science|volume=12|issue=1|pages=8|date=February 2020|doi=10.1038/s41368-020-0074-x|pmid=32094336|pmc=7039956}}</ref> ಆದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್ ೨ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಬ್ಲಾಕರ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಸಿಇ ೨ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಈ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Angiotensin receptor blockers as tentative SARS‐CoV‐2 therapeutics|journal=Drug Development Research|doi=10.1002/ddr.21656|pmid=32129518|date=March 2020}}</ref> ಅಲ್ವಿಯೋಲಾರ್ ಕಾಯಿಲೆ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಉಸಿರಾಟದ ವೈಫಲ್ಯವು ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಹೃದಯದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹೃದಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಎಸಿಇ ೨ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೃದಯದ ರಕ್ತನಾಳದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ಕೆಟ್ಟ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Zheng Ma Zhang Xie p.">{{Cite journal|title=COVID-19 and the cardiovascular system|journal=Nature Reviews Cardiology|date=March 2020|doi=10.1038/s41569-020-0360-5|pmid=32139904}}</ref> ಸ್ಪಿಲೋವರ್ ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್ ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite journal|title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin|date=23 January 2020|journal=[[bioRxiv]]|type=preprint|doi=10.1101/2020.01.22.914952}}</ref>.<ref>{{Cite web|url=http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming|title=The Man Who Saw the Pandemic Coming|last=Berger|first=Kevin|date=2020-03-12|website=Nautilus|access-date=2020-03-16|archive-date=2020-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200315180124/http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ವೂಹಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಹರಡಿತ್ತು. ನಂತರ ೨೦೨೦ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಅತೀ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು.<ref>{{Cite journal|date=20 February 2020|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) – China, 2020|url=https://github.com/cmrivers/ncov/blob/master/COVID-19.pdf|journal=China CDC Weekly|volume=2|pages=|accessdate=19 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218190438/https://github.com/cmrivers/ncov/blob/master/COVID-19.pdf|archivedate=18 February 2020}}</ref><ref name="Heymann Shindo 2020 pp. 542–45">{{Cite journal|title=COVID-19: what is next for public health?|journal=Lancet|volume=395|issue=10224|date=February 2020|pmid=32061313|doi=10.1016/S0140-6736(20)30374-3|pages=542–45}}</ref> ಹುಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ೫೫ ವರ್ಷದವನು, ೧೭ ನವೆಂಬರ್೨೦೧೯ರಂದು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಂದು, ''ಸೌತ್ ಚೀನಾ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹುಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ೬೭,೭೯೦ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ೩,೦೭೫ ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಖಡಾ ೪.೫೪ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="NW-20200314">{{Cite news|url=https://www.newsweek.com/china-traces-coronavirus-back-first-confirmed-patient-zero-1492327|title=China Traces Cornovirus To First Confirmed Case, Nearly Identfying 'Patient Zero'|last=Walker|first=James|date=14 March 2020|work=[[Newsweek]]|access-date=14 March 2020}}</ref> == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == [[ಚಿತ್ರ:CDC_2019-nCoV_Laboratory_Test_Kit.jpg|thumb|COVID-19 ಗಾಗಿ ಸಿಡಿಸಿ ಆರ್ಆರ್ಟಿ-ಪಿಸಿಆರ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಿಟ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|title=CDC Tests for 2019-nCoV|last=CDC|date=5 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214023335/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|archive-date=14 February 2020|access-date=12 February 2020}}</ref>]] ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117|title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=13 March 2020}}</ref> ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ರಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ (ಆರ್ಆರ್ಟಿ-ಪಿಸಿಆರ್).<ref name="20200130cdc">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary|date=30 January 2020|website=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126210549/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-nCoV/summary.html|archive-date=26 January 2020|access-date=30 January 2020}}</ref> ನಾಸೊಫಾರ್ಂಜಿಯಲ್ ಸ್ವ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಕಫದ ಮಾದರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಸಿರಾಟದ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="20200129cdc">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html|title=Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-nCoV|date=29 January 2020|website=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202031/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html|archive-date=30 January 2020|access-date=1 February 2020}}</ref> ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ೨ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.<ref name="globenewswire1977226">{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html|title=Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe|date=30 January 2020|website=GlobeNewswire News Room|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131201626/https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html|archive-date=31 January 2020|access-date=1 February 2020}}</ref><ref name="20200130businessinsider">{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1|title=There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus|last=Brueck|first=Hilary|date=30 January 2020|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201034232/https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1|archive-date=1 February 2020|access-date=1 February 2020}}</ref> ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಎರಡು ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117|title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221192745/https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117|archive-date=21 February 2020|access-date=26 February 2020}}</ref> ಚೀನಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರೋನವೈರಸ್ ನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಸೋಂಕನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ (ಪಿಸಿಆರ್) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.<ref name="Hui14Jan2020"/><ref name="Cohen17Jan20202">{{Cite journal|title=New SARS-like virus in China triggers alarm|journal=Science|volume=367|issue=6475|pages=234–35|date=January 2020|pmid=31949058|doi=10.1126/science.367.6475.234|url=https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf|accessdate=11 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200211230310/https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf|archivedate=11 February 2020}}</ref><ref name="ncbiWuhanGenomes">{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/virus/vssi/#/virus?SeqType_s=Nucleotide&VirusLineage_ss=Wuhan%20seafood%20market%20pneumonia%20virus,%20taxid:2697049|title=Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 data hub|website=NCBI|access-date=4 March 2020}}</ref> ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಯಿಂಟ್-ಆಫ್-ಕೇರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ವುಹಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೊಂಗ್ನಾನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಅಪಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವುಹಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದವರು ಅಥವಾ ಇತರ ಸೋಂಕಿತ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಎಣಿಕೆ, ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಲಿಂಫೋಸೈಟ್ ಎಣಿಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name=":3"/> ೨೦೨೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬ರಂದು ವುಹಾನ್‌ನ ಟೋಂಗ್ಜಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು COVID-19 ಗಾಗಿ ಎದೆಯ ಸಿಟಿ [[ಗಣಕೀಕೃತ ಛೇದಚಿತ್ರಣ|ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ (೭೧%) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು (೯೮%) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name=":4"/> ಪಿಸಿಆರ್ ಕಿಟ್ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಋಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Bai Yao Wei Tian 2020 p.">{{Cite journal|display-authors=6|title=Presumed Asymptomatic Carrier Transmission of COVID-19|journal=JAMA|date=February 2020|doi=10.1001/jama.2020.2565|pmid=32083643|pmc=7042844}}</ref> <gallery widths="300px"> ಚಿತ್ರ:COVID19CT2.webp|<nowiki> </nowiki>ವಿಶಿಷ್ಟ CT ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಚಿತ್ರ:COVID19CT1.webp|<nowiki> </nowiki>ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿಯ ಹಂತದ CT ಚಿತ್ರಣ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಚಪ್ಪಟೆಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ವಿವರಣೆ; ಶಿಖರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಜನರನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಯಾರಿ ಸಮಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/|title=The three phases of Covid-19 – and how we can make it manageable|last=Wiles|first=Siouxsie|authorlink=Siouxsie Wiles|date=9 March 2020|website=The Spinoff|access-date=9 March 2020}}</ref><ref name="Lancet2020Flatten">{{Cite journal|title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?|journal=Lancet|date=March 2020|pmid=32164834|doi=10.1016/S0140-6736(20)30567-5|quote=A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation – eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart|last=Barclay|first=Eliza|date=10 March 2020|website=Vox}}</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3.gif|thumb|ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಚಪ್ಪಟೆಗೊಳಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/|title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'. Here's what that means|last=Wiles|first=Siouxsie|date=14 March 2020|website=The Spinoff|access-date=13 March 2020}}</ref><ref>{{Cite journal|title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?|journal=Lancet|date=March 2020|pmid=32164834|doi=10.1016/S0140-6736(20)30567-5}}</ref>]] SARS-CoV-2 ವಿರುದ್ಧದ ಲಸಿಕೆ ೨೦೨೧ದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|title=Here's Why It's Taking So Long to Develop a Vaccine for the New Coronavirus|last=Grenfell|first=Rob|last2=Drew|first2=Trevor|date=17 February 2020|website=Science Alert|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228010631/https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|archive-date=28 February 2020|access-date=26 February 2020}}</ref> COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಿಖರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೇಖೆಯನ್ನು ಚಪ್ಪಟೆಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಸೋಂಕುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ.<ref name="Lancet2020Flatten"/> ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೨೧ರೋಗ ಹರಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು ಇತರ ಪರಿಧಮನಿಯ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದವುಗಳಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ: ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಿ, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೈ ತೊಳೆಯಿರಿ, ಉತ್ತಮ ಉಸಿರಾಟದ [[ಆರೋಗ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (Hygiene)|ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು]] ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ತೊಳೆಯದ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮೂಗು ಅಥವಾ ಬಾಯಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸ ಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref name="CDC-Prevention & Treatment">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): Prevention & Treatment|last=Centers for Disease Control|authorlink=Centers for Disease Control|date=3 February 2020|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 February 2020}}</ref><ref name="WHO Advice for Public">{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for Public|authorlink=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|access-date=10 February 2020}}</ref> ಪ್ರಮುಕವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು, ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೂಟಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೂರ ತಂತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೆಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸೀನುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಶಂಕಿತ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಖಮುಸುಕು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks|title=When and how to use masks|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=8 March 2020}}</ref> ವೈರಸ್ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (ಸಿಡಿಸಿ)ಯು, ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕರೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಮುಖಮುಸುಕು ಧರಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಶಂಕಿತ ಸೋಂಕಿನ ಸ್ಥಳ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಸೀನುಗಳನ್ನು ಅಂಗಾಂಶದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಬುನು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೈ ತೊಳೆಯ ಬೇಕು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮನೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) – Prevention & Treatment|date=10 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|date=11 February 2020|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 February 2020|access-date=13 February 2020}}</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೨೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಸೋಪ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಸಿಡಿಸಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಕೈಗಳು ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಕೊಳಕಾದಾಗ, ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಮೂಗು ಬೀಸಿದ ನಂತರ, ಕೆಮ್ಮುವುದು ಅಥವಾ ಸೀನುವಾಗ ಕಅಇ ತೊಳೆಯಬೇಕು. ಕನಿಷ್ಠ ೬೦% ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಆಧಾರಿತ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಜರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ, ಅದು ಸಾಬುನು ಮತ್ತು ನೀರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ.<ref name="CDC-Prevention & Treatment"/> ತೊಳೆಯದ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟದಂತೆ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಜನರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="WHO Advice for Public"/> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಗುಳುವುದನ್ನು ಸಹ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/watch-out-spitting-in-public-places-too-can-spread-infections/article30814578.ece|title=Watch out! Spitting in public places too can spread infections|last=M|first=Serena Josephine|date=14 February 2020|work=The Hindu|access-date=12 March 2020}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:DonningCDC2020.jpg|thumb|ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf|title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE)|website=CDC|access-date=8 March 2020}}</ref>]] ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿಗಳಿಲ್ಲ. ಜನರನ್ನು ದ್ರವ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="NatureDale Fisher & David Heymann">{{Cite journal|title=Q&A: The novel coronavirus outbreak causing COVID-19|journal=BMC Medicine|volume=18|issue=1|pages=57|doi=10.1186/s12916-020-01533-w|pmid=32106852|pmc=7047369|date=February 2020}}</ref><ref name="KuiFang2020">{{Cite journal|display-authors=6|title=Clinical characteristics of novel coronavirus cases in tertiary hospitals in Hubei Province|journal=Chinese Medical Journal|pages=1|date=February 2020|pmid=32044814|doi=10.1097/CM9.0000000000000744}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಪೀಡಿತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Wang Du Zhu Cao 2020 p.">{{Cite journal|title=Comorbidities and multi-organ injuries in the treatment of COVID-19|journal=Lancet|date=March 2020|pmid=32171074|doi=10.1016/s0140-6736(20)30558-4|publisher=Elsevier BV}}</ref> COVID-19 ಯೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಜನರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="Cheng2020">{{Cite journal|title=2019 Novel coronavirus: where we are and what we know|journal=Infection|date=February 2020|pmid=32072569|doi=10.1007/s15010-020-01401-y}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (nCoV) infection is suspected|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131032122/https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|archive-date=31 January 2020|access-date=13 February 2020}}</ref> [[ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯ ಬಳಲಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ|ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ನಿಂದ]] ರೋಗವು ಜಟಿಲವಾಗದ ಹೊರತು ಮೀಥೈಲ್‌ಪ್ರೆಡ್ನಿಸೋಲೋನ್‌ನಂತಹ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Vetter Eckerle Kaiser 2020 p.">{{Cite journal|title=Covid-19: a puzzle with many missing pieces|journal=BMJ|volume=368|pages=m627|date=February 2020|pmid=32075791|doi=10.1136/bmj.m627}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ebmedicine.net/topics/infectious-disease/COVID-19|title=Novel Coronavirus – COVID-19: What Emergency Clinicians Need to Know|website=www.ebmedicine.net|access-date=9 March 2020}}</ref> ಯುಎಸ್ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಶ್ವಾಸಕೋಶಶಾಸ್ತ್ರ|ಶ್ವಾಸಕೋಶಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ವಿವಿಧ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಉಚಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾದ ಐಬಿಸಿಸಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IBCC">{{Cite book|url=https://emcrit.org/ibcc/covid19/|title=COVID-19 - The Internet Book of Critical Care|last=Farkas|first=Josh|date=March 2020|publisher=EMCrit|location=USA|language=English|type=Reference manual|format=digital|access-date=13 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311195758/https://emcrit.org/ibcc/covid19/|archive-date=11 March 2020}}</ref><ref name="UPenn-IBCC">{{Cite web|url=https://guides.library.upenn.edu/covid-19|title=COVID19 - Resources for Health Care Professionals|date=11 March 2020|publisher=[[Penn Libraries]]|access-date=13 March 2020|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314035631/https://guides.library.upenn.edu/covid-19|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವವರು ಸರಳ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಿಡಿಸಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="CDC2020IfSick"/> ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಕಾರ್ಪೊರಿಯಲ್ ಮೆಂಬರೇನ್ ಆಕ್ಸಿಜೀಕರಣ (ಇಸಿಎಂಒ)ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಇನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Guan Ni Hu Liang p."/><ref name="Henry 2020 p.">{{Cite journal|last=Henry|first=Brandon Michael|title=COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution|journal=The Lancet Respiratory Medicine|publisher=Elsevier BV|year=2020|issn=2213-2600|doi=10.1016/s2213-2600(20)30119-3|page=}}</ref> === ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಕರಣೆ === ವೈರಸ್ ಸೋಂಕಿತ ಜನರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವಾಗ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏರೋಸಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಇನ್ಟುಬೇಷನ್ ಅಥವಾ ಕೈ ವಾತಾಯನದಂತಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cheung Ho Cheng Cham 2020 p.">{{Cite journal|title=Staff safety during emergency airway management for COVID-19 in Hong Kong|journal=Lancet Respiratory Medicine|date=February 2020|doi=10.1016/s2213-2600(20)30084-9|pmid=32105633}}</ref> ಸಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಕರಣೆಗಳಾದ ಗೌನ್, ಮುಖಮುಸುಕು ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟಕಾರಕ,<ref>[https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ Filtering out Confusion: Frequently Asked Questions about Respiratory Protection, User Seal Check]. The National Institute for Occupational Safety and Health (April 2018). Retrieved 2020-03-16.</ref><ref>[http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 Proper N95 Respirator Use for Respiratory Protection Preparedness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=2020-03-27 }}. NIOSH Science Blog (2020-03-16). Retrieved 2020-03-16.</ref> ಕನ್ನಡಕಗಳು ಅಥವಾ ಮುಖದ ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಬೇಕು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/caring-for-patients.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=8 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=11 March 2020}}</ref> === ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾಯನ === ಕೋವಿಡ್-೧೯ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾಯನದ (ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕೃತಕ ನೆರವು) ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾಯನದ ಅಗತ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ (೬೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯವರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೮೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯವರು) ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಈ ಅಂಶವು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ (ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ). === ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ತೀವ್ರವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯು ಇರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.<ref name="NatureDale Fisher & David Heymann"/> ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ThomReut_notreatment_20200205">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|title=WHO: 'no known effective' treatments for new coronavirus|last=Nebehay|first=Stephanie|date=5 February 2020|access-date=5 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205155653/https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|archive-date=5 February 2020|agency=[[Thomson Reuters]]|last2=Kelland|first2=Kate|last3=Liu|first3=Roxanne}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಿಮೆಡೆಸಿವಿರ್‌ಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite journal|title=Arguments in favor of remdesivir for treating SARS-CoV-2 infections|journal=International Journal of Antimicrobial Agents|date=March 2020|pages=105933|doi=10.1016/j.ijantimicag.2020.105933|pmid=32147516}}</ref> ಲೋಪಿನವೀರ್ ಅಥವಾ ರಿಟೊನವೀರ್ ಅನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=11 March 2020}}</ref> SARS-CoV-2 ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ''ವಿವೋ'' ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನೈಟಜೋಕ್ಸನೈಡ್ ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid32020029">{{Cite journal|display-authors=6|title=Remdesivir and chloroquine effectively inhibit the recently emerged novel coronavirus (2019-nCoV) in vitro|journal=Cell Research|volume=30|issue=3|pages=269–71|date=February 2020|pmid=32020029|doi=10.1038/s41422-020-0282-0|pmc=7054408}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಅನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="JianjunZhXu_chloroquine">{{Cite journal|title=Breakthrough: Chloroquine phosphate has shown apparent efficacy in treatment of COVID-19 associated pneumonia in clinical studies|journal=Bioscience Trends|volume=14|pages=72–73|date=February 2020|pmid=32074550|doi=10.5582/bst.2020.01047}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/17/c_138792545.htm|title=Antimalarial drug confirmed effective on COVID-19 - Xinhua {{!}} English.news.cn|website=www.xinhuanet.com|access-date=2020-03-16|archive-date=2020-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317085929/http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/17/c_138792545.htm|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು SARS-CoV <ref>{{Cite journal|title=In vitro inhibition of severe acute respiratory syndrome coronavirus by chloroquine|journal=Biochemical and Biophysical Research Communications|volume=323|issue=1|pages=264–8|date=October 2004|pmid=15351731|doi=10.1016/j.bbrc.2004.08.085|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006291X0401839X}}</ref> ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಟ್ರೊ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇದು ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Remdesivir and chloroquine effectively inhibit the recently emerged novel coronavirus (2019-nCoV) in vitro|journal=Cell Research|volume=30|issue=3|pages=269–271|date=March 2020|pmid=32020029|pmc=7054408|doi=10.1038/s41422-020-0282-0|url=https://www.nature.com/articles/s41422-020-0282-0}}</ref> ಗುವಾಂಗ್ಡಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಗುವಾಂಗ್ಡಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗವು ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ "ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರುಮಟಾಯ್ಡ್ ಸಂಧಿವಾತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಟೋಸಿಲಿಜುಮಾ ಎಂಬ ಇಮ್ಯುನೊಸಪ್ರೆಸಿವ್ ಔಷಧವನ್ನು ಚೀನಾದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ನಂತರ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref name="tocil-1">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-china-roche-hldg/china-approves-use-of-roche-arthritis-drug-for-coronavirus-patients-idUSKBN20R0LF|title=China approves use of Roche drug in battle against coronavirus complications|last=Liu|first=Roxanne|last2=Miller|first2=Josh|date=3 March 2020|publisher=[[Reuters]]|access-date=14 March 2020}}</ref><ref name="tocil-2">{{Cite journal|url=http://chinaxiv.org/abs/202003.00026|title=Effective Treatment of Severe COVID-19 Patients with Tocilizumab|date=5 March 2020|publisher=ChinaXiv.org|doi=10.12074/202003.00026|accessdate=14 March 2020|doi_brokendate=2020-03-16}}</ref> ತೀವ್ರವಾದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಐದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧವು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="tocil-3">{{Cite web|url=http://www.ansa.it/english/news/general_news/2020/03/13/3-patients-get-better-on-arthritis-drug_90d4764d-d93f-463e-ab07-168b34b084d0.html|title=3 patients get better on arthritis drug|date=5 March 2020|access-date=14 March 2020}}</ref><ref name="tocil-4">{{Cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/italia/coronavirus_farmaco_artrite_ultime_notizie_news_napoli-5109045.html|title=Coronavirus, via libera dell'Aifa al farmaco anti-artrite efficace su 3 pazienti e a un antivirale: test in 5 centri|publisher=[[Il Messaggero]]|language=it|access-date=14 March 2020}}</ref> ಸೈಟೊಕಿನ್ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸೀರಮ್ ಫೆರಿಟಿನ್ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಇಂತಹ ಔಷಧಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಇದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="tocil-5">{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/12/21176783/coronavirus-covid-19-deaths-china-treatment-cytokine-storm-syndrome|title=How doctors can potentially significantly reduce the number of deaths from Covid-19|date=12 March 2020|publisher=[[Vox]]|access-date=14 March 2020}}</ref><ref name="tocil-6">{{Cite journal|title=Clinical predictors of mortality due to COVID-19 based on an analysis of data of 150 patients from Wuhan, China|journal=Intensive Care Medicine|date=March 2020|pmid=32125452|doi=10.1007/s00134-020-05991-x}}</ref> ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಸಿಎಆರ್ ಟಿ ಸೆಲ್ [[ಜೀನ್‌(ವಂಶವಾಹಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಥೆರಪಿ]] ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈಟೊಕಿನ್ ರಿಲೀಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇಂಟರ್ಲ್ಯುಕಿನ್ -6 ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ವಿರೋಧಿಯನ್ನು ಎಫ್ಡಿಎ ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref name="tocil-7">{{Cite web|url=https://www.fiercepharma.com/pharma-asia/china-turns-roche-arthritis-drug-actemra-against-covid-19-new-treatment-guidelines|title=China turns Roche arthritis drug Actemra against COVID-19 in new treatment guidelines|publisher=FiercePharma|access-date=14 March 2020}}</ref> === ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು [[ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51439401|title=China launches coronavirus 'close contact' app|date=11 February 2020|work=BBC News|access-date=7 March 2020}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಗಾವಲು ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ 'ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ'ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಂಕಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಯ ಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರ ಮೂರು ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯ ಪತ್ತೆಯಾದರೆ, ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ವಯಂ-ಸಂಪರ್ಕತಡೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.technologyreview.com/s/615199/coronavirus-china-app-close-contact-surveillance-covid-19-technology/|title=China's coronavirus app could have unintended consequences|last=Chen|first=Angela|website=MIT Technology Review|access-date=7 March 2020}}</ref> === ಮಾನಸಿಕ ಬೆಂಬಲ === ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೂಲೆಗುಂಪು, ಪ್ರಯಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಥವಾ ಸೋಂಕಿನ ಭಯದಿಂದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗವು ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ರಂದು ಮಾನಸಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="Xiang4Feb2020">{{Cite journal|display-authors=6|title=Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed|journal=The Lancet. Psychiatry|volume=7|issue=3|pages=228–29|date=March 2020|pmid=32032543|doi=10.1016/S2215-0366(20)30046-8}}</ref><ref name="Kang5Feb2020">{{Cite journal|display-authors=6|title=The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019 novel coronavirus|journal=The Lancet. Psychiatry|volume=7|issue=3|pages=e14|date=March 2020|pmid=32035030|doi=10.1016/S2215-0366(20)30047-X}}</ref> == ಮುನ್ನರಿವು == ಕೋವಿಡ್-೧೯ ನಿಂದ ಸಾಯುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, [[ಮಧುಮೇಹ]] ಮತ್ತು [[ಹೃದಯರೋಗ|ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊದಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-statement-on-the-advice-of-the-ihr-emergency-committee-on-novel-coronavirus|title=WHO Director-General's statement on the advice of the IHR Emergency Committee on Novel Coronavirus|website=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾವಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯ ೧೪ ದಿನಗಳು, ಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿಯು ೬ ರಿಂದ ೪೧ ದಿನಗಳು.