ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1277 1372013 1348104 2026-04-24T17:31:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372013 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಜಹಾಂಗೀರ್ ರತನ್‍ಜಿ ದಾದಾಭಾಯಿ ಟಾಟ | image = J.R.D. Tata (1955).jpg |caption = ಜೆ ಆರ್ ಡಿ ಟಾಟಾ ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1904|7|29}} | birth_place = [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] | death_date = {{Death date |df=yes|1993|11|29}} | death_place = [[ಜಿನೀವಾ]], [[ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] | occupation = {{nowrap|Ex-Chairman of [[ಟಾಟ ಗ್ರೂಪ್]]}} | parents = [[ರತನ್‍ಜಿ ದಾದಾಭಾಯ್ ಟಾಟ|ಆರ್.ಡಿ. and ಸುಝಾನೆ ಟಾಟ]] nee Brière | spouse = ಥೆಕ್ಮಾ ವೈಕೆಜಿ ಟಾಟಾ | religion = [[Zoroastrianism]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | ethnicity = [[ಪಾರ್ಸಿ]] | known_for = {{nowrap| [[ಟಾಟ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೀಸಸ್|ಟಿಸಿಎಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ<br />[[ಟಾಟ ಮೋಟಾರ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ<br /> [[ಟೈಟನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ<br />[[ಟಾಟ ಟೀ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ<br /> [[ವೋಲ್ಟಾಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ<br /> [[ಟಾಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್|ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ}} "'''ಜಹಾಂಗೀರ್ ರತನ್‍ಜಿ ದಾದಾಭಾಯಿ ಟಾಟಾ'''" ([[ಜುಲೈ ೨೯]], [[೧೯೦೪]]-[[ನವೆಂಬರ್ ೨೯]], [[೧೯೯೩]]) }} ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072905991100.htm |title=ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಯಾನದ ಹರಿಕಾರರು |access-date=2014-05-12 |archive-date=2013-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130913121709/http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072905991100.htm |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/584078/JRD-Tata</ref> ಬೃಹತ್ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೫೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸಿ, ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಟಾಟಾರವರ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ,<ref>{{Cite web |url=http://www.tatasteel100.com/people/index-jrd.asp |title=ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ |access-date=2014-05-12 |archive-date=2019-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030193637/http://www.tatasteel100.com/people/index-jrd.asp |url-status=dead }}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ, ಮೊಟಾರ್ ಕಾರು ಮತ್ತು ಲಾರಿಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್, ರಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ, ಪೇಪರ್, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ, ಉಪ್ಪು, ಸಾಬೂನ್, ಶ್ಯಾಂಪೂ, ಟೀ, ಕಾಫೀ, ಹೆಂಗಳೆಯರ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಪರಿಕರಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ ಟಾಟಾ ಅವರು, ಆರ್.ಡಿ ಟಾಟಾ ಅವರ ಪುತ್ರರು. '[[ಜಮ್‍ಸೆಟ್‍ಜಿ ನುಝರ್‍ವಾನ್‍ಜಿ ಟಾಟ]]' ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಾದ '[[ಸರ್ ದೊರಾಬ್ ಟಾಟ ]]'ಹಾಗೂ '[[ಸರ್ ರತನ್ ಟಾಟಾ]]' ಅವರಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು 'ಆರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾ' ರವರಿಗೂ, ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರ್.ಡಿ.ಯವರ ವ್ಯವಹಾರಜ್ಞಾನ, ಮೇಧಾವಿತನ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಗತಿಯತ್ತ ಒಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ, ಜಮ್‍ಸೆಟ್‍ಜಿ ನುಝರ್‍ವಾನ್‍ಜಿ ಟಾಟರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ತರುವಾಯ, ಟಾಟಾ ಉದ್ಯಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಬಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರವರ್ತಕನಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿದರು. ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯವರ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ==ಜನನ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:JRD.2.gif|thumb|left|350px|'ಕೇನ್'-'ಜೆ' ರವರ ಬಾಡಿಗೆಮನೆ]] '[[ಜೆಹಾಂಗೀರ್ ರತನ್ ಜಿ ದಾದಾಭಾಯ್ ಟಾಟಾ]],' ಅವರು ಪಾರ್ಸಿ, ' [[ಝೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಮತ]],' ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ತಂದೆ ಬಹಳ ಮಡಿವಂತರು. ಆರ್.ಡಿ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಸೂನಿ (ಮೂಲ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರು ಸುಝಾನ್ ಬ್ರೈರ್ ) ದಂಪತಿಗಳ ೫ ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಜೆಹಾಂಗೀರ್ ೨೯ ಜುಲೈ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರ ಅಕ್ಕ, 'ಸಿಲ್ಲ', ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 'ರೋಡಾಬೆ,' (೧೯೦೯ ), 'ದರಾಬ್,' (೧೯೧೨) ಮತ್ತು 'ಜಿಮ್ಮಿ,' (೧೯೧೬) ಇವರ ಇತರ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. ಜೆಹಾಂಗೀರ್ (ಎಲ್ಲರು ಅವರನ್ನು 'ಜೆ' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು) ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿಜೇತ ಎನ್ನುವುದು ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಥ. '[[ಆರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾ]], ' '[[ಜೆಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಟಾಟಾ]]' ಅವರ ಸೋದರಮಾವ, 'ದಾದಾಭಾಯ್' ಅವರ ಮಗ. ಜೆಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿಯವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಭದ್ರವಾದ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದವರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿಯವರನ್ನು, " [[ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನಕ]] " ನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೮೯೫ ರಿಂದಲೂ ಆರ್. ಡಿ, ಅವರು, ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಮತ್ತು ದೊರಬ್ ಟಾಟಾ ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ನಂಬಿಕಸ್ತರು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷರು. ಜೆಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಾವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ಜವಳಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ಸಿಮೆಂಟ್, ಚಹಾ ಇತ್ಯಾದಿ. ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿಯವರು ಮೂಲಪುರುಷರಾದರೆ, ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ ಯವರು <ref>http://www.zoroastrian.org.uk/vohuman/Article/JRD%20Tata%20--%20On%20the%20Islands%20of%20Tata,%20In%20the%20Ocean%20of%20India.htm</ref> ಅದರ ಸಮಕ್ಷಮ ಸಂರಕ್ಷಕರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರವರ್ತಕರು. ಸುಮಾರು ೫೩ ವರ್ಷಗಳ ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಯಜಮಾನಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೂಲ ಟಾಟಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಿದ ಟಾಟಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಲವು ನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಶೀಲರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. =='ಕೇನ್ ಬಂಗಲೆಯ ವಾಸಿ'== ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ. ಅಲ್ಟಾಮೌಂಟ್ ರೋಡಿನ '''ಕೇನ್''', ಎಂಬ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ, ಥೆಲ್ಮಾರೊಡನೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>http://www.financialexpress.com/old/ie/daily/19990817/ige17034p.html</ref> == ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == 'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿಯವರ <ref>http://www.slideshare.net/kavithapat/jrd-tata-personal-life</ref> ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮೊದಲು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಜೆ ಅವರಿಗೆ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆಯೇನೂ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೆ ಅವರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸಲು, ಒಂದು ವರ್ಷ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ '[[ಕ್ರಾಮರ್]]' ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಾಮರ್ ಶಾಲೆ, ಸಫೊಕ್ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಯಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಶೀತ ಪ್ರದೇಶ. [[ಸೌತ್ ವೊಲ್ಡ್]], ಸ್ಕೂಲಿನ ತರುವಾಯ ಅವರಿಗೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ, [[ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಡಿ ಸ್ಪಾಹಿಸ್]] ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಇನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳು ಅಲ್ಲೇ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕುವುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದಲು ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾ ಅವರು, ಬೊಂಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಸೂನಿಯ ಆಸೆಗೆ ತಕ್ಕಂತಹ " [[ಸುನಿತ]]," ಎಂಬ ಬಂಗಲೆಯೊಂದನ್ನು ಬೊಂಬಾಯಿನ ಮಲಬಾರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದರು. ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ ನೇರಳ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಗಿರಿಧಾಮ '[[ಮಾಥೆರಾನ್]]' ನಲ್ಲಿ '[[ದಿನ್ ಶಾ ಪೆಟಿಟ್]]' ಅವರ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ತಂಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರನೆ ಕೆಲವೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ತಂದೆಯವರು ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಯಿಸಿ, 'ಜೆ' ರವರನ್ನು ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಹೋಗಲು ಆಗ್ರಹ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಸೂನಿಯವರ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು ಆಗಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೨೩ ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಸೂನಿಯವರು ತಮ್ಮ ೪೩ ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಇಹಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಂತಿಮೂಲಕ ತಿಳಿದ ಆರ್. ಡಿ ಯವರು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ ಸೂನಿಯವರ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳೆಲ್ಲಾ ಮುಗಿದಿದ್ದವು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸರ್. ದೊರಾಬ್ ಟಾಟಾ]] ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹದಗೆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್. ಡಿಯವರೂ ಸಹಿತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಶಕ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 'ಸೂನಿ 'ಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅಜ್ಜಿ, '[[ಮಿಸೆಸ್. ಬ್ರೈರ್]]', ಅವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. =='ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್' ಆಗಿ == ತಂದೆಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ, ನವ ಯುವಕ '[[ಜೆ]]',<ref>{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-10-06/news/42745668_1_jrd-tata-imperial-airways-tata-aviation |title=ಭಾರತದ ಏವಿಯೇಷನ್ ಪಿತಾಮಹ |access-date=2014-05-03 |archive-date=2013-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009112043/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-10-06/news/42745668_1_jrd-tata-imperial-airways-tata-aviation |url-status=dead }}</ref> 'ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿ' ಯ [[ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್]] ಆಗಿ, ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. "ಜೆ " ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಬಂದು ಟಾಟ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್,' ಆಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ಆಗ ತಾನೆ ಬಂದು ಸೇರಿದ ಜೆ,ಯವರಿಗೆ, ದೇಶ-ಭಾಷೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೊಸದು. ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇರೆ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ತರಭೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಜೆ.ಎನ್ ಅವರ ವಿಲ್ ನಂತೆ, ದೊರಾಬ್ ಅವರಿಗೆ, ೩ ಲಕ್ಷರೂಪಾಯಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ವೇತನ, ಆರ್. ಡಿಯವರಿಗೆ, ೨ ಲಕ್ಷರೂ. ಜೆ ಅವರಿಗೆ, ೩,೦೦೦, ದುರಾಬ್, ೨,೦೦೦ ಜಿಮ್ಮಿ ೧೦೦೦, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯವರಿಗೆ, ೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಹಣ ಸಂದಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಜೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಭಾಗ ಕೊಡಲು ಆಶಿಸಿದರು. ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ೭೫೦/- ರೂ ವೇತನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ೧೯೨೬-೧೯೩೧ ರವರೆಗೆ, [[ಬರ್ದೋರ್ಜಿ ಪದ್ ಶ]] ರವರು ಡೈರೆಕ್ಟರ್. ಆಗ ಟಾಟಾ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ನಿವೃತ್ತ ಐ. ಸಿ. ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಟಾಟಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರೇ ಸ್ಕಾಟ್ ಮನ್, '[[ಜಾನ್ ಪೀಟರ್ ಸನ್]]'. ಜೆ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪೀಟರ್ ಸನ್ ರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಯಂತಹ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನೂ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಆಳದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಆರ್. ಡಿ ಟಾಟಾ ಅವರು, ಪೀಟರ್ ಸನ್ ರನ್ನು ಮಗ, 'ಜೆ'ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಅವರ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಒಂದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಪೀಟರ್ ಸನ್, ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು, ಜೆ ಆಫೀಸಿನ ಪ್ರತಿ ಪತ್ರವನ್ನೂ ಓದಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೀಟರ್ ಸನ್ ಅವಗಾಹನೆಗೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ ಯವರಿಗೆ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ, ರತನ್ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ, 'ಟಾಟ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಕಲಿಯಲು '[[ಜಮ್ ಶೆಟ್ ಪುರ]]' ಕ್ಕೆ, ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅಂದರೆ ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಜೆ, ಯವರ ತಂದೆ ಆರ್. ಡಿಟಾಟಾ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ ದೊರಾಬ್, ಮಧುಮೇಹದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳಿ ಕೃಶರಾದರು. ಟಾಟ ಕಂಪೆನಿಯ ಜವಬ್ದಾರಿ ದಿನೇ-ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಯಸ್ಸು ಅವರನ್ನು ಹಣ್ಣುಮಾಡಿತ್ತು. ತಮಗಿಂತ ಕೇವಲ ೩ ವರ್ಷಹಿರಿಯರಾದ ಆರ್.ಡಿಯವರ ಮರಣ, ದೊರಾಬ್ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಘಾತದಂತೆ, ಅನುಭವವಾಯಿತು. ==ಸಾಲದ ಹೊರೆಯ ಆತಂಕ== ತಂದೆ, 'ಆರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾ' ಅವರು ಮಾಡಿದ, ಸಾಲದ ಹೊರೆ ತೀರಿಸುವುದು 'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.' ಯವರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ೨೨ ವರ್ಷದ ಜೆ ಮನೆಯ ಹಾಗೂ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ತಂದೆಯವರು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪದವಿಯನ್ನು' ಜೆ' ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕಂಪೆನಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೂಡಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ತಂದೆಯವರು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಾಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ; ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದಲೂ ಬಹಳ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಸರ್ ದೊರಾಬ್ ರವರ ಬಳಿ ಕೂಡ ಸಾಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮೇಲಾಗಿ ಹಣ-ಕಾಸಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್. ದೊರಾಬ್ ಟಾಟ ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ದುಂದು ವೆಚ್ಚದ ಸ್ವಭಾವದ ಆರ್. ಡಿ, ಹೆಂಡತಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ಪಡೆದು ಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಣಸಾಲಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಸಾಲದ ಹಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವುದು ಜೆ ಅವರಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸರ್. ದೊರಾಬ್ ಎಷ್ಟೋ ಪಾಲು ಹಣ ಮಾಫಿಮಾಡಿದಾಗ್ಯೂ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಜೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ '[[ಹಾರ್ಡ್ ಲಾಟ್]]', ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಂತ ಮನೆ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾರಿದರು. ಬೊಂಬಾಯಿನ '[[ಸುನಿತ]]', ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಯನ್ನೂ ಮಾರಿ, ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ಸಾಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ತೀರಿಸಿ, '[[ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್]]', ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿ ಕೊಂಡರು. ಜೆ ತಮ್ಮ ೧೫ ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿಸುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಅದರ ಸ್ಥೂಲ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದು ಆನಂದಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಆಸಕ್ತಿ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಪೈಲೆಟ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು]]. ==ಪೈಲೆಟ್ ಆಗುವ ಕನಸು ನನಸಾದಾಗ== ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ [[ನೆವಿಲ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್]] ಎಂಬ ಅಂಗ್ಲ ಪೈಲೆಟ್, ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಕೊಂಡು ನಗರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಹಸಿ, ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ವಿಮಾನಾಸಕ್ತ ಜೆ ಅವರನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. 'ಜೆ' ಆಗಿನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಟಾಟಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಗಿನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ '[[ಸರ್ ದೊರಾಬ್ ಟಾಟಾ]]' ಅವರಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಗಾಧ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪೀಟರ್ ಸನ್ ಮುಖಾಂತರ ದೊರಾಬ್ ಟಾಟರವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕರೆಯಿತ್ತರು. ಪೈಲೆಟ್ ಆಗುವ ಕನಸು, ಹಾಗೂ "[[ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ವಿಮಾನಯಾನ]]", ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಆಸೆ, ಮೂರ್ತರೂಪು ಪಡೆಯಿತು. ಹೀಗೆ, "[[ಟಾಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]]", ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಈ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮೊದಲಿಗೆ, 'ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ೧೫, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೨ ಭಾರದ ವಿಮಾನಯಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯದಿನ. ಆ ದಿನ ಜೆರವರು ತಾವೊಬ್ಬರೇ ಕರಾಚಿಯಿಂದ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ಮುಖಾಂತರವಾಗಿ ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಪುಸ್ ವಿಮಾನದ ಹಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿ, ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜೆಯವರು, ವಿಮಾನಯಾನದ ಬಹುಮುಖ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಸರ್. ದೊರಾಬ್ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ತಂದೆಯವರು ಆಗಲೇ ಭಾರಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಕ್ಷಮತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೇನಿದ್ದರೂ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡುವ ಆಸೆ ಅವರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತು. =='ಥೆಲ್ಮಿಯವರ ಭೇಟಿ'== ಯುವ ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.ಯವರಿಗೆ, 'ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರು 'ಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸುವ ಒಂದು ಹುಚ್ಚಿತ್ತು. ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ "ಬ್ಯುಗಾಟ" ಕಾರನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಜೆ' ತಮ್ಮ ಬ್ಯುಗೋಟ ದಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ರನೆ ಓಡಾಡುವುದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಿನ ವೇಗದ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದರೆಂಬ ಸುಳ್ಳು-ಆಪಾದನೆಯನ್ನು 'ಜೆ' ಮೇಲೆಹಾಕಿ, ಕೇಸ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ, 'ಜೆ' ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲಾಯರ್, '[[ಜ್ಯಾಕ್ ವೈಕೆಜಿ]]' ಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೇಸ್ ಗೆದ್ದರು. ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಆಧುನಿಕ ತರುಣಿಯ ಭೇಟಿಯಾಯಿತು. ಈಕೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೇ 'ವೈಕೆಜಿ'ಯವರು. ಹೀಗೆಯೇ ಅವರ ಭೇಟಿ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ, ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಜೆ, '[[ಥೆಲ್ಮ]]' ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ತಂದೆಯವರು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ '[[ಬ್ಯುಗಾಟೊ ವೇಗಿಕಾರ್]]','[[ಥೆಲ್ಮಾ ವೈಕೆಜಿ]],'ಯವರ ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 'ಥೆಲ್ಲಿ,' ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಕಲಿಕೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಾಗಿತ್ತು. ತಾಯಿ, '[[ಮುರೆಲ್]],' ಅಕ್ಕ,'[[ಕಿಟ್ಟಿ]]', ಥೆಲ್ಲಿ ಗಿಂತ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವಳು. ಬೊಂಬಾಯಿನ,'[[ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಅರ್ಟ್]]' ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ. ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳು, ' ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್' ಬರೆಯಲು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ. ಈಜುವುದು ಹಾಗೂ ನೃತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಇತ್ತು. 'ಸ್ಕರ್ಟ್' ಅಥವಾ 'ಸಾಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. 'ಜೆ'ಸಹಜವಾಗಿ ಮನಸೋತರು. ==ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Book on JRD.jpg|thumb|right|'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.ರವರ ವ್ಯಕ್ತಿಸಂಗತಿ']] ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ, ಅನುಭವಿ, '[[ಸರ್ ನವರೊಸ್ ಜಿ ಸಕ್ಲಾಟ್ ವಾಲ]]', ರವರು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಸರ್. ದೊರಾಬ್ಜಿ ಅವರ ನಂತರ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು. [[ಟಾಟ ಸನ್ಸ್]], ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಜೆ ರವರನ್ನು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್, ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ೨೬, ಜುಲೈ, ೧೯೩೮ ರಂದು ಶುರುವಾದ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಂಟು, ೨೫, ಮಾರ್ಚ್, ೧೯೯೧ ರ ವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿಗಳವರೆಗೆ 'ಟಾಟಾಸಂಸ್ಥೆ' ಯ ಏಳಿಗೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟರು. =='ಟಾಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್',ಸ್ಥಾಪನೆ== ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ. ಟಾಟಾರವರ, ಪ್ರೀತಿಯ ಕಂಪೆನಿ,ಟಾಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಪೆನಿಯಾಯಿತು. ೨ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜೆ 'ಟಾಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ (ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್)', ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಗಳು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ]] ವಾದಾಗ ಜೆ ಎರಡು ಕಂಪೆನಿಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಜೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಹಸಿ, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತವರು, ಮೇಲಾಗಿ ಅದರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನುರಿತವರು. ವಿಮಾನಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ಕಾರ್ ರೇಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು, ಆಧುನಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ ಗಳನ್ನು ಓದಿ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ '೭೮ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ' ದ ದಿನದಂದು, ಟಾಟಾ ತಮ್ಮ (೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸೋಲೋ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟದಂತಹ) ಚಾರಿತ್ರ್ಯಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ, ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಇದು ಅಂದಿನ ನವ ಯುವಕರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಸುಪರ್ದಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ಕಂಪೆನಿಗಳಿದ್ದವು. [[ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು]], [[ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಹೋಟೆಲ್ಗಳು]], [[ಏರ್ ಕಂಡೀಶನರ್ ಹಾಗೂ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್ಗಳು]], [[ಕನ್ಸಲ್ ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್]], [[ಇನ್ ಫರ್ಮೇಶನ್ ಟೆಕ್ನೊಲೊಜಿ]], [[ಕನ್ಸುಮರ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]], [[ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಡ್ಯುರಬಲ್ಸ್]], [[ಟಿ. ಸಿ. ಎಸ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಜೆ ಈಗಿನವರೆಗೆ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತರಲು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ತಾವು ಸ್ವತಃ ಕಂಕಣಬದ್ಧರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದು. ಭಾರತದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುವ್ಯಸ್ಥಿತ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟರು. =='ಜೆ.ಅರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾ' ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ== ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಯ ೪ ನೆಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್, ಆಗಿ ಜೆ. ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಆಸ್ತಿ -೬೨ ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ೬೨೦. ಮಿಲಿಯ ರುಪಾಯಿಗಳು. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಅಥವಾ, ೧೦೦ ಬಿಲಿಯನ್. ೧೪ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ, ಮಾರಾಟ ೨೮೦ ಕೋಟಿ, ೨.೮ ಬಿ. ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ೧೫,೦೦೦ ಕೋಟಿ -೧೫೦ ಬಿ.೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕಂಪೆನಿಗಳು. [[ಏರ್ ರ್ಲೈನ್ಸ್]] ನಿಂದ [[ಹೋಟೆಲ್]], [[ಟ್ರಕ್]] ನಿಂದ [[ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್]], [[ಸೋಡ ಅಶ್]], [[ಔಷಧಿ]], [[ಐರ್ ಕಂಡೀಶನ್]], [[ಲಿಪ್ಸ್ಟಿಕ್]], [[ಕಲೋನ್]], [[ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಂ]] ಸೇರಿ, [[ಎ. ಸಿ. ಸಿ]]. ಕಂಪೆನಿಯವರೆಗ. ಈಗಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಧೃಢಪಡಿಸಿ, ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪು, ಮೊದಲಾದವುಗಳು. ೧೯೬೪-೧೯೯೧, ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ನೀತಿಯಿಂದ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.ಟಾಟಾರವರಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಮಧಾನವಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಕೂಲವಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಎಂದು ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಟಾಟ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷ== [[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ]].ಯವರು, ಟಾಟಾ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೇರೆ ಪ್ರಮುಖ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ '[[ಸರ್ ಹೋಮಿ ಮೋದಿ]]', '[[ಸರ್ ಅರ್ದೆಶಿರ್ ಜಲಾಲ್]]', '[[ಸರ್ ಜೆಹಾಂಗೀರ್ ಘಾಂಧಿ]]', '[[ರೂಸ್ಸಿಮೋಡಿ]]', ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ '[[ಹೋಮಿ ಭಾಭ]]', ಲಾಯರ್, '[[ಜೆ. ಡಿ. ಚೋಕ್ಸಿ]]', '[[ನಾನಿ ಪಾಲ್ಕಿವಾಲ]]', '[[ಜೆ. ಎನ್. ಮಥಾಯ್]]', ಎಕೋನೊಮಿಸ್ಟ್ಸ್, '[[ಏ. ಡಿ. ಶ್ರಾಫ್]]', '[[ಡಿ. ಆರ್. ಪೆಂಡ್ಸೆ]]', '[[ಫ್ರೆಡ್ಡಿಮೆಹ್ತ]]', ಮುಂತಾದವರು ಮುಖ್ಯರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಿ ಮೆರೆದರು. '[[ದರ್ಬಾರಿ ಸೇಠ್]] ', '[[ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗಾಂವ್ ಕರ್]] ' ಮುಂತಾದವರು, [[ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು]]. ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಅತಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾರಥಿಗಳ ಪಾತ್ರ, ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. [[ಟಾಟಾ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸೀಸ್]], [[ಟಾಟಾ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ಸ್]], ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲು ಇಂತಹ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕಾರಣರಾದರು. ಹೌರಸೇತುವೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಉಕ್ಕು, '[[ಟಿಸ್ಕ್ರೋಮ್]]', ತಯಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. '[[ಟಿಸ್ಕೊರ್]]', (ಎನ್ನುವ ಅತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಅಲಾಯ್) ನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಕೋಚ್ ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ, ಸ್ಟೀಲ್,ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿ ತಯಾರು ಮಾಡಿತು. ಬೇರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಅನೇಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೧೨ ರಲ್ಲೆ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ, ೮ ಗಂಟೆ ಕೆಲಸದ [[ಶಿಫ್ಟ್]] ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೂ ೧೨ ಗಂಟೆ ಕಾಲದ ಕೆಲಸದ ನಿಯಮವಿತ್ತು. ೧೯೨೦ ರಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ '[[Leave with pay]]', '[[Provident fund]]', ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಇಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಯೋಚಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾಲವದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನಮ್ಮದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಜನತೆಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. == ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == * [[T.I.F.R]], Mumbai * [[N.C.P.A]], Mumbai '''೧೯೮೦''' ಭಾರತದ ಭವಿತವ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕ-ವಿಮಾನಯಾನದ ಶುಭಾರಂಭ ಅತ್ಯಂತ ಆಶಾದಾಯಕವೂ, ಅವಶ್ಯಕವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಜೆ <ref>[http://www.iloveindia.com/indian-heroes/jrd-tata.html ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರುಷರು]{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರಿಗೆ, '[[Indian Airlines]]' ಮತ್ತು, '[[Air India]]', ಎರಡಕ್ಕೂ ಚೆರ್ಮನ್ ಆಗಲು ಕರೆ ಬಂತು. ಅವರು ೧೯೭೮ ರ ವರೆಗೆ ಹೇಗೋ ಏರ್ ಇಂಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪುನಃ ಕೇಳಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರೊಬ್ಬ " [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರುಷರು]] ". ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನದ ಶಕೆ, ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜಕೀಯದಿಂದಾಗಿ,' ಜೆ' ಯವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜೆ ರವರಿಗೇನೋ, ವಿಮಾನಯಾನ ಹಾಗೂ ವಾಯು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಕಳಕಳಿಯಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವಿಚಾರಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದವು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, "[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯುಯಾನದ ಬಂಗಾರದ ಹಬ್ಬ]]" ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ, ಪುನಃ ೧೯೩೨ ರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪುನರಾಚರಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ. ಕರಾಚಿಯಿಂದ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮೂಲಕ, ಮುಂಬಯಿ ಯಾನ-ಯುವ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಿಗಲೆಂದು. =='ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗಾಂವ್ ಕರ್'ಜೊತೆ== ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿಯೇ, ದೊರಾಬ್ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು, ಆರ್. ಡಿ. ಟಾಟಾರವರು, ಪ್ರಥಮ ಸೆಮೆಂಟ್ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ, ಸೆಮೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಶಹಾಬಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ೩ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅದರ ಹೆಸರು '[[ACC]]', [[(Associated Cement Co;)]] ಆಯಿತು. ಬಾಯ್ಲರ್, ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಿಟ್ಟು, ಮೋಟರ್ ಕಾರ್, ಟ್ರಕ್ಸ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಆಗ, [[ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗಾಂವ್ ಕರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕ, '[[Imperial College of Science & Technology]]', [[ಲಂಡನ್]], ನಿಂದ '[[Mechanical Engineering]]' ನಲ್ಲಿ, ಪದವಿ ಪಡೆದು, ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು, ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ದ್ವಾರಕದಲ್ಲಿ, '[[C. P Cement Works]]', ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಲ್ಲಿ ೨೫೦ ರೂ. ಸಂಬಳ ಕ್ಕೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[೨ ನೆಯ World war]] ನಿಂದಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಬಂದಾಗಿತ್ತು ಆಗ ಮೂಲ್ಗಾಂಕರ್, [[Chaibasa,Cement ಕಂ]] ಯಲ್ಲಿ ತಾವೇ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರು. 'ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗಾಂಕರ್' ರವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ, ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಗಳು '[[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ]]' ಯವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸುಮಂತ್, ತುಂಬ ಹಿಡಿಸಿದರು. ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ, ಅವರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಸುಮಂತ್, ಜೆ.ಆರ್.ಡಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಸೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ ರವರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವ ವೈಖರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಮೊದಲು, ತಕ್ಕ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮನಗಂಡ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ, ಹಣಸಹಾಯ, ಪದವಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ,ಜೆ ರವರದು. ತಾವು ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ-ಸಾಧಿಸುವ ಕಲೆ ಅವರಿಗೆ ಕರಗತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ನಿಕಟದಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ಹಾಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೇನು ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಮೂಲ್ಗಾಂಕರ್ ಕೂಡಲೇ ಟಾಟಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಂಪೆನಿಯ '[[Executive Director]]', ಆದರು. ಅವರನ್ನು, [[USA ಮತ್ತು England]] ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, 'TELCO' ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲು Boilers ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ 'Locomotives', ಮಾಡಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದರು. ಮೂಲ್ಗಾವ್ಕರ್ 'Director and Incharge', ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. =='ಟೆಲ್ಕೊ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ'== ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ Germany ಯ, Daimler-Benz, ಕಂಪೆನಿಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿ, Tata Locomotive and Engineering Co;[[(TELCO)]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬದಲಾಗಿ, ನಂತರ, [[TELCO]], Tata Engineering & Locomotive Co; ಎಂದು ೨೪, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೬೦ ಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸರಾಯಿತು. ಮೊದಲು, ೨೫,೦೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳ, ಹಾಗೂ,[[TISCO]], ಕಂಪೆನಿಯ ೨೧,೦೦೦ ಮಿ. ರೂಪಾಯಿಗಳ ಟರ್ನ್ ಓವರ್, ಆಯಿತು. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ [[TELCO ಫ್ಯಾಕ್ಟೊರಿ]] ಯನ್ನು ಆಧುನಿಕರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗಾಂವ್ ಕರ್]] ರವರು, ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟಾಟಾ ಡೈರೆಕ್ಟರ್, [[ರತನ್ ಟಾಟಾ]], ರವರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೆರೆವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. ಸುಮಂತ್ ಮೂಲ್ಗವ್ ಕರ್ ರನ್ನು ಜೆ. ಆರ್.ಡಿ ಯವರು, ತಮ್ಮ ೬೮ ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ಕೊ ಚೇರ್ಮನ್ ಶಿಪ್ ನಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದು, ಛೇರ್ಮನ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ದರ್ಬಾರಿ ಸೇಠ್ ರವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ೭೮ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಛೇರ್ ಮನ್ ಅಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ರುಸ್ಸಿಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ೮೦ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ರತನ್ ಟಾಟಾ ರವರನ್ನು [[Chairman of Tata Industries]] ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿ ತಾವು ಹೊರಗಡೆಯಿದ್ದು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. '''೧೯೯೧-೧೯೯೩''' ಟಾಟಾ ಡೈರೆಕ್ಟರ್, '[[ಸರ್ ನವರೋಜಿ ಸಕ್ಲಾಟ್ ವಾಲ]]' ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಗೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯ, ಜುಲೈ ೨೬, ೧೯೩೮ ನಲ್ಲಿ. ಜೆ ಶುರು ಮಾಡಿದಾಗ ೧೪ ಕಂಪೆನಿಗಳು Tata & Sons; ನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ವಾಹನಗಳು, ವೆಹಿಕಲ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಹೋಟೆಲ್, ಏರ್ ಕಂಡಿಶನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೆಫ್ರಿಜರೇಶನ್, ಕನ್ಸೂಮರ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಮತ್ತು ಐ.ಟಿ, ಕನ್ಸೂಮರ್ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಡ್ಯೂರಬಲ್ಸ್, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್. ಟಿ.ಸಿ.ಎಸ್. ಮೊದಲು, ಟಾಟ ಮತ್ತು ಸನ್ಸ್ ಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರೆ ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು, ೧೯೬೮ ಈಗ ದೇಶದ ಅತಿ ಭಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಜೆ, ದೇಶದ ಹಲವರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್, ಅಂಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್'. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಅವರಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸಾರ, ಅನಕ್ಷರತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಅವರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಅಬಲ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು. '[[NCPA]]', '[[TIFR]]' ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ. '[[National Institute for Advanced Studies]]', ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ. [[Tata Memorial Hospital for Cancer Research & Treatment]], ತಮ್ಮ ೪೦ ನೆಯ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ, '[[JRD Tata Trust]]', ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ,ಮತ್ತು ಇತರ ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿದ, ಶೇರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಹಾಗೂ ಸ್ರೀಯರಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಸ್ವಂತ ಟ್ರಸ್ಟ್, '[[JRD Tata Trust & Thelma Tata Trust]]' ಮಾಡಿದರು. ನೆಹರು ರವರ ಸ್ನೇಹ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. == '[[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ]]' ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಿಕ "[[ಬಾಂಬೆ ಪ್ಲಾನ್]]"== ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ, ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, '[[ಜೆ]] ' ರವರ ಮನಸ್ಸು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ, ಆಗಿನ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾದ, '[[ಜಿ.ಡಿ.ಬಿರ್ಲ]], '[[ಕಸ್ತುರ್ ಭಾಯ್ ಲಾಲ್ ಭಾಯ್]]' ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಟೆಕ್ನೋಕ್ರಾಟ್, '[[ಜಾನ್ ಮಥಾಯ್]]', [[ಅರ್ದೇಶಿರ್ ದಲಾಲ್]], [[ಎ.ಡಿ.ಶ್ರಾಫ್]], ೧೯೪೪ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ ಪ್ಲಾನ್]], ತಯಾರಿಸಿದರು. ಇದು "[[Plan of Economic Development for India]] ", ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ [[೧೯೪೪]] ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಿಪೊರ್ಟ್, ಮತ್ತೊಂದು [[೧೯೪೪]] ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿ ತಯಾರಾಯಿತು. [[ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ. ಯವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ]]. ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಮಾನ, "[[ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]", ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.tata.com/ourcommitment/articlesinside/cZrbJBDWkRQ=/TLYVr3YPkMU= |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-05-12 |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313083642/http://www.tata.com/ourcommitment/articlesinside/cZrbJBDWkRQ=/TLYVr3YPkMU= |url-status=dead }}</ref> ==ನಿಧನ== [[೧೯೯೩ ಯಲ್ಲಿ]], 'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ' ಯವರು, ಹವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೆ [[ಜಿನಿವಾ ನಗರ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಳಿ ಆಪ್ತರ್ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿ, [[ಥೆಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ]] ಯವರು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ, '[[ಸತತವಾಗಿ Coma ಸ್ತಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು]]', ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಬಹುತೇಕ ಟಾಟಾ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಗಳಂತೆ, 'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ 'ಯವರೂ, ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರು. '[[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು]]', [[ಶೋಕಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ]], [[ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು]]. ==ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.ನಡೆದು ಬಂದ ಹಾದಿ == [[೧೯೦೪]] ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜನನ. * ೧೯೦೯ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೆರೆಯ ವೈಮಾನಿಕ Louis Bleriotರವರಿಂದ ವಿಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿತು. * ೧೯೦೯-೧೭ ಮುಂಬಯಿಯ ಕೆಥೆಡ್ರೆಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. * ೧೯೧೭-೧೮ ಜಪಾನಿನ [[ಯಾಕೋಹಾಮ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸ. * ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ [[ಕ್ರಾಮರ್]] ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ವಾಸ್ತವ್ಯ. ತಾಯಿ [[ಸೂನಿ]]ಮರಣ. * ೧೯೨೪ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ದುಡಿಮೆ. * ೧೯೨೫ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕರೆ ; ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಅಗಿ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ. * ೧೯೨೬ ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ. ತಂದೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮರಣ. ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕ. * ೧೯೨೯ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪೈಲೆಟ್ ಅಗಿ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಾಪ್ತಿ * ೧೯೩೦'ಅಗಾಖಾನ್ ಏವಿಯೆಷನ್' ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಪೈಲೆಟ್, ಇಂಡಿಯ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಮಧ್ಯೆ. * ೧೯೩೦ [[ಥೆಲ್ಮ ವಿಕಾಜಿ]]ಯವರ ಜೊತೆ ಮದುವೆ. * ೧೯೩೨ [[ಟಾಟಾ ಎರ್ ಲೈನ್ಸ್]] ಸ್ಥಾಪನೆ- ಕರಾಚಿ- ಮುಂಬಯಿ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಥಮ ಹಾರಾಟ. ೧೯೩೮ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಶರಾಗಿ ನೇಮಕ. * ೧೯೪೪ [[Bombay Plan]]ತಯಾರಿ. * ೧೯೪೫, "Tata Institute of Fundamental Research," ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ. ಭಾರತದ nuclear programmes, leads the first delegation of industrialists to the UK and USA. * ೧೯೪೭ " [[Doctor of Science]], " (Honoris Causa), ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ. * ೧೯೪೮, Air India ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ. * ೧೯೫೩ "[[International Management Man]]" by ''The National Association of Foremen", Milwaukee ಚುನಾಯಿತರಾದರು. * ೧೯೫೩ "Air India," nationalised, ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ. ಟಾಟಾ ಚೇರ್ ಮನ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ. * ೧೯೫೪ Officer of the Legion of Honour ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೫೫ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ, [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೫೮-೫೯ [[IATA]] [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ. * ೧೯೬೨, 30 ನೆಯ ವರ್ಷದ [[civil aviation in India]] ದಿನದಂದು " [[Re-enacted flight Karachi-Bombay]] " ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ. * ೧೯೬೪ [[Knight Commander of the Order of Gregory the Great]], (Papal Honour) * ೧೯೬೬ ಗೌರವ " Air Commodore, Indian Air Force " * ೧೯೭೪ ಗೌರವ "Air Vice-Marshal, Indian Air Force," ಆಗಿ ನೇಮಕಾತಿ. * ೧೯೭೫ "Sir Jehangir Ghandy Medal for Industrial Peace", ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೭೮ Morarji ದೇಸಾಯ್,"Chairmanship of Air India", ವಜಾ ಮಾಡಿದರು. * ೧೯೭೮ ಗೌರವ, "Knight Commander's Cross of the Order of Germany." * ೧೯೭೯ 'Tony Jannus' ಪ್ರಶಸ್ತಿ." * ೧೯೮೧ "Doctor of Laws" (Honoris Causa), ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. * ೧೯೮೨, [[Karachi-Bombay flight]] " [[Golden Jubilee of Indian civil aviation]]," ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ * ೧೯೮೩ "[[Commander of the Legion of Honour]]" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೮೫. " [[Gold Air Medal]], by the Federation Aeronautique Internationale" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೮೬ "Bessemer Medal of the Institute of Metals, London" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೮೬ "Edward Warner Award by the International Civil Aviation Organisation, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. * ೧೯೮೮ " [[Daniel Guggenheim Medal Award]] " ಪಡೆದರು. * ೧೯೮೮ "Dadabhai Naoroji Memorial" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೧೯೯೧ "Chairmanship of Tata Sons Limited", ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ. ರತನ್ ಟಾಟಾ ರವರಿಗೆ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. * ೧೯೯೨ " [[ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]. " <ref>{{Cite web |url=http://ecell.in/blog/legend-bharat-ratna-j-r-d-tata/ |title=ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |access-date=2014-05-12 |archive-date=2014-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830110230/http://ecell.in/blog/legend-bharat-ratna-j-r-d-tata/ |url-status=dead }}</ref> * ೧೯೯೨ " [[UN Population]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ". * ೧೯೯೨ " [[Doctor of Engineering]] " (Honoris Causa), ರೂರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. * ೧೯೯೩ "[[Doctor of Literature]]" (Honoris Causa), Tata Institute of Social Sciences ನ ವತಿಯಿಂದ. * ೧೯೯೩, [[ಜಿನಿವಾ]] ದಲ್ಲಿ ನಿಧನ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://books.google.co.in/books?id=XlDMYezkchMC&pg=PA203&lpg=PA203&dq=sir+homi+mody&source=bl&ots=4j_VdH31IU&sig=WWQqGBVCy_Zu2MhAwWStsNlaTYU&hl=kn&sa=X&ei=yYaMU6zuA4OSuATl_IDABQ&ved=0CDgQ6AEwBDgK#v=onepage&q=sir%20homi%20mody&f=false "Beyond The Last Blue Mountain"-[[A Life of J.R.D.Tata]] By : Shri. R. M. Lala] * [http://www.thehindubusinessline.in/2004/10/11/stories/2004101100020900.htm ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106112855/http://www.thehindubusinessline.in/2004/10/11/stories/2004101100020900.htm |date=2012-11-06 }} * [http://m.economictimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/jrd-tata-the-father-of-commercial-aviation-in-india/articleshow/msid-23596437.cms JRD Tata: The father of commercial aviation in India]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.zoroastrian.org.uk/vohuman/Article/JRD%20Tata%20--%20On%20the%20Islands%20of%20Tata,%20In%20the%20Ocean%20of%20India.htm J. R. D. Tata (1904-1993): On the Islands of Tata, In the Ocean of India] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೊಂಬಾಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] gr183v3v85m3q2edo856l1bocch6uca 0 1378 1372023 1349506 2026-04-25T02:33:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372023 wikitext text/x-wiki ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಭಾಷೆ ತಮಿಳು.<ref>http://bayalu.weebly.com/32363246326332513265-32443277324832623257327732463263.html</ref> ತಮಿಳು<ref>{{Cite web |url=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%A4%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B3%E0%B3%81-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B7%E0%B3%86 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-14 |archive-date=2018-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181213235849/https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%A4%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B3%E0%B3%81-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B7%E0%B3%86 |url-status=dead }}</ref> ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲನೆಯದು ತೊಲ್ಕಾಪ್ಪಿಯಂ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩ನೇ ಶತಮಾನ. ಪಂಚದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಾದ ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು,ಮಲೆಯಾಳ,ಮತ್ತು ತುಳು, ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯು ತೀರಾ ಹಳೆಯದಾದರೆ ನಂತರ ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಬರವಣಿಗೆ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಲಿಪಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. '''ತಮಿಳು''' ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತ ಹಾಗು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ, [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಭಾಷಾಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಭಾಷೆ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತು ಪುರಾತನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಕೂಡ ಒಂದು ಎಂದು ಭಾಷೆ ತಜ್ಞರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಗಳು ಮೇಧಾವಿಗಳು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗೆ ಪುರಾತನ ಹತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಗಳು ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವರು ಮತ್ತು UNESCO ತಜ್ಞರಿಂದ ಕೂಡ ತಮಿಳಿಗೆ ಸ್ಲಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== ತಮಿಳು [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], ಶ್ರೀಲಂಕಾ, [[ಮಲೇಶಿಯ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗೆ ಇಡೀ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ '''ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ''' ಎಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.ಆನಂತರ,ಸಂಸ್ಕೃತ,ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು,ಮಲೆಯಾಳಂ, ಒಡಿಸ್ಸಿ ,ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ, ಪಂಚದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳಿನಂತೆಯೇ, ಕನ್ನಡ ತೆಲುಗು,ಮಲೆಯಾಳಂ, ತುಳು,ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸಂಬಂಧವಿದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಗೆಗೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಹೆಸರುಗಳು ಪುರಾಣಗಳು ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿಸಿರುವರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ತಮಿಳಿನ ಮರ ಗಿಡಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಸೇರಿಸಿರುವರು,ಭಾರತ ನಿಜವಾದ ಹಿತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಗಿನಿಂದ ಈಗಿನವರೆಗೂ ಆರ್ಯರ ರಾಜರ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಪುರೋಹಿತಿ ಶಾಹಿಗಳಿಂದ ಅವರ ಕುತಂತ್ರ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ವರೆಗೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಒಡಕನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಲಿರುವರು.ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು,ಮಲೆಯಾಳಂ, ತುಳು,ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಮಾನ ಪದಗಳು (ಪಾಂಬು, ಎಲೆ, ಮರ, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದಿರ, ನಕ್ಷತ್ರ,, ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೆಸರು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹೆಸರು ಮರ, ಗಿಡ ಬಳ್ಳಿ ಸಮಾಜದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹೆಸರು ಜಾತಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹೆಸರು, ಕಲ್ಲು ಕಣ್ಣು ನೀರು, ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ,,ಅಕ್ಕ , ತಂಗಿ, ಅಣ್ಣ, ಅತ್ತೆ, ಮಾಮ , ನಾಯಿ, ಆಡು,ಕೈ, ಕಾಲು,ಮತ್ತು ಒಂದರಿಂದ ಕೋಟಿಯ ವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಬ್ದಗಳು ಈ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳಿನಂತೆ ಶಬ್ದಗಳು ಭಾಷೆಗಳು ನುಡಿಗಳು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿನ್ನವಾಗಿ) ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಪಂಚ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.ತಮಿಳಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಬೇದವಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನುಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ.ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. {{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳ ವಂಶಾವಳಿ}} {| class=wikitable style="text-align: center;" |- ! zero || one || two || three || four || five || six || seven|| eight || nine|| ten || hundred || thousand |- style="font-size: 150%" | {{lang|ta|௦}} || {{lang|ta|௧}} || {{lang|ta|௨}} || {{lang|ta|௩}} || {{lang|ta|௪}} || {{lang|ta|௫}} || {{lang|ta|௬}} || {{lang|ta|௭}} || {{lang|ta|௮}} || {{lang|ta|௯}} || {{lang|ta|௰}} || {{lang|ta|௱}} || {{lang|ta|௲}} |} {| class=wikitable style="text-align: center;" |- ! day || month || year || debit || credit || as above || rupee || numeral |- style="font-size: 150%" | {{lang|ta|௳}} || {{lang|ta|௴}} || {{lang|ta|௵}} || {{lang|ta|௶}} || {{lang|ta|௷}} || {{lang|ta|௸}} || {{lang|ta|௹}} || {{lang|ta|௺}} |} {{ಭಾಷೆ|name=ತಮಿಳು|nativename= |familycolor=white |states=[[ಭಾರತ]] |region=[[ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾ]] |speakers= |family= |nation=[[ಭಾರತ]] |agency= |iso1=|iso2=|sil=}} {{Clear}} <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300"> <tr><th colspan="2" bgcolor=mediumspringgreen><big>ತಮಿಳು ('''தமிழ்''')</big></th></tr> <tr><td valign="top">ಪ್ರದೇಶ:</td><td>[[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], [[ಮಲೇಶಿಯ]]</td></tr> <tr><td valign="top">ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ:</td><td> ೬.೩ ಕೋಟಿ</td></tr> <tr><td valign="top">ವರ್ಗೀಕರಣ:</td><td> ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು<br /> &nbsp;ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು<br /> &nbsp;&nbsp;ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ತಮಿಳು<br /> </td></tr> <tr><th colspan="2" bgcolor=mediumspringgreen>ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ</th></tr> <tr><td valign="top">ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ:</td><td valign="top">[[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]</td></tr> <!-- <tr><td valign="top">Regulated by:</td><td>[[Language Academy]]</td></tr> --> <tr><th colspan="2" bgcolor=mediumspringgreen>Language codes</th></tr> <tr><td valign="top">[[ISO 639]]-1:</td><td>ta</td></tr> <tr><td valign="top">ISO 639-2:</td><td>tam</td></tr> <tr><td valign="top">[[SIL]]:</td><td>TCV</td></tr> </table> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] 7eccwtsgacw76n6r33nrq0b62x1t8ni 0 2403 1372011 1357573 2026-04-24T17:14:56Z Successalltime87 90571 1372011 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಮಂಗಳೂರು | other_name = ಮಂಗಳೂರು | native_name = {{Native name list |tag1=tcy |name1=ಕುಡ್ಲ |tag2=kn |name2=ಮಂಗಳೂರು |tag3=ml |name3=മംഗളപുരം |paren5=omit |postfix5=&nbsp;([[ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ|ಬ್ಯಾರಿ]]) }} | settlement_type = ನಗರ | blank_emblem_type = ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | blank_emblem_size = 100px | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |perrow = 1/2/2/2/1 |total_width = 300 |caption_align = center | image1 = Mangaluru_City_Skyline_Sunset.jpg | caption1 = ಮಂಗಳೂರು ಸ್ಕೈಲೈನ್ | image2 = Bendoorwell-Kankanady Road beside Colaco Hospital and Shalimar Liverpool in Mangalore.jpg | caption2 = [[ಕಂಕನಾಡಿ]] | image3 = Ivory Towers apartments at Falnir in Mangalore.jpg | caption3 = [[ಫಾಲ್ನೀರ್]] | image4 = View from our Balcony - Industrial Mangalore.jpg | caption4 = [[ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್]] | image5 = Mangalore infosys.jpg | caption5 = [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್|ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್]] | image6 = MRPL Refinery.jpg | caption6 = [[ಎಂಆರ್‌ಪಿಎಲ್]] ಶೋಧನಾಲಯ | image7 = Iron_Ore_factory.jpg | caption7 = [[ಕುಡ್ರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಕಂಪನಿ|ಕೆಐಒಸಿಎಲ್]] ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಘಟಕ | image8 = New_Mangalore_Port.jpg | caption8 = [[ನ್ಯೂ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು]] }} | image_map = {{Maplink |display=|frame=yes|type=point |id=Q127041|plain=n|title=ಮಂಗಳೂರು|description=ಮಂಗಳೂರು|marker=Park|zoom=13|text=ಮಂಗಳೂರು ನಗರ|icon=no|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center}} | pushpin_map = India Karnataka#India | coordinates = {{Wikidatacoord|Q127041|region:IN_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{Flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_type4 = ತಾಲೂಕು | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | subdivision_name4 = [[ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು]] | named_for = [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ]] | government_type = [[ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (ಭಾರತ)|ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | leader_party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_name = ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ | leader_title1 = ಉಪ ಮೇಯರ್ | leader_name1 = ಪಿ. ಎಸ್. ಭಾನುಮತಿ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_total_km2 = ೧೭೦ | elevation_m = ೨೨ | population_total = ೭,೨೪,೧೫೯ | population_as_of = ೨೦೨೧ | population_density_km2 = ೪೨೫೦ | population_demonym = [[ಮಂಗಳೂರು ನಿವಾಸಿಗಳು|ಮಂಗಳೂರಿಗರು]] | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] | demographics1_info2 = [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]], [[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ|ಬ್ಯಾರಿ]], [[ಕೊರಗ ಭಾಷೆ|ಕೊರಗ]], [[ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಸಮಯದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ]] | utc_offset1 = +೫:೩೦ | postal_code_type = ಪಿನ್ | postal_code = ೫೭೫೦೦೧–೫೭೫೦೩೦ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +೯೧-(೦೮೨೪) | registration_plate = KA-೧೯, KA-೬೨ | blank_name_sec1 = [[ಮಾನವ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ|ಲಿಂಗಾನುಪಾತ]] | blank_info_sec1 = ೧.೦೧೬ | blank1_name_sec1 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] | blank1_info_sec1 = ೦.೮೩ (೨೦೧೫) | blank1_name_sec2 = ಸಾಕ್ಷರತೆ | blank1_info_sec2 = ೯೪.೦೩% | governing_body = [[ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | website = {{URL|www.mangalurucity.mrc.gov.in}} }} '''ಮಂಗಳೂರು'''(ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಮಂಗಳೂರು.wav|listen}}), [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ತನ್ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಂಗಳೂರು ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರ ಖಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ. ಮಂಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುಪುರ ನದಿ|ಗುರುಪುರ ನದಿಗಳಿಂದುಂಟಾದ]] ಹಿನ್ನೀರಿನ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವು ಭಾರತದ ೭೫ ಪ್ರತಿಶತ [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಡಂಬಿ]] ರಫ್ತನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cof">{{Cite journal | title = CNC India Fund Summary | journal = CNC India Fund I Periodical | publisher = CNC INdia Group | volume = 1 | issue = 1 | pages = 2 | url = http://www.cncindiafund.com/Newsletter%201.pdf | accessdate = 2008-07-04 | archive-date = 2008-10-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081003062743/http://www.cncindiafund.com/Newsletter%201.pdf | url-status = dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ತನ್ನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ, ಕಡಲತೀರಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು [[ತುಳು]], [[ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ]]. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾದ ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಳುವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಹೊಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಹಂಚಿನ ಛಾವಣಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗಟ್ಟಿ ಕೆಂಪು [[ಜೇಡಿಮಣ್ಣು|ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ]] ತಯಾರಿತ [[ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚು|ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳ]] ಮನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.<ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2007/02/17/stories/2007021701030100.htm |title=Tiles for style |author=Savitha Suresh Babu |date=[[2007-02-17]] |accessdate=2008-04-05 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307075720/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2007/02/17/stories/2007021701030100.htm |url-status=dead }}</ref> ಪುರಾತನ ಮನೆಗಳು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ದೇಶದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂಗಳೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಊರು ಇದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mangalore,_Victoria&oldid=1305176259|title=Mangalore, Victoria|date=ಆಗ 10, 2025|via=Wikipedia}}</ref> == ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ == [[ಚಿತ್ರ:Mangala Devi.jpg|200px|thumb|left|ಮಂಗಳೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆಯಾದ [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಮಂಗಳಾದೇವಿಯಿಂದ]] ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ]] ಸ್ಥಳೀಯ [[ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆಯಾದ [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಮಂಗಳಾದೇವಿಯಿಂದ]] ಮಂಗಳೂರು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥನೆಂಬ ''ನಾಥ್'' ಪಂಥದ ಮುಖ್ಯಪುರುಷ, ''ಪ್ರೇಮಲಾದೇವಿ'' ಎಂಬ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅವನು ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡು "ಮಂಗಳಾದೇವಿ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೋಳಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅಲೂಪ ದೊರೆ ಕುಂದವರ್ಮನಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನಗರದ ಹಲವು ಪುರಾತನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು [[ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ರಾಜ ಚೆಟ್ಟಿಯನ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೧೫ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''ಮಂಗಲಾಪುರಂ'' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್ಬಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ [[ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ್|ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ]] ಮಂಗಳೂರನ್ನು ''ಮಂಜರೂರ್'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="mlrgov">{{cite web |url=http://www.mangalorecity.gov.in/ |title=City of Mangalore |accessdate=2007-08-03 |publisher=[[Mangalore City Corporation]] |archive-date=2012-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423032035/http://www.mangalorecity.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೨೬ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು]] ಮಂಗಳೂರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್'' (ಇದು ''ಮಂಗಳೂರು'' ಎಂಬುದರ ಅಪಭ್ರಂಷ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು. ನಂತರ ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷರ]] ಕೈವಶವಾದಾಗ ಈ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಹೆಸರು [[ಆಂಗ್ಲ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿತು. ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಈ ನಗರವು ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ [[ತುಳುವ|ತುಳುವರು]] ಮಾತನಾಡುವ [[ತುಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ''ಕುಡ್ಲ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಕುಡ್ಲ ಎಂದರೆ [[ಸಂಗಮ]] ಎಂದರ್ಥ. [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುಪುರ ನದಿ|ಫಾಲ್ಗುಣಿ]] ನದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ತುಳುವರ ಇದನ್ನು ಕುಡ್ಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನಾಡುವ ಜನರು ಇದನ್ನು ''ಕೊಡಿಯಾಲ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ [[ಬ್ಯಾರಿ ಸಮುದಾಯ|ಬ್ಯಾರಿ ಸಮುದಾಯದವರು]] [[ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ|ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಂಗಳೂರನ್ನು '''ಮೈಕಾಲ''' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಮೈಕಾಲ'' ಎಂದರೆ [[ಇದ್ದಿಲು]] ಎಂದರ್ಥ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮರದಿಂದ ಇದ್ದಿಲು ತಯಾರಿಸುವ ರೂಢಿಯಿದ್ದುದರಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಪಕ್ಕದ ಕೇರಳೀಯರು ಮಂಗಳೂರನ್ನು '''ಮಂಗಲಾಪುರಂ''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರನ್ನು '''ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್''' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಕೊಡೆಯಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Sultan Battery 2163.JPG|200px|thumb|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ, ಮಂಗಳೂರು|ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] ಕೋಟೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕೆಗಳು ಗುರುಪುರ ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು]] ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.]] [[ಹಿಂದೂ]] ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಸಾರ ಈಗಿನ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶವು '''ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ'''ಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮಹರ್ಷಿ [[ಪರಶುರಾಮ|ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮನು]] ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವೇ ಈ ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ. ನಂತರ ಪರಶುರಾಮನು ಭಾನು ವಿಕ್ರಮನೆಂಬ ರಾಜನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿದನು. ಭಾನುವು ತನ್ನ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಉದಯವರ್ಮನಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಪಯಸ್ವಿನಿ]] ನದಿ ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ|ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ]] [[ಗೋಕರ್ಣ|ಗೋಕರ್ಣಗಳ]] ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಇತರ ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಸಾರ, [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ರಾಮ|ಶ್ರೀ ರಾಮನು]] [[ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡಿನ]] ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪಾಂಡವ|ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ]] ಕಿರಿಯವನಾದ [[ಸಹದೇವ|ಸಹದೇವನು]] ಇಲ್ಲಿಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದನು. ಅಜ್ಞಾತ ವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬನವಾಸಿ|ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ವಾಸವಾಗಿದ್ದ [[ಪಾಂಡವರು]], ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಸರಪಾಡಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನು]] [[ಗೋಕರ್ಣ|ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ]] [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಸಮೀಪದ [[ಅಡೂರು|ಅಡೂರಿಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾಗ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ [[ಕಣ್ವ]], [[ವ್ಯಾಸ]], [[ವಸಿಷ್ಠ|ವಶಿಷ್ಠ]], [[ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ|ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು]] ಇಲ್ಲಿ ಜಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ತಮ್ಮ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರು. ಈ ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಸಂತ '''ಕೋಸ್ಮಸ್ ಇಂಡಿಕೊಪ್ಲೆಸ್ಟಸ್''' ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರನ್ನು ''ಮ್ಯಾಂಗರೌತ್'' ಬಂದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. '''ಪ್ಲೈನಿ''' ಎಂಬ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್]] ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ''ನಿತ್ರಿಯಾಸ್'' ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಟಾಲೆಮಿಯು ''ನಿತ್ರೆ'' ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಎರಡೂ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬಹುಶಃ ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ [[ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ|ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಟಾಲೆಮಿಯು ತನ್ನ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ''ಮಗನೂರ್'' ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/mp/2008/06/21/stories/2008062151860400.htm |title = Filled with lore |author = Lakshmi Sharath |accessdate = 2007-07-21 |date = [[2008-01-21]] |publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date = 2012-03-19 |archive-url = https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.hindu.com%2Fmp%2F2008%2F06%2F21%2Fstories%2F2008062151860400.htm&date=2012-03-19 |url-status = dead }}</ref> [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್]] ಲೇಖಕ '''ಏರಿಯನ್''' ಮಂಗಳೂರನ್ನು ''ಮ್ಯಾಂಡಗೊರಾ'' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ತಾಮ್ರ ಶಾಸನವು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ''ಮಂಗಳಾಪುರ'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mangalore tiled roof 20071228.jpg|thumb|200px|left|ಬಿರುಸಿನ ಔದ್ಯೋಗಿಕರಣವು ನಗರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಂಗಳೂರು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ಹಂಚಿನ ಮನೆಗಳು]] ಕ್ರಿ. ಶ. ೨೦೦ರಿಂದ ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ [[ಆಳುಪರು]] ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ್ದರು. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಅಲೂಪ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲೂಪ ರಾಜ ಕವಿ ಅಲೂಪೇಂದ್ರನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೦ - ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೬೦) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಡೆನ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬೆನ್ ಯಿಜು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ನಗರವು ಪರ್ಷಿಯಾ ಕೊಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರಾಕ್ಕೊದ]] ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಇಬ್ನ್ ಬತ್ತುತ, ೧೩೪೨ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಅಳಿವೆಯ ಮೇಲಿರುವ ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಆ ನಗರದ ಹೆಸರು ''ಮಂಜುರನ್''' ಅಥವಾ ''ಮಡ್ಜೌರ್'' ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಆ ನಗರವು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ ಹಾಗೂ [[ಯೆಮೆನ್|ಯೆಮೆನ್‌ನ]] ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ೧೪೪೮ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಝಾಕ್ ಎಂಬ ಪರ್ಷಿಯಾದ [[ರಾಯಭಾರಿ]] [[ವಿಜಯನಗರ|ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದ. ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಲ್ಲಿರುವ]] ಶಾಸನಗಳು, [[ವಿಜಯನಗರ]] ರಾಜವಂಶದ ಎರಡನೆಯ ವೀರ ಹರಿಹರರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಮಂಗರಸ ಒಡೆಯ ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನವು [[ವಿಜಯನಗರ|ವಿಜಯನಗರದ]] ರಾಜ ಎರಡನೆಯ ವೀರ ದೇವರಾಯನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೪೨೯ರಲ್ಲಿ ದೇವ ರಾಜ ಒಡೆಯ ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ್ದನು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಬಲಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ]] ಆಗಮನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಚಾಲುಕ್ಯರು]], [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರು]] ಪ್ರಮುಖರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೇಲೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ೧೪೯೮ರಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕ [[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ|ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮನು]] ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ [[ಸೈಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪ|ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ್ದಿದ್ದ]].<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2002/09/16/stories/2002091600170300.htm |title= Where rocks tell a tale |author= J. Kamath |date=[[2002-09-16]] |accessdate=2008-07-08 |publisher=[[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref> ೧೫೨೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಇದನ್ನು [[ವಿಜಯನಗರ|ವಿಜಯನಗರದ]] ಅರಸರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೫೨೬ ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸರಾಯ್ ''ಲೋಪೊ ಡೆ ಸಾಂಪಯೋ'' ಬಂಗರ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೈತ್ರಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕೈ ತಪ್ಪಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ]] ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು [[ಗೋವಾ|ಗೋವಾದಿಂದ]] ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕಾಥೊಲಿಕರ ಅಗಾಧವಾದ ಜನಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990503/iex03030.html |title=We the Mangaloreans |date=[[1999-05-03]] |accessdate=2008-07-08 |author=Maxwell Pereira |publisher=Indian Express Newspapers (Bombay) Ltd. |archive-date=2009-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815111148/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990503/iex03030.html |url-status=dead }}</ref> ೧೬೯೫ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಅರಬರಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಕ್ಕೇರಿ]] ಮನೆತನದ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ೧೭೬೨ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.kamat.com/kalranga/itihas/abbakka.htm |title=Abbakka the Brave Queen (C 1540-1625 CE) |accessdate=2008-07-08 |author=Dr. Jyotsna Kamat |publisher=Kamat's Potpourri}}</ref> ೧೭೬೩ರಲ್ಲಿ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರಾಲಿಯು]] ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ೧೭೬೮ ಮತ್ತು ೧೭೯೪ರ ಮಧ್ಯ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ಇದನ್ನು ಕೈವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ನಗರವು ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರಾಲಿಯ]] ಮಗ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು]] ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಲವು ಆಂಗ್ಲೊ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧವು ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತು [[:en:East India Company|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]] ಮಧ್ಯದ [[ಮಂಗಳೂರು ಒಪ್ಪಂದ|ಮಂಗಳೂರು ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ]] ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Tipu_Sultan/TreatyofMangalore1784.htm |title= Treaty of Mangalore between Tipu Sultan and the East India Company, 11 March 1784 |accessdate= 2008-03-19 |publisher= [[Missouri Southern State University]] |archive-date= 2008-11-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081122125838/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Tipu_Sultan/TreatyofMangalore1784.htm |url-status= dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:View from our Balcony - Industrial Mangalore.jpg|thumb|200px|ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ೧೭೯೧ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ೧೭೯೩ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಇದರ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಗರವನ್ನು ಟಿಪ್ಪುವಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟರು. ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಮರಣಾನಂತರ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ]] ಪತನದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ನಂತರ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ತನಕ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಶಾಶ್ವತವಾದ ದೃಶ್ಯಮಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, [[ಆಮದು]] ಮತ್ತು [[ರಫ್ತು|ರಫ್ತಿನ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಬೇಸಲ್ ಮಿಶನ್ನಿನ ಆರಂಭವು [[ಹತ್ತಿ]] ನೇಯ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹಂಚು ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=400 |title = Mangalore: Comtrust Carries On Basel's Mission |accessdate = 2008-03-21 |author = John B. Monteiro |publisher = Daijiworld Media Pvt Ltd Mangalore |archive-date = 2012-03-15 |archive-url = https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.daijiworld.com%2Fchan%2Fexclusive_arch.asp%3Fex_id%3D400&date=2012-03-15 |url-status = dead }}</ref> ೧೯೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನಗಳ ಆಗಮನವು ನಗರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="so">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/10/29/stories/2007102958510300.htm |title=Mangalore was once the starting point of India's longest rail route |date=[[2007-10-29]] |accessdate=2008-03-19 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2012-03-15 |archive-url=https://www.webcitation.org/66BFugtWc?url=http://www.hindu.com/2007/10/29/stories/2007102958510300.htm |url-status=dead }}</ref> ರೋಮನ್ ಕಥೊಲಿಕ್ ಮಿಶನ್ ಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು. ೧೮೬೫ರ ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಯಮದ ಅನುಸಾರ ಮಂಗಳೂರು ನಗರಸಭೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೨೨ ಮೇ, ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ನಗರಸಭೆಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ೧೯೫೬ದಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು]] ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಗಳೂರು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯವು ಮಂಗಳೂರು ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಸತತ ಔದ್ಯೋಗಿಕರಣದ ನಂತರವೂ ಮಂಗಳೂರು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೇಲೆದ್ದಿರುವ ಕೆಂಪು ಹಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. == ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Panamburbeach057.jpg|200px|thumb|right|[[ಪಣಂಬೂರು]] ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿನ ಸೂರ್ಯಸ್ತದ ದೃಶ್ಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Mangalore 038.jpg|200px|thumb|right|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಿಗಂತದ ಒಂದು ನೋಟ]] ಮಂಗಳೂರು {{coor d|12.87|N|74.88|E|}} [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]], ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ ೯೯ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು(೩೨೫ ಅಂಗುಲಗಳು) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=[[Indian Institute of Tropical Meteorology]] ([[Pune]]) |url=http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |title=Rainfall Stations in India |accessdate=2008-07-27 |archive-date=2010-10-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/5tcfc0JvM?url=http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ೪ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ತನ್ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು ೧೧೧.೧೮ ಚದರ ಕಿ. ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೩೨.೪೫ ಚದರ ಕಿ. ಮೀ.ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಿತವಾದ ಗಾಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಯ್ಗಾಳಿಯು ಬೀಸಿದರೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾದ ಗಾಳಿಯು ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ [[ಕಣಿವೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ನಕ್ಷೆಯು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉಬ್ಬುತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ನಿಂದಲೂ, ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಭಾರತ]] ಸರಕಾರವು ಮಂಗಳೂರನ್ನು 'ಸಾಧಾರಣವಾದ ಭೂಕಂಪಪ್ರವಣ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಿಸ್ಮಿಕ್ ೩ನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=[[Geological Survey of India]] |url=http://www.gsi.gov.in/images/zonation.gif |title=Seismic zoning map of India |format=[[Graphics Interchange Format|GIF]] |accessdate=2008-07-20 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062745/http://www.gsi.gov.in/images/zonation.gif |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |publisher=[[India Meteorological Department]] |url=http://www.imd.ernet.in/section/seismo/static/seismo-zone.htm |title=Seismic Zoning Map |accessdate=2008-07-20 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915154543/http://www.imd.ernet.in/section/seismo/static/seismo-zone.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುಪುರ]] ನದಿಗಳಿಂದುಂಟಾದ [[ಹಿನ್ನೀರು|ಹಿನ್ನೀರಿನ]] ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಈ ನದಿಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ನದಿಗಳು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಅಳಿವೆ|ಅಳಿವೆಯನ್ನು]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಕರಾವಳಿ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವು ಕಡಲತೀರ/ಬೀಚ್ ಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವು ಮುಕ್ಕ, ಪಣಂಬೂರು, ತಣ್ಣೀರುಬಾವಿ, ಕೆ.ಆರ್.ಇ.ಸಿ., ಸೋಮೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೀಚ್ ಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ವೃಕ್ಷಸಮೂಹವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು, ತಾಳೆ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳು, ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಂಗಳೂರು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ತಾಪಮಾನವು ಸರಾಸರಿ ೨೭°C ನಿಂದ ೩೪°Cವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತೇವಾಂಶವು ಸರಾಸರಿ ೭೮% ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಪರ್-ಹ್ಯೂಮಿಡ್(ಎ)[Per-Humid(A)] ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಈ ನಗರವು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]] ಶಾಖೆಯ [[ನೈಋತ್ಯ]] ಮಾನ್ಸೂನಿನ ನೇರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಮೇಯಿಂದ ಆಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ೬ ತಿಂಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ೯೦ ಪ್ರತಿಶತ ಮಳೆಯನ್ನು ಇದು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಣಹವೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶಗಳೆರಡೂ ಇತರ ತಿಂಗಳುಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಯವು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಭೇಟಿಕೊಡಲು ಅತಿ ಸೂಕ್ತ. ದಿನದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೩೦°C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ೨೦°C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಕಾಲಿಡುವುದೇ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೩೮°C ಗಳ ತನಕ ಏರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ [[ಮಳೆಗಾಲ|ಮಳೆಗಾಲವು]] ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತರ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಂಗಳೂರು ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url= http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ |title= Western Ghats (sub cluster nomination) |accessdate= 2008-07-27 |publisher=[[UNESCO]] World Heritage Centre}}</ref> ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ೪೦೦೦ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ವರ್ಷಧಾರೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mangalore panorama 0187 pan.jpg|1087x1087px|thumb|center|[[ಕದ್ರಿ|ಕದ್ರಿಯಿಂದ]] ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ (೨೦೦೭)]] == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Fishing In Mukka.JPG|200px|thumb|right|ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ [[ಮುಕ್ಕ|ಮುಕ್ಕದಲ್ಲಿ]] [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]]]] [[ಚಿತ್ರ:Iron Ore factory.jpg|200px|thumb|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕುದ್ರೆಮುಖ ಐರನ್ ಓರ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ಮಂಗಳೂರಿನ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಬಂದರು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="scan">{{cite web |url= http://www.crn.in/SouthScanNov152007.aspx |title= South Scan (Mangalore, Karnataka) |accessdate= 2008-03-20 |publisher= CMP Media LLC |archive-date= 2012-02-07 |archive-url= https://www.webcitation.org/65GpC8D7Z?url=http://www.crn.in/SouthScanNov152007.aspx |url-status= dead }}</ref> ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೯ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣಾ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ೭೫ ಪ್ರತಿಶತ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ರಫ್ತನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ವಾಹನಗಳ 'ಲೀಫ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್' ಉದ್ಯಮದ ತವರು. 'ದ ಕೆನರಾ ವರ್ಕ್ ಶೋಪ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಮತ್ತು 'ಲ್ಯಾಮಿನ ಸಸ್ಪೆನ್ಶನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಗಳು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಲೀಫ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಬೈಕಂಪಾಡಿ ಮತ್ತು ಯೆಯ್ಯಾಡಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವೂ ಆಗಿದೆ. ಬೀಡಿ ತಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ. 'ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್', 'ಕುದ್ರೆಮುಖ ಐರನ್ ಓರ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್', 'ಮಂಗಳೂರು ರಿಫೈನರಿ ಆಂಡ್ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್', 'ಬಿ.ಎ.ಎಸ್.ಎಫ್', 'ಇ.ಎಲ್.ಎಫ್ ಗ್ಯಾಸ್' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]], [[ವಿಪ್ರೊ]], 'ಎಂಫಾಸಿಸ್ ಬಿ.ಪಿ.ಒ' ಹಾಗೂ 'ಫರ್ಸ್ಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೋರ್ಪೋರೇಷನ್'ಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ.<ref name="ind">{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/Features/The_Sunday_ET/Property/Mangalore_takes_over_as_the_new_SEZ_destination/articleshow/2788712.cms |title= Mangalore takes over as the new SEZ destination |date=[[2008-02-17]] |accessdate= 2008-03-20 |publisher=[[Indiatimes|Times Internet Limited]]}}</ref> ಮೂರು ಮೀಸಲು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಗಂಜಿಮಠದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ 'ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ' ಮೊದಲನೆಯದಾದರೆ, ಎರಡನೆಯದು [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ 'ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ'.<ref>{{cite web |url=http://www.mangalorecity.gov.in/forms/sez/MSEZ%20Draft%20EIA/Mangalore%20SEZ,%20Oct.%202007/Chapter%203/Fig.%203.5.1.doc |title=Study Area around SEZ, Mangalore |format=[[DOC (computing)|DOC]] |accessdate=2008-07-02 |author=Neeri |publisher=[[Mangalore City Corporation]] |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062813/http://www.mangalorecity.gov.in/forms/sez/MSEZ%20Draft%20EIA/Mangalore%20SEZ%2C%20Oct.%202007/Chapter%203/Fig.%203.5.1.doc |url-status=dead }}</ref> ಗಂಜಿಮಠದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ 'ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ'ದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mangalorecity.gov.in/forms/sez/MSEZ%20Draft%20EIA/Mangalore%20SEZ,%20Oct.%202007/Chapter%201/Fig.1.2.doc |title=Proposed MSEZ Site and Existing Industries |format=[[DOC (computing)|DOC]] |accessdate=2008-04-09 |author=Neeri |publisher=[[Mangalore City Corporation]] |archive-date=2008-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410145046/http://www.mangalorecity.gov.in/forms/sez/MSEZ%20Draft%20EIA/Mangalore%20SEZ,%20Oct.%202007/Chapter%201/Fig.1.2.doc |url-status=dead }}</ref> ಬಿ.ಎ. ಗ್ರೂಪ್ ನವರಿಂದ ೨೦ ಲಕ್ಷ ಚದರ ಫೀಟ್ ಗಳ 'ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ'ವು [[ತುಂಬೆ|ತುಂಬೆಯಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=mnrav |title=The Hindu : Karnataka / Mangalore News : Two more plans for EPIP cleared |url=http://www.hindu.com/2006/08/31/stories/2006083118290300.htm |access-date=2026-01-15 |website=www.hindu.com}}{{cite news| url = http://www.hindu.com/2006/08/31/stories/2006083118290300.htm| date = 2006-08-31| title = Two more plans for EPIP cleared| accessdate = 2006-09-29| publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]]| archive-date = 2012-10-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20121025134537/http://www.hindu.com/2006/08/31/stories/2006083118290300.htm| url-status = dead}}</ref> ತೈಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅನಿಲ ನಿಗಮವು (ಒ.ಎನ್.ಜಿ.ಸಿ) 'ಮಂಗಳೂರು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ'ದಲ್ಲಿ ೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ನಿನ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ, ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಸ್ಥಾವರ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎನ್.ಜಿ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಮೇಲೆ ೩೫,೦೦೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ 'ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್, ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್, ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ರೀಜನ್'(PCPIR) ಆಗಲಿದೆ. ಇಂತಹ ಇತರ ಪಿ.ಸಿ.ಪಿ.ಐ.ಆರ್. ಗಳು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ನಯಚಾರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರಿಯಾಣದ]] [[ಪಾಣಿಪತ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಅಚ್ಯುತಪುರಂನಲ್ಲಿವೆ. 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಎಂಬ 'ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್'ನ ವಿಶೇಷ ಘಟಕವು ಮಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತರ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 'ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸ್ಥಾವರ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/04/02/stories/2006040202220200.htm |title=Strategic oil reserves to come directly under Govt |date=[[2006-04-02]] |accessdate = 2008-02-20 |publisher=[[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/2006/01/07/stories/2006010704081600.htm |title = Strategic crude reserve gets nod |date = [[2006-01-07]] |accessdate = 2008-02-20 |publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date = 2012-02-07 |archive-url = https://www.webcitation.org/65GuJRHha?url=http://www.hindu.com/2006/01/07/stories/2006010704081600.htm |url-status = dead }}</ref> ಯೋಜಿತ, ವಾರ್ಷಿಕ ೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನು(ಎಮ್.ಎಮ್.ಟಿ.ಪಿ.ಎ) ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ೧.೫ ಎಮ್.ಎಮ್.ಟಿ.ಪಿ.ಎ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ,<ref>{{cite news |url =http://economictimes.indiatimes.com/India_to_form_crude_oil_reserve_of_5_mmt/articleshow/2137148.cms |title =India to form crude oil reserve of 5 mmt |date = [[2007-06-20]] |accessdate = 2008-02-20 |publisher = [[The Economic Times]]}}</ref> ೧.೦ ಎಮ್.ಎಮ್.ಟಿ.ಪಿ.ಎ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿಯೂ]] ಹಾಗೂ ೨.೫ ಎಮ್.ಎಮ್.ಟಿ.ಪಿ.ಎ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಡೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ'ಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪುಟದ ಅನುಸಾರ ಮಂಗಳೂರು ([[ಕೊಚ್ಚಿ|ಕೊಚ್ಚಿಯ]] ನಂತರ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ನಾನ್-ಮೆಟ್ರೊ(ಮೆಟ್ರೋವಲ್ಲದ) ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mangalore infosys.jpg|200px|thumb|left| ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]] ಕಾರ್ಯಾಲಯ ]] [[ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]],<ref>{{cite web |url =http://www.corpbank.com/asp/0100text.asp?presentID=84&headID=84 |title =History |accessdate =2008-04-18 |publisher =[[Corporation Bank]] |archive-date =2006-10-16 |archive-url =https://web.archive.org/web/20061016191856/http://www.corpbank.com/asp/0100text.asp?presentID=84&headID=84 |url-status =dead }}</ref> [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]],<ref>{{cite web |url = http://www.hindu.com/2005/11/20/stories/2005112015560300.htm |title = Cheque truncation process from April, says Leeladhar |accessdate = 2008-04-18 |publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date = 2012-03-14 |archive-url = https://www.webcitation.org/66ALTNfb6?url=http://www.hindu.com/2005/11/20/stories/2005112015560300.htm |url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್]],<ref>{{cite web |url=http://vijayabank.com:8081/vijaya/vijaya/internet-en/menus/we-at-vijaya-bank/inception.html |title=Inception |accessdate=2008-07-09 |publisher=[[Vijaya Bank]] |archive-date=2008-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080908053811/http://vijayabank.com:8081/vijaya/vijaya/internet-en/menus/we-at-vijaya-bank/inception.html |url-status=dead }}</ref> ಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕರ್ಣಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಆ ಸಮಯದ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url =http://www.karnatakabank.com/ktk/History.jsp |title =History |accessdate =2008-04-18 |publisher =[[Karnataka Bank]] |archive-date =2012-03-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20120317115018/http://www.karnatakabank.com/ktk/History.jsp |url-status =dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕೊ-ಓಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹಾಗೂ ಎಸ್.ಸಿ.ಡಿ.ಸಿ.ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ವರ್ಗೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು. ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ 'ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಾಂತ್ರಿಕೃತ ದೋಣಿಗಳು ಲಂಗರು ಹಾಕಿರುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಈ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಚು, ಬೀಡಿ, ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ, ಹಾಗಿದ್ದೂ ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಂಚಿನ ಉದ್ಯಮವು ಅವನತಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದೆ. 'ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಹಂಚಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ'ಯು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಂಚಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾಗಿದ್ದು,ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂಗಳೂರು ಕೆಂಪು ಹಂಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಉಪನಗರವಾದ [[ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲದಲ್ಲಿ]] ಹೆಣೆದ ಉಡುಪುಗಳು ಹಾಗೂ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ದಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == [[ಚಿತ್ರ:Light House Hill, Mangalore.JPG|200px|thumb|right|ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಹಿಲ್, ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು]] ೨೦೧೧ರ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಜನಗಣತಿ|ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಗಳೂರು ೪,೮೪,೭೮೫ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="dmab">{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/census/city/451-mangalore.html|title=Mangalore City Population 2026 &#124; Literacy and Hindu Muslim Population|website=www.census2011.co.in}}</ref> ಇದೇ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೬,೧೯,೬೬೪ ಆಗಿದೆ.<ref name="popmlr">{{cite web |title=Mangalore City Population 2026 &#124; Literacy and Hindu Muslim Population |publisher=Census Commission of India |url=http://www.census2011.co.in/census/city/451-mangalore.html}}</ref> 'ವರ್ಲ್ಡ್ ಗಾಜೆಟರ್' ನ ಅನುಸಾರ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೪,೩೧,೯೭೬ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮಂಗಳೂರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೧೦೧ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a |title= India: largest cities and towns and statistics of their population |accessdate= 2008-01-31 |publisher= World Gazetteer |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080118124357/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a |archivedate= 2008-01-18 |url-status= dead }}</ref> ಇದೇ ಗಣತಿಯ ಅನುಸಾರ 'ವರ್ಲ್ಡ್ ಗಾಜೆಟರ್' ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ(urban) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೬,೦೩,೨೬೯ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದು ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೬೧ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a |title= India: metropolitan areas |accessdate= 2008-01-16 |publisher= World Gazetteer |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080118124357/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a |archivedate= 2008-01-18 |url-status= dead }}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೫೦ ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವು ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೦,೨೩೪ ಆಗಿದೆ. ಉಳಿದ ೫೦ ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ತ್ರೀಯರಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧,೯೮,೫೧೧ ಆಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೬ ಪ್ರತಿಶತವಿದ್ದು, ಸ್ತ್ರೀ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೯ ಪ್ರತಿಶತವಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೯ ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೩ ಪ್ರತಿಶತವಿದ್ದು ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೫೯.೯ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಜನನ ಪ್ರಮಾಣವು ೧೩.೭೨ ಪ್ರತಿಶತವಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ೩.೭೧ ಪ್ರತಿಶತ ಹಾಗೂ ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ೧.೨೪ ಪ್ರತಿಶತವಿದೆ. ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳ ಏರುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಕಳವಳಕಾರಿಯಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ೩೨ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೨೨,೦೦೦ ವಲಸಿಗ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಗರದ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.hindu.com/2006/04/08/stories/2006040818420300.htm |title= Growing number of slums in Mangalore a cause for concern |date= [[2006-04-08]] |accessdate= 2008-03-14 |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2008-03-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080303014244/http://www.hindu.com/2006/04/08/stories/2006040818420300.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.hindu.com/2006/01/21/stories/2006012111860300.htm |title= Slums mushrooming in port city |accessdate= 2008-03-14 |date= [[2006-01-21]] |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2008-03-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080324145402/http://www.hindu.com/2006/01/21/stories/2006012111860300.htm |url-status= dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:St. Aloysius Church Mangalore.jpg|200px|thumb|left|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚರ್ಚು]] ಮಂಗಳೂರು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಾಗೂ ಬಹುಭಾಷೀಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ತುಳು]], [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಹಾಗೂ [[ಬ್ಯಾರಿ]] ಭಾಷೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಕನ್ನಡ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಆಂಗ್ಲ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಗಳೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಇಲ್ಲಿನ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಧಿಕ ಭಾಗವು [[ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮೊಗವೀರ|ಮೊಗವೀರರು]], ಬಿಲ್ಲವರು ಹಾಗೂ ಬಂಟರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಕೋಟಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, [[ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]], ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೈವಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ರಾಜಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೂಡಾ ಹಿಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮಾತನಾಡುವ ಕಾಥೋಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 'ಮಂಗಳೂರು ಕಾಥೋಲಿಕರು' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಕ ಜನತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೮೦ ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಅವರದೇ ಭಾಷೆಯಾದ [[ಬ್ಯಾರಿ]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Jyothi Talkies 2008 04 06.JPG|200px|thumb|right|ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸು ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] [[ಚಿತ್ರ:FullPagadeYakshagana.jpg|200px|thumb|right|[[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ವೇಷಧಾರಿ]] ಮಂಗಳೂರಿನ ನಿವಾಸಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ]] ''ಕುಡ್ಲದಾರ್'' ಎಂದೂ, [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ''ಮಂಗಳೂರಿನವರು'' ಎಂದೂ, ಕಾಥೋಲಿಕ್ [[ಕೊಂಕಣಿ|ಕೊಂಕಣಿಯಲ್ಲಿ]] ''ಕೊಡಿಯಾಲ್ ಘರಾನೊ'' ಎಂದೂ, ಜಿ.ಎಸ್.ಬಿ ಕೊಂಕಣಿಯಲ್ಲಿ ''ಕೊಡಿಯಾಲ್ಚಿ'' ಅಥವಾ ''ಮಂಗ್ಳೂರ್ಚಿ'' ಎಂದೂ [[ಆಂಗ್ಲ|ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ]] ''ಮ್ಯಾಂಗಲೋರಿಯನ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಿಜೈ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ''ಶ್ರೀಮಂತಿ ಬಾಯಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್'' ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.<ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/2006/07/07/stories/2006070717580300.htm |title=Srimanthi Bai Museum is in a shambles |date=[[2006-07-07]] |accessdate=2008-01-21 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/65ESoBkk1?url=http://www.hinduonnet.com/2006/07/07/stories/2006070717580300.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಣ್ಣಗುಡ್ಡದ ಸಮೀಪವಿರುವ ''ಬಿಬ್ಲಿಯೋಫೈಲ್ಸ್ ಪಾರಡೈಸ್'' ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನವು]] ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಹಳೆ ಘೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/mp/2004/06/10/stories/2004061000340300.htm |date = [[2004-01-10]] |title = Enduring art |accessdate = 2008-07-20 |author = Ganesh Prabhu |publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date = 2004-08-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20040830023954/http://www.hindu.com/mp/2004/06/10/stories/2004061000340300.htm |url-status = dead }}</ref> [[ದಸರಾ]] ಹಾಗೂ [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ''[[ಹುಲಿವೇಷ]]''ವು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು|ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ]] ಕಲೆ.<ref>{{cite news |url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/354160109.cms |date = [[2001-10-26]] |title = Human 'tigers' face threat to health |accessdate = 2007-12-07 |publisher = [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> ಇದರಂತೆಯೇ ''ಕರಡಿವೇಶ''ವೂ [[ದಸರಾ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತಹ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ರೀತಿ.<ref name="DAJ">{{Cite web |title=Daijiworld - A News portal linking West coast of India and the World |url=http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=726 |access-date=2026-01-15 |website=www.daijiworld.com}}</ref> [[ಭೂತಕೋಲ]] ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಕಲೆ. ಜನರ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಇರುವ [[ಕಂಬಳ|ಕಂಬಳವು]] ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಕೋಣ ಹಾಗೂ [[ಎತ್ತು]]ಗಳ ಓಟ.<ref>{{Cite web |last=bgvas |title=The Hindu : Metro Plus Mangalore : Colours of the season |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/12/09/stories/2006120901650100.htm |access-date=2026-01-15 |website=www.hinduonnet.com |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110164611/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/12/09/stories/2006120901650100.htm |url-status=dead }}{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/12/09/stories/2006120901650100.htm |title=Colours of the season |accessdate=2008-07-09 |date=[[2006-12-09]] |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110164611/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/12/09/stories/2006120901650100.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಕೋರಿಕಟ್ಟ'' ([[ಕೋಳಿ ಅಂಕ]]) ಇಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟ. ನಾಗದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾದ [[ನಾಗಾರಾಧನೆ|ನಾಗಾರಾಧನೆಯೂ]] ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=50662 |title= Nagarapanchami Naadige Doddadu |accessdate= 2008-01-28 |publisher= Mangalorean.Com |archive-date= 2012-02-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120209025322/http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=50662 |url-status= dead }}</ref> ''ಪಾಡ್ದನ''ಗಳು ವೇಷಧಾರಿ ಸಮುದಾಯದವರಿಂದ [[ತುಳು|ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಲಾವಣಿಯಂತಹ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಮರುವಿನ ಲಯಬದ್ಧ ಬಡಿತದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ''ಕೋಲ್ಕೈ'' (ಕೋಲಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ''ಉಂಜಲ್ ಪಾಟ್'' (ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ''ಮೊಯ್ಲಾಂಜಿ ಪಾಟ್'', ''ಒಪ್ಪುನೆ ಪಾಟ್'' (ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಬ್ಯಾರಿ]] ಹಾಡುಗಳು.<ref>{{Cite web |title=The Hindu : Karnataka / Mangalore News : Beary Sahitya Academy set up |url=http://www.hindu.com:80/2007/10/13/stories/2007101361130300.htm |access-date=2026-01-15 |website=www.hindu.com}}{{cite news |url= http://www.hindu.com/2007/10/13/stories/2007101361130300.htm |title= Beary Sahitya Academy set up |accessdate= 2008-01-15 |date= [[2007-10-13]] |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2012-02-05 |archive-url= https://www.webcitation.org/65ESe60O7?url=http://www.hindu.com/2007/10/13/stories/2007101361130300.htm |url-status= dead }}</ref> [[ದಸರಾ]], [[ದೀಪಾವಳಿ]], [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ]], [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ]], [[ಕ್ರಿಸ್‍ಮಸ್ ಹಬ್ಬ|ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್]], [[ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ]], [[ಈಸ್ಟರ್]], [[ನವರಾತ್ರಿ]], [[ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ]], [[ಈದ್ ಮಿಲಾದ್|ಈದ್]] [[ರಂಜಾನ್]] ಹಾಗೂ [[ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ]] ಇಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು. [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ]] ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಭಕ್ತಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಗಣಪತಿ]] ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕೊಡಿಯಾಲ್ ತೇರ್'' ಅಥವಾ ''ಮಂಗಳೂರು ರಥೋತ್ಸವ'' ಇಲ್ಲಿನ ಜಿ.ಎಸ್.ಬಿ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.svtmangalore.org/jeernodhara/# |title=Shree Venkatramana Temple (Car Street, Mangalore) |accessdate=2008-07-25 |publisher=Shree Venkatramana Temple, Mangalore |archive-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609085005/http://www.svtmangalore.org/jeernodhara/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=67248 |title=Colourful Kodial Theru |accessdate=2008-07-09 |author=Rajanikanth Shenoy |publisher=Mangalorean.Com |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.mangalorean.com%2Fnews.php%3Fnewstype%3Dbroadcast%26broadcastid%3D67248&date=2012-02-05 |url-status=dead }}</ref> ''ಮೋಂಟಿ ಫೆಸ್ಟ್'' ಎಂಬುದು ಕಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url= http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=129 |title= Monti Fest Originated at Farangipet&nbsp;– 240 Years Ago! |accessdate= 2008-01-11 |author= John B. Monteiro |publisher= Daijiworld Media Pvt Ltd Mangalore |archive-date= 2012-08-28 |archive-url= https://www.webcitation.org/6AFSPgPN5?url=http://www.daijiworld.com/chan/exclusive_arch.asp?ex_id=129 |url-status= dead }}</ref> ''ಜೈನ್ ಮಿಲನ್'' ಎಂಬ ಮಂಗಳೂರಿನ ಜೈನ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಮಿತಿಯು 'ಜೈನ್ ಫುಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/mp/2007/11/24/stories/2007112450980400.htm |title= Food for thought |accessdate= 2008-01-18 |date= [[2007-11-24]] |author= Amrita Nayak |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2012-02-05 |archive-url= https://www.webcitation.org/65ETSf5c8?url=http://www.hindu.com/mp/2007/11/24/stories/2007112450980400.htm |url-status= dead }}</ref> ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ''ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ'' ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಂಬಿಕೆಯ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2005/08/28/stories/2005082812400300.htm |title= 'Mosaru Kudike' brings in communal harmony |date= [[2005-08-28]] |accessdate= 2008-02-22 |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2012-02-05 |archive-url= https://www.webcitation.org/65ETgNDCm?url=http://www.hindu.com/2005/08/28/stories/2005082812400300.htm |url-status= dead }}</ref> ಜುಲೈ ೧೭ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರ ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ''ಆಟಿ ಪರ್ಬ''(ಆಟಿ ಹಬ್ಬ)ವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ''ಕಳಂಜ'' ಎಂಬ ದೈವವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟಿನ ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಕಳಂಜ''ನು ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಥಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಕರಾವಳಿ ಉತ್ಸವ'' ಹಾಗೂ ''ಕುಡ್ಲೋತ್ಸವ''ಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ತುಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Neer Dosa.jpg|200px|thumb|right|[[ನೀರ್ ದೋಸೆ]]]] ಮಂಗಳೂರಿನ ಖಾದ್ಯವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಖಾದ್ಯವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ]] ಖಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಂಜನವು(curry) ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಶುಂಠಿ]], [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೆಣಸು|ಮೆಣಸನ್ನೂ]] ಕೂಡಾ ವ್ಯಂಜನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೀನಿನ ಕರಿ(curry)ಯು ''ಕೆನರಾ''ದುದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ರುಚಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ''ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ''(ಅಕ್ಕಿ ರೊಟ್ಟಿ), ''ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ''(ಬಾಂಗ್ಡ ಮೀನಿನ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ), ''ಕಡ್ಲೆ ಮನೋಲಿ ಸುಕ್ಕ'', ''ಬೀಜ-ಮನೋಲಿ ಉಪ್ಪುಕರಿ'', ''ನೀರ್ ದೋಸೆ'', ''ಬೂತಾಯಿ ಗಸಿ'', ''ಪುಂಡಿ''(ಕಡುಬು), ''ಪತ್ರೊಡೆ'' [[ತುಳು]] ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸುಗಳು. ''ದಾಲಿ ತೊಯ್(ದಾಳಿ ತೋವೆ)'', ''ಬೀಬೆ ಉಪ್ಕರಿ'', ''ವಾಲ್ ವಾಲ್'', ''ಅವ್ನಾಸ್ ಅಂಬೆ ಸಾಸಮ್'', ''ಕಡ್ಗಿ ಚಕ್ಕೋ'', ''ಪಾಗಿಲ ಪೋಡಿ'' ಹಾಗೂ ''ಚನ ಗಶಿ'' [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸುಗಳು. ಕಾಥೋಲಿಕ್ಕರ ''ಸನ್ನ ದುಕ್ರಾ ಮಾಸ್'', ''ಪೋರ್ಕ್ ಬಫತ್'', ''ಸೊರ್ಪೊಟೆಲ್'' ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಮರ ''ಮಟನ್ ಬಿರಿಯಾನಿ'' ಇತರ ಜನಜನಿತ ಖಾದ್ಯಗಳು. ''ಹಪ್ಪಳ'', ''ಸಂಡಿಗೆ'' ಹಾಗೂ ''ಪುಳಿ ಮುಂಚಿ'' ಯಂತ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸುಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಹೂವಿನ ರಸ/ಸತ್ವದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ''ಶೇಂದಿ'' ([[ತುಳು|ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ]] ''ಕಲಿ'') ಮಂಗಳೂರಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಖಾದ್ಯವು ಉಡುಪಿ ಖಾದ್ಯದಂತೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಕರಾವಳಿ ನಗರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ಮೀನು]] ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾಂಶ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/08/11/stories/2007081150880400.htm |title=Typically home |accessdate=2008-07-09 |date=[[2007-08-11]] |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103043142/http://www.hindu.com/mp/2007/08/11/stories/2007081150880400.htm |url-status=dead }}</ref> == ನಗರಾಡಳಿತ == {|cellpadding="2" cellspacing="0" border="1" align="right" style="background-color:#FFFFFF; border-collapse: collapse; border: 2px #DEE8F1 solid; font-size: x-small; font-family: verdana" |+ style="background-color:#008080; color:#FFFFFF "| ಮಂಗಳೂರು ನಗರಾಧಿಕಾರಿಗಳು |- |[[ಮೇಯರ್]] |style="text-align:center;"| '''{{#property:P6}}'''<ref name = "mayor">{{cite news |url=http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEK20080221225616&Page=K&Title=Southern+News+-+Karnataka&Topic=0 |title=ಕವಿತ ಸನಿಲ್ |date=[[2008-02-22]] |accessdate=2008-04-08 |publisher=[[The New Indian Express]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[ಉಪ ಮೇಯರ್]] |style="text-align:center;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;'''ಶಕೀಲ ಕಾವ'''<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/02/22/stories/2008022258320300.htm |title=Hosabettu is Mangalore Mayor |date=[[2008-02-22]] |accessdate=2008-07-23 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501001942/http://www.hindu.com/2008/02/22/stories/2008022258320300.htm |url-status=dead }}</ref> |- |[[ಪೋಲಿಸ್ ಸುಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್]] |style="text-align:center;"| '''ಎಚ್ ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್'''<ref>{{cite news |url=http://www.deccanherald.com/content/Jun262007/district |title= Sathish Kumar takes charge as Dakshina Kannada SP |date=[[2007-06-26]] |accessdate=2008-08-13 |publisher=[[Deccan Herald]] }}</ref> |} [[ಚಿತ್ರ:Mangaluru Mahanagara Palike.jpg|200px|thumb|ಲಾಲ್ ಭಾಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] 'ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ'ಯು ಇಲ್ಲಿಯ ನಗರ ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸವ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಸರಹದ್ದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಕಾ|ಮುಕ್ಕಾದಿಂದ]] ಆರಂಭವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ ಸೇತುವೆಯವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲತೀರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ವಾಮಂಜೂರು|ವಾಮಂಜೂರಿನ]] ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕಾ ಸಭೆಯು ''ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್''ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ೬೦ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಾರ್ಡಿಗೆ ಒಬ್ಬನಂತೆ ೬೦ ವಾರ್ಡುಗಳಿಂದ ಇವರು ಚುನಾಯಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ೫ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಈ ಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಪೋರೇಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ''ಮೇಯರ್'' ಆಗಿ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಸುರತ್ಕಲ್]] ಹಾಗೂ ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕೆಯ ಸಹಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರದ ಮೇಯರ್ {{#property:P6}}. [[ಲೋಕ ಸಭೆ]] ಹಾಗೂ [[ವಿಧಾನ ಸಭೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರು ಲೋಕ ಸಭೆಗೆ ೨ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉಡುಪಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ನಾಮಂಕಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ೩ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು 'ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ' ಕೆಳಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಲೋಕ ಸಭೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url = http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=35701&n_tit=M%27lore%3A+Assembly+Constituencies+Revised+%2D+Bye+Bye+Ullal%2C+Suratkal+++ |title = New Assembly constituencies |date = [[2007-07-14]] |accessdate = 2007-09-22 |publisher = Daijiworld Media Pvt Ltd Mangalore |archive-date = 2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071016211122/http://daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=35701&n_tit=M'lore:+Assembly+Constituencies+Revised+-+Bye+Bye+Ullal,+Suratkal+++ |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/2006/05/05/stories/2006050522990400.htm |date = [[2006-05-05]] |title = Assembly constituencies proposed by Delimitation Commission |accessdate = 2007-09-22 |publisher = [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date = 2012-04-13 |archive-url = https://www.webcitation.org/66tS2tzYZ?url=http://www.hindu.com/2006/05/05/stories/2006050522990400.htm |url-status = dead }}</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲಾ ಪೋಲಿಸ್ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ''ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡಂಟ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್''(SP) ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳೂರು 'ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪೋಲಿಸ್' ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:NIT Karnataka.jpg|200px|thumb|right|[[ಸುರತ್ಕಲ್]] ಸಮೀಪವಿರುವ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನೋಲಜಿ, ಕರ್ನಾಟಕ' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಂಗಳೂರಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ]] [[ಚಿತ್ರ:KPT Mangalore 200712.jpg|200px|thumb|right|ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಕದ್ರಿ|ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ]] 'ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್' ]] ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬಹುತೇಕ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡವಾಗಿದ್ದು]], ಇತರ ಸರಕಾರೇತರ ಚಲಾಯಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ಆಂಗ್ಲ]] ಅಥವಾ [[ಕನ್ನಡ]] ವಾಗಿವೆ. ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ|ಆಂಗ್ಲವು]] ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 'ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪರಿಣತರ ಸಮಿತಿಯು, [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡವನ್ನು]] ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ತುಳು]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆಯಿತ್ತರು.<ref>{{Cite web |title=The Hindu : Karnataka / Mangalore News : 'Use Kannada script to teach Tulu now' |url=http://www.hinduonnet.com/2005/06/22/stories/2005062215310300.htm |access-date=2026-01-15 |website=www.hinduonnet.com |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110021126/http://www.hinduonnet.com/2005/06/22/stories/2005062215310300.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸರಕಾರಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನಿಗಮ, ಐ.ಸಿ.ಎಸ್.ಇ. ಅಥವಾ ಸಿ.ಬಿ.ಎಸ್.ಇ. ಬೋರ್ಡುಗಳ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೮೦ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ದಂತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವೃತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡಿವೆ. ತಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. 'ಬೇಸಲ್ ಇವಾಂಜಲಿಕಲ್ ಶಾಲೆ (೧೮೩೮) ಹಾಗೂ 'ಮಿಲಾಗ್ರೆಸ್ ಶಾಲೆ' (೧೮೪೮) ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಗಳು. ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ 'ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮೊದಲನೆಯ ಖಾಸಗೀ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿದೆ.<ref name="deccanmlr">{{cite news |url= http://www.deccanherald.com/content/Aug152007/district2007081519172.asp |title= Sixty and still enterprising... |accessdate= 2008-07-01 |author=Ronald Anil Fernandes, Naina J A, Bhakti V Hegde, Aabha Raveendran, Sibanthi Padmanabha K V and Sushma P Mayya |date=[[2007-08-15]] |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> ''ಫಾದರ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು'', ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನೋಲಜಿ, ಕರ್ನಾಟಕ'',"ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಲೋಕ ಸೇವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,ಅಳಿಕೆ'',"ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜು'', ''ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು'' ಹಾಗೂ ''ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು''ಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], [[ಉಡುಪಿ]] ಹಾಗೂ [[ಕೊಡಗು]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mangaloreuniversity.ac.in/ |title=Details of Mangalore University |publisher=[[Mangalore University]] |accessdate=2008-03-21}}</ref> [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆ. ಮಂಗಳಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] ಏಕಮಾತ್ರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/08/07/stories/2006080716740300.htm |title=Minister keen on improving sports infrastructure |date=[[2006-08-07]] |accessdate=2008-02-18 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2009-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090928131927/http://www.hindu.com/2006/08/07/stories/2006080716740300.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಚೆಸ್(ಚದುರಂಗ)ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು 'ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಚೆಸ್ ಕೂಟ'ದ ಕೇಂದ್ರಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ೨ 'ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಕ್ತ ಚೆಸ್ ಪಂದ್ಯಾಟ'ಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.karnatakachess.com/recent.shtml |title=Recent Tournaments |accessdate=2008-07-22 |publisher=United Karnataka Chess Association |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508200356/http://www.karnatakachess.com/recent.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mangalorean.com/news.php?newsid=47176&newstype=local |title=Mangalore: All India Fide Rated Open Chess Tournament takes off |accessdate=2008-07-25 |publisher=Mangalorean.Com |archive-date=2007-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224141912/http://mangalorean.com/news.php?newstype=local&newsid=47176 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mangalorean.com/news.php?newsid=81429&newstype=local |title=All India chess tourney in Mangalore from July 19 |accessdate=2008-07-25 |publisher=Mangalorean.Com |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714030754/http://mangalorean.com/news.php?newsid=81429&newstype=local |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ''ಟೆನ್ನಿಸ್'', ''ಬಿಲ್ಲಿಯರ್ಡ್ಸ್'',''ಸ್ಕ್ವಾಷ್'', ''ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್'', ''ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್'' ಹಾಗೂ ''ಗೋಲ್ಫ್''ಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗೂ ಜಿಮ್ಖಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. == ಮಾಧ್ಯಮ == [[ಚಿತ್ರ:AIR FM Tower Mangalore 0203.jpg|200px|thumb|right|[[ಕದ್ರಿ|ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ]] 'ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ'ದ ಪ್ರಸಾರ ಗೋಪುರ]] 'ದ ಹಿಂದು', 'ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್', 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಹಾಗೂ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್'ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 'ದ ಹಿಂದು', 'ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್', 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಹಾಗೂ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್'ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಆಂಗ್ಲ]] ದೈನಿಕಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ''ಮಡಿಪು'', ''ಮೊಗವೀರ'', ''ಸಂಪರ್ಕ'' ಹಾಗೂ ''ಸಫಲ''ಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ಜನಪ್ರಿಯ [[ತುಳು]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು.<ref>{{cite news |url=http://www.deccanherald.com/Content/Jul192007/district2007071913749.asp |title='Madipu' literary competitions |date=[[2007-07-19]] |accessdate= 2008-01-18 |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> ''ರಾಕ್ಣೊ'', ''ದಿರ್ವೆಂ'',``ಸೆವಕ್'', ``ನಮಾನ್ ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜು''ಇತ್ಯಾದಿ ನಗರದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. [[ಬ್ಯಾರಿ]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಾದ ''ಜ್ಯೋತಿ'' ಹಾಗೂ ''ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ''ಗಳು ಕೂಡಾ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಉದಯವಾಣಿ'', ವಿಜಯವಾಣಿ", ಹೊಸದಿಗಂತ",''ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ'', ''ಪ್ರಜಾವಾಣಿ'', ''ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ'' ಹಾಗೂ ''ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ''ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ. ಸಂಜೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ''ಕರಾವಳಿ ಅಲೆ'', ''ಮಂಗಳೂರು ಮಿತ್ರ'', ''ಸಂಜೆವಾಣಿ'' ಹಾಗೂ ''ಜಯಕಿರಣ''ಗಳು ಕೂಡಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದ]] ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ [[ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ (ಕನ್ನಡ ಸಮಾಚಾರ)|ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ]]ವು ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.deccanherald.com/archives/jan182004/artic6.asp |title=Herr Kannada |date=[[2004-01-18]] |accessdate=2008-01-18 |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದಿಂದ ಚಲಾಯಿತ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಪ್ರಸಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವರದಿಗಳರಡನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕೇಬಲ್ ಟಿ.ವಿ.ಯ ವಿತರಕರು ಹಲವು ಕೇಬಲ್ ಚಾನೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ 'ಕಂಡೀಷನಲ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' (CAS) ಕೆಳಗೆ ಬರದಿದ್ದರೂ, ವಿ೪ ಮೀಡಿಯಾವು ಮಂಗಳೂರಿನ ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಿ.ಎ.ಎಸ್ ಅನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mangalorean.com/news.php?newsid=61578&newstype=local |title=Mangalore: Channel V4 to offer Conditional Access system |accessdate=2008-01-24 |publisher=Mangalorean.Com |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.mangalorean.com%2Fnews.php%3Fnewsid%3D61578%26newstype%3Dlocal&date=2012-02-05 |url-status=dead }}</ref> ಹೊಸದಾಗಿದ್ದರೂ 'ಡಿಶ್ ಟಿ.ವಿ' ಹಾಗೂ 'ಟಾಟಾ ಸ್ಕೈ'ಗಳ ಮೂಲಕ 'ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಟು ಹೋಮ್'(DTH) ಸೇವೆಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2005/03/19/stories/2005031912050300.htm |title= Good response for DTH in Mangalore |date= [[2005-03-19]] |accessdate= 2008-01-21 |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2012-02-05 |archive-url= https://www.webcitation.org/65ERr3XGO?url=http://www.hindu.com/2005/03/19/stories/2005031912050300.htm |url-status= dead }}</ref> 'ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ'ವು [[ಕದ್ರಿ|ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿ]] ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ''ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ೯೮.೩ ಎಫ್.ಎಮ್'', ''ಬಿಗ್ ೯೨.೭ ಎಫ್.ಎಮ್'',<ref>{{cite news |url=http://www.medianewsline.com/news/119/ARTICLE/1796/2007-12-05.html |title=BIG FM Launches Station in Mangalore |date=[[2007-12-05]] |accessdate=2008-07-05 |publisher=Media Newsline}}</ref> ''ಸುಪರ್ ಹಿಟ್ಸ್ ೯೩.೫ ಎಫ್.ಎಮ್'' ಹಾಗೂ ''೯೪.೩ ಸೆಂಚುರಿ ಎಫ್. ಎಮ್''<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2007/11/23/stories/2007112350640200.htm |title=It's time to swing to hits from FM channels |author=Govind D. Belgaumkar |date=[[2007-11-23]] |accessdate=2008-07-05 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/65EIm16Ft?url=http://www.hindu.com/2007/11/23/stories/2007112350640200.htm |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಎಫ್.ಎಮ್ ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳು. ಮಂಗಳೂರು 'ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗ'ಕ್ಕೆ ತವರಾಗಿದೆ. ೩೧ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೀಗ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ತುಳು ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿದೆ.''ಕಡಲ ಮಗೆ'', ''ಬಿರ್ಸೆ'' ಹಾಗೂ ''ಸುದ್ದ''ರಂಬಾ ರೂಟಿ,ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು,ರಂಗ್ ರಂಗ್ದ ದಿಬ್ಬಣ, ಸೂಂಬೆ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ತುಳು]] ಸಿನೆಮಾಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತುಳು ನಾಟಕಗಳು ಕೂಡಾ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ೩೫ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ತುಳು]] ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="FF">{{cite news |url= http://www.hindu.com/2006/02/23/stories/2006022315050300.htm |title= Tulu film festival |accessdate= 2008-01-19 |date= [[2006-02-23]] |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2012-02-05 |archive-url= https://www.webcitation.org/65EItZHf1?url=http://www.hindu.com/2006/02/23/stories/2006022315050300.htm |url-status= dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು 'ಕೊಂಕಣಿ ಚಿತ್ರರಂಗ'ಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:MangaloreNantoorCross 0172.jpg|200px|thumb|right|ನಗರದಲ್ಲಿ ನಂತೂರ್ ಕ್ರಾಸಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭]] [[ಚಿತ್ರ:The bhogi in red.....jpg|200px|thumb|[[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸೇತುವೆಯು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಂತಿದೆ]] ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಾನವು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಾರಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ ಬಸ್ಸುಗಳು, ರೈಲು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಾಗೂ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಾನವು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಾರಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ ಬಸ್ಸುಗಳು, ರೈಲು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಾಗೂ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಪಣ್ವೇಲ್ ನಿಂದ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ಎಡಪಲ್ಲಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭, ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನತ್ತ]] ಸಾಗಿದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೩ ಈಶಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋಲಾಪುರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf |title=NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI |accessdate=2008-07-04 |publisher=[[National Highways Authority of India]] (NHAI) |archive-date=2009-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf |url-status=dead }}</ref> 'ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕರಣ'ವು ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರನ್ನು [[ಸುರತ್ಕಲ್|ಸುರತ್ಕಲ್ಲಿಗೆ]] ಹಾಗೂ [[ಬಿ.ಸಿ ರೋಡ್]] ಜಂಕ್ಷನ್ ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ'ಯ ''ಬಂದರು ಜೋಡಣೆ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ೩೭.೫ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ದ್ವಿಪಥದಿಂದ ಚತುರ್ಪಥಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news | url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/10/07/stories/2005100700631900.htm| date= [[2005-10-07]]| title= 4-lane road project in Mangalore likely to be completed in 30&nbsp;months| accessdate= 2006-10-13| publisher = [[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref> ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಗರದ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಹೊರಗೆಯೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರೀತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಸ್ ಪಥಗಳಿದ್ದು, ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ನಗರದಲ್ಲೇ ತಿರುಗಾಡಿದರೆ ಅಂತರ್ ನಗರ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಿಸ್ ಹಾಗೂ ವೇಗದೂತ ಬಸ್ಸುಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವದಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://ksrtc.in/ksrtc-fecility.htm |title=Profile of KSRTC |accessdate=2008-07-04 |publisher=[[Karnataka State Road Transport Corporation]] (KSRTC) |archive-date=2008-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080703125154/http://ksrtc.in/ksrtc-fecility.htm |url-status=dead }}</ref> ''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬಸ್ ಓಪರೇಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್'' ಹಾಗೂ ''ಕೆನರಾ ಬಸ್ ಓಪರೇಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್''ಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.<ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2006/03/06/stories/2006030616460300.htm |title= Transport operators in district vie for routes |date= [[2006-03-06]] |accessdate= 2008-06-16 |publisher= [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date= 2011-06-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110629051245/http://www.hindu.com/2006/03/06/stories/2006030616460300.htm |url-status= dead }}</ref> ಈ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಕೂಡಾ ನಗರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಮಂಗಳೂರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ರೈಲು ಪಥದ ಆರಂಭ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿತ್ತು. ನಗರವು ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್(ಹಂಪನ್ ಕಟ್ಟೆ) ಹಾಗೂ ಮಂಗಳೂರು ಜಂಕ್ಷನ್(ಕಂಕನಾಡಿ).<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/11/08/stories/2007110854800400.htm |title=Name changed |date=[[2007-11-08]] |accessdate=2008-07-05 |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2007-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110225303/http://www.hindu.com/2007/11/08/stories/2007110854800400.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ''ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್'' ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯು ಮಂಗಳೂರನ್ನು [[ಹಾಸನ|ಹಾಸನದೊಂದಿಗೆ]] ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರನ್ನು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಜೋಡಿಸುವ ''ಬ್ರೋಡ್ ಗೇಜ್'' ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯು ೨೦೦೬ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ತೆರಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news| url = http://www.thehindubusinessline.com/2006/05/06/stories/2006050601880700.htm| date = [[2006-05-06]] |title = Mangalore -Hassan rail line open for freight traffic| accessdate = 2006-10-13| publisher = [[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref> ಮಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈಗೂ]], ಕೊಂಕಣ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಗೂ]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.konkanrailway.com/website/ehtm/intro1.pdf |title= The Beginning |accessdate= 2008-04-16 |publisher= [[Konkan Railway|Konkan Railway Corporation Limited]] }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mangalore Harbour entrance 0452.jpg|thumb|200px|right|ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರಿನ ಸಮುದ್ರ ದ್ವಾರ. ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೯ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣಾ ಬಂದರಾಗಿದೆ.]] 'ಮಂಗಳೂರು ರೇವು' ನೌಕಾಯಾನ ಹಾಗೂ ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, 'ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು' ಶುಷ್ಕ, ಸಗಟು ಹಾಗೂ ದ್ರವರೂಪದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 'ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಆಯಿಲ್ ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್', 'ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು' ಹಾಗೂ 'ಎಲ್.ಪಿ.ಜಿ ಧಾರಕ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೂಡಾ ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು 'ಮಂಗಳೂರು ರೇವು' ನೌಕಾಯಾನ ಹಾಗೂ ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, 'ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು' ಶುಷ್ಕ, ಸಗಟು ಹಾಗೂ ದ್ರವರೂಪದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 'ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಆಯಿಲ್ ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್', 'ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು' ಹಾಗೂ 'ಎಲ್.ಪಿ.ಜಿ ಧಾರಕ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೂಡಾ ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಟ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯ ನೆಲೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಕ ಬಂದರು ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೯ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೇವಾಗಿದ್ದು, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಏಕಮಾತ್ರ ಬೃಹತ್ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.newmangalore-port.com/default.asp?channelid=2759&city=PORT | title = New Mangalore Port Trust (NMPT) | publisher = [[New Mangalore Port]] | accessdate = 2006-10-13 | archive-date = 2006-05-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060523214855/http://www.newmangalore-port.com/default.asp?city=PORT&channelid=2759 | url-status = dead }}</ref> [[ಬಜ್ಪೆ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡನೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಗಳು ವಾರಕ್ಕೆ ೭,೪೯೪ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |url= http://www.thehindubusinessline.com/2006/10/04/stories/2006100403880900.htm |title=Intl services begin at Mangalore airport |date=[[2006-10-04]] |accessdate= 2008-02-21 |publisher= [[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref> == ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kadripark043.jpg|200px|thumb|right|ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಕದ್ರಿ]] ಉದ್ಯಾನವನ]] ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ''ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ'' ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ''ಮಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿ''ಯು ಇದರ ವಿತರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.kptcl.com/kptclaboutus.htm |title=About Us |accessdate=2008-07-03 |publisher=[[Karnataka Power Transmission Corporation Limited]] (KPTCL) |archive-date=2008-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619235520/http://www.kptcl.com/kptclaboutus.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mesco.in/aboutus/index.asp |title=About Us |accessdate=2008-04-03 |publisher=[[Mangalore Electricity Supply Company]] (MESCOM) |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423021111/http://www.mesco.in/aboutus/index.asp |url-status=dead }}</ref> ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಹಾಗೂ ಅನಿಗದಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/businessline/2003/02/05/stories/2003020500611700.htm |title=Unscheduled load-shedding may be inevitable: Mescom |date=[[2003-02-05]] |accessdate=2008-07-03 |publisher=[[Business Line|The Hindu Business Line]] |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110230243/http://www.hinduonnet.com/businessline/2003/02/05/stories/2003020500611700.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳಾದ 'ಮಂಗಳೂರು ರಿಫೈನರಿ ಆಂಡ್ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್' ಹಾಗೂ 'ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್' ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mrpl.co.in/downloads/sep06_06_pmc.pdf |title=Mangalore Refinery and Petrochemicals Ltd. (A Subsidiary of Oil and Natural gas Corporation Ltd.) |accessdate=2008-07-03 |publisher=[[MRPL|Mangalore Refinery and Petrochemicals (MRPL)]] |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062750/http://www.mrpl.co.in/downloads/sep06_06_pmc.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mangalorechemicals.com/operations_Infrastructure.asp |title=Infrastructure |accessdate=2008-07-03 |publisher=[[Mangalore Chemicals & Fertilizers]] (MCF) |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011021914/http://www.mangalorechemicals.com/operations_Infrastructure.asp |url-status=dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯು ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ [[ತುಂಬೆ|ತುಂಬೆಯಲ್ಲಿ]] [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಗರದ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/04/21/stories/2005042101271900.htm |title=No funds crunch to tackle water scarcity in Dakshina Kannada |date=[[2005-04-21]] |accessdate=2008-04-05 |publisher=[[Business Line|The Hindu Business Line]]}}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.duraline.in/newsletter/Q4%202004%20Newsletter.pdf |pages=1 |issue=October – December 2004 |title=Karnataka Coastal Project |accessdate=2008-07-27 |publisher=Duraline Pipes Learning Centre |archive-date=2006-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060112065425/http://www.duraline.in/newsletter/Q4%202004%20Newsletter.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸರಕು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ''ಕರ್ನಾಟಕ ಅರ್ಬನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಕೋಸ್ಟಲ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್'' ಗುರಿನಿರತವಾಗಿದೆ. 'ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ',<ref>{{cite web |url=http://www.pilikula.com/index.php?slno=90&pg=1 |title=About Place |accessdate=2008-07-03 |publisher=[[Pilikula Nisargadhama]] |archive-date=2008-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613164732/http://www.pilikula.com/index.php?slno=90&pg=1 |url-status=dead }}</ref> ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಕದ್ರಿ ಉದ್ಯಾನವನ', 'ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಪಾರ್ಕ್', ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ 'ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್',<ref>{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/170491.cms |title=Gandhi Nagar park gets a new lease of life |date=[[2003-09-07]] |accessdate=2008-03-26 |publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> ನೆಹರು ಮೈದಾನದ ಸಮೀಪವಿರುವ 'ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್' ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು. == ನಗರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ == ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. * '''[[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಮಂಗಳಾದೇವಿ]] ದೇವಾಲಯ''': ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇಗುಲವು ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇ [[ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. * '''[[ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕದ್ರಿ]] ದೇವಸ್ಥಾನ''': ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅದುವೇ ಕದ್ರಿ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇಲ್ಲಿನ ಗೋಮುಖದಿಂದ ಸದಾಕಾಲವೂ ನೀರು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರಿಗೆ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿ "[[ಪಾಂಡವರ ಗುಹೆಗಳು|ಪಾಂಡವ ಗುಹೆ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುಹೆಯೊಂದಿದ್ದು [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪಾಂಡವರು]] ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯೂ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಲ್ಯಾಣಿ|ಕಲ್ಯಾಣಿಯು]] ದೇವಾಲಯದ ಮಟ್ಟಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. * '''[[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್]] ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು''': ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಚರ್ಚಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಚರ್ಚ್ ನ ಒಳ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಈ ಚರ್ಚನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಣ್ದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದು.ಇಟಲಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಸ್ರೃಷ್ಟ್ಸಿಸಿದ ಈ ಕಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಜೀವನ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. * '''[[ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು]]''':ಮಂಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು (ರೇವು) ಪಟ್ಟಣ. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಈ ಬಂದರು ಇಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಮದು-ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ದೇಶದ ೯ ನೇ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರು ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LPG), ಅಡಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಮರ, [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು]], ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಆಮದು-ರಫ್ತುಗೊಳ್ಳೂವ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕುಗಳು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಲವಾರು [[ಹಡಗು]]ಗಳು ಈ ಬಂದರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ನೋಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡಾ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * '''[[ಉಳ್ಳಾಲ |ಉಳ್ಳಾಲ ಸಯ್ಯದ್ ಮದನಿ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್]]''':ನಗರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಯ್ಯಿದ್ ಮದನಿ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ಮುಸ್ಲಿಂ ತೀರ್ಥಕೇಂದ್ರ. ಪ್ರಮುಖ ಸೂಫಿ ಸಂತರೂ ಪವಾಡಪುರುಷರೂ ಆದ ಸಯ್ಯಿದ್ ಮದನಿ (ರ) ರ ಮಖ್ಬರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಬಂದು ಸೇರುವ ಉರೂಸ್ ಮುಬಾರಕ್ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. * '''[[ಉಳ್ಳಾಲ ಕಡಲತೀರ|ಉಳ್ಳಾಲ ಕಡಲ ತೀರ]]''':ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಉಳ್ಳಾಲ ತನ್ನ ಮನೋಹರ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೋಮೇಶ್ವರ ಕಡಲ ತೀರವು ಉಲ್ಲಾಳ ದ ಸಮೀಪವೇ ಇದೆ. ಸೋಮೇಶ್ವರ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರೆಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಪರಶುರಾಮ ಮುನಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತೀರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಜಾಗವೂ ಹೌದು. ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಈ ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಮಂಗಳೂರಿನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ತೀರ (ಬೀಚ್) ಗಳು - [[ತಣ್ಣೀರುಬಾವಿ ಕಡಲತೀರ|ತಣ್ಣೀರು ಬಾವಿ]] ಮತ್ತು [[ಪಣಂಬೂರು ಕಡಲತೀರ|ಪಣಂಬೂರು]]. *'''ಝೀನತ್ ಬಕ್ಷ್ ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್''':ಸಯ್ಯಿದ್ ಮಾಲಿಕ್ ದೀನಾರ್(ರ) ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪ್ರಥಮ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಝೀನತ್ ಬಕ್ಷ್ ಮಸ್ಜಿದ್ ನಗರದ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಸಯ್ಯಿದ್ ಜಲಾಲ್ ಮೌಲಾ ವಲಿಯುಲ್ಲಾಹಿ ರವರ ದರ್ಗಾ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ [[ಮಸೀದಿ]] ಜನಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ನೂರಾರು ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಸಂದರ್ಶನಾರ್ಥ ಭೇಟಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * '''[[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]]''': ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೇವಲ ೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಈಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯ. * '''[[ಸುರತ್ಕಲ್]] ದೀಪಸ್ಥಂಭ''' == ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ == [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ, ಮಂಗಳೂರು|ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ ಇದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರ ಯುದ್ಧ ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nativeplanet.com/mangalore/attractions/sultan-battery/|title=Sultan Battery, Mangalore|website=www.nativeplanet.com}}</ref> ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೋಟ್ ಮುಖಾಂತರ ತನೀರು ಬಾವಿ ಬೀಚ್ ಗೆ ತೆರಳಬಹುದು. == ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ == ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬೀ ಸಮುದ್ರ]] ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದೊಂದು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ''ರುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ'' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ''ಪಿಂಡ ಪ್ರದಾನ'' ಮಾಡುವ ‍ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. == ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ == [[ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ|’ಪಿಲಿಕುಳ]]’ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪಿಲಿ ಎಂದರೆ "ಹುಲಿ", ಕುಳ ಎಂದರೆ "ಕೊಳ". ಹಿಂದೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಇದ್ದವು ಹುಲಿಗಳು ಅವು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ದಣಿವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ "[[ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ|ಪಿಲಿಕುಳ]]" ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ನಿಸರ್ಗಧಾಮವು ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ೩ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗು ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೩೫೦ ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಧಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮೃಗಾಲಯ]], ಸಸ್ಯ ತೋಟ,ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ,ತಾರಾಲಯ, ಗುತ್ತಿನ ಮನೆ,ಕಂಬಳ ಗದ್ದೆ, ಮಾನಸ ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕು,ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಂಗುದಾಣ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೂಡಬಿದರೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೩ ರಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣವಿದೆ. ೩೭೦ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶ ವಿಸ್ತಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಸೋದರಿ ನಗರ == ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು [[ಕೆನಡಾ]] ದೇಶದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಸೋದರಿನಗರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * {{flagicon|Canada}} [[ಹಾಮಿಲ್ಟನ್]], [[ಕೆನಡಾ]]<ref name="sister">{{cite web| title = Hamilton's Sister Cities| url = http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities| accessdate = 2007-12-07| publisher = myhamilton.ca&nbsp;— Hamilton, Ontario, Canada| archive-date = 2007-09-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20070926234112/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities| url-status = dead}}</ref> == ಚಿತ್ರಶಾಲೆ == {{commons category|Mangalore}} <gallery> Image:Mangalore_beach.jpg|ಮಂಗಳೂರು ಕಡಲ ತೀರ Image:Mangalore city.jpg|ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು,ಮಂಗಳೂರು Image:New_mangalore_port.jpg|ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು Image:St_alosyus_church.jpg|ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚರ್ಚ್, ಮಂಗಳೂರು </gallery> ==ನೋಡಿ== *ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಅಸಾಧಾರಣ ವಿಶ್ವಕೋಶ;ಸಿ.ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್;೯ Oct, ೨೦೧೬<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/09/443986.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-10-09 |archive-date=2017-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512081713/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/09/443986.html |url-status=bot: unknown }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [https://newsnext.live/ News Next] News Next English <references/>[http://www.mangalorecity.com Mangalore City – Connecting City to the World] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} tjs8901eg85kq12pt1qp32y7uyjsvxo 0 2583 1372028 1350256 2026-04-25T05:22:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372028 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin:0 0 1em 2em;width:20em;text-align:right;font-size:0.86em;font-family:lucida grande, sans-serif;line-height:normal"> <div style="border:1px solid #ccd2d9;background:#f0f6fa;text-align:left;padding:0.5em 1em;text-align:center"> <big>'''ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ''' </big> <div align="center"> </div>[[File:south asia.jpg|200px|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಪಟ.]] {| style="background:transparent;text-align:left;table-layout:auto;border-collapse:collapse;padding:0;font-size:100%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು | style="border-top:1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| 7 ರಿಂದ 10(''[[ಪುಟ ನೋಡಿ ]]'' ) |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| ಭೂಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| 0, 1, or 2 (''[[ಪುಟ ನೋಡಿ]]'' ) |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| [[GDP]] (ಜಿಡಿಪಿ) (ಸಾಮಾನ್ಯ) {ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ (ಸಾಮಾನ್ಯ)} | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| $1.56 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| GDP (ಜಿಡಿಪಿ) ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ (ಸಾಮಾನ್ಯ) {ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ (ಸಾಮಾನ್ಯ)} | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| $1,079 |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| ಭಾಷೆಗಳು | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| [[ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್/ಅಸೊಮಿಯ]], [[ಬೆಂಗಾಳಿ]], [[ಬೊಡೊ]], [[ಬರ್ಮಿಸ್]], [[ದಾರಿ]]<ref name="AfgCIA">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|title= Afghanistan|date= December 13, 2007|work= [[The World Factbook]]|publisher= [[Central Intelligence Agency]]|access-date= ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010|archive-date= ಜುಲೈ 9, 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160709035637/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|url-status= dead}}</ref>, [[ಧಿವೆಹಿ]], [[ಡೋಗ್ರಿ]], [[ಜೋಂಖ]], [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]], [[ಗುಜರಾತಿ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]], [[ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಮೈಥಿಲಿ]], [[ಮಲಯಾಲಂ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ಮಣಿಪುರಿ]], [[ನೇಪಾಳಿ]], [[ಒರಿಯಾ]], [[ಪಶ್ತೂ]], [[ಪರ್ಷಿಯನ್]], [[ಪಂಜಾಬಿ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಸಂಥಾಳಿ]], [[ಸಿಂಧಿ]], [[ಸಿಂಹಳ]], [[ಸಿರೈಕಿ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲಗು]], [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್]], [[ಉರ್ದು]], ಹಾಗು ಇತರೆ |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| ಕಾಲವಲಯ (ಟೈಮ್ ಜೋನ್ಸ್) | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"| UTC +8:00 (ಟಿಬೆಟ್) ರಿಂದ UTC +3:30 (ಇರಾನ್) |- ! style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top;text-align:left"| ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು | style="border-top:solid 1px #ccd2d9;padding:0.4em 1em 0.4em 0;vertical-align:top"|[[ಅಹಮದಾಬಾದ್]], [[ಅಮೃತಸರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕೊಲ್ಕತಾ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಕೊಚಿನ್]], [[ಕೊಲಂಬೋ]], [[ಢಾಕಾ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಡಿಯೆಗೊ ಗಾರ್ಸಿಯಾ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ]], [[ಲಾಹೋರ್]], [[ಕಾಬುಲ್]], [[ಕರಾಚಿ]], [[ಕಟ್ಮಂಡು]], [[ಲ್ಹಾಸ]], [[ಮಾಲೆ]], [[ಮುಂಬೈ]], [[ಪೇಶಾವರ್]], [[ಪುಣೆ]], [[ಸೂರತ್]], [[ತೆಹರಾನ್]], [[ಥಿಂಪು]], ಹಾಗು [[ಯಾಂಗೊನ್]] |- |} </div> </div> '''<span lang="en-in" dir="ltr">ದಕ್ಷಿಣ</span> ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ''', '''ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಏಷ್ಯಾ ''', ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ]] [[ಖಂಡದ]][[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ]][[ಹಿಮಾಲಯದ]] ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವ ''([[ಮುಂದೆ ಓದಿ ]])'', ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹಿಮಾಲಯ ಹಾಗು [[ಹಿಂದುಕುಶ್]] ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎದ್ದಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಾಚಿ ಕೊಂಡಿರುವ, [[ಭಾರತೀಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶ ]](ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್) ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಕಾರವಾಗಿ, [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ದಿಂದ [[ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ]]) [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] ಹಾಗು [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರ]]ದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಭೂತಾನ]], [[ಭಾರತ]], [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ]] ಹಾಗು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಈ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ]], [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಟಿಬೆಟ್ ]], ಹಾಗು [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶ ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_sas.html CIA World Fact Book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527222002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_sas.html|date=2010-05-27}}, ದ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]],[[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಭೂತಾನ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], [[ಭಾರತ]], [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಹಾಗು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಇದಲ್ಲದೆ [[UN ಸಬ್ ರೀಜನ್]] (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವಿಭಾಗ) ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಗೆ [[ಇರಾನ್]] ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳು ಇರಾನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಎನುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.statcan.gc.ca/pub/89-621-x/89-621-x2007003-eng.htm#1]</ref><ref>[http://www.westasiangames.com/]</ref><ref name="un.org">[https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/seasia.pdf]</ref><ref name="un.org" /><ref>[https://books.google.com/books?id=n9NZOYtOnyIC&pg=PA81&lpg=PA81&dq=west+asian+iran&source=bl&ots=XsVoAjyvjC&sig=WehilL-0iyxTOFPyyINTpSEqJyA&hl=en&ei=AAQWS978ENGUnQfhsczTBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CCAQ6AEwCTgy#v=onepage&q=west%20asian%20iran&f=false]</ref><ref>[http://www.fao.org/docrep/V7245E/V7245E0l.htm]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_sas.html |title=CIA World Fact Book |access-date=2010-04-15 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527222002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_sas.html |url-status=dead }}</ref> ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ವಿಭಾಗಗಳು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರಾನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ''([[ಮುಂದೆ ಓದಿ]])'' ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಹಾಗು ಜನನಿಬಿಡ [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ]].<ref>{{Cite web |url=http://www.sardeg.org/marketana.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-15 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121043924/http://www.sardeg.org/marketana.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ-ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ]] [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಹಾಗು [[ಭಾರತ]] ನಡುವಿನ [[ಯುದ್ಧವು]], ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅನೇಕ ಘರ್ಷಣೆ ಹಾಗು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವು ]] ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ಸಂಸ್ಥೆ. ==ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು== [[File:South Asia (ed)update.PNG|thumb|left|250px|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು.]] ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]],<ref>ಬೆರ್ಟ್ರಾಮ್ ಹೂಜ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್, ''ಆನ್ ಇನ್ಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ಟು ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ'', ಪುಟ 1, ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 1993, ISBN 0-415-05695-0</ref> ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಸಿಲೋನ್]] (ಈಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾ), [[ಬರ್ಮಾ]] (ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು: ಮಯನ್ಮಾರ್) ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಆರ್ಥರ್ ಬೆರ್ರಿಡೆಲ್ ಕೀತ್, ''ಎ ಕಾನ್ಸಿಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ: 1600-1935'', ಪುಟ 440 ರಿಂದ 444, ಮೆಥುನ್ ಆಂಡ್ ಕೊ, 1936</ref> ಆದರೆ [[ಅಡೆನ್ ಕಾಲೋನಿ]],[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೋಮಾಲಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗು [[ಸಿಂಗಪುರ]], ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್, ''ಯಿಯರ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್'' ‎, ಪುಟ 297, ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇನ್ಪರ್ಮೇಷನ್, 1947, ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸದೆ ಇದ್ದ 562 [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ]],<ref>''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ: ಎ ನ್ಯೂ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಲ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ '' (ವಾಲ್ಯುಮ್ 4 ), ಪುಟ 177, Encyclopædia Britannica Inc., 1947</ref> ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ([[ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯ ]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ]], [[ಬರೋಡ]], [[ಗ್ವಾಲಿಯರ್]] ಹಾಗು [[ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ್ ರಾಜ್ಯದ]] ಒಂದು ಭಾಗ) [[ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ([[ಭಾವಲ್ಪುರ]], [[ಕಲಾಟ್]], [[ಕೈರ್ಪುರ್]], [[ಸ್ವಾಟ್]] ಇದ್ದಲ್ಲದೆ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗ)[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ]] ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡವು.<ref>ಇಯಾನ್ ಕೊಪ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ''ದಿ ಪ್ರಿನಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ ಎಂಡ್ಗೇಮ್ ಆಫ್ ಎಂಪೈರ್: 1917-1947'',‎ ಪುಟ 263, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2002, ISBN 0-521-89436-0</ref><ref>http://www.worldstatesmen.org/Pakistan_princes.html</ref> [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] 1975ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sikkimipr.org/GENERAL/HISTORY/history_of_sikkim.htm|title=History of Sikkim|accessdate=2006-10-12|date=2005-09-29|publisher=Department of Information and Public Relations, Government of Sikkim|archive-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080422210449/http://www.sikkimipr.org/GENERAL/HISTORY/history_of_sikkim.htm|url-status=dead}}</ref> ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಒಂದು ಭಾಗ]] ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವು]] (SAARC)(ಸಾರ್ಕ್), 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ಇದು ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕ ಇದ್ದ ಏಳು ದೇಶ — ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ — ಒಳಗೊಂಡಿತು, ಇದಲ್ಲದೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮೂಹದ ಎಂಟನೇ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು]] ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.isn.ethz.ch/isn/Current-Affairs/Security-Watch/Detail/?ots591=4888CAA0-B3DB-1461-98B9-E20E7B9C13D4&amp;lng=en&amp;id=53216 ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ರೀಲೇಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ನೆಟವರ್ಕ್], ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡೆರಲ್ ಇನ್ಸಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಜ್ಯೂರಿಚ್</ref> [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮಾತ್ರ ಈಗಲೂ ಮೂಲದ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಸಾರ್ಕ್ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಈ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ.<ref>[http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ: ಡೆಟಾ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120716183002/web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html |date=2012-07-16 }}, ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್</ref> ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರದೆ ಇದ್ದ ಮೂರು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ - ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ ಹಾಗು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಕೂಡ ಇದೆ. ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು]] ಸಾರ್ಕ್ ನ ಮೂಲ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದವು.<ref>[http://www.saarc-sec.org/data/agenda/economic/safta/SAFTA%20AGREEMENT.pdf ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಿಯನ್ ಫ್ರಿ ಟ್ರೇಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324213611/http://www.saarc-sec.org/data/agenda/economic/safta/SAFTA%20AGREEMENT.pdf |date=2009-03-24 }}, ಸಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ</ref> [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲವು {ಪಾಪುಲೇಷನ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ನೆಟವರ್ಕ್(POPIN)} ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬರ್ಮಾ, ಭಾರತ, [[ಇರಾನ್]], ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವೆಂದು, ಇದಲ್ಲದೆ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರ, ಗುಣ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪಸಿಫಕ್ POPIN ಸಬ್ ರೀಜಿನಲ್ ನೆಟವರ್ಕ್ (ಶಾಂತಮಹಾಸಾಗರದ ಉಪಭಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲದ) ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>[https://www.un.org/Depts/escap/pop/bulletin/v07n2ft1.htm ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ POPIN ಕನ್ಸಲ್ಟೇಟಿವ್ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ರಿಪೊರ್ಟ್], ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ POPIN ಬುಲೆಟಿನ್, Vol. 7, No. 2 (1995), ಪುಟ 7 ರಿಂದ 11</ref> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ [[ಟಿಬೆಟ್]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>ಶೆಲ್ಡನ್ ಐ. ಪೊಲಾಕ್, ''ಲಿಟೆರರಿ ಕಲ್ಚರ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಪುಟ 748 ರಿಂದ 749, ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 2003, ISBN 0-520-22821-9</ref> ಇದಲ್ಲದೆ [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ]] ಈ ಭಾಗದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-South-Asia/Territories-British-Indian-Ocean-Territory.html ಟೆರಿಟರಿಸ್ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಷನ್ ಟೆರ್ರಿಟರಿ)], ಜೇನ್ ರ ಮಾಹಿತಿ ತಂಡ</ref> ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವಿಭಾಗ ವಿವರಣೆಯು ಇರಾನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ SAARC(ಸಾರ್ಕ್)ನ ಎಲ್ಲ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ,<ref>[http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ರೀಜನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪೊಸಿಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713041240/http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia |date=2011-07-13 }}, ಬೃಹದಭೌಗೋಳಿಕ (ಭೂಖಂಡದ) ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಚನೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಉಪಭಾಗಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಂಗಡನೆಗಳು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ.</ref> ಆದರೆ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯೋಗದ ]] ಹಿರ್ಚ್ಮನ್-ಹರ್ಫಿನ್ದಾಲ್ ರ ಸೂಚಕವು SAARC(ಸಾರ್ಕ್)ನ ಮೂಲ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.unescap.org/tid/projects/agrnego_sama.pdf ಮಾಪ್ಪಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಲಿಬೆರಲೈಸೇಷನ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319013359/http://www.unescap.org/tid/projects/agrnego_sama.pdf |date=2009-03-19 }}, ಟ್ರೆಡ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಡಿವಿಷನ್ (TID), ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗು ಸಮಾಜಿಕ ಆಯೋಗ</ref> ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ]], ಬರ್ಮಾವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ]], ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ಅನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] ದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಜಿಜ್-ಉಲ್-ಹಖ್,[http://www.kas.de/wf/doc/kas_15831-544-1-30.pdf ಸೌತ್ ಅಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷ್ಯಾ: ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಲಿಂಕೇಜ್ಸ್], ಇನ್ಸಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟಡಿಸ್ (IRS), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ISBN 978-969-8020-20-0</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಬಗೆಗಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಲವು ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ವೆರ್ನೊನ್ ಮರ್ಸ್ಟೊನ್ ಹೆವಿಟ್, ''ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ'', ಪುಟ xi, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನಿವೆರಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1992, ISBN 0-7190-3392-6</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಹಾಗು ಶ್ರೀಲಂಕಾಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿಗೆ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದವರು ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಕಿಶೋರ್ ಸಿ. ಡ್ಯಾಶ್, ''ರೀಜನಿಲಿಸಂ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ'', ಪುಟ 172 ರಿಂದ 175, ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2008, ISBN 0-415-43117-4</ref> {{see also|South Asian Association for Regional Cooperation|South Asian Economic Union}} ===ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ === {{Main|Indian subcontinent}} [[File:Indian subcontinent.JPG|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹುಭಾಗ ಆವರಿಸಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರು - "ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ".]]ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವ ಸರ್ವಾನುಕೂಲಸಹಿತವಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="McLeod">[https://books.google.com/books?id=Y8Y3MH3dj6MC&amp;pg=PA1&amp;dq=indian+subcontinent+asia+continent&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಬೈ ಜಾನ್ ಮಾಕ್ ಲಿಯಾಡ್ ]</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ" ಹಾಗು "ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ" ಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="McLeod" /><ref>ಮಿಲ್ಟನ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಮೇಯರ್, ''ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ : ಎ ಷಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಬ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್'', ಪುಟ 1, ಅಡಮ್ಸ್ ಲಿಟಲ್ ಫೀಲ್ಡ್, 1976, ISBN 0-8226-0034-X</ref><ref>ಜಿಮ್ ನಾರ್ವೈನ್ ಅಂಡ್ ಅಲ್ಪಾನ್ಸೊ ಗೊನ್ಸಾಲೆಸ್, ''ದಿ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೈನ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಿಂಗ್'',‎ ಪುಟ 209, ಟೇಲರ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, 1988, ISBN 0-04-910121-8</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಂದ ಕೆಲವರು, "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಉಪಖಂಡ",<ref>ಲೂಸಿಯಾನ್.ಡಬಲ್ ಯು. ಪೆಯ್ ಅಂಡ್ ಮೇರಿ.ಡಬಲ್ ಯು. ಪೆಯ್, ''ಏಷ್ಯಿಯನ್ ಪವರ್ ಅಂಡ್ ಪವರ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ '', ಪುಟ 133, ಹಾರ್ವಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1985, ISBN 0-674-04979-9</ref> ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು "ಭಾರತ-ಪಾಕ್ ಉಪಖಂಡ ",<ref>ಮಾರ್ಕ್ ಜುರ್ಗೆನ್ಸ್ ಮೇಯರ್, ''ದಿ ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಲೀಜಿಯನ್ಸ್'', ಪುಟ 465, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್, 2006, ISBN 0-19-513798-1</ref> ಅಥವಾ ಕೇವಲ "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ "<ref>ಸುಗಾತ ಬೋಸ್ ಅಂಡ್ ಅಯೇಷಾ ಜಲಾಲ್, ''ಮಾಡರ್ನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ '', ಪುಟ 3, ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2004, ISBN 0-415-30787-2</ref> ಯಾ "ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ" ದ ಬದಲು ಬರಿ "ಉಪಖಂಡ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, "ಉಪಖಂಡ" ಅಥವಾ "ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ" ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಿಂತ "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ" ಪ್ರಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಜೂಡಿತ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಅಂಡ್ ಅಲಿಕ್ಸ್ ಹೆನ್ಲಿ, ''ಕಲ್ಚರ್, ರೀಲಿಜನ್, ಅಂಡ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಬೇರಿಂಗ್ ಇನ್ ಎ ಮಲ್ಟಿರೇಷಿಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'', ಪುಟ 274, ಎಲ್ಸಿವಿಯರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ ಸಸ್, 1996, ISBN 0-7506-2050-1</ref><ref>ರಾಜ್.ಎಸ್. ಭೂಪಾಲ್, ''ಎಥಿನಿಸಿಟಿ, ರೇಸ್ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೋಸೈಟಿಸ್, '', ಪುಟ 33, ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2007, ISBN 0-19-856817-7</ref> [[ಭಾರತಜ್ಞ]] ರೋನಾಲ್ಡ್ ಬಿ. ಇನ್ಡೆನ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭೇದ ಮಾಡುಬಹುದಾದ ಕಾರಣದಿಂದ "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ" ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ, ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=JxSSdU8btwIC&amp;pg=PA51&amp;dq=indian+subcontinent+asia+continent&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a ಇಮಾಜಿನಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಬೈ ರೋನಾಲ್ಡ್ ಬಿ. ಇನ್ಡೆನ್]</ref> ಆದರೆ, ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[https://books.google.com/books?id=c46i9jr9mhgC&amp;pg=PA344&amp;dq=indian+subcontinent+asia+continent&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಷನ್ಸ್ - ಬೈ ಬ್ರಿಯಾನ್ G. ಬೋನಿಫೇಸ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ P. ಕೂಪರ್]</ref> ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಕಾರ, [[ಉಪಖಂಡ]] ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ "ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಯಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ" ಖಂಡವೊಂದರ ಪ್ರದೇಶ;<ref>''ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡಿಕ್ಷಿನರಿ'' ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1989</ref> ಅಥವಾ "ಖಂಡದ ಅಂಶವಾದ ಆದರೆ ಖಂಡದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿರದ ಪ್ರದೇಶ."<ref>''[http://unabridged.merriam-webster.com ವೆಬ್‌ಸ್ಟೆರ್ಸ್ ಥರ್ಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಿನಲ್, ಅನ್‌ಅಬ್ರಿಜ್ಡ್‌]'', ಮೆರಿಯಮ್‌-ವೆಬ್‌ಸ್ಟೆರ್‌, 2002, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದದ್ದು 11 March 2007</ref> [[ಭೂಭೌತಿಕವಾಗಿ]] ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಂಗ್ ಪೋ]] ನದಿಯು ಉಪಖಂಡದ ರಚನೆಯ ಗಡಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಇದ್ದರೆ, [[ತಜಕಿಸ್ತಾನದ]] [[ಪಾಮೀರ್ ಪರ್ವತಗಳು]] ಉಪಖಂಡದ ಗಡಿಯ ಒಳಗಡೆ ಇದೆ.<ref>ವಾಲೆಂಟಿನ್ ಸೆಮೆನೊವಿಚ್ ಬರ್ಟ್ಮಾನ್ ಅಂಡ್ ಪೀಟರ್ ಹಲೆ ಮೊಲ್ನಾರ್, ''ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಜಿಯೊಫಿಸಿಕಲ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡೀಪ್ ಸಬ್ ಡಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಬಿನಿತ್ ದಿ ಪಾಮಿರ್ '', ಪುಟ 10, ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೋಸೈಟಿ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ, 1993, ISBN 0-8137-2281-0</ref> ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಗಳುನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂದರೆ [[ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ]] (ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕ್ರಸ್ಟ್) ಪ್ರದೇಶ ([[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ]], [[ಭೂತಾನ ]], [[ಭಾರತ ]], [[ನೇಪಾಳ ]], ಹಾಗು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ]]), ದ ಜೊತೆಗೆ [[ಭೂಖಂಡದ ಚಾಚುವಿನಲ್ಲಿರುವ]] (ಕಾಂಟಿನೆಂನಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್) [[ದ್ವೀಪ]] ರಾಷ್ಟ್ರ ([[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ]]), ಹಾಗು [[ಓಷಿಯಾನಿಕ್ ಕ್ರಸ್ಟ್]] ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ದ್ವೀಪ]] ರಾಷ್ಟ್ರ ([[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]])ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಸ್ಟಿಫನ್ ಆಡಾಲ್ಪ್ ವರ್ಮ್, ಪೀಟರ್ ಮುಹಲ್ ಹೌಸ್ಲರ್ ಆಂಡ್ ಡಾರೆಲ್ ಟಿ. ಟ್ರೈಯಾನ್, ''ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಕಮುನಿಕೇಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್, ಏಷ್ಯಾ, ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕಾಸ್'', ಪುಟ 787, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಂಡ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಟಡಿಸ್, ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿ ಗ್ರೈಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ, 1996, ISBN 3-11-013417-9</ref> ಇನ್ನೊಂದು ವಿಂಗಡಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಪಖಂಡ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]], ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಾದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭಾರತ ಹಾಗು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/629/629/6922293.stm ಆಫ್ಟರ್ ಪಾರ್ಟಿಷನ್: ಇಂಡಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಬಂಗ್ಲಾದೇಶ್], BBC, 2007-08-08</ref> ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ದ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಇಂದು ಚೀನಾದ [[ಸಿನ್ ಜಿಯಾಂಗ್]] ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ, ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶ [[ಆಕ್ಸಾಯಿ ಚಿನ್]], ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ 1959ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ]] (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆ) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಉಪಖಂಡ"ವು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಸಿಲೋನ್ (ಶ್ರೀಲಂಕಾ), ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಹಾಗು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ..<ref>ಸುಪರಿಂಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗೌರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಿಟಿಂಗ್ ಆಫೀಸ್, ''ದಿ ಸಬ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ: ಆಫ್ಗಾನಿಸ್ಥಾನ್, ಸಿಲೋನ್, ಇಂಡಿಯಾ, ನೇಪಾಳ್, ಆಂಡ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ '', ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಡಿವಿಷನ್, 1959 </ref> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಬಳಸಿದಾಗ, ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹಾಗು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ,<ref>ಜಾನ್ ಮಾಕ್ ಲಿಯಾಡ್, ''ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'', ಪುಟ 1, ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್, 2002, ISBN 0-313-31459-4</ref> ಆದರೆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಟಿಬೆಟ್ ಹಾಗು ನೇಪಾಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತೆ,<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಸಿ. ಹಾರ್ಲೆ, ''ದಿ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಬ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್'', ಪುಟ 214, ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1994, ISBN 0-300-06217-6</ref> ಅಥವಾ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>ಜೋಸೆಫ್ ಹಾಕಿನ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕೌಚೌಡ್, '' ದಿ ಮೈಥಾಲಜಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಸ್ಟ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸಬ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್, ಮಿಡಲ್ ಇಸ್ಟ್, ನೇಪಾಳ್ ಅಂಡ್ ಟಿಬೆಟ್, ಇಂಡೋ-ಚೈನಾ ಅಂಡ್ ಜಾವಾ'', ಪುಟ 1, ಆರ್ಯನ್ ಬುಕ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷಿನಲ್, 1996, ISBN 81-7305-018-X</ref>. ===ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು === {{see also|Indology}} ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಡಿಯಲ್ಲಿ 1964ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಹಿಮಾಲಯದ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ನಾಡುಗಳಾದ ([[ನೇಪಾಳ ]], [[ಭೂತಾನ ]], ಹಾಗು ಸಿಕ್ಕಿಂ <ref>ಗ್ರೊಲಿಯರ್ ಇನ್ಕಾರ್ಪೋರೆಟೆಡ್, ''ದಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಅಮೇರಿಕಾನಾ'' (ವಾಲ್ಯೂಮ್ 14), ಪುಟ 201, ಗ್ರೊಲಿಯರ್, 1988, ISBN 0-7172-0119-8</ref>), ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾ (ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಯನ್ಮಾರ್) ದೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]], [[ಲಾವೋಸ್]], [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]], [[ಫಿಲ್ಲಿಫೈನ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ದೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.s-asian.cam.ac.uk/about.html ಎಬೌಟ್ ಅಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226095732/http://www.s-asian.cam.ac.uk/about.html |date=2009-02-26 }}, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> [[ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಹಾಗು [[ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳು SAARC(ಸಾರ್ಕ್)ನ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಟಿಬೆಟ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶವೆಂದು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿವೆ.<ref>[http://www.ii.umich.edu/csas/aboutus/contactus ಎಬೌಟ್ CSAS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605015037/http://www.ii.umich.edu/csas/aboutus/contactus |date=2010-06-05 }}, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref><ref>[http://artsandsciences.virginia.edu/soasia/about/index.html ಎಬೌಟ್ ಅಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718064009/http://artsandsciences.virginia.edu/soasia/about/index.html |date=2011-07-18 }}, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> [[ರುತ್ಗರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ದಕ್ಷಿಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಹಾಗು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬರ್ಕ್ಲಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಿವೆಯಾದರೂ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://southasia.rutgers.edu/ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಸ್ಟಡ್ಸಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್], ರುಟ್ಗರ್ಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref><ref name="Berkeley">[http://southasia.berkeley.edu/what_we_do.php ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಸ್ಟಡ್ಸಿ: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ಬರ್ಕ್ಲಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರ ಹೊರತು ಬ್ರಾಂಡಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು "ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬರ್ಮಾ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಹಾಗು ಟಿಬೆಟ್ " ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.brandeis.edu/registrar/catalog/one-subject.php?subject_id=6550 ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾನ್ ಸ್ಟಡ್ಸಿ], ಬ್ರಾಂಡಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ಇದೆ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಟಿಬೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಹಾಗು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಎರಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.columbia.edu/cu/gsas/departments/south-asian-studies/department.html ಲಿಬರಲ್ ಸ್ಟಡ್ಸಿ ಎಂ.ಎ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್], ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref> ==ಭೂಗೋಳ== [[File:Location-Asia-UNsubregions.png|thumb|225px|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜಿಯೊಸ್ಕಿಮ್ ಫಾರ್ ಏಷ್ಯಾ:[66][67][68][69][70][71]]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಯಾವತ್ತು [[ಭೂರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಸಾಲ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕೊಹೆನ್, ''ಜಿಯೊಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಂ'', ಪುಟ 304, ರೌಮನ್ ಅಂಡ್ ಲಿಟಲ್ ಫಿಲ್ಡ್, 2003, ISBN 0-8476-9907-2</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸ್ವರೂಪ ವಿವರಿಸುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಗಡಿಯು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯು ವ್ಯಖ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರವು]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿ. UN ಸಬ್ ರೀಜನ್ (ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವಿಭಾಗ) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿ [[ಹಿಮಾಲಯವು ]], ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿ ಇರಾನ್-ಇರಾಕ್ ಗಡಿ, ಟರ್ಕಿ-ಇರಾನ್ ಗಡಿ, ಅರ್ಮೇನಿಯ-ಇರಾನ್ ಗಡಿ ಹಾಗು ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್-ಇರಾನ್ ಗಡಿಗಳಾಗಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಇದರ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯು ಭಾರತ-ಬರ್ಮಾದ ಗಡಿ ಹಾಗು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ-ಬರ್ಮಾದ ಗಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶವು [[ಯುರೇಶಿಯಾ]]ದದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ([[ಇಂಡೋ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮೇಲ್ಮೈ]]ದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗ) ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ,ಉಪಖಂಡವೆನಿಸಿ ದೆ. ಸುಮಾರು 50-55 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಈ ಭಾಗವು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ [[ಖಂಡ]]ವಾಗಿತ್ತು, ಇದು [[ಯುರೇಷಿಯನ್ ಮೇಲ್ಮೈ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಲಯಿಸಿದಾಗ [[ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ]] ಹಾಗು [[ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿಯ]] ಉಗಮವಾಯಿತು. [[ಹಿಮಾಲಯ]] ಹಾಗು [[ಕ್ಯುನ್ ಲುನ್]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, [[ಇಂಡಸ್ ನದಿ]] ಹಾಗು [[ಇರಾನಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಈ [[ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು]] ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಹಾಗು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಮಧ್ಯೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[File:Natural vegetation South Asia.png|thumb|300px|left|ಗ್ರೋಲಿಯರ್ ಭೂಪಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅಧರಿಸಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೃಕ್ಷಸಮ್ಮೂಹದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳು<ref>Asian Vegetation Zones, Grolier Online, Scholastic Inc.</ref>]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು, ದೊಡ್ಡ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವ [[ಹಿಮನದಿಗಳು]], [[ಕಾಡುಗಳು]], [[ಕಣಿವೆಗಳು]], [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಹಾಗು [[ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿಗೆಗಳು]] ಹೀಗೆ, ದಂಗುಬಡಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳಾದ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]], [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರ]] ಹಾಗು [[ಅರೇಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ದಿಂದ ಅವೃತ್ತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಭಾಗದ ಹವಾಮಾನವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ -ಎತ್ತರ, ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ಅಂತರ,ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗುವ [[ಮುಂಗಾರಿನ]] (ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬೀಸುವ ಒಂದು ಕ್ಲುಪ್ತವಾದ ಗಾಳಿ) ಪರಿಣಾಮ, ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲಿದ್ದು, ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹಿಂದು-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ]] ಉತ್ತರ ವಲಯವು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡುಬಿಸಿಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗವು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಶೀತವಲಯವಾಗಿದೆ, ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ-ಏಷ್ಯಾದ ಕಟು ಚಳಿಗಾಳಿಯನ್ನು [[ಹಿಮಾಲಯವು]] ತಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಭಾಗದ ಹವಾಮಾನವು - [[ಮುಂಗಾರು]] ಋತುವಿನ ಹವಾಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ, ಹಾಗು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣಹವೆಯಿರುತ್ತದೆ - ಇದು ಇಲ್ಲಿ [[ಸೆಣಬು ]], [[ಟೀ]], [[ಭತ್ತ]], ಹಾಗು ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{see|History of South Asia}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಚರಿತ್ರೆಯು [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆಯು]] ಸಾಮಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರದ [[ವೇದಗಳ ಕಾಲದ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಕತೆಗಳು, [[ಮಹಾಜನಪದರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಹಾಗು ನಂತರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗು ಹಿಂದಿನ) ಬಗೆಗಿನ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ [[ವಸಾಹತುವಿನ]] ದಾಸ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಮಯನ್ಮಾರ್ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. ಸುಮಾರು 1757 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಆಳ್ವಿಕೆಯು 1857ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ 1947ರ ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಹಾಗು ಭೂತಾನ ಎರಡೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ನ ಆಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಶತಮಾನಗಳ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಸ್ವಾಧೀನದ ಈ ಅವಧಿಯು ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಇದು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದದ್ದು, ಹಾಗು ಈ ಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸೌಕರ್ಯ,ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಾಗು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ರೈಲು, ಅಂಚೆ, ತಂತಿಅಂಚೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಇವು ಸ್ಥಾಪಿತದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1940 ನೆ ದಶಕದ ಕಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪಡೆದವು. ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೀನಾದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>MSN ಎನ್ಕಾರ್ಟ - [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567065/Tibet.html ಟಿಬೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028031513/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567065/Tibet.html |date=2009-10-28 }}</ref><ref name="EB">ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ - [http://www.1911encyclopedia.org/China,_Asia "ಚೈನಾ, ಏಷ್ಯಾ"], 1911, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದಿ: "''ಚೈನಾ, ಎ ಕಂಟ್ರಿ ಆಫ್ ಇಸ್ಟೆರ್ನ್ ಏಷ್ಯಾ, ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಡಿವಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಚೈನಿಸ್ ಎಂಪೈರ್. '' ''ಇನ್ ಅಡಿಷನ್ ಟು ಚೈನಾ ಪ್ರಾಪರ್ ದಿ ಚೈನಿಸ್ ಎಂಪೈರ್ ಇನಕ್ಲೂಡ್ಸ್ ಮನಚುರಿಯಾ, ಮಂಗೊಲಿಯ, ಟಿಬೆಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿನ್-ಕಿಯಾಂಗ್ (ಯಿಸ್ಟ್ ಟುರ್ಕಿಸ್ಥಾನ್, ಕುಲ್ಜ, ಜುಂಗಾರಿಯಾ ಅಂಡ್ c., ದಟ್ ಇಸ್ ಆಲ್ ದಿ ಚೈನಿಸ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಸ್ ಲೈಯಿಂಗ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ '' ''ಮಂಗೊಲಿಯ ಆನ್ ದಿ ನಾರ್ಥ್ ಅಂಡ್ ಟಿಬೆಟ್ ಆನ್ ದಿ ಸೌತ್).'' "</ref>, ಚೀನಾದ ವಶಕ್ಕೆ ಅದು 18ನೆ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="EB" /><ref name="NYT">[http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9C06E4DC1F3DEE32A25752C2A9609C946297D6CF&oref=slogin ''ಇನ್ ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಟಿಬೆಟ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151102175808/http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9C06E4DC1F3DEE32A25752C2A9609C946297D6CF&oref=slogin|date=2015-11-02}}, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]], 1903</ref><ref name="MCG">ಗೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀನ್, ಎಂ.ಸಿ., ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಟಿಬೆಟ್: ದಿ ಡಿಮೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಾಮೈಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 1989, p44: "''ವೈಲ್ ದಿ ಎನ್ಷಿಯಂಟ್ ರೀಲೆಷನಷಿಪ್ಸ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಟಿಬೆಟ್ ಅಂಡ್ ಚೈನಾ ಅರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಸ್ಕೋಪ್ ಆಫ್ ದಿಸ್ ಸ್ಟಡಿ, ದೇರ್ ಕಾನ್ ಬಿ ನೊ ಕೊಷ್ಚನ್ ರಿಗಾರ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಸಬ್ ಆರ್ಡಿನೇಷನ್ ಆಫ್ ಟಿಬೆಟ್ ಟು ಮಂಚು-ರುಲ್ದ್ ಚೈನಾ ಫಾಲೋಯಿಂಗ್ ದಿ ಚಾಯೊಟಿಕ್ ಎರ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಕ್ಸತ್ ಅಂಡ್ ಸೆವೆಂತ್ ದಾಲಾಯಿ ಲಾಮಾಸ್ ಇನ್ ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಡಿಕೇಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಟಿಂತ್ ಸೆಂಚುರಿ....'' ''ಸಿನೊ-ಟಿಬೆಟನ್ ರೀಲೆಷನ್ಸ್ ಆರ್ ಫರ್ದರ್ ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಟೆಡ್ ಬೈ ಟಿಬೆಟನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಥಿಯರಿ, ವಿಚ್ ಕಂಸೀವ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಿಂಕೆಜ್ ವಿತ್ ಚೈನಾ ಅಸ್ ಚೋಯೋನ್, ಎ ಟರ್ಮ್ ದಟ್ ರೆಫೆರ್ಸ್ ಟು ದಿ ಸಿಂಬಯೋಟಿಕ್ ರೀಲೆಷನ್ ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಎ ರೀಲಿಜಿಯಸ್ ಫಿಗರ್ ಅಂಡ್ ಎ ಲೆ ಪಾಟ್ರನ್....'' ''ಥಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಟಿಬೆಟನ್ಸ್. ದಿ ದಲಾಯಿ ಲಾಮ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಂಚು ಎಂಪರರ್ ಸ್ಟುಡ್ ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಲಿ ಅಸ್ ಸ್ಪಿರುಚಿಯಲ್ ಟಿಚರ್ ಅಂಡ್ ಎ ಲೆ ಪಾಟರ್ನ್ ರಾತರ್ ಥಾನ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಲಾರ್ಡ್'' "</ref><ref>ಪೀಟೆಚ್ ಎಲ್.,''ಚೈನಾ ಆಂಡ್ ಟಿಬೆಟ್ ಇನ್ ದಿ ಯರ್ಲಿ XVIIIತ್ ಸೆಂಚುರಿ: ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚೈನಿಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೊರೆಟ್ ಇನ್ ಟಿಬೆಟ್ '', 1972, p260: "''ಇನ್ 1751 ದಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೊರೇಟ್ ಟುಕ್ ಇಟ್ಸ್ ಫೈನಲ್ ಶೇಪ್, ವಿಚ್ ಇಟ್ ಮೇಂಟೈನ್ಡ್, ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸಮ್ ಮಾಡಿಫಿಕೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ 1792, ಟಿಲ್ ಇಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಇನ್ 1912. '' ''ದಿ ಅಂಬನ್ಸ್ ವರ್ ಗೀವನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಂಡ್ ಸುಪರ್ ವಿಷನ್ ಅಂಡ್ ಸಿನ್ಸ್ 1792 ಆಲ್ಸೊ ಎ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೇಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಟಿಬೆಟನ್ ಗೌವರ್ನಮೆಂಟ್.'' "</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವೆಯೂ ಚೀನಾದವರ ಆಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗೆರನೆಟ್, ಜೆ., ಫಾಸ್ಟರ್, ಜೆ.ಅರ್. ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟ್ಮಾನ್ ಸಿ., ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನೀಸ್ ಸಿವಿಲೈಸೆಷನ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1982, p481, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದಿ: "''ಫ್ರಂ 1751 ಆನ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಚೈನೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಒವರ್ ಟಿಬೆಟ್ ಬಿಕೆಮ್ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ರಿಮೆಂನ್ಡ್ ಸೊ ಮೊರ್ ಆರ್ ಲೆಸ್ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್, ಇನ್ ಸ್ಪೈಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್ ಟು ಸೀಸ್ ಪೊಸೆಷನ್ ಆಫ್ ದಿಸ್ ಚೈನಿಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರೆಟ್ ಅಟ್ ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ.'' "</ref> ಚೀನಾ-ಟಿಬೆಟ್ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಬೆಟಿನವರ ಹಾಗು ಚೀನಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ದಲೈ ಲಾಮರ ಮಂಚು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ ರು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಹೊರತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.<ref name="MCG" /> 1947 ರ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ತರ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಾಧಿಸಿವೆ.{{citation needed|date=May 2009}} ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯಮ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು, ಆತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರೆದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು, ಸೈನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಅಂತರ್-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು, ಹಾಗು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ; ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹೀಗಾದರೂ, ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಭ್ರಷ್ಷಾಚಾರ, ಗಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳು, ಹಾಗು ಸಂಪತ್ತಿನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ್ತವಲ್ಲದ ಹಂಚಿಕೆ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ==ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು == ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ 2009ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು=== ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಸುಮಾರು 4,480,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. (1,729,738 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು)ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 10ರಷ್ಟು ಭಾಗವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಷ್ಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 40ರಷ್ಟಿದೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" style="font-size:100%" |- style="background:#ececec" ! [[ದೇಶ]] ! [[ಪ್ರದೇಶ]]<br>(ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಗಳಲ್ಲಿ) ! [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]](2009) ! [[ಸಾಂದ್ರತೆ]]<br>(ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಗೆ) ! [[GDP (ಸಮಾನ್ಯವಾದ) { ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ (ಸಮಾನ್ಯವಾದ)}]]<br>(2009) ! [[ತಲಾವಾರು]]<br>(2009) ! [[ಬಂಡವಾಳ]] ! [[ನಗದು]] ! [[ಸರಕಾರ]] ! [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]] ! [[ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] |- | {{flag|Bangladesh}} | align="right"| 147,570 | align="right"| 162,221,000<ref name="census" /> | align="right"| 1,099 | align="right"| $92.1 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $600 | [[ಢಾಕಾ]] | [[ಟಾಕಾ]] | [[ಸಂಸದೀಯ ಗಣತಂತ್ರ]] | [[ಬಂಗಾ‍ಳಿ]] | [[File:Coat of arms of Bangladesh.svg|50px]] |- | {{flag|Bhutan}} | align="right"| 38,394 | align="right"| 697,000<ref name="census" /> | align="right"| 18 | align="right"| $1.5 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $2,200 | [[ಥಿಂಪೂ]] | [[ಗುಲ್ಟರ್ಮ್]], [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ]] | [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ]] | [[ಜೋಂಖ]] | [[File:Bhutan emblem.svg|50px]] |- | {{flag|India}} | align="right"| 3,287,240 | align="right"| 1,198,003,000<ref name="census" /> | align="right"| 365 | align="right"| $1,243 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $1,000 | [[ನವ ದೆಹಲಿ]] | [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ]] | [[ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣತಂತ್ರ]], [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] | [[22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]] | [[File:Emblem of India.svg|50px]] |- | {{flag|Maldives}} | align="right"| 298 | align="right"| 396,334<ref name="census" /> | align="right"| 1,330 | align="right"| $807.5 ದಶಲಕ್ಷ | align="right"| $2,000 | [[ಮಾಲೆ]] | [[ರುಫಿಯಾ]] | [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ಧಿವೇಹಿ]] | [[File:Emblem of Maldives.svg|50px]] |- | {{flag|Nepal}} | align="right"| 147,181 | align="right"| 29,331,000<ref name="census" /> | align="right"| 200 | align="right"| $12.4 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $400 | [[ಕಟ್ಮಂಡು]] | [[ನೇಪಾಳದ ರೂಪಾಯಿ]] | [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ನೇಪಾಳಿ]] | [[File:Emblem of Nepal.svg|50px]] |- | {{flag|Pakistan}} | align="right"| 803,940 | align="right"| 180,808,000<ref name="census" /> | align="right"| 225 | align="right"| $166.5 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $900 | [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್]] | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ]] | [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ಉರ್ದು ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಬಲೂಚಿ]], [[ಪಶ್ತೂ ]], [[ಪಂಜಾಬಿ ]], [[ಸಿರೈಕಿ ]], [[ಸಿಂಧಿ ]]<ref name="mothertongues">{{cite web| url=http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_mother_tongue.pdf| title=Population by Mother Tongue| publisher=Population Census Organization, Government of Pakistan| accessdate=2008-05-31| format=PDF| archive-date=2006-02-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20060217220529/http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_mother_tongue.pdf| url-status=dead}}</ref> | [[File:Coat of arms of Pakistan.svg|50px]] |- | {{flag|Sri Lanka}} | align="right"| 65,610 | align="right"| 20,238,000<ref name="census" /> | align="right"| 309 | align="right"| $41.3 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $2,000 | [[ಶ್ರೀ ಜಯವರ್ಧನಾಪುರ-ಕೊಟ್ಟೆ]] | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರೂಪಾಯಿ]] | [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಯಸಮಾಜವಾದಿ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ಸಿಂಹಳ ]], [[ತಮಿಳು ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] | [[File:Coat of arms of Sri Lanka.svg|50px]] |} ===ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು=== ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="references-small" style="border:1px solid #aaa;border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! [[ದೇಶ]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರದೇಶ]] ! [[ಪ್ರದೇಶ]]<br>(ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ನಲ್ಲಿ) ! [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ! [[ಸಾಂದ್ರತೆ]]<br>(ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ) ! [[GDP (ಸಮಾನ್ಯವಾದ) {ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ (ಸಮಾನ್ಯವಾದ)}]]<br>(2009) ! [[ತಲಾವಾರು]]<br>(2009) ! [[ಬಂಡವಾಳ]] ! [[ನಗದು]] ! [[ಸರ್ಕಾರ]] ! [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]] ! [[ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] |- | {{flag|Afghanistan}} | align="right"| 647,500 | align="right"| 33,609,937<ref name="census">[http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl ಯು.