<ref>{{Cite journal|title=Updated understanding of the outbreak of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in Wuhan, China|journal=Journal of Medical Virology|volume=92|issue=4|pages=441–47|date=April 2020|pmid=31994742|doi=10.1002/jmv.25689}}</ref> ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗದ (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿ) ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ೨.೮% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ೧.೭% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="WM2020Feb26">{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/|title=Coronavirus Age, Sex, Demographics (COVID-19)|website=www.worldometers.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227112932/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/|archive-date=27 February 2020|access-date=26 February 2020}}</ref> ೫೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ, ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವು ೦.೫% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ೭೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯವರಲ್ಲಿ ಇದು ೮% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ರ ವರೆಗೆ ೧೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ . ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮರಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.<ref name="Ji Ma Peppelenbosch Pan 2020 p.">{{Cite journal|title=Potential association between COVID-19 mortality and health-care resource availability|journal=Lancet Global Health|volume=|date=February 2020|pmid=32109372|doi=10.1016/S2214-109X(20)30068-1}}</ref> ಹಿಸ್ಟೊಪಾಥೋಲಾಜಿಕಲ್ ಮರಣೋತ್ತರ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದರು ಆಲ್ವಿಯೋಲೈಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಫೈಬ್ರೊಮಿಕ್ಸಾಯ್ಡ್ ಜೊತೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.ನ್ಯುಮೋಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಸೈಟೊಪಾಥಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಿತ್ರವು [[ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯ ಬಳಲಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ|ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]] (ಎಆರ್ಡಿಎಸ್) ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref name="WHOreportFeb2020">[https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)]. World Health Organization (WHO), 16–24 February 2020</ref> ಹಿಂದಿನ ಸೋಂಕು ರೋಗದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=https://www.immunology.org/news/bsi-open-letter-government-sars-cov-2-outbreak-response|title=BSI open letter to Government on SARS-CoV-2 outbreak response {{!}} British Society for Immunology|website=www.immunology.org|access-date=15 March 2020|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314221816/https://www.immunology.org/news/bsi-open-letter-government-sars-cov-2-outbreak-response|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ಕರೋನವೈರಸ್ಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ,<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/coronavirus-immunity-reinfection-get-covid-19-twice-sick-spread-relapse-a9400691.html|title=Can you get coronavirus twice or does it cause immunity?|date=13 March 2020|website=The Independent|language=en|access-date=15 March 2020}}</ref> ಆದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ನಂತರ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-03-13/china-japan-korea-coronavirus-reinfection-test-positive|title=They survived the coronavirus. Then they tested positive again. Why?|date=13 March 2020|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=15 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caixinglobal.com/2020-02-26/14-of-recovered-covid-19-patients-in-guangdong-tested-positive-again-101520415.html|title=14% of Recovered Covid-19 Patients in Guangdong Tested Positive Again - Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|language=en|access-date=15 March 2020}}</ref> ಆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮರುಹೀರಿಕೆ, ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ದೋಷದ ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ; SARS-CoV-2 ವೈರಸ್ ಮಾನವನ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. {| class="wikitable sortable " |+ style="font-size:11pt;" | ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಶದಿಂದ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ (%) ! ವಯಸ್ಸು ! 80+ ! 70–79 ! 60–69 ! 50–59 ! 40–49 ! 30–39 ! 20–29 ! 10–19 ! 0–9 |- ! ಫೆಬ್ರವರಿ 11 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾ <ref>http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51</ref> | 14.8 | 8.0 | 3.6 | 1.3 | 0.4 | 0.2 | 0.2 | 0.2 | 0.0 |- ! ಮಾರ್ಚ್ 12 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಟಲಿ <ref>https://www.epicentro.iss.it/coronavirus/bollettino/Bollettino-sorveglianza-integrata-COVID-19_12-marzo-2020.pdf</ref> | 16.9 | 9.6 | 2.7 | 0.6 | 0.1 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 |- ! ಮಾರ್ಚ್ 15 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ <ref>https://www.cdc.go.kr/board/board.es?mid=a30402000000&bid=0030</ref> | 9.5 | 5.3 | 1.4 | 0.4 | 0.1 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 |} <gallery mode="packed" heights="225"> ಚಿತ್ರ:Severity-of-coronavirus-cases-in-China-1.png|<nowiki> </nowiki>ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ COVID19 ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಚಿತ್ರ:Illustration of SARS-COV-2 Case Fatality Rate 200228 01-1.png|<nowiki> </nowiki>alt = 3D ಮೆಡಿಕಲ್ ಆನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಶಾಟ್ ಗ್ರಾಫ್ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ SARS-COV-2 ನಿಂದ ವಯೋಮಾನದವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇಸ್ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ದರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರ ಮೂಲಕ ಡೇಟಾ. ಚಿತ್ರ:Comorbidity and severity in covid-19 data from China CDC Weekly 2020, 2(8), pp. 113-122 (cropped).png|<nowiki> </nowiki>ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಚಿತ್ರ:Total-deaths-covid-19-who (1).png|<nowiki> </nowiki>ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳು </gallery> ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಿಂದ ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ೨೦% ರಿಂದ ೩೦% ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆದ ಜನರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ತಿಳಿದು ಬಂದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿರುವುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3074988/coronavirus-some-recovered-patients-may-have|title=Some recovered Covid-19 patients may have lung damage, doctors say|last=Cheung|first=Elizabeth|date=13 March 2020|website=[[South China Morning Post]]|language=en}}</ref> === ಮಕ್ಕಳು === ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಶಂಕಿತ COVID-19 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ತುತ್ತಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಳಗಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ೪.೪% ಪ್ರಕರಣಗಳು ಲಕ್ಷಣರಹಿತವಾಗಿವೆ, ೫೦.೯% ಕನಿಷ್ಟ, ೩೮.೮% ಮಧ್ಯಮ, ೫.೨% ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ೦.೬% ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೪ ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಒಂದು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref name="pediatrics_tong">{{Cite web|url=https://pediatrics.aappublications.org/content/pediatrics/early/2020/03/16/peds.2020-0702.full.pdf|title=Epidemiological Characteristics of 2143 Pediatric Patients With 2019 Coronavirus Disease in China}}</ref> {| class="wikitable sortable " |+ style="font-size:11pt;" | ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ತೀವ್ರತೆ <ref name="pediatrics_tong"/> ! ! ಲಕ್ಷಣರಹಿತ ! ಸೌಮ್ಯ ! ಮಧ್ಯಮ ! ತೀವ್ರ ! ನಿರ್ಣಾಯಕ ! ಒಟ್ಟು |- ! <1 | 1.8% | 54.1% | 33.5% | 8.7% | 1.8% | 379 ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! 1-5 ವರ್ಷಗಳು | 3.0% | 49.7% | 40.0% | 6.9% | 0.4% | 493 ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! 6-10 ವರ್ಷಗಳು | 5.8% | 53.4% | 36.7% | 4.2% | 0.0% | 521 ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! 11-15 ವರ್ಷಗಳು | 6.5% | 48.2% | 41.2% | 3.4% | 0.7% | 413 ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! > 15 ವರ್ಷಗಳು | 4.5% | 49.0% | 43.6% | 2.7% | 0.3% | 335 ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! ಎಲ್ಲಾ | 4.4% | 51.0% | 38.8% | 5.2% | 0.6% | 2141 ಪ್ರಕರಣಗಳು |} == ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Total-cases-covid-19-who.png|alt=|thumb| ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ದೃ confirmed ಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು]] ಪ್ರಕರಣದ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ (ಸಿಎಫ್‌ಆರ್) ಆರೋಗ್ಯದ ಲಭ್ಯತೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಳಗಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.statnews.com/2020/01/30/limited-data-may-skew-assumptions-severity-coronavirus-outbreak/|title=Limited data on coronavirus may be skewing assumptions about severity|date=30 January 2020|website=[[Stat (website)|STAT]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201161634/https://www.statnews.com/2020/01/30/limited-data-may-skew-assumptions-severity-coronavirus-outbreak/|archive-date=1 February 2020|access-date=1 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2020/01/26/2019-ncov-china-epidemic-pandemic-the-wuhan-coronavirus-a-tentative-clinical-profile/|title=How China's Coronavirus Is Spreading – and How to Stop It|last=Sparrow|first=Annie|website=[[Foreign Policy]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131025848/https://foreignpolicy.com/2020/01/26/2019-ncov-china-epidemic-pandemic-the-wuhan-coronavirus-a-tentative-clinical-profile/|archive-date=31 January 2020|access-date=2 February 2020}}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ೨% ರಿಂದ ೩% ರ ನಡುವೆ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ;.<ref name="worldometers.info"/> ಜನವರಿ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಂದಾಜು ೩%,<ref>{{Cite news|url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20200124/k10012257631000.html|title=WHOが"致死率３％程度" 専門家「今後 注意が必要」|date=24 January 2020|access-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126001243/https://www3.nhk.or.jp/news/html/20200124/k10012257631000.html|archive-date=26 January 2020|publisher=NHK}}</ref> ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹುಬೈನಲ್ಲಿ ೨% ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="boseley">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/17/coronavirus-causes-mild-disease-in-four-in-five-patients-says-who|title=Coronavirus causes mild disease in four in five patients, says WHO|last=Boseley|first=Sarah|date=17 February 2020|work=The Guardian|access-date=18 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218144759/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/17/coronavirus-causes-mild-disease-in-four-in-five-patients-says-who|archive-date=18 February 2020}}</ref>, ೭% ನಷ್ಟು ಸಾವು ಅಥವಾ ಗುಣಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Diao|last7=Zhang|type=preprint|journal=[[MedRxiv]]|title=Estimating the cure rate and case fatality rate of the ongoing epidemic COVID-19|date=20 February 2020|first9=Dingfu|last9=Liu|first8=Xuan|last8=She|first7=Yuanming|first6=Changlong|first=Ying|last6=Zhou|first5=Chen|last5=Dong|first4=Xiaofei|last4=Zeng|first3=Tao|last3=Wang|first2=Xiaoyun|last2=Liu|doi=10.1101/2020.02.18.20024513}}</ref> ಮತ್ತು ವುಹಾನ್ 31 ಜನವರಿ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ೩೩% ಇದೆ.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://institutefordiseasemodeling.github.io/nCoV-public/analyses/first_adjusted_mortality_estimates_and_risk_assessment/2019-nCoV-preliminary_age_and_time_adjusted_mortality_rates_and_pandemic_risk_assessment.html|title=2019-nCoV: preliminary estimates of the confirmed-case-fatality-ratio and infection-fatality-ratio, and initial pandemic risk assessment|website=institutefordiseasemodeling.github.io|access-date=1 March 2020}}</ref> ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಿಪ್ರಿಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷಣರಹಿತ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದ ಕಾರಣ, ೫೫ ಆರಂಭಿಕ ಮರಣಗಳು ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಂಕುಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸರಾಸರಿ ಸೋಂಕಿನ ಸಾವಿನ ಅನುಪಾತವನ್ನು (ಐಎಫ್ಆರ್, ಸೋಂಕಿತರಲ್ಲಿ ಮರಣ) ೦.೮% ರಿಂದ ೦.೯% ವರೆಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 February 2020|access-date=10 February 2020}}</ref> ೨೦೧೯-೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೮,೦೦೪ ಸೋಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ೭೯೪೮ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನರ ವೀಕ್ಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿಯಿಂದ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಂಬ ಪ್ರಸರಣ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="The Lancet 2020 p.">{{Cite journal|title=Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records|journal=Lancet|date=February 2020|doi=10.1016/S0140-6736(20)30360-3|pmid=32151335|display-authors=6|volume=395|issue=10226|pages=809–15}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ವುಹಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಯೋನಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ (ಸ್ತ್ರೀಯ ರಿಂದ ಪಾಲುದಾರನಿಗೆ) ವೈರಲ್ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಲೇಖಕರು ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Cui Chen Wang Dai p.">{{Cite journal|last=Cui|first7=Jingjing|doi=10.1101/2020.02.26.20028225|date=27 February 2020|type=preprint|journal=[[MedRxiv]]|title=Clinical features and sexual transmission potential of SARS-CoV-2 infected female patients: a descriptive study in Wuhan, China|first9=Cong|last9=Zhang|first8=Jia|last8=Liu|last7=Jiang|first=Pengfei|first6=Ting|last6=Ding|first5=Jinjin|last5=Zhang|first4=Jun|last4=Dai|first3=Tian|last3=Wang|first2=Zhe|last2=Chen|page=}}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆ == ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ, ಎಸಿಇ 2 ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Xu Zhong Deng Peng p."/> === ಲಸಿಕೆ === ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಲಸಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. SARS-CoV ಯ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ SARS-CoV-2 ಮತ್ತು SARS-CoV ಎರಡೂ ಎಸಿಇ 2 ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=StatPearls [Internet]|vauthors=Cascella M, Rajnik M, Cuomo A, Dulebohn SC, Di Napoli R|date=March 2020|chapter=Features, Evaluation and Treatment Coronavirus (COVID-19)|pmid=32150360|id=Bookshelf ID: NBK554776|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554776/}}</ref> ಮೂರು ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಸಂಶೋಧಕರು ''ಇಡೀ ವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು'' ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ವೈರಸ್ನ ಬಳಕೆ, ಅದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಸತ್ತರೂ, COVID-19 ರೊಂದಿಗಿನ ಹೊಸ ಸೋಂಕಿಗೆ ಮಾನವ ದೇಹದ ತ್ವರಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ತಂತ್ರ, ''ಉಪಘಟಕ ಲಸಿಕೆಗಳು'', ವೈರಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಉಪಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸುವ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. SARS-CoV-2 ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎಸ್-ಸ್ಪೈಕ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವೈರಸ್ ಎಸಿಇ 2 ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಒಳನುಗ್ಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ''ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳು'' ( [[ಡಿ ಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆ|ಡಿಎನ್‌ಎ]] ಅಥವಾ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಲಸಿಕೆಗಳು, ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್ ರಚಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರ). ಈ ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Chen Strych Hotez Bottazzi p.">{{Cite journal|title=The SARS-CoV-2 Vaccine Pipeline: an Overview|journal=Current Tropical Medicine Reports|date=3 March 2020|doi=10.1007/s40475-020-00201-6|page=}}</ref> === ಆಂಟಿವೈರಲ್ === ಕೊರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರೂ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="LiDeClerq">{{Cite journal|title=Therapeutic options for the 2019 novel coronavirus (2019-nCoV)|journal=Nature Reviews. Drug Discovery|volume=19|issue=3|pages=149–150|date=March 2020|pmid=32127666|doi=10.1038/d41573-020-00016-0}}</ref> COVID-19 ನಲ್ಲಿ ಒಸೆಲ್ಟಾಮಿವಿರ್, ಲೋಪಿನಾವಿರ್ / ರಿಟೊನವಿರ್, ಗ್ಯಾನ್ಸಿಕ್ಲೋವಿರ್, ಫೆವಿಪಿರಾವಿರ್, ಬಾಲೋಕ್ಸಾವಿರ್ ಮಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲ್, ಉಮಿಫೆನೋವಿರ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೆರಾನ್ ಆಲ್ಫಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಆಂಟಿವೈರಲ್‌ಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯಿಲ್ಲ.<ref name=":1">{{Cite journal|url=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/3000168/pdf/3000168/COVID-19.pdf|title=BMJ Best Practices: COVID-19|last=Beeching|first=Nicholas J.|last2=Fletcher|first2=Tom E.|last3=Fowler|first3=Robert|year=2020|publisher=BMJ}}</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಲೋಪಿನವೀರ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ <ref>{{Cite web|url=http://m.koreabiomed.com/news/articleView.html?idxno=7428|title=Physicians work out treatment guidelines for coronavirus|date=13 February 2020|website=m.koreabiomed.com|language=ko}}</ref> ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನೀ ೭ನೇ ಆವೃತ್ತಿವು [[ಇಂಟರ್ಫೆರಾನ್]], ಲೋಪಿನವೀರ್, ರಿಬವಿರಿನ್, ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಯುಮಿಫೆನೊವಿರ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.chinalawtranslate.com/en/coronavirus-treatment-plan-7/|title=Novel Coronavirus Pneumonia Diagnosis and Treatment Plan (Provisional 7th Edition)|date=4 March 2020|website=China Law Translate}}</ref> ರೋಗದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ೨೦೨೧ ರವರೆಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೂ, ಹಲವಾರು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಇತರ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಸೂಚನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ ಸುಧಾರಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="LiDeClerq"/> ರೆಮ್ಡೆಸಿವಿರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ''ವಿಟ್ರೊಗಳು'' ಕರೋನವೈರಸ್ ನನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="pmid32020029"/> ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ರೆಮ್ಡೆಸಿವಿರ್ ನನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name=":1"/> ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಗಾವೊ, ಟಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ ನವರು"ಬಹುಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, COVID-19 ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. "ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಿತ್ರಣ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವೈರಸ್- ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು " ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="JianjunZhXu_chloroquine"/> ಎಸಿಇ 2 ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಎಸ್‌ಎಆರ್ಎಸ್- ಕೋವಿ -2, ಎಸ್‌ಎಆರ್ಎಸ್- ಕೋವಿ ಮತ್ತು ಮರ್ಸ್- ಕೋವಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್ ಸೆರೈನ್ 2 ( ಟಿಎಂಪಿಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ 2) ನಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಪೈಕ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪ್ರೈಮಿಂಗ್ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿವೆ.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Hoffmann|first5=Christian|type=preprint|journal=[[bioRxiv]]|title=The novel coronavirus 2019 (2019-nCoV) uses the SARS-coronavirus receptor ACE2 and the cellular protease TMPRSS2 for entry into target cells|date=31 January 2020|first6=Stefan|last6=Pöhlmann|last5=Drosten|first=Markus|first4=Marcel|last4=Müller|first3=Nadine|last3=Krüger|first2=Hannah|last2=Kleine-Weber|doi=10.1101/2020.01.31.929042}}</ref><ref>{{Cite journal|title=TMPRSS2 Contributes to Virus Spread and Immunopathology in the Airways of Murine Models after Coronavirus Infection|journal=Journal of Virology|volume=93|issue=6|date=March 2019|pmid=30626688|pmc=6401451|doi=10.1128/JVI.01815-18}}</ref> ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಬ್ರೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಟಿಎಂಪಿಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ 2 ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಕ್ಯಾಮೊಸ್ಟಾಟ್, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರದ ರಿಫ್ಲಕ್ಸ್ ಅನ್ನನಾಳ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಾಟೈಟಿಸ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಫ್-ಲೇಬಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. COVID-19 ನಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜನರಿಂದ [[ರಕ್ತ ದಾನ|ರಕ್ತದಾನವನ್ನು]] ಬಳಸುವುದು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="pmid-32167489">{{Cite journal|title=The convalescent sera option for containing COVID-19|journal=The Journal of Clinical Investigation|date=March 2020|pmid=32167489|doi=10.1172/JCI138003}}</ref> ಈ ತಂತ್ರವು COVID-19 ರ ಹಿಂದಿನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ SARS ಗಾಗಿ ಸಹ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವರ [[ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ [[ಪ್ರತಿಕಾಯ(ಆಂಟಿಬಾಡಿ)|ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು]] ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜನರಿಗೆ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ(ಇಮ್ಯೂನೈಸೇಷನ್)|ರೋಗನಿರೋಧಕವಲ್ಲದ]] ರೂಪದ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೀರಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ( ಪ್ರತಿವಿಷದ ಅಂಶ ತುಂಬಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಸೀರಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಕೂಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್ (HBIG) ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಅಥವಾ ಮಾನವ ರೇಬೀಸ್ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್ (HRIG) ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸತ್ಕಾರದ ರೇಬೀಸ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊನೊಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಂತಹ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಜೈವಿಕ ಔಷಧೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ತ್ವರಿತ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೀರಮ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref name="Pearce-2020-03-13">{{Cite web|url=https://hub.jhu.edu/2020/03/13/covid-19-antibody-sera-arturo-casadevall/|title=Antibodies from COVID-19 survivors could be used to treat patients, protect those at risk: Infusions of antibody-laden blood have been used with reported success in prior outbreaks, including the SARS epidemic and the 1918 flu pandemic|last=Pearce|first=Katie|date=13 March 2020|website=The Hub at Johns Hopkins University|access-date=14 March 2020}}</ref> == ಪರಿಭಾಷೆ == [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧ ೨೦೨೦ರಂದು "COVID-19" ರೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆಡ್ರೊಸ್ ಅಧಾನಮ್ ಘೆಬ್ರೆಯೆಸಸ್, "ಕೋ" ಎಂದರೆ "ಕರೋನಾ", "ವೈ", "ವೈರಸ್" ಮತ್ತು "ಡಿ" "ಕಾಯಿಲೆ", "19" ವರ್ಷಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ ೨೦೧೯ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ೧೯ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.todayonline.com/world/wuhan-novel-coronavirus-named-covid-19-who|title=Novel coronavirus named 'Covid-19': WHO|access-date=11 February 2020|publisher=TODAYonline|archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2020|archive-url=https://archive.today/20200321085608/https://www.todayonline.com/world/wuhan-novel-coronavirus-named-covid-19-who|url-status=dead}}</ref><ref name="veconomist">{{Cite news|url=https://www.economist.com/china/2020/02/17/the-coronavirus-spreads-racism-against-and-among-ethnic-chinese|title=The coronavirus spreads racism against – and among – ethnic Chinese|last=|date=17 February 2020|work=[[The Economist]]|access-date=17 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217223902/https://www.economist.com/china/2020/02/17/the-coronavirus-spreads-racism-against-and-among-ethnic-chinese|archive-date=17 February 2020}}</ref> ರೋಗವನ್ನು COVID-19 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ ನಿಂದ SARS-CoV-2 ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="WHO-naming">{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=13 March 2020}}</ref> ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೨೦೧೯ ನೊವೆಲ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಅಥವಾ 2019-ಎನ್ ಸಿಒವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200130-sitrep-10-ncov.pdf?sfvrsn=d0b2e480_2|title=Novel Coronavirus(2019-nCoV) Situation Report - 10|date=30 January 2020|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=15 March 2020}}</ref> ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ "COVID-19 ವೈರಸ್" ಮತ್ತು "COVID-19 ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವೈರಸ್" ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ == *[https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-nCoV), ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ] *ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್ ಎಂದರೇನು -[https://www.prajavani.net/explainer/mutation-mask-treatment-all-you-should-know-about-coronavirus-and-covid-19-disease-711021.html ಕೋವಿಡ್ 19 ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ: ಏನಿದು ವೈರಸ್ ಮ್ಯುಟೇಶನ್, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೇನು? ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವೆಬ್ ಡೆಸ್ಕ್; d: 09 ಮಾರ್ಚ್ 2020,] * {{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|website=US Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}} * {{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019|title=Coronavirus disease (COVID-19) outbreak|website=World Health Organization (WHO)}} * {{Cite web|url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/overview/public-health-threats/coronavirus-disease-covid-19|title=Coronavirus disease (COVID-19)|website=European Medicines Agency (EMA)}} * ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ (ಸಿಡಿಸಿ) ಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention.html ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು (ಸಿಒವಿಐಡಿ -19] ) * ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ (ಸಿಡಿಸಿ) [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/index.html ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ COVID-19 ಹರಡುವುದನ್ನು] ತಡೆಯುವುದು * [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/index.html ಆರೋಗ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ], ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ (ಸಿಡಿಸಿ) * {{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/genbank/sars-cov-2-seqs/|title=SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) Sequences|website=[[National Center for Biotechnology Information]] (NCBI)}} * {{Cite web|url=https://www.bmj.com/coronavirus|title=Coronavirus: Latest news and resources|website=BMJ}} * {{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center|website=Elsevier}} * {{Cite web|url=https://www.thelancet.com/coronavirus|title=COVID-19 Resource Centre|website=Lancet}} * {{Cite web|url=https://www.springernature.com/gp/researchers/campaigns/coronavirus|title=SARS-CoV-2 and COVID-19|website=[[Nature (journal)|Nature]]}} * {{Cite web|url=https://www.nejm.org/coronavirus|title=Coronavirus (Covid-19)|website=NEJM}} * {{Cite web|url=https://novel-coronavirus.onlinelibrary.wiley.com/|title=Covid-19: Novel Coronavirus Content Free to Access|website=Wiley|access-date=2020-03-18|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924195411/https://novel-coronavirus.onlinelibrary.wiley.com/|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://jamanetwork.com/journals/jama/pages/coronavirus-alert|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|website=JAMA Network}} * {{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2020/03/dont-panic-the-comprehensive-ars-technica-guide-to-the-coronavirus/|title=Don't Panic: The comprehensive Ars Technica guide to the coronavirus|website=Ars Technica}} * [https://www.cdc.gov/niosh/emres/2019_ncov.html ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಆಕ್ಯುಪೇಷನಲ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್, ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ 2019] * [https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡುವುದು: ಉಸಿರಾಟದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು], ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಆಕ್ಯುಪೇಷನಲ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ * [http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 ಉಸಿರಾಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದ N95 ಉಸಿರಾಟದ ಬಳಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=2020-03-27 }}, ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಆಕ್ಯುಪೇಷನಲ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ *[https://www.prajavani.net/technology/technology-news/nano-technology-to-contain-covid19-760032.html ಕೊರೊನಾಗೆ ನ್ಯಾನೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುಶ: ಕನ್ನಡಿಗ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಸಾಧನೆ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;d: 09 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020;ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಧಾರವಾಡದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಹಂತೇಶ ನವಾತಿ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ‍ಪಡಿಸಿದೆ.] ==ನೋಡಿ== *[[ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಜ]] *[[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್]] *[[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಪರೀಕ್ಷೆ]] *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]‎ *[[ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]‎ *[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] *[[ಲಸಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಲೇಖನಗಳು]] jvg33vd8vlaivtktgh4elzn3g6vu4gl 0 126306 1371931 1341451 2026-04-23T16:07:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371931 wikitext text/x-wiki {{Infobox dancer | name =ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್ | image =Kalanidhi Narayanan.jpg | caption =ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್ | birth_name =ಕಲಾನಿಧಿ ಗಣಪತಿ | birth_date = {{birth date|df=yes|1928|12|07}} | birth_place = [[ತಮಿಳು ನಾಡು]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|df=yes|2016|2|21|1928|12|7}} | death_place = [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಭಾರತ]] | occupation = ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ, ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ | years_active = 1940-1944; 1973-2016 | current_group =[[ಮದರಾಸು]] ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ | | dances = [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] | website = <!-- {{URL|website}} --> }} '''ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್''' ರವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.indianetzone.com/73/kalanidhi_narayanan.htm{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ== ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್ ರವರು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು.ಅವರ ತಂದೆ ಎಸ್ ವಿ ಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಮಿತ್ರಾ.<ref>https://srutimag.blogspot.com/2017/12/kalanidhi-narayanan.html</ref> ತಾಯಿಗೆ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯೇ, ಮಗಳು [[ನೃತ್ಯ]] [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.ಕಲಾನಿಧಿಯವರು ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅನೇಕ [[ಗುರು]]ಗಳ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮಲ್ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಪದ ಹಾಗೂ [[ಜಾವಳಿ]]ಗಳ ಕುರಿತು, ಮನಕ್ಕಲ್ ಶಿವರಾಜನ್ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ [[ಗಾಯನ]] ಪಾಠಗಳ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ]] ನ ಖ್ಯಾತ ಗುರುಗಳಾದಂತಹ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಪಿಲ್ಲೈ ಯವರು ಕಲಾನಿಧಿಯವರ ಮುಖ್ಯ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು.ಚಿನ್ನಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು ಹಾಗೂ ಮೈಲಾಪುರ್ ಗೌರಿ ಅಮ್ಮಲ್ ರವರು ಕಲಾನಿಧಿಯವರಿಗೆ 'ಅಭಿನಯ'ದ ಕುರಿತು [[ತರಬೇತಿ]] ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://sangeetnatak.gov.in/sna/citation_popup.php?id=191&at=2{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅವರೇ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು.[[ಮದ್ರಾಸ್]] ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಸೆನೇಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಲಾನಿಧಿಯವರು ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವರು ಎರಡು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಕಲಾನಿಧಿಯವರ [[ವೃತ್ತಿ]] ಜೀವನದ ಹಾದಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದು.ಅವರು ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ನೃತ್ಯ [[ತರಬೇತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ವಿವಾಹ]]ದ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ನಿಧನದಿಂದಾಗಿ, ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರು.೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.kliponar.com/kalanidhi-narayanan/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-03-28 |archive-date=2020-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328075458/https://www.kliponar.com/kalanidhi-narayanan/ |url-status=dead }}</ref> ಕಲಾನಿಧಿಯವರು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರಬೇಕಾದರೆ, ಅವರ [[ನೃತ್ಯ]] ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡಂತಹ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾ-ಪೋಷಕ ವೈ.ಜಿ. ದೊರೈಸ್ವಾಮಿಯವರ ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯೇ, ಅವರನ್ನು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೃತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.[[ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಅರಂಗೇತ್ರಂ ಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡಾ.ಪದ್ಮ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ರವರ ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಕೋರ್ಸಿಗೂ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.ಬರು ಬರುತ್ತಾ ಕಲಾನಿಧಿಯವರು 'ಅಭಿನಯ'ದ ಬಹು ಬೇಡಿಕೆಯ [[ಶಿಕ್ಷಕ]]ರಾದರು<ref>https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/kalanidhi-narayanan-a-teacher-of-abhinaya/article8280515.ece</ref> ಹಾಗೂ ಅನೇಕ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳು ಅವರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು.ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 'ಮಾಮಿ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಶಿಷ್ಯರು== ಕಲಾನಿಧಿಯವರ [[ಶಿಷ್ಯ]]ರಲ್ಲಿ, ಎ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ವಾಮಿ ([[ಭಾರತ]]), ಬ್ರಗಾ ಬಸೆಲ್ (ಭಾರತ), ಶುಭಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣನ್ (ಯುಎಸ್ಎ), ಮಿನಾಲ್ ಪ್ರಭು (ಭಾರತ), ಪ್ರಿಯಾ ಗೋವಿಂದ್ (ಭಾರತ), ಶರ್ಮಿಳಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್, ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಚಿತ್ರಂಜನ್ (ಅಭಿನಯ), ಮಿಲನ ಸೆವರ್ಸ್ಕಯ ([[ರಷ್ಯಾ]]) ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/lifes-dancing-lessons/article5684655.ece</ref> ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅವರ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ,<ref>https://www.dailyo.in/arts/kalanidhi-narayan-bharatnatyam-rukmini-devi-arundale-mylapore-gowri-indian-art/story/1/9158.html</ref> ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ, [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>https://web.archive.org/web/20120217185616/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm</ref> ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಠಾಗೋರ್ ರತ್ನ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನೂ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] r43vj11xtmbav5rfy7qkvk8q8otvzze 3 126466 1371972 983941 2026-04-24T08:31:04Z CptViraj 56785 CptViraj [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babulbaishya]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BabulB]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Babulbaishya|Babulbaishya]]" to "[[Special:CentralAuth/BabulB|BabulB]]" 983941 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Babulbaishya}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೩೮, ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ (UTC) jbufej0lyz3dgnzf72n04bjvguxrs4a 0 129792 1371918 1340374 2026-04-23T12:20:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371918 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಕಕ್ಕಿಂಜೆ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|12.9796|N|75.4034|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ಪಿನ್ | postal_code = ೫೭೪೨೨೮ | registration_plate = KA 21 | website = | footnotes = }} '''ಕಕ್ಕಿಂಜೆ''', [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ<ref>{{cite web |title=Pin Code: KAKKINJE, DAKSHINA KANNADA, KARNATAKA, India, Pincode.net.in |url=https://pincode.net.in/KARNATAKA/DAKSHINA_KANNADA/K/KAKKINJE |website=pincode.net.in |accessdate=14 July 2020}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ದ ​​ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯ [[ಕೃಷಿ]]. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಾದ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಭಾರತದ ರಬ್ಬರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=ಕಕ್ಕಿಂಜೆ |url=http://www.onefivenine.com/india/villages/Dakshin-Kannad/Beltangadi/Kakkinje |website=www.onefivenine.com |accessdate=14 July 2020}}</ref> ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆ ತಲುಪಲು ದಾರಿ== ===ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ=== ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯವರೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ===ರೈಲು ದಾರಿ=== ಕಕ್ಕಿಂಜೆಗೆ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪುತ್ತೂರು]] ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು== * ಕಲ್ಲಗುಂಡ ಇಷ್ಟದೇವತಾ ಕ್ಷೇತ್ರ. * ಮಹಮ್ಮಾಯಿ ಮಾರಿಗುಡಿ. * ಮತ್ತೂರು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.<ref>{{cite news |title=ಮತ್ತೂರು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ : ಹೊರಕಾಣಿಕೆ ಸಮರ್ಪಣೆ |url=https://belthangady.suddinews.com/archives/334493 |accessdate=10 September 2020 |work=ಸುದ್ದಿ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ |archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921151401/https://belthangady.suddinews.com/archives/334493 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=ನೆನೆಯುವ ಅನುದಿನ;ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಮತ್ತೂರು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ |url=https://www.udayavani.com/homepage-karnataka-edition/karavali/karavali-puttur-belthangady/maha-shivratri-special-2 |accessdate=10 September 2020 |work=Udayavani |language=kn |archive-date=6 ಜೂನ್ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250606233313/https://www.udayavani.com/homepage-karnataka-edition/karavali/karavali-puttur-belthangady/maha-shivratri-special-2 |url-status=dead }}</ref> ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಮಸೀದಿಗಳು== * ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ * ಶೇಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮಸೀದಿ * ಮೊಹಿಯುದ್ದೀನ್ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ<ref>{{cite web |title=ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆ |url=http://e-swathu.kar.nic.in/(S(b5oitypqqgnunlhqt2bawxgf))/ED/frmGpCodewisePrintedDataDetailsReport.aspx?DistrictCode=1511&BlockCode=1511001&GPCode=1511001010 |website=e-swathu.kar.nic.in |accessdate=10 September 2020}}</ref> ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳು== * ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಕ್ಕಿಂಜೆ. * ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ,ಕಕ್ಕಿಂಜೆ. * ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ತೋಟತ್ತಾಡಿ <ref>{{cite news |title=ಸರಕಾರಿ-ಮಾದರಿ-ಹಿರಿಯ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ-ಶಾಲೆ: Latest ಸರಕಾರಿ-ಮಾದರಿ-ಹಿರಿಯ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ-ಶಾಲೆ News & Updates, ಸರಕಾರಿ-ಮಾದರಿ-ಹಿರಿಯ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ-ಶಾಲೆ Photos & Images, ಸರಕಾರಿ-ಮಾದರಿ-ಹಿರಿಯ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ-ಶಾಲೆ Videos {{!}} |url=https://vijaykarnataka.com/topics/%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A5%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%95-%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86 |accessdate=10 September 2020 |work=Vijaya Karnataka |language=kn }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು== * ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಕೊಯ್ಯೂರು.<ref>{{cite web |title=iPage |url=https://www.onemangalore.com/government-pu-college-koyyuru/ |website=www.onemangalore.com |accessdate=14 July 2020}}</ref> * ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಂಚಿನಡ್ಕ. * ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜು (ಎಸ್‌ಡಿಎಂ ಕಾಲೇಜು).<ref>{{cite web |title=SDM College, Ujire – Sri Dharmasthala Manjunatheshwara College, Autonomous, Ujire |url=https://www.sdmcujire.in/ |accessdate=14 July 2020}}</ref> ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆ ಬಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು== # ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಕಳಸ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರ ರಸ್ತೆ. # ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಉಪ ಕೇಂದ್ರ ಸುಂಕಸಾಲೆ. # ಮಧುಗುಂಡಿ, ಉಪ ಕೇಂದ್ರ ಮಧುಗುಂಡಿ. ==ಕಕ್ಕಿಂಜೆ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು== * ಭಾರತ್ ಟಾಕೀಸ್<ref>{{cite web |title=Bharath Talkies, Belthangady, Karnataka on Moviebuff.com |url=https://www.moviebuff.com/belthangady-bharath-talkies |website=Moviebuff.com |accessdate=14 July 2020}}</ref> * ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಳು]] knkrcwxgo4ssiqd6e9vac7o8pm6x1vx 0 144575 1371964 1344828 2026-04-24T04:48:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371964 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಗಾಳಿಪಟ ೨|image=|caption=|director=[[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]]|producer=ರಮೇಶ್ ರೆಡ್ಡಿ|writer=[[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]]|starring={{plainlist| *[[ಗಣೇಶ್]] *[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] *[[ದಿಗಂತ್]] *ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ *ವೈಭವಿ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ *ಸಂಯುಕ್ತ ಮೆನನ್ *ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ }}|music=[[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]]|cinematography=ಸಂತೋಶ್ ರೈ ಪತಾಜೆ|editing=ದೀಪು ಎಸ್. ಕುಮಾರ್|studio=ಸೂರಜ್ ನಿರ್ಮಾಣ|distributor=ಕೆವಿಎನ್ ನಿರ್ಮಾಣ|released={{Film date|df=ಅಉಗುಸ್ಟ್ ೮ ೨೦೨೨}}|runtime=|country=ಭಾರತ|language=ಕನ್ನಡ|budget=|gross={{Estimation}} {{INR|೧೫}}ಕೋಟಿ<ref name="d1"/>}} '''''ಗಾಳಿಪಟ 2''''' [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ೨೦೨೨ ರ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ಗಾಳಿಪಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ]]'' (೨೦೦೮) ರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ <ref>{{Cite web|url=http://archive.deccanherald.com/DeccanHerald.com/Content/Jan192008/movies2008011847388.asp|title=Gaalipata|website=Deccan Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003220614/http://archive.deccanherald.com/DeccanHerald.com/Content/Jan192008/movies2008011847388.asp|archive-date=3 October 2015|access-date=14 July 2020}}</ref> ಇದು [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]], [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], [[ದಿಗಂತ್ (ನಟ)|ದಿಗಂತ್]], ಪವನ್ ಕುಮಾರ್, ವೈಭವಿ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ, ಸಂಯುಕ್ತಾ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಮುಂತಾದವರ ತಾರಾಬಳಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಈ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇದು ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ದಿಗಂತ್‌ಗೆ ಐದನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ''[[ಮನಸಾರೆ]]'' (೨೦೦೯) ಮತ್ತು ''[[ಪಂಚರಂಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಂಚರಂಗಿ]]'' (೨೦೧೦) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ನಟರಾಗಿ ಭಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ''[[ಲೂಸಿಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲೂಸಿಯಾ]]'' ಖ್ಯಾತಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಸಹ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಎದುರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="newindianexpress">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/mar/09/gaalipata-2--shooting-pushed-ahead-by-2-months-2114156.html|title=Gaalipata 2 shooting pushed ahead by 2 months|date=9 March 2020|work=new indian express|access-date=14 July 2020}}</ref> <ref name="timesofindia">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yogaraj-bhat-finally-announces-galipata-2/articleshow/67610884.cms|title=Yogaraj Bhat finally announces 'Galipata 2'|date=20 Jun 2019|work=The Times of India|access-date=2 May 2021}}</ref> <ref name="cinemaexpress">{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/nov/25/gaalipata-2-shooting-to-start-from-december-2-15700.html|title=Gaalipata 2 shooting to start from December 2|date=25 November 2010|work=cinemaexpress|access-date=14 July 2020}}</ref> <ref name="kannada.news18">{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/golden-star-ganesh-and-diganth-has-once-again-joined-their-hands-with-yogaraj-bhat-for-gaalipata-2-ae-218125.html|title=Gaalipata 2|date=13 July 2020|website=kannada.news18.com}}</ref> <ref name="metrosaga.com">{{Cite web|url=https://metrosaga.com/galipata-2-cast-diganth-and-ganesh-are-back-to-yograj-bhats-much-awaited-next/|title=Galipata 2 Cast: Diganth And Ganesh Are Back To Yograj Bhat’s Much Awaited Next|date=31 July 2019|website=metrosaga.com|access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814103822/https://metrosaga.com/galipata-2-cast-diganth-and-ganesh-are-back-to-yograj-bhats-much-awaited-next/|url-status=dead}}</ref> ಇದು ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2022/may/09/gaalipata-2release-date-announced-2451299.html|title=Gaalipata 2 release date announced|date=9 May 2022|work=New Indian Express|access-date=4 July 2022}}</ref> == ಎರಕಹೊಯ್ದ == * ಗಣಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗಣೇಶ್]] * ಕಿಶೋರ್ ಅಕಾ ಮೇಷ್ಟ್ರು <ref name="timesofindia" /> ಆಗಿ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * [[ದಿಗಂತ್]] ದಿಗಿಯಾಗಿ <ref name="newindianexpress" /> * ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಭೂಷಣ್ <ref name="newindianexpress" /> * ಶ್ವೇತಾ <ref name="newindianexpress" /> ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈಭವಿ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ * ಸಂಯುಕ್ತಾ ಮೆನನ್ ಅನುಪಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ <ref name="newindianexpress" /> * ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ ಶರ್ಮಿಳಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/samyuktha-menon-makes-her-kannada-debut-alongside-golden-star-ganesh/articleshow/73954739.cms|title='Samyuktha Menon makes her Kannada debut alongside Golden Star Ganesh'|date=5 Feb 2020|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]], ಭೈರೇಗೌಡ, ಗಣಿ ತಂದೆ * ಕುಮುದಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]], ಗಣಿಯ ತಾಯಿ * ಕಿಶೋರ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ತೂಮಿನಾಡ್ * [[ಶ್ರೀನಾಥ್]] ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು * ಪದ್ಮಜಾ ರಾವ್, ಕುಮುದಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಪದ್ಮಜಾ * ನಿಶ್ವಿಕಾ ನಾಯ್ಡು ನಿಶ್ವಿಕಾ (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) <ref name="complete">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/gaalipata-2-team-wraps-up-shooting/articleshow/87205695.cms|title=Gaalipata 2 team wraps up shooting|date=22 October 2021|work=The Times of India|access-date=5 November 2021|language=en}}</ref> ಆಗಿ * [[ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ]] ರೇವಂತ್ ಅಕಾ ಅಪ್ಪು (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) * ವಿಹಾನ್ ಗಣೇಶ್ ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪು ಅವರ ಮಗನಾಗಿ (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) * [[ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) * [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ|ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] (ಕ್ಯಾಮಿಯೋ) == ನಿರ್ಮಾಣ == ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೂರಜ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ನ ರಮೇಶ್ ರೆಡ್ಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷ್ ರೈ ಪತಾಜೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ್ದು [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="cinemaexpress" /> ತಂಡವು ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೦ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುದುರೆಮುಖ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯|ಕೋವಿಡ್-೧೯ರ]] ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಳಂಬವಾಗಿವೆ. <ref name="newindianexpress" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <ref name="complete" /> == ವಿಮರ್ಶೆ == ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. === ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ === ''ಗಾಳಿಪಟ ೨'' ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೫ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. <ref name="d1">{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/ganesh-starrer-gaalipata-2-worldwide-box-office-day-1-collection-pvn-819300.html|title=Gaalipata 2:ಭಟ್ರು ಜೊತೆ ಗಣಿ ಬಿಟ್ಟ ಗಾಳಿಪಟ-2|website=News18|access-date=13 August 2022|archive-date=17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817063631/https://kannada.news18.com/news/entertainment/ganesh-starrer-gaalipata-2-worldwide-box-office-day-1-collection-pvn-819300.html|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 5p6pgejjnxpvg976gs9d8d78laqkksx 0 144622 1371982 1370961 2026-04-24T11:32:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371982 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿತ್ತೂರು | other_name = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = Cto railway station.jpg | image_caption = ಚಿತ್ತೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ | nickname = | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = top | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|13.216|N|79.098|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = ರಾಯಲಸೀಮಾ | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ | founder = | named_for = | government_type = ಪುರಸಭೆ | governing_body = ಚಿತ್ತೂರು ಪುರಸಭೆ, [[ಚಿತ್ತೂರು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="profile">{{cite web|title=Introduction|url=http://chittoormunicipalcorporation.com/wp/about-chittoor/|publisher=chittoormunicipalcorporation|access-date=30 June 2015|archive-date=12 ಮೇ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512095229/http://chittoormunicipalcorporation.com/wp/about-chittoor/|url-status=dead}}</ref> | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = [[ನಗರ ಸಭೆ]] | established_date1 = ೧೯೧೭ | established_title2 = [[ನಗರಸಭೆ]] | established_date2 = ೨೦೧೨ | area_rank = ೭ನೇ ([[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]) | area_total_km2 = 95.97 | area_urban_km2 = 46.02 | elevation_footnotes = | elevation_m = 333.75 | population_total = 189332 | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = ೨೦ನೇ ([[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]) ೨೩೩ (ಭಾರತ) | population_density_km2 = auto | population_urban = 175647 | population_urban_footnotes = <ref>https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42876/download/46544/CLASS_I.xlsx</ref> | population_density_urban_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>name="https://cdma.ap.gov.in/en/about-chittoor-municipal-corporation {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250203160902/https://cdma.ap.gov.in/en/about-chittoor-municipal-corporation |date=2025-02-03 }}"</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧೀಕೃತ | demographics1_info1 = [[ತೆಲುಗು]] | demographics1_title2 = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ | demographics1_info2 = [[ತೆಲುಗು]],[[ತಮಿಳು]]<ref name="language">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Andhra Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10193/download/13305/DDW-C16-STMT-MDDS-2800.XLSX |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ಪಿನ್ | postal_code = ೫೧೭೦೦೧ <ref>{{Cite web|url=https://indiapincodes.net/Andhra-pradesh/Chittoor/|title=Pin Codes of Chittoor, Andhra-pradesh, India, Chittoor Pincode Search|website=indiapincodes.net}}</ref> | area_code_type = | area_code = +91–08572 | registration_plate = '''AP–03,AP-39''' | blank_name_sec1 = GDP (2020) | blank_info_sec1 = ₹ 82,47,000 <ref>https://www.indiastatdistricts.com/andhrapradesh/chittoor-district#:~:text=In%20the%20year%202020%2D21%20the%20gross%20domestic,82%2C47%2C000%20lakhs%20at%20current%20price%20and%20Rs.</ref> | website = {{official website|http://chittoor.cdma.ap.gov.in/en}} | footnotes = }} '''ಚಿತ್ತೂರು''' ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತಪುರ, ಕಡಪಾ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಬಳಸಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5,855 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22.85.536 (1971). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಮಯ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟದ ಕವಲುಗಳಿಂದ, ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಘಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬತ್ತ. ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿರುಮಲೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳಹಸ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ತೂರು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರ. ಮದ್ರಾಸಿಗೆ 128 ಕಿ.ಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 63,035 (1971). ಇಲ್ಲಿ ಪೌರಸಭೆಯಿದೆ; ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲೇಜು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕಾಕಂಬಿ, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು, ನೆಲಗಡಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಬಿಸ್ಕತ್, ಮುರಬ್ಬ, ಮಿಠಾಯಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಿಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತೂರಿನ ಬಳಿ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚಂದನದ ಮರಗಳುಂಟು. ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಷರಾಬು ತಯಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳುಂಟು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಹಾಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. 1782ರಲ್ಲಿ [[ಹೈದರಾಲಿ]] ಮೃತನಾದ್ದು ಚಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20190603042825/http://chittoor.cdma.ap.gov.in/en Chittoor official website] *[http://chennaitotirupaticarrentals.com/chennai-to-kalahasti-tour-package.php Chennai to Kalahastri Tour Package] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606081040/http://chennaitotirupaticarrentals.com/chennai-to-kalahasti-tour-package.php |date=6 June 2019 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್ತೂರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 76mfyv00do983ctjd62ukjgwbhv83hi 0 144897 1371923 1340830 2026-04-23T13:50:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371923 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Black swan |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Black_Swan_2_-_Pitt_Town_Lagoon.jpg|frameless]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |At [[Pitt Town]] Lagoon, [[New South Wales]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|link=|alt=|frameless]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])<ref name="iucn status 12 November 2021"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFBirdLife_International2018"><span class="cx-segment" data-segmentid="291">BirdLife International (2018). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="292">[https://www.iucnredlist.org/species/22679843/131907524 "''Cygnus atratus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="293">''[[IUCN Red List|IUCN Red List of Threatened Species]]''. '''2018''': e.</span><span class="cx-segment" data-segmentid="295">T22679843A131907524. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|10.2305/IUCN.]]</span></span><span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|<span class="cx-segment" data-segmentid="297">UK.2018-2.</span><span class="cx-segment" data-segmentid="298">RLTS.</span>]]</span><span class="cx-segment" data-segmentid="299"><span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|T22679843A131907524.en]]</span><span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="300"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2021</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|link=Template:Taxonomy/Cygnus|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Chordate|Chordata]] |- |Class: |[[Bird|Aves]] |- |Order: |[[Anseriformes]] |- |Family: |[[Anatidae]] |- |Genus: |[[Swan|''Cygnus'']] |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;atratus'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cygnus atratus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Anas atrata'' <small>Latham, 1790</small> * ''Chenopis atratus'' |} [[File:Cygnus atratus video02.ogv|thumb|ಕಪ್ಪು ಹಂಸ]] '''ಕಪ್ಪು ಹಂಸ''' ( ''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'' ) ಒಂದು ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ [[ಹಂಸ]] ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿಯಮಿತ ವಲಸೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಪುಕ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು [[ಕೊಕ್ಕು]] ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ೧೮೦೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ೧೭೯೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಥಮ್ ಅವರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಏಕರೂಪದ ಕುಲದ ಚೆನೋಪಿಸ್ ಆಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66">{{Cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66|title=A Field Guide to the Birds of Australia|last=Pizzey, G.|publisher=Collins|year=1984|isbn=0-00-219201-2|location=Sydney|page=[https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66]|url-access=registration}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಡಾವ್ಲಿಶ್ ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.devonlive.com/news/devon-news/mystery-dawlish-black-swans-2295647|title=So why are there black swans in Dawlish?|last=Smith|first=Colleen|date=2018-12-05|website=DevonLive|language=en|access-date=2020-12-26}}</ref> == ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Black_swan_jan09.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Black_swan_jan09.jpg/220px-Black_swan_jan09.jpg|left|thumb| ಕಪ್ಪು ಹಂಸ]] [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_JCB.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Black_Swan_JCB.jpg/220px-Black_Swan_JCB.jpg|left|thumb]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು-ಗರಿಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಹಾರುವ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಕೊಕ್ಕು]] ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ಬೂದು-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಗ್ನೆಟ್ಸ್ (ಅಪಕ್ವವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು) ತೆಳು-ಅಂಚುಗಳ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೂದು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ೧೧೦ ಮತ್ತು ೧೪೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳ (೪೩ ಮತ್ತು ೫೬ ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೩.೭ – ೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (೮.೨–೧೯.೮ ಪೌಂಡು) ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಅಂತರವು ೧.೬ ಮತ್ತು ೨ ಮೀಟರ್ (೫.೨ ಮತ್ತು ೬.೬ ಅಡಿ) ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref>{{Cite web|url=http://wildlife1.wildlifeinformation.org/s/0AvAnserif/anatidae/1acravan_cygnus/cygnus_atratus/cygnus_atratus.html#Measurement|title=Cygnus atratus – Black swan (Species)|publisher=Wildlife1.wildlifeinformation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930193111/http://wildlife1.wildlifeinformation.org/s/0AvAnserif/anatidae/1acravan_cygnus/cygnus_atratus/cygnus_atratus.html#Measurement|archive-date=2011-09-30|access-date=2011-10-17}}</ref> ಕುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ಎಸ್" - ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಸಂಗೀತದ ಮತ್ತು ದೂರ ತಲುಪುವ ತುತ್ತೂರಿ ತರಹದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದಾಗ ಶಿಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಬಹುದು.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref name="Falla, R.A. 1981 80">{{Cite book|title=The New Guide to the Birds of New Zealand and Outlying Islands|last=Falla, R.A.|last2=Sibson, R.B.|last3=Turbott, E.G.|publisher=Collins|year=1981|isbn=0-00-217563-0|location=Auckland|page=80}}</ref> ಈಜುವಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಮಾನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆಟ್ಟಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಬೆಣೆಯು ಒಂದು ಗೆರೆ ಅಥವಾ 'ವಿ' ಯ ಆಕಾರದಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಶಿಳ್ಳೆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_skeleton.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Black_Swan_skeleton.jpg/220px-Black_Swan_skeleton.jpg|thumb| ಕಪ್ಪು ಹಂಸ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ( ಆಸ್ಟಿಯಾಲಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ )]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕಳಪೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ಪಿ ಗೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಅದರ ಉದ್ದವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾದ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿತದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>''Waterfowl in New South Wales'', op. cit.: 25, 37–39</ref> == ವಿತರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Cygnus_atratus_-Taylor_Dam,_near_Blenheim,_Marlborough,_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Cygnus_atratus_-Taylor_Dam%2C_near_Blenheim%2C_Marlborough%2C_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg/220px-Cygnus_atratus_-Taylor_Dam%2C_near_Blenheim%2C_Marlborough%2C_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg|thumb| [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಿಗ್ನೆಟ್ ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ವಾಯುವ್ಯ ಕೇಪ್, ಕೇಪ್ ಲೀವಿನ್ ಮತ್ತು ಯುಕ್ಲಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಥರ್ಟನ್ ಟೇಬಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು [[ಟ್ಯಾಸ್ಮೆನಿಯಾ|ಟ್ಯಾಸ್ಮೆನಿಯಾದಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುರ್ರೆ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref>{{Cite book|title=Waterfowl in New South Wales|publisher=CSIRO and NSW Fauna Panel|year=1964|location=Sydney|pages=11–12}}</ref> ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸದ ಆದ್ಯತೆಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ತಾಜಾ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರೊಳಗಿನ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಹ ಒಲವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಮಣ್ಣಿನ ಚಪ್ಪಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವೀಪಗಳು ಅಥವಾ ತೀರದ ಬಳಿ ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಮೊದಲು ಒಂದೆಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಅಲೆಮಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ವಲಸೆ ಮಾದರಿಯಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಶುಷ್ಕ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಗೂಡುಕಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೊದಲು ಶುಷ್ಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮರಳಿದರೆ, ವಯಸ್ಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಗ್ನೆಟ್ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ.<ref name="The World Atlas of Birds">{{Cite book|title=The World Atlas of Birds|publisher=Colporteur Press|year=1982|editor-last=Scott, Sir Peter|location=Balmain|pages=200–1}}</ref> ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಅನೇಕ ನೀರಿನ ಕೋಳಿಗಳಂತೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾರಾಟದ ಗರಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಹಾರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ, ತೆರೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="The World Atlas of Birds"/> ೧೬೯೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಡಿ ವ್ಲಾಮಿಂಗ್ ಅವರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮೊದಲು ನೋಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. === ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === ==== ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg/220px-Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg|thumb]] [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ]] ಮಾವೊರಿಗಳ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಹಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾತಿಯ ಹಂಸವು ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೮೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಅಥವಾ ಒಳನಾಡಿನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೊಟೊರುವಾ ಸರೋವರಗಳು, ಲೇಕ್ ವೈರರಾಪಾ, ಲೇಕ್ ಎಲ್ಲೆಸ್ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಚಾಥಮ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Falla, R.A. 1981 80"/> ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ ಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ಥಳೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nzbirds.com/birds/blackswan.html|title=Black Swan (New Zealand birds)|last=Narena Olliver|date=2010-10-28|publisher=Nzbirds.com|access-date=2011-10-17}}</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ==== ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಅಲಂಕಾರಿಕ ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಲಾಯನ ಮಅಡುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾರ್ಲೋದಲ್ಲಿನ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಡೆವೊನ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಡಾವ್ಲಿಶ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ತೊರೆಯ ಮೇಲೆ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ನದಿಯ ಇಚೆನ್ ಮತ್ತು ಟೀಸ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಟನ್ ಬಳಿಯ ಟೀಸ್ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.wildlifeextra.com/go/news/black-swan.html#cr|title=Archant – Inspiring Communities|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502223544/http://www.wildlifeextra.com/go/news/black-swan.html#cr|archive-date=2015-05-02|access-date=2015-07-21}}</ref> ಡಾವ್ಲಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪಟ್ಟಣದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದರೆ ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.dawlish.com/Page/Waterfowl-9.aspx Dawlish Live!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723210618/http://www.dawlish.com/Page/Waterfowl-9.aspx |date=2009-07-23 }}(retrieved 7 March 2009)</ref> ==== ಜಪಾನ್ ==== [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ೧೯೫೦ - ೧೯೬೦ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.nies.go.jp/biodiversity/invasive/DB/detail/20480e.html Invasive Species of Japan : Cygnus atratus] Retrieved July 27, 2016</ref><ref>[[Mark Brazil|Brazil, Mark]] [http://www.japantimes.co.jp/life/2001/07/05/environment/beauty-versus-the-environment/ Beauty versus the environment July 5, 2001] ''[[Japan Times]]'' Retrieved July 27, 2016</ref><ref>[http://www.japantimes.co.jp/opinion/2011/02/21/commentary/swan-dive-into-the-strait-dividing-economic-views/ Swan dive into the strait dividing economic views February 21, 2011] ''[[Japan Times]]'' Retrieved July 27, 2016</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg/220px-BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg|thumb| ಯುಎಸ್ಎ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊದ ಲೇಕ್ ಇಯೋಲಾ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫, ೨೦೨೦ ರಂದು ಲೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಇರ್ವಿನ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಪೋರ್ಟ್ ಬೀಚ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಟಾ ಅನಾ "ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಲೇಕ್" ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. "ಲೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಕೀಸ್" ಸಮುದಾಯವು ಸುಮಾರು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೂಲ ಹಂಸಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ''ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಜನನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.ocregister.com/2020/10/05/why-are-so-many-black-swans-native-to-australia-showing-up-in-local-waters/|title=Why Australia's black swans are showing up in Orange County|date=5 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myfwc.com/media/19646/bba_blsw.pdf|title=Black Swan – Cygnus atratus|date=6 April 2020|website=Florida Fish and Wildlife Conservation Commission|access-date=6 April 2020}}</ref> ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾದ ವೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಜುನಾಲುಸ್ಕಾ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web|url=http://www.smokymountainnews.com/archives/item/14150-malcolm-s-swan-song|title=Malcolm's swan song|last=Morrison|first=Jeremy|date=27 August 2014|website=Smoky Mountain News|access-date=8 June 2017}}</ref> ==== ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗ ==== ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2016/05/20/technology/china-tech-huawei-campus-life/index.html|title=China's Silicon Valley: Lawns and pools but no free food|last=Stevens|first=Andrew|date=20 May 2016|website=CNN Business|publisher=CNNMoney|access-date=6 April 2020}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೃತಕ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಶೆನ್‌ಜೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. == ನಡವಳಿಕೆ == === ಆಹಾರ === ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಲೋಚಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೂ, ಆಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಲವಾಸಿ ಮತ್ತು ಜವುಗು ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೀಡ್‌ಮೇಸ್‌ನ ಎಲೆ ( ''ಟೈಫಾ'' ಕುಲ) ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಮುಳುಗಿರುವ ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ''ವಾಲಿಸ್ನೇರಿಯಾದಂತಹ'' ಜಲಸಸ್ಯಗಳು. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಪೊಟಮೊಗೆಟನ್'', ಸ್ಟೋನ್‌ವರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿಗಳಂತಹ ಜಲಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಬಲ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಖರವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಕೈಗೆಟಕುವ ಪ್ರವಾಹದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಹಂಸಗಳಂತೆಯೇ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡುವಾಗ ಅದು ತನ್ನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಹವನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Scott|1972}} === ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ), ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದರ ಗೂಡು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ೧ ರಿಂದ ೧.೫ ಮೀಟರ್ (೩ –  ೪+೧/೨ ಅಡಿ) ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೊಂಡು, ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ರಾಶಿ ಅಥವಾ ದಿಬ್ಬವಾಗಿದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref name="The World Atlas of Birds"/> ಒಂದು ಗೂಡನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗೂಡಿನ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ಲಚ್ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಎಂಟು ಹಸಿರು-ಬಿಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಸುಮಾರು ೩೫ - ೪೦ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://birding.about.com/od/birdsswans/a/blackswan.htm Black Swans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071125134401/http://birding.about.com/od/birdsswans/a/blackswan.htm |date=ನವೆಂಬರ್ 25, 2007 }} (at About.com)</ref> ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಕಾವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗದೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತವೆ, ಹೆಣ್ಣು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತದೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದರೆ ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತವೆ (ಇತರ ಹಂಸ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ). {{Sfn|Scott|1972}} ಎಲ್ಲಾ ಹಂಸಗಳಂತೆ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದ ನಂತರ, ಸಿಗ್ನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Falla, R.A. 1981 80"/> ಸಿಗ್ನೆಟ್‌ಗಳು ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಮೂಕ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಂಸಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಈ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}}<gallery widths="200px" heights="200px"> ಚಿತ್ರ:Black swan diving.jpg|ಹೆಬ್ಬೆರಳು|ಆಹಾರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ-ಮುಕ್ತಾಯ ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus, pluie.JPG|ಹೆಬ್ಬೆರಳು| ''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'', ವಸಂತ ಮಳೆ ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus -adult with chicks in Australia-8.jpg|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪೋಷಕರು ಚಿತ್ರ:Black swan (Cygnus atratus) nest at Booragoon Lake, August 2021 03.jpg|[[Booragoon Lake|ಬೂರಗೂನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೂಡು ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'' - [[:en:MHNT|ಎಮ್.ಎಚ್.ಎನ್.ಟಿ]] </gallery> == ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == [[ಚಿತ್ರ:Vlamingh_ships_at_the_Swan_River,_Keulen_1796.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Vlamingh_ships_at_the_Swan_River%2C_Keulen_1796.jpg/220px-Vlamingh_ships_at_the_Swan_River%2C_Keulen_1796.jpg|thumb| ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಡಿ ವ್ಲಾಮಿಂಗ್ ಅವರ ಹಡಗುಗಳು (೧೬೯೬ - ೧೬೯೭)]] === ಸಂರಕ್ಷಣಾ === ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೭೪'' (ಎಸ್.೫) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಯಿಸಬಾರದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.gma.vic.gov.au/education/duck-hunting-education/non-gamebird-videos|title=Non-gamebird information|last=Department of Jobs|first=Precincts and Regions|date=11 May 2020|website=Game Management Authority|language=en-AU|archive-url=https://web.archive.org/web/20200618102501/https://www.gma.vic.gov.au/education/duck-hunting-education/non-gamebird-videos|archive-date=18 June 2020|access-date=27 September 2020}}</ref> ಇದು ಐಯುಸಿಎನ್ ರೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಥ್ರೆಟೆನ್ಡ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀಸ್ಟ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn status 12 November 2021"/> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Western_Australia.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Flag_of_Western_Australia.svg/220px-Flag_of_Western_Australia.svg.png|thumb| ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೧೮೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಥವಾ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸದ ಪಾತ್ರವು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[wiktionary:antipodean|ಆಂಟಿಪೋಡಿಯನ್]] ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 'ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನೆಸ್' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಬಿಳಿ ಹಂಸಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ವಾನ್ ೧೮೫೪ ರಿಂದ ೧೯೦೨ ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ <ref>{{Cite web|url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/the-sun-never-sets-on-the-stamps-of-the-british-empire/western-australia-black-swan|title=Western Australia - Black Swan|date=|website=The Sun Never Sets on the Stamps of the British Empire|publisher=Smithsonian [[National Postal Museum]]|access-date=26 July 2022}}</ref> ಏಕೈಕ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ''ನೈಋತ್ಯದ'' ನೂಂಗರ್ ಜನರು ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ''ಕೂಲ್ಡ್ಜಾಕ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಗೂಲ್ಡ್ಜಾಕ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಷಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://southperth.wa.gov.au/docs/default-source/4-develop/planning/heritage/appendices/heritage-in-names.pdf?sfvrsn=2|title=A HERITAGE IN NAMES – the Origin and Meaning of Street and Place Names in the City of South Perth|last=Fraser|first=Gina|year=2015|pages=51}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} === ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ === * {{Cite book|title=The Swans|last=Scott|first=Peter|publisher=Michael Joseph|year=1972|isbn=978-0-7181-0707-9|location=London}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬರ್ಡ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ [http://ibc.lynxeds.com/species/black-swan-cygnus-atratus ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ವಾನ್ ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with 'species' microformats]] [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] msy82f5pi3n5tw99ttfsgm6fhbitxeb 0 152558 1371932 1341463 2026-04-23T16:11:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371932 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಸತ್ಯಭಾಮಾ | image = | imagesize = | caption = | birth_date = ೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೭ | birth_place = ಶೋರ್ ನೂರ್, ಪಲ್ಲಕಾಡ್, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | death_date = {{death date and given age|df=yes|2015|9|13|77}} | death_place = ಒಟ್ಟಪಾಲಂ, ಪಲ್ಲಕಾಡ್, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | restingplace = ಶೋರ್ ನೂರ್, ಪಲ್ಲಕಾಡ್, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = | yearsactive = | spouse = ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಪದ್ಮಾನಾಭನ್ ನಾಯರ್ | domesticpartner = | children = ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು| parents = | website = | awards = {{Plain list| *ಪದ್ಮಶ್ರೀ *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ನೃತ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಪುರಾಸ್ಕಾರ *ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಸ್ವಾತಿ ತಿರುಮಲ ಪುರಾಸ್ಕಾರ *ಷಡ್ಕಲ ಗೋವಿಂದ ಮಾರಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ }} }}   '''ಕಲಾಮಂಡಲಂ ವಿ. ಸತ್ಯಭಾಮಾ''' (೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೭ - ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ. ಇವರು [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ|ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂನಲ್ಲಿನ]] ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref name="Govt announcement">{{Cite web |title=Govt announcement |url=http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222101141/http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735 |archive-date=22 February 2014 |access-date=27 July 2014}}</ref> <ref name=>{{Cite news |date=14 April 2011 |title=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/matriarch-of-mohiniyattam/article1696174.ece |access-date=25 July 2014}}</ref> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==   ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ [[ಪಾಲಘಾಟ್|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ]] [[ಭರತಪ್ಪುಳ ನದಿ|ಭರತಪುಳದ]] ಕರಾವಳಿಯ ಶೋರ್ನೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮಿನಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂನ ಅರೆಕಾಲಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಅಚ್ಯುತ ವಾರಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಕೃಷ್ಣನ್‌ಕುಟ್ಟಿ ವಾರಿಯರ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೋರ್ನೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ೮ ನೇ ತರಗತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. <ref name="Tha Hindu">{{Cite news |date=14 April 2011 |title=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/matriarch-of-mohiniyattam/article1696174.ece |access-date=25 July 2014}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/matriarch-of-mohiniyattam/article1696174.ece "The Hindu"]. 14 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 July</span> 2014</span>.</cite></ref> ಆಗ ಅವರು ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಸ್ಟಾಲ್ವಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟಸ್ಸೆರಿ ಚಿನ್ನಮ್ಮು ಅಮ್ಮ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. <ref name="Chinnammu Amma">{{Cite web |title=Chinnammu Amma |url=http://www.kalamandalam.org/daywithmasters.asp |access-date=25 July 2014 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಲಾಮಂಡಲಂನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಚಿನ್ನಮ್ಮು ಅಮ್ಮ ಅವರು ಯುವ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ''ಚೆಂಚುರುಟ್ಟಿ'' ಮತ್ತು ''ತೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡವು'' (ಮೂಲ ಚಲನೆಗಳು), ''ಚೋಲ್ಕೆಟ್ಟುಗಳು'', ''ಜಾತಿಸ್ವರಂಗಳು'' (ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು'' ) ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. <ref name="Tha Hindu" /> ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಸತ್ಯಭಾಮ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ, ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ವಳ್ಳತ್ತೋಳ್ ನಾರಯಣ ಮೆನೆನ್|ವಲ್ಲತೋಳ್ ನಾರಾಯಣ ಮೆನನ್]] ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಯುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ]] ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಕಲಾಮಂಡಲದ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಂದಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಿಂಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಮತ್ತು [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಕಿರಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕಲಾಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದ [[ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಕಲ್ಯಾಣಿಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮ]] ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web |title=Book Review |url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html |access-date=25 July 2014}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಕಥಕ್ಕಳಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಕ್ಕಳಿ ''ಗುರು'' ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ನಾಯರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರ ಪರಿಚಯವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಣಯದ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name="Book Review">{{Cite web |title=Book Review |url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html |access-date=25 July 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html "Book Review"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 July</span> 2014</span>.</cite></ref> ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಭನ್ ನಾಯರ್ ಅವರ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೭೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಂದು [[ಪಾಲಘಾಟ್|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name="Mohiniyattam Exponent Kalamandalam Satyabhama Passes Away">{{Cite web |date=13 September 2015 |title=Mohiniyattam Exponent Kalamandalam Satyabhama Passes Away |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Mohiniyattam-Exponent-Kalamandalam-Satyabhama-Passes-Away/2015/09/13/article3026090.ece |access-date=14 September 2015 |publisher=New Indian Express |archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916194915/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Mohiniyattam-Exponent-Kalamandalam-Satyabhama-Passes-Away/2015/09/13/article3026090.ece |url-status=dead }}</ref> ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರು ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಅದರ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದರು.<ref>{{Cite news |date=14 April 2011 |title=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/matriarch-of-mohiniyattam/article1696174.ece |access-date=25 July 2014}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/matriarch-of-mohiniyattam/article1696174.ece "The Hindu"]. 14 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 July</span> 2014</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kalamandalam-sathyabhama/482 |access-date=27 July 2014}}</ref> ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.<ref name="Committee">{{Cite web |date=30 October 2013 |title=Committee |url=http://news.justkerala.in/fellowship-awards-from-kerala-kalamandalam.php |access-date=25 July 2014}}</ref> ಅವರು ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲದ ಡೀನ್ ಆಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:Raja_Ravi_Varma,_There_Comes_Papa_(1893).jpg|right|thumb|313x313px| ರವಿವರ್ಮ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸದ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಸತ್ಯಭಾಮಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ <ref name="Book Review">{{Cite web |title=Book Review |url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html |access-date=25 July 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html "Book Review"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 July</span> 2014</span>.</cite></ref>]] ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ೨೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅದರಂತೆ, ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಿಂತ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಭಿನಯದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವು ''ಲಾಸ್ಯಂಗೆ'' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂನಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ''ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಶೈಲಿಯ ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂನ'' ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರೆಗಳು (ಅಂಗೈ ಮತ್ತು ಬೆರಳಿನ ಸನ್ನೆಗಳು), ಭಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ದೇಹ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೃತ್ಯ ರೂಪದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಸಾಲೆ ಸೇರಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name="Book Review"/> <ref name="Kerala Tourism">{{Cite web |title=Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kalamandalam-sathyabhama/482 |access-date=27 July 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.keralatourism.org/kerala-article/kalamandalam-sathyabhama/482 "Kerala Tourism"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2014</span>.