ಎಸ್.ಬ್ಯೂರೋ: ಕಂಟ್ರೀಸ್ ರಾಂಕ್ಡ್ ಬೈ ಪಾಪುಲೇಷನ್, 2009]</ref> | align="right"| 52 | align="right"| $13.3 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $400 | [[ಕಾಬುಲ್]] | [[ಅಫಗಾನ್ ಅಫಗಾನಿ]] | [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ದರಿ(ಪರ್ಷಿಯನ್)]], [[ಪಶ್ತು]] <ref name="AfgCIA" /> | |- | {{flag|British Indian Ocean Territory}} | align="right"| 60 | align="right"| 3,500 | align="right"| 59 | align="right"| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | align="right"| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | [[ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ]] | [[ಪೌಂಡ್‌ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌]] | [[ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] | [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] | [[File:Coat_of_arms_of_the_British_Indian_Ocean_Territory.svg|50px]] |- | {{flag|Burma}} | align="right"| 676,578 | align="right"| 48,137,141<ref name="census" /><ref>ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜನಗಣತಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿಲ್ಲ, ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಅಂಕಿಆಂಶ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.</ref> | align="right"| 71 | align="right"| $26.5 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $500 | [[ಯಾನ್ಗಾನ್]] | [[ಮಯಾನ್ಮ ಕ್ಯಾಟ್]] | [[ಮಿಲಿಟರಿ ರಾಜ್ಯ]] | [[ಬರ್ಮಿಸ್]]; [[ಜಿಂಗಫೊ]], [[ಷಾನ್]], [[ಕರೆನ್]], [[ಮೊನ್]], (ಬರ್ಮಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳು) | [[File:State_seal_of_Burma_(1974-2008).svg|50px]] |- | {{flag|Iran}} | align="right"| 1,648,195 | align="right"| 70,495,782 (2006ರ ಜನಗಣತಿ )<ref>[http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci_en/sci_en.Glance/sci_en.pop ಸ್ಟಾಟಿಸಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್]</ref><ref>ಇರಾನಿನ 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಜನಗಣತಿ ಖಾತೆಯ 2009ನೆ ಇಸವಿಯ ಅಂದಾಜಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ, 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ 25 ವರ್ಷದೊಳಗಿದ್ದಾರೆ, ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> | align="right"| 40 | align="right"| $331.8 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $4,500 | [[ತೆಹ್ರಾನ್]] | [[ಇರಾನಿನ ರಿಯಾಲ್]] | [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | [[ಪರ್ಷಿಯನ್]],ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.servat.unibe.ch/law/icl/ir00000_.html |title=ICL - Iran - Constitution ಐಸಿಎಲ್ - ಇರಾನ್ - ಕಾಂನ್ಸ್ಟಿಟೂಷನ್ |access-date=2010-04-15 |archive-date=2007-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070401233933/http://www.servat.unibe.ch/law/icl/ir00000_.html |url-status=dead }}</ref> | [[File:Coat of arms of Iran.svg|50px]] |- | {{flag|PRC}} - [[ಟಿಬೆಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶ]] | align="right"| 1,228,400 | align="right"| 2,740,000 | align="right"| 2 | align="right"| $6.4 ಶತಕೋಟಿ | align="right"| $2,300 | [[ಲ್ಹಾಸಾ]] | [[ಚೈನಿಸ್ ಯಾನ್]] | [[ಚೀನಾಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶ]] | [[ಮಂಡಾರಿಯನ್ ಚೈನಿಸ್]], [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] | |} ===ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದೇಶಗಳು=== {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="references-small" style="border:1px solid #aaa;border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! [[ದೇಶ]]/[[ಪ್ರದೇಶ]], ದ ಹೆಸರು [[ಬಾವುಟ ದೊಂದಿಗೆ]] ! [[ಪ್ರದೇಶ]]<br>(ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! [[ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ]]<br>(ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಗೆ) ! [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಅಥವಾ ಸರಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ ! [[ನಗದು]] ! ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ದೇಶಗಳು ! [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]] ! [[ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] |- | [[UN ಸಬ್ ರೀಜನ್]] (ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವಿಭಾಗ) | align="right"| 6,285,724 | align="right"| 1,653,457,908 | align="right"| 263.04 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ, ಭಾರತ, ಇರಾನ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್,ನೇಪಾಳ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |- | [[SAARC (ಸಾರ್ಕ್)]] | align="right"| 3,989,969 | align="right"| 1,549,348,689 | align="right"| 388.31 | [[ಕಟ್ಮಂಡು]] | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ , ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ , ಶ್ರೀಲಂಕಾ | ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ | |} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು=== {{main|South Asian ethnic groups}} [[File:States_of_South_Asia.png|thumb|right|250px|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಪಟ.]] [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ]],[[ಭೂತಾನ]],[[ಭಾರತ ]],[[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ]],[[ನೇಪಾಳ ]],[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಹಾಗು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ದ ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಮುದಾಯಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 2000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿದ್ದು [[ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ]] ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು [[ದ್ರಾವಿಡರ]], [[ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] ಹಾಗು [[ಇರಾನಿಯರ]] ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ನೆಲೆಸಿವೆ ಕೂಡ. ಮೇಲಾಗಿ ದ್ರಾವಿಡರ, ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜದ ಜೊತೆಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಂಗತ್ಯವು ಹಲವಾರು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲುವ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗು ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳ ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಿಂದಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾದಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] ದಂತಹರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯೆ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಇರಾನನಿಂದ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರ ಹಾಗೆ ಬಂದಂತಹ [[ಶಕರು]], [[ಕುಶಾನರು]], [[ಹನ್ಸರು]] ಮೊದಲಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಪಂಗಂಡದವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿದ ಮುಂಚೆಯೆ ಇದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬಂದವರೆಂದರೆ [[ಅರಬ್ಬರು]], ಇವರ ಹಿಂದೆ [[ತುರ್ಕರು ]][[ಪಶ್ತೂನರು]],(ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗ) ಹಾಗು [[ಮೊಘಲರು]] ಬಂದರು. ಆದರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅರಬ್ಬ್ ರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುರ್ಕರ,ಪಶ್ತೂನರ, ಮೊಘಲರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ಇವರುಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಇಂದೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ [[ಉರ್ದು]] ಎಂಬ (ಭಾರತ-ಪರಶೀಯನ್ ಪರಂಪರೆಯ) ಸಮನ್ವಯದ ಭಾಷೆಯ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗು ಇತರ [[ಬ್ರಿಟನ್]] ರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಎರಡು ಶತಕಗಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಮೇಲೆ ಇವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ===ಭಾಷೆಗಳು=== {{see also|Languages of South Asia}} ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 422 ದಶಲಕ್ಷ ಜನ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ]] <ref>http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm</ref> ಇದ್ದರೆ; [[ಬೆಂಗಾಳಿ]], ಸುಮಾರು 210 ದಶಲಕ್ಷ ಜನ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಮಾತಾನಾಡುವ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="encarta-table">{{cite web|url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html|title=Languages Spoken by More Than 10 Million People|accessdate=2009-06-27|work=MSN Encarta|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029104855/http://encarta.msn.com/media_701500404/languages_spoken_by_more_than_10_million_people.html|url-status=dead}}</ref> [[ಉರ್ದುವು]] ಕೂಡ ಉಪಖಂಡದ,ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಹಾಗು [[ಭಾರತದ ]], ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಉರ್ದುವು [[ಹಿಂದಿಯನ್ನೇ]] ಬಹುತೇಕ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿ ಹಾಗು ಉರ್ದು ಎರಡು ಸೇರಿ [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ]]. [[ಹಿಂದಿ]]ಯನ್ನು [[ಭಾರತದ]] ಬಹಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಾಷಿಕವಾಗಿ [[ಉರ್ದುವನ್ನು]] ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಸ್ಥಳೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಎಂಬ ವಿಷಯವೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಭಾಗದ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನದ ಗುಂಪುಗಳಾದ [[ದ್ರಾವಿಡರ ಭಾಷಾ ]][[ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ]], ಹಾಗು [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ]] ಗುಂಪಿನ ಉಪವಿಭಾಗವಾದ [[ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್]] ಭಾಷಾ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. [[ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷಾ]] ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪವಿಭಾಗವಾದ [[ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆ]] ಕೂಡ ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಯವ್ಯದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಪಶ್ತೂ]] ಹಾಗು [[ಬಲೂಚಿ]] ಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್]] ಗೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗಗಳು, ಅವರವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ, ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಟಿಬೆಟ್, ನೇಪಾಳ ಹಾಗಿ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಗಳನಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪಂಗಡಗಳು ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೇಲಾಗಿ, [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹಳ ಜನ ಬರೆಯಲು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ]] ಮೂಲದ [[ಅಬುಗಿಡಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು [[ಪೆರ್ಸೋ-ಆರೆಬಿಕ್ ಲಿಪಿ]]ಯಿಂದ ಪಡೆದಂತಹ ಉರ್ದು, ಪಶ್ತೂ, ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ದ್ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]] ಯನ್ನು [[ಪೆರ್ಸೋ-ಆರೆಬಿಕ್ ಲಿಪಿ]] ಹಾಗು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಎರಡರಲ್ಲಿಯು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆಯೆ, [[ಪಂಜಾಬಿಯನ್ನು]] ಕೂಡ [[ಶಾಹಮುಕಿ]] ಹಾಗು [[ಗುರುಮುಕಿ ಎಂಬ]] ಎರಡು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆಯಬಹುದು. [[ಧಿವೆಹಿ]] ಯನ್ನು [[ಆರೇಬಿಕ್ ಅಕ್ಷರಗಳು]] ಹಾಗು ಒಂದು [[ಅಬುಗಿಡದ]] ಗುಣಗಳಿರುವ [[ಟಾನ]] ಎಂಬ ಲಿಪಿ ಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಧರ್ಮಗಳು=== {{see|Religion in Bangladesh|Religion in Bhutan|Religion in India|Religion in Nepal|Religion in Pakistan|Religion in Sri Lanka}} ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಹಾಗು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ]], ಇತರ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ಪ್ರಬಲ ವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನ [[ಕ್ರೈಸ್ಥ ಧರ್ಮ]] ಹಾಗು ಇತರ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್, [[ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ]] ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ [[ಶ್ರಮಣ]] ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿದೆ. ಈ [[ಸಾಂಗತ್ಯವು ಮೊದಲು]] ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಗಳಾದ [[ಹಿಂದೂ]], [[ಜೈನ]] ಹಾಗು [[ಬೌದ್ಧ]] ಧರ್ಮ ಹಾಗು ನಂತರ [[ಸಿಖ್]] ಧರ್ಮಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅದರ ಪವಿತ್ರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ಇಸ್ಲಾಂನ [[ಸೂಫಿ]] ಸಂಪ್ರಾದಾಯಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆ, ಹಬ್ಬ ಹಾಗು ಸಂಪ್ರಾದಯಗಳಿವೆ.[[ಅಬ್ರಾಹಾಮಿಕ್ ಧರ್ಮವಾದ]] [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮವನ್ನು [[ಅರಬ್ಬರು]] ಮೊದಲು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಇಂದಿನ [[ಕೇರಳ]] ಹಾಗು [[ಮಾಲ್ಡಿವ್ ದ್ವೀಪ]], ಹಾಗು ನಂತರ [[ಸಿಂಧ್]], [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ]] ಹಾಗು [[ಪಂಜಾಬಿನ]] ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದರು. ಆನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಟರ್ಕರು/ಪಶ್ತೂನರು/ಮೊಘಲರು ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು [[ಪಂಜಾಬಿ ]][[ಕಾಶ್ಮೀರಿದ ಜನರಿಗಷ್ಟೆ]] ಅಲ್ಲದೆ [[ಹಿಂದೂ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ]] ಸುತ್ತಲೂ, ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದ [[ಡೆಕ್ಕನ್]] ವರೆಗೆ ಹರಡಿದರು. {| class="wikitable" | [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ]]<ref name="AfgCIA"/> | ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ (80%), ಷಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ(19%), ಇತರರು (1%) |- | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ]]<ref name="BanCIA">{{Cite web |url=http://www.banbeis.gov.bd/bd_pro.htm |title=ಬಂಗ್ಲಾದೇಶ: ಅಟ್ ಎ ಗ್ಲಾನ್ಸ್ |access-date=2010-04-15 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706132048/http://www.banbeis.gov.bd/bd_pro.htm |url-status=dead }}</ref> | ಮುಸ್ಲಿಂ(90%), ಹಿಂದೂ(9%), ಕ್ರೈಸ್ತ(.5%), ಬೌದ್ಧ(.5%), ಬುಡಕಟ್ಟು ನಂಬಿಕೆಯವರು(0.1%) |- | [[ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]<ref name="IOTCIA">{{Cite web |url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_32_1.asp |title=ದಿ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಆಫ್ ರೀಲಿಜಿಯನ್ ಡಾಟಾ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್{{!}} ನ್ಯಾಷಿನಂಲ್ ಪ್ರೊಪೈಲ್ಸ್ |access-date=2010-04-15 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707054143/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_32_1.asp |url-status=dead }}</ref> | ಕ್ರೈಸ್ತ(45.55%), ಹಿಂದೂ(38.55%), ಮುಸ್ಲಿಂ(9.25%), ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರದವರು (6.50%), ನಾಸ್ತಿಕರು(0.10%), ಇತರರು(0.05%) |- | [[ಭೂತಾನ]]<ref name="IndCIA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |title=CIA - The World Factbook |access-date=2010-04-15 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228202246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |url-status=dead }}</ref> | ಬೌದ್ಧ(75%), ಹಿಂದೂ(25%) |- | [[ಬರ್ಮಾ]]<ref name="MyaCIA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html#People |title=CIA - The World Factbook - Burma |access-date=2010-04-15 |archive-date=2010-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006115241/https://cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html#People |url-status=dead }}</ref> | ತೇರವಾಡಾ ಬೌದ್ಧ (89%), ಮುಸ್ಲಿಂ(4%), ಕ್ರೈಸ್ತ (4%) (ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ 3%, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ 1%), ಅನಿಮಿಸ್ಟ್ (1%), ಇತರರು (ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) (2%) |- | [[ಭಾರತ]]<ref name="IndCIA"/><ref>[5] ^ [http://www.censusindia.gov.in/ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]</ref> | ಹಿಂದೂ(80.5%), ಮುಸ್ಲಿಂ (13.4%), ಕ್ರೈಸ್ತ(2.3%), ಸಿಖ್(1.9%), ಬೌದ್ಧ(0.8%), ಜೈನ(0.4%), ಇತರರು(0.6%) |- | [[ಇರಾನ್]]<ref name="IrnCIA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#People |title=CIA - The World Factbook |access-date=2010-04-15 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#People |url-status=dead }}</ref> | ಷಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ(89%), ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ(9%), ಪಾರ್ಸಿ, ಯೆಹೂದಿ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಹಾಗು ಬಾಹಿ (2%) |- | [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ]]<ref name="MdvCIA">{{Cite web |url=http://www.themaldives.com/Maldives/Maldives_Religion.htm |title=ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ - ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ರೀಲಿಜಿಯನ್ |access-date=2010-04-15 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928220750/http://www.themaldives.com/Maldives/Maldives_Religion.htm |url-status=dead }}</ref> | ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಮಿಂ (100%) (ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಅವನು ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಗಿರಬೇಕು <ref name="EmoryLaw">[http://www.law.emory.edu/ifl/legal/maldives.htm ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ]</ref><ref>[http://countrystudies.us/maldives/7.htm ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ - ರೀಲಿಜಿಯನ್], ''countrystudies.us''</ref>) |- | [[ನೇಪಾಳ]]<ref name="NepCIA">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Nepal.pdf ನೇಪಾಳ]</ref> | ಹಿಂದೂ(80.6%), ಬೌದ್ಧ(10.7%), ಮುಸ್ಲಿಂ(4.2%), [[ಕಿರಟ್]] (3.6%) |- | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ]]<ref name="PakCIA">[http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_religion.pdf ಪಾಪುಲೇಷನ್ ಬೈ ರೀಲಿಜಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617205811/http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_religion.pdf|date=2006-06-17}}, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರಕಾರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಭಾಗ]]</ref> | ಮುಸ್ಲಿಂ(96.28%), ಹಿಂದೂ(1.85%), ಕ್ರೈಸ್ತ(1.59%), [[ಅಹಮದಿ]] (0.22%) |- | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]<ref name="SriCIA">[https://web.archive.org/web/20070513050552/http://www.statistics.gov.lk/census2001/population/ds_div/t001b.htm]</ref> | ತೇರವಾಡಾ ಬೌದ್ಧರು (70.42%), ಹಿಂದೂ(10.89%), ಮುಸ್ಲಿಂ(8.78%), ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್(7.77%), ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳು (1.96%), ಇನ್ನುಳಿದವರು (0.13%) |- | [[ಟಿಬೆಟ್]] | [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ]], [[ಬೋನ್]], ಇತರರು |} ==ವಿತ್ತ/ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ತೆ== {{see|Economy of Bangladesh|Economy of India|Economy of Nepal|Economy of Pakistan|Economy of Sri Lanka}} ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅದಾಯದ (GDP ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ) ಸೂಚಂಕ್ಯ ಅತೀ ಕಡಮೆಯಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಉಪ-ಸಹಾರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡತನವು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಡತನದ ಮಾಹಿತಿಯ (ಆಧ್ಯಯನದ) ಪ್ರಕಾರ, 2005ರಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಶೇಕಡಾ 40ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಜನ ದಿನಕ್ಕೆ 1.25 ಡಾಲರ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಣದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 45ರಷ್ಟು ಜನ ಈ ಬಡತನದ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ) ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಫ್ರಿಕಾ ಉಪ-ಸಹಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಜನರು ಈ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಡೆ ಇದ್ದಾರೆ.<ref>http://iresearch.worldbank.org/PovcalNet/povDuplic.html world bank data</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂತಾನವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ]] (GDP ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ) ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನೇಪಾಳ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ಈ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಜಗತ್ತಿನ 12ನೇ ದೊಡ್ಡ]] ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು, ಅಥವಾ ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ವಿನಿಮಯದರವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ [[4ನೇ ದೊಡ್ಡ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು ಪ್ರತಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-15 |archive-date=2012-07-16 |archive-url=https://archive.today/20120716183002/web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html |url-status=dead }}</ref> ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗ್ಲಾದೇಶವಿದೆ. ಇರಾನ್ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಆಗ ಇರಾನ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗು ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] 2007ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯವು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 2ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="neighbourhood">[http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=12749743 ಎ ಸ್ಪೇಷಲ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಇಂಡಿಯಾ ಎಲ್ಸ್ವೇರ್: ಆನ್ ಆಕ್ವರ್ಡ್ ನೈಬರ್ ಇನ್ ಎ ಟ್ರಬಲ್ ಸಮ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್] Dec 11th 2008 [[ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್]]</ref> ==ರಾಜಕೀಯ== [[ಭಾರತವು]] ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ.<ref> [http://www.europarl.europa.eu/parliament/expert/displayFtu.do?language=en&id=74&ftuId=FTU_6.4.11.html]</ref> ಈ ಉಪಖಂಡದ ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ-ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭಾರತ ಈ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವೆಂಬ ಅಂಶವು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mrdowling.com/612india.html |title=ಎಂಅರ್ ಡೌಲಿಂಗ್.ಕಾಂ: ಸಬ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ |access-date=2010-04-15 |archive-date=2021-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211060332/https://www.mrdowling.com/612india.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ದೇಶ-ಅಂದರೆ ಈ ಉಪಖಂಡದ ಉಳಿದ ಆರು ದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರರಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0004379.html ಇನ್ಪೋಪ್ಲೀಸ್: ಏರಿಯಾ ಆಂಡ್ ಪಾಪುಲೇಷನ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ (ಮಿಡ್-2006 ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್)]</ref> ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಟ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]<ref>[https://www.un.org/esa/population/pubsarchive/india/ind1bil.htm ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಪಾಪುಲೇಷನ್ ಡಿವಿಷನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್]</ref> ಹಾಗು [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ]] ದೇಶವಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾರು ಹಾಗು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಉಪಖಂಡದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ದೇಶ - ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]<ref>{{Cite web |url=http://www.jubileeresearch.org/worldnews/asia/saudi_oil_pakistan.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-15 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719060852/http://www.jubileeresearch.org/worldnews/asia/saudi_oil_pakistan.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗು ನೆರೆಯ [[ಚೀನಾ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.cfr.org/publication/10070 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-15 |archive-date=2010-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331143213/http://www.cfr.org/publication/10070 |url-status=dead }}</ref> ದೇಶದೊಂದಗಿನ ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶಕ್ತಿಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆರನೇ ದೊಡ್ದ ದೇಶ<ref>[[ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಬೈ ಪಾಪುಲೇಷನ್]]</ref>. ಮೇಲಾಗಿ, ಇದು ಕೂಡ [[ಆಣ್ವಸ್ತ್ರ]] ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ. ==ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ == [[ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ 70ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ75ರಷ್ಟು ಬಡವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/EXTSAREGTOPAGRI/0,,contentMDK:20750711~menuPK:452772~pagePK:34004173~piPK:34003707~theSitePK:452766,00.html|title=Agriculture in South Asia|publisher=World Bank|access-date=2010-04-15|archive-date=2008-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706154611/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/EXTSAREGTOPAGRI/0,,contentMDK:20750711~menuPK:452772~pagePK:34004173~piPK:34003707~theSitePK:452766,00.html|url-status=dead}}</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕದ]] ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು ಮಕ್ಕಳ [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ]] ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ghi2008">{{cite web|url=http://www.ifpri.org/media/200610GHI/GHIFindings.asp|title=2008 Global Hunger Index Key Findings & Facts|year=2008}}</ref> UNICEF (ಯುನಿಸೆಫ್) ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಹಸಿವಿನ ಕುರಿತು ನಡೆಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಆಧ್ಯಯನದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ (ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ) ಸಾವಿಗೀಡಾಗುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2.1 ದಶಲಕ್ಷ.<ref>{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/child-mortality-rate-highest-in-india-unicef/57174-17.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-15 |archive-date=2009-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090807050557/http://ibnlive.in.com/news/child-mortality-rate-highest-in-india-unicef/57174-17.html |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತವು 2008ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 66ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Global_Hunger_Index</ref> ಈ ಹಿಂದೆ 2006ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ- ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯು ಹಾಗು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಜ್ಞಾನ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ/ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಭ್ರಷ್ಟಚಾರ ಹಾಗು ಸರಕಾರ ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಕೊರತೆಯೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಕ್ಷರತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸರಕಾರ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಮೆಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಯ ಪದ್ದತಿಗಳು ಕಳವಳದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="southasiahunger">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6046718.stm|title='Hunger critical' in South Asia|publisher=BBC|year=2006 | date=2006-10-13 | accessdate=2010-01-04}}</ref>. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{portal|SAARC|SAARC.png|size=27}} {{portal|SAARC|Southasiaflag.jpg‎ |size=27}} * [[ಬೃಹತ್ ಭಾರತ]] * [[ಭಾರತಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] * [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]] {{clear}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html ವರ್ಲ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120716183002/web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html |date=2012-07-16 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/default.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506024419/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia///default.stm |date=2017-05-06 }} * [http://www.birding.in/ ಬರ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ] * [http://www.saanconf.org/ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಆವೆರ್ನೆಸ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008142622/http://www.saanconf.org/ |date=2011-10-08 }} * [https://dsal.uchicago.edu/ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಲೈಬ್ರರಿ ] {{Regions of the world}} {{GeoSouthAsia}} {{Countries of South Asia}} {{Languages of South Asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] 5ahofwy6btyi6vx34zvw5vt72jsv5gc 0 4217 1372008 1371585 2026-04-24T17:03:39Z Successalltime87 90571 1372008 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಂಗಡನೆಗಳು ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್" ಮತ್ತು "ಗೂಗ್ಲಿ" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "ನೋ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "ಕಟ್", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು ರನ್ನರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''ಬೌಲ್ಡ್''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಕಾಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್ (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ರನ್ ಔಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್'' ಅಥವಾ ''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಆಟದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ 1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (೧೮೮೯), ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ (೧೯೨೮), ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ (೧೯೨೯), ಭಾರತ (೧೯೩೨), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (೧೯೫೨), ಶ್ರೀಲಂಕಾ (೧೯೮೨), ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ (೧೯೯೨), ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್ ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಸಿಐನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌ ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಂಕೆಟ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌]], ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯುರಿ ಕಪ್|ಕರ್ರಿ ಕಪ್]], ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ ಶೀಲ್ಡ್|ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ [[ಜಿಲೆಟ್ ಕಪ್|ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ ಕಿಲಿಕಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈಸ್ಟೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)ರ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು ಮಧ್ಯಡಚ್‌<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿರುವ ವಿಕೇಟ್‌ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌ ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ MCC ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌ ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ ಬಾಡಿಲೈನ್‌ ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌, ಭಾರತ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌(ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಟ್ಬೆಂಟಿ20 ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬೌಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] * [[ಅಂತಾರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ]] * [[ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ICC ವಲ್ಡ್೯ ಟ್ವೆಂಟಿ 20|ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20]] * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಅಂಧರ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್]] * [[ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] 4zxp4epls83dzc0ynbjj1mwib357tpm 1372009 1372008 2026-04-24T17:09:25Z Successalltime87 90571 1372009 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಕ್ರೀಡೆ | image=Pollock to Hussey.jpg | imagesize=300px | caption=A [[Bowling (cricket)|bowler]] bowling to a [[Batting (cricket)|batsman]]. The paler strip is the [[cricket pitch]].it is very important The two sets of three wooden stumps on the pitch are the [[wickets]]. The two white lines are the [[Crease (cricket)|creases]]. | union=[[International Cricket Council]] | nickname= | first team= | registered= | clubs= | team=೧೧ players per side<br />substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness | category=[[Bat-and-ball games|bat-and-ball]] | ball=[[cricket ball]], [[cricket bat]],<br /> [[wicket]]: [[Stump (cricket)|stumps]], [[Bail (cricket)|bails]] }} '''ಕ್ರಿಕೆಟ್''' ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]]ಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಸಮುದ್ರ]]ದಾಚೆಗಿನ [[ದೇಶ]]ಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/index.html CricketArchive – ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |date=2013-03-11 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref>ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು{{convert|140|-|160|yd}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ<ref>{{Cite web |url=https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-28 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629115409/https://www.sportscourtdimensions.com/cricket/ |url-status=dead }}</ref> ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ {{convert|22|yd}}ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ''ಅಲಿಯಾಸ್'' ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm BBC Sport – ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಡೆಡ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಹಿತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 23] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |date=2010-02-18 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm BBC Sport – ಔಟ್ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm BBC Sport – ದಿ ಏಮ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು. ===ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Cricket pitch.svg|right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ]] ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>22 yards is the length of a [[ಚೈನ್ (ಘಟಕ)|chain]], a suveyor's measure first devised in 1620</ref> ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ{{convert|28.5|in}} ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ{{convert|9|in}} ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Stumps en.svg|right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.]] ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{convert|22|yd}}ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ {{convert|8|ft|8|in}}ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ{{convert|4|ft}} ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು{{convert|8|ft}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ === ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್|ಬ್ಯಾಟ]]ನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ {{convert|4.25|in}} ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ {{convert|38|in}} ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು. ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು {{convert|9|in}}ನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು {{convert|90|mph}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು === ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Umpire.jpg|thumb|left|ಅಂಪೈರ್]] ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ]] ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |date=2012-11-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ. === ಒವರುಗಳು === ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು [[ಒವರ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಒವರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ''ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ'' ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡದ ರಚನೆ === ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣತ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿದ್ದು ಚತುರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ, ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸರತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಬೌಲಿಂಗ್ === {{Main|bowler (cricket)|bowling (cricket)|bowling strategy (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Bowling action.png|right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನ]]ರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ. ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು {{convert|90|mph}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ". ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಂಗಡನೆಗಳು ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್" ಮತ್ತು "ಗೂಗ್ಲಿ" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "ನೋ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket fielding positions2.svg|thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು]] === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ === {{Main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}} ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಅಥವಾ ಕೀಪರ್ ''ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸುವ'', ಅತನು ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮುಂದುವರೆಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶೆಷವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಈತನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು (ಮತ್ತು ಹೇಗೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಈತನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ "ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು" ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಈತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ರ್ ಗಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನ ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಈತನು ನಾಯಕನ ಹಾಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗೊಂಡು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊವ್ಲರ್ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಕ್ರೀಸಿಗಿನ್ಥ ಹಿನ್ದಿನಿನ್ದ ಬೊವ್ಲಿನ್ಗ್ ಎಸೆದರೆ ಅದು ನೊ ಬಾಲ್ ಆಗುವಿದಿಲ್ಲ... === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ === {{Main|batsman|batting (cricket)}} [[File:WGGrace.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್ "taking guard" in 1883. ಈತನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಗವಸುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಗ್ರೇಸ್‌ನಂತಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಲಬ್ಯವಿರದಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೈ ಗವಸುಗಳು.]] ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "ಕಟ್", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್". ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು ರನ್ನರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. === ರನ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:cricket shots.svg|thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.]] ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ರನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್]] ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ''ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Master Blaster at work.jpg|left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.]] ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ). === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು === ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # '''ನೋ ಬಾಲ್''' – (a) ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕೈ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು; (b)ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿ; (c)ಹಿಂದಿನ ಗೆರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೌಲರ್ ಮತ್ತೆ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ಪರಿಮಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುಟುಕು ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ (೨೦–೨೦, ODI)ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೋ ಬಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಪ್ರೀ ಹಿಟ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರನ್ ಔಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಔಟ್ ಆಗುಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ವಿಧಾನದ ವಿರುಧ್ಹ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ವೈಡ್''' – ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ನ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವೈಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೌಲರ್‌ನ ದಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೋ ಬಾಲ್‌ನಂತೆಯೆ ವೈಡ್ ಆಗಿರುವ ಎಸೆತವನ್ನೂ ಪುನಹ ಎಸೆಯಬೇಕು. # '''ಬೈ''' – ಬೈಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಹೊಡೆತದ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ಆ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರುತ್ತದೆ ಆ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.(ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ್ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಈ ರೀತಿಯ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ) # '''ಲೆಗ್ ಬೈ''' –ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಾಗದೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ === Dismissals === {{Main|Dismissal (cricket)}} [[ಚಿತ್ರ:Stumping edited.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಚೆನ್ನೈ‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು.]] ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್" ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. # '''ಬೌಲ್ಡ್''' : ಬೌಲರ್ ಎಸೆದ ಬಾಲ್ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೆಟನ್ನು ಬಡಿದು ಒಂದು ಬೆಯಲ್ ನೆಲೆತಪ್ಪಿ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಬೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಬೌಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುಚರು (ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದೆರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ವಿಕೆಟನ್ನು ತಾಗಿ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೆಯಿಲ್‌ಗಳು ನೆಲೆತಪ್ಪದಿದ್ದಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |date=2012-11-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಕಾಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಾಲ್ ನೆಲವನ್ನು ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು "ಕಾಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |date=2012-12-25 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೆಟ್ (lbw)''' : ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಅಂಪೈರ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ‍್ ವಿಕೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಗುರಿತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಬದಲು ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬಹುದು, ಆಗ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ನ ನೇರಕ್ಕಿರುವ ಆತನ ಪ್ಯಾಡನ್ನು ಬಡಿಯಬೇಕೆಂದೆನೂ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟನ್ನು ಬಡಿಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಂಡು ಲೆಗ್ ಸ್ಟಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಬಡಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅಂಥಹ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |date=2008-08-31 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ರನ್ ಔಟ್''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ವಿಕೇಟ್ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ವಿಕೇಟನ್ನು "ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ" ಅದನ್ನು ರನ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 38] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |date=2008-03-05 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್''' ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಚೆಂಡು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈ ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಡಿರೇಕೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |date=2010-02-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್''' : ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೆಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಕರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರನ್‌ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು</ref> # '''ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುವುದು''' ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಡರ್‌‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಚೆಂಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ತಗುಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆಡಿದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |date=2009-02-20 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವುದು''' : ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೀಲ್ಡರ್‌ನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಔಟ್ ಆಗುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶ.<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |date=2009-05-24 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆ''' : ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ'' ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಶಯವೆಂದರೆ, ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ತಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಾಟ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಆತನ ಕೈ ತಾಗಿ ಪುಟಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಹಿಡಿದನೆಂದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತನು ಔಟ್ ಅಗುತ್ತಾನೆ).<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |date=2009-03-12 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> # '''ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಿಕೆ''', ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೂರು ನಿಮಿಶದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು: ಕಾನೂನು 31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |date=2008-05-01 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್'' ಅಥವಾ ''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು '''ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್''' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.''ನೋಬಾಲ್‌ '' ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ''ಬೋಲ್ಡ್‌'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌'', ''ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌'' ಅಥವಾ ''ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌'' ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ''ವೈಡ್‌'' ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಬೋಲ್ಡ್'', ''ಕ್ಯಾಚ್‌'', ''ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ'' ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ''ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ'' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ === {{Main|End of an innings (cricket)}} ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: # ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ); ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಾರರು ಗಾಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತಂಡವನ್ನು "ಆಲ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. # ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ) # ತಂಡದ ನಾಯಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಔಟ್ ಆಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂಡದ ಆಟ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಇದು ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) === ಫಲಿತಾಂಶ === {{Main|The result in cricket}} ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (''n'' ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "''n'' ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''n'' ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ''ರನ್‌'' ಗಳಿಂದ ''ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: ''n'' ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫಲಿತಾಂಶ#ತಡೆಹಿಡಿ|ಟೈ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ. == ಹವಾಮಾನ == ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. == ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು == ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಆಟದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. === ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ === {{Main|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್}} [[ಚಿತ್ರ:England vs South Africa.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಬಣ್ನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವು ನಿರ್ದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಋತು|ಇಂಗ್ಲಂಡ್]] ನಡುವೆ 1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (೧೮೮೯), ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ (೧೯೨೮), ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ (೧೯೨೯), ಭಾರತ (೧೯೩೨), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (೧೯೫೨), ಶ್ರೀಲಂಕಾ (೧೯೮೨), ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ (೧೯೯೨), ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (೨೦೦೦). ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm BBC Sport – Zimbabwe revokes Test status]. ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ ತಂಡವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌, ಗಯಾನ, ಜಮೈಕಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಟೊಬಾಗೊ ಹಾಗೂ ಲೀವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ವಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Australia vs India.jpg|thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ 20]] ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್ ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಸಿಐನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಬೇರ‍ೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ.]] ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌ ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಂಕೆಟ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕರ್ರಿ ಕಪ್, ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೆಲ್‌ಶಿಲ್ಡ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಸರು ಬದಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಜಿಲೆಟ್‌ ಕಪ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಾಗ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿನಿ-ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು === {{Main|Forms of cricket}} ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ]] ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ ಕಿಲಿಕಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈಸ್ಟೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of cricket}} [[ಚಿತ್ರ:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="MTG">[[ಜಾನ್ ಮೇಜರ್]], ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಅ ಗೇಮ್'', ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್, ೨೦೦೭</ref> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)ರ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ''ಕ್ರೀಗ್‌'' ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archivedate=2012-08-04|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the accounting entry as Thursday ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩೦೦ (Julian date), which is in the Gregorian year of ೧೩೦೧. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮<ref name="FLTL">{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=ಜಾನ್ ಲೀಚ್, ''ಪ್ರಾಮ್ ಲ್ಯಾಡ್ ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್''|archiveurl=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archivedate=2012-06-29|access-date=2009-11-18|url-status=live}} quotes the precise date of the court case in Guildford as Monday, ೧೭ ಜನೆವರಿ ೧೫೯೭ (ಜುಲಿಯನ್ ದಿನಾಂಕ), which is in the Gregorian year of ೧೫೯೮. ೩೧ ಜನೆವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ''ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು ಮಧ್ಯಡಚ್‌<ref>[[ಮಿಡಲ್ ಡಚ್]] ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಆಪ್ ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್|ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆ.</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.''krick'' (''-e'' ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ''cricc'' ಅಥವಾ ''cryce'' ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, p.೩</ref> ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''criquet'' ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬಿರ್ಲಿ, ''op. cit.''</ref> ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "''cryce'', Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆಲ್ಥ್ಯಾಮ್, p.೨೧</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ''krickstoel'' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿರುವ ವಿಕೇಟ್‌ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಬೋವೆನ್, p.೩೩</ref> ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು ''met de (krik ket)sen'' (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf ಡೇವಿಡ್ ಟೆರ್ರಿ, ''ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟ: ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621011709/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |date=2009-06-21 }}. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್‌ಮೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜಾನ್ ಎಡ್ಡೋಸ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೋಳಿಸಿದರು, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೧೮೫೭೫೪೨೭೦೩.</ref> ೧೫೯೮<ref name="FLTL"/> ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''creckett'' ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦<ref name="HSA">[[ಹ್ಯಾರಿ ಆಲ್ಥೆಮ್|ಎಚ್. ಎಸ್ ಆಲ್ಥೆಮ್]], ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸಂಪುಟ ೧ (to ೧೯೧೪), ಜಾರ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ವಿನ್, ೧೯೬೨</ref> ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌ ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="TJM">[[ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನ್|ತಿಮೋತಿ ಜೆ ಮೆಕ್ಯಾನ್]], ''ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'', ಸೊಸೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ, ೨೦೦೪</ref> [[ಚಿತ್ರ:England in North America 1859.jpg|250px|right|thumb|1859ರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಮೆಲಿನ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಆಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಆಟವು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ೧೬೬೦ರ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ (Restoration) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ತಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ’ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಚ್‌’ ಆಟವನ್ನು ೧೬೭೯ರಲ್ಲಿ ಸೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ’ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ XI’ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೭೦೭ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿಯ ಆರ್ಟಿಲರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವಿಕೇಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೬೦ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯದೆ ಪುಟಿಸಿ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಾಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪುಟಿಯುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅಗಲ ನಮೂನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಹ್ಯಾಂಬಲ್ಡನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಅನ್ನು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಂದರೆ MCC ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌ ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಹ್ಯಾಮಲ್ಡನ್‌ ಕ್ರೀಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. MCC ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಆಟದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸತೊಡಗಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ನ ವಿಕೇಟ್‌, ಹಾಗೂ ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ (lbw) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59]]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು [http://en.wikipedia.org/wiki/Australia%20national%20cricket%20team ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] ಜೊತೆಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152764.html CricInfo profile]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ ಬಾಡಿಲೈನ್‌ ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌, ಭಾರತ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌(ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಟ್ಬೆಂಟಿ20 ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ == {{Main|International structure of cricket|International Cricket Council}} [[ಚಿತ್ರ:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು.<ref name="CA">[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html CricketArchive: ICC ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]. ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ * ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ * ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಸದ್ಸ್ಯರುಗಳ ಪಟ್ಟೀ * ಟ್ವೆಂಟಿ20 * ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್ * ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] * ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್ * ಕುರುಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್ * ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat-inline}} <!--* [http://www.cricindia.co.nr ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ನೇರ ವರದಿ] --> * [http://www.icc-cricket.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ICC)] * [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ MCC – ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಿಯಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }} {{Forms of cricket}} {{Team Sport}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] j2kxfsd1py0d7qj79ir2djre8hjf4j4 0 7337 1371986 1356558 2026-04-24T12:32:31Z Malateshbs 99148 1371986 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:British Empire 1897.jpg|thumb|400px|right|[[೧೮೯೭]]ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.]] '''ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ'''ವು ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು . ಬಹುಕಾಲ ಅದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿತ್ತು . ಅದು [[೧೫ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೇನ್]] ದೇಶಗಳ ಸಮುದ್ರಾನ್ವೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಣಾಯುಗದ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿತ್ತು . ೧೯೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲುಭಾಗ ಅಂದರೆ ೪೭ ಕೋಟಿಯಿಂದ ೫೭ ಕೋಟಿಯ ನಡುವಿನಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕಾಲುಭಾಗ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೪.೩ ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಮೈಲಿ ( ೩೭ ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ಯಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು . ಈಗ ಅದು [[ಕಾಮನ್ವೆಲ್ಥ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದಾದರೂ , [[ಬ್ರಿಟಿಷ]] ಪ್ರಭಾವವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಉದಾ: ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ/ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸರಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ], ಕ್ರೀಡೆ ([[ಕ್ರಿಕೆಟ್]], [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]) ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು "ಸೂರ್ಯನೆಂದೂ ಮುಳುಗದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು . ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು [[ವಸಾಹತುಗಳು|ವಸಾಹತಿನ]] ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವಷ್ಟು ಅದು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ . [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದವು. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು '[[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್]]' ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳ ಮುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡವು. == ಶಬ್ದ ವುತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ದಾರಿ. == "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[೧೮೬೫]] ರ ನಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[John Oldmixon]], ''The British Empire in America, Containing the History of the Discovery, Settlement, Progress and Present State of All the British Colonies, on the Continent and Islands of America'' (London, 1708) <ref> James Truslow Adams, "'On the Term 'British Empire,'" ''American Historical Review'', 22 (1927), 485–9; Armitage pp 174-5</ref> == ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ == === ಆದಿ === [[ಚಿತ್ರ:Johncabotbonavista.jpg|right|thumb|150px|Statue of [[John Cabot]] in [[Newfoundland]], England's first overseas colony <ref>''Here: A Biography of the New American Continent'' Anthony DePalma, Page 196</ref>.]] ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ [[ಯೂರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯದ]]([[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪ]]ಗಳನ್ನೂ ಒಡಗೂಡಿ) ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜ[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ೭ನೇ ಹೆನ್ರಿ|೭ನೇ ಹೆನ್ರಿ]] ರೂಪಿಸಿದ ನಾವಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ತನ್ನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮುಮ್ಮಡಿ ರಿಚರ್ಡ್|ಮುಮ್ಮಡಿ ರಿಚರ್ಡ್]] ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದಂತಹ [[ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬುಡವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿದ [[ವರ್ತಕ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಈ ನೌಕಾಪಡೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತು ಮುಂದೆ [[ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಬೇ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]]ಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಹೆನ್ರಿಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೀತಿಗಳು ರಾಜ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವರ್ತಕ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ [[ಒಣ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು [[ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌಥ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಘನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[೧೪೯೬]] ಮತ್ತು [[೧೪೯೭]]ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಾವಿಕ [[ಜಾನ್ ಕಾಬೊಟ್]]ನ ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಮೊದಲ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ೧೪೯೬ರಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಹೆನ್ರಿಯು ಜಾನ್ ಕಾಬೊಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' (Letters Patent) ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ ಸನ್ನದನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. <ref>{{cite book |last=Canny |first=Nicholas |title=The Oxford History of the British Empire: Volume I: The Origins of Empire |year=1998 |publisher=Oxford University Press}}</ref> === ೮ ನೇ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ಘನ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅಭ್ಯುದಯ === [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ೭ನೇ ಹೆನ್ರಿ|೭ನೇ ಹೆನ್ರಿಯ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ೭ನೇ ಹೆನ್ರಿ ನಂತರ ಬಂದ ಅವನ ಮಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ೮ನೇ ಹೆನ್ರಿ|೮ನೇ ಹೆನ್ರಿ]] ಘನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಿದ. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸಂಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರವಾದ, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ, ದೂರಗಾಮಿ ತೋಪುಗಳುಳ್ಳ ಬೃಹತ್ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೮ನೇ ಹೆನ್ರಿ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದ ಶಾಸನವನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಇದಲ್ಲದೆಯೇ ಅವನು [[ದೀಪದಮನೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ]]ಗಳ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ದೇಶದ ನಾವಿಕರಿಗೂ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ]]ದ ನವ್ಯ ಘನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ - ಇದು ೧೫೮೮ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನಿನ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. === ಎಲಿಜಬೆತ್ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Loutherbourg, Spanish Armada.jpg|300px|thumb|left|''Defeat of the Spanish Armada'', by [[Philippe-Jacques de Loutherbourg]], ''painted 1796.]] [[ಟ್ಯೂಡರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಟ್ಯೂಡರ್]] ದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ೧ನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್|ರಾಣಿ ೧ನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡ್ರೇಕ್]] ಎಂಬುವನು ೧೫೭೭ರಿಂದ ೧೫೮೦ರ ಮಧ್ಯೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದು [[ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಗೆಲ್ಲನ್]] ನ ನಂತರ ಈ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಸಾಹಸಿಗನಾದನು. [[೧೫೭೯]] ರಲ್ಲಿ ಡ್ರೇಕನು ಉತ್ತರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ಇಳಿದು claimed for the [[English Crown]] what he named ''[[Nova Albion]]'' ("New Albion", [[Albion]] being an ancient name for England or Britain), though the claim was not followed by settlement. Subsequent maps spell out ''Nova Albion'' to the north of all [[New Spain]]. ಇದರ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು [[ಯುರೋಪ್]] ನ ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಜಾನ್ ಡೀ ಎಂಬುವನು " [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] " ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ಅನುಭವೀ ನಾವಿಕನಾಗಿದ್ದ ಈತನನ್ನು ಬಹಲಷ್ಟು ಆಂಗ್ಲ ನಾವಿಕರು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈತನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಯು [[ಡಾಂಟೆ]] ಕ್ರ್‍ತಿಯಾದ "ಮೊನಾರ್ಕಿಯಾ"ದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ಈತನು [[ವೇಲ್ಸ್]] ದೇಶದವನಾಗಿದ್ದು, ಇವನ " [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] " ಎಂಬ ಪದವು ಎಲಿಜಬೆತಳ ಟ್ಯೂಡರ್ ವಂಶದ ವೇಲ್ಸ್ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸರಿ ಹೊಂದಿತು. [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಯುಗ]]ವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ 8ನೇ ಹೆನ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ನೌಕಾಬಲದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದದ್ದು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಾವಿಕರ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಗಳ ಸಾಗರ ಸಂಬಧೀ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.