</cite></ref> ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಂದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. <ref>{{Cite web |title=Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kalamandalam-sathyabhama/482 |access-date=27 July 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.keralatourism.org/kerala-article/kalamandalam-sathyabhama/482 "Kerala Tourism"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2014</span>.</cite></ref> ಅವರು ರಚಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬಣ್ಣ, ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಶೈಲಿಯ ಸಹಿಯಾಗಿವೆ. [[ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ|ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ]] ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ನರ್ತಕಿ ಕೂದಲಿನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅವರು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. <ref name="Book Review"/> ಅವರು ೩೫ ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ - ಇತಿಹಾಸ, ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ'' ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Book |url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html |access-date=25 July 2014}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="Tha Hindu"/> ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ''ನೃತ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು'' <ref name="Recognition for a Guru">{{Cite web |date=2005-12-23 |title=Recognition for a Guru |url=http://www.hindu.com/fr/2005/12/23/stories/2005122302150200.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140804233029/http://www.hindu.com/fr/2005/12/23/stories/2005122302150200.htm |archive-date=4 August 2014 |access-date=26 July 2014 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಕಥಕ್ಕಳಿ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್]] ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite news |date=17 August 2006 |title=Swati |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kalamandalam-sathyabhama/article3092127.ece |access-date=26 July 2014}}</ref> ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] - ೨೦೧೪ * ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ - ೨೦೦೭ <ref>{{Cite web |title=Dance |url=http://www.keralaculture.org/dance-ksna/458 |access-date=25 February 2023 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala}}</ref> * ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೧೯೭೬ <ref name="Kerala Tourism"/> * [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ನವದೆಹಲಿ - ೧೯೯೪ <ref name="Kendra Akademi">{{Cite web |title=Kendra Akademi |url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |archive-date=30 May 2015 |access-date=27 July 2014}}</ref> * ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ''ನೃತ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ'' - ೨೦೦೫ * ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೧೯೮೮ <ref name="Kerala Tourism" /> * [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್]] ಪುರಸ್ಕಾರಮ್ <ref name="Swati">{{Cite news |date=17 August 2006 |title=Swati |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kalamandalam-sathyabhama/article3092127.ece |access-date=26 July 2014}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kalamandalam-sathyabhama/article3092127.ece "Swati"]. ''The Hindu''. 17 August 2006<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 July</span> 2014</span>.</cite></ref> * ಷಡ್ಕಲಾ ಗೋವಿಂದ ಮಾರಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೧೩ <ref name="Shadkala award">{{Cite web |title=Shadkala award |url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Govinda-Marar-award-presented/2013/06/25/article1651568.ece |access-date=26 July 2014 |archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813062109/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Govinda-Marar-award-presented/2013/06/25/article1651568.ece |url-status=dead }}</ref> ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂನ ಅರ್ಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Satayabhama Award">{{Cite web |title=Satayabhama Award |url=http://www.kalamandalam.org/fellowship.asp |access-date=27 July 2014}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಅವರು ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಕುರಿತು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ''ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ - ಇತಿಹಾಸ, ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ'' ಇದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಿಂದ ೧೧ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತು ೩೫ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name="Book">{{Cite web |title=Book |url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html |access-date=25 July 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html "Book"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 July</span> 2014</span>.</cite></ref> * {{Cite book|url=http://www.narthaki.com/info/bookrev/bkrev11.html|title=Mohiniyattam - History, Techniques and Performance|last=Kalamandalam Satyabhama|publisher=Mathrubhumi Books}} == ಸಹ ನೋಡಿ ==   * [https://en.wikipedia.org/wiki/Padmanabhan_Nair|ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ನಾಯರ್] * [[ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಕಲ್ಯಾಣಿಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮ]] * [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.keralatourism.org/leadinglights/kalamandalam-satyabhama/78 ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿವರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191227064731/https://www.keralatourism.org/leadinglights/kalamandalam-satyabhama/78 |date=2019-12-27 }} * [http://www.narthaki.com/bhnatyam/bh1e.htm Narthaki.com ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sreejaya.in/content/sreejaya ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು] * [http://www.eflashonline.org/photo/rc-shoranur-honoring-prof-sathyabhama ಸತ್ಯಭಾಮೆಗೆ ಸನ್ಮಾನ ೧] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083111/http://www.eflashonline.org/photo/rc-shoranur-honoring-prof-sathyabhama |date=2016-03-04 }} * [http://www.eflashonline.org/photo/district-3201-honoring-padmasree-sathyabhama-on-gov-rc-shoranur ಸತ್ಯಭಾಮೆಗೆ ಸನ್ಮಾನ ೨] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073134/http://www.eflashonline.org/photo/district-3201-honoring-padmasree-sathyabhama-on-gov-rc-shoranur |date=2016-03-04 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] pjgqal3zs4ew5kt7imif1l4gwd4wt55 0 154657 1371981 1346381 2026-04-24T11:03:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371981 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ | image = Charu_Bhandari.jpg | image_size = | caption = ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಪುರಸಭೆ | birth_name = | birth_date = {{birth_date |df=yes|1896|10|19}} | birth_place = ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್, ೨೪ ಪರಗಣಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death_date and age|df=yes|1985|06|24|1896|10|19}} | death_place = ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್, ದಕ್ಷಿಣ ೨೪ ಪರಗಣಗಳು | occupation = ವಕೀಲ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ರಾಜಕಾರಣಿ | years_active = | height = | spouse = ಪ್ರಭಾನಾಲಿನಿ ಭಂಡಾರಿ | children = | parents = | website = }} '''ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ''' (೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೯೬ - ೨೪ ಜೂನ್ ೧೯೮೫) ಒಬ್ಬ ಕಟ್ಟಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋದಯ ನಾಯಕ. ಅವರು ಆಚಾರ್ಯ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋದಯ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Samsad Bangali Charitabhidhan|last=Sengupta|first=Subodh|publisher=Sahitya Samsad|year=2016|location=Kolkata|pages=218, 267|language=Bengali}}</ref> == ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೧೮೯೬ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ (ಇಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ) ದಕ್ಷಿಣ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಪರಗಣಗಳ ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕುಲ್ಪಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶ್ಯಾಮ್ ಬಸೂರ್ ಚಾಕ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Charuchandra Bhandari: ধ্বংসের পথে স্বাধীনতা সংগ্রামী চারুচন্দ্রের খাদি মন্দির, সংস্কার চায় হটুগঞ্জ |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/24-parganas/demand-for-renovation-of-khadi-temple-built-by-charuchandra-bhandari-in-sundarbans-area-dgtld/cid/1363215 |access-date=2023-07-14 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> == ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಸುಂದರಬನದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ೨೪ ಪರಗಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಟುಗುಂಜ್, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್, ಕುಲ್ಪಿ, ಕರಂಜಲಿ, ಹರಿಣವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಂದರಬನ್ಸ್‌ನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ''ಖಾದಿ'' ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಬಿಶ್ವರಂಜನ್ ಸೇನ್ ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಖಾದಿ ಮಂದಿರದ'' ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನೂಲುವ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೪ ಪರಗಣಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":2">{{Cite book|title=Samsad Bangali Charitabhidhan|last=Sengupta|first=Subodh|publisher=Sahitya Samsad|year=2016|location=Kolkata|pages=218, 267|language=Bengali}}<cite class="citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSengupta2016">Sengupta, Subodh (2016). ''Samsad Bangali Charitabhidhan'' (in Bengali). Kolkata: Sahitya Samsad. pp.&nbsp;218, 267.</cite> </ref><ref name=":1">{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Charuchandra Bhandari: ধ্বংসের পথে স্বাধীনতা সংগ্রামী চারুচন্দ্রের খাদি মন্দির, সংস্কার চায় হটুগঞ্জ |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/24-parganas/demand-for-renovation-of-khadi-temple-built-by-charuchandra-bhandari-in-sundarbans-area-dgtld/cid/1363215 |access-date=2023-07-14 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFসংবাদদাতা">সংবাদদাতা, নিজস্ব. [https://www.anandabazar.com/west-bengal/24-parganas/demand-for-renovation-of-khadi-temple-built-by-charuchandra-bhandari-in-sundarbans-area-dgtld/cid/1363215 "Charuchandra Bhandari: ধ্বংসের পথে স্বাধীনতা সংগ্রামী চারুচন্দ্রের খাদি মন্দির, সংস্কার চায় হটুগঞ্জ"]. ''www.anandabazar.com'' (in Bengali)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 July</span> 2023</span>.</cite> </ref> ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಳವಳಿಯ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಭಯ್ ಆಶ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಕೊಮಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/><ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=এক সময়ের অর্থনীতির পীঠ স্থান আজ আগাছায় ভর্তি, উঠল সংস্কারের দাবি |url=https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html |access-date=2023-07-14 |website=News18 Bengali |language=bn }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಆಚಾರ್ಯ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರ್ವೋದಯ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಹಕಾರವು ಗ್ರಾಮ ದಾನ ಮತ್ತು ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯ ಮೂಲ ತತ್ವವಾಗಿದೆ ( ''ಭೂದಾನ'' ಚಳುವಳಿ). ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಗಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರ್ವೋದಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಜೀವನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ''ಭೂದಾಜಜ್ಞ ಮಂಡಲವನ್ನು'' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=":1"/><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4jhNfZ4DtbEC|title=Land Reforms in India, Theory and Practice: A Study of Legal Aspects of Land Reforms Measures in West Bengal|last=Sarkar|first=Bikram|date=1989|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-260-4|pages=98, 102,104|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VNXt00vBew0C|title=Vinoba: His Life and Work|last=Narayan|first=Shriman|last2=Vinobā|date=1970|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-483-7|pages=226|language=en}}</ref> ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4jhNfZ4DtbEC|title=Land Reforms in India, Theory and Practice: A Study of Legal Aspects of Land Reforms Measures in West Bengal|last=Sarkar|first=Bikram|date=1989|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-260-4|pages=49|language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦, ೧೯೪೭ ರಂದು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಕಿಸಾನ್ ಮಜ್ದೂರ್ ಪ್ರಜಾ ಪಾರ್ಟಿ (ಕೆಎಂಪಿಪಿ) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚಂದ್ರ ಘೋಷ್ ಅವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಚಿವರಾದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=এক সময়ের অর্থনীতির পীঠ স্থান আজ আগাছায় ভর্তি, উঠল সংস্কারের দাবি |url=https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html |access-date=2023-07-14 |website=News18 Bengali |language=bn }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html "এক সময়ের অর্থনীতির পীঠ স্থান আজ আগাছায় ভর্তি, উঠল সংস্কারের দাবি"]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''News18 Bengali'' (in Bengali). 24 June 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 July</span> 2023</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9Qd5AgAAQBAJ|title=Decolonization in South Asia: Meanings of Freedom in Post-independence West Bengal, 1947–52|last=Bandyopadhyay|first=Sekhar|date=2009-06-03|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-01824-6|pages=19,26,83|language=en}}</ref> == ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು == * ''ಭೂದಾನಜಜ್ಞ ಕಿ ಓ ಕೇನಾ'' (೧೯೫೫)(ಏನು ಮತ್ತು ಏಕೆ ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿ) * ''ಆಮದೇರ ಜಾತಿ ಶಿಕ್ಷಾ'' (೧೯೬೨)(ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ) * ''ಕೋರಾ-ಆನಾ ಸಾರ'' (ಕುರಾನ್‌ನ ಸಾರ) * ಆಸಮೇರ ಅಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೧) * ಥಾಟ್ಸ್ ಆನ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಡಿಸ್ಟರ್ಬನ್ಸ್ (೧೯೬೧) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9DZbEAAAQBAJ&dq=charu+chandra+bhandari&pg=PT59|title=The Routledge Handbook of Refugees in India|last=Rajan|first=S. Irudaya|date=2022-03-10|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-50976-2|language=en}}</ref> == ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ == ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಜೂನ್ ೨೪, ೧೯೮೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ನಗರದ ವಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೩ ರಲ್ಲಿನ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ‘ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಸರಣಿ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಸರಣಿ ಛೇದಕದಲ್ಲಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-06-24 |title=এক সময়ের অর্থনীতির পীঠ স্থান আজ আগাছায় ভর্তি, উঠল সংস্কারের দাবি |url=https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html |access-date=2023-07-14 |website=News18 Bengali |language=bn }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html "এক সময়ের অর্থনীতির পীঠ স্থান আজ আগাছায় ভর্তি, উঠল সংস্কারের দাবি"]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''News18 Bengali'' (in Bengali). 24 June 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 July</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:CS1 Bengali-language sources (bn)]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] sfrs4188s2d14ss6o7vj2rkwsixvg4s 0 154737 1371980 1346101 2026-04-24T10:08:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371980 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer|name=ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಳ್ಯ|children=ಸಿ ನನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲಿ ಸಿ|education=ಎಂ ಎ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ), ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಮೈಸೂರು|language=ಕನ್ನಡ|occupation=ನಿವೃತ್ತ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು|nationality=ಭಾರತೀಯ|genre=ಕಥೆ, ಕಾವ್ಯ, ಮತ್ತು ನಾಟಕ|spouse=ಜಿ.ಎಂ. ಶಶಿಕಲಾ|image=ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಳ್ಯ.jpg|birth_place=ತಾಳ್ಯ|birth_date= 18-05-1949|imagesize=200px|awards=ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2019), ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ (2018),}} ಕನ್ನಡದ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಳ್ಯ ಒಬ್ಬರು. ಕಾವ್ಯ, ಗದ್ಯ, ನಾಟಕ, ಅನುವಾದ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ತಾಳ್ಯದವರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ-ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರರು. ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು. ಸಮಾಜದ ಸ್ಪಚ್ಛತೆಗಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಅವರದು. == ಜೀವನ == ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಳ್ವರವರು [[1949|1949ನೆಯ]] ಇಸವಿ [[ಮೇ 18]] ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಎನ್‌ ಈಶ್ವರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗಂಗಮ್ಮನವರ ಮಗನಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೋಕಿನ ತಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಸಾಕು ತಂದೆ ವಜ್ರಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಕು ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಮ್ಮರವರು. ಮಡದಿ ಜಿ. ಎಂ. ಶಶಿಕಲಾ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಸಿ. ನನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲಿ ಸಿ ರವರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಖಿ ಕುಟುಂಬ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಡ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದಾವಣಗೆರೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಸಿರಿಗೆರೆಯಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಎ (ಕನ್ನಡ) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಪಕರಾಗಿ ಜಿ. ಚೆನ್ನಪ್ಪ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಆನಗೋಡುನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕೊಟ್ರೆ ನಂಜಪ್ಪ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಳಿನ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಕುಗ್ಗದೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ "ನನ್ನ ಕಣ್ಣಗಲಕ್ಕೆ" ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಇಂದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬ ಹೆಮ್ಮರದ ಬೇರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ == ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಳ್ಯರವರ ಮೊದಲ ಒಲವು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬರೆವಣಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇರು ಪರ್ವತವಾಗಿ ಬೆಳೆದರು. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಕಾವ್ಯ, ಗದ್ಯ, ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಕಾವ್ಯ === # ನನ್ನ ಕಣ್ಣಗಲಕ್ಕೆ # ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ # ಎಲ್ಲಿ ನವಿಲು ಹೇಳಿರೇ # ಸುಡುವ ಭೂಮಿ # ಕಾವಳದ ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ # ಮೌನ ಮಾತಿನ ಸದ್ದು === ಗದ್ಯ === # ಪ್ರಭು ಅಲ್ಲಮ # ನೆಲವ ಹುಡುಕಿ # ಕೆ. ಕೆಂಚಪ್ಪ (ವಿಧಾನಸೌಧ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಸಂಸದೀಯ ಪಟು ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) # ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯ === ನಾಟಕ === # ಅಲ್ಲಮ # ಒಕ್ಕಲಿಗ ಮುದ್ದಣ್ಣ === ಅನುವಾದ === # ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲ # ಗಾಂಧಿ ಹೋದರು: ನಮಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರುವವರು ಯಾರು === ಸಂಪಾದಿತ === # ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ (ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದಿತ) === ಸಿಡಿ === # ಹೂ ಗೊಂಚಲು === ಚಲನಚಿತ್ರ === # ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಹ ಸಂಭಾಷಣೆ # ದೇವನಹಳ್ಳಿ: ಗೀತರಚನೆ # ಹೆಗ್ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ 1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಸಗ್ರಹಣ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿ <ref>https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://www.prajavani.net/author/cndrsheekhr-taally</ref> <ref>{{Cite web |url=https://malladihalliast.com/kn/namelara-manasina-pratibimba-naataka-chandrashekara-talya/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127043027/https://malladihalliast.com/kn/namelara-manasina-pratibimba-naataka-chandrashekara-talya/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.instagram.com/reel/COihN1Xn2Wm/?igshid=MTc4MmM1YmI2Ng==</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಬಿರುದು == === ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ಕೊಡುವ ಜಿ.ಎಸ್. ಎಸ್‌ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಾ. ನಲ್ಲೂರು ಪ್ರಸಾದ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿ. ಎಸ್. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === ಪುರಸ್ಕಾರ === * ಎಸ್. ಚನ್ನಬಸವಯ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === ಗೌರವ === * 2002 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ * 75ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. == ಪೋಟೋ == [[File:ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ.jpg|thumb|ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾರಂಗ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] 9iwgndfzv4hk7k5pl2padles03qb4w4 0 155770 1371935 1341621 2026-04-23T16:40:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371935 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಕಳನಾಡಿ|nativename=|states=[[ಭಾರತ]]|speakers=750|date=2004 ಸಮೀಕ್ಷೆ|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ|fam2=ದಕ್ಷಿಣ|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳು|ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]|fam4=[[ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು ಭಾಷೆಗಳು|ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು]]|fam5=[[ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳು|ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ]]|fam6=[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳು]]|fam7=ಕಲಾನಾಡಿಕ್|iso3=wkl<ref>{{cite web |title=Glottolog 4.8 - Kalanadi |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/kala1255 |website=glottolog.org}}</ref>}} '''ಕಳನಾಡಿ''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]].<ref>{{cite web |title=DravidianLangTech-2024 |url=https://sites.google.com/view/dravidianlangtech-2024 |website=sites.google.com}}</ref> ಇದು 88% ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಥಿಯಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=About: Kalanadi language |url=https://dbpedia.org/page/Kalanadi_language |website=dbpedia.org}}</ref> <ref>{{cite web |title=Kalandi, Kalaṇḍī: 3 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kalandi |website=www.wisdomlib.org |language=en |date=7 June 2018}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ ಜನ ಬಾಂಧವ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಹಿಂದೂ ಜನ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜನರ ಗುಂಪು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾಷೆ ಮಲಯಾಳಂ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಪ್ರಧಾನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಕಳನಾಡಿಯವರು ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=DravidianLangTech 2023 : The Third Workshop on Speech and Language Technologies for Dravidian Languages |url=http://www.wikicfp.com/cfp/servlet/event.showcfp?eventid=172194&copyownerid=320 |website=www.wikicfp.com}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಂದಿ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯ.<ref>{{cite web |title=PeopleGroups.org - Kalanadi of India |url=https://www.peoplegroups.org/Explore/GroupDetails.aspx?peid=49767 |website=peoplegroups.org}}</ref> ಅವರು ಭದ್ರಕಾಳಿ, ಮಲಯಕಾರಿಂಕಲಿ, ಪೂಮಾಲಿ, ಪೂತಾಡಿ, ಕಲಿಮಲತಂಪುರನ್, ಕಂದಂಬುಲಿ, ಕುಟ್ಟಿಚ್ಚಾತನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಾಳ ಆಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ತೆಯ್ಯಂ ಕೆಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು. ಕಳನಾಡಿ ಮಲಬಾರಿನ ಆರಂಭಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸೈನಿಕರು. ಅವರು ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಕನಲಾಡಿ, ಕಳನದಿಯನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಇತರೆ ಅರ್ಹ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗುಂಪು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಏಳನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನನ ಸೂತಕವು ೨೧ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮುಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಆಹಾರ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವರನು ವಧುವಿನ ಕೊರಳಿಗೆ ತಾಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಮೃತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. ೧೭ ಅಥವಾ ೨೧ ನೇ ದಿನ, ಅವರು ಪುಲಕುಳಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Welcome to Kerala window |url=https://www.keralawindow.net/hindu_files/hindu_k.html |website=www.keralawindow.net }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] fnldzq6axnxarwuipbktvaz8o9gajzv 0 159334 1371961 1344444 2026-04-24T03:31:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371961 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:SO3 meso.png|thumb|350x350px|ಅನುರಣನೀಯ ರಚನೆಗಳು]] '''ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡ್''' ಒಂದು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು]] ಇದರ ಅಣುಸೂತ್ರ (molecular formula) SO₃. ಇದರ ರಚನಾ ಸೂತ್ರ (structural formula) ಇನ್ನೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಮೂರು ಅನುರಣನೀಯ ರಚನೆಗಳ (ರೆಸೊನೆನ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್) ಮಿಶ್ರತಳಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಅಣು|ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ]] ಎಲ್ಲ [[ಪರಮಾಣು|ಪರಮಾಣುಗಳೂ]] ಒಂದೇ [[:en:Plane_(mathematics)|ಸಮತಲದಲ್ಲಿವೆ]]. == ತಯಾರಿಕೆ == ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾರಯುತ [[ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು]] [[:en:Phosphorus_pentoxide|ರಂಜಕದ ಪೆಂಟಾಕ್ಸೈಡಿನೊಡನೆ]] ಕುದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |title=How to make sulfur trioxide - YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=zLr-PnSQvX0 |access-date=1 September 2020 |website=www.youtube.com}}</ref> ಇಲ್ಲವೇ ನಿರ್ಜಲ [[:en:Iron(III)_sulfate|ಫೆರಿಕ್ ಸಲ್ಫೇಟನ್ನು]] ಕಾಯಿಸಿದರೂ ಸಾಕು. :H₂SO₄ + P₂O₅ → 2HPO₃ + SO₃­↑ :Fe₂(SO4)₃ → Fe₂O₃ + 3SO₃↑ [[:en:Sulfur_dioxide|ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಕ್ಸಿಜನ್ನುಗಳ]] ಶುಷ್ಕ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು 400⁰ ಸೆಂ.ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಾಟಿನೀಕರಿಸಿದ [[ಕಲ್ನಾರು|ಕಲ್ನಾರಿನ]] (platinized asbestos) ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡಿನ ಬಿಳಿಯ [[ಹೊಗೆ|ಧೂಮ]] ಉಂಟಾಗುವುದು. :2SO₂ + O₂ → 2SO₃ ಇದನ್ನು ಶೈತ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ U-ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಘನೀಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ [[:en:Contact_process|ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನವೂ]] ಇದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{cite patent|country=US|number=687834A|status=|title=Method of Making Sulfuric Anhydrid|pubdate=|gdate=1901-12-03|fdate=1914-10-9|pridate=|invent1=Carl Johann Eugen de Haën|url=https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/025346274/publication/US1371004A}}</ref> == ಗುಣಗಳು == ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡಿನ ಮೂರು ರೂಪಗಳುಂಟು. ಅದರ ಧೂಮವನ್ನು ತಣಿಸಿದರೆ [[ದ್ರವ|ದ್ರವವಾಗುತ್ತದೆ]]. ಇದನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಬಿಟ್ಟರೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಬರ್ಫದಂಥ ಗೆಡ್ಡೆ [[ಸ್ಫಟಿಕ|ಹರಳುಗಳಾಗುತ್ತದೆ]]. ಇವು 16.85⁰ ಸೆಂ.ನಲ್ಲಿ ಕರಗಿ 44.52⁰ ಸೆಂ. ನಲ್ಲಿ ಕುದಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಹರಳಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ 1.9925 ಅಣುಸೂತ್ರ SO₃. ಇದೇ ಆಲ್ಫ [[ಗಂಧಕ|ಗಂಧಕದ]] ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್. ಇದನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಕೂಡಿಟ್ಟರೆ, ಇದು ಕಲ್ನಾರನ್ನು ಹೋಲುವ [[ರೇಷ್ಮೆ|ರೇಷ್ಮೆಯಂಥ]] ಬೀಟ ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ಇದೇ ಸ್ಥಿರ ರೂಪ. ಇದರ [[ಕರಗುವ ತಾಪಮಾನ|ದ್ರವನಬಿಂದು]] 32.5⁰ ಸೆಂ. ಅಣುಸೂತ್ರ S₂O₆. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿದರೆ ಗ್ಯಾಮ ರೂಪ ತಳೆಯುವುದು. ಇದು [[ಜಲ್ಲಿ|ಜಲ್ಲಿಯಂಥ]] [[ಘನ]]. ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಒತ್ತಡ|ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ]] [[:en:Sublimation_(phase_transition)|ಕರ್ಪೂರೀಕರಣಸಿದರೂ]] 2.5 ವಾಯುಮಂಡಲಗಳ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ 62⁰ ಸೆಂ.ನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡಿಗೆ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ಒಲವು ಹೆಚ್ಚು. ತೇವವಾದ [[ಗಾಳಿ/ವಾಯು|ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೊಗೆಯಾಡಲು ಇದೇ ಕಾರಣ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣ ಹೊರಬೀಳುವುದು. :SO₃ + H₂O → H₂SO₄{{pad|2em}}(Δ_f''H'' = −200 kJ/mol)<ref>{{cite web |title=The Manufacture of Sulfuric Acid and Superphosphate |publisher=Chemical Processes in New Zealand |url=http://nzic.org.nz/ChemProcesses/production/1B.pdf |access-date=2016-04-22 |archive-date=2018-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127124034/http://nzic.org.nz/ChemProcesses/production/1B.