[[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] [[ಸಾಗರ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]]ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] [[ಕಾಡಿಜ್]]ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡಿತಾದರೂ, ನಂತರ [[ಸ್ಪ್ಯೇನ್]]ನಿಂದ ಸರಣಿ ಸೊಲು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ದೊರೆಯಿತು. === ಸ್ಟುಅರ್ಟ್ ಯುಗ === 1604 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ 1ನೇ ಜೇಮ್ಸ್]] ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ [[ಲಂಡನ್ ಒಪ್ಪಂದ,1604|ಲಂಡನ್ ಒಪ್ಪಂದ]] ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದೊಡನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕದನಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ದೊರೆಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಡ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಸಾಹತನ್ನು 1607ರಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಟೌನ್, ವರ್ಜೀನಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಗರದಾಚೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಿತು. 1707ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ [[ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುನಿಯನ್ 1707|ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುನಿಯನ್]]ನಿಂದಾಗಿ [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]ಗಳು [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್]],ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]]ಆಯಿತು. == ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ == ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಶ: ಅತಿ ಯಶಸ್ವೀ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]. ಈ ಕಂಪನಿಯು, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ,[[ಭಾರತ]]ದ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] , [[ಸಿಂಗಪುರ]], [[ಸಿಲೋನ್]] ಮತ್ತು ಮಲಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು , ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಕುಟಮಣಿಯಾದ [[ಏಶಿಯಾ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಲಂಡನ್]] ನಗರದ ಲೀಡನ್ ಹಾಲ್ ರಸ್ತೆ ಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದಾರರ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ, 1600 ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿಯು, ರಾಜಸನ್ನದಿನ ಮೂಲಕ,ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದಳು. ಈ ಸನ್ನದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯು, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುವಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಬೃಹತ್ ಖಾಸಗಿ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೂಲ ಭಾರತೀಯ [[ಸಿಪಾಯಿ]]ಗಳು ಇದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ [[ಏಷಿಯಾ]] ಖಂಡದ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ]]ಯೆಂದು ಅನೇಕರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ]]ಯ ನಂತರದ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಂದಾಗಿ 1858ನೇ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜಾಧಿಪತ್ಯವು ಕಂಪನಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡವು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು . ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿಯಂತೆ , ಈ ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ . 1615 ನೇ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೇ ಜೇಮ್ಸ್ ದೊರೆಯು, ಸರ್ [[ಥಾಮಸ್ ರೋ]] ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ, [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಜಹಾಂಗೀರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಈ ಭೇಟಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಬಾದಷಾಹನಿಗೆ, ಯೂರೋಪಿನ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಈ ಭೇಟಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ, ಜಹಾಂಗೀರನು ಸರ್ ಥಾಮಸನ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದೊರೆಗೆ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದನು. === ವಿಸ್ತರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg|250px|thumb|300px|[[Robert Clive]]'s victory at the [[Battle of Plassey]] established the Company as a military as well as a commercial power.]] [[ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ದ ಪತನವು ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿ ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದಿತು. ೧೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು [[ಬಂಗಾಳ]] ದ [[ನವಾಬ್]] [[ಸಿರಾಜ್ ಉದ್ ದೌಲಾ]] ನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿತು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಸೇನೆಯು ಭಾರತೀಯ ಮಿತ್ರಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ [[ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ]] ದಲ್ಲಿ [[೨೩ ಜೂನ್]] [[೧೭೫೭]] ರಂದು ನವಾಬನ ಪೂರ್ವ ಸೇನಾಪತಿ [[ಮೀರ್ ಜಾಫರ್]] ನ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಈ ಜಯದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಬಂಗಾಳವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ ಸೈನ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಬಂಗಾಳದ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ದೊರೆತ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆಯ ಬಲದಿಂದ ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಾಳೇಗಾರರ (?) ವಿರುದ್ಧ ಬಹಳಷ್ಟು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಸಾರಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು ನಾಲ್ಕು [[ಆಂಗ್ಲ-ಮೈಸೂರು ಕದನಗಳು]] . ೧೭೬೬ ಮತ್ತು ೧೭೯೯ ರ ನಡುವೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] ದ [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] ದ [[ಹೈದರಾಲಿ]] ತದನಂತರ ಅವನ ಮಗ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ("ಮೈಸೂರಿನ ಹುಲಿ") ವಿರುದ್ಧ ಈ ಕದನಗಳು ನಡೆದವು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದನು. [[ನಾಲ್ಕನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]] ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ವಿರೋಧಿಗಳ ಜಂಟಿ ಪಡೆಗಳಿಂದಷ್ಟೇ ಮೈಸೂರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೈದರಾಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತಃ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ರನ್ನು ವೀರ ಹೋರಾಟಗಾರರೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ನಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿರದಂತೆ ಕಂಪನಿ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು. ೧೮೫೦ರ ದಶಕದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾರಿತು. ಹೀಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಕಂಪನಿಯು ಅದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು [[ಚೀನಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಅಫೀಮಿನ ಅಕ್ರಮ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚೀನಾದ [[ಕಿಂಗ್]] ದೊರೆಯ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಕಂಪನಿಯು, ಮುಂದೆ 1834-1860 ರ ನಡುವೆ ಎರಡು [[ಅಫೀಮು ಕದನ]]ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಕದನದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ವಿಜಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅದು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವೆಂದರೆ, 1839-1919ರ ನಡುವೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಮೂರು [[ಅಂಗ್ಲೋ-ಆಫ್ಘಾನ್]] ಯುದ್ಧಗಳು. === ಪತನ === ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಗೆಲುವಿನ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಬಂಡಾಯ]] ಸಂಭವಿಸಿ, ಕಂಪನಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡಿತು. ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ , ಕಂಪನಿಯ ಭಾರತೀಯ [[ಸಿಪಾಯಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ದಂಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ [[P53 Enfield|Pattern 1853 Enfield]] ರೈಫಲ್ ಗಳು. ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಪುಡಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾಗದದ ಕಾರತೂಸುಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ತೆಗೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು. ಆಕಳ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸೇವಿಸುವದು ಹಿಂದು ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಹಂದಿಯ ಕೊಬ್ಬು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆಕಳ ಅಥವಾ ಹಂದಿಯ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಪನಿಯು ಸಾಧಿಸಿತಾದರೂ ,ವದಂತಿಯು ಹರಡಿ ಅವರ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನೇಕ ಸಿಪಾಯಿಗಳು ನಿರಾಕರಿಸದರು. ದಂಗೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, [[ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ|ಮಂಗಳ ಪಾಂಡೆ]] ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಯು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದನೆಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಆತನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದುದು. ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಮತೀಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿದ ಈ ಹೊಸ ಕಾರತೂಸುಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೇ [[ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ|ಮಂಗಳ ಪಾಂಡೆ]]ಯ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ, ಹಲ್ಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1857ರ ಈ [[ಭಾರತೀಯ ಬಂಡಾಯ]]ವನ್ನೇ '[[ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ]]ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಭಾರವು ವಸ್ತುಶಃ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಂತರದ ಸುಮಾರು 90 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ, ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಾಧಿಪತ್ಯದ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನೇರ ಆಳಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು , ಈಗ [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಮಯನ್ಮಾರ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ''ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ''ದ ಕುಕ್ಕರಿಕೆ == ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಡ್ರ ವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟನ್, ಜಗತ್ತಿನ ಬಹು ಅಂಶದ ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕಬಂಧ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದ್ದಿತು. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಗೊಂಡು, ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸತೊಡಗಿತು. 1870ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕರು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿಬಂದಿತು. [[ಚಿತ್ರ:britannia2.jpg|thumb|250px|right|[[ಬ್ರಿಟಾನಿಯ]], ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಿತು.]] [[ಜರ್ಮನಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಗೊಂಡು, [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಹಾಗೂ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿನ]] ಪುರಾತನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದವು. 1870ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ತಮ್ಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಶತಮಾನದ ಅಂಚಿಗೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ಲೋಹ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದವು ಎಂದರೆ, ಅವು "ಜಗತ್ತಿನ ಹಳೆಯ ಕೈಸಾಲೆ"ಯ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸತೊಡಗಿದವು. ವಿತ್ತೀಯ, ವಿಮೆ ಹಾಗೂ ನೌಕಾ ಸೇವೆಗಳ ಅದೃಶ್ಯ ರಫ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವಾಣಿಜ್ಯವು ಪೂರ್ತಿ ಕುಸಿಯದಿದ್ದರೂ, 1880ರಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಕಾಲು ಪಾಲು, 1913ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಪ ವಿಕಸಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಬ್ರಿಟನ್ ಪೈಪೋಟಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಕರಾವಳಿಗಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಬಹುಕಾಲದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. == ನಿರ್ವಸಾಹತಿ ಮತ್ತು ಪತನ == ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದ ಸಂಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬದಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ತಿತಿಗಳಿಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗತೊಡಗಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಸಾನ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಹೋರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದ ಇದರ ಅವಸಾನದ ಮೊದಲ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು.ಎರಡನೆಯ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಉಳಿದ ವಸಾಹತುಗಳು ಸಹ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ೧೯೪೭ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಭಾರತೀಯರ ನೂರಾರು ವರುಷಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸುಖಾಂತ್ಯ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವು ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ ವಾಯಿತು , ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದವು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯಪುಟಗಳು == * [http://www.britishempire.co.uk Extensive information on the British Empire] * [http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Sizes of various empires and quasi-empires] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html |date=2012-10-11 }} * [http://www.direct.gov.uk/Gtgl1/GuideToGovernment/InternationalBodies/InternationalBodiesArticles/fs/en?CONTENT_ID=4003092&chk=JXlogH The Commonwealth] - UK government site {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|*]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] 19z9tpkt8y82yv0zjm7j64lumvgqo85 0 7736 1371998 1367806 2026-04-24T13:58:57Z Mainglück 72874 ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ - ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕ 1371998 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' - [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] [[ತಿಂಗಳು|ತಿಂಗಳ]] ೨೮ನೇ [[ದಿನ]]. {{ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು}} == ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು == == ಜನನ == * [[ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್]] - ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕ * == ನಿಧನ == * [[ಶಂ.ಬಾ. ಜೋಷಿ]] * == ಹಬ್ಬಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು == * * * == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *[http://www.tnl.net/when/today ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050805011822/http://www.tnl.net/when/today |date=2005-08-05 }} *[http://www.todayinsci.com/ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ] *[[ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್]]: [http://www.historychannel.com/today/ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ] *[http://www.on-this-day.com/ ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ] {{ತಿಂಗಳುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] [[ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು]] jkadbw266xmlxemi1hoomq04qkn7uc9 0 8675 1372010 1345684 2026-04-24T17:13:54Z Ragavendragp 95830 ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. 1372010 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ | image = Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg | image_size = 250px | caption =ಸಾರನಾಥ, ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನ | birth_date = ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 563 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 483 ರ ನಡುವೆ{{sfn|Cousins|1996 | pages = 57–63}}{{sfn |Norman|1997|p= 33}} | death_date = ಸು. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 483 (ವಯಸ್ಸು 80) ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 411 ಮತ್ತು 400 | Religious = (ಜನ್ಮದಿಂದ) ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | birth_place = ಲುಂಬಿನಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ (ಇಂದಿನ [[ನೇಪಾಳ]])<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/666|title=Lumbini, the Birthplace of the Lord Buddha|publisher=UNESCO|accessdate=7 September 2013}}</ref> ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ | death_place = ಕುಶೀನಗರ (ಇಂದಿನ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ) | known_for = [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ | predessor= ಕಶ್ಯಪ ಬುದ್ಧ | succesor= ಮೈತ್ರೇಯ ಬುದ್ಧ | ethnicity = | father=ಶುದ್ಧೋದನ | mother=ಮಾಯಾದೇವಿ }} [[ಚಿತ್ರ:Maya dream of the Birth of Gautama Siddharta.jpg|thumb|ಗೌತಮ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಜನ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಯಾಳ ಕನಸು]] [[ಚಿತ್ರ:Mahajanapadas (c. 500 BCE).png|right|thumb|250px|ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು.]] [[File:Otgonbayar Ershuu Buddha Painting.jpg|thumb|ಆಟ್ಗಾನ್‍ಬಾಯಾತ್ ಎರ್ಶೂ ನ ಬುದ್ಧ]] [[ಚಿತ್ರ:The Victory of Buddha.jpg|thumb|ಬುದ್ಧನ ವಿಜಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Great Departure.JPG|thumb|ಪ್ರಭಾವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಗೌತಮನ ಮಹಾ ನಿರ್ಗಮನ. ಗೌರವ ನೀಡಲು ಬಂದಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾವಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಜೊತೆಗಿದ್ದಾರೆ; ಗಾಂಧಾರ, ಕುಶಾನ ಅವಧಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Siddharta Gautama Borobudur.jpg|thumb|ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಕೂದಲನ್ನು ಬೋಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬೋರೊಬುಡುರ್, ೮ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Departure of Siddhartha.jpg|thumb|upright|ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ನಿರ್ಗಮನ]]'''ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ'''ನು (ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೬೩-೪೮೩) [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ಚತುರಾರ್ಯ ಸತ್ಯಗಳಾದ [[ದುಃಖ]], ದುಃಖದ ಹುಟ್ಟು, ದುಃಖದ ಅಡಗುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಒಯ್ಯುವ [[ಅಷ್ಟಾಂಗಿಕ ಮಾರ್ಗ|ಅಷ್ಟಾಂಗಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು]] ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ದಾರ್ಶನಿಕ. ಭಗವಾನ್ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ವಿಪಶ್ಶನ ಧ್ಯಾನ ಮಾರ್ಗವು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ತುಂಬಲು ಜನಿಸಿದವರು. ==ಬುದ್ಧರ ಸಂದೇಶಗಳು== * ಸಂಶೋಧನೆ, ತಿಳುವಳಿಕೆ, ಅನುಭವಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಇದುವೇ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ. ಅವನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದು ದುಃಖದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಇದನ್ನೆ ಅವನು [[ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] "ಧಮ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆದನು. ತಾನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ತಾನು ಮೊದಲನೆಯವನೂ ಅಲ್ಲ, ಕೊನೆಯವನೂ ಅಲ್ಲವೆಂದು ಸಾರಿದನು. *ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ತನ್ನಂತೆ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯತ್ನ, ಸಾಧನೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಸತತ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬುದ್ಧನೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. *ತಾನು ಅಂತಹ ಅರಿವಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಬುದ್ಧನೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲು ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ. ಬುದ್ಧನ ಮೊದಲ ಶಿಷ್ಯ ಆನಂದ. ಬುದ್ಧ ಎಂದರೆ ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎದ್ದವನು, ಜಾಗೃತನಾದವ, ಜ್ಞಾನಿ, ವಿಕಸಿತ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಂದರ್ಥ.{{sfnp|Gethin|1998|p=8}}{{sfn|Buswell|Lopez|2014|p=398}} ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಜೀವಿನಿಯಂಥ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಮಹಾತ್ಮ. "ಆಸೆಯೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ" ಎಂಬುದು ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ವ. ==ಜನನ== *ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿನ ಸಿಂಹಹನುವಿನ ಮಗ ಶುದ್ಧೋದನ. ಶುದ್ಧೋದನನಿಗೆ ತಂದೆ ಸಿಂಹಹನು ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ ಸುಪ್ರಬುದ್ಧನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿದೇವಿ ಮತ್ತು ಮಾಯಾದೇವಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಶುದ್ಧೋದನನ ಪಟ್ಟ ಮಹಿಷಿ ಮಾಯಾದೇವಿ. ಬುದ್ಧ ಲುಂಬಿನಿ ವನದಲ್ಲಿ, ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಶುದ್ಧೋದನ ಮತ್ತು ಮಾಯಾದೇವಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="WHC">{{cite web |title=Lumbini, the Birthplace of the Lord Buddha |url=https://whc.unesco.org/en/list/666 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731003917/https://whc.unesco.org/en/list/666/ |archive-date=31 July 2010 |access-date=26 May 2011 |website=World Heritage Convention |publisher=UNESCO}}</ref><ref name="Victoria and Albert Museum">{{cite web |title=The Astamahapratiharya: Buddhist pilgrimage sites |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/the-astamahapratiharya-buddhist-pilgrimage-sites/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031180234/http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/the-astamahapratiharya-buddhist-pilgrimage-sites/ |archive-date=31 October 2012 |access-date=25 December 2012 |publisher=Victoria and Albert Museum}}</ref> ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ. * [[ಮಗು|ಮಗುವಿಗೆ]] ಏಳು ದಿನವಾದಾಗ, ತಾಯಿ ಮಾಯಾದೇವಿ ಅಸುನೀಗಿದಳು. ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಎರಡನೆ ತಾಯಿ ಪ್ರಜಾಪತಿದೇವಿ (ಗೌತಮಿ) ಸಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇವನು ಸಿದ್ದಾರ್ಥ 'ಗೌತಮ'ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. (ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೪೪ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೫೦ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೬೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೬೨೩ನೇ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯದಿನ ಬುದ್ಧ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.) ==ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷತೆ== ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ. ಪ್ರಜಾಪತಿದೇವಿ ಸಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೌತಮನೆಂದೂ, ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] [[ಕೋಪ]], ಲೋಭ, ಮೌಢ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದವನನ್ನು '''ಬುದ್ಧ'''ನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [https://kannada7am.com/gautam-buddha-life-story-2026/ ಗೌತಮ] ಬುದ್ಧನೆಂಬ ಹೆಸರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ==ಮಹಾಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣ== ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಜನಿಸಿದಾಗಲೇ ಅವನಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಮಹಾಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣ ಇರುವುದನ್ನು ದೈವಜ್ಞರು ಅರಿತಿದ್ದರು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ೩೨ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿದ್ದು, ನೀಳಬಾಹು, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ, ಊರ್ಧ್ವಮುಖ, ರೋಮಧಾರೆ, ದೇಹವನ್ನು ಬಾಗಿಸದೆ ಮಂಡಿ ಮುಟ್ಟುವಷ್ಟು ನೀಳವಾದ ಕೈಗಳು, ಉದ್ದವಾದ ಬೆರಳುಗಳು, ಅತೀ ಮೃದುವಾದ ಹಸ್ತ ಮತ್ತು ನವಿರಾದ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ವಿಭೂತಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದಿಗ್ಗನಿಕಾಯ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧಗ್ರಂಥ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮುಖವಿನ ನಗು ಕಮಲ ಅರಳಿದಂತೆ.<ref name="autogenerated114">Shaw, Sarah. ''Buddhist Meditation: An Anthology of Texts from the Pali Canon.'' 2006. p. 114</ref> ==ಮಾಯಾದೇವಿಯ ಕನಸು== ಪುತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮಾಯಾದೇವಿ [[ಕನಸು|ಕನಸೊಂದನ್ನು]] ಕಂಡಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮಾಯಾದೇವಿಯನ್ನು [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದ]] ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಹಾಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದ್ದ [[ಚಿನ್ನ|ಬಂಗಾರದ]] ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿದರು. ಆಗ ಬಿಳಿಯ [[ಆನೆ|ಆನೆಯೊಂದು]] ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ [[ಕಮಲ]] ಪುಷ್ಪವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ಮಾಯಾದೇವಿಯ ಬಲಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ [[ಉದರ|ಉದರವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿತಂತೆ.{{sfnp|Beal|1875|p=37}}{{sfnp|Jones|1952|p=11}} ==ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಫಲ== ಸ್ವಪ್ನದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕುರಿತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕರು ಮಾಯಾದೇವಿ ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮವೀಯುವಳು. ಶಿಶುವು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷಕ್ತನಾದರೆ ಚಕ್ರಾಧೀಶ್ವರನೂ, ಸಂಪದ್ಭರಿತನೂ ಆಗುವನು, ರಾಜ್ಯಕೋಶಗಳ ಅಧಿಕಾರ ತೊರೆದು [[ಯೋಗಿ|ಯೋಗಿಯಾದರೇ]], ಮಹಾಯೋಗಿಯೆನಿಸಿ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವನು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.{{sfnp|Narada|1992|pp=9–12}}{{sfnp|Strong|2001|p=55}} ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆಯೆಂದು, ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನನು ಬಹಳ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದನು. ಸಿದ್ದಾರ್ಥನು ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತನಾಗುವಂತೆ, ಕುಲಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಕೊಡಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾಗದೆ, ರಾಮ, ಧಜ, ಲಕ್ಖಣ, ಮಂತಿಯಣ್ಣ, ಸುಯಾಮ, ಸುಭೋಗ, ಸುದತ್ತ, ಸುಮಿತ್ರ, ಸುಲಭ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತರಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದನು. ಸಿದ್ದಾರ್ಥನು ಬುದ್ಧಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯಕ್ಕೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ==ಮಾನವೀಯ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ== * ಘಟನೆ ೧. ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭವೊಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ವ್ಯವಸಾಯದ ಕಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೃಷಿ ಆರಂಭೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನ ಹೇಳಿದನು. ಅದರಂತೆ ಬಂಗಾರದ [[ನೇಗಿಲು|ನೇಗಿಲಿಗೆ]], ಸುಂದರವಾದ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ [[ಎತ್ತು|ಎತ್ತುಗಳನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿ, ಮುಂದುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ನೆಲವನ್ನು ಉತ್ತನು. ನಂತರ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಬಗೆದೊಡನೆ, ನೆಲದಿಂದ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳು ಹೊರಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅವನ್ನು ಕಂಡು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಬಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಮನದಲ್ಲಿ ವೇದನೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರದನ್ನು ಅವನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ. * ಘಟನೆ ೨. ಒಂದು ದಿನ ಸೋದರ ದೇವದತ್ತನು [[ಉದ್ಯಾನ|ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ]] ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಹಂಸ|ಹಂಸಪಕ್ಷಿಗೆ]] ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದನು. ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಅದು ನೋವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ವಿಲವಿಲನೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮನನೊಂದು ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿದನು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಹಂಸವು ಬದುಕಿತು. ==ವಿವಾಹ== *ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನನು ಮಗನು ವಿರಕ್ತನಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.{{sfnp|Gethin|1998|p=20}} ಹರೆಯದಲ್ಲಿ [[ಮದುವೆ]] ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಸಂಸಾರಸುಖದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆಂದು ಬಗೆದು, ಮಗನಿಗೊಂದು [[ಸ್ವಯಂವರ|ಸ್ವಯಂವರವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿದನು]]. ಅವನು ಒಪ್ಪುವ ಕನ್ಯೆ ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಊರಿನ ಎಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯರೂ ಬಂದು ರಾಜಕುಮಾರನಿಂದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದಾನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಮಾರಂಭ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. *ಅಂತೆಯೇ ಊರಿನ ಎಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯರು ಬಂದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಕೈಯಿಂದ [[ಆಭರಣಗಳು|ಆಭರಣಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಶುದ್ಧೋಧನನ ಸಚಿವನಾದ ದಂಡಪಾಣಿಯ (ಯಶೋಧರೆಯ ತಂದೆ ಮಹಾಮಾನನೆಂದು, ಸುಪ್ರಬುದ್ಧನೆಂದು ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|title=Stars at Dawn: Forgotten Stories of Women in the Buddha's Life|last=Garling|first=Wendy|publisher=[[Shambhala Publications]]|year=2016|isbn=9780834840300|page=83}}</ref><ref>{{cite web |title=Dhammapada Verse 128 Suppabuddhasakya Vatthu |url=http://www.tipitaka.net/tipitaka/dhp/verseload.php?verse=128 |publisher=Tipitaka.net}}</ref>) ಮಗಳು ಅಥವಾ ಯಶೋಮತಿ ಎಂಬುವವಳು ಅತೀ ಸುಂದರಳೂ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತಳೂ ಆಗಿದ್ದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಳು. *ಆಕೆಯ ಗಾಂಭಿರ್ಯ, ಘನತೆಗಳು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಡವೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದ್ದುವು. ಆಗ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿದ್ದ [[ಉಂಗುರ|ಉಂಗುರವನ್ನೇ]] ತೆಗೆದು ಕೊಡಲು ಹೋದನು. ಆದರವಳು ನಿಮ್ಮ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯ ನೋಟವೇ ನನಗೊಂದು ಆಭರಣ, ಅದೇ ಸಾಕೆಂದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಳು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಯಶೋಧರೆಯಲ್ಲಿ ಮಮಕಾರ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಗೂಢಚಾರ ವರದಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಯಶೋಧರೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದನು. *ಯಶೋಧರೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೌತಮಾ ಮತ್ತು ಮನೋವುರಾ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಯುವತಿಯರನ್ನು ತಂದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಲಲಿತ ವಿಸ್ತರ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಪತ್ನಿಯರ ಹೆಸರು ಮೃಗಜಾ, ಯಶೋಧರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲಾವರ್ಣಾ ಎಂದೂ, ಚೈನಾ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಶೋಧರೆ, ಗೋಪ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲಾವರ್ಣಾ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ==ಪುತ್ರೋತ್ಸವ== ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಅವನ ರಾಣಿಯರ ಸಂಗದಿಂದ ಅವನ ಜ್ಞಾನದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪತ್ನಿಯರ ಮನನೋಯದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಯಶೋಧರೆ ಗಂಡು ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯಾದಳು. ಪುತ್ರನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನೇ 'ರಾಹುಲ'ನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.{{sfnp|Meeks|2016|p=139}} ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನ ಪುತ್ರೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದೊಡನೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಬಡಬಗ್ಗರಿಗೆ ಅಪಾರ ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಾಡಿದನು. ==ವೈರಾಗ್ಯ== ಮಗುವಿಗೆ ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರೊಳಗೆ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ದುಃಖದ 'ದಿವ್ಯದರ್ಶನ'ವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಕೊಡದೆ ತನ್ನ ಸಾರಥಿ ಚೆನ್ನನೊಂದಿಗೆ ನಗರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುದುಕನನ್ನು, [[ರೋಗಿ|ರೋಗಿಯನ್ನು]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಮರಣ|ಸಾವನ್ನು]] ಕಂಡು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfnp|Gethin|1998|p=21}}{{sfnp|Strong|2001|p=63}}{{sfnp|Conze|1959|pp=39–40}}{{sfnp|Warder|2000|p=322}}{{sfnp|Schumann|2003|p=44}} ಖಿನ್ನ ಮನಸ್ಕನಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಮನದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತನಾಗಿ ಕುಳಿತು ಆಲೋಚಿಸುವಾಗ ಅವನ ಮುಂದೆ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬ ಬರುತ್ತಾನೆ. *ಅದುವರೆವಿಗೂ ಅಂತಹವನನ್ನು ಕಾಣದಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಆ ಸನ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವನು- "[[ಜನನ]]-ಮರಣಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವನೂ ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ ಕ್ಷಣಿಕ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಆಸೆ ಪಟ್ಟು, ಸಾಗರದಷ್ಟು ದುಃಖ ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಖೇದಗೊಂಡು ಕಾಡುಮೇಡು ಅಲೆಯುತ್ತಾ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರು, ಸುಖ-ಸಂಪತ್ತುಗಳೆಂಬ ಕೋಟಲೆಯಿಂದ ದೂರವಾದವನು. ನನಗೆ ಕಷ್ಟ ಬರುವುದೆಂಬ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಸುಖ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ. ಉರಿಬರಲಿ, ಸಿರಿಬರಲಿ, ಬೇಕು - ಬೇಡ ಎಂಬ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದವನು. ಆತ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರನು ನಾನು. ಭೂಮಿಯೇ ನನ್ನ ಮನೆ, ಆಕಾಶವೇ ನನಗೆ ಹೊದಿಕೆ. ಅನ್ಯರ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಈ ಅರಣ್ಯ ನನ್ನ ವಿಹಾರ ತಾಣ" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಮಾತು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡವು. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ಒಂದು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ==ಸಂಸಾರ ಪರಿತ್ಯಾಗ== *ವೃದ್ಧ, ರೋಗಿ, ಮೃತದೇಹ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಮಾರ್ಪಾಡು ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{cite journal|last=Wynne|first=Alexander|title=Did the Buddha exist?|journal=JOCBS|date=2019|volume=16|pages=98–148}}</ref> ಜರಾಮರಣಗಳಿಗೆ, ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ನಡೆಸಿದ ಜೀವನ ಸಲ್ಲದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವನು. ಈ ಬಂಧನದ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ [[ಕಾಡು|ಕಾಡಿನತ್ತ]] ಹೋಗುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. *ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವರಿಗೆ ತನ್ನ ಅಗಲುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟೊಂದು ನೋವಾಗಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಒಡನೆಯೇ ಮನೋನಿಶ್ಚಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ತಂದೆ ಶುದ್ಧೋದನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಾನು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಅನುಮತಿ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಶುದ್ಧೋದನ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. * ಆಗ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ತಂದೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವುದಾದರೆ, ತಾನು ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಂದೆಯ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. # ತನಗೆ ಎಂದೂ [[ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ]] ಬಾರದಂತಿರಬೇಕು. # ನಿತ್ಯವೂ ತಾನು ದುಃಖರಹಿತನಾಗಿರಬೇಕು. # ತನಗೆ ಮರಣವೇ ಸಂಭವಿಸದೆ ಅಮರಜೀವಿಯಾಗಿರಬೇಕು. # ಯಾವ [[ರೋಗ]]-ರುಜಿನಗಳು ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು. ಇವುಗಳನ್ನು ತಂದೆ ಕರುಣಿಸುವುದಾದರೆ ತಾನು ಅರಣ್ಯಗಮನವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗ, ಶುದ್ಧೋದನ ಮೂಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. *ಕಡೆಗೆ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಯಾವ ಬಂಧು ಬಾಂಧವರಿಗೂ ತಿಳಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡದೆ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು, ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ, ಕೊನೆಯ ಸಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ತನ್ನ ಮಗನ ಮುದ್ದು ಮಖವನ್ನು ನೋಡಲು ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸುಖ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹೊರ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.{{sfnp|Narada|1992|pp=15–16}} * ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಸೇವಕನಾದ ಚಂದಕ ಅಥವಾ ಚೆನ್ನನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಂಧಕವೆಂಬ [[ಕುದುರೆ|ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ]], ರಾಜತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಅರಣ್ಯದೆಡೆಗೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕುದುರೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದು, ಚಂದಕನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ, ಅವನನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಿ, ಸಾಧನೆಯ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.{{sfnp|Strong|2015|loc=The Great Departure}} ==ಜ್ಞಾನಯೋಗಿಯಾಗಿ== *ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಭಾರ್ಗವಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಧಕರಿಂದ ತಪೋನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲೆತ್ನಿಸಿದನು. ನಂತರ [[ಮಗಧ]] ದೇಶದೆಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ರಾಜವೈಭವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಅರಣ್ಯ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆದರದೆ, ಹಸಿವು, ತೃಷೆಗಳ ಪರಿವೆ ಇಲ್ಲದೆ, [[ರಾಜ್‍ಗೃಹ|ರಾಜಗೃಹಕ್ಕೆ]] ಬಂದು ದೀನರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತಿ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಗಧ ರಾಜ್ಯದ ಆರಾಡ ಕಾಲಾಮನೆಂಬ ತಪಸ್ವಿಯ ಬಳಿ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿದನು.{{sfnp|Schumann|2003|p=47}}{{sfnp|Anālayo|2011|p=175}} * ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದಾಗ ಅವನಿಗೆ ೨೯ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. 'ಉರುವೇಲ' ಅವನ ತಪಸ್ಸಾಧನೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ಪಂಥಗಳ ಗುರುಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸತತವಾಗಿ ೬ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ದೇಹ ದಂಡನೆ ಮಾಡಿದನು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಯಾವ ಸಾಧನೆಯಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತನಾಗದೆ, ಕೊನೆಗೆ ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸನ್ನು]] ಆಚರಿಸತೊಡಗಿದನು. ನಿರಾಹಾರ ವ್ರತದಿಂದ ದೇಹ ಕೃಶವಾಗಿ, ಅವನ ಚೈತನ್ಯವೇ ಉಡುಗಿ ಹೋಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿತು.{{sfnp|Anālayo|2011|p=236}} ಕಾಯಕ್ಲೇಶ, ನಿರಾಹಾರ ನಿಯಮಗಳು ಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯವಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತನು.{{sfnp|Anālayo|2011|p=240}} ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಫಲ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. * ಸುಜಾತೆ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಪಾಯಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ<ref>{{cite web |title=The Golden Bowl |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/15lbud.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130303222852/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/15lbud.htm |archive-date=3 March 2013 |access-date=25 December 2012 |work=Life of the Buddha |via=BuddhaNet}}</ref> ಸಮಾಧಾನ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, [[ಪದ್ಮಾಸನ]] ಹಾಕಿ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತನಾದನು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು.{{sfnp|Ñāṇamoli Bhikkhu|1992|p=30}} ವೈಶಾಖ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ನಾಲ್ಕುಜಾವದ ಅನುಭವ ಪಡೆದು ಜ್ಞಾನಯೋಗಿಯಾದನು. ಆ ನಾಲ್ಕು ಜಾವದಲ್ಲಿನ ಅನುಭವಗಳೆಂದರೆ- # ಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಅರಿಯುವಿಕೆ, # ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ವಿವೇಕೋದಯ, # ಜರಾಮರಣಗಳ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕ್ಷಣಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ತೃಷೆಯೇ ಕಾರಣ, # ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ತತ್ತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ. * ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರು ಮುಂದಿನ ೪೫ ವರ್ಷಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧಮ್ಮೋಪದೇಶಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಗೆ ತ್ರಿಸರಣ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು. == ಬುದ್ಧನ ಸಂದೇಶಗಳು == ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮದ ಮೂಲ ಸಂಕೇತಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನ ಧ್ಯೇಯಗಳಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಬುದ್ಧಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ (ನಾನು ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.) ಧಮ್ಮಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ (ನಾನು ಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.) ಸಂಘಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ (ನಾನು ಸಂಘಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.) ಗಚ್ಛಾಮಿ ಎಂದರೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಶರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಾಸಕರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾವು ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮಾಚಾರಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮದ್ಯಮ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮೈತ್ರಿ, [[ಕರುಣೆ]], [[ದಯೆ]], ಸಮತೆ, [[ಪ್ರೀತಿ]], ಅನುಕಂಪ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. === ಧಮ್ಮ === ಬುದ್ಧರು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಜೀವನ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯ. ಧಮ್ಮವೆಂದರೆ ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಬೆಳಕು ಚಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರು ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಬ್ಬಾಣ ಹೊಂದಬಹುದು. ಬುದ್ಧರ ಉಪದೇಶಗಳು ಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದೆ. ಧಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪಾಸಕರು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಕು ಇಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸಲು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಸಂರ್ಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಭಿಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳು ಜೀವನ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತ್ರಿಪಿಠಕಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ತ್ರಿಪಿಟಕಗಳು === ಅವುಗಳೆಂದರೆ:<ref>{{Cite web |title=Tipitaka {{!}} Buddhist canon |url=https://www.britannica.com/topic/Tipitaka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427112107/https://www.britannica.com/topic/Tipitaka |archive-date=2020-04-27 |access-date=2019-03-12 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> # '''ವಿನಯ ಪಿಟಕ''': ಭಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಕು ಸಂಘಗಳ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. # '''ಸುತ್ತ ಪಿಟಕ''': ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯ ಸತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು, ಗೀತೆಗಳು, [[ಕಥೆ]], ಉಪಕಥೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. # [[ಅಭಿಧಮ್ಮ]] ಪಿಟಕ: ಸುತ್ತ ಪಿಟಕದಲ್ಲಿನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.<ref name="EB2008">"Abhidharma Pitaka." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.</ref> === ಸಂಘ === ಬೌದ್ಧ ಸಂಘಗಳು ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರು ತಮ್ಮ ಬೋಧನೆಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಭಿಕ್ಕು ಸಂಘಗಳು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ್ಯಾಂತ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಲಾವೋಸ್]], [[ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಚೀನಾ]], [[ಟಿಬೆಟ್]], ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ ಇವೆ. ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಕಿಣಿ ಸಂಘಗಳು [[ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧಮ್ಮದ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ==ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ== *ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆ ಎಂದರೆ-ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ - ಶಾಕ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಂಘವೊಂದಿತ್ತು. ೨೦ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಶಾಕ್ಯ ಯುವಕರೆಲ್ಲ ಆ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನು ಆ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯನಾದನು. *ತುಸು ಕಾಲಾನಂತರ, ಶಾಕ್ಯರಾಜ್ಯದ ನೆರೆ ರಾಜ್ಯ 'ಕೊಲೀಯ'ದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ, ರೋಹಿಣಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರು ರೋಹಿಣಿ ನದಿ ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಯುದ್ಧ]] ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯ ಶಾಕ್ಯಸಂಘದ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. *ಶಾಕ್ಯಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಕೊಲೀಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಘದ ತೀರ್ಪಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಶಾಕ್ಯಸಂಘವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. # ಸೈನ್ಯ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲರಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು. # ಗಡೀಪಾರು ಇಲ್ಲವೇ ಬಹಿಷ್ಕಾರ # ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಮರಣದಂಡನೆ *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಯ್ದು ಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಈ ಮೂರು ಶಿಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಡೀಪಾರಿನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಂತರ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲಕತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಟ್ಟು ಕತೆಯನ್ನು ಹೆಣೆದು, ಇಡೀ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೇ ತಿರುಚುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾನೊಬ್ಬ ಚರಿತ್ರಾಕಾರನಾಗಿ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಕೃತಿ ನೆರವು== # ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನ್ - Dilip.k # ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು - ವಿಮೋಚನಾ ಗ್ರಂಥ-ಸಂಪಾದಕರು-ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ\ # ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ-ಪ್ರಶಾಂತ್ ಟಿ ಎಂ Dhulia Ranjith ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|22em}} * [https://thekannadanews.com/quotes/gautama-buddha-quotes-thought-kannada/ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ನುಡಿಮುತ್ತು ಮತ್ತು ವಚನಗಳು. Thekannadanews.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121135817/https://thekannadanews.com/quotes/gautama-buddha-quotes-thought-kannada/ |date=2022-01-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದಾರ್ಶನಿಕರು]] frv2839ot13cojs4ceg5ps5xcsef7q9 0 13263 1371987 1351402 2026-04-24T12:35:39Z Malateshbs 99148 ಫ಼ಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ 1371987 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox ಊರು | name =ನರಗುಂದ | native_name = ನರಗುಂದ | native_name_lang = kn | other_name = Naragunda | nickname = | settlement_type =ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.72 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type =ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Gadag district|ಗದಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 605 | population_total = 32548 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = {{URL|www.naragundatown.gov.in}} | footnotes = }} '''ನರಗುಂದವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ''' [[ಗದಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು; ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟಗಾರ ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಊರಿನವರು. ೧೮೫೭ರ ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯದಷ್ಟೇ ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ನಗರವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಸೊಲ್ಲಾಪೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 36318 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾ ನರಗುಂದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದೆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಖಡ್ಗವು ಇದೆ. ನರಗುಂದ ಗುಡ್ಡವು ನೋಡಲು ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಅವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಎದುರಿಗೆ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರಾವರಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನರಗುಂದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು ಕೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ನರಗುಂದ. ಇಲ್ಲಿ 35 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣವೂ ಇದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 436 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 92,644 (2001). ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 560 ಮಿಮೀ. ಜೋಳ, ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳೂ ಉಂಟು. ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,548 (2001). ಇದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ, ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ, ಸೇಂಗಾ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. . ==ಇತಿಹಾಸ== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಚಾಳುಕ್ಯ 3ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ, 2ನೆಯ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು 3ನೆಯ ತೈಲರ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಆಗ ನರಗುಂದ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು 220 ಮಹಾಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ1674ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 1778ರಲ್ಲಿ ಹೈದರನಿಗೆ ನರಗುಂದ ಕಪ್ಪ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1785ರಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದ ಕೋಟೆ ಟಿಪ್ಪುವಿಗೆ ವಶವಾಯಿತು. ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆ 1818ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನರಗುಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ನರಗುಂದವನ್ನು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪರವಾಗಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವೆ ರಾಜವಂಶದ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯು, ೧೭೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ನರಗುಂದದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಭಾವೆ ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಿಗರಾಗಿದ್ದ ಪೇಠೆ ಪರಿವಾರಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳ ಮೂಲಕ ತೇಜೋವಧೆ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರನ್ನು ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ 1857 ಮೇ 10ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ [[ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ]]ನ ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು. ದಾದಾಜಿರಾಯನ ವಂಶದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬಂಡೆದ್ದ. ಭಾರತದ 1857ರ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರು ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು. 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು. == ಕೊಣ್ಣೂರು == ಇದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೇ ನರಗುಂದದಿಂದ 20 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟಗೆ ಹೋಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿ ಗೋಧಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಜೋಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆರು ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಊರಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2 ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು 1 PU ಕಾಲೇಜು 1 ITI ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ರಾಮದುರ್ಗ ನರಗುಂದ ಶಿರೋಳ ಕುಳಗೇರಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕುನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೆಯಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ==ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 215 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಚಿಕ್ಕನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 61 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದೆ. ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]] 1674 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು `ಮಹಿಫತ್ ಗಡ' ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಭವಾನಿಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ, ಹನುಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1720ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಮಾದರಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ ==೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ== ೧೯೮೦ ರ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ನರಗುಂದದ ತಹಸಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗ ಆದ ಲಾಠೀಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರೈತರು ಬಲಿಯಾದರು. ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ರೈತ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಜನ ಪೋಲೀಸರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ನಂತರದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ರೈತರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.prajavani.net/news/article/2013/04/16/163376.html ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನರಗುಂದ|ನರಗುಂದ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} hrjen5patsqgzwfjzn6d06sjpj0c9u4 1371988 1371987 2026-04-24T12:38:43Z Malateshbs 99148 ಗ್ರಾಮರ್ ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ 1371988 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox ಊರು | name =ನರಗುಂದ | native_name = ನರಗುಂದ | native_name_lang = kn | other_name = Naragunda | nickname = | settlement_type =ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.72 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type =ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Gadag district|ಗದಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 605 | population_total = 32548 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = {{URL|www.naragundatown.gov.in}} | footnotes = }} '''ನರಗುಂದವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ''' [[ಗದಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು; ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟಗಾರ ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಊರಿನವರು. ೧೮೫೭ರ ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯದಷ್ಟೇ ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ನಗರವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಸೊಲ್ಲಾಪೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 36318 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾ ನರಗುಂದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದೆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಖಡ್ಗವು ಇದೆ. ನರಗುಂದ ಗುಡ್ಡವು ನೋಡಲು ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಅವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಎದುರಿಗೆ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರಾವರಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನರಗುಂದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು ಕೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ನರಗುಂದ. ಇಲ್ಲಿ 35 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣವೂ ಇದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 436 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 92,644 (2001). ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 560 ಮಿಮೀ. ಜೋಳ, ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳೂ ಉಂಟು. ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,548 (2001). ಇದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ, ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ, ಸೇಂಗಾ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. . ==ಇತಿಹಾಸ== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಚಾಳುಕ್ಯ 3ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ, 2ನೆಯ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು 3ನೆಯ ತೈಲರ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಆಗ ನರಗುಂದ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು 220 ಮಹಾಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ1674ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 1778ರಲ್ಲಿ ಹೈದರನಿಗೆ ನರಗುಂದ ಕಪ್ಪ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1785ರಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದ ಕೋಟೆ ಟಿಪ್ಪುವಿಗೆ ವಶವಾಯಿತು. ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆ 1818ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನರಗುಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ನರಗುಂದವನ್ನು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪರವಾಗಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವೆ ರಾಜವಂಶದ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯು, ೧೭೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ನರಗುಂದದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಭಾವೆ ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಿಗರಾಗಿದ್ದ ಪೇಠೆ ಪರಿವಾರಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳಿಂದ ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ 1857 ಮೇ 10ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ [[ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ]]ನ ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು. ದಾದಾಜಿರಾಯನ ವಂಶದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬಂಡೆದ್ದ. ಭಾರತದ 1857ರ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರು ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು. 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು. == ಕೊಣ್ಣೂರು == ಇದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೇ ನರಗುಂದದಿಂದ 20 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟಗೆ ಹೋಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿ ಗೋಧಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಜೋಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆರು ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಊರಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2 ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು 1 PU ಕಾಲೇಜು 1 ITI ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ರಾಮದುರ್ಗ ನರಗುಂದ ಶಿರೋಳ ಕುಳಗೇರಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕುನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೆಯಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ==ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 215 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಚಿಕ್ಕನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 61 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದೆ. ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]] 1674 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು `ಮಹಿಫತ್ ಗಡ' ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಭವಾನಿಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ, ಹನುಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1720ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಮಾದರಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ ==೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ== ೧೯೮೦ ರ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ನರಗುಂದದ ತಹಸಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗ ಆದ ಲಾಠೀಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರೈತರು ಬಲಿಯಾದರು. ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ರೈತ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಜನ ಪೋಲೀಸರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ನಂತರದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ರೈತರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.prajavani.net/news/article/2013/04/16/163376.html ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನರಗುಂದ|ನರಗುಂದ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} ezu1upgk5mmwt0nd5klyqhllxwswzsj 1371989 1371988 2026-04-24T12:41:11Z Malateshbs 99148 /* ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ */ 1371989 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox ಊರು | name =ನರಗುಂದ | native_name = ನರಗುಂದ | native_name_lang = kn | other_name = Naragunda | nickname = | settlement_type =ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.72 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type =ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Gadag district|ಗದಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 605 | population_total = 32548 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = {{URL|www.naragundatown.gov.in}} | footnotes = }} '''ನರಗುಂದವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ''' [[ಗದಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು; ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟಗಾರ ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಊರಿನವರು. ೧೮೫೭ರ ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯದಷ್ಟೇ ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ನಗರವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಸೊಲ್ಲಾಪೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 36318 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾ ನರಗುಂದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದೆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಖಡ್ಗವು ಇದೆ. ನರಗುಂದ ಗುಡ್ಡವು ನೋಡಲು ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಅವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಎದುರಿಗೆ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರಾವರಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನರಗುಂದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು ಕೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ನರಗುಂದ. ಇಲ್ಲಿ 35 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣವೂ ಇದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 436 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 92,644 (2001). ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 560 ಮಿಮೀ. ಜೋಳ, ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳೂ ಉಂಟು. ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,548 (2001). ಇದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ, ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ, ಸೇಂಗಾ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. . ==ಇತಿಹಾಸ== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಚಾಳುಕ್ಯ 3ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ, 2ನೆಯ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು 3ನೆಯ ತೈಲರ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಆಗ ನರಗುಂದ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು 220 ಮಹಾಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ1674ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 1778ರಲ್ಲಿ ಹೈದರನಿಗೆ ನರಗುಂದ ಕಪ್ಪ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1785ರಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದ ಕೋಟೆ ಟಿಪ್ಪುವಿಗೆ ವಶವಾಯಿತು. ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆ 1818ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನರಗುಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ನರಗುಂದವನ್ನು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪರವಾಗಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವೆ ರಾಜವಂಶದ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯು, ೧೭೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ನರಗುಂದದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಭಾವೆ ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಿಗರಾಗಿದ್ದ ಪೇಠೆ ಪರಿವಾರಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳಿಂದ ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ 1857 ಮೇ 10ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ [[ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ]]ನ ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು. ದಾದಾಜಿರಾಯನ ವಂಶದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬಂಡೆದ್ದ. ಭಾರತದ 1857ರ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರು ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು. 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು. == ಕೊಣ್ಣೂರು == ಇದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೇ ನರಗುಂದದಿಂದ 20 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟಗೆ ಹೋಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿ ಗೋಧಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಜೋಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆರು ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಊರಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2 ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು 1 PU ಕಾಲೇಜು 1 ITI ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ರಾಮದುರ್ಗ ನರಗುಂದ ಶಿರೋಳ ಕುಳಗೇರಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕುನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೆಯಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ==ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 215 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಚಿಕ್ಕನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 61 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದೆ. ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]] 1674 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು `ಮಹಿಫತ್ ಗಡ' ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಭವಾನಿಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ, ಹನುಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1720ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಮಾದರಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ ==೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ== ೧೯೮೦ ರ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ನರಗುಂದದ ತಹಸಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗ ಆದ ಲಾಠೀಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರೈತರು ಬಲಿಯಾದರು. ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ರೈತ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಜನ ಪೋಲೀಸರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ನಂತರದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ರೈತರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. <ref>{{cite news |title=ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯ, ರೈತಸಂಘದ ಉದಯ (Naragunda Rebellion, Rise of Raitha Sangha) |url=https://www.varthabharati.in/article/naragunda-rebellion-rise-of-raitha-sangha-1949038 |work=Vartha Bharati |date=20 July 2023 |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=When Protesting Farmers Brought Down a Government |url=https://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/14/19840/when-protesting-farmers-brought-down-a-government-- |work=The Citizen |date=6 January 2021}}</ref> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.prajavani.net/news/article/2013/04/16/163376.html ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನರಗುಂದ|ನರಗುಂದ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} g6x71b42rhkso1gfpwgfqjqql386oyx 1371990 1371989 2026-04-24T12:44:22Z Malateshbs 99148 ಚಾಲುಕ್ಯಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಜೋಡಿಸಿದೆ 1371990 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox ಊರು | name =ನರಗುಂದ | native_name = ನರಗುಂದ | native_name_lang = kn | other_name = Naragunda | nickname = | settlement_type =ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.72 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type =ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Gadag district|ಗದಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 605 | population_total = 32548 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = {{URL|www.naragundatown.gov.in}} | footnotes = }} '''ನರಗುಂದವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ''' [[ಗದಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು; ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟಗಾರ ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಊರಿನವರು. ೧೮೫೭ರ ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯದಷ್ಟೇ ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ನಗರವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಸೊಲ್ಲಾಪೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 36318 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾ ನರಗುಂದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದೆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಖಡ್ಗವು ಇದೆ. ನರಗುಂದ ಗುಡ್ಡವು ನೋಡಲು ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಅವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಎದುರಿಗೆ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರಾವರಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನರಗುಂದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು ಕೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ನರಗುಂದ. ಇಲ್ಲಿ 35 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣವೂ ಇದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 436 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 92,644 (2001). ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 560 ಮಿಮೀ. ಜೋಳ, ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳೂ ಉಂಟು. ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,548 (2001). ಇದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ, ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ, ಸೇಂಗಾ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. . ==ಇತಿಹಾಸ== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ [[ಚಾಲುಕ್ಯ | ಚಾಲುಕ್ಯ]] 3ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ, 2ನೆಯ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಮತ್ತು 3ನೆಯ ತೈಲರ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಆಗ ನರಗುಂದ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು 220 ಮಹಾಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ1674ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 1778ರಲ್ಲಿ ಹೈದರನಿಗೆ ನರಗುಂದ ಕಪ್ಪ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1785ರಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದ ಕೋಟೆ ಟಿಪ್ಪುವಿಗೆ ವಶವಾಯಿತು. ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆ 1818ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನರಗುಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ನರಗುಂದವನ್ನು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪರವಾಗಿ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವೆ ರಾಜವಂಶದ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯು, ೧೭೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ನರಗುಂದದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಭಾವೆ ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಿಗರಾಗಿದ್ದ ಪೇಠೆ ಪರಿವಾರಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳಿಂದ ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ 1857 ಮೇ 10ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ [[ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ]]ನ ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು. ದಾದಾಜಿರಾಯನ ವಂಶದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬಂಡೆದ್ದ. ಭಾರತದ 1857ರ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರು ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು. 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು. == ಕೊಣ್ಣೂರು == ಇದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೇ ನರಗುಂದದಿಂದ 20 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟಗೆ ಹೋಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿ ಗೋಧಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಜೋಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆರು ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಊರಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2 ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು 1 PU ಕಾಲೇಜು 1 ITI ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ರಾಮದುರ್ಗ ನರಗುಂದ ಶಿರೋಳ ಕುಳಗೇರಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕುನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೆಯಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ==ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 215 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಚಿಕ್ಕನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 61 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದೆ. ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]] 1674 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು `ಮಹಿಫತ್ ಗಡ' ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಭವಾನಿಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ, ಹನುಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1720ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಮಾದರಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ ==೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ== ೧೯೮೦ ರ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ನರಗುಂದದ ತಹಸಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗ ಆದ ಲಾಠೀಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರೈತರು ಬಲಿಯಾದರು. ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ರೈತ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಜನ ಪೋಲೀಸರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ನಂತರದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ರೈತರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. <ref>{{cite news |title=ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯ, ರೈತಸಂಘದ ಉದಯ (Naragunda Rebellion, Rise of Raitha Sangha) |url=https://www.varthabharati.in/article/naragunda-rebellion-rise-of-raitha-sangha-1949038 |work=Vartha Bharati |date=20 July 2023 |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=When Protesting Farmers Brought Down a Government |url=https://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/14/19840/when-protesting-farmers-brought-down-a-government-- |work=The Citizen |date=6 January 2021}}</ref> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.prajavani.net/news/article/2013/04/16/163376.html ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನರಗುಂದ|ನರಗುಂದ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} b5rijc7pveblonvsln3zj6sd7wn21t1 1371991 1371990 2026-04-24T12:48:50Z Malateshbs 99148 /* ಇತಿಹಾಸ */ 1371991 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox ಊರು | name =ನರಗುಂದ | native_name = ನರಗುಂದ | native_name_lang = kn | other_name = Naragunda | nickname = | settlement_type =ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.72 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type =ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Gadag district|ಗದಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 605 | population_total = 32548 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = {{URL|www.naragundatown.gov.in}} | footnotes = }} '''ನರಗುಂದವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ''' [[ಗದಗ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು; ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟಗಾರ ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಊರಿನವರು. ೧೮೫೭ರ ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯದಷ್ಟೇ ೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ನಗರವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಸೊಲ್ಲಾಪೂರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 36318 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾ ನರಗುಂದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಪುರಸಭೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದೆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಖಡ್ಗವು ಇದೆ. ನರಗುಂದ ಗುಡ್ಡವು ನೋಡಲು ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಅವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಎದುರಿಗೆ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರಾವರಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನರಗುಂದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು ಕೊಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ನರಗುಂದ. ಇಲ್ಲಿ 35 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣವೂ ಇದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 436 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 92,644 (2001). ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 560 ಮಿಮೀ. ಜೋಳ, ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳೂ ಉಂಟು. ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 32,548 (2001). ಇದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ, ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ, ಸೇಂಗಾ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. . ==ಇತಿಹಾಸ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದವು ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾದ [[ಬೆಳ್ವೊಲ-೩೦೦]] (Belvola-300) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. * '''ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರ (ಅಗ್ರಹಾರ):''' ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದವು ಕೇವಲ ಕೋಟೆಯಾಗಿರದೆ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಅಗ್ರಹಾರ]]ವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ೨೨೦ ಮಹಾಜನರು ವೇದ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಹಾಜನರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite book |editor=Campbell |editor-first=James M. |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Dharwar |volume=22 |year=1884 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |pages=773–775 |url=https://books.google.com/books?id=PrcxAQAAMAAJ}}</ref> * '''ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:''' ನರಗುಂದದ [[ಶಂಕರಲಿಂಗ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ತುಂಗದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. * '''ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲ:''' ಚಾಲುಕ್ಯರ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಜಾಪುರದ [[ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ|ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದ ಕೋಟೆಯು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka: From Pre-historic Times to the Present |year=2001 |publisher=Jupiter books |location=Bangalore |pages=150–152}}</ref> * '''ಮರಾಠರ ಪ್ರಭಾವ:''' ೧೬೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು]] ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ 'ಸ್ವರಾಜ್ಯ'ದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Sardesai |first=Govind Sakharam |title=New History of the Marathas: Shivaji and his line (1600-1707) |volume=1 |year=1946 |publisher=Phoenix Publications |location=Bombay |page=245}}</ref> * '''ನರಗುಂದದ ಮುತ್ತಿಗೆ (೧೭೮೫):''' [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು]] ನರಗುಂದವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷವು ಮರಾಠರಿಗೂ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿಗೂ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾವೆ ಮನೆತನದವರ ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Hasan |first=Mohibbul |title=History of Tipu Sultan |year=2005 |publisher=Aakar Books |isbn=978-8187879572 |pages=98–101}}</ref> * '''ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಮತ್ತು ೧೮೫೭:''' ನರಗುಂದದ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಥಾನಿಕ [[ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ (ಭಾಸ್ಕರರಾವ್ ಭಾವೆ)]], ಬ್ರಿಟಿಷರ [[ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ]] (Doctrine of Lapse) ನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಬಂಡೆದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ 'ಮಾನ್ಸನ್'ನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದು ಶೌರ್ಯ ಮೆರೆದರು. ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು.<ref>{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka: From Pre-historic Times to the Present |year=2001 |publisher=Jupiter books |location=Bangalore |pages=278–279}}</ref> == ಕೊಣ್ಣೂರು == ಇದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೇ ನರಗುಂದದಿಂದ 20 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟಗೆ ಹೋಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದು ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿ ಗೋಧಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಜೋಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೊಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ್ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆರು ಹಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಊರಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2 ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು 1 PU ಕಾಲೇಜು 1 ITI ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ರಾಮದುರ್ಗ ನರಗುಂದ ಶಿರೋಳ ಕುಳಗೇರಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕುನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೆಯಾದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ==ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ, ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 215 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಚಿಕ್ಕನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 61 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದೆ. ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ]] 1674 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು `ಮಹಿಫತ್ ಗಡ' ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಭವಾನಿಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶಿವಾಜಿಯ ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ, ಹನುಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1720ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಮಾದರಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ ==೧೯೮೦ ರ ರೈತ ಬಂಡಾಯ== ೧೯೮೦ ರ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ನರಗುಂದದ ತಹಸಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗ ಆದ ಲಾಠೀಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ರೈತರು ಬಲಿಯಾದರು. ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ರೈತ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಜನ ಪೋಲೀಸರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ನಂತರದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ರೈತರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. <ref>{{cite news |title=ನರಗುಂದ ಬಂಡಾಯ, ರೈತಸಂಘದ ಉದಯ (Naragunda Rebellion, Rise of Raitha Sangha) |url=https://www.varthabharati.in/article/naragunda-rebellion-rise-of-raitha-sangha-1949038 |work=Vartha Bharati |date=20 July 2023 |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=When Protesting Farmers Brought Down a Government |url=https://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/14/19840/when-protesting-farmers-brought-down-a-government-- |work=The Citizen |date=6 January 2021}}</ref> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.prajavani.net/news/article/2013/04/16/163376.html ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನರಗುಂದ|ನರಗುಂದ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} iqapeyibzdqtfh7aroaibtybj90w8w5 0 13373 1372039 1351211 2026-04-25T09:01:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372039 wikitext text/x-wiki [[Image:nanda_devi.jpg|thumb|400px|right|ನಂದಾದೇವಿ ಶಿಖರದ ನೋಟ]] '''ನಂದಾದೇವಿ''' [[ಭಾರತ]]ದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶಿಖರ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದ ಒಳಗೇ ಇರುವ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ. ಇದು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಗಢ್ವಾಲ್]] ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ರಿಷಿಗಂಗಾ]] ಮತ್ತು [[ಗೋರಿಗಂಗಾ]] [[ಕಣಿವೆ]]ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇದೆ. ನಂದಾದೇವಿ ಎರಡು ಶಿಖರಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತ. ೭೮೬೧ ಮೀ. ( ೨೫,೬೪೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಶಿಖರವು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪೩೪ ಮೀ. (೨೪,೩೯೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವುಳ್ಳ ಪೂರ್ವದ ಶಿಖರವನ್ನು ನಂದಾದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಂದಾ ದೇವತೆಯ ಅವಳಿ ಶಿಖರಗಳೆಂದು ಹೇಳುವರು. ವಿಶ್ವದ ೨೩ನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಖರವಾಗಿರುವ ನಂದಾದೇವಿಯು ತನ್ನ ಅತಿ ಕಡಿದಾದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಉತ್ತರಿ ನಂದಾದೇವಿ]] [[ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿ ಮುಂದೆ [[ಉತ್ತರಿ ರಿಷಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ದಖ್ಖನಿ ನಂದಾದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿ ಮುಂದೆ [[ದಖ್ಖನಿ ರಿಷಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಹಿಮನದಿಗಳೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ರಿಷಿಗಂಗಾ ನದಿ]]ಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುವು. ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ನಂದಾಘುಂಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲವನ್ ಹಿಮನದಿ]]ಗಳಿವೆ. ನಂದಾದೇವಿ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿ]]ಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ [[ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರವೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದೆ. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ|ಪರ್ವತಾರೋಹಿ]]ಗಳ ತಂಡವೊಂದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನಂದಾದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.nandadevi.org/ Nanda Devi Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507064527/https://www.nandadevi.org/ |date=2021-05-07 }} - web site of the local inhabitants * [http://www.peakware.com/peaks.html?pk=190 Nanda Devi on Peakware] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102202326/http://www.peakware.com/peaks.html?pk=190 |date=2010-01-02 }} - photos * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Unesco World Heritage Site] * [http://www.gmvnl.com/newgmvn/nandadevi.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310142638/http://www.gmvnl.com/newgmvn/nandadevi.aspx |date=2007-03-10 }} * [http://wikitravel.org/upload/en/e/e0/DSC_0193.jpg Photo of Nanda Devi Massif] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು]] q0i8hd5lkj7ncx4gchbg3p8fd3xyw3v 0 14513 1371992 1352306 2026-04-24T12:57:05Z Malateshbs 99148 ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತ್ರುತ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 1371992 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೇಶ| |native_name = ''Koninkrijk der Nederlanden'' |conventional_long_name = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಾಜ್ಯ |common_name = the Netherlands |image_flag = Flag of the Netherlands.svg |image_coat = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg <!--Do not replace, the svg version is not official, this one is--> |image_map = EU location NED.png |map_caption = |national_motto = "Ik zal handhaven"'<small>([[ಡಚ್]] )<br />"I shall stand fast" |national_anthem = "''[[Het Wilhelmus]]''" |official_languages = [[ಡಚ್ ಭಾಷೆ]] |ethnic_groups = 80.9% [[Dutch (ethnic group)|Dutch]]<br />19.1% various others |ethnic_groups_year = |demonym = Dutch |capital = [[ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] |largest_city = ರಾಜಧಾನಿ |latd=52 |latm=21 |latNS=N |longd=04 |longm=52 |longEW=E |government_type = [[ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ]] |leader_title1 = [[ರಾಣಿ]] |leader_name1 = ರಾಣಿ ಬಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ |leader_title2 = [[ಪ್ರಧಾನಿ]] |leader_name2 = ಯಾನ್ ಪೀಟರ್ ಬಾಲ್ಕೆನೆಂಡ್ |area_rank = 134ನೆಯದು |area_magnitude = 1 E10 |area = 41,526 |areami² = 16,033 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 18.41 |population_estimate = 16,402,835 |population_estimate_year = 2007 |population_estimate_rank = 61ನೆಯದು |population_census = |population_census_year = |population_density = 395 |population_densitymi² = 1,023 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 15ನೆಯದು |GDP_PPP_year = 2006 |GDP_PPP = $541 ಬಿಲಿಯನ್ |GDP_PPP_rank = 23ನೆಯದು |GDP_PPP_per_capita = $35,078 |GDP_PPP_per_capita_rank = 10ನೆಯದು |GDP_nominal = $625.271 ಬಿಲಿಯನ್ |GDP_nominal_rank = 16ನೆಯದು |GDP_nominal_year = 2005 |GDP_nominal_per_capita = $38,618 |GDP_nominal_per_capita_rank = 10ನೆಯದು |sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] |sovereignty_note = [[ಸ್ಪೆಯ್ನ್]] ನಿಂದ |established_event1 = ಘೋಷಣೆ |established_date1 = [[ಜುಲೈ 26]] [[1581]] |established_event2 = ಮಾನ್ಯತೆ |established_date2 = [[ಜನವರಿ 30]] [[1648]] |accessionEUdate = [[ಮಾರ್ಚ್ 25]] [[1957]] |HDI_year = 2005 |HDI = {{increase}} 0.953 |HDI_rank = 9ನೆಯದು |HDI_category = <span style="color:#009900;">ಉನ್ನತ</span> |currency = [[ಯೂರೋ]] ( € ) |currency_code = EUR |country_code = NLD |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |cctld = [[.nl]] |calling_code = 31 }} '''ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್''' (Netherlands) ಪಶ್ಚಿಮ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನ]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರ. ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಾಜ್ಯವು ಈ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ [[ಅರೂಬಾ]] (Aruba), [[ಕುರಾಕಾವೊ]] (Curaçao) ಮತ್ತು [[ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್]] (Sint Maarten) ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ]]ವಿದ್ದರೆ (North Sea), ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಡಚ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುವುದರಿಂದ ಇವರನ್ನು 'ಡಚ್ಚರು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. == ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == [[ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]] (Amsterdam) ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು, ಸಂಸತ್ತು, ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ [[ಹೇಗ್]] (The Hague) ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ (Constitutional monarchy) ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Dutch system of government |url=https://www.government.nl/topics/constitution |publisher=Government of the Netherlands |access-date=24 April 2026}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು == 'ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್' ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ "ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶ" (Low countries) ಎಂದರ್ಥ. ದೇಶದ ಸುಮಾರು ೨೬% ಭೂಭಾಗವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದೆ ಮತ್ತು ೫೦% ಭೂಭಾಗವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book |title=Geography of the Netherlands |publisher=Dutch Ministry of Foreign Affairs |year=2015}}</ref> ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಒಳನುಗ್ಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಡಚ್ಚರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳು (Windmills) ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೇಶವು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕೂಡ ಒಂದು. * '''ಬಂದರು:''' ಇಲ್ಲಿನ [[ರಾಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]] (Rotterdam) ಬಂದರು ಯುರೋಪಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * '''ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರಫ್ತು:''' ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. * '''ಹೂವು ಮತ್ತು ಡೈರಿ:''' ಟುಲಿಪ್ (Tulip) ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ಗೌಡಾ (Gouda), ಎಡಮ್ (Edam) ನಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೀಸ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತಿಗೆ ಈ ದೇಶ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ == ಸೈಕಲ್ (Bicycle) ಬಳಕೆ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಸೈಕಲ್ ಪಥಗಳಿಗಾಗಿ (Bicycle paths) ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಸೈಕಲ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಈ ದೇಶ, ರೆಂಬ್ರಾಂಡ್ (Rembrandt) ಮತ್ತು [[ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ವಾನ್ ಗಾಗ್]] (Vincent van Gogh) ಅವರಂತಹ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರ ತವರೂರಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] rcoqtyu0k3vgu44b0xwrhwhnd5xo00e 0 17707 1371993 1336338 2026-04-24T12:59:22Z Malateshbs 99148 ವಿಸ್ತ್ರುತ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 1371993 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು |official_name = ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ |image_skyline = KeizersgrachtReguliersgrachtAmsterdam.jpg |imagesize = 275px |image_caption = ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಜರ್ಸ್ಗ್ರಾಕ್ತ್ |image_flag = Flag of Amsterdam.svg |flag_size = 125px |image_shield = Wapen van Amsterdam bewerkt.PNG |shield_size = 125px |nickname = ಮೋಕಮ್, ಉತ್ತರದ ವೆನಿಸ್ |motto = Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig<br />''(ಧೀರತನ, ವೀರತನ, ದಯಾಳು)'' |image_map = Amsterdam Map - Municipality code 0363 (2022).svg |mapsize = 275px |map_caption = [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ |subdivision_type = [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ದೇಶ]] |subdivision_name = [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] |subdivision_type1 = ಪ್ರಾಂತ್ಯ |subdivision_name1 = ಉತ್ತರ ಹಾಲೆಂಡ್ |parts_type = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು |parts = ೧೫ |government_type = ಪುರಸಭೆ |leader_title = [[ಮೇಯರ್]] |leader_name = ಜಾಬ್ ಕೊಹೆನ್<ref name="Cohen">{{cite web |url=http://www.worldmayor.com/essays06/amsterdam_essay06.html |title=WorldMayor.com - Job Cohen, Mayor of Amsterdam 2006 |accessdate=2007-04-19}}</ref> |leader_title2 = ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ |leader_name2 = ಎರಿಕ್ ಗೆರ್ರಿಟ್ಸೆನ್ |unit_pref = Metric |area_footnotes = <ref>{{cite web |title=Kerncijfers voor Amsterdam en de stadsdelen |work=[http://www.os.amsterdam.nl/ www.os.amsterdam.nl] |publisher=Research and Statistics Service, City of Amsterdam |date=2006-01-01 |url=http://www.os.amsterdam.nl/tabel/4670/ |accessdate=2007-04-04 |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HZyNO2dz?url=http://www.os.amsterdam.nl/tabel/4670/ |url-status=dead }}</ref><ref name="rca">{{cite web |title=Area, population density, dwelling density and average dwelling occupation |work=[http://www.os.amsterdam.nl/ www.os.amsterdam.nl] |publisher=Research and Statistics Service, City of Amsterdam |date=2006-01-01 |url=http://www.os.amsterdam.nl/tabel/10216/ |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2013-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210214856/http://www.os.amsterdam.nl/tabel/6326/ |url-status=dead }}</ref> |area_total_km2 = 219 |area_land_km2 = 166 |area_water_km2 = 53 |area_urban_km2 = 1003 |area_metro_km2 = 1815 |elevation_m = 2 |elevation_footnotes = <ref name="elevation">{{cite web |url=http://www.ahn.nl/ |title=Actueel Hoogtestand Nederland |language=Dutch |accessdate=2008-05-18 }}</ref> |population_as_of = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧ ೨೦೦೮ |population_footnotes = <ref name="randstad">{{cite web |title= Population |work= Themes |publisher= City of Amsterdam |month=October | year=2008 |url=http://www.os.amsterdam.nl/tabel/2008_mutatiestatistiek_stand.xls |format= in Dutch |accessdate=2008-11-03 }}</ref> |population_total = 755,269 |population_density_km2 = 4459 |population_urban = 1364422 |population_metro = 2158372 |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd=52 |latm=22 |lats=23 |latNS=N |longd=4 |longm=53 |longs=32 |longEW=E |postal_code_type = ಅಂಚೆ ಕೋಡ್ |postal_code = 1011 – 1109 |area_code = 020 |website = [http://www.amsterdam.nl www.amsterdam.nl] }} '''ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್''' [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ದೇಶದ [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಸುಮಾರು ೭೪೭,೨೯೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಈ ನಗರ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಹಾಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಂಸ್ಟೆಲ್ ನದಿಗೆ ಇರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ(ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾಮ್) ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.<ref name="Britannica Eleven">Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, Vol 1, p896-898.</ref>. ಇದು [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ೫೦೦ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.<ref>After Athens in 1985 and Florence in 1986, Amsterdam was in 1986 chosen as the European Capital of Culture, confirming its eminent position in Europe and the Netherlands. See [http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc443_en.htm here] for an overview of the European cities and capitals of culture over the years.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ''ಫಿಲಿಪ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ಐ.ಎನ್.ಜಿ'' ಕೂಡ ಇವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ 'ಡಚ್ ಸುವರ್ಣಯುಗ'ದಲ್ಲಿ (Dutch Golden Age) ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಣಕಾಸು, ವಜ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳು == ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Grachtengordel) [[ಯುನೆಸ್ಕೋ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]] (UNESCO World Heritage Site) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಅನ್ನು '''"ಉತ್ತರದ ವೆನಿಸ್"''' (Venice of the North) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Seventeenth-Century Canal Ring Area of Amsterdam inside the Singelgracht |url=https://whc.unesco.org/en/list/1349/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=24 April 2026}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್, ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ: * '''ರಿಕ್ಸ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (Rijksmuseum):''' ಡಚ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ. * '''ವಾನ್ ಗಾಗ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (Van Gogh Museum):''' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ [[ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ವಾನ್ ಗಾಗ್]] ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. * '''ಆನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಹೌಸ್ (Anne Frank House):''' ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮನೆ. == ಸಾರಿಗೆ == ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ 'ಸೈಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿ' (Bicycle-friendly) ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸೈಕಲ್‌ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೈಕಲ್ ಪಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ '''ಶಿಫೋಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ''' (Schiphol Airport) ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.amsterdam.nl/ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * [http://www.holland.com/amsterdam/ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ತಾಣ] * [[wikivoyage:Amsterdam|ವಿಕಿಟ್ರವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥೇಯ ನಗರಗಳು]] pf1vxs9dn2krg8zirl2twdbk7301mrs 0 20805 1371984 1370967 2026-04-24T12:15:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371984 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ಚೆಕ್ |nativename = čeština, český jazyk |states = [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] |region = |ethnicity = [[Czechs]], [[Moravians (ethnic group)|Moravians]] |speakers = {{sigfig|10.0|3}} million |date =೨೦೦೭ |ref = <ref>[[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007</ref> |familycolor = ಇಂಡೋ -ಯುರೋಪಿಯನ್ |fam2 = [[Balto-Slavic languages|ಬಾಲ್ಟೋ-ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam3 = [[Slavic languages|ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam4 = [[West Slavic languages|ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್]] |fam5 = [[Czech–Slovak languages|ಚೆಕ್ –ಸ್ಲೊವಾಕ್]] |nation = {{CZE}}<br>{{EU}}<br>{{SVK}} (partially) |script = [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ]] ([[ಚೆಕ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]])<br>[[Czech Braille]] |agency = [[ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಚೆಕ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್]] |iso1 = cs |iso2b = cze |iso2t = ces |iso3 = ces |lingua = 53-AAA-da < [[West Slavic languages|53-AAA-b...-d]]<br>(varieties: 53-AAA-daa to 53-AAA-dam) |notice= }} '''ಚೆಕ್''' ಸುಮಾರು ೧೨ ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವ್ ಭಾಷೆ]]; [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಚೆಕ್ ಜನ]]ರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯು [[ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು, ಕಡಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪೋಲಂಡ್‌ನ ಭಾಷೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸಾರ್ಬ್ ಭಾಷೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯು [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಬಹುತೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ== [[File:Languages of CE Europe.PNG|thumb|right|A map of the languages of [[Central Europe|Central]] and [[Eastern Europe]]. Within the Czech Republic, Standard Czech is represented by dark yellow (C1) and [[Moravian dialects]] by medium yellow (C2) and light green (C3).|alt=Eastern European countries are shown on a map. The Czech Republic, the westernmost of these, is shaped a bit like a jagged horizontal oval, and it is covered by the color representing the Czech language and, at its borders, a little by languages from Poland and Slovakia.]] [[File:Vojvodina rusyn croatian czech map.png|thumb|right|alt=Map of Vojvodina, a province of Serbia, with Czech in official use in one southeastern municipality|Official use of Czech in [[Vojvodina]], [[Serbia]]]] ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಭಾಷೆ [[ಬೊಹೀಮಿಯ]], ಮೋರೇವೀಯ ಮತ್ತು ಸಿಲೇಷ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್]] ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. [[ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್]] ಭಾಷೆ [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]]ದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ. ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಮಾಡುವ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೂ ಈ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಲೋವ್ಯಾನಿಕ್ ಉಪಗುಂಪಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪದ ಭಾಷೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಗಡಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ 1918ರಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿವೆ. ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೦.೦೦.೦೦೦ ಜನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಹೆಸರು== ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಬೊಹೀಮೀಯನ್ ಎಂದು'<ref name="brit">{{cite web | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/149048/Czech-language | title=Czech language | publisher=Encyclopædia Britannica | website=www.britannica.com}}</ref> ({{IPAc-en|b|oʊ|ˈ|h|iː|m|i|ə|n|,_|b|ə|-}};{{refn|{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editors=Peter Roach, James Hartmann and Jane Setter |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=3-12-539683-2 }}}}. ಈ ಪದ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೆ (ಕೆ) ಲ್ಟಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಬೋಯಿ ಜನಾಂಗದ ತೌರೂರಾದ ಬೊಹೀಮೀಯ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ಆಧುನಿಕ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬೊಹ್‍ಮೆನ್ ಆಗಿದೆ. [[File:Slavic languages tree.svg|thumb|right|350px|alt=Language-tree graph|Classification of Czech within the [[Balto-Slavic languages|Balto-Slavic]] branch of the Indo-European language family. Czech and Slovak make up a "Czech–Slovak" subgroup.]] ಸಂಪ್ರದಾಯರೀತ್ಯ ಚೆಕ್ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ಸ್ಲೋವ್ಯಾನಿಕ್ ಮುಖಂಡನ ಹೆಸರು. ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಚೆಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚೆಕ್ ಜನರನ್ನು ಚೆಕ್ (ಏಕವಚನ) ಚೆಸಿ (ಬಹುವಚನ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಚೆಸ್ಕಿ ಎಂಬುದು ಗುಣವಾಚಕ. ಅಂತೂ ಈ ಪದದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ==ವಿಂಗಡಣೆ== ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಚೆಕ್, ಸ್ಲೋವ್ಯಾಕ್, ಲುಸೇಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳು ಇತರ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. 6 ರಿಂದ 10ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಚೆಕ್ ಆವೃತ್ತಿ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ವಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಚೆಕ್ ಪದಗಳು ಆ ಭಾಷೆ 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಚೆಕ್ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾಷಾಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಆಗಿರದಿದ್ದರೂ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಚೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದುವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಂತೀಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭಾಷೆಯ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮೂರು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== 1. ಪೂರ್ವಕಾಲ (11ರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನ); ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಇದೇ ತರ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅ-ಎ, ಉ-ಇ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳ ಮಾರ್ಪಾಟು (ಮ್ಯೂಟೇಷನ್), ಏ-ಈ ಮುಂತಾದ ಸ್ವರಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರ, ಸಾಧಾರಣವಾದ ಅದರಲ್ಲೂ ಧಾತುವಿನ ಆಖ್ಯಾತ ರೂಪದ ಮಾದರಿಯ ಮಿತಗೊಳಿಕೆ, ದ್ವಿವಚನವನ್ನು ಬಹುವಚನದ ಪರವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇದ್ದ ಮೂರು ಭೂತಕಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಉಳಿಯಿತು. ಅನಿಶ್ಚಿತ ಭೂತಕಾಲದ ವೆದ್ ಎಕ್ ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತವಾದ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ವೆದಿಎಕ್ ಪದಗಳೂ ವೆದ್ಲ್ ಯೆಸೆಮ್ ಎಂದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 2 ಮಧ್ಯಕಾಲ (15-16ನೆಯ ಶತಮಾನ) : ಮತೋದ್ಧಾರಕನೂ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವನೂ ಆದ ಜಾನ್ ಹಸ್ (ಸು. 1370-1415) ಎಂಬಾತ ಪದಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಈತ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ( ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸೂಚಕವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. 3 ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ : (ಸು. 1620ರಿಂದ 1918) ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕಟಣಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನವು ಚೆಕ್ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.ujc.cas.cz/ Ústav pro jazyk český] – [[Czech Language Institute]], the regulatory body for the Czech language {{cs icon}} * [http://www.seelrc.org:8080/grammar/pdf/stand_alone_czech.pdf Reference Grammar of Czech], written by Laura Janda and Charles Townsend * [http://www.factumcz.cz/K.Tahal-Grammar.pdf A GRAMMAR OF CZECH AS A FOREIGN LANGUAGE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141212122315/http://www.factumcz.cz/K.Tahal-Grammar.pdf |date=2014-12-12 }}, written by Karel Tahal * [http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php Czech National Corpus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712124340/http://ucnk.ff.cuni.cz/english/index.php |date=2012-07-12 }} * [http://bara.ujc.cas.cz/psjc/search.php Czech Monolingual Online Dictionary] * [http://www.lexilogos.com/english/czech_dictionary.htm Czech Translation Dictionaries (Lexilogos)] * [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Czech_Swadesh_list Czech Swadesh list of basic vocabulary words] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix]) * [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Czech USA Foreign Service Institute (FSI) Czech basic course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320133837/http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Czech |date=2012-03-20 }} * [http://www.surfacelanguages.com/language/Czech Basic Czech Phrasebook with Audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191108061703/https://www.surfacelanguages.com/language/Czech/ |date=2019-11-08 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚೆಕ್ ಭಾಷೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] ad9vlpb69is20e57u2vknnjgw5ttpte 0 22095 1372020 1348902 2026-04-24T21:32:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372020 wikitext text/x-wiki {{About|the film|the video game|Transformers: Revenge of the Fallen (video game)|the toy line|Transformers: Revenge of the Fallen (toy line)}} {{Infobox film | name = Transformers: Revenge of the Fallen | image = TF2SteelPoster.jpg | caption = Theatrical release poster | alt = | director = [[Michael Bay]] | producer = [[Steven Spielberg]] (executive) <br />[[Lorenzo di Bonaventura]] <br />[[Ian Bryce]] <br />[[Tom DeSanto]]<br />[[Don Murphy]] | writer =[[Roberto Orci]]<br />[[Alex Kurtzman]]<br />[[Ehren Kruger]] | starring = [[Shia LaBeouf]] <br />[[Megan Fox]] <br />[[Josh Duhamel]] <br />[[Tyrese Gibson]]<br />and [[John Turturro]] <br />'''Voices''': <br />[[Peter Cullen]] <br />[[Hugo Weaving]] <br />[[Mark Ryan (actor)|Mark Ryan]] <br />[[Frank Welker]]<br />[[Jess Harnell]]<br />[[Charles Adler (voice actor)|Charlie Adler]] <br />[[Robert Foxworth]]<br />[[Tony Todd]]<br />[[Tom Kenny]]<br />[[Grey DeLisle]]<br />[[André Sogliuzzo]] <br />[[Kevin Michael Richardson]] <br />Calvin Wimmer | music = [[Steve Jablonsky]] <br />[[Linkin Park]] | cinematography = Ben Seresin | editing = [[Roger Barton]]<br />[[Paul Rubell]]<br />Joel Negron<br />Thomas Muldoon | studio = [[Hasbro]]<br />Di Bonaventura Pictures | distributor = [[DreamWorks|DreamWorks Pictures]]<br />[[Paramount Pictures]] | released = '''United Kingdom and Republic of Ireland:'''<br />June 19, 2009<br />'''North America, Philippines, Australia and New Zealand:'''<br />June 24, 2009 | runtime = 150 minutes<ref>{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/ClassifiedWorks/CA2CAAEEF2A4116C802575D6004F36BE|title=Transformers - Revenge of the Fallen rated 12A by the BBFC|publisher=[[British Board of Film Classification|BBFC]]|date=2009-06-15|accessdate=2009-06-28|archive-date=2012-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120417093752/http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/ClassifiedWorks/CA2CAAEEF2A4116C802575D6004F36BE|url-status=dead}}</ref> <!-- U.S. theatrical release: 149:44 --> | country = United States | language = English | budget = $200 million | gross = $833,229,011<!--Updated the accessdate in this reference when updating gross--><ref name="budget" /> | preceded_by = ''[[Transformers (film)|Transformers]]'' | followed_by = }} '''''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌:ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ''' [[(2009)]], ಈ [[ಸಾಹಸ ಪ್ರಧಾನ]], [[ಕಲ್ಪಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] ಕತೆಯುಳ್ಳ [[ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದವರು [[ಮೈಕಲ್ ಬೇ]] ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್]]. ಇದು ''[[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌]]'' (2007)ರ [[ಉತ್ತರಾರ್ಧ]]ವಾಗಿದ್ದು [[ಲೈವ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ ಸರಣಿ|ಲೈವ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ [[''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌'' ಸರಣಿ]]]]ಯ ಎರಡನೇಯ ಸಿನೆಮಾವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಕತೆಯು [[ಆಟೋಬೊಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ಸ್]] ಮಧ್ಯ ನಡೆಯುವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವ [[ಸ್ಯಾಮ್ ವಿಟ್ವಿಕ್ಕಿ]]([[ಶಾಯಾ ಲಬಾಫ್]])ಎನ್ನುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈತನಿಗೆ ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತುಂಬಾ ಕಾಲದಿಂದ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ತಮ್ಮ ನಾಯಕ[[ದ ಫಾಲನ್‌]]ನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಈತನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಫಾಲನ್‌ನನು ಪ್ರಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳೆದುಹೋಗಿರುವ ಯಂತ್ರವನ್ನೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಅದನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿ, ಅದರಿಂದ [[ಎನರ್ಗೊನ್]] ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇ ಯು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೂಟ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನಟರ ಕೂಟ]]ಗಳ ಮುಷ್ಕರದಿಂದ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ ಆತನ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ರೋಬರ್ಟೋ ‍ಓರ್ಸಿ]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕರ್ಜಮನ್]] ಮತ್ತು ಸರಣಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ [[ಎಹ್ರೆನ್ ಕ್ರುಗರ್]] ಇವರುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಮುನ್ನೋಟ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿತ ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೇನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌:ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ "ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು" ದೊರೆತರೂ ಕೂಡ ಬುಧವಾರದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಿಸಿ [[ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜಯಭೇರಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 62 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಸರಿ ಸುಮಾರು 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿತು. ಈ ಸಿನೆಮಾ [[ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ನೈಟ್ಸ್]] ಸಿನೆಮಾದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ದಿನದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆ '''(67.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್)''' ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಸಧ್ಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತದ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆ ಗಳಿಸಿದ ಮೂರನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ([[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಮತ್ತು ಹಾಫ್ ಬ್ಲಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್]] ''ನಂತರದಲ್ಲಿ '' ), ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು. ಈ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂ ರೇ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20,2009‍ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿನಲ್ಲಿ 30 ನವೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾಚಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎನರ್ಗಾನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿತ್ತು. ಪ್ರೈಮ್ ರಾಜವಂಶ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವವರು, ಸನ್ ಹಾರವೆಸ್ಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಮುಖಾಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೀರಿ ಅದನ್ನು ಎನರ್ಗೊನ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನ್‌ಗಳ [[ಆಲ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌]]ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರೈಮ್‌ಗಳು ಜೀವರಾಶಿಯಿರುವ ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹಿತ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.17,000ರಲ್ಲಿ [[ದ ಫಾಲ‍ನ್]] ಎನ್ನುವ ಸಹೋದರನನೊಬ್ಬ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ ಹಾರವೆಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಳಿದ ಸಹೋದರರು ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿರುವ ದ ಫಾಲನ್‌ನಿಂದ ಈ ಸನ್ ಹಾರವೆಸ್ಟರ್ ಚಲಾಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ [[ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಡರ್ ಶಿಪ್]] ಅನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡಲು ತಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಸಿನೆಮಾದ ಘಟನೆಗಳ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, [[ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಪ್ರೈಮ್‌]]ನು NEST ಎಂಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯರ ಸೇನೆ ಮತ್ತು [[ಆಟೊಬೊಟ್ಸ್‌‍]]([[ಆರ್ಕೀ]],[[ಕ್ರೊಮಿಯಾ]] [[ಎಲಿಟಾ ಒನ್]], [[ಸೈಡ್‌ಸ್ವೈಪ್]],[[ಜೊಲ್ಟ್]], ದ ಟ್ವಿನ್ಸ್ [[ಸ್ಕಿಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಡ್‌ಫ್ಲಾಪ್]] ಎಂಬ ಹೊಸಬರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ)ಗಳ ತಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ಶಾಂಘೈ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ತಂಡದವರು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌‌ಗಳಾದ [[ಸೈಡ್ ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮೊಲೀಶರ್‌]]ರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯವನು "ದ ಫಾಲ‍ನ್ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಲಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಅಸುನೀಗುತ್ತಾನೆ. ಇತ್ತ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ವಿಟ್ವಿಕ್ಕಿಗೆ ನಾಶವಾದ ಆಲ್‌ಸ್ಪಾರ್ಕಿನ ಸೀಳು ತುಂಡೊಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ತುಂಡಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ಆತನ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತುಂಬತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಆ ಸೀಳನ್ನು ತನ್ನ ಗರ್ಲ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಮೈಕಿಲಾಗೆ ವಹಿಸಿ, ಆಕೆ ಮತ್ತು [[ಬಂಬಲ್‌ಬೀ]]ಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ತಾನು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಿಂದಿರಿಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳ ಪಿತೂರಿಯ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಆತನ ಕಾಲೇಜ್ ರೂಮಿನ ಸಹಪಾಠಿ ಲಿಯೋ ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅಲಿಸ್‌ಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅತ್ತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ [[ವೀಲಿ]] ಆ ಸೀಳು ತುಂಡನ್ನು ಕದಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮೈಕಿಲಾಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಯಾಮ್ ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕೆತಪ್ಪಿ ಬರೆಯಲು ತೊಡಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಾಗಿ ಮೈಕಿಲಾಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆ ತಕ್ಷಣ ಅವನಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ. ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ [[ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳು]] ಆಮೇರಿಕಾದ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಭೇಧಿಸಿ ಸತ್ತಿರುವ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ ಲೀಡರ್ [[ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್]] ಮತ್ತು ಆಲ್ ಸ್ಪಾರ್ಕಿನ ಸೀಳು ತುಂಡು ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ನರು ಆ ಸೀಳು ತುಂಡನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೇ‍ಗಾಟ್ರೋನ್‌ನನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ನೆಮೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಾಸ್ಟರ್ ದ ಫಾಲನ್‌ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದ ಫಾಲನ್‌‌ನನು ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌]]ಗೆ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಡರ್ ಶಿಪ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೈಕಿಲಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ಬರುತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಆಲಿಸ್ ತಾನು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ [[ಪ್ರಿಟೆಂಡರ್]] ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೈಕಿಲಾ, ಸ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಆತನ ರೂಮ್‌ಮೇಟ್ ಲಿಯೋ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಆಲಿಸ್‌‍ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಕಾರು ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ [[ಗ್ರಿಂಡರ್]] ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಎನ್ನುವ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಮಿದುಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಮತ್ತು ಬಂಬಲ್‌ಬೀ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರುವಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸೆಣಸಾಟದಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್, ಗ್ರಿಂಡರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಕಾದಾಟಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಗ್ರಿಂಡರ್‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌ನ ಕೈಯನ್ನು ಕೀಳಲು ಸಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಿದು ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್‌‍ನಿಂದ ಎದೆಗೆ ತಿವಿತ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಆಟೊಬೊಟ್ಸ್‌‍ ತಂಡವನ್ನು ಕಂಡು ಮೇಗಾಟ್ರೋನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಆಪ್ಟಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೈಮ್‌‍ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ದ ಫಾಲನ್‌ನನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ದ ಫಾಲನ್ ವಿಶ್ವದ ಜನತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಸ್ಯಾಮ್‌ನು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌‍ರಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಯಾಮ್, ಮೈಕಿಲಾ, ಲಿಯೋ, ಬಂಬಲ್‌ಬೀ, ದ ಟ್ವಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೀಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಲಿಯೋ ತನ್ನ ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ "ರೋಬೋ ವಾರಿಯರ್"ನನ್ನು ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರೋಬೋ ವಾರಿಯರ್ ತಾನು ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ಟರ್ 7ರ ಏಜೆಂಟ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿ ಆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ರು ಓದಲು ಬಲ್ಲರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗುಂಪಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮೈಕಿಲಾ ವೀಲಿಯನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆತನಿಗೆ ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಓದಲು ಬಾರದಿದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರೈಮ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಗುಂಪನ್ನು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ ಸೀಕರ್ [[ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌]]ನತ್ತ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಎಫ್ ಉದ್ವರ್ ಹಾಜಿ ಸೆಂಟರಿನಲ್ಲಿ]] ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌‍ನನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಆತನನ್ನು ಆಲ್ ಸ್ಪಾರ್ಕಿನ ಸೀಳು ತುಂಡಿನಿಂದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು [[ಇಜಿಪ್ಟಿ]]ಗೆ ಟೆಲಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ದ ಫಾಲನ್‌ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪ್ರೈಮ್ ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ಎಂದು ಜೆಟ್‌‍ಫೈರ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಒಂದು ಒಗಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಒಗಟು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಡರ್ ಶಿಪ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋರಾಟ ಇವರ ಗುಂಪು ಒಂದು ಗೋರಿಯ ಎದುರು ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಅದು ಸ್ಯಾಮ್‌‍ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಧೂಳಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಪ್ಟಿಮ‍ಸ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ಯಾಮ್ ಆ ಪುಡಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮೇಜರ್ ವಿಲಿಯಂ ಲೆನೋಕ್ಸ್‌ನಿಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ ಉಳಿದ ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಆಫ್ಟಿಮಸ್‌ನ ಶರೀರವನ್ನು ತರಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಬಂದು ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾದಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ [[ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್]] ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದು ಸನ್ ಹಾರವೆಸ್ಟರ್‌ನನ್ನು ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ ತರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಏಜೆಂಟ್ ಸಿಮನ್ಸ್‌ನ ಸಹಾಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್‌ನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜೆಟ್‌ಫೈರ್ ಆಗಮಿಸಿ [[ಮಿಕ್ಸ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌]]ನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಾಗ ಸ್ಕೋರ್‌ಪೊನೊಕ್‌ನಿಂದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ [[ವಾಯುಸೇನೆ]]ಯೂ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ರ ಮೇಲೆ [[ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಬಾಂಬ್]] ಹಾಕತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಯಾಮ್‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಉಳಿದ ಪ್ರೈಮ್‍ಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನುವುದು ಹುಡುಕಿದರೆ ಸಿಗುವ ವಸ್ತು ಅಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೀನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಡೆಸುಕೊಂಡಿದ್ದಿಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಯಾಮ್‌ನಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ನಡೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅಭಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಆಪ್ಟಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲು ಆತನ ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಂದಾಗಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತೆ ಧೂಳಿನ ಪುಡಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ ಅದನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮಸ್‌ನನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದ ಫಾಲ‍ನ್ ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಕದ್ದು, ಸನ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಟ್‌ಫೈರ್ ತನ್ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಕ‌ನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮಸ್‌ಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ವರ್ಧಿಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಸನ್ ಹಾರವೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ ದ ಫಾಲನ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇತ್ತ ಸ್ಯಾಮ್ ಮೈಕಿಲಾ ಜೊತೆ ಪ್ರೀತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅತ್ತ ಬದುಕುಳಿದ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌ ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲಕೊಡವೆಂದು ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಇಬ್ಬರು ಒಂದೇ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಸ್ಯಾಮ್ ಪುನಃ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು == {{Anchors|Cast}} === ಮನುಷ್ಯರು === * [[ಶಾಯಾ ಲಬಾಫ್]] [[ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್‌]]ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ [[ಸ್ಯಾಮ್ ವಿಟ್ವಿಕ್ಕಿ]]ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಪಂಚ ರಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾಯಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಬಂಬಲ್‌ಬೀಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಬದುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು [[ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್]] ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ <ref name="poor">{{cite news|author=Robert Stern|title=Michael Bay at Princeton|publisher=[[Michael Bay]]'s blog|date=2008-06-25|url=http://www.michaelbay.com/newsblog/files/aa5f50e3bf54359aa4e6e2c34f89618c-224.html|accessdate=2008-09-29|archive-date=2008-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080912223036/http://www.michaelbay.com/newsblog/files/aa5f50e3bf54359aa4e6e2c34f89618c-224.html|url-status=dead}}</ref>[[ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಎನರ್ಗೋನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸುವ ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನ ಆಗತೊಡಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&task=view&id=6866&Itemid=99|title=Shia LaBeouf Says Symbols in his Mind are a Map in TRANSFORMERS REVENGE OF THE FALLEN|publisher=IESB.net|date=2009-05-07|accessdate=2009-05-11}}</ref> ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಆತನ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. 27 ಜುಲೈ, 2008ರಲ್ಲಿ ಲಬಾಫ್ ತನ್ನ ಸಹ ನಟಿ [[ಇಸಾಬೆಲ್ ಲುಕಾಸ್]] ಜೊತೆ ಕಾರ್ ಕ್ರಾಶ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕೈ ಸರ್ಜರಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref>{{cite web|url=http://www.tfw2005.com/boards/2324689-post833.html|title=Welcome Mr. Robert Orci, you may ask him questions|publisher=TFW2005.com|date=2008-08-27|accessdate=2008-08-28|dateformat=dmy}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಪಾತ್ರದ ರಚನೆಯು ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇ ಎರಡನೆಯ ಯುನಿಟ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ತನ್ನಿಂದಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನ ವಿಳಂಬಗೊಂಡಿತೆಂದು ಲಬಾಫ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಬಹುಬೇಗ ಗುಣಮುಖನಾಗಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ‍ಮರಳಿದ<ref>{{cite news|title=Shia LaBeouf Talks Crash; More Surgery On The Way|work=[[Access Hollywood]]|date=2008-09-14|url=http://www.accesshollywood.com/shia-labeouf-talks-crash-more-surgery-on-the-way_article_11252|accessdate=2008-09-16|archive-date=2015-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722002257/http://www.accesshollywood.com/shia-labeouf-talks-crash-more-surgery-on-the-way_article_11252|url-status=dead}}</ref>. ಬೇ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೈಗೆ ಪೆಟ್ಟಾಗಿದೆಯೆಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಸಿದ<ref>{{cite news|url=http://www.accesshollywood.com/article/10616/transformers-director-michael-bay-shia-labeouf-was-not-drunk-during-crash/|title='Transformers' Director Michael Bay: Shia LaBeouf 'Was Not Drunk' During Crash|work=[[Access Hollywood]]|date=2008-07-31|accessdate=2008-08-01|archive-date=2008-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080805072632/http://www.accesshollywood.com/article/10616/transformers-director-michael-bay-shia-labeouf-was-not-drunk-during-crash/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಓರ್ಸಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉಳಿದ ಶಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೈಗಾದ ಪೆಟ್ಟನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಅಲ್ಲೇ ಸೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{cite web|url=http://www.tfw2005.com/boards/transformers-movie-discussion/180451-welcome-mr-robert-orci-you-may-ask-him-questions-69.html#post2310348|title=Welcome Mr. Robert Orci, you may ask him questions|publisher=TFW2005.com|date=2008-08-21|accessdate=2008-08-26}}</ref>. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಬಾಫ್ ಪ್ರೋಪ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂದು ಏಳು ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ. ಎರಡು ತಾಸಿನ ಬಳಿಕ<ref>{{cite news|author=Larry Carroll|title=Shia LaBeouf Is 'Fine' After Latest Injury, 'Transformers' Producer Says|work=[[MTV]]|date=2008-10-02|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1596187/story.jhtml|accessdate=2008-10-03|archive-date=2009-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090316192439/https://www.mtv.com/movies/news/articles/1596187/story.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ ಆ ಗಾಯ ಅಂತಿಮ ಸಿನೆಮಾದ ಕೆಲ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಬರುತ್ತದೆ. * [[ಮೇಘನ್ ಫೊಕ್ಸ್]] ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಗರ್ಲ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಆದ [[ಮೈಕಿಲಾ ಬೆನ್ಸ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಣದ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಮೈಕಿಲಾಗೆ ಸ್ಯಾಮನ ಜೊತೆ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ<ref name="poor"/>. ಆ ಕಾರಣ ಆಕೆ ತನ್ನ ತಂದೆ ಕಾಲ್‌ನ ಜೊತೆ ಅವರ ಮೋಟರ್ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಫಾಕ್ಸ್‌ಗೆ ನಿಜಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಬೈಕ್ ಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದ ತಳ್ಳಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು<ref name="trailerbreakdown2">{{cite web|title=Transformers: Revenge Of The Fallen Trailer Breakdown|work=[[Empire (magazine)|Empire Online]]|url=http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-trailer-breakdown/|accessdate=2009-05-02|archive-date=2009-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090507124613/http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-trailer-breakdown/|url-status=dead}}</ref>. ಫಾಕ್ಸ್ ''[[ಜೆನ್ನಿಫರ್]]'' ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೆ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕವನ್ನು ಹತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಆಕೆ "ಮೈಕಲ್‌ಗೆ ಸ್ಕಿನ್ನಿ ಹುಡುಗಿಯರೆಂದರೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ"<ref>{{cite news|author=Hollie McKay|title=Pop Tarts: Scary Skinny Megan Fox Stopped Eating, Forced to Gain Weight|work=[[Fox News]]|date=2008-07-15|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,382450,00.html|accessdate=2008-07-15}}</ref> ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. * [[ಜೋಶ್ ದುಹಾಮೆಲ್]] [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆರ್ಮಿ ರೆಂಜರ್]] ಮತ್ತು ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯಕ<ref name="wilson"/> ನಾದ [[ಮೇಜರ್]] ವಿಲಿಯಮ್ ಲೆನಕ್ಸ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಿಂದ ಲೆನಕ್ಸ್ [[NEST]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಆಟೊಬೊಟ್‌‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಹೋರಾಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ<ref name="taskforce"/>. * [[ಟಯರೆಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್]] ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಯುಸೇನೆ]]ಯ [[ಯುದ್ಧನಿಯಂತ್ರಕ ಅಧಿಕಾರಿ]] ಮತ್ತು NESTಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ರೋಬರ್ಟ್ ಎಪ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref name="wilson"/>. ಈತ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ [[ಮುಖ್ಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್]] ಆಗಿ ಭಡ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ<ref name="wrap"/>. ಈತನಿಗೆ ಮರ್ಚೆಂಡೈಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಪ್ರೈಮ್'' ಕತೆಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ''ರೇ ಏಪ್ಸ್'' ಅಂತಲೂ, ''ದ ಮೂವಿ ಯುನಿವರ್ಸ್'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ''ಜೂಲಿಯಸ್ ಎಪ್ಸ್'' ಅಂತಲೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ರೂಮಮೇಟ್‌ ಆದ ಲಿಯೊ ಸ್ಪಿಟ್ಜ್ ಆಗಿ [[ರಮೊನ್ ರೋಡ್ರಿಗಸ್]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಒಳಸಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತನು ಸ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಮೈಕಿಲಾರ ಜೊತೆ ಇಜಿಪ್ಟ್‌ನವರೆಗೂ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಇಜಿಪ್ಟಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ರಿಗಸ್ 100ಎಂಪಿಎಚ್ [[ಫ್ಯಾನ್]] ಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಅದರಿಂದ ಆತನ ಭುಜದ ಮೂಳೆಗಳು ಪಲ್ಲಟಗೊಂಡವು ಮತ್ತು 45 ನಿಮಿಷ ಮರಳಿನ ಗಾಳಿಗೆ ಕಣ್ಣನ್ನು ಒಡ್ಡಬೇಕಾಯಿತು<ref>{{cite news|author=Eric Ditzian|title='Transformers' Sequel Is 'Bigger, Badder, Better,' Cast Says|work=[[MTV]]|date=2009-04-21|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1609632/story.jhtml|accessdate=2009-04-21|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422150621/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1609632/story.jhtml|url-status=dead}}</ref>. ಒಂದು ಸಲ ರೊಡ್ರಿಗಸ್‌ನನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟು [[ಜೋನ್ ಹಿಲ್‌]]ನನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news|url=http://www.slashfilm.com/2008/04/30/jonah-hill-in-transformers-2/|title=Jonah Hill in Transformers 2|date=2008-04-30|accessdate=08-12-09|work=/Film|archive-date=2008-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080607023726/http://www.slashfilm.com/2008/04/30/jonah-hill-in-transformers-2/|url-status=dead}}</ref>. * ಸೆಯ್ಮೊರ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಆಗಿ [[ಜೋನ್ ಟರ್ಟುರ್ರೊ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಮೊದಲು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಸೆಕ್ಟರ್ 7 ಯುನಿಟ್‌ನ ಎಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿದ್ದ<ref name="wilson"/>. ಸ್ಯಾಮ್ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಆತ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತನು ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಗುಂಪಿನ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸನ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್ ಎದುರುಗಡೆಯಿಂದ ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್‌ನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಕಾಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ<ref name="trailerbreakdown2"/>. * ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾಲಕರಾದ ರೊನ್ ಮತ್ತು ಜುಡಿ ವಿಟ್ವಿಕ್ಕಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕೆವಿನ್ ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೂಲಿ ವೈಟ್]] ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಈ‍ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ ಯಾರೆಂಬ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿದೆ<ref name="barricade">{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Orci and Kurtzman Questions: Post movie|publisher=Official site|date=2007-07-06|url=http://boards.transformersmovie.com/showpost.php?p=384946&postcount=33|accessdate=2007-12-16|archive-date=2007-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928015848/http://boards.transformersmovie.com/showpost.php?p=384946&postcount=33|url-status=dead}}</ref>. * ಥಿಯೊಡೊರ್ ಗಾಲೊವೇ ಆಗಿ [[ಜೊನ್ ಬೆಂಜಿಮನ್ ಹಿಕ್ಕಿ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಅಮೇರಿಕಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ]]ನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ<ref>{{cite web|url=http://www.transformersmovie.com/intl/uk/|title=Transformers UK official site|publisher=Transformersmovie.com|accessdate=2009-06-24|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626232831/http://www.transformersmovie.com/intl/uk/|url-status=dead}}</ref>. * NESTನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಮೊರ್ಶೋವರ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೆನ್ ಮರ್ಶೊವರ್‌]] ಇದ್ದಾರೆ. ಈತ ಪೆಂಟಗಾನ್‌ನ ಸ್ಕಾಡ್ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೌಕೆಯೊಂದು ಬ್ಲಾಕೌಟ್‌ನಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ದೃಶ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈತ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ<ref>{{cite news|author=Eric Goldman|title=24 Star Talks Transformers 2 Role|work=[[IGN]]|date=2009-05-13|url=http://uk.movies.ign.com/articles/982/982686p1.html|accessdate=2009-05-14|archive-date=2009-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090520031505/http://uk.movies.ign.com/articles/982/982686p1.html|url-status=dead}}</ref>. * ಗ್ರಾಹಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಾಥ್ಯೂ ಮಾರ್ಸೆಡನ್]] ಇದ್ದಾರೆ. ಈತ SASFನ ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಶೇಷ ಸೇನಾಬಲ]]ದ ಸದಸ್ಯ. ನಂತರ ನೆಸ್ಟ್ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಸೆಡನ್ [[ಕಾಮಿಕ್ಸ್]] ಓದುತ್ತ ಬೆಳೆದವನು. ಆತನಿಗೆ 2007ರ ಸಿನೆಮಾ ತುಂಬಾ ಹಿಡಿಸಿತ್ತು. ಬೇ‌ಗೆ ಈತನ ಆಡಿಶನ್‌ ಇಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಮಯವನ್ನು ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಿದ<ref name="taskforce">{{cite news|author=Larry Carroll|title='Transformers 2' Co-Star Matthew Marsden Leaks Sequel Info|work=[[MTV]]|date=2008-07-14|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1590778/story.jhtml|accessdate=2008-07-14|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915073920/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1590778/story.jhtml|url-status=dead}}</ref>. * ಸ್ಯಾಮ್‍ನ ಲೆಕ್ಚರ್ ಆದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆರ್ ಎ ಕೊಲನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಯಾನ್ ವಿಲ್ಸ್‌ನ್]] ಇದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.transformers2.net/wp-content/uploads/2009/06/transformers_2_alice.jpg|title=Isabel Lucas as Alice holds a book by Prof. Colan|publisher=3.bp.blogspot.com|accessdate=2009-05-27|archive-date=2011-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105051746/http://www.transformers2.net/wp-content/uploads/2009/06/transformers_2_alice.jpg|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=New RotF Movie Images (Updated)|url=http://transformerslive.blogspot.com/2009/05/new-rotf-movie-images.html|date=2009-05-18|accessdate=2009-06-29}}</ref>. ಬೆಯ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆತನ ನಿಜ ಜೀವನದ [[ವೆಸ್ಲೆಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮೇಲೆ ಆತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಜೊತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ರೂಮರ್ ಇತ್ತು<ref name="darkmoments">{{cite news|author=Geoff Boucher|title=Michael Bay shows us 'Transformer 2' footage and talks about Shia LaBeouf's dark moments|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-21 | url = http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/michael-bay-shows-us-transformer-2-footage-and-talks-about-shia-labeoufs-dark-moods.html |accessdate=2009-05-21 }}</ref>. ಜಾರ್ಜ್ "ಫಿಗ್" ಫಿಗೊರಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಬೇ‌ಯು [[ಅಮ್ಯೂರಿ ನೊಲಸ್ಕೊ]]ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಶೆಡ್ಯೂಲಿಂಗ್ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಆತ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ<ref>{{cite news | url = http://moviesblog.mtv.com/2008/10/15/amaury-nolasco-says-his-transformers-character-is-alive-could-return-in-transformers-3/ | title = Amaury Nolasco Says His 'Transformers' Character Is Alive, Could Return In 'Transformers 3' | date = 10-15-08 | accessdate = 08-25-09 | work = MTV Movies Blog | archive-date = 2010-03-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100328223940/http://moviesblog.mtv.com/2008/10/15/amaury-nolasco-says-his-transformers-character-is-alive-could-return-in-transformers-3/ | url-status = dead }}</ref>. === ಆಟೊಬೊಟ್ಸ್ === * [[ಪೀಟರ್ ಕಲನ್]] [[ಆಟೊಬೊಟ್‌]]ಗಳ ನಾಯಕ [[ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಪ್ರೈಮ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಆತನ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪೀಟರ್ಬಿಲ್ಟ್ ಟ್ರಕ್ ಆಗೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು ಈತನ ಪವರ್ ಅಪ್ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಹೋಯಿತು<ref name="bdextra"/>. ಅಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಲನ್ ಪ್ರಾರಂಭದ ದೃಶ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಆದರೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ನವೆಂಬರಿನಿಂದಲೇ<ref>{{cite news|author=Ian Spelling|title=Heavy metal: Peter Cullen's voice powers 'Transformers'|work=[[Reading Eagle]] |date=2008-08-19 |url=http://www.readingeagle.com/article.aspx?id=102824 | accessdate=2008-08-19 }}</ref><ref>{{cite news|author=Brian Jacks|title=Optimus Prime Takes Shape For 'Transformers 2' As Voice Artist Peter Cullen Returns To Work|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2008-09-25|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/09/25/optimus-prime-takes-shape-for-transformers-2-as-voice-artist-peter-cullen-returns-to-work/|accessdate=2008-09-26|archive-date=2008-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926075924/http://moviesblog.mtv.com/2008/09/25/optimus-prime-takes-shape-for-transformers-2-as-voice-artist-peter-cullen-returns-to-work/|url-status=dead}}</ref>. ಮೊದಲು ಈತನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸಿನೆಮಾದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ<ref>{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask him questions|publisher=TFW2005|date=2008-09-09|url=http://www.tfw2005.com/boards/2351211-post1101.html|accessdate=2008-09-09|quote=Its in the script... let's see if Bay shoots it...|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915005937/http://www.tfw2005.com/boards/2351211-post1101.html|url-status=dead}}</ref>. * [[ಬಂಬಲ್‌ಬೀ]] ಎನ್ನುವ ಅಟೊಬೊಟ್ ಸ್ಯಾಮನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದು, [[ಐದನೇಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಚಿವರೊಲೆಟ್ ಕ್ಯಾಮರೋ]] ಆಗಿ ವೇಷಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈತನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಇವನ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತೆ ಹಾಳಾಗಿದೆ. ಆತ ತನ್ನ ರೇಡಿಯೊದ ಚಿಕ್ಕ ಧ್ವನಿತುಂಡುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಸಹ ಕಾಮಿಕ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಜೊತೆಗಿನ ಕಾದಾಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕ್ ರಯಾನ್‌ನನ್ನು ಬಂಬ್ಲೀಬಿಯ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಪಾತ್ರ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ರೆಯಾನ್ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಬೊಟ್‌ಗಳ ಸ್ಟಾಂಡ್ ಇನ್ ಆಗಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ<ref>{{cite news|title=Mark Ryan returns for Transformers: RotF!|publisher=Seibertron|date=2008-07-21|url=http://www.seibertron.com/news/view.php?id=13570|accessdate=2008-07-22}}</ref>. ಬಂಬಲ್‌ಬೀಯ ಹಳೇ ಚೆಹರೆಯಾಗಿದ್ದ 2006ನ ಕಾಮರೋವನ್ನು ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹೊಸತಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 2010ರ [[ಸುಪರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]]ನ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಮಾಡೆಲ್ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ<ref name="stingray"/>. ಎಡ್ ವೆಲ್ಬರ್ನ್,ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು,ಜಿಎಂ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡಿಸೈನ್‌ ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಂಬ್ಲೀಬಿ ಪಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ<ref name="welburn">{{cite news|title=Behind the Bots|work=[[FOX News]]|date=2009-02-13|url=http://www.foxnews.com/video2/video08.html?maven_referralObject=3569672&maven_referralPlaylistId=&sRevUrl=http://www.foxnews.com/leisure/index.html|format=Video interview|accessdate=2009-02-23}}</ref>. * [[ಮಾರ್ಕ್ ರೆಯಾನ್]] [[ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಡಿಸೆಪ್ಟೀಕನ್ [[ಸೀಕರ್]]. ಬೇಕೆಂದಾಗ ತನ್ನನ್ನು [[SR-71 ಬ್ಲಾಕ್‌ಬರ್ಡ್‌]]ಗೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಬಲ್ಲ. ತನಗಾದ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಈತನಿಗೆ ಆಟೊಬೊಟ್ ಆಗದೇ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ<ref name="fire">{{cite news|author=Anthony Breznican|title=LaBeouf, Fox really under fire in 'Transformers 2'|work=[[USA Today]]|date=2008-12-28|url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2008-12-28-transformers-side_N.htm|accessdate=2008-12-29}}</ref>. ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ವಯಸ್ಸಾದ ರೊಬೊಟ್ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾರಣ ಸ್ಕ್ರೀಪ್ಟ್ ಬರೆಯುವಾಗ ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌ಗೆ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವ ನೀಡಿದರು<ref>{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask him questions | date=2009-03-18| url = http://www.tfw2005.com/boards/transformers-movie-discussion/180451-welcome-mr-roberto-orci-you-may-ask-him-questions-226.html#post3409235 |accessdate=2009-03-18}}</ref>. ಈತ ಕಿರುಗುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈತನ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಎನರ್ಗೊನ್]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ<ref name="trailerbreakdown2"/>. ಜೊತೆಗೆ ಈತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಕೊಡಲಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಬೆತ್ತವೊಂದರ ಜೊತೆ ನಡೆದಾಡುತ್ತಾನೆ. * ದ ಟ್ವಿನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಡ್‌ಫ್ಲಾಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಡ್ಸ್ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ರೆನೊ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟೊಮ್ ಕೆನ್ನಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆಟೊಬೊಟ್ ಗೂಢಚಾರಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೆಂಪು [[ಶೆವರ್ಲೇ ಟ್ರಾಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಹಸಿರು [[ಶೆವರ್ಲೇ ಬೀಟ್]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲರು<ref name="stingray">{{cite news|url=http://media.gm.com/us/gm/en/news/events/autoshows/09chicago/brands/transformers.htm|title=Autobots with bow ties|publisher=[[General Motors]]|date=2009-02-11|accessdate=2009-02-12|archive-date=2009-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214170054/http://media.gm.com/us/gm/en/news/events/autoshows/09chicago/brands/transformers.htm|url-status=dead}}</ref>. ಮಡ್‌ಫ್ಲಾಪ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೆ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ. ಅದೇ ಸ್ಕಿಡ್ಸ್ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಜಾಣನೆಂದು ಹಮ್ಮಿನಿಂದ ಪ್ರೌಢನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಾತಾಡದೇ ಇರಲು ಆತನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ<ref>{{cite web|url=http://tformers.com/transformers_database/movie/393/skids_Autobots_Deluxe.html|title=Skids' entry in Toy Database by|publisher=TFormers|accessdate=2009-02-17}}</ref>. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕಚ್ಚಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವಾಗ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಸೈಕಿಕ್ ಲಿಂಕ್‌ನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಕಾದಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.hasbro.com/transformers/en_US/discover/Battle-Bios.cfm |title=Battle Bios |publisher=Hasbro.com |date=2008-07-15 |accessdate=2009-07-22 |archive-date=2010-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100427172841/http://www.hasbro.com/transformers/en_US/discover/Battle-Bios.cfm |url-status=dead }}</ref>. ಬೇ ಅವರು ''[[ದಿ ಲಿಟಲ್ ಎಂಜಿನ್ ದಟ್ ಕುಡ್]]'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಿರುವ ಆದರೆ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="robobrawlersbigandsmall"/> ಈತ ಬೀಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಾರುಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಆಟೊಬೊಟ್ ಅವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆರಿಸಿದ<ref>{{cite news|url=http://moviesblog.mtv.com/2009/02/19/michael-bay-handpicked-gm-concept-cars-for-transformers-revenge-of-the-fallen/|title=Michael Bay Handpicked 'Transformers: Revenge of the Fallen' Concept Cars|work=[[MTV]] Movies Blog|author=Brian Warmoth|date=2009-02-19|accessdate=2009-02-19|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221082525/http://moviesblog.mtv.com/2009/02/19/michael-bay-handpicked-gm-concept-cars-for-transformers-revenge-of-the-fallen/|url-status=dead}}</ref>. ಬೇ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಣ್ಣ ಕಾರುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಾರುಗಳಿಗಿಂತ ನೋಡಲು ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದೇವು ಎಂದು ಎಡ್ ವೆಲ್ಬರ್ನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ<ref name="edwelburn">{{cite news|title=Behind the Bots|work=[[Fox News]]|date=2009-02-13 | url = http://www.foxnews.com/video2/video08.html?maven_referralObject=3569672&maven_referralPlaylistId=&sRevUrl=http://www.foxnews.com/leisure/index.html |format=Video interview|accessdate=2009-02-23}}</ref>. ಈ ಅವಳಿಗಳು ಒಂದಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ [[ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ವ್ಯಾನ್|ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ವ್ಯಾನ್<ref name="alliance"/>]] ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿನೆಮಾ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಇವು ಒಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ರೊಬೊಟ್ ಆಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು<ref>{{cite web|url=http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-trailer-breakdown/8.asp|title=Mention of the Twins combining in bot mode|publisher=Empireonline.com|accessdate=2009-06-24|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020182526/http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-trailer-breakdown/8.asp|url-status=dead}}</ref>. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್ ಫೆಂಜಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದ. * [[ಜೆಸ್ ಹರ್ನೆಲ್]] [[ಐರನ್‌ಹೆಡ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಆಟೋಬೊಟ್‌ಗಳ ವೆಪನ್ ಸ್ಪೆಶಲಿಸ್ಟ್. ಈತ [[GMC Topkick]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ<ref name="autographs">{{cite news|title=ROTF Trading Card Autographs Revealed Plus More|work=Seibertron|date=2009-03-19|url=http://www.seibertron.com/transformers/news/rotf-trading-card-autographs-revealed-plus-more/15423/|accessdate=2009-03-20}}</ref>. * [[ರ್ರಾಚೆಟ್‌]]ಗೆ [[ರೊಬರ್ಟ್ ಫೊಕ್ಸ್‌ವರ್ತ್]] ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಆಟೋಬೊಟ್‌ಗಳ ಮೆಡಿಕ್. ಈತ [[ಹುಡುಕಿ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ]] [[Hummer H2]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ<ref name="autographs"/>. * ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಮೂರು [[ಸ್ತ್ರೀ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ [[ಗ್ರೇ ಡೆಲಿಸ್ಲಿ]] ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂರು ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸುಪ್ತ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಓಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೊಬೊಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮೊದಲು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಆಮೇಲೆ ಸಿನೆಮಾಲ್ಲಿ ಕೈ ಬಿಟ್ಟರು<ref>{{cite web|url=http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1379637&postcount=22916|title="The All New "Hey Roberto" Thread|work=Don Murphy|date=2009-06-30|accessdate=2009-07-14}}</ref>. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಿನೆಮಾದ ಕಾದಂಬರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು<ref>{{cite web|title=Botcon 2009 Hasbro Product Preview Panel and Q&A|url=http://www.tfw2005.com/transformers-news/conventions-15/botcon-2009-hasbro-product-preview-panel-and-qa-167769/|date=2009-05-30|accessdate=2009-06-14}}</ref>. ಅಧಿಕೃತ ಟೊಯ್ ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ "ಆರ್ಕೀ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೀಗೆ ಡೆಲಿಸ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದವರು ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<br />ಈ ಮೂರು ಸಹೋದರಿಯರು ಇಂತಿವೆ: ** ಟೊಯ್ ಲೈನಿನ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ [[Ducati 848]] [[ಆರ್ಕೀ]] <ref name="arceechromia">{{cite web|url=http://www.retrosbk.com/?p=262|title=Arcee….. And the winner is|work=RetroSBK|date=2009-06-25|accessdate=2009-06-26|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715175600/http://www.retrosbk.com/?p=262|url-status=dead}}</ref> ** ಟೊಯ್ ಲೈನಿನ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ [[Suzuki B-King 2008]] [[ಕ್ರೊಮಿಯಾ]]<ref name="arceechromia"/> ** ಟೊಯ್ ಲೈನಿನ ನೆರಳೆ ಬಣ್ಣದ [[MV Agusta F4 R312]]<ref>{{cite web|url=http://www.tfg2.com/attachment/Mon_0906/53_71646_22d8ec7f8bb6b4a.jpg|title=Image of the third Arcee sister|accessdate=2009-06-24}}</ref> [[ಎಲಿಟಾ ಒನ್]]<ref>{{cite web|url=www.actionfigs.com/index.php?categoryid=21&p2_articleid=2471|title=Hasbro Transformers Q&A of October 21st|date=10-22-2009|accessdate=11-11-2009|work=ActionFigs.com}}</ref>. ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಈಕೆಯನ್ನು [[ಫ್ಲೇರ್‌ಅಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web|url=http://transformerslive.blogspot.com/2009/07/san-diego-comic-con-2009-transformers.html|title=San Diego Comic Con 2009 Transformers Info|date=07-24-09|accessdate=07-24-09|work=Transformers Live Action Movie Blog}}</ref>. :ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಮೋಟರ್‌ ಸೈಕಲ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಗ್ರಾಹಕೀಯಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಕಸ್ಟಮ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಬೈಕ್‌ ಬಿಲ್ಡರ್‌ ''[[retroSBK]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.venturacountystar.com/news/2008/jun/15/shifting-gears-for-hollywood/|title=Shifting gears for Hollywood|work=Ventura County Star|author=Allison Bruce|date=2009-06-15|accessdate=2009-05-09|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619073209/http://www.venturacountystar.com/news/2008/jun/15/shifting-gears-for-hollywood/|url-status=dead}}</ref> <br />2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೀಯನ್ನು ಬೈಕಿನಿಂದ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ರೊಬಟ್ ಆಗಿ ತೋರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಉಳಿದ ರೊಬೊಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆರ್ಕೀ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |author=Wizard Entertainment | title='TRANSFORMERS' WRITERS: A REVEALING DIALOGUE | url = http://www.wizarduniverse.com/movies/transformersmovie/005082421.cfm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070708200751/http://www.wizarduniverse.com/movies/transformersmovie/005082421.cfm | archivedate=2007-07-08 }}</ref>. ಜೊತೆಗೆ ನಿಜಾಂಶ ಎಂದರೆ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಈಕೆಯ ಲಿಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು ತಕ್ಕದಾದ ಸಮಯಾವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ [[ಉಳಿದ ಸ್ತ್ರೀ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೋರ್ಮಸ್‌]]ಗಳು 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟೈ-ಇನ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ<ref name="robobrawlersbigandsmall">{{cite news|author=Anthony Breznican|title=Robo-brawlers big, small in new 'Transformers'|work=[[USA Today]]|date=2009-04-01|url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2009-04-01-transformers-first-look_N.htm|accessdate=2009-04-02}}</ref>. ಈ ರೊಬೊಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕೆ ಬೇಡವೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಸಿನೆಮಾದ ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಸಮಯದವರೆಗೂ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣ ಅಂತಿಮ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ<ref name="okscifiwire">{{cite news|url=http://scifiwire.com/2009/03/orci-kurtzman-reveal-tran.php|author=Patrick Lee|title=Orci & Kurtzman reveal Transformers: Revenge of the Fallen details|work=[[Sci Fi Wire]]|date=2009-03-31|accessdate=2009-03-31|archive-date=2009-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505182303/http://scifiwire.com/2009/03/orci-kurtzman-reveal-tran.php|url-status=dead}}</ref>. ಆರ್ಕೀಯ ರೈಡರ್ ಹೊಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು [[ಎರಿನ್ ನಾಸ್]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt1055369/fullcredits#cast|title=Full cast and crew for ''Transformers: Revenge of the Fallen''|publisher=[[IMDB]]|accessdate=June 24, 2009}}</ref>. * [[ಸೈಡ್‌ಸ್ವೈಪ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದವರು [[ಆಂಡ್ರಿ ಸೊಜಿಲೊಜ್.]] ಇದು ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ [[ಶೆವರ್ಲೇ ಕಾರ್ವೆಟ್]] ಸ್ಟಿಂಗ್‌ರೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದೆ. ಈತನ ಕೈಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಕತ್ತಿಯ ಅಲಗಿನಂತಿದ್ದರೆ, ಕಾಲುಗಳು ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿವೆ. ಈತನು 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಬೊನ್‌ಕ್ರಶರ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು [[ರೊಲರ್ ಡೆರ್ಬಿ]] ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ<ref>''ಡಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್‌ ವಿಶುವಲ್‌ ಬೇಹೆಮ್‌'' ಬ್ಲ್ಯೂ-ರೇ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ, ''ಲ್ಯಾಂಬೋರ್ಗಿನಿ ಜಂಪ್‌'' ಸೆಗ್‌ಮೆಂಟ್.</ref>. ಸೈಡ್‌ಸ್ವೈಪ್ [[Transformers: Generation 1|G1]]ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಈತನನ್ನು [[ಲ್ಯಾಂಬೋರ್ಗೀನಿ]] ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀಪ್ಟ್ ಬರೆದಿದ್ದರೂ ಸಹಿತ ಬೇ ಈತನನ್ನು ಸ್ಟಿಂಗ್‌ರೇ ಆತಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ<ref>{{cite web|url=http://www.allspark.com/forums/index.php?showtopic=58955&view=findpost&p=1224530|title=The Allspark at Botcon: The Official News, Rumors & More Thread! - The Allspark Forums|publisher=Allspark.com|accessdate=2009-06-24}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[ಜೊಲ್ಟ್]], ಇದು ಒಂದು ಜೊತೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಚಾವಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ [[ಶಿವರ್ಲೇ ವೋಲ್ಟ್]]. ಇದು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|author=04:40 PM|url=http://www.tfw2005.com/boards/attachments/transformers-movie-discussion/27083783d1240975340-concerning-jolt-jolt_page.jpg|title=Picture of Jolt's FAB toy bio|publisher=Tfw2005.com|accessdate=2009-05-13}}</ref>. ಸಿನೆಮಾಗೆ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ [[ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್]] ವೊಲ್ಟ್ ಕಾರಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name="unicron"/>. ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಪಾತ್ರವು ಆಟೊಬೊಟ್ ತಂಡದ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಚಿಸಿ, ಬೇ‌ನ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈ ಕಾರನ್ನು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕತೆಗಾರರು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು<ref>{{cite web|author=[[Roberto Orci]] | title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask him questions | publisher=TFW2005 | date=2009-01-19 | url = http://www.tfw2005.com/boards/transformers-movie-discussion/180451-welcome-mr-roberto-orci-you-may-ask-him-questions-190.html#post3231606 | accessdate=2009-01-19 }}</ref>. ವೊಲ್ಟ್ ಕಾರಿನ ಗುಣಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಜೊಲ್ಟ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ಕಾರಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಶಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದಕ್ಕೆ ವೆಲ್ಬರ್ನ್ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ<ref name="edwelburn"/>. * [[ಪ್ರೈಮ್ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಮೂರು ಸದಸ್ಯರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು [[ಮೈಕಲ್ ಯೊರ್ಕ್]], [[ಕೆವಿನ್ ಮೈಕಲ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ರೊಬಿನ್ ಆಟ್‌ಕಿನ್ ಡೌನ್ಸ್]] ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಾಜವಂಶವು ಏಳು ಮೂಲವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೊರ್ಮ್‌ರ್ಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ದ ಫಾಲನ್ ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. === ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ಸ್ === * [[ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌]]ಗಳ ನಾಯಕನಾದ [[ಮೆಗಾಟ್ರೋನಿ]]ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು [[ಹ್ಯುಗೊ ವೇವಿಂಗ್]] ನೀಡಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite news|author=Andrew Fenton|title=Weaving confirms Megatron’s return in Transformers: Revenge of the Fallen|work=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=2009-03-04|url=http://blogs.news.com.au/adelaidenow/turkeyshoot/index.php/adelaidenow/comments/weaving_confirms_megatrons_return_in_transformers_revenge_of_the_fallen|accessdate=2009-03-05|archive-date=2009-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090311033228/http://blogs.news.com.au/adelaidenow/turkeyshoot/index.php/adelaidenow/comments/weaving_confirms_megatrons_return_in_transformers_revenge_of_the_fallen|url-status=dead}}</ref>. ಮೈಕಲ್ ಬೇಯ್ ಮೊದಲು ಈತನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ [[ಲೌರೆಂಟಿಯನ್ ಅಬೈಸ್‌]]ಗೆ ಬೀಸಾಕಿದ್ದರು. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳು ಆಲ್ ಸ್ಪ್ರಾರ್ಕಿನ ಸೀಳು ತುಂಡಿನಿಂದ ಈತನನ್ನು ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ವಿಂಗ್ ಇರುವ ಟಾಂಕ್ ಆಗಿ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಿನೆಮಾದ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆತ 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಂತೆ ಸೈಬರ್ಟೋನಿಯನ್ ಜೆಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಈತ ಮೂರು ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಆಲ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಿಂದ ಹತನಾಗಿದ್ದ ಈತ ಈಗ ಅದನ್ನು ಹೀರಿದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ<ref>{{cite news | title=First Images and Bio of Transformers Revenge of the Fallen Leader Class Megatron Toy |work=TFW2005 |date=2009-02-22 | url= http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/first-images-and-bio-of-transformers-revenge-of-the-fallen-leader-class-megatron-toy-166882/ | accessdate=2009-02-22 }}</ref>. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕಾದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಈತನನ್ನು [[ಗಾಲ್ವಟ್ರೊನ್]] ಎಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರಿಡಲಿಲ್ಲ<ref name="galvatron">{{cite web | title=Roberto Orci - Leonard Nimoy, Frank Welker in the running for the role of voicing The Fallen | work=TFW2005 | date=2009-03-21 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/roberto-orci---leonard-nimoy-frank-welker-in-the-running-for-the-role-of-voicing-the-fallen-167125/ | accessdate=2009-03-22 }}</ref>. * [[ದ ಫಾಲನ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ [[ಟೊನಿ ಟೊಡ್]] ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ [[ಪ್ರೈಮ್ ರಾಜವಂಶ]]ದವನು ಮತ್ತು ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್‌ನ ಮಾಸ್ಟರ್. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಈತನನ್ನು ನೆಮಿಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಕಾರಣ ತೋರಿಸುತ್ತರಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬಂದ ಸಿನೆಮಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈತನೆಸಗಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹದಿಂದ ತನ್ನ ಸಹೋದರರಿಂದಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈತನು ಉಳಿದ ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ್ ಆಯಾಮದ ಕಿಟಕಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ. ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಮೂಡುವ ಈತನ ಚಿತ್ರವೇ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿತ್ತು<ref name="defiance"/>. [[ಆಕಾಶ ಸೇತುವೆ]]ಗಳನ್ನು ಈತನು ತನ್ನ ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ತೆರೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದನು<ref name="transformerslive1">{{cite web|url=http://transformerslive.blogspot.com/2009/05/transformers-movie-universe-preview.html|title=Transformers Live Action Movie Blog: Transformers Movie Universe Preview|publisher=Transformerslive.blogspot.com|date=2009-05-18|accessdate=2009-05-24}}</ref>. [[ಲೊರೆಂಜೊ ದಿ ಬೊನ್‌ವೆಂತುರಾ]] ದ ಫಾಲನ್‌‌ನನ್ನು [[ಜುದಾಸ್ ಇಸ್ಕಾರಿಯಟ್‌]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ<ref name="toyfare"/>. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈತ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸಹಿತ, ಈತನ ಟೊಯ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಸೈಬರ್ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರೊಯರ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ<ref>{{cite news | title=New Transformers Revenge of the Fallen Toy - The Fallen Revealed! | publisher=TFW2005 | date=2009-02-07 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/new-transformers-revenge-of-the-fallen-toy---the-fallen-revealed-166761/ | accessdate=2009-02-07 }}</ref>. ಕತೆಗಾರರು ಹಲವು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಹುಡುಕಿ ಆದ ಮೇಲೆ ದ ಫಾಲನ್‌ನನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಈತ "ಎಲೆಮೆಂಟಲ್" ವಿಲನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು<ref name="okscifiwire"/>. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ನಿಮೊಯ್]] <ref>{{cite news | author=Larry Carroll | title=Michael Bay afraid to offend Leonard Nimoy with Transformers family reunion offer | work=[[MTV]] | date=2009-04-21 | url=http://moviesblog.mtv.com/2009/04/21/michael-bay-afraid-to-offend-leonard-nimoy-with-transformers-family-reunion-offer/ | accessdate=2009-04-21 | archive-date=2011-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110220032538/http://moviesblog.mtv.com/2009/04/21/michael-bay-afraid-to-offend-leonard-nimoy-with-transformers-family-reunion-offer | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|author=George Roush|title=Leonard Nimoy To Michael Bay: "Call Me!"|work=[[MTV]]|date=2009-04-25|url=http://latinoreview.com/news/leonard-nimoy-to-michael-bay-call-me-6682/|accessdate=2009-04-29|archive-date=2009-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428150133/http://www.latinoreview.com/news/leonard-nimoy-to-michael-bay-call-me-6682|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ವೆಲ್ಕರ್‌<ref name="galvatron"/> ನನ್ನು ದ ಫಾಲನ್‌ನ ಧ್ವನಿಗೆ ಆರಿಸಲು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * [[ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದು [[ಚಾರ್ಲಿ ಎಡ್ಲರ್]]<ref name="autographs"/>. ಈತ ಏರ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದು [[F-22 ರಾಪ್ಟೋರ್‌‍]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಸಿನೆಮಾದ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಈತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಸೈಬರ್‌ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ<ref name="toyfairpics"/>. ಓರ್ಸಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ 2007ರ ಸಿನೆಮಾಗಿಂತ ಈತನಿಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name="orcifirstquestions"/> ಮತ್ತು ಪೊಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ಲ್ಲಿನ ಡೈಲಾಗ್ ಅಡಿಶನ್ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್‌ನನ್ನು ಆತನ 1980ಯ ಅವತಾರದ ಸಮೀಪ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು<ref name="additions">{{cite news | title=Roberto Orci Discusses Scene Additions, Fan Love, Starscream, and 40 Robots|work=TFW2005|date=2009-01-27| url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/roberto-orci-discusses-scene-additions-fan-love-starscream-and-40-robots-166683/ | accessdate=2009-01-27 }}</ref>. * ಮೆಗಾಟ್ರೊನ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಸಂಪರ್ಕಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಸೌಂಡ್‌ವೇವ್‌]]ಗೆ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ವೆಲ್ಕರ್]] ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite news|title=Frank Welker to officially voice Soundwave|work=[[UGO Networks]]|date=2009-04-27|url=http://movieblog.ugo.com/movies/roberto-orci-frank-welker-to-officially-voice-soundwave|accessdate=2009-04-27|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430094616/http://movieblog.ugo.com/movies/roberto-orci-frank-welker-to-officially-voice-soundwave|url-status=dead}}</ref>. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈತ ಯಾವುದೇ ರೊಬೊಟ್ ಅಥವಾ ವಾಹನವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಟೊಯ್ ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಸೆಟಲೈಟ್ ಮೊಡ್" ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡೀದ್ದಾನೆ. ಈತ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತದ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಟೊಯ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈತನಿಗೆ ಒಂದು ರೊಬೊಟ್ ರೂಪ ಸಹ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈತ ಸೈಬರ್‌ಟ್ರೋನಿಯನ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ<ref name="toyfairpics"/>. ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಈತನನ್ನು [[ಚೆವ್ರೊಲೆಟ್‌ ಸಿಲ್ವರಾಡೊ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಓರ್ಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|title=TF2 Soundwave Satellite and Truck Concept Art with Ravage|publisher=TFW2005|date=2008-10-25|url=http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/tf2-soundwave-satellite-and-truck-concept-art-with-ravage-166074/ |accessdate=2008-10-26}}</ref> ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರು 2007ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೌಂಡ್‌ವೇವ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಜೀ]]ಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ನಂತರದ ಪಾತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>''ದೇಯರ್ ವಾರ್‌: ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌'', 2007 DVD featurette</ref><ref>{{cite web|author=[[Roberto Orci]]|url=http://boards.transformersmovie.com/showpost.php?p=351304&postcount=4161|title=Roberto and Alex: Questions|publisher=Official site|date=[[2007-05-19]]|accessdate=2008-06-06|dateformat=dmy|archive-date=2012-02-08|archive-url=https://www.webcitation.org/65IMrpoHq?url=http://boards.transformersmovie.com/showpost.php?p=351304|url-status=dead}}</ref> ** [[ರಾವೇಜ್‌‍]], ಇದು ದೊಡ್ಡ ಒಂದು-ಕಣ್ಣಿನ ಪುಮಾಗೆ ಹೋಲುವ ಸೌಂಡ್‌ವೇವ್‌ನ ಸೇವಕ.<ref name="robobrawlersbigandsmall"/> ಆರಂಭದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಈತನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ನಂತರದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೀನಿನ ಹೋಲಿಕೆಯುಳ್ಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="vaulttheft">''ಡಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್‌ ವಿಶುವಲ್‌ ಬೇಯ್‌ಹೆಮ್‌'' ಬ್ಲ್ಯೂ-ರೇ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ, ''ವಾಲ್ಟ್‌ ಥೆಪ್ಟ್'' ಸೆಗ್‌ಮೆಂಟ್‌.</ref> *** ಒಂದು-ಕಣ್ಣಿನ ಹರಿತವ ಅಲಗಿನಷ್ಟು ತೆಳ್ಳಗಿನ ರೊಬೊಟ್ ರೀಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ ವೆಲ್ಕರ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರೀಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾವೇಜ್ ಮಾರ್ಬಲ್ ಗಾತ್ರದ "ಮೈಕ್ರೋನ್ಸ್"‌<ref name="bdextra"/> ಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಮಧ್ಯದ ಕೀಟವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೊಬೊಟ್ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅವೆಲ್ಲ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ರೀಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ರೂಪ ತಳೆಯತ್ತವೆ. ರೀಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ತೆಳ್ಳಗಿರುವುದು ಈತನ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಈತ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಗೋಚರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. *** [[ದ ಡಾಕ್ಟರ್]]ಗೆ(ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲ್ಪೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವ) ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದು ಜೊನ್ ಡಿ ಕೊಸ್ಟಾ. ಈತ ಚಿಕ್ಕ ಜೇಡದ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವ ರೊಬೊಟ್ ಆಗಿದ್ದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ಈತ ಒಬ್ಬ ಮೆಡಿಕ್ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸ್ಕೌಟ್-ಕ್ಲಾಸ್ ರೂಪವು ಈತನು ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="robobrawlersbigandsmall"/><ref>{{cite news|title=In Package Images Of Transformers: Revenge Of The Fallen Dune Runner and Scalpel|publisher=TFW2005|date=2009-04-02 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/in-package-images-of-transformers-revenge-of-the-fallen-dune-runner-and-scalpel-167208/ | accessdate=2009-04-02 }}</ref> * [[ಪ್ರಿಟೆಂಡರ್]] ಆಗಿರುವ [[ಅಲಿಸ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ [[ಇಸಾಬೆಲ್ ಲುಕಾಸ್]] ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಕಾದಂಬರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಲಿಸ್ ಇನ್ ವಂಡರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅನಿಮಾಟ್ರೊನಿಕ್ ಆಕೃತಿ ನೋಡಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಅರ್ಥ ಮೊಡ್‌ನಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾಳೆ. * [[ವೀಲಿ]] ಎಂಬ ನೀಲಿ [[ರೇಡಿಯೊ ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ರಕ್ಕಸ ಟೊಯ್ ಟ್ರಕ್ಕ]]ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಟೊಮ್ ಕೆನಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವೀಲಿ ಮೊದಲು ಡಿಸೇಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಅವರ ಪರ ವಹಿಸಿದರೂ ನಂತರ ಜೆಟ್‌ಫೈರ್‌ನನ್ನು ನೋಡಿ ತಾನೂ ಅವನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಣ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.seibertron.com/transformers/news/first-look-at-revenge-of-the-fallen-wheelie-figure/15129/|title=First Look at Revenge of the Fallen Wheelie Figure!|publisher=Seibertron.com|date=2009-02-07|accessdate=2009-02-07}}</ref> ಸಿನೆಮಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ವೀಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. * [[ಗ್ರಿಂಡರ್]] ಎನ್ನುವ ಈ ರೊಬೊಟ್ [[CH-53E ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾಲಿಯನ್]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲದು<ref>{{cite web|url=http://img132.imageshack.us/img132/8884/transformers22009062920.jpg|title=Transformers: Revenge of the Fallen PC disclaimer mentioning Sikorsky Super Stallion|accessdate=2009-07-03}}</ref>. ಈತನ ವಾಹನ ಹಾಗೂ ರೋಬೋಟ್ ಮೊಡ್ ಎರಡೂ ಕೂಡ 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ [[ಬ್ಲಾಕೌಟ್‌]]ನ ಚಹೆರೆಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳೆಂದರೆ ತಿಳುಬಿಳುಪಿನ ಬಣ್ಣ, ವಿಭಿನ್ನ ಶಿರ ಮಾದರಿ. ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಲಾಕೌಟ್‌‌ನ Pave Low ಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದ ಮೂತಿಯ ರಾಡರ್ ಬಲ್ಬು ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಸಿನೆಮಾದ ಕತೆಗಾರ ರೊಬರ್ಟೊ ಓರ್ಸಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆತನಿಗೂ ಅದು [[ಬ್ಲಾಕೌಟ್]] ಅಥವಾ ಗ್ರಿಂಡರ್ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನವಿತ್ತು.[http://www.tfw2005.com/boards/transformers-movie-discussion/180451-welcome-mr-roberto-orci-you-may-ask-him-questions-283.html#post3785383 ] * ದ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಎನ್ನುವ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ ಒಳಗುಂಪು ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ** [[ಡೆಮೊಲಿಶೊರ್‌]]ಗೆ ಕಾಲ್ವಿನ್ ವಿಮ್ಮರ್ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ [[Terex]] [[O&amp;K]] RH 400 ಜಲಚಾಲಿತ ಗಣಿ [[ಅಗೆದು ತೋಡುವ ಯಂತ್ರ]]ವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.<ref name="constructicon1">{{cite news|url=http://www.slashfilm.com/2009/02/03/transformers-2-super-bowl-teaser-is-only-the-beginning-constructicon-details-revealed/|title=Transformers 2: Super Bowl Teaser is Only The Beginning; Constructicon Details Revealed|author=Peter Sciretta|work=/Film|date=2009-02-03|accessdate=2009-02-03|archive-date=2012-12-08|archive-url=https://archive.is/20121208183700/http://www.slashfilm.com/2009/02/03/transformers-2-super-bowl-teaser-is-only-the-beginning-constructicon-details-revealed/|url-status=dead}}</ref> ರೊಬೊಟ್ ಆಗಿರುವಾಗ ಈತನ ಟ್ರೆಡ್ಸ್ ಬೃಹತ್ ಚಕ್ರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆತನು ತನ್ನೆರಡು ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಲೆಯ ಹಿಂದಿನವರೆಗೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಕೇವಲ ಎದುರುಗಡೆಯ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಉರಳಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿನೆಮಾದ ಕತೆಗಾರರು ಈತನನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ "ವೀಲ್‌ಬೋಟ್"<ref name="okscifiwire"/> ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಸಿನೆಮಾದ ಕ್ರೇಡಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈತನನ್ನು ಡೆಮೊಲಿಶರ್ ಎಂದು ಸಿನೆಮಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ** [[ಮಿಕ್ಸ್‌ಮಾಸ್ಟರ್]]<ref name="toyfairdevy"/>, ಈತ ಕಪ್ಪು ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ [[ಮ್ಯಾಕ್]] ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮಿಕ್ಸರ್ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ. ಈತನಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮೂರನೇಯ ಬಾಟಲ್ ಮೊಡ್ ಇದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಆತ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.toycollector.com/index.php?option=com_content&task=view&id=79130&Itemid=522|title=Mixmaster Triple-Changer and RPMs|publisher=Toy Collector|accessdate=2009-06-24|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629123948/http://www.toycollector.com/index.php?option=com_content&task=view&id=79130&Itemid=522|url-status=dead}}</ref> ಆತನ ಟೊಯ್ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈತ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಡಿಮದ್ದು ತಯರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಮತ್ತು ಪಾಷಾಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|author=11:04 AM|url=http://www.tfw2005.com/resources/rotf-decepticons-384/mixmaster-3494/|title=Mixmaster - ROTF Main Line - Transformers Resources|publisher=Tfw2005.com|accessdate=2009-06-24}}</ref> ಕೆಲವು ಕಲ್ಪನಾವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಈತನನ್ನು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ನೀಲಸ್]] ಮಿಕ್ಸರ್ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://i463.photobucket.com/albums/qq352/mechamotoph/Transformers/TF%20RoTF/TFRoTFMixmaster.jpg ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಆಪ್ ಮಿಕ್ಸ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್‌ ಎ ಮ್ಯಾಕ್‌ನೀಲಸ್‌ ಟ್ರಕ್‌]</ref> ** [[ಲೊಂಗ್ ಹೌಲ್]]<ref name="toyfairdevy">{{cite news|title=Toy Fair 2009 - Live Shots Of Revenge of the Fallen Devastator, Skids & More|work=TFormers|date=2009-02-14|url=http://tformers.com/transformers-toy-fair-2009-live-shots-of-revenge-of-the-fallen-devastator-skids-more/10985/news.html |accessdate=2009-02-15}}</ref> ಈತನ ಪರ್ಯಾಯ ಮೊಡ್ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ 773 [[ಡಂಪ್ ಟ್ರಕ್]] ಆಗಿದೆ. ''ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್‌'' ಗೆ ಹಸಿರುನಿಶಾನೆ ದೊರೆತ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೊಂಗ್ ಹೌಲ್‌ನ ಮೂಲ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ ಈತನ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಾಕಾರನಾದ ಜೊಶ್ ನಿಜಿ ಫಾನ್ ಆರ್ಟ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ.<ref>[http://www.tfw2005.com/boards/transformers-fan-art/142705-long-haul-transformers-2-concept-fun.html#post1450603 TFW2005 ಪೋಸ್ಟ್ ಬೈ ಜೋಶ್‌ ನಿಜ್ಜಿ ರಿವೀಲಿಂಗ್‌ ಹಿಸ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಪಾರ್ ಲಾಂಗ್‌ ಹಾಲ್‌]</ref> ಈತನ ಫ್ಯಾನ್ ಆರ್ಟ್ ಬೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದು ಅದೇ ಈತನನ್ನು ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title=Devastator Confirmed for Transformers: Revenge of the Fallen | publisher=TFW2005|date=2008-09-10 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/devastator-confirmed-for-transformers-revenge-of-the-fallen-165770/ |accessdate=2008-09-28 }}</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲೊಂಗ್‌ಹೌಲ್‌ನ ಪರ್ಯಾಯ ಮೊಡ್ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ 773B ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿದೆ. ನಿಜಿ ಮೊದಲು ಲೊಂಗ್‌ಹೌಲ್‌ನನ್ನು [[ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ 797]] ಎಂಬ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಡಂಪ್ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ.<ref>[http://buybigtires.com/wordpress/wp-content/uploads/2009/02/long-haul.jpg ಲಾಂಗ್‌ ಹಾಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಶೋವಿಂಗ್‌ ಹಿಸ್‌ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್‌ 797 ಆಲ್ಟ್‌ ಮೋಡ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ಕೆವಿನ್ ಮೈಕಲ್ ರಿಚರ್ಡಸನ್ [[ರಾಂಪೇಜ್‌]]ಗೆ ಸಹ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ [[ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ D9L]] [[ಬುಲ್ಡೊಜರ್]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ.<ref name="toyfairdevy"/> ಈತನ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟ್ರೆಡ್ಸ್‌ನ್ನು ಚಾವಟಿಯಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದ್ದು ನಿಂತ ಹಾವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೊಡ್ ಅನ್ನು "ಜಾಕ್‌ಹಾಮರ್ ಮೊಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈತನ ನಿಜವಾದ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈತ ನಾಲ್ಕು ಜೇಡನ ಹೋಲಿಕೆಯ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಸಿಂಚರ್‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|author=11:04 AM| url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/transformers-revenge-of-the-fallen-deluxe-rampage-cardback-reveals-bio-and-third-mode-167049/ |title=Transformers Revenge of the Fallen Deluxe Rampage Cardback reveals Bio and Third Mode! - Transformers News|publisher=Tfw2005.com|date=2009-03-13|accessdate=2009-06-24}}</ref> ಈತನನ್ನು ಮೊದಲು ಹಳದಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಬಲ್‌ಬೀಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸೆಣಸಾಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಕಾಣಲು ಈತನನ್ನು ಕೆಂಪಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>''ಡೀಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್‌ ವಿಶುವಲ್‌ ಮೇಹೆಮ್‌'' ಬ್ಲೂ-ರೇ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ, ''ಜ್ಯಾಕ್‌ಹ್ಯಾಮರ್‌ ಫೈಟ್‌'' ಭಾಗ</ref> ಈತ ಹಾರುತ್ತ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು "ಸ್ಕಿಪ್‌ಜಾಕ್"<ref>{{cite web|url=https://www.editorsguild.com/FromtheGuild.cfm?FromTheGuildid=84|title=The Sound of Transforming Robots|publisher=Motion Picture Editors Guild|date=2009-06-25}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಿನೆಮಾದ ಕ್ರೇಡಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ** [[ಸ್ಕ್ರಾಪರ್]],<ref name="toyfairpics"/> ಈ ರೊಬೊಟ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ [[ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್]] 992G [[ಸ್ಕೂಪ್ ಲೋಡರ್]] ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಈತ ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಸರಪಳಿಗಳ ದಂಡದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಲ್ಲ. ** ಫ್ರಾಂಕ್ ವೆಲ್ಕರ್ [[ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರಿ]]ಗೆ ಧ್ವನಿ ಇಫೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಅನೇಕ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರೂಪಗೊಂಡ {{Convert|46|ft|m}}ಉದ್ದನೆಯ ಆಜಾನುಬಾಹು ರೊಬೊಟ್. ಈತನು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="toyfare"/> ಈತ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಲಾರ. ಆದರೆ ನಿಂತರೆ {{convert|100|ft|m}}ಉದ್ದಕೆ {{convert|120|ft|m}}ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.<ref name="transformerslive1"/> ಈತನ ದವಡೆಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬಲ್ಲದು. ಈತನ ಜೊತೆ [[ಗ್ರಾಪ್ಲಿಂಗ್ ಕೊಕ್ಕೆ]] ಇರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಈತ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಹತ್ತುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="trailerbreakdown2"/> 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್ ಹೆಸರನ್ನು ತಪ್ಪಾಗೆ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಬ್ರಾವ್ಲ್‌]]ಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು.<br />ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೊದಲು ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್‌ನನ್ನು ಉಳಿದ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಕನ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವನೆಂದು(ಟೊಯ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ) ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರೂ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಇವರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈತನ ಅವಯವಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಈತನ ರೊಬೊಟ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟು ಮೊದಲು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ವೆಹಿಕಲ್ ಮೊಡ್ ಒಂದೇ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="devastator">[http://www.tfw2005.com/boards/attachments/transformers-movie-discussion/27099276d1247311885-devastator-constructicons-concept-art-devastator-concept-art-movie-constructicons.jpg ಬೆನ್ ಪ್ರೊಕ್ಟರ್‌ನ ಡಿವಾಸ್ಟರ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ಚಿತ್ರ WIP]</ref> ಆದರೂ ಕೂಡ ಹೈಟವರ್‌ಗೆ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.stevejung.net/gallery/albums/userpics/10001/Constructicon_StudyA.jpg |title=ಸ್ಟೀವ್ ಜಂಗ್‌ನಿಂದ ಹೈಟವರ್ ರೋಬೊಟ್‌ನ ಕಲ್ಪಿತ ಚಿತ್ರ |access-date=2009-12-28 |archive-date=2015-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043214/http://www.stevejung.net/gallery/albums/userpics/10001/Constructicon_StudyA.jpg |url-status=dead }}</ref> ಈ ಒವರ್‌ಲೋಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಟವರ್‍ಗಳ ರೊಬೊಟ್ ಮೊಡ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಟೊಯ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಟಕಾರಾ ಟೊಮಿ]]ಯ EZ Collection DX ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Revenge Of The Fallen EZ Collection DX Devastator Set|publisher=TFW2005|date=2009-05-12| url= http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/revenge-of-the-fallen-ez-collection-dx-devastator-set-167544/ |accessdate=2009-05-12}}</ref> <br />ಡಿವಾಸ್ಟೇಟರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಹನಗಳು ಇಂತಿವೆ:<ref name="devastator"/> *** ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ [[ಮ್ಯಾಕ್]] [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮಿಕ್ಸರ್]] ಟ್ರಕ್‌ ಈತನ ತಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈತನನ್ನು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ [[ಮಿಕ್ಸ್‌ಮಾಸ್ಟರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ [[Terex]] [[O&amp;K]] RH 400 ಜಲಚಾಲಿತ ಗಣಿ [[ಅಗೆದು ತೋಡುವ ಯಂತ್ರ]] ಎದೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಕಾವೆಂಜರ್ ಎಂದು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ [[ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್]] 992G [[ಸ್ಕೂಪ್ ಲೋಡರ್]] ಬಲಗೈಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಸ್ಕ್ರಾಪರ್]] ಎಂದು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ [[Kobelco]]CK2500 ಕ್ರಾವ್‌ಲರ್ ಕ್ರೇನು ಎಡಗೈಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಹೈಟವರ್]] ಎಂದು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರಕ್ ಲೋಡರ್ M930 ಮೊಡೆಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮೊದಲು ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಬಂದಿಳಿದ freighterನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಡಗೈಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. *** ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ 773B ಎಂಡ್ ಡಂಪ್ ಟ್ರಕ್<ref name="bdextra">NEST:ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮರ್ಸ್ ಡಾಟಾ-HUB ಬ್ಲೂ-ರೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ</ref> ಎದೆಯ ಹಿಂಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[Komatsu]] HD465-7 ಆರ್ಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಡಂಪ್ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="devastator"/> ಇದನ್ನು ಓವರ್‌ಲೋಡ್ ಎಂದು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ 773B [[ಡಂಪ್ ಟ್ರಕ್]] ಬಲ ಕಾಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಲೊಂಗ್ ಹೌಲ್ ಎಂದು ಟೊಯ್‌ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. *** ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ [[ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್ D9L]] [[ಬುಲ್ಡೊಜರ್]] ಎಡ ಕಾಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ರಾಂಪೇಜ್]] ಎಂದು ಟೊಯ್‌ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ** ಹೆಸರಿಡದ ಕನ್ಸ್ತ್ರಕ್ಟಿಕನ್ ಒಬ್ಬ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ [[Volvo]] EC700C ಕ್ರಾವಲರ್ ಅಗೆದುತೋಡುವ ಯಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[Stanley]] UP 45SV ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅಟಾಚ್ಮೆಂಟ್ ಇದೆ. ಇದು ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಬಂದಿಳಿದ freighter ನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೇವಲ ವೆಹಿಕಲ್ ಮೊಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ** ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ರಿಟ್ರೈವಲ್ ಮಿಶನಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಡದ ಕನ್ಸ್ತ್ರಕ್ಟಿಕನ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ( ದ ಲಿಟಲ್ ಒನ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ) ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಮೆಗಾಟ್ರೋನ್‌ನನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ [[Audi R8]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಸೈಡ್‌ವೇಸ್]] ಆಟೊಬೊಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ತನಕ ಡಿಮೊಲಿಶರ್ ಜೊತೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ.<ref name="trailerbreakdown">{{cite web|url=http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-teaser-trailer-breakdown/|title=A Closer Look At The Revenge Of The Fallen Teaser Trailer|work=[[Empire (magazine)|Empire Online]]|accessdate=2009-02-17|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020182627/http://www.empireonline.com/features/transformers-revenge-of-the-fallen-teaser-trailer-breakdown/|url-status=dead}}</ref> * [[ಸ್ಕೊರ್‌ಪೊಂಕ್]] ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೊಬೊಟಿಕ್ ಚೇಳಾಗಿದೆ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ನಂತರ ಇದು ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೂತು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. * ಇಜಿಪ್ಟಿನ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ [[ಬೊನ್‌ಕ್ರಶರ್]] ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ ಒಂದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈತನೇ ಬೊನ್‌ಕ್ರಶರ್ ಎನ್ನುವುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಿರಿಯ ರೊಬೊಟ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಡದ ಅರ್ಥ್ ಮೊಡ್ ಇಲ್ಲದ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳಿವೆ. ಹಾಗೂ [[ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿಕನ್ಸ್]] ಜೊತೆಗೆ ಆಲ್‌ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಜೀವ ತಳೆದ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಸಾಧನಗಳಿವೆ. ಈ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಬೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೈರೊಮೆನಿಯಾ ಇರುವ ಟೋಸ್ಟರ್ ಬೋಟ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಇಜೆಕ್ಟರ್ ಎಂದು ಟೊಯ್ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.kotoys.com/forum/index.php?topic=151.msg328|title=Rotf Ejector Toaster Oven !!! Misp Package Photos!! The Toasters Got My Dew!!|publisher=Kotoys.com|date=2009-05-17|accessdate=2009-05-27|archive-date=2009-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531125827/http://www.kotoys.com/forum/index.php?topic=151.msg328|url-status=dead}}</ref>. ಇದು 2007ರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾದ ಜೊತೆ ಟೈ-ಇನ್ ಇದ್ದ ಮೌಂಟೇನ್ ಡ್ಯೂ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://theinspirationroom.com/daily/2007/mountain-dew-toaster/|title=Mountain Dew Toaster A Transformer|date=2007-06-30|accessdate=2009-06-24|publisher=The Inspiration Room|archive-date=2009-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090820052931/http://theinspirationroom.com/daily/2007/mountain-dew-toaster/|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ [[ಫ್ರೆಂಜಿ]]ಯ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತಲೆಯು ಸಿಯ್ಮೌರ್ ಸಿಮ್ಮನ್ಸ್‌ನ ತಾಯಿಯ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೋಮರ್ಸ್]]'' ಉತ್ತಾರಾರ್ಧದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಜೂನ್ ಕೊನೆಯ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು<ref>{{cite news|author=Pamela McClintock|title='Transformers' sequel sets 2009 date|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2007-09-26|url=http://www.variety.com/article/VR1117972852.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2007-09-27}}</ref>. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ವಿಘ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು [[2007-2008ರ ಅಮೇರಿಕಾ ಲೇಖಕರ ಕೂಟದ ಮುಷ್ಕರ]]. ಜೊತೆಗೆ [[ಅಮೇರಿಕಾ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೂಟ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನಟರ ಕೂಟ]]ದ ಮುಷ್ಕರ. ಬೇ ಮೊದಲು 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕೆಲ ಪಾತ್ರಗಳ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ [[ಎನಿಮ್ಯಾಟಿಕ್]] ತಯಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅವನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಳೆ [[ಅಮೇರಿಕಾ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೂಟ]] ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಕ್ರಮಾಗತಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="heavymetal">{{cite news|author=Jay Fernandez|title=Heavy metal for sequel|work=[[Los Angeles Times]]|date=2007-10-10|url=http://articles.latimes.com/2007/oct/10/entertainment/et-scriptland10|accessdate=2008-09-28}}</ref><ref>{{cite news|title=Writer's Strike continues; DGA signs deal; Awards questioned|author=Danielle Davidson|work=The West Georgian|date=2008-01-23|url=http://media.www.thewestgeorgian.com/media/storage/paper523/news/2008/01/23/ArtsAndEntertainment/Writers.Strike.Continues.Dga.Signs.Deal.Awards.Questioned-3163849.shtml|accessdate=2008-09-28|archive-date=2009-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090121145803/http://media.www.thewestgeorgian.com/media/storage/paper523/news/2008/01/23/ArtsAndEntertainment/Writers.Strike.Continues.Dga.Signs.Deal.Awards.Questioned-3163849.shtml|url-status=dead}}</ref> ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್'' ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತಾರಾರ್ಧದ ಮಧ್ಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ "ತಮ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೊಂದುವುದು ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Adam B. Vary|title=Optimus Prime Time|work=[[Entertainment Weekly]]|date=2007-07-04|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20035285_20035331_20044598,00.html|accessdate=2007-12-16|archive-date=2007-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707075337/https://ew.com/ew/article/0,,20035285_20035331_20044598,00.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಿನೆಮಾಗೆ 2000 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಬಜೆಟ್ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 2007ರ ಸಿನೆಮಾಗಿಂತ 50 ಮಿಲಿಯನ್ ಜಾಸ್ತಿ. ಜೊತೆಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಕೆಲ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಇದರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನನ್ನು ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೀತಿ.<ref name="empire"/><ref name="hide">{{cite web|title=Transformers: Behind the scenes|work=[[The Hollywood Reporter]]|format=Video|url=http://link.brightcove.com/services/player/bcpid17054225001?bclid=18291076001&bctid=18271280001|accessdate=2009-04-03}}</ref> [[ಲೊರೆನ್ಜೊ ದಿ ಬೊನಾವೆನ್ಚುರಾ]] ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಒಂದೇ ಸಲ ಎರಡು ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆತ ಮತ್ತು ಬೇ ಇದು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರು.<ref name="tccfair">{{cite news|author=Brian Savage|title=TCC Exclusive: Transformers Revenge of the Fallen at Toy Fair 2009|work=Transformers Collectors Club|url=http://www.transformersclub.com/tfrof-intv09.cfm|accessdate=2009-02-17|archive-date=2013-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528051946/http://www.transformersclub.com/tfrof-intv09.cfm|url-status=dead}}</ref> ಕತೆಗಾರರಾದ [[ರೋಬರ್ಟೊ ಆರ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕರ್ಜಮನ್]] ತಮ್ಮ ಬ್ಯೂಸಿ ಶೆಡ್ಯುಲ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕತೆಗಾರರನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಕತೆಗಾರರ [[ಶೈಲಿ]] ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಆರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಜಮನ್ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.<ref name="heavymetal"/> ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಬೇ‌ನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ [[ಎಹ್ರೆನ್ ಕ್ರುಗರ್]] ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ ಪೌರಾಣಿಕತೆ<ref name="Borys Kit">{{cite news|author=Borys Kit|title=Writing team built fast for 'Transformers 2'|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2007-10-04|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i298d60247271e2fe1722233a840531a6|accessdate=2007-10-04|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011080933/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i298d60247271e2fe1722233a840531a6|url-status=dead}}</ref> ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಓರ್ಸಿ, ಕರ್ಜಮನ್‌ರ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಗೊಲ್ಡ್‌ನರ್]] ಸಹಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Borys Kit"/> ಈ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಒಟ್ಟೂ ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="heavymetal"/> [[2007-08ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಅಮೇರಿಕಾ ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಮುಷ್ಕರ]]ದಿಂದ ಚಿತ್ರಕತೆ ಬರೆಯುವಾಗ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ ನಿಲ್ಲಬಾರದೆಂದು ಕತೆಗಾರರು ಒಂದು [[ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್]] ಬರೆಯಲು ಎದಡು ವಾರಗಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಮುಷ್ಕರದ<ref name="kickoff">{{cite news|author=Alex Billington|title=Kicking Off 2009 with Writers Alex Kurtzman and Roberto Orci - Part Two: Transformers 2|work=FirstShowing.net|date=2009-01-14|url=http://www.firstshowing.net/2009/01/14/kicking-off-2009-with-writers-alex-kurtzman-and-roberto-orci-part-two-transformers-2/ |accessdate=2009-01-14}}</ref> ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಕೊಟ್ಟರು. ತದನಂತರ ಬೇ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜೋಕ್‌ಗಳನ್ನು ತೂರಿಸಿ<ref name="kickoff"/> ಅರವತ್ತು ಪುಟಗಳ [[ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]]<ref name="geriatric">{{cite news|author=[[Anne Thompson]]|title=Oscar Watch: Bay Hosts Transformers Tech Show|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-02-08|url=http://weblogs.variety.com/thompsononhollywood/2008/02/oscar-watch-bay.html|accessdate=2008-02-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080210061256/http://weblogs.variety.com/thompsononhollywood/2008/02/oscar-watch-bay.html|archivedate=2008-02-10|url-status=dead}}</ref> ತಯಾರಿಸಿದ.<ref name="okscifiwire"/> ಈ ಮೂರು ಕತೆಗಾರರರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕತೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಇವರನ್ನು ಬೇ ಎರಡು ಹೊಟೆಲ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ "ಕೂಡಿ" ಹಾಕಿದ್ದ. ಕ್ರುಗರ್ ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕತೆ ಬರೆಯುತಿದ್ದರೂ ದಿನಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|author=Stephanie Sanchez|title=IESB Exclusive: Kurtzman and Orci on Transformers 2!|work=IESB|date=2008-09-17|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_ezine&task=read&page=1&category=2&article=5481|accessdate=2008-09-17}}</ref> ಆರ್ಕಿ ಈ ಸಿನೆಮಾದ ಮನೆಯಿಂದ ದೂರ ಇರುವಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅತೋಬೊಟ್ಸ್ [[ಸೈಬರ್ಟೋನ್]] ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗದೆ ಪೃಥ್ವಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಯಾಮ್ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ.<ref name="theme">{{cite news|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/07/24/writers-reveal-theme-of-transformers-sequel-the-bad-news-no-dinobots/|author=Josh Horowitz|title=Writers Reveal Theme Of ‘Transformers’ Sequel. The Bad News? No Dinobots|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2008-07-24|accessdate=2008-07-25|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828151829/http://moviesblog.mtv.com/2008/07/24/writers-reveal-theme-of-transformers-sequel-the-bad-news-no-dinobots/|url-status=dead}}</ref> ಆತನಿಗೆ ರೋಬೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಲೊರೆನ್ಜೊ ಹೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು 40 ರೋಬೊಟ್‌ಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು. ILM ನ ಸ್ಕಾಟ್ ಫಾರಾರ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು 60 ರೊಬೊಟ್‌ಗಳು. ಓರ್ಸಿಗೆ ಬೇ ತನ್ನ ದ್ವನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಡುಸು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದ್ದರು,<ref name="collidervideo">{{cite web|title=Exclusive Video: Director Michael Bay talks TRANSFORMERS Revenge of the Fallen|publisher=Collider|date=2009-02-09|url=http://www.collider.com/entertainment/interviews/article.asp/aid/10866/tcid/1|accessdate=2009-02-09|archive-date=2011-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920003747/http://collider.com/entertainment/interviews/article.asp/aid/10866/tcid/1|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಆತನ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ "ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ವಿಧಾನ ಎಂದು ತಾಯಿಯಂದಿರು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು"<ref name="tccfair"/> ಈ ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕರ್ಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರಚಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |author=[[Roberto Orci]] |title=The All New "Hey Roberto" Thread|publisher=[[Don Murphy]]|date=2008-06-05| url= http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1176567&postcount=11992|accessdate=2008-06-05|dateformat=dmy}}</ref> [[ಜಿ.ಬಿ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ರಾಕ್‌]] ಅವರ ಕಾಮಿಕ್ ಪಾತ್ರಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ತರಲು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಬೇ ಆ ಹೆಸರುಗಳು ತುಂಬಾ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ರೀತಿಯದು ಎಂದುಕೊಂಡ.<ref>{{cite web|author=[[Roberto Orci]]|title=The All New "Hey Roberto" Thread|publisher=[[Don Murphy]]|date=2008-07-11|url=http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1199968&postcount=14053|accessdate=2009-03-17}}</ref> ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಟೊಮ್ ಡೆಸೆಂಟೊ]]ಗೆ [[ಡೈನೊಬೋಟ್ಸ್]]<ref>{{cite news|title=Transformer Producer Wants Dinobots in TF2|work=[[UGO Networks]]|date=2007-06-05|url=http://movieblog.ugo.com/index.php/movieblog/more/scoop_transformer_producer_wants_dinobots_in_tf2/|accessdate=2007-12-16|archive-date=2007-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214185401/http://movieblog.ugo.com/index.php/movieblog/more/scoop_transformer_producer_wants_dinobots_in_tf2/|url-status=dead}}</ref> ಪರಿಚಯಿಸುವ "ತುಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಯೋಚನೆ" ಬಂತು. ಆದರೆ ಬೇ‌ಗೆ 2007ರ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದ [[ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರಿಯರ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Patrick Kolan|title=Transformers Roundtable with Michael Bay|work=[[IGN]]|date=2007-06-13|url=http://uk.movies.ign.com/articles/796/796057p2.html|accessdate=2007-06-13|archive-date=2009-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122062726/http://uk.movies.ign.com/articles/796/796057p2.html|url-status=dead}}</ref> ಓರ್ಸಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಎರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ''ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಡೈನೊಬೋಟ್ಸ್‌ನ ಫಾರ್ಮ್‌‍<ref name="theme"/> ಕುರಿತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರಿಯರ್ ಅನ್ನು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="tidalwave"/> ಓರ್ಸಿಗೆ ಡೈನೊಸೊರ್ ಅಷ್ಟು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆತನಿಗೆ ಡೈನೊಬೊಟ್ಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. "ಆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಉತ್ತಮನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡೆ", ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದನು,<ref name="Roberto Orci">{{cite web|author=[[Roberto Orci]]|title=The All New "Hey Roberto" Thread|publisher=[[Don Murphy]]|date=2008-10-20|url=http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1262447&postcount=16453|accessdate=2009-03-17}}</ref><ref name="Roberto Orci"/> ಆದರೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಈ ಪಾತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಈತನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|author=[[Roberto Orci]]|title=The All New "Hey Roberto" Thread|publisher=[[Don Murphy]]|date=2008-06-19|url=http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1189637&postcount=13182|accessdate=2008-06-25}}</ref> ನನಗೆ ಏಕೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ ಹಲ್ಲಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಏಕೆ ವೇಷ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಸಿನೆಮಾ-ಪ್ರಕಾರ. ಒಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆಂದಾದರೆ, ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಡೈನೋಬೋಟ್‌ಸ್‌ನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask him questions|work=TFW2005|date=2008-08-08|url= http://www.tfw2005.com/boards/transformers-movie-discussion/180451-welcome-mr-roberto-orci-you-may-ask-him-questions-52.html#post2285336 |accessdate=2009-03-24}}</ref> ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಕಲ್ ಬೇ‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಆತ ಡೈನೊಬೊಟ್ಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.seibertron.com/transformers/news/michael-bay-on-the-dinobots-i-hate-them/16618/|title=Michael Bay on the Dinobots: "I hate them."|date=2009-07-27|accessdate=2009-07-27|work=Seibertron.com}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ತಪ್ಪುಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ದೂರ ಸರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಓರ್ಸಿ ಇದು ಕೈಗೂಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tidalwave">{{cite news | title=Roberto Orci - Soundwave will not be a Pick Up In Transformers Revenge of the Fallen | publisher=TFW2005|date=2008-10-18 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/roberto-orci---soundwave-will-not-be-a-pick-up-in-transformers-revenge-of-the-fallen-166024/ | accessdate=2008-10-19 }}</ref> ದ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಮೌರಿ ಮತ್ತು ಫರ್ಮನ್‌ ಅವರ ''[[MTV]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌]]'' ಗಳ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ಹೋಯಿತು. ಅವರು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಸೀ ಮತ್ತು ದ ಫಾಲನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref name="radar">{{cite news|url=http://www.seibertron.com/transformers/news/transformers-2-the-fallen-falling-off-the-radar/13698/|title=Transformers 2: Did The Fallen Fall Off The Radar?|publisher=Seibertron|date=2008-08-05|accessdate=2008-08-06}}</ref> ''[[ಎಂಪಾಯರ್‌ಗೆ]]'' ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೇಯು ಮೆಗಾಟ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಪಾತ್ರವು ಗೊಂಬೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ<ref name="empire"/> ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಓರ್ಸಿಯವರು ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಟ್ರಾನ್ ಪಾತ್ರವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Megatron Confirmed for Transformers Revenge of the Fallen| publisher=TFW2005| date=2009-02-22| url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/megatron-confirmed-for-transformers-revenge-of-the-fallen-166878/ |accessdate=2009-02-22 }}</ref> ನಂತರ ಬೇಯು ತಾನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಮೊದಲ ವಾರದ<ref>{{cite news|title=Michael Bay Claims Leaked Movie Information is Fake|publisher=TFW2005|date=2008-07-21|url=http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/michael-bay-claims-leaked-movie-information-is-fake-165504/ |accessdate=2008-09-28}}</ref> [[ದೈನಂದಿನ ಕಾಲ್ ಶೀಟ್‌]]ನ ವಿಷಯ ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವುದು ತಾನು ನಕಲಿ ಮಾಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಅದು ರೇಮನ್ ರೋಡ್ರಿಗ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರ, ಮತ್ತು ಜೆಟ್‌ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದವು.<ref name="callsheet">{{cite news|title=TF2 - Bethlehem Callsheets - BIG SPOILERS|publisher=TFW2005|date=2008-06-05|url=http://www.tfw2005.com/boards/attachment.php?attachmentid=5195&d=1212720423|accessdate=2008-06-06}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="wilson">{{cite news|author=Jay A. Fernandez, Borys Kit|title=Rainn Wilson in for 'Transformers 2'|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2008-05-29|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i3f3a21456cba6a51cf2da2541155c3a4|accessdate=2008-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080530090816/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3i3f3a21456cba6a51cf2da2541155c3a4|archivedate=2008-05-30|url-status=live}}</ref> [[ಪ್ಲೆಯಾ ವಿಸ್ಟಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲಿನ [[ಹ್ಯೂಜಸ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]]ನ ಸೌಂಡ್ ಸ್ಟೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನೆಮಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಾಂಗಣ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು.<ref name="made">{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1118001937.html|author=Peter Debruge|title=Who Made the Movie: 'Transformers II'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-03-31|accessdate=2009-04-01}}</ref> ಜೂನ್ 2ರಿಂದ<ref name="geriatric"/> ಮೂರು ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಾಂಘೈ]]ಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾದ ಬೆತ್ಲೆಹೆಮ್‌ನ]] [[ಬೆತ್ಲೆಹೆಮ್ ಸ್ಟೀಲ್]] ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bethlehem">{{cite news|author=Michael Duck|title=Officials fired up for Bethlehem filming|work=[[The Morning Call]]|date=2008-01-17}}</ref> ತದನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಎಫ್ ಉಧ್ವರ್-ಹಾಜಿ ಸೆಂಟರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Keith Knight|title=More High-Fliers at Air & Space|work=[[The Washington Post]]|date=[[2008-06-07]]|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/06/AR2008060603921.html |accessdate=2008-06-09}}</ref> ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ 9ಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರತಂಡ [[ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲಿ [[PECO]] ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಡ್ರೆಕ್ಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆನಿಟೆನ್ಶಿಯರಿ]], [[ಫೇರ್‌ಮೌಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]], [[ರಿಟೆನ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಿಸ್ಟರಿಕ್ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] (ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ) ಹಾಗೂ [[ವನಾಮೇಕರ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Michael Klein|title=Roll 'em|work=[[The Philadelphia Inquirer]]|date=2008-06-08|url=http://www.philly.com/philly/news/local/19637659.html|accessdate=2008-06-09|archive-date=2008-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080611234128/http://www.philly.com/philly/news/local/19637659.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Michael Klein |title=Inqlings: The big reach for an anchor|work=[[The Philadelphia Inquirer]]|date=2008-06-17|url= http://www.philly.com/philly/entertainment/20080617_Inqlings__The_big_reach_for_an_anchor.html |accessdate=2008-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618112517/http://www.philly.com/philly/entertainment/20080617_Inqlings__The_big_reach_for_an_anchor.html|archivedate=2008-06-18}}</ref><ref>{{cite news|author=Aaron Scott|title="Transformers" Sequel Brings Movie Studio to Wanamaker Bldg.|work=[[CoStar Group]]|date=2008-06-23|url=http://www.costar.com/News/Article.aspx?id=E31D081165C6AD733CB6624649AD6947A |accessdate=2008-06-24}}</ref><ref>{{cite news|author=Kellvin Chavez|title=More Pics From Transformers 2 Set Plus Video!|work=LatinoReview.com|date=2008-06-14|url=http://www.latinoreview.com/news/more-pics-from-transformers-2-set-plus-video-4857|accessdate=2009-02-28|archive-date=2016-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160121074412/http://www.latinoreview.com/news/more-pics-from-transformers-2-set-plus-video-4857|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 22ಕ್ಕೆ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಚಿತ್ರ ತಂಡ ಬಂದಿಳಿಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Tashin Shamma|title='Transformers: Revenge of the Fallen' crash lands on campus|work=[[The Daily Princetonian]]|date=2008-06-24|url=http://www.dailyprincetonian.com/2008/06/24/21271/|accessdate=2008-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518223640/http://www.dailyprincetonian.com/2008/06/24/21271/|archivedate=2013-05-18|url-status=dead}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಚಿತ್ರತಂಡ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಬೇ ಕೆಲ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಆತ ಬಳಸಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಲೀ ಬೇನಿಗೆ ವಿವಿಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ನ ತಾಯಿ ತಮಾಶೆಗಾಗಿ ಮರಿಜುವಾನಾ ಇರುವ "funny 'mom' scene" ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:PyramidsofGiza at night.jpg|thumb|ಇಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲು ಮೂರು ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಲಾಯಿತು.]] [[2008 ರ ಸ್ರ್ಕೀನ್ ಅಕ್ಟರ್ ಗಿಲ್ಡ್‌]]ನಿಂದ ನಡೆಯಬಹುದಾದ ಮುಷ್ಕರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇ ಜೂನ್ 30ರಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪವಿರಾಮ ಕೊಟ್ಟ. ನಂತರ ಆತ ಅನಿಮೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇಯ ಯುನಿಟಿನ]] ದೃಶ್ಯಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ.<ref>{{cite news|author=Gwladys Fouché|title=Hollywood prepares for the actors' strike|work=[[The Guardian]]|date=2008-06-17|url=http://film.guardian.co.uk/news/story/0,,2286026,00.html|accessdate=2008-06-18}}</ref> ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದೆ [[ಲೊಂಗ್ ಬೀಚ್, ಕ್ಯಾಲಿಪ್ಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Peter Sciretta|title=Optimus Prime Spotted in Long Beach|work=Slash Film|date=2008-08-27|url=http://www.slashfilm.com/2008/08/27/optimus-prime-spotted-in-long-beach/|accessdate=2008-08-27|archive-date=2008-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20080902031026/http://www.slashfilm.com/2008/08/27/optimus-prime-spotted-in-long-beach/|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರತಂಡವು [[ಹೊಲ್ಮನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸಿನ]]ಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ವೈಟ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮಿಸೈಲ್ ರೇಂಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ [[ಖತಾರ್]] ಆಗಿಯೂ, ಈಗಿನ ಸಿನೆಮಾದ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಆಗಿಯೂ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ಕ್ಲೋಸ್-ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಸ್ಕೇಲ್ ಮಾಡೆಲ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="empire">{{cite news|author=Nick de Semelyn|title=20 to watch in 2009|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|date=February 2009|pages=67–69}}</ref> ''[[ಪ್ರೈಮ್ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್]]'' (''[[ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೆಕ್]]'' ರೆಫರೆನ್ಸ್) ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಟಕ್ಸಾನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[309ನೇಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಂಟೆನನ್ಸ್ ರೀಜನರೇಶನ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್]] [[ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬೊನ್‌ಯಾರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Transformers 2 shooting in Tucson next week|work=Tucson Filmmaker Magazine|date=2008-09-27|url=http://www.greenless.com/tucsonfilmmaker/index.php?option=com_content&task=view&id=92&Itemid=55|accessdate=2008-09-27}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜುಲೈನಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Phil Villarreal|title=Moviemaking at local resort provides glitz, economic lift|work=[[Arizona Daily Star]]|date=2008-06-05|url=http://www.azstarnet.com/metro/242309|accessdate=2008-06-05|format=Registration required|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828031226/http://www.azstarnet.com/metro/242309|url-status=dead}}</ref> [[ಕ್ಯಾಂಪ್ ಪೆಂಡಲ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಡಾವಿಸ್ ಮಂತನ್ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು.<ref name="made"/> ಮೊದಲನೆಯ ಯುನಿಟ್(ಶಾಯಾ ಲಬಾಫ್ ಸೇರಿ) ಇಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗಿಜಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಸ್‌ರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ತುಂಬಾ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಲೊರೆಂಜೊ ಡಿ ಬೊನಾವೆಂತುರಾ ಪ್ರಕಾರ 150 ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಹಲವು ಡಜನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಇಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಜನರ ಸಹಾಯದಿಂದಾಗಿ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸುಲಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=[[Sharon Waxman]]|title=Hollywood Steps Lightly: Spielberg and Soft Diplomacy in the Middle East|work=WaxWord|date=2008-10-21|url=http://sharonwaxman.typepad.com/waxword/2008/10/hollywood-steps.html |accessdate=2008-10-22}}</ref> ಬೇ ಪಿರಮಿಡ್ ಬಳಿ ಸಿನೆಮಾ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಇಜಿಪ್ಟಿನ ಸರಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದ. ಆತ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದ [[ಜಾಹಿ ಹವಾಸ್]] "ನನ್ನ ಬಾಹು ಬಳಸಿ, ’ನನ್ನ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿಗೇನೂ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಎಂದು ಬೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.{{'"}}<ref name="made"/> ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕ್ರೇನ್ ಕ್ಯಾಮೆರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. [[ಜೋರ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಕಳೆಯಲಾಯಿತು. [[ರೊಯಲ್ ಜೊರ್ಡೇನಿಯನ್ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್]] [[ಪೆಟ್ರಾ]], [[ವಾದಿರಮ್]] ಮತ್ತು [[ಸಾಲ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದೇಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ 2007ರ ಸಿನೆಮಾ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117999584.html|title=Jordan hosts 'Transformers' shoot|author=Ali Jafaar|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-02-04|accessdate=2009-02-05}}</ref><ref name="canvas">{{cite news|author=Geoff Boucher|title=Michael Bay, master of the 'huge canvas'|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-24|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-transformers24-2009may24,0,1314378.story |accessdate=2009-05-25}}</ref> ಪ್ಯಾರೀಸ್‌ನ [[ಪ್ಲೇಸ್ ದೆ ಲ ಕನ್ಕಾರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಯುನಿಟ್ [[ಐಫೆಲ್ ಟವರ್]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಕ್ ದಿ ಟ್ರಿಂಪ್]] ಎದುರು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref>{{cite news|title=Revenge of the Fallen Primary Shooting Completed, Second Unit Shooting in Paris|publisher=TFW2005|date=2008-10-28| url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/revenge-of-the-fallen-primary-shooting-completed-second-unit-shooting-in-paris-166092/ |accessdate=2008-10-28}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2,2008ರಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿಸಿತು. ಬೇ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಆತನಿಗೆ 2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಕ್ಲೈಮಾಕ್ಸ್ ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ಎನ್ನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಐದು ಸಿಟಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ, ಇಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಏನು ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="trailerbreakdown2"/> === ಪರಿಣಾಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Transformers Revenge of the Fallen Decepticon and Sam.jpg|thumb|ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಂ ಸ್ಯಾಮ್ ಜೊತೆ ಮುಖಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ2007ರ ಸಿನೆಮಾದ ಶ್ರಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕನ್ ಬೇ ತನಗೆ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರೊಬೊಟ್‌ಗಳ ಕ್ಲೊಸ್-ಅಪ್ ಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದ]] [[ಹಾಸ್‌ಬ್ರೋ]] ಹಿಂದಿನ 2007ರ ಸಿನೆಮಾಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ರೊಬೊಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರು ಮತ್ತು [[ಟಾಕರ್‌‍ ಟೋಮಿ]] ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಸರಣಿಯ "main draw for the sequel."<ref name="orcifirstquestions"/><ref>{{cite news|title=TakaraTomy Staff interview Translation - Mr. Starscream|publisher=TFW2005|date=2009-05-17|url=http://www.tfw2005.com/boards/transformers-news-rumors/233718-takaratomy-staff-interview-translation-mr-starscream.html |accessdate=2009-05-17}}</ref> ಇವರು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಮೊಡ್‌ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇಡಬೇಕೆಂದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask him questions|publisher=TFW2005|date=2008-06-27|url=http://www.tfw2005.com/boards/showpost.php?p=2186879&postcount=171 |accessdate=2008-06-28}}</ref> ಬೇ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಫಾಲ್ಕನ್‌]] ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ಫೈರ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದ.<ref name="tccfair"/> [[ಜನರಲ್ ಮೊಟಾರ್ಸ್‌‍]] ಕಳಿಸಿದ ಹೊಸ ಆಟೊಬೊಟ್ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಅವು ಉಳಿದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="edwelburn"/> ಸ್ಕಾಟ್‌‍ ಫಾರರ್ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮದ ಸೂಪರ್‌ವೈಸರ್ ಆಗಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂದರ್ಭದ ಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು [[ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ಸ್‌ರ]] ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಮಾಡವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ. ಈತ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಅಂತಿಮ ಗಡುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಪೊಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ "ಸರ್ಕಸ್" ತರಹ ಆಗಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ.<ref>{{cite news|author=Cindy White|title=Transformers 2 More Ambitious|work=[[Sci Fi Wire]]|date=2007-10-01|url=http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=44393|accessdate=2007-10-01|archive-date=2008-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080609220512/http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=44393|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಷಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದಾಗಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಪಾತ್ರವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. [[ಪೀಟರ್ ಕಲನ್]] ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, "[[ಡಾನ್ ಮರ್ಫಿ]] ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದರು, ’ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನನ್ನು ಎನಿಮೇಟ್ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಾದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ [ 2007 ರ ಚಿತ್ರ]ದಷ್ಟೇ ಆಯಿತು’. ಆದರೆ, ಆತ ಹೇಳಿದರು, ’ಮುಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ನೀವು ಪಡೆಯಬಹುದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು"<ref name="Anthony Breznican">{{cite news|author=Anthony Breznican|title=Fan buzz: Flesh out those 'bots|work=[[USA Today]]|date=2007-07-12|url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2007-07-11-transformers-bots_N.htm?csp=34 |accessdate=2007-07-12}}</ref>.<ref name="Anthony Breznican"/> ಮೈಕಲ್ ಬೇ ರೊಬೊಟ್ ಮುಖಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕ್ಲೋಸ್ ಅಪ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಶಿಸಿದ್ದ.<ref>[[ಮೈಕಲ್ ಬೇ‌]]ನ ಡಿವಿಡಿನಲ್ಲಿನ [[ಶ್ರಾವ್ಯ ವಿವರಣೆ]] - ''[[ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮರ್ಸ್]]'', 2007, [[ಪಾರಾಮೌಂಟ್]]</ref> ಅನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಎರಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಾಟ, ಮರಗಳಿಗೆ ಗುದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ [...] ವಸ್ತುಗಳು ಒಡೆದು ಚೂರಾಗುವಿಕೆ, ಅವುಗಳು [ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು] ಬಿರಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅನಿಲಹೊರಬಿಡುವಿಕೆ, ಬೆವರುವಿಕೆ, ಬುಸುಗುಟ್ಟುವಿಕೆ..." ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಫಾರರ್ ಹೇಳಿದ. [[IMAX]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಅನಿಮೇಶನ್ ಫ್ರೇಮ್ ರೆಂಡರ್ ಆಗಲು 72 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="sixty">{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1118001940.html|title=Michael Bay keeps VFX shops busy|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|author=David S. Cohen|date=2009-03-31|accessdate=2009-04-01}}</ref><ref name="funfacts">{{cite news|url=http://www.michaelbay.com/newsblog/files/3e4c18d680b4b259ce0c3c8b0566ace4-521.html|title=Transformers Revenge of the Fallen Fun Facts|work=michaelbay.com|date=2009-06-17|accessdate=2009-06-29|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622030004/http://michaelbay.com/newsblog/files/3e4c18d680b4b259ce0c3c8b0566ace4-521.html|url-status=dead}}</ref> ಐ.ಎಲ್.ಎಂ. 2007ರ ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ 15 [[ಟೆಟ್ರಾಬೈಟ್ಸ್]] ಬಳಸಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದು 140 ಟೆಟ್ರಾಬೈಟ್ಸ್.<ref name="canvas"/> ಓರ್ಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ರೊಬೊಟ್ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್‌ಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಗಣಕ ನಿರ್ಮಿತಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.<ref name="additions"/> === ಸಂಗೀತ === {{See also|Transformers: Revenge of the Fallen - The Album|Transformers: Revenge of the Fallen - The Score}} ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್: ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಬ್ಲೊನ್‌ಸ್ಕಿ.]] ಈತ ಮತ್ತೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೈಕ್ಲ್ ಬೇ ಜೊತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ಹಾಲಿವುಡ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಸಿಂಫನಿಯ]] 71-ಪೀಸ್ ಮೇಳವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೋನಿ ಸ್ಕೊರಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದ.<ref name="scoring">{{cite news|author=Dan Goldwasser|url=http://www.scoringsessions.com/news/191/|title=Steve Jablonsky scores ''Transformers: Revenge of the Fallen''|publisher=ScoringSessions.com|date=[[2009-06-18]]|accessdate=2009-06-18}}</ref> ಜ್ಯಾಬ್ಲೊನ್‌ಸ್ಕೀ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಜಿಮ್ಮರ್‌]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ [[ಲಿಂಕಿನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]]ರವರ "[[ನ್ಯೂ ಡಿವೈಡ್‌]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಗೀತೆಯ ವಿವಿಧ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|author=[[Mike Shinoda]]|url= http://www.mikeshinoda.com/blog/special_events-recommended_music-in_the_studio-featured-linkin_park_/transformers_2_new_linkin_park_song_and_score|title=Transformers 2|date=2009-04-24|accessdate=2009-04-24}}</ref><ref>{{cite news|title= Transformers 2 song is 'New Divide'|work=The Linkin Park Times|date=2009-05-06|url=http://lptimes.com/news.php?subaction=showfull&id=1241654007&archive=&start_from=&ucat=1&|accessdate=2009-05-07}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ == ಜೂನ್ 8, 2009ರಂದು ಜಪಾನಿನ ಟೊಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌, ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಇದರ ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Transformers Revenge of the Fallen World Premiere in Japan June 8|publisher=TFW2005.com|date=2009-04-24|url= http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/transformers-revenge-of-the-fallen-world-premiere-in-japan-june-8-167411/ |accessdate=2009-04-24}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 19,2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು IMAX ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 24ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು<ref>{{cite news|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=52843|title=Transformers Moved Up Two Days|publisher=ComingSoon.net|date=2009-02-12|accessdate=2009-02-12|archive-date=2014-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140906023326/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=52843|url-status=dead}}</ref>.(ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸಿನೆಮಾ ಜೂನ್ 22 ರಂದು ಮಂದಿರಗಳು ಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು) ಮೂರು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು IMAX ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ<ref name="collidervideo"/> ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ IMAX ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಳಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೊಬೊಟ್ ಕಾದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|title=IMAX To Feature Longer Cut of Transformers 2 With "More Robot Fighting"|url=http://www.slashfilm.com/2009/06/07/imax-to-feature-longer-cut-of-transformers-2-with-more-robot-fighting/|date=06-08-2009|accessdate=06-08-2009|archive-date=2009-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090810192903/http://www.slashfilm.com/2009/06/07/imax-to-feature-longer-cut-of-transformers-2-with-more-robot-fighting/|url-status=dead}}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ 2008ರ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ಸಿ IMAX ಫೂಟೇಜ್‌ಗಳು ಈ 3ಡಿ<ref>{{cite news|author=[[Roberto Orci]]|title=Welcome Mr. Roberto Orci, you may ask questions|publisher=TFW2005|date=2008-09-24|url=http://www.tfw2005.com/boards/2384404-post1356.html|accessdate=2008-09-24|quote=Some sequences will be in IMAX 3D|archive-date=2016-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160121074414/http://www.tfw2005.com/boards/2384404-post1356.html|url-status=dead}}</ref> ಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ. ಆಮೇಲೆ ಬೇ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಆತನು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಹಳೆ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದವನಾದ್ದರಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಈ 3ಡಿ ಗಿಮಿಕ್ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ IMAX ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವುದು [[ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್]] ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|title=Michael Bay talks TRANSFORMERS 2 and 3 at ShoWest|work=Collider|date=2009-04-02|url=http://www.collider.com/entertainment/interviews/article.asp/aid/11461/tcid/1|accessdate=2009-04-03|archive-date=2009-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406014024/http://www.collider.com/entertainment/interviews/article.asp/aid/11461/tcid/1|url-status=dead}}</ref> 150 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಸಿನೆಮಾದ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Transformers: ROTF Premiere, LaBeouf's Wild Life|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://weblogs.variety.com/thompsononhollywood/2009/06/transformers-rotf-premiere-party-labeouf-news.html|date=2009-06-23|accessdate=2009-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090627065319/http://weblogs.variety.com/thompsononhollywood/2009/06/transformers-rotf-premiere-party-labeouf-news.html|archivedate=2009-06-27|url-status=dead}}</ref> [[ಹಾಸ್ಬ್ರೋ]]ನ [[Transformers: Revenge of the Fallen (toys)|''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾಲನ್‌'' ‍ನ ಆಟಿಕೆಗಳು]] ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಅಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಪುನ‍ರಾಗಮನವಾಗುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲದೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೂಪದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಕೀಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು.<ref name="toyfairpics">{{cite web|title=Transformers at Toy Fair 2009|work=Transformers Collectors Club|url=http://www.transformersclub.com/toyfair09/TFmainline09.html|accessdate=2009-02-14}}</ref> ಮೊದಲ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೇ 30ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಂಬ್ಲ್‌‍ಬೀ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್‌‍ವೇವ್‌‍ಗಳು ಈ ಮೊದಲೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು.<ref name="toyfare">{{cite news|title=Transformers: Revenge of the Fallen Coverage from Toyfare #140|work=TFW2005|date=2009-02-11|url= http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-toys--products-30/transformers-revenge-of-the-fallen-coverage-from-toyfare-140-166791/ |accessdate=2009-02-11 }}</ref> ಎರಡನೇ ಸರಣಿಯು ಆಗಸ್ಟ್‌‍ 2009ರಲ್ಲಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಅದು 2 1/4-ಇಂಚು ಇರುವ, ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಾರದ ರೇಸ್ ಪಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಾರು-ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನವ ನಟನಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಮೂರನೇ ಸರಣಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ [[2010]] ಮುಂದಿನ ಐದು ಸರಣಿಗಳು ಬರಲಿವೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಉತ್ಪನ್ನ ನಿಯೋಜನೆ ಜಾಹೀರಾತು ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್]], [[7-ಎಲೆವೆನ್]], [[LG ಫೋನ್ಸ್]], [[ಕೆಮಾರ್ಟ್]], [[ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್]], [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]], [[Nike, Inc.]] ಮತ್ತು [[M&amp;M's]], ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌]]ನ [[ಜಾಲಿಬೀ]] ಸಹಾ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newworlds.ph/?p=1622 |title=Official Press Release: Jollibee Transformers Revenge of the Fallen |publisher=Newworlds.ph |date=2009-06-16 |accessdate=2009-07-22}}</ref> [[ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್]] ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಜಿಎಂ ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಸಹಾ ಅವರ ಪ್ರಚಾರ ಯೋಜನೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 2007 ರ ಚಿತ್ರದ ಗೆಲುವು ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Claudia Eller|title=GM's troubles deprive 'Transformers 2' of crucial horsepower|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-04-06|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-cotown-transformers6-2009apr06,0,5419006.story|accessdate=2009-04-06}}</ref><ref>{{cite news|title=Transformers 2 Product Placement|work=Product Placement News|date=2008-09-04|url=http://www.productplacement.biz/200809042432/News/Product-Placement/Transformers-2-Product-Placement.html|accessdate=2008-09-04|archive-date=2009-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20091023143042/http://www.productplacement.biz/200809042432/News/Product-Placement/Transformers-2-Product-Placement.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Josh Modell|title=Taste Test Special Report: The National Association Of Convenience Stores Convention|work=[[The A.V. Club]]|date=2008-10-07|url=http://www.avclub.com/content/feature/taste_test_special_report_the|accessdate=2008-10-10|archive-date=2009-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101161249/http://www.avclub.com/content/feature/taste_test_special_report_the|url-status=dead}}</ref> [[ಕೈಲ್ ಬುಷ್]] ''ರಿವೇಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' /M&amp;M ನ ಡಿಕೋ ಕಾರನ್ನು [[ಇನ್‌ಫಿನಿಯನ್ ರೇಸ್‌ವೇ]]ಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 21, 2009<ref>{{cite web|title=Kyle Busch #18 Transformers 2: Revenge of the Fallen / M&M's 2009 Firebird Diecast|work=BuddysToys|url=http://www.buddystoys.com/kyle-busch-transformers-diecast-transformers-the-movie-2009.php|accessdate=2009-01-22|dateformat=dmy|archive-date=2009-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125055258/http://buddystoys.com/kyle-busch-transformers-diecast-transformers-the-movie-2009.php|url-status=dead}}</ref> ರಂದು ಓಡಿಸಿದ, ಮತ್ತು [[ಜೋಷ್ ದುಹಾಮೆಲ್]] 2010 ಕ್ಯಾಮೆರೋ ಕಾರನ್ನು [[ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲೀಸ್ 500]]ರಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿದ.<ref>{{cite news|title=Actor Duhamel To Drive Indy 500 Pace Car|work=The Indy Channel|date=2009-04-30|url=http://www.theindychannel.com/entertainment/19333697/detail.html|accessdate=2009-04-30|archive-date=2009-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090503223403/http://www.theindychannel.com/entertainment/19333697/detail.html|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ವೋಕ್‌ಸ್ವಾಗನ್ ಜೆಟ್ಟಾ]] ಬಳಸಿ ಬಂಬಲ್‌ಬೀಯ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Ramsey |first=Jonathon |url=http://www.autoblog.com/2009/07/16/beijing-mall-builds-its-own-transformer-out-of-vw-jetta/ |title=Beijing mall builds its own Transformer out of VW Jetta |publisher=Autoblog.com |date=2009-07-16 |accessdate=2009-07-22}}</ref> === ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ === ದ್ ರೇನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಮೌರಿ]] ಮತ್ತು ಕಲಾಕಾರ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮಿಲ್ನೆ]] ಇಬ್ಬರೂ [[IDW ಪ್ರಕಾಶನ]]ದ ಪೂರ್ವಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒ೦ದಾದರು. ಮೂಲವಾಗಿ ಐದು ಭಾಗಗಳ ಸರಣಿ ಎಂದು ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ''ಡೆಸ್ಟಿನಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು,<ref name="destiny">{{cite news|author=Brian Jacks|title=EXCLUSIVE: 'Transformers 2' Prequel Comic Gives Inside Scoop On 2009 Movie|work=[[MTV]] Splash Page|date=2008-08-01|url=http://splashpage.mtv.com/2008/07/28/exclusive-transformers-2-prequel-comic-gives-inside-scoop-on-2009-movie/|accessdate=2008-08-01|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828090928/http://splashpage.mtv.com/2008/07/28/exclusive-transformers-2-prequel-comic-gives-inside-scoop-on-2009-movie/|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಎರಡು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಣೆಗೊಂಡ ಸರಣಿಗಳಂತೆ ವಿಂಗಡಿತವಾಯಿತು, ''ಅಲೈಯನ್ಸ್'' ಹಾಗು ''ಡಿಫೈಯನ್ಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ''ಆಲಿಯನ್ಸ್'' ಸರಣಿಯು ಮಿಲ್ನ್‌ರವರಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಡಿಸೆ೦ಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊ೦ಡಿತು. ಇದು ಮಾನವರು ಹಾಗೂ ಆಟೊಬೋಟ್‌ಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೇಲೆ ಕೇ೦ದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref name="alliance">{{cite comic|writer=Chris Mowry|penciller=[[Alex Milne]]|title=Transformers: Alliance|publisher=[[IDW Publishing]]|date=December 2008 to March 2009}}</ref> ''ಡಿಫೈಯನ್ಸ್'', ಅದರ ನಂತರದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಡಾನ್ ಖನ್ನಾರವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಈ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲು ಹೊಂದಿಸಿ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="defiance">{{cite comic|writer=Chris Mowry|title=Transformers: Defiance|publisher=[[IDW Publishing]]|date=January to April 2009}}</ref> 2007ರ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಬ೦ಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು [[ಅಲಾನ್ ಡೀನ್ ಫೋಸ್ಟರ್]] [381]''[[Transformers: The Veiled Threat]]'' ಬರೆದಿದ್ದು ''Infiltration'' (ಅಂತರಾಕ್ರಮಣ)ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫೋಸ್ಟರ್, ಕಥೆಗಳು ಒ೦ದಕ್ಕೊ೦ದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರದಿದ್ದುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು IDW ದೊ೦ದಿಗೆ ಜತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|author=[[Alan Dean Foster]]|title=Updates|date=2008-11-01|url=http://www.alandeanfoster.com/version2.0/frameset.htm|accessdate=2008-12-10 |dateformat=dmy}}</ref> ಮೊದಲ ಮುದ್ರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ನೇರವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಕಾಶಕ [[ಹಾರ್ಪರ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್]](ISBN {{ISBNT|0061729671}}[386]) ರ 32-ಪುಟಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಮೇ 5,2009 ರಂದು ಲಭ್ಯವಾದ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಬಹಿರ೦ಗಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1, 2009 ರಂದು [[DK ಪ್ರಕಾಶನಾಲಯ]]ವು ಒಂದು 96-ಪುಟಗಳ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌: ದ ಮೂವಿ ಯುನಿವರ್ಸ್'' (ISBN{{ISBNT|0756651727}}) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ತವವಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅ೦ಕಿಸ೦ಖ್ಯೆಯು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ೦ತೆಯೇ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳಿ೦ದ ಕೂಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಅಸಮ೦ಜಸವಾಗಿದೆಯೆ೦ದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 10, 2009 ರಂದು [[ಸಿಮೋನ್ ಫರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]ರಿ೦ದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರದ (ISBN{{ISBNT|160010455X}}) ರೂಪ೦ತರ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಡುಗಡೆಗೊ೦ಡಿತು.<ref>3{{cite web|title=Preview: Transformers: Revenge of the Fallen Official Movie Adaptation|work=[[Comic Book Resources]]|url=http://www.comicbookresources.com/?page=preview&id=2806|accessdate=2009-06-21|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629215649/http://www.comicbookresources.com/?page=preview&id=2806|url-status=dead}}[389] ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಫಾಲನ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಪಾರಾಮೌಂಟ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಮಾಡಿ ತೆಗೆದುಹಾಗುವ ಮೊದಲಿನ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ:[http://www.fortmax05.10gbfreehost.com/movie/CCI.html ]</ref> ಜೊತೆಗೆ ಅಲಾನ್ ಡೀನ್ ಫೋಸ್ಟರ್, (ISBN{{ISBNT|0345515935}}) ಚಿತ್ರದ [[ಕಾದ೦ಬರಿ ರೂಪಾಂತರ]]ವನ್ನೂ ಬರೆದರು.<ref>{{cite news|title=New Transformers Revenge of the Fallen Books including Five Novels|work=TFW2005|date=2008-11-20|url= http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/news-transformers-revenge-of-the-fallen-books-including-five-novels-166244/ |accessdate=2008-11-21}}</ref> ಈ ನಡುವೆ ಡ್ಯಾನ್ ಜಾಲಿ,ಫೋಸ್ಟರ್‌ಗಿ೦ತ ಬಿನ್ನವಾಗಿ ಯುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು 144 ಪುಟಗಳ ''ಟ್ರಾನ್ಸಫಾರ್ಮರ್ಸ್ : ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ದ ಜೂನಿಯರ್ ನಾವೆಲ್'' (ISBN{{ISBNT|0061729736}})ಎ೦ಬ ಪುಸ್ತಕವೊ೦ದನ್ನು ಬರೆದರು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ''ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮಸ್: ದ ಆರ್ಟ ಆಫ್ ದ ಮೂವೀಸ್‌'' (ISBN{{ISBNT|1848563736}}) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವೊ೦ದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳೆ೦ದರೆ ''ಟ್ರಾನ್ಸಫಾರ್ಮರ್ಸ್: ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಪ್ರೈಮ್'',''ಟ್ರಾನ್ಸಫಾರ್ಮರ್ಸ್: ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ದ ರೀಯೂಸಬಲ್ ಸ್ಟಿಕರ್ ಬುಕ್'' (ISBN)[397], ''ಟ್ರಾನ್ಸಫಾರ್ಮರ್ಸ್: ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ಮೇಡ್ ಯು ಲುಕ್'' (ISBN)[398], (ISBN{{ISBNT|006172971X}}), ''ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮಸ್: ರಿವೆಂಜ್ ಒಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ರೈಸ್ ಒಫ್ ದ ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕಾನ್ಸ್'' (ISBN{{ISBNT|0061729701}}),''ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮಸ್: ರಿವೆಂಜ್ ಒಫ್ ದ ಫಾಲನ್: ಸ್ಪೊಟ್ ದ ಬೊಟ್ಸ್'' (ISBN{{ISBNT|006172968X}}), ''ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮಸ್: ರಿವೆಂಜ್ ಒಫ್ ದ ಫಾಲನ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಮ್ಯಾಚ್'' (ISBN{{ISBNT|0794418791}}), ''ಒಪರೇಷನ್ ಆಟೊಬೊಟ್'' (ISBN{{ISBNT|0061729663}}), ''ವೆನ್ ರೊಬೊಟ್ಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್'' (ISBN{{ISBNT|0061729655}}) ಮತ್ತು ''ಟ್ರಾನ್ಸಫೋರ್ಮಸ್: ರಿವೆಂಜ್ ಒಫ್ ದ ಫಾಲನ್ 2010 ವಾಲ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್'' (ISBN{{ISBNT|0768899451}}) ಸೇರಿವೆ. === ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ಸ್‌ === {{Main|Transformers: Revenge of the Fallen (video game)}} ''ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್ '' ಇದರ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟೂ ಐದು ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. * ಪ್ಲೇ‍ಸ್ಟೇಷನ್3 ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಬೊಕ್ಸ್ 360 ಆವೃತ್ತಿ ([[ಲಕ್ಸೊಫ್ಲಕ್ಸ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಟಿವಿಷನ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು)<ref>{{cite web|title=Transformers: Revenge of the Fallen (PS3)|url=http://www.gamecrazy.com/games/game.aspx?id=14190|publisher=Game Crazy|accessdate=2009-06-20|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629150840/http://www.gamecrazy.com/games/game.aspx?id=14190|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=César A. Berardini|title=X-Men Origins: Wolverine and Transformers: Revenge of the Fallen Movie Tie-ins Announced|work=[[TeamXbox]]|date=2008-07-15|url=http://news.teamxbox.com/xbox/17079/XMen-Origins-Wolverine-and-Transformers-Revenge-of-the-Fallen-Movie-Tieins-Announced/|accessdate=2008-07-15|archive-date=2008-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080717164712/http://news.teamxbox.com/xbox/17079/XMen-Origins-Wolverine-and-Transformers-Revenge-of-the-Fallen-Movie-Tieins-Announced/|url-status=dead}}</ref> * ಪಿಎಸ್‌3 ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಬೊಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವ ವಿಂಡೊಸ್‌ಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಗೇಮ್ ಆವೃತ್ತಿ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ-[[ಬೀನೊಕ್ಸ್]])<ref>{{cite web|title=Vengeance Has Arrived as Transformers: Revenge of the Fallen Game Hits Retail Shelves Nationwide|url=http://www.testfreaks.com/blog/press-releases/vengeance-has-arrived-as-transformers-revenge-of-the-fallen-game-hits-retail-shelves-nationwide/|date=[[2009-06-23]]|publisher=Test freaks|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624164408/http://www.testfreaks.com/blog/press-releases/vengeance-has-arrived-as-transformers-revenge-of-the-fallen-game-hits-retail-shelves-nationwide/|url-status=dead}}</ref> * Wii ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್2 ಆವೃತ್ತಿ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ-[[ಕ್ರೊಮ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ]])<ref>{{cite web|title=Exclusive Transformers: Revenge of the Fallen Game Interview|url=http://www.superherohype.com/news/transformersnews.php?id=8453|date=[[2009-06-23]]|publisher=[[Superhero Hype]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626043303/http://www.superherohype.com/news/transformersnews.php?id=8453|url-status=dead}}</ref> * ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ ಪೋರ್ಟೇಬಲ್ ಆವೃತ್ತಿ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ-ಸಾವೇಜ್ ಎಂಟರ್‌‍ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್)<ref>{{cite web|title="TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN" GAME HITS SHELVES NATIONWIDE|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=21737|date=[[2009-06-23]]|publisher=[[Comic Book Resources]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090628083403/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=21737|url-status=dead}}</ref> * ನಿಂಟೆಂಡೋ ಡಿಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿ ( ಅಭಿವೃದ್ಧಿ- [[ವಿಕ್ಯಾರಿಯಸ್ ವಿಶನ್ಸ್]]), ಇದು ಆಟೊಬೊಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಪ್ಟಿಕನ್ಸ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಗೇಮ್ ಆಗಿ ವಿಂಗಡನೆಹೊಂದಿದೆ. === ಹೋಂ ಮಿಡಿಯಾ === ಅಕ್ಟೊಬರ್ 20, 2009ರಲ್ಲಿ ''ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಇದರ ಎರಡು ಡಿಸ್ಕಿನ [[ಬ್ಲೂ-ರೇ]] ಮತ್ತು [[ಡಿವಿಡಿ]] ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೇಯೇ ಒಂದು ಡಿಸ್ಕಿನ ಡಿವಿಡಿ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.michaelbay.com/newsblog/files/a53a5998351fdb940b16e2823ddc71f3-558.html|title=Revenge of The Fallen DVD/Blu-ray: October 20th|date=2009-08-20|accessdate=2009-08-21|work=MichaelBay.com|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930065655/http://www.michaelbay.com/newsblog/files/a53a5998351fdb940b16e2823ddc71f3-558.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಬಹುನೀರಿಕ್ಷಿತ ಹೋಂ ರಿಲಿಸ್ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಮತ ಹಾಕಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} ಚಾರ್ಲಿ ಡಿ ಲೈಜಿರಿಕಾ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ ಸಿನೆಮಾದ ಬ್ಲೂ-ರೇ ಬಿಡುಗಡೆಯು [[IMAX ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಎಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ರೇಶಿಯೊವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಫೀಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಮೈಕಲ್ ಬೇ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ವಾಲ್ ಮಾರ್ಟಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.film.com/celebrities/michael-bay/story/interview-michael-bay-talks-transformers/28824606|title=Interview: Michael Bay Talks Transformers II, The DVD, Extra IMAX Footage, and the "Autobot Twins"|work=Film.com|date=2009-06-24|accessdate=2009-06-26}}</ref> ಹೋಮ್ ಆವೃತ್ತಿ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೊನಸ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಹೆಸರು "ದ ಆಲ್‌ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟ್" ಎಂದಿದ್ದು ಅದು ಸರಣಿಯ ಮೂರನೇಯ ಸಿನೆಮಾದ ಬಗೆಗಿನ ಮೈಕಲ್ ಬೇ‌ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಟಾರ್ಗೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಬಂಬಲ್‌ಬೀಯ ಡಿಸ್ಕ್ ಕೇಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಿನೆಮಾದ ಡಿವಿಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಡಿಸ್ಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಪಾರಾಮೌಂಟಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ [[ಆಗುಮೆಂಟೆಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ]] ಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರನು ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್ ಎದುರು ಚಿತ್ರದ ಪ್ಯಾಕೇಜನ್ನು ಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪದರೆಯ ಮೇಲೆ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನ 3ಡಿಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.videobusiness.com/article/CA6671607.html|title=Star Trek flies out with space-age box|date=07-06-09|accessdate=2009-08-21|work=VideoBusiness|archive-date=2016-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160121074412/http://www.videobusiness.com/article/CA6671607.html|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಡಿವಿಡಿ ಮಾರಾಟ 7.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಾಪಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಆವೃತ್ತಿಯು 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುನಿಟ್ ಮಾರಾಟವಾಗಿ, ಇದು 2009ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಬ್ಲೂ-ರೇ ಸಿನೆಮಾ ಆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i7906335d5f3231a26b1958dc8bb608ac|title='Transformers' boosts video sales, rentals|date=10-28-2009|accessdate=11-15-2009|work=The Hollywood Reporter|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101034234/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i7906335d5f3231a26b1958dc8bb608ac|archivedate=2009-11-01|url-status=live}}</ref> == ಪುರಸ್ಕಾರ == === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ಸಿನೆಮಾ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ’ಸಾಮಾನ್ಯದಿ೦ದ ಋಣಾತ್ಮಕದವರೆಗೆ’ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Metacritic">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/transformers2|title=''Transformers: Revenge of the Fallen'' (2009)|publisher=[[Metacritic]]|accessdate=June 24, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 23, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090623070502/http://www.metacritic.com/film/titles/transformers2|url-status=dead}}</ref> [[ರಾಟನ್‌ ಟೊಮೆಟೋಸ್‌]]‍ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 227 ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ‍ ಸುಮಾರು 19% ಅಂಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/transformers_revenge_of_the_fallen/|title=Transformers: Revenge of the Fallen''|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=June 26, 2009|quote=Transformers: Revenge of the Fallen is a noisy, underplotted, and overlong special effects extravaganza that lacks a human touch.}}</ref> ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತ, [[ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್]]‌, ತಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸುಮಾರು 32 ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ 100ಕ್ಕೆ 35ರಷ್ಟು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="Metacritic"/> ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ದೊರೆತ ಋಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ನಡುವೆ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಆದೇನೆ ಇದ್ದರೂ [[ಸಿನೆಮಾ ಸ್ಕೋರ್‌‍]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ A+ ದಿ೦ದ F ವರೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರವೀಕ್ಷಕರು ಇದಕ್ಕೆ "B+" ನೀಡಿದ್ದು, ಮೂಲ ಚಿತ್ರ ಗಳಿಸಿದ "A" ಅ೦ಕಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|author=Pamela Mcclintock|url=http://www.variety.com/article/VR1118005468.html?categoryid=1236&cs=1|title='Transformers' on top with $390.4 mil|publisher=[[Variety Magazine]]|date=[[2009-06-29]]|accessdate=[[2009-06-30]]}}</ref> ದಿ ಹೊಸ್ಟನ್‌ ಕ್ರೋನಿಕಲ್‌ ಇದನ್ನು " ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಇಂದನ ತುಂಬಿದ, ಸದ್ದು ಮಾಡುವ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಾಹಸಿ ವಾಹನದಂತೆ ಈ ಸಿನೆಮಾ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೂ ಕೂಡ ಇದೆ." ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿತು. ವೆರಾಯಿಟಿಯ ಜೊರ್ಡಾನ್‌ ಮಿನ್ಸ್ಟ್‌ಜರ್‌ ಹೇಳಿದ‍ ಪ್ರಕಾರ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌: ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ‍ ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಉನ್ನತ ಹಂತಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ. ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವೀಕ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ "ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌ ಇದು ಅನಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್ ಇದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಮೊಟಾರ್‌ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಹುರಿದಂತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ." ''[[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]'' ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್:ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಫಾಲನ್‌‍'', ಬೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ''[[ಪರ್ಲ ಹಾರ್ಬರ್‌]]'' ಸಿನೆಮಾಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿತು.<ref name="washingtonpost-critics">{{cite news|author=Zak, Dan|date=2009-07-01|title=Reaching Critical Mass|work=[[The Washington Post]]|page=C1}}</ref> ''[[ದಿ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]]'' ನ ರೇ ಬೆನೆಟ್‌ ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು "ಈ ರೀತಿಯ ಸಿನೆಮಾದ ಕುರಿತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಇದು ಕರ್ಕಶ, ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಮತ್ತು 147 ನಿಮಿಷ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಂತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ".<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-transformers-revenge-of-the-1003984572.story|title=Transformers: Revenge of the Fallen Review|publisher=Hollywood Reporter|date=2009-06-15|accessdate=2009-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618082449/http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-transformers-revenge-of-the-1003984572.story|archivedate=2009-06-18|url-status=live}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ [[ರೋಜರ್‌ ಎಬರ್ಟ್]], ''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾಲನ್‌'' ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ ನೀಡಿತ್ತು ಇದನ್ನು "...ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಸಮಯ ತಿನ್ನುವ ಭಯಂಕರ ಅನುಭವ." ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090623/REVIEWS/906239997|title=Transformers: Revenge of the Fallen :: rogerebert.com :: Reviews|publisher=Rogerebert.suntimes.com|accessdate=2009-06-24|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625063138/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20090623%2FREVIEWS%2F906239997|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ "''ಮುಂದೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾರ್ಮರ್ಸ್‌:ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ರೀತಿಯ ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನೂ ಸಿನೆಮಾ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಂತಹ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಕಾಲ ಬರಬಹುದೇನೋ" ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. "ಇದನ್ನು ಈ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಘಟ್ಟದ ಮುಖ್ಯ ಗುರುತಾಗಿ ಹಿನ್ನೋಟದ ಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು CGIನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಹಸಮಯ ಮಹಾನ್‌ ಚಿತ್ರಗಳು ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಪರೀತದ, ಅತಿಯಾದ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತಹ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯ (149 ನಿಮಿಷ) ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದ ($190 ಮಿಲಿಯನ್) ಸಿನೆಮಾ ಇನ್ನೊಂದು ಇರದು."<ref>{{cite web|url=http://blogs.suntimes.com/ebert/2009/06/the_fall_of_the_revengers.html|title=The Fall of the Revengers|publisher=suntimes.com|date=June 24, 2009|accessdate=June 24, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 26, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626222720/http://blogs.suntimes.com/ebert/2009/06/the_fall_of_the_revengers.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ವಿಮರ್ಶಕ ಪೀಟರ್‌ ಟ್ರಾವೆರ್ಸ್‌ "''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮಸ್‌ 2'' ಈ ದಶಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡುತ್ತಾ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |author=(Posted: Jun 24, 2009) |url=http://www.rollingstone.com/reviews/movie/25458013/review/28840142/transformers_revenge_of_the_fallen |title=Transformers: Revenge of the Fallen : Review |publisher=Rolling Stone |date=2009-06-24 |accessdate=2009-07-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628030922/http://www.rollingstone.com/reviews/movie/25458013/review/28840142/transformers_revenge_of_the_fallen |url-status=dead }}</ref> ''[[ದಿ ಎ.ವಿ.ಕ್ಲಬ್‌]] '' ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ’ಸಿ’ ಅಂಕವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Robinson |first=Tasha |url=http://www.avclub.com/articles/transformers-revenge-of-the-fallen,29564/ |title=Transformers: Revenge Of The Fallen