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 1,000⁰ ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದು. ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ನುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. [[ಲೋಹ|ಲೋಹದ]] ಆಕ್ಸೈಡುಗಳೊಡನೆ ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ [[:en:Sulfate|ಸಲ್ಫೇಟುಗಳಾಗುತ್ತವೆ]]. [[:en:Barium_oxide|ಬೇರಿಯಂ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡಿನೊಂದಿಗೆ]] ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಬಿಳಿಗಾವಿನಷ್ಟು [[ಉಷ್ಣತೆ|ಉಷ್ಣ]] ಉಂಟಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. :BaO + SO₃ → BaSO₄ + ಉಷ್ಣ­ ↑ ಸಾರಯುತ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡಿನ [[:en:Solution_(chemistry)|ದ್ರಾವಣವೇ]] [[:en:Oleum|ಓಲಿಯಂ]] ಅಥವಾ ಹೊಗೆಯಾಡುವ ಸಲ್ಫೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lcAMAAAAYAAJ&dq=history+of+nordhausen+sulfuric+acid&pg=PA223|title=Inorganic Chemistry: With the Elements of Physical and Theoretical Chemistry|last=Hinds|first=John Iredelle Dillard|date=January 1902|publisher=J. Wiley & sons|language=en}}</ref> :H₂SO₄ + SO₃ → H₂S₂O₇ [[ಅಯೊಡಿನ್|ಅಯೊಡೀನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್|ಟೆಲೂರಿಯಂ]] [[ಮೂಲಧಾತು|ಧಾತುಗಳೊಡನೆ]] ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಂಕಲನವಾಗಬಲ್ಲದು. ಫಲಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸೂತ್ರ ಹೀಗಿದೆ. :I₂(SO₃)₆ ಮತ್ತು TeSO₃ == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಮತ್ತು [[:en:Sulfonic_acid|ಸಲ್ಫಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳ]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಧಕದ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://webbook.nist.gov/chemistry/ NIST Standard Reference Database] * [http://chemsub.online.fr/name/sulfur_trioxide.html ChemSub Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004040259/http://chemsub.online.fr/name/sulfur_trioxide.html |date=2011-10-04 }} <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 18iwlwjdp231rohhacmhp8xvofngd9f 0 159399 1371960 1344224 2026-04-24T02:43:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371960 wikitext text/x-wiki '''ಖನಿನೇತ್ರ''' ಎನ್ನುವವನು ಒಬ್ಬ [[ರಾಜ]]. [[ಸೂರ್ಯ ವಂಶ|ಸೂರ್ಯವಂಶದ]] [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ|ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಸಂತತಿಯ]] ವಿವಿಂಶನ ಮಗ. ಒಮ್ಮೆ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸಾಹಾರದಿಂದ [[ಶ್ರಾದ್ಧ]] ಮಾಡಲು ಯೋಚಿಸಿ [[ಮಾಂಸ|ಮಾಂಸವನ್ನು]] ತರಲು [[ಕಾಡು|ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ]] ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಜಿಂಕೆ]] ಈತನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು `ನನಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು' ಎಂದಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಜಿಂಕೆ ಬಂದು `ನನಗೆ ಅಪಾರ ಮಕ್ಕಳಿವೆ, ಎಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಅವನ್ನು ಕ್ರೂರ ಜಂತುಗಳು ಹಿಡಿಯುವುವೋ ಎಂದು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು' ಎಂದಿತು. ಹೀಗೆ ಜಿಂಕೆಗಳ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, [[ತಪಸ್ಸು]] ಮಾಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದ. ಪ್ರಜಾನುರಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಖನಿನೇತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳು ಗಾದಿಯಿಂದಿಳಿಸಿ ಅವನ ಮಗನಾದ ಕರಂದಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿದರು. ಇವನ ವಿಚಾರ [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣ|ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿದೆ]].<ref>https://www.indianetzone.com/34/king_khaninetra_son_king_vivinsha.htm{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖನಿನೇತ್ರ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 43yu4npi50a9w4lcyijjkc6jdxl912x 0 159658 1371950 1343501 2026-04-23T23:28:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371950 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ''' ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ದೇವರನ್ನು ನಂಬಿದಷ್ಟೇ ದೈವಗಳ ಪ್ರತಿ ಅಳವಡಿಕೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಊರು, ಕೇರಿ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲೂ ದೈವಾರಾಧನೆಯ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಊರಿಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವವಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾರಂದಾಯ, ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ, ಬಂಗಾಡಿತ್ತಾಯ, ಕನಪಾಡಿತ್ತಾಯ, ಬನ್ನಡ್ಕತ್ತಾಯ, ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಊರು ಕಟೀಲಿನ ಹತ್ತಿರದ '''ಕೊಂಡೇಲ''' ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುವ ದೈವವೇ '''ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ'''. ==ಸ್ಥಳ== [[File:ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ.jpg|thumb|'''ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ''']] ಈ ದೈವಸ್ಥಾನವು ಕಟೀಲು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಕೊಡೆತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕೋಂಡೇಲ ಅನ್ನುವ ಸ‍್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೆಲೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೈವದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನೇಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಸ್ಥಾನದ ಪುನಃಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವು ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ದೈವದ ಬಲ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.<ref name="auto">{{cite web|title=Dakshina Kannada News: ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 400 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ದೈವಕ್ಕೆ ನೇಮೋತ್ಸವ!|url=https://kannada.news18.com/news/mangaluru/after-400-years-in-dakshina-kannada-a-celebration-for-daiva-shk-svl-1594121.html|website=News18 ಕನ್ನಡ|language=kn|date=3 March 2024}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಕಟೀಲು ಸಮೀಪದ ಅತ್ತೂರು-ಕೊಡೆತ್ತೂರು ಕುಂಜಿರಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾವಧಿ ನೇಮದ ವೇಳೆ ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೇಮವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೇಮ ಕಂಡವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ನೇಮ ನಡೆದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೈವಜ್ಞರ ಪ್ರಶ್ನಾಚಿಂತನೆಗಾಗಿಯೂ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ಮಾನವರೂಪದ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬಳಿಕ, ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೇಮ ನಡೆದಿದೆ.<ref name="auto"/> ==ನೇಮದ ಆಯಾಮ== ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೇಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ಮತ್ತು ಕುಂಜಿರಾಯ ದೈವಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ, ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಕ್ಕೂ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ದೈವಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಅಲಂಕಾರ, ವಸ್ತ್ರದ ಪತಾಕೆ ಮತ್ತು ಮುಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮುಗ ಇಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಂಡಾಸು ಧರಿಸಿ, ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಡ್ತಲೆ ಸಹಿತ ಸಂಧಿ ಆಧರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೈವದ ನೇಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೇಳೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ "ಮಾನೆಚ್ಚಿಡ್" (ದರ್ಶನ), ನಂತರ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ "ನಡು ಮಾನೆಚ್ಚಿಡ್," ಬಲಿ, ಬದಿಕರದ ಬಲಿ, ಮತ್ತು ಸಂಧಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಾರಿ-ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರವ ಸಮುದಾಯದ ನಿಗದಿತ ಮನೆತನದವರು ಈ ನೇಮದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="auto"/> ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವ ಮಾಯಾವಾಗಿರುವ ಮಾನವ ರೂಪದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಗುಣವುಳ್ಳ ಸಿರಿಗೋಳಿ ಮರವೊಂದು ಇದ್ದು ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.vijayavani.net/after-400-years-the-divine-retual-is-going-on-in-kateel-kodela|title=400 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ದೈವ ನೇಮ: ಕಟೀಲು ಕೊಂಡೇಲದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಪತ್ತೆ}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] nzag5108jrdrkhi4vcob9biqwuqfi87 0 159660 1371955 1357482 2026-04-24T01:06:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371955 wikitext text/x-wiki ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರು ಬಳಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಕಾಗದದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೊಸ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಾಧನವಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳ ವಿಧಗಳು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: ಮುದ್ರಿತ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು: ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು: ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ PDF ಫೈಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್: ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪುಟಗಳಿಗೆ ನೇರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ: ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ: ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಂಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ತರಬಹುದು. ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್: ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು: ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಗಳು: ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಓದಬಲ್ಲ ಫಾಂಟ್: ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಬಹುದು. ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆ: ಉತ್ಪನ್ನ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರು ಬಯಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್: ಅನೇಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು: ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳು: ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಗಟು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಮುದ್ರಿತ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿವೆ. ಈ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪುಟಗಳಿಗೆ ವೀಡಿಯೊ, ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ನೇರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಂತಹ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಳು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು: ನಿಖರವಾದ ಗುರಿ: ನಿಮ್ಮ ಗುರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ನ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ: ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಮಾಹಿತಿಯು ನವೀಕೃತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಬದಲಾದರೆ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಹ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು. '''[https://catalogprint.ir/ چاپ کاتالوگ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು]] gb4l69ei4w3174son3kwcwnkumj35no 0 159678 1371919 1340401 2026-04-23T12:23:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371919 wikitext text/x-wiki '''ಕಜಂಬು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ಕೇಪು]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೇವಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನು '''ಕಜಂಬು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಭೂತಾರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇಂತಹ ವಿಚಿತ್ರ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲ ಸಮೀಪದ ಕೇಪು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಕಜಂಬು ಉತ್ಸವ" ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬವಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=ಹಸುಳೆಗಳನ್ನು ದೈವಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯ ಕಜಂಬು ಉತ್ಸವ|url=https://kannada.news18.com/news/astrology/kajambu-utsav-celebration-in-bantwala-akp-sesr-683375.html|website=News18 ಕನ್ನಡ|language=kn|date=17 December 2021}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕೇಪು ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ, ಅವಳಿಗೆ ಧನು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವೇ ಕೇಪು ಕಜಂಬು. ಈ ದಿನ, ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ಬಳಿಕ ದೇವಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಗುವಿನಿಂದ ತಾಯಿಯು ಕಜಂಬು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೧೬ ಗ್ರಾಮಗಳ ೧೬ ದೈವಗಳ ಸಮೇತ ಕೇಪುವಿನ ಉಳ್ಳಾಲ್ಡಿ ತಾಯಿಯ ಗುಡಿಯು ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಇದು ವಿಟ್ಲ ಅರಮನೆಯ ರಾಜನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|title=ಕೇಪು: ದೇವರಿಗೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಮಕ್ಕಳ ಹರಕೆ 'ಕಜಂಬು' ಸಂದಾಯ|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/kepukajambu/articleshow/56035881.cms|work=Vijay Karnataka|language=kn}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟೆಲಿನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಯಕ್ಕೆ ನೆಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದ. ಈಗ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಅರಮನೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಅಬ್ಬರ್ಲು ತಮ್ಮ ನಲವತ್ತು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ನಿಧಿ ಕದಿಯಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆಗ ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ನಲವತ್ತು ಜನರು ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ [[ವನದುರ್ಗೆಯ]] ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾಯವಾದರು. ಅಬ್ಬರ್ಲೆ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ದೇವರಿಂದಾಗಿ ಅವನೂ ಮಾಯವಾದನು ಎಂದು ಕಥೆ ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಮಗುವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಂದಿನ ರಾಜರು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟೆಲ್ ಅರಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಜಂಬು ಆಚರಣೆ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದವರಿಗೂ ಹಬ್ಬಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇಂದು, ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಂಬಿಕೆ== *ದೇವರ ನೇಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೆರಿಯನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. *ದೇವರ ಸೇವಕರು ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು *ಉಳ್ಳಾಲ್ದಿನ ಸಂಭಂದ ಪಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಗುವಂತಿಲ್ಲ. *ಬೇರೆ ಕಡೆಯಿಂದಲೇ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂ ತರಬೇಕು <ref>{{cite web | url=https://nammabantwala.com/2019/12/kajambu-jatre/ | title=ಕೇಪು ಕಜಂಬು ಜಾತ್ರೋತ್ಸವ ಸಂಪನ್ನ: ಸಹಸ್ರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಮರ್ಪಣೆ | date=19 December 2019 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಸ್ಥಳಗಳು== ಉಳ್ಳಾಲ್ದಿಗೆ ಐವರು ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಟ್ವಾಳದ ಮಾಣಿ, ಕೆಲಿಂಜ, ಅನಂತಾಡಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಕೇಪುವಿನ ಉಳ್ಳಾಲ್ದಿಎರಡನೇ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ಡಿ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆ ಮಲರಾಯ, ಪಿಲಿಚಂಡಿ ದೈವಗಳು ಬಹಳ ಕಲೆ ಕಾರ್ಣಿಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು]] invs5mv62kk595murha5se7fdaec75q 3 166691 1371957 1270382 2026-04-24T01:20:29Z ~2026-25118-18 99167 1371957 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shashidhara Kellur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೩, ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) CURRICULUM VITAE Dr. SHASHIDHARA A. KELLUR M.P.Ed, PGDYS, Ph.D. Assistant Professor Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University, Kuvempu Nagar Ballari, Karnataka 583105, India. ACADEMIC PROFILE: Year of Passing School / College / University Qualification Percentage October 2020 Bangalore University JB Campus Bangalore “Doctor of Philosophy” in Physical Education Awarded 2016 Bangalore University, Bangalore Ph.D. (Course work) 76.57% 2014-15 Karnatak University, Dharwad PGDYS (Yoga) 62.28% 2013, 2014 Mysore University, Mysore (UGC) K-SET 55.42% 2012-14 Karnatak University, Dharwad M.P Ed 72.14% 2011-12 Shri. K.G. Nadgir College of Physical Education Dharwad B.P.Ed 85.66% 2008-11 VMSRV College Hungund (KUD) Bachelor of Arts 79.37% 2005-06 Govt. P.U.College Mudgal(DPUEK) P.U.C 43.66% 2002-03 Govt. High School Maski (KSEEB) S.S.L.C 44% PERSONAL PROFILE: Name : Shashidhara A Kellur Father’s Name : Amarappa Kellur Mother Name : Paramamma Date of Birth : 20th June 1987 Sex : Male Marital Status : Married Residential Address : 38/1 Main road Marali Post- Makapur Tq- Lingasguru Dist - Raichur. (584125) Address for Communication : Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri krishnadevaraya University, Jnana Sagara Campus Ballari-583105. Mobile no : +91-9731417311, +91-9481509674 Email ID : kellurshashidhara@gmail.com & shashidhar@vskub.ac.in Nationality : Indian Languages Known : Kannada, English & Hindi. AREA OF SPECIAL INTEREST  Yoga Education & Yogic science  Research in Physical Education and Sports  Evaluation in Physical Education and Sports  Foundation of Physical Education and Sports  Sports Psychology  Yoga and Aerobics  Coaching in Basketball, Swimming and Handball SPORTS ACHIEVEMENTS:  Secured B Grade at NCC ‘C’ certificate examination in 2010.  Participated NCC CATC Camp Bagalkot in the year of 2008.  Participated Karnatak University Inter Collegiate NETBALL Tournament in Shri. K.G.Nadgir College of Physical Education Dharwad got 2nd place in the year of 2011-12.  Participated Karnatak University Inter Collegiate Yoga Competition in Govt First Grade College Alnavar got 3rd place with bronze medal in the year of 2013-14.  Participate in 36th State Level Yoga Championship-2016 held at Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore, organized by Karnataka Yoga Association Got 6th place.  Participated 6th Year National Open Yogasana Championship 2016-17 held at National children school Mandya, Organised by Swamy Vivekananda Yoga Balaga Secure 2nd Place with silver medal.  Participated All India Open National Yogasana Championship 2017 held at Channapattana organised by Sri Punarvasu Yoga Kendra Cannapattana Secure 2nd place.  Participated in 2nd State Level Open Yogasana Championship 2017 held at Govt. Nature therapy and yoga medical College Mysore organized by Dept. of AYUSH Govt. of Karnataka Secure 6th place.  Participated in State Level Yogasana Championship 2017 organized by Mysore Yoga Okkuta and data kriya yoga International center Mysore.  Participated State Level Mysore Dasara Yogasana Championship 2017  Participated 3rd International Yoga Championship-2017 held at Shikshakara Sadana Bangalore organised by SGS International Yoga Foundation Bangalore Secure 6th place.  Participated Yoga World Chamionship held at Mahabalipurm Tourism Resort Chennai Tamil Nadu India Secure 4th place.  Participated in State Level Open Yogasana Championship 2017 organized by Karnataka South Zone Yoga Association Secure 1st place.  Participated 15th South India Yogasana Championship held at BM Yoga Bhavana Rajajinagara Bangalore organized by SGS International Yoga Foundation Bangalore and secure 2nd Place.  Participate in 37th State Level Yogasana Championship-2017 held at Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore, organized by Karnataka Yoga Association Got 2nd place.  Participated Sarvangasana (Shoulder Stand) in Word Record Attempt to Honor Freedom Fighters and Support yoga Education held at Eliton Beach Chennai Tamilnadu India on 2nd October 2017. QUALIFIED REFEREE EXAMS  Qualified INTERNATIONAL YOGA REFEREE Certificate in Grade-C Conducted by World Sports Yoga Federation in Mahabalipurm Tamil Nadu India.  Qualified as a State Referee in KHO-KHO conducted by the Karnataka State Kho-Kho Association.  Qualified as a State Referee in KABADDI conducted by the Karnataka State Kabaddi Association.  Qualified as a State Referee in YOGA conducted by the Karnataka State Yoga Association.  Qualified as a State Referee in ATYA PATYA conducted by the Karnataka State Atya Patya Association.  Qualified as a State Referee in SPEED BALL conducted by the Karnataka State Speed ball Association. MEMBESHIP OF PROFESSIONAL SOCIETIES 1) Life Member of Indian Federation of Computer Science in Sports 2) Life Member of Indian Academy of Applied Psychology 3) Member of State Physical Education Fraternity Trust-Karnataka 4) Member of National Association of Physical Education & Sports Sciences (NAPESS) 5) Member of Physical Education Foundation of India (PEFI) 6) Life time member of Khel Karnataka Physical Education and Sports Association(K-PESA) MEMBERSHIP OF BODIES  Member Board of Studies Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari.  Member Board of Studies Karnatak University Dharwad.  Member Board of Examination Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari.  Member Board of Examination Karnatak University Dharwad  Member Board of Examination Akkamahadevi Women’s University Vijayapur. WORK EXPERIENCE  Serving as Assistant Professor in Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University, Ballari. Since 27th May 2019 till date.  Served as Guest Faculty in the Department of Physical Education Bangalore University Bangalore Nov 2015 to 25 May 2019.  Served (part time) as Physical Education Director and NSS Program Officer in Padmashree Group of Institutions (PGI) Bangalore Jan 2016 to 25 May 2019.  Served as a Guest Faculty in the Department of Physical Education and Sports Karnatak University Dharwad in the year of 2014-15.  All India Inter University Netball Tournament (Women’s) Served as a Team Coach-cum-Manager held at Annamali University Chidambaram (Tamilnadu) on Jan 2015.  Served as Yogasana (Men & Women) Selection Committee Member of Rajiv Gandhi University of Health Sciences Bangalore in the Year 2017-18 and 2018-19.  Served as Basketball (Men & Women) Selection Committee Member of Rajiv Gandhi University of Health Sciences Bangalore in the year 2018-19.  All India Inter University Yogasana Championship Served as Team manager represented Rajiv Gandhi University of Health Sciences held at University of Madras Chennai on 4 to 8 Feb 2019.  All India Inter University Yogasana Championship Served as Team manager represented Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari held at Rajiv Gandhi University of Knowledge and Technology on 6 to 10 Jan 2020. CONFERENCES, SEMINARS AND WORKSHOPS INTERNATIONAL 1. Participated International Conference on Physical Education and Sports Science Organized by Manipal University, under the aegis of NAPESS Sports Council, Manipal University Manipal, on 9th to 11th Jan-2014. 2. Paper presented on “A Comparative Study of Rural and Urban High School Boys Motor Fitness of Raichur District” organized by Poornaprajna college UDUPI on 22nd & 23rd August 2015. 3. Paper presented on “A Comparative Study of Self-Confidence among Individual and Group Game Players of Karnatak University” Organized by Dept. f Psychology (IAAP) Bangalore University Campus on 6th – 8th May 2016. 4. Paper presented on “Overview of adventure sports tourism in India” organized by SMRI sports & management research institute Ernakulam kerala on 6th august 2016. 5. Paper presented on “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” Organized by Don Bosco Institute of Technology Bangalore held on 5th January 2017. 6. Paper presented on “What makes a good coach” Organized by Don Bosco Institute of Technology Bangalore held on 5th January 2017. 7. Paper presented on “A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” Organized by Dept. of Physical Education Gulbarga University on 24th & 25th March 2017. 8. Paper presented on “A Study on Anxiety and Aggression Between Indigenous and Non-Indigenous Sports Persons” organized by Mount Carmel College Bangalore on 19th and 20th February 2019. 9. Paper presented on “Meditation: A way of life” organized by Seshadripuram Degree College Yalahanka Bangalore on 16th May 2019. 10. Paper presented on “Effect of COVID-19 on Sports” organized by ML & JNK Girls College Saharnpur, U.P on 6 & 7 June 2020. 11. NATIONAL 1. Participated in UGC-Sponsored National Seminar on Aerobic Exercise and Yoga Science for Health and Fitness in Association with Dept. of Physical Education and Sports Sciences, Karnatak University, Dharwad organized by Govt. First Grade College Alnavar Feb- 2013. 2. Paper presented on “A Comparative Study of Rural and Urban High School Boys Attitude towards Physical Education of Raichur District” at KLE Societies of SCP Arts and DDS Commerce College Mahalingpur on 29th & 31st January 2015. 3. Paper presented on “Resistance Training Their Benefits on Health and Fitness” at K.S. School of Engineering and Management Kanakpur road Banglore held on 5th May 2015. 4. Paper presented on “Techniques of Yoga to Enhance the Concentration of Children with Disabilities” Ramakrishna Mission Vivekananda University (RKMVU) Coimbatore Tamil Nadu held on 5th &6th February 2016. 5. Paper Presented on “Physical Education is a complete Education” Organized by Seshadripuram College Bangalore held on 23rd February 2016. 6. Paper presented on “Yoga In our Daily Life” Organized By Bangalore University Dept. of Yogic Sciences BUB Campus Bangalore on 12th & 13th March 2016. 7. Paper presented on “Importance of Breathing Techniques for Stress, Health and Psychological Benefits” Organized by Govt. First Grade College HSR Layout, Bangalore on 11th April 2016. 8. Paper presented on “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” Organized by BMS College of Engineering, Bangalore held on 20th & 21st January 2017. 9. Paper presented on “Benefits of yoga in daily life” organized by seshadripuram academy of business studies kengeri Bangalore held on 18th February 2017. 10. Participated UGC sponsored National level Workshop on “sports injuries, treatment modalities, sports massage and CPR” organized by KLS Gogte College Belagavi on 25th and 26th feb 2017. 11. Paper presented on “A study on aggression level between female throwers and jumpers of Karnataka state” organized by Sri Padmavati Mahila Visvavidyalayam Tirupati AP on 22nd & 23rd march 2017. 12. Paper presented on “Effect of yoga on sports performance” organized by Dept. of Physical Education GFGC Shiggaon, Haveri on 25th march 2017. 13. Paper presented on “A study on sports competitive anxiety between kabaddi and kho-kho players” organized by Dept. of Psychology Bangalore University on 31st march 2017. 14. Paper presented on “Yoga for stress management” organized by Dept. of Physical Education University College of Science Tumakur on 13th April 2017. 15. Paper presented on “Sports injuries and its treatment” organized by Dept. of Physical Education University College of Science Tumakur on 13th April 2017. 16. Paper presented on “Effect of psychological factors on sports performance” organized by Dept. of Physical education K S Institute of Technology Bangalore on 10th may 2017. 17. Paper Presented on “A Comparative Study on Happiness between Indigenous and Non-Indigenous Sports Persons” organized by Basudev Somani College Mysore on 19th February 2019. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK – (UGC-CARE Journals) 1. Published paper on “Yoga in Modern Education System” in Tathapi UGC Care Journal with ISSN 2320-0693 Vol: 19, Issue:35. In the month of June 2020, PN:137-140. 2. Published paper on “Yoga Leads Sound Personality” in Shodh Sarita UGC Care Multidisciplinary Research Journal Vol:07, Issue:27, ISSN:2348-2397 in the month of July to September 2020, PP:79-82. 3. Published paper on “Yoga as Building Block for Elite Athletes” in Shodh Sarita UGC Care Multidisciplinary Research Journal Vol:07, Issue:27, ISSN:2348-2397 in the month of July to September 2020, PP:83-86. 4. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK – (UGC Approved Journals) 1. International Journal of Yogic, Human Movement and Sports Sciences "Exercise and physical activity on health for optimum life” in the month of Jan/2018 Volume: 3, Issue:1 ISSN: 2456-4419, UGC Journal No.: 44407, PN:14-15. 2. International Journal of Yoga, Physiotherapy and Physical Education "Effect of yoga on sports performance” in the month of Jan-Feb 2018, Volume : 3, Issue : 1 , ISSN: 2456-5067, Impact Factor: RJIF 5.24, UGC Journal No.: 44415, P N : 20-23. 3. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education "The relationship between anxiety and performance" in the month of Jan-2018, Volume : 3 Issue : 1, ISSN: 2456-0057, Impact Factor: (RJIF): 5.43, UGC Journal No:44404, PN:10-14. 4. International Journal of Academic Research and Development "The role of sports economics in the sport management curriculum" in the month of Jan-Feb 2018, Volume: 3, Issue: 1, ISSN: 2455-4197, Impact Factor: RJIF 5.22, UGC Journal No.: 48808, Page Number: 463-466. 5. International Journal of Yoga, Physiotherapy and Physical Education "Role of physical education teacher in schools" in the month of Jan-Feb 2018, Volume : 3, Issue : 1, ISSN: 2456-5067, Impact Factor: RJIF 5.24, UGC Journal No.: 44415, Page Number : 66-67. 6. International Recognition Research Journal “A Comparative Study of Self-esteem Between sports -Men And Women” in the month of Jan 2018, Volume – 7, Issue – 1, ISSN No. 2277-3665 Impact Factor : 5.3149(UIF), PN: 7. International Journal of Physical Education &sports sciences “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” in the month of Jan-2017, VOL: XI, Issue-XVIII, ISSN: 2231-3745, Impact Factors: 0.908, PN:4 8. International Journal of Health, Physical Education & Computer Science in Sports “ A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” in the month of march 2017, Vol:25 No.2, ISSN:2231-3265, Impact factor:12OR 3.565, PN: 9. Review of Research International Recognition Multidisciplinary Research Journal Research paper Topic-“ A Comparative Study of Pre-Competition Anxiety and Sports Achievement Motivation Among Indigenous and Non-Indigenous Game Players of Karnatak University” in the month of March-2016, Vol: 5,Issue: 6, ISSN: 2249-894x, Impact Factors: 3.1402(UIF), PN: 41-46. 10. Review of Research International Recognition Multidisciplinary Research Journal Associated & Indexed by EBSCO, USA Research paper Topic-“ Concept of Person with Disabilities Children and Yoga to Enhance The Concentration” in the month of Feb-2016, Vol: 5, Issue: 5, ISSN: 2249-894x, Impact Factors: 3.1402(UIF), PN: 41-46. 11. International Journal of Adapted Physical Education and Yoga Topic: Effect of yoga on mental health among young and seniors in India in the month of February 2018, Vol:3, Issue:1, ISSN:24558958, Impact factor:4.215, PN-1-8, UGC Journal No:47474. 12. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education “A study on anxiety and Aggression among Indigenous Sports persons" in the month of Jan-2019, Volume: 3 Issue : 1, ISSN: 2456-0057, Impact Factor: (RJIF): 5.43, UGC Journal No:44404, PN:582-585. 13. International Journal of Yogic, Human Movement and Sports Sciences " A study on Anxiety and Aggression among Non-Indigenous Sports Persons” in the month of Jan/2019 Volume: 4, Issue:1 ISSN: 2456-4419, UGC Journal No.: 44407, PN:275-277. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK (Non-UGC Journals) 1. International Journal of Scientific Research (IJSR) Research paper Topic-“A Comparative Study of Motor Fitness of Rural and Urban High School Boys of Raichur-District” in the month of Feb-2016, Vol-5, Issue-2, ISSN: 2277-8179, Impact Factor: 3.508, PN: 53-54. 2. International Journal of Science and Research (IJSR) Topic: “Comparative Study of Self-Esteem between Sports-Men and Women” in the month of June-2016 Vol: 5, Issue: 6, ISSN: 2319-7064, Impact Factor: 6.319, Paper ID: NOV164319, PN: 253-255. 3. Golden Research Thought International Recognition Multidisciplinary Research Journal Topic- “Role of Yoga in Sports” in the month of June 2016, ISSN: 2231-5063, Impact Factor: 3.4052(UIF), PN: 70-74. 4. International Journal of Resent Scientific Research Topic: “Effect of 6 week yogic exercises training on blood pressure” in the month of June 2016 Vol: 7, Issue: 6, ISSN: 0976-3031, Impact Factors: 5.971, PN: 11890-11892. 5. Indian Streams International Journal Topic: “Psycho-Biological Correlation of yoga exercise in young Indian women” in the month of July 2016, Vol:6, Issue:6, ISSN:2230-7850, Impact factor:4.1625. PN:46-49 6. International Journal of Scientific Engineering and Research Topic: ‘Role of Physical Education Teacher in Schools” in the month of July-2017, Vol:5, Issue:7, ISSN:24373878, Impact Factor:3.791, PN:227-228. 7. International Journal of Physical Education, sports and Health Topic: “Common sports injuries in athletics” in the month of Nov-2017, Vol:4, Issue:5, ISSN:23941685/23941693, Impact Factor: 5.38, PN:20-21. 8. International Journal of Creative Research Thoughts Topic: “Basic Concept of Yoga” in the month of May 2020, Vol:1, Issue:5, ISSN:23202882, Impact Factor: 7.79, PN:4125-2430. PUBLICATIONS (Proceedings of the Seminars/Conferences) 1) “Role of yoga in sports” proceeding of the national seminar on issues and challenges In implementation of physical education and sports science in under graduate level on 23rd and 24th March 2016. 2) “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” proceeding of the National conference on innovation in physical education on 20th & 21st January 2017. 3) “A study on aggression level between female throwers and jumpers of Karnataka state” proceeding of the UGC sponsored national level conference on the role of women’s participation in sports for women empowerment on 22nd & 23rd March 2017. 4) Effect of yoga on sports performance proceeding on the IQAC sponsored national level conference on innovation and implementation in the field of physical education and sports science on 26th march 2017. 5) “A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” proceeding of the International conference on physical education, yoga and sports science on 25th March 2017. 6) “A study on sports competitive anxiety between kabaddi and kho-kho players” proceeding of the National seminar on current trend in psychology and counseling on 31st March 2017. 7) Effect of psychological factors on sports performance proceeding of the National conference on importance of physical education and sports on 10th May 2017. 8) “A study on Anxiety and Aggression among Non-Indigenous Sports Persons” proceeding of the International conference on an integral Component of Nation Building on 19th and 20th February 2019. 9) “A study on Anxiety and Aggression among Indigenous Sports Persons” proceeding of the National Conference on importance of physical education and sports on 19th February 2019. SPECIAL LECTURE 1. Deliver online Special Lecture on “Fighting to this pandemic disease through Yoga” on 27th May 2020 organized by College of Community Science, University of Agricultural Sciences Dharwad. 2. Delver online Special Lecture as Resource person on “Fundamental Concept of Yoga” in National Webinar organized by KLE RL Science College Belagavi on 27th June 2020. AWARDS AND HONOURS  PROF. DEEPAK BHAT Award for Best Poster Presentation in International Conference on Applied Psychology, organized by India Association of Applied Psychology (IAAP) Dept. of Psychology Bangalore University, Bangalore on May 6th – 8th 2016.  Award of “YOGA PRTHIBHA PURASKARA-2017” for Talent in Yoga Field in grand 6th year Yogotsava Shiva Jyothi yoga Kendra Rajajinagar Bangalore held on 8th January 2017 in Sri rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore.  Award of “YOGA KALACHANDRA-2018” for Talent in Yoga Field by Shiva Jyothi yoga Kendra Rajajinagar Bangalore held on 21st January 2018 in Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore. ltee3o68o853v6c6dgj3dqiisjzp9jt 1371958 1371957 2026-04-24T01:22:30Z ~2026-25118-18 99167 /* Dr Shashidhara Kellur */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1371958 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shashidhara Kellur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೩, ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) CURRICULUM VITAE Dr. SHASHIDHARA A. KELLUR M.P.Ed, PGDYS, Ph.D. Assistant Professor Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University, Kuvempu Nagar Ballari, Karnataka 583105, India. ACADEMIC PROFILE: Year of Passing School / College / University Qualification Percentage October 2020 Bangalore University JB Campus Bangalore “Doctor of Philosophy” in Physical Education Awarded 2016 Bangalore University, Bangalore Ph.D. (Course work) 76.57% 2014-15 Karnatak University, Dharwad PGDYS (Yoga) 62.28% 2013, 2014 Mysore University, Mysore (UGC) K-SET 55.42% 2012-14 Karnatak University, Dharwad M.P Ed 72.14% 2011-12 Shri. K.G. Nadgir College of Physical Education Dharwad B.P.Ed 85.66% 2008-11 VMSRV College Hungund (KUD) Bachelor of Arts 79.37% 2005-06 Govt. P.U.College Mudgal(DPUEK) P.U.C 43.66% 2002-03 Govt. High School Maski (KSEEB) S.S.L.C 44% PERSONAL PROFILE: Name : Shashidhara A Kellur Father’s Name : Amarappa Kellur Mother Name : Paramamma Date of Birth : 20th June 1987 Sex : Male Marital Status : Married Residential Address : 38/1 Main road Marali Post- Makapur Tq- Lingasguru Dist - Raichur. (584125) Address for Communication : Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri krishnadevaraya University, Jnana Sagara Campus Ballari-583105. Mobile no : +91-9731417311, +91-9481509674 Email ID : kellurshashidhara@gmail.com & shashidhar@vskub.ac.in Nationality : Indian Languages Known : Kannada, English & Hindi. AREA OF SPECIAL INTEREST  Yoga Education & Yogic science  Research in Physical Education and Sports  Evaluation in Physical Education and Sports  Foundation of Physical Education and Sports  Sports Psychology  Yoga and Aerobics  Coaching in Basketball, Swimming and Handball SPORTS ACHIEVEMENTS:  Secured B Grade at NCC ‘C’ certificate examination in 2010.  Participated NCC CATC Camp Bagalkot in the year of 2008.  Participated Karnatak University Inter Collegiate NETBALL Tournament in Shri. K.G.Nadgir College of Physical Education Dharwad got 2nd place in the year of 2011-12.  Participated Karnatak University Inter Collegiate Yoga Competition in Govt First Grade College Alnavar got 3rd place with bronze medal in the year of 2013-14.  Participate in 36th State Level Yoga Championship-2016 held at Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore, organized by Karnataka Yoga Association Got 6th place.  Participated 6th Year National Open Yogasana Championship 2016-17 held at National children school Mandya, Organised by Swamy Vivekananda Yoga Balaga Secure 2nd Place with silver medal.  Participated All India Open National Yogasana Championship 2017 held at Channapattana organised by Sri Punarvasu Yoga Kendra Cannapattana Secure 2nd place.  Participated in 2nd State Level Open Yogasana Championship 2017 held at Govt. Nature therapy and yoga medical College Mysore organized by Dept. of AYUSH Govt. of Karnataka Secure 6th place.  Participated in State Level Yogasana Championship 2017 organized by Mysore Yoga Okkuta and data kriya yoga International center Mysore.  Participated State Level Mysore Dasara Yogasana Championship 2017  Participated 3rd International Yoga Championship-2017 held at Shikshakara Sadana Bangalore organised by SGS International Yoga Foundation Bangalore Secure 6th place.  Participated Yoga World Chamionship held at Mahabalipurm Tourism Resort Chennai Tamil Nadu India Secure 4th place.  Participated in State Level Open Yogasana Championship 2017 organized by Karnataka South Zone Yoga Association Secure 1st place.  Participated 15th South India Yogasana Championship held at BM Yoga Bhavana Rajajinagara Bangalore organized by SGS International Yoga Foundation Bangalore and secure 2nd Place.  Participate in 37th State Level Yogasana Championship-2017 held at Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore, organized by Karnataka Yoga Association Got 2nd place.  Participated Sarvangasana (Shoulder Stand) in Word Record Attempt to Honor Freedom Fighters and Support yoga Education held at Eliton Beach Chennai Tamilnadu India on 2nd October 2017. QUALIFIED REFEREE EXAMS  Qualified INTERNATIONAL YOGA REFEREE Certificate in Grade-C Conducted by World Sports Yoga Federation in Mahabalipurm Tamil Nadu India.  Qualified as a State Referee in KHO-KHO conducted by the Karnataka State Kho-Kho Association.  Qualified as a State Referee in KABADDI conducted by the Karnataka State Kabaddi Association.  Qualified as a State Referee in YOGA conducted by the Karnataka State Yoga Association.  Qualified as a State Referee in ATYA PATYA conducted by the Karnataka State Atya Patya Association.  Qualified as a State Referee in SPEED BALL conducted by the Karnataka State Speed ball Association. MEMBESHIP OF PROFESSIONAL SOCIETIES 1) Life Member of Indian Federation of Computer Science in Sports 2) Life Member of Indian Academy of Applied Psychology 3) Member of State Physical Education Fraternity Trust-Karnataka 4) Member of National Association of Physical Education & Sports Sciences (NAPESS) 5) Member of Physical Education Foundation of India (PEFI) 6) Life time member of Khel Karnataka Physical Education and Sports Association(K-PESA) MEMBERSHIP OF BODIES  Member Board of Studies Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari.  Member Board of Studies Karnatak University Dharwad.  Member Board of Examination Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari.  Member Board of Examination Karnatak University Dharwad  Member Board of Examination Akkamahadevi Women’s University Vijayapur. WORK EXPERIENCE  Serving as Assistant Professor in Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University, Ballari. Since 27th May 2019 till date.  Served as Guest Faculty in the Department of Physical Education Bangalore University Bangalore Nov 2015 to 25 May 2019.  Served (part time) as Physical Education Director and NSS Program Officer in Padmashree Group of Institutions (PGI) Bangalore Jan 2016 to 25 May 2019.  Served as a Guest Faculty in the Department of Physical Education and Sports Karnatak University Dharwad in the year of 2014-15.  All India Inter University Netball Tournament (Women’s) Served as a Team Coach-cum-Manager held at Annamali University Chidambaram (Tamilnadu) on Jan 2015.  Served as Yogasana (Men & Women) Selection Committee Member of Rajiv Gandhi University of Health Sciences Bangalore in the Year 2017-18 and 2018-19.  Served as Basketball (Men & Women) Selection Committee Member of Rajiv Gandhi University of Health Sciences Bangalore in the year 2018-19.  All India Inter University Yogasana Championship Served as Team manager represented Rajiv Gandhi University of Health Sciences held at University of Madras Chennai on 4 to 8 Feb 2019.  All India Inter University Yogasana Championship Served as Team manager represented Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University Ballari held at Rajiv Gandhi University of Knowledge and Technology on 6 to 10 Jan 2020. CONFERENCES, SEMINARS AND WORKSHOPS INTERNATIONAL 1. Participated International Conference on Physical Education and Sports Science Organized by Manipal University, under the aegis of NAPESS Sports Council, Manipal University Manipal, on 9th to 11th Jan-2014. 2. Paper presented on “A Comparative Study of Rural and Urban High School Boys Motor Fitness of Raichur District” organized by Poornaprajna college UDUPI on 22nd & 23rd August 2015. 3. Paper presented on “A Comparative Study of Self-Confidence among Individual and Group Game Players of Karnatak University” Organized by Dept. f Psychology (IAAP) Bangalore University Campus on 6th – 8th May 2016. 4. Paper presented on “Overview of adventure sports tourism in India” organized by SMRI sports & management research institute Ernakulam kerala on 6th august 2016. 5. Paper presented on “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” Organized by Don Bosco Institute of Technology Bangalore held on 5th January 2017. 6. Paper presented on “What makes a good coach” Organized by Don Bosco Institute of Technology Bangalore held on 5th January 2017. 7. Paper presented on “A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” Organized by Dept. of Physical Education Gulbarga University on 24th & 25th March 2017. 8. Paper presented on “A Study on Anxiety and Aggression Between Indigenous and Non-Indigenous Sports Persons” organized by Mount Carmel College Bangalore on 19th and 20th February 2019. 9. Paper presented on “Meditation: A way of life” organized by Seshadripuram Degree College Yalahanka Bangalore on 16th May 2019. 10. Paper presented on “Effect of COVID-19 on Sports” organized by ML & JNK Girls College Saharnpur, U.P on 6 & 7 June 2020. 11. NATIONAL 1. Participated in UGC-Sponsored National Seminar on Aerobic Exercise and Yoga Science for Health and Fitness in Association with Dept. of Physical Education and Sports Sciences, Karnatak University, Dharwad organized by Govt. First Grade College Alnavar Feb- 2013. 2. Paper presented on “A Comparative Study of Rural and Urban High School Boys Attitude towards Physical Education of Raichur District” at KLE Societies of SCP Arts and DDS Commerce College Mahalingpur on 29th & 31st January 2015. 3. Paper presented on “Resistance Training Their Benefits on Health and Fitness” at K.S. School of Engineering and Management Kanakpur road Banglore held on 5th May 2015. 4. Paper presented on “Techniques of Yoga to Enhance the Concentration of Children with Disabilities” Ramakrishna Mission Vivekananda University (RKMVU) Coimbatore Tamil Nadu held on 5th &6th February 2016. 5. Paper Presented on “Physical Education is a complete Education” Organized by Seshadripuram College Bangalore held on 23rd February 2016. 6. Paper presented on “Yoga In our Daily Life” Organized By Bangalore University Dept. of Yogic Sciences BUB Campus Bangalore on 12th & 13th March 2016. 7. Paper presented on “Importance of Breathing Techniques for Stress, Health and Psychological Benefits” Organized by Govt. First Grade College HSR Layout, Bangalore on 11th April 2016. 8. Paper presented on “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” Organized by BMS College of Engineering, Bangalore held on 20th & 21st January 2017. 9. Paper presented on “Benefits of yoga in daily life” organized by seshadripuram academy of business studies kengeri Bangalore held on 18th February 2017. 10. Participated UGC sponsored National level Workshop on “sports injuries, treatment modalities, sports massage and CPR” organized by KLS Gogte College Belagavi on 25th and 26th feb 2017. 11. Paper presented on “A study on aggression level between female throwers and jumpers of Karnataka state” organized by Sri Padmavati Mahila Visvavidyalayam Tirupati AP on 22nd & 23rd march 2017. 12. Paper presented on “Effect of yoga on sports performance” organized by Dept. of Physical Education GFGC Shiggaon, Haveri on 25th march 2017. 13. Paper presented on “A study on sports competitive anxiety between kabaddi and kho-kho players” organized by Dept. of Psychology Bangalore University on 31st march 2017. 14. Paper presented on “Yoga for stress management” organized by Dept. of Physical Education University College of Science Tumakur on 13th April 2017. 15. Paper presented on “Sports injuries and its treatment” organized by Dept. of Physical Education University College of Science Tumakur on 13th April 2017. 16. Paper presented on “Effect of psychological factors on sports performance” organized by Dept. of Physical education K S Institute of Technology Bangalore on 10th may 2017. 17. Paper Presented on “A Comparative Study on Happiness between Indigenous and Non-Indigenous Sports Persons” organized by Basudev Somani College Mysore on 19th February 2019. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK – (UGC-CARE Journals) 1. Published paper on “Yoga in Modern Education System” in Tathapi UGC Care Journal with ISSN 2320-0693 Vol: 19, Issue:35. In the month of June 2020, PN:137-140. 2. Published paper on “Yoga Leads Sound Personality” in Shodh Sarita UGC Care Multidisciplinary Research Journal Vol:07, Issue:27, ISSN:2348-2397 in the month of July to September 2020, PP:79-82. 3. Published paper on “Yoga as Building Block for Elite Athletes” in Shodh Sarita UGC Care Multidisciplinary Research Journal Vol:07, Issue:27, ISSN:2348-2397 in the month of July to September 2020, PP:83-86. 4. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK – (UGC Approved Journals) 1. International Journal of Yogic, Human Movement and Sports Sciences "Exercise and physical activity on health for optimum life” in the month of Jan/2018 Volume: 3, Issue:1 ISSN: 2456-4419, UGC Journal No.: 44407, PN:14-15. 2. International Journal of Yoga, Physiotherapy and Physical Education "Effect of yoga on sports performance” in the month of Jan-Feb 2018, Volume : 3, Issue : 1 , ISSN: 2456-5067, Impact Factor: RJIF 5.24, UGC Journal No.: 44415, P N : 20-23. 3. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education "The relationship between anxiety and performance" in the month of Jan-2018, Volume : 3 Issue : 1, ISSN: 2456-0057, Impact Factor: (RJIF): 5.43, UGC Journal No:44404, PN:10-14. 4. International Journal of Academic Research and Development "The role of sports economics in the sport management curriculum" in the month of Jan-Feb 2018, Volume: 3, Issue: 1, ISSN: 2455-4197, Impact Factor: RJIF 5.22, UGC Journal No.: 48808, Page Number: 463-466. 5. International Journal of Yoga, Physiotherapy and Physical Education "Role of physical education teacher in schools" in the month of Jan-Feb 2018, Volume : 3, Issue : 1, ISSN: 2456-5067, Impact Factor: RJIF 5.24, UGC Journal No.: 44415, Page Number : 66-67. 6. International Recognition Research Journal “A Comparative Study of Self-esteem Between sports -Men And Women” in the month of Jan 2018, Volume – 7, Issue – 1, ISSN No. 2277-3665 Impact Factor : 5.3149(UIF), PN: 7. International Journal of Physical Education &sports sciences “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” in the month of Jan-2017, VOL: XI, Issue-XVIII, ISSN: 2231-3745, Impact Factors: 0.908, PN:4 8. International Journal of Health, Physical Education & Computer Science in Sports “ A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” in the month of march 2017, Vol:25 No.2, ISSN:2231-3265, Impact factor:12OR 3.565, PN: 9. Review of Research International Recognition Multidisciplinary Research Journal Research paper Topic-“ A Comparative Study of Pre-Competition Anxiety and Sports Achievement Motivation Among Indigenous and Non-Indigenous Game Players of Karnatak University” in the month of March-2016, Vol: 5,Issue: 6, ISSN: 2249-894x, Impact Factors: 3.1402(UIF), PN: 41-46. 10. Review of Research International Recognition Multidisciplinary Research Journal Associated & Indexed by EBSCO, USA Research paper Topic-“ Concept of Person with Disabilities Children and Yoga to Enhance The Concentration” in the month of Feb-2016, Vol: 5, Issue: 5, ISSN: 2249-894x, Impact Factors: 3.1402(UIF), PN: 41-46. 11. International Journal of Adapted Physical Education and Yoga Topic: Effect of yoga on mental health among young and seniors in India in the month of February 2018, Vol:3, Issue:1, ISSN:24558958, Impact factor:4.215, PN-1-8, UGC Journal No:47474. 12. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education “A study on anxiety and Aggression among Indigenous Sports persons" in the month of Jan-2019, Volume: 3 Issue : 1, ISSN: 2456-0057, Impact Factor: (RJIF): 5.43, UGC Journal No:44404, PN:582-585. 13. International Journal of Yogic, Human Movement and Sports Sciences " A study on Anxiety and Aggression among Non-Indigenous Sports Persons” in the month of Jan/2019 Volume: 4, Issue:1 ISSN: 2456-4419, UGC Journal No.: 44407, PN:275-277. PUBLICATIONS OF RESEARCH WORK (Non-UGC Journals) 1. International Journal of Scientific Research (IJSR) Research paper Topic-“A Comparative Study of Motor Fitness of Rural and Urban High School Boys of Raichur-District” in the month of Feb-2016, Vol-5, Issue-2, ISSN: 2277-8179, Impact Factor: 3.508, PN: 53-54. 2. International Journal of Science and Research (IJSR) Topic: “Comparative Study of Self-Esteem between Sports-Men and Women” in the month of June-2016 Vol: 5, Issue: 6, ISSN: 2319-7064, Impact Factor: 6.319, Paper ID: NOV164319, PN: 253-255. 3. Golden Research Thought International Recognition Multidisciplinary Research Journal Topic- “Role of Yoga in Sports” in the month of June 2016, ISSN: 2231-5063, Impact Factor: 3.4052(UIF), PN: 70-74. 4. International Journal of Resent Scientific Research Topic: “Effect of 6 week yogic exercises training on blood pressure” in the month of June 2016 Vol: 7, Issue: 6, ISSN: 0976-3031, Impact Factors: 5.971, PN: 11890-11892. 5. Indian Streams International Journal Topic: “Psycho-Biological Correlation of yoga exercise in young Indian women” in the month of July 2016, Vol:6, Issue:6, ISSN:2230-7850, Impact factor:4.1625. PN:46-49 6. International Journal of Scientific Engineering and Research Topic: ‘Role of Physical Education Teacher in Schools” in the month of July-2017, Vol:5, Issue:7, ISSN:24373878, Impact Factor:3.791, PN:227-228. 7. International Journal of Physical Education, sports and Health Topic: “Common sports injuries in athletics” in the month of Nov-2017, Vol:4, Issue:5, ISSN:23941685/23941693, Impact Factor: 5.38, PN:20-21. 8. International Journal of Creative Research Thoughts Topic: “Basic Concept of Yoga” in the month of May 2020, Vol:1, Issue:5, ISSN:23202882, Impact Factor: 7.79, PN:4125-2430. PUBLICATIONS (Proceedings of the Seminars/Conferences) 1) “Role of yoga in sports” proceeding of the national seminar on issues and challenges In implementation of physical education and sports science in under graduate level on 23rd and 24th March 2016. 2) “A study on aerobic and anaerobic fitness of indigenous and non-indigenous game players of Karnataka state” proceeding of the National conference on innovation in physical education on 20th & 21st January 2017. 3) “A study on aggression level between female throwers and jumpers of Karnataka state” proceeding of the UGC sponsored national level conference on the role of women’s participation in sports for women empowerment on 22nd & 23rd March 2017. 4) Effect of yoga on sports performance proceeding on the IQAC sponsored national level conference on innovation and implementation in the field of physical education and sports science on 26th march 2017. 5) “A study on selected anthropometric and physical fitness variables between Football and Hockey players” proceeding of the International conference on physical education, yoga and sports science on 25th March 2017. 6) “A study on sports competitive anxiety between kabaddi and kho-kho players” proceeding of the National seminar on current trend in psychology and counseling on 31st March 2017. 7) Effect of psychological factors on sports performance proceeding of the National conference on importance of physical education and sports on 10th May 2017. 8) “A study on Anxiety and Aggression among Non-Indigenous Sports Persons” proceeding of the International conference on an integral Component of Nation Building on 19th and 20th February 2019. 9) “A study on Anxiety and Aggression among Indigenous Sports Persons” proceeding of the National Conference on importance of physical education and sports on 19th February 2019. SPECIAL LECTURE 1. Deliver online Special Lecture on “Fighting to this pandemic disease through Yoga” on 27th May 2020 organized by College of Community Science, University of Agricultural Sciences Dharwad. 2. Delver online Special Lecture as Resource person on “Fundamental Concept of Yoga” in National Webinar organized by KLE RL Science College Belagavi on 27th June 2020. AWARDS AND HONOURS  PROF. DEEPAK BHAT Award for Best Poster Presentation in International Conference on Applied Psychology, organized by India Association of Applied Psychology (IAAP) Dept. of Psychology Bangalore University, Bangalore on May 6th – 8th 2016.  Award of “YOGA PRTHIBHA PURASKARA-2017” for Talent in Yoga Field in grand 6th year Yogotsava Shiva Jyothi yoga Kendra Rajajinagar Bangalore held on 8th January 2017 in Sri rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore.  Award of “YOGA KALACHANDRA-2018” for Talent in Yoga Field by Shiva Jyothi yoga Kendra Rajajinagar Bangalore held on 21st January 2018 in Sri Rama Samudaya Bhavana Malleshwarm Bangalore. == Dr Shashidhara Kellur == Dr. SHASHIDHARA A. KELLUR M.P.Ed, PGDYS, Ph.D. Assistant Professor Department of Physical Education and Sports Sciences Vijayanagara Sri Krishnadevaraya University, Kuvempu Nagar Ballari, Karnataka 583105, India. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-25118-18|&#126;2026-25118-18]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-25118-18|talk]]) ೦೬:೫೨, ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) tb9b5916ilefd845sk64vuc1ncbt74b 1371959 1371958 2026-04-24T01:50:26Z Crushcrushcrush1 95668 Revert 1371959 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shashidhara Kellur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೩, ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) 6p824dvziuaiophwp77wr2x2dthol6r 0 166829 1371921 1340654 2026-04-23T13:03:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371921 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Kanagawa Prefecture | official_name = | native_name = {{nobold|{{lang|ja|神奈川県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|神奈川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kanagawa-ken}} | image_skyline = {{multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 290 | caption_align = center | image1 = Yokohama (52978652484).jpg | caption1 = [[Minato Mirai 21]] and [[Yokohama Port]] | image2 = Castle tower of Odawara Castle, Odawara City (3).jpg | caption2 = [[Odawara Castle]] | image3 = Shonan beach and Enoshima.jpg | caption3 = View of [[Enoshima]], from [[Shonan Beach]] | image4 = Budda kamakura.jpg | caption4 = [[Kōtoku-in|The Great Buddha of Kamakura]] | image5 = Shonan Hiratsuka Tanabata Festival 2024 - July 5 various 20 44 10 115000.jpeg | caption5 = [[:ja:湘南ひらつか七夕まつり|Shōnan Hiratsuka Tanabata Festival]] | image6 = Mount Fuji from Lake Ashi 20211202-2.jpg | caption6 = Panoramic view of [[Mount Fuji]] and [[Lake Ashi]] | color = white }} | image_flag = Flag of Kanagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kanagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 14 Kanagawa prefecture.svg | coordinates = {{coord|35|26|51.03|N|139|38|32.44|E|region:JP-14_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yokohama]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 33 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yūji Kuroiwa]] (since April 2011) | area_total_km2 = 2,415.83 | area_water_percent = 2.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|43rd]] | elevation_max_m = 1675 | elevation_max_point = [[Mount Hiru]] | population_footnotes = | population_total = 9,201,825 | population_as_of = February 29, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|2nd]] | population_density_km2 = 3,770 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kanagawa Prefecture Resident Economic Accounts for Fiscal Year 2021 |url=https://www.pref.kanagawa.jp/docs/x6z/prs/r0725691.html |access-date=2024-10-18 |website=Kanagawa Prefecture Government |language=ja }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 35,288 billion<br />[[US$]] 321.2 billion (2021) | iso_code = JP-14 | website = {{URL|http://www.pref.kanagawa.jp/}} | module = {{Infobox place symbols|embedded=yes | country = Japan | bird = [[Common gull]] (''Larus canus'') | fish = | flower = [[Lilium auratum|Golden-rayed lily]] (''Lilium auratum'') | tree = [[Ginkgo biloba|Ginkgo]] (''Ginkgo biloba'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Kanagawa dialect]] | anthem = [[:ja:光あらたに|Hikari arata ni]] }} [[File:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|thumb|''[[The Great Wave off Kanagawa]]'' original print]] [[File:070203 MM21&FUJI-2.jpg|thumb|right|[[Minato Mirai 21]] commercial area is located between [[Nishi-ku, Yokohama|Nishi]] and [[Naka District, Kanagawa|Naka]] districts, [[Yokohama]] city, Kanagawa prefecture at sunset. [[Mount Fuji]] appears on the horizon]] {{Nihongo|'''Kanagawa Prefecture'''|神奈川県|Kanagawa-ken}}'''ಕನಗವಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್''' ([[lang-ja|神奈川県]], ''ಕನಗವಾ-ಕೆನ್'') ಜಪಾನ್‌ನ [[ಕಾಂಟೋ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಟೋಕಿಯೋ]] ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನ್‌ನ ದ್ವಿತೀಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತನ್ನ ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.britannica.com/place/Kanagawa-prefecture-Japan</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಮೆಜಿ ಪುನರುತ್ಥಾನ (1868)ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮೆಜಿಯ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಾಮಾಕುರಾ]] ಯುಗದ (1185–1333) ಮತ್ತು [[ಟೋಕುಗಾವಾ ಶೋಗುನೆಟ್]] ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. [[ಯೋಕೊಸುಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕವಾಸಾಕಿ]] ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/japan|title=Japan|website=HISTORY}}</ref> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಕನಗವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು [[ಸಾಗರ]]ದಿಂದ ಮೇರೆಯಾದ [[ಕಾಂಟೋ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. * [[ಪರ್ವತಗಳು]] : ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹಕೋನೆ]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಇದೆ. * [[ನದಿಗಳು]] : [[ಸಕಾಯಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ತಮಾ ನದಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ. * [[ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು]] : [[ಸಾಗಾಮಿ ಬೇ]] ಮತ್ತು [[ಟೋಕಿಯೋ ಬೇ]] ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.japan-guide.com/e/e2166.html|title=Kamakura|website=www.japan-guide.com}}</ref> == ಆಡಳಿತ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ **[[ಯೋಕೊಹಾಮಾ]]**, ಇದು ಟೋಕಿಯೋ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯವಾಹಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. * [[ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳು]] : [[ಯೋಕೊಹಾಮಾ]], [[ಕವಾಸಾಕಿ]], ಮತ್ತು [[ಸಾಗಾಮಿಹಾರಾ]]. * [[ವಿಭಾಗಗಳು]] : ಪ್ರಾಂತ್ಯವು 33 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇರೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ]] : ಯೋಕೊಹಾಮಾ ಜಪಾನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ತೂಕದ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ, ಸಾಗಾಟ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pref.kanagawa.jp/|title=神奈川県ホームページ|website=神奈川県}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಜಪಾನ್‌ನ ಅತೀ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * [[ಕೈಗಾರಿಕೆ]] : [[ಯೋಕೊಸುಕಾ]]ನ ನೌಕಾ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಕವಾಸಾಕಿ]]ಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. * [[ಸೇವಾ ವಲಯ]] : ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. * [[ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]] : ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಕಡಲ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.jetro.go.jp/|title=ジェトロ（日本貿易振興機構）|website=ジェトロ}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇಗುಲಗಳು, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] : - **[[ಹಕೋನೆ]]]] : ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ತೊಟಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಹ್ರದಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. - **[[ಕಾಮಾಕುರಾ]]]] : ಜಪಾನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಬುದ್ಧ ಮೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. - **[[ಎನೋಶಿಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಶೋನಾನ್]]: ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು. * [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]] : ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯೋಕೊಹಾಮಾ ಚೀನೀಸ್ ನ್ಯೂ ಇಯರ್ ಉತ್ಸವ.<ref>{{Cite web|url=https://www.japan.travel/en/us/|title=JNTO - Official Tourism Guide for Japan Travel|website=Japan National Tourism Organization (JNTO)}}</ref> == ಹವಾಮಾನ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪು ಹವಾಮಾನವಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೀರು ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಜಪಾನ್‌ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2024ರ ಅಂತ್ಯದ ಅನುವಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 9.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಯೋಕೊಹಾಮಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://worldpopulationreview.com/|title=World Population by Country 2024 (Live)|website=worldpopulationreview.com}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು == 1. [[1868]]: ಮೆಜಿಯ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ. 2. [[1923]]: [[ಕಾಂಟೋ ಭೂಕಂಪ]], ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು. 3. [[1945]]: ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು.<ref>{{Cite web|url=https://www.usgs.gov/programs/earthquake-hazards|title=Earthquake Hazards Program &#124; U.S. Geological Survey|website=www.usgs.gov}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] permwbiohg1jomczoh2fau5c81iciyr 0 178463 1371948 1343439 2026-04-23T23:14:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371948 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ೧೯೧೩ರ ಕಾಯ್ದೆ}} {{Infobox UK legislation | short_title = ಖೈದಿಗಳ (ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ) ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೧೩{{efn|ವಿಭಾಗ ೪}} | type = ಕಾಯ್ದೆ (Act) | parliament = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ | long_title = ಖೈದಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಂಧನವು ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹವರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ. | year = 1913 | citation = [[3 & 4 Geo. 5]]. c. 4 | territorial_extent = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್{{efn|ವಿಭಾಗ ೩.}} | royal_assent = 25 April 1913 | commencement = 25 April 1913{{efn|The [[Acts of Parliament (Commencement) Act 1793]].}} | repeal_date = 1 October 1952 | amendments = | repealing_legislation = | related_legislation = | status = repealed | original_text = https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Geo5/3-4/4/enacted }} [[ಚಿತ್ರ:Cat_and_Mouse_Act_Poster_-_1914.jpg|thumb|462x462px|WSPU ಪೋಸ್ಟರ್ 1914 - ಲಂಡನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಕಾಯ್ದೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಕೈದಿಗಳ (ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1913''', 1913 ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಕ್ವಿತ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೆನ್ರಿ|ಎಚ್‌ಎಚ್ ಅಸ್ಕ್ವಿತ್]] ಅವರ ಲಿಬರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿದೆ . ಮಹಿಳಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ (WSPU, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "''ಸಫ್ರಜೆಟ್"'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಸದಸ್ಯರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ [[ಉಪವಾಸ ಮುಷ್ಕರ|ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು]] ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು '''ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಕಾಯ್ದೆ'''ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಜೈಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>{{Cite journal|title=Forcible Feeding: Medical Report|date=1912-08-24|page=6|url=http://static.guim.co.uk/sys-images/Guardian/Pix/pictures/2013/5/3/1367582648776/Lancet-1912-001.jpg}}</ref> ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೈದಿಗಳ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು; ನಂತರ ಅವರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಜೈಲಿಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈದಿಯ ಮೇಲೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/case-study-the-right-to-vote/the-right-to-vote/winson-green-forcefeeding/cat-and-mouse-act/cat-and-mouse-act-2/ |title=Prisoners (Temporary Discharge for Ill-Health) Act, 1913 |date=1913-04-25 |chapter=Chapter 4}}</ref> ಕಾಯಿದೆಯ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಇದು ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು. ಬೆಕ್ಕು ತನ್ನ ಬೇಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವ, ಅದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೊದಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತು. == ಸರ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆ == ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಬದಲಾಗಿ, ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಫ್ರಾಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲರಾಗುವವರೆಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗೆ (ಅಥವಾ ಸಾವಿಗೆ) ತಾನು ಜವಾಬ್ದಾರನಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite web |last=Myers |first=Rebecca |date=28 May 2013 |title=General History of Women's Suffrage in Britain |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/general-history-of-women-s-suffrage-in-britain-8631733.html |access-date=17 March 2019 |website=The Independent}}</ref> ಚೇತರಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪರಾಧಿಯಿಂದ ಆದ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳೆದ ಸಮಯವನ್ನು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸಮಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕರೆಸಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರರ್ಥ ಸಫ್ರಾಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |title=Cartoon depicting force-feeding from The Daily Herald |url=https://www.bl.uk/collection-items/cartoon-depicting-force-feeding-from-the-daily-herald |access-date=17 March 2019 |website=British Library }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪರಂಪರೆ == ಇಡೀ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ 1952 ರ ಜೈಲು ಕಾಯ್ದೆಯ ( 15 &amp;amp; 16 ಜಿಯೋ. 6 &amp;amp; 1 ಎಲಿಜ್. 2. ಸಿ. 52) ನಾಲ್ಕನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 54(2) ಮತ್ತು ಭಾಗ I ರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ]] 1952 ರ [[Prisons (Scotland) Act 1952|ಜೈಲು (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್) ಕಾಯ್ದೆಯ]] ( 15 &amp;amp; 16 ಜಿಯೋ. 6 &amp;amp; 1 ಎಲಿಜ್. 2. ಸಿ. 61) ಸೆಕ್ಷನ್ 43(2) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಇತಿಹಾಸ {{Notelist}}{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * [https://archives.parliament.uk/collections/getrecord/GB61_HL_PO_PU_1_1913_3and4G5c4 ಸಂಸದೀಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಾಯಿದೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ.] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://oedeboyz.com/2016/10/21/the-cat-and-mouse-act-1913 ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ದಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಿತು] * [http://www.spartacus-educational.com/Wcat.htm ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ] * [http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/case-study-the-right-to-vote/the-right-to-vote/winson-green-forcefeeding/cat-and-mouse-act/ 1913 ರ ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಕಾಯ್ದೆ] jsgbxmwz9jys83974ygt80anumtux2x 0 178483 1371939 1342368 2026-04-23T19:11:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371939 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌನ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ, ಚೀನಾ}} [[ಚಿತ್ರ:杭州钱江新城 3.jpg|thumb|329x329px]]   ಕಿಯಾನ್‍ಜಿಯಾಂಗ್ ನವನಗರ ಅಥವಾ '''ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ CBD''' ({{Lang|zh|杭州CBD}}, Hángzhōu CBD) <ref>{{Cite web |title=钱江新城已成名副其实的杭州CBD |url=http://house.hangzhou.com.cn/lsxw/bbyw/content/2015-05/22/content_5780711.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142212/http://house.hangzhou.com.cn/lsxw/bbyw/content/2015-05/22/content_5780711.htm |archive-date=2018-06-12}}</ref> [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾದ]] ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಹ್ಯಾಂಗ್‌‌‌ಝೌ|ಹ್ಯಾಂಗ್ಝೌ]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಯಾಂಟಾಂಗ್ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು "ಪಶ್ಚಿಮ-ಸರೋವರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಯುಗ" (ವೆಸ್ಟ್ ಲೇಕ್) ದಿಂದ " ಕಿಯಾಂಟಾಂಗ್-ನದಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಯುಗ" ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ [[ಹ್ಯಾಂಗ್‌‌‌ಝೌ|ಹ್ಯಾಂಗ್‍ಝೌನ]] ನಿರ್ಣಯದ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=从西湖时代迈向钱江时代：打造钱塘江金融港湾 助力杭州经济走向世界 |url=http://www.hangzhou.gov.cn/art/2017/1/6/art_1256303_5298250.html |publisher=hangzhou.gov.cn}}</ref> ಸಿಬಿಡಿ ಅಂದರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು, ಸ್ವರ್ಗ-ಮತ್ತು-ಭೂಮಿಯ ರೂಪಕದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಸಿವಿಕ್ ಸೆಂಟರ್, ಚಿನ್ನದ-ಮೊಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಇಂಟರ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಹೋಟೆಲ್, <ref>{{Cite web |title=Intercontential Hotel Hangzhou homepage |url=https://www.ihg.com/intercontinental/hotels/us/en/hangzhou/hghha/hoteldetail |access-date=2026-02-24 |archive-date=2026-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113032609/https://www.ihg.com/intercontinental/hotels/us/en/hangzhou/hghha/hoteldetail |url-status=dead }}</ref> ಚಂದ್ರಾಕಾರದ [[Hangzhou Grand Theater|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಬಾಲ್ಕನಿ ಮತ್ತು ರಾಫೆಲ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Why Qianjiang New Town is special ? |url=https://www.justgola.com/a/qianjiang-new-town-1931293312 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917100751/https://www.justgola.com/a/qianjiang-new-town-1931293312 |archive-date=2021-09-17 |access-date=2018-12-05 |publisher=justgola.com}}</ref> 2016 ರಿಂದ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಪುರಸಭೆಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಸಿವಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಮೆಟ್ರೋ|ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಮೆಟ್ರೋದ]] ಮಾರ್ಗ 1, ಮಾರ್ಗ 2, ಮಾರ್ಗ 4, ಮಾರ್ಗ 7 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ 9 ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} {{Interwikineeded}} kbq3t2qdgq1p8i8546m3rfetar4ix0x 0 178568 1371938 1341946 2026-04-23T17:37:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371938 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = ಹಿಂದೂ | image = காத்தவராய_சுவாமியும்_மனைவியரும்.jpg | caption = ಮಾಸಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಕಾಥವರಾಯನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರ [[ಮೂರ್ತಿ|ಪ್ರತಿಮೆ]] | name = ಕಾಥವರಾಯನ್ | script_name = காத்தவராய சாமி | script = | god_of = [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ದೇವತೆ]] | abode = | mantra = | weapon = [[ಅರಿವಾಳ್]], [[ಈಟಿ]], [[ಗದೆ (ಮೆಸ್)|ಗದೆ]], [[ಖಡ್ಗ|ಕತ್ತಿ]], ಮತ್ತು [[ಗುರಾಣಿ]] | mount = [[ಕುದುರೆ]] | consort = [[ಆರಿಯಮಾಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಒತಂಯಿ]] | deity_of = [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿನ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು|ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಮಿ|ಪ್ರೇಮಿಗಳ ದೇವರು]] | venerated_in = [[ತಮಿಳುನಾಡು|ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] }} '''ಕಾಥವರಾಯನ್''' (ಕಾತಾತವರಾಯ - காத்தவராய) [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ]] ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ದೇವತೆ]]. ಅವನ ಆರಾಧನೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ [[ತಮಿಳರು|ತಮಿಳರಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪೂಜೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|last1=ನಾರಾಯಣನ್|first1=ಗೀತಾ|last2=ತ್ಯಾಗರಾಜನ್|first2=ಡೆಬೊರಾ|title=ದಕ್ಷಿಣಚಿತ್ರ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಒಂದು ನೋಟ|date=2001|publisher=ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್|pages=40–41|url=https://books.google.com/books?id=vLkYAAAAYAAJ}}</ref><ref>{{cite book|last1=ಕುಲೇಂದಿರೆನ್|first1=ಪೊನ್|title=ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ: & ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು|date=2012|publisher=ಐಯುನಿವರ್ಸ್|isbn=9781475936735|page=188|url=https://books.google.com/books?isbn=1475936753}}</ref><ref name = marg>{{cite book|title=ಮಾರ್ಗ್, ಸಂಪುಟ 37, ಸಂಚಿಕೆಗಳು 3-4|publisher=ಮಾರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್|page=67|url=https://books.google.com/books?id=K93WAAAAMAAJ}}</ref> ಅವನ ಹೆಸರು ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ: ಕಾಥವರ್ (ರಕ್ಷಕ) ಮತ್ತು ಅಯನ್ (ದೇವರ ವರದಾನ). ಅವನು ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅತಿಮಾನುಷ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಗವಾನ್ ಕಾಥವರಾಯನ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೀಸೆ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ನೋಟದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಥವರಾಯನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತಮಿಳು ಯೋಧರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಒಂದು [[ಅರಿವಾಳ್]], ಒಂದು [[ಖಂಡ (ಕತ್ತಿ)|ಖಂಡ]] ([[ಕತ್ತಿ]]), ಒಂದು [[ಕತ್ತಿ]], ಒಂದು [[ಗದೆ (ಮೆಸ್)|ಗದೆ]] ಅಥವಾ [[ಗುರಾಣಿ]]. ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಾದ [[ಆರಿಯಮಾಲಾ]] (ஆரியமாலா) ಮತ್ತು [[ಒತಂಯಿ]] (ஓந்தாயಿ), ಹಾಗೂ [[ಚಿನ್ನನ್]] (சின்னான்) ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಸೇವಕನೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಅಥವಾ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/spiritual/temples/147174-glory-of-kathavarayan-temples|title=காத்தவராயன் காவல் தெய்வமான பின்னணி... நெகிழ்ச்சியூட்டும் காதல் கதை!|date=ಜನವರಿ 15, 2019|website=www.vikatan.com/}}</ref> ==ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಆಚೆಗೆ== [[ಶ್ರೀ ಮಹಾ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್|ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಶ್ರೀ ಮಹಾ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ]] ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಥಾಯ್ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅರುಳ್ ವಾಕು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತಹ ([[ದೇವತಾ ಆವೇಶ]]) ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಇದು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಥಾಯ್ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಥಾಯ್ ಜನರು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಥವರಾಯನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು [[ವಿಜಯದಶಮಿ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ.<ref>{{Cite web | url=http://thesis.swu.ac.th/thsis/Sukanya_P.pdf | title=เทศกาลนวราตรีวัดพระศรีมหาอุมาเทวี : การศึกษาพิธีกรรมและความเชื่อ | language=th | trans-title=ವಾಟ್ ಫ್ರಾ ಶ್ರೀ ಮಹಾ ಉಮಾ ದೇವಿಯ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ: ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ | website=thesis.swu.ac.th }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಮಧುರೈ ವೀರನ್]] * [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು]] * [[ಶಾಸ್ತ (ದೇವರು)]] * [[ಅಯ್ಯನಾಯಕೆ]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ದೇವತೆಗಳು]] pnafexvgtaf3ql2by4e3j0kp8auf54g 0 178726 1371953 1343741 2026-04-24T00:27:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371953 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ಚಿತ್ರ:The_Lilac_Fairy_Book_-_p46.png|right|thumb]] '''ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಎ ಮಂಕಿ (ಕೋತಿಯ ಹೃದಯ)''' ಎಂಬುದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೀರ್ ಅವರು ''ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಟೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ [[ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾಷೆ|ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾಷೆಯ]] [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ|ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ]] . ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಇದನ್ನು ''ದಿ ಲಿಲಾಕ್ ಫೇರಿ ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆರ್ನೆ-ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಉಥರ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಪ್ರಕಾರವಾದ 91. == ಸಾರಾಂಶ == ಒಂದು ಕೋತಿ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನು ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವು, ಕೋತಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ ದೈತ್ಯ ''[[wiktionary:mkuyu|ಮುಕು ಯು]]'' ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಎಸೆದಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಶಾರ್ಕ್ ಕೋತಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಕೋತಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅರ್ಧ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾರ್ಕ್ ಅವನ ದೇಶದ ಸುಲ್ತಾನನು ಮಾರಕ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಕೋತಿಯ ಹೃದಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ನಿನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಕೋತಿಗೆ ಶಾರ್ಕ್‍ನ ಮೋಸ ತಿಳಿದು, ಇದು ವಿಷಾದಕರ ಎಂದು ಹೇಳಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ತನಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತರಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹೊರಟಿರುವುದರಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಶಾರ್ಕ್, ಮೋಸಗೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವನನ್ನು ಹಿಂದೆಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಕೋತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು. ಶಾರ್ಕ್‍ಗೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ಸೆಳೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೋತಿ ಶಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವವರ ಕತ್ತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿತು, ಕತ್ತೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಿಂಹವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೋತಿ ತಾನು ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವವರ ಕತ್ತೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. == ಆವೃತ್ತಿಗಳು == === ಭಾರತ === ಈ ಕಥೆಯ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಶಾರ್ಕ್ ಬದಲಿಗೆ ಮೊಸಳೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಪಂಚತಂತ್ರ|ಪಂಚತಂತ್ರದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಕಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೊಸಳೆಯ ಹೆಂಡತಿ, ಕೋತಿ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಂಜೂರದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೋತಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. <ref>{{Cite web |last=Jai |first=Kun |date=19 July 2017 |title=Panchatantra version of The Heart of a Monkey |url=https://www.babygogo.in/moral-stories-for-kids/ |access-date=25 July 2017 |website=Babygogo |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929104622/https://www.babygogo.in/moral-stories-for-kids/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದೇ ಒಂದು ಹುದುಗಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪಂಚತಂತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋತಿ ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆ ತಮ್ಮ ಕಥೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವವನ ಕತ್ತೆಯ ಕಥೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. === ಜಪಾನ್ === ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಸೆಕಿ ಕೀಗೊ ಈ ಕಥೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ''ಕೊಂಜಾಕು ಮೊನೊಗಟಾರಿಶುದಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಾಚೀನ ಜಪಾನೀಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == [[ಜಾನ್ ರೊನಾಲ್ದ್ ರಿಯುಲ್ ಟೊಲ್ಕಿನ್,|ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕಿನ್]] ತಮ್ಮ ''<nowiki/>'ಆನ್ ಫೇರಿ-ಸ್ಟೋರೀಸ್''' ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಹೃದಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *   *   * [http://www.mythfolklore.net/andrewlang/183.htm "The Heart of a Monkey" on mythfolklore.net] {{Aarne-Thompson-Uther Index}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] rzsa9kvrlmed8e870b9ajw8u5r6gz3p 0 178986 1371930 1371787 2026-04-23T15:12:16Z Ranjitha kundhapura 94505 1371930 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಸುರ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಕೊನೆಗೆ, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕರೆದು, ಅವಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಹೋದಳು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿನ ಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 2wjqnx7bbzvfon5snjvc516gokggg35 3 179019 1371924 2026-04-23T13:57:25Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1371924 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಬೀರೇಶ್ ಎಲ್}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೭, ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) r18bjx4gool5qj7e9ouu32n2hepfldw 1 179020 1371937 2026-04-23T17:17:05Z ~2026-25056-38 99163 /* 5G */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1371937 wikitext text/x-wiki == 5G == 5G [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-25056-38|&#126;2026-25056-38]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-25056-38|talk]]) ೨೨:೪೭, ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) 0m6dcn4x3pczhdukdy6upbu4ohz9uk6 3 179021 1371973 2026-04-24T08:31:04Z CptViraj 56785 CptViraj [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babulbaishya]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BabulB]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Babulbaishya|Babulbaishya]]" to "[[Special:CentralAuth/BabulB|BabulB]]" 1371973 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BabulB]] 47q18vk8i7vvkamoyij38zw9505qtcq 2 179022 1371975 2026-04-24T08:52:07Z Maris Dreshmanis 99171 Creating user page 1371975 wikitext text/x-wiki {{#babel:lv|ru-4}} == Maris Dreshmanis == Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata. * '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,000+ edits * '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (140 national registries, 245,000+ entries) * '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 21 languages [[Category:Wikipedians]] bhwbuqpk2yn05lbwnfuckwjwbrdzu54 14 179023 1371976 2026-04-24T08:52:08Z Babel AutoCreate 38582 [[Project:ಬಾಬೆಲ್|ಬಾಬೆಲ್]] ವರ್ಗದ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ 1371976 wikitext text/x-wiki ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಲಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು ಅವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 4lxz17g6kfbsb5efnmiaip18gx05vhy 14 179024 1371977 2026-04-24T08:52:08Z Babel AutoCreate 38582 [[Project:ಬಾಬೆಲ್|ಬಾಬೆಲ್]] ವರ್ಗದ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ 1371977 wikitext text/x-wiki ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಲಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ N ಕೌಶಲ್ಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 4iupc23v743xkykygpm0b1uvzc618ns 14 179025 1371978 2026-04-24T08:52:08Z Babel AutoCreate 38582 [[Project:ಬಾಬೆಲ್|ಬಾಬೆಲ್]] ವರ್ಗದ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ 1371978 wikitext text/x-wiki ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ 4 ಕೌಶಲ್ಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 9xe26pja45tfqhfxlsc3040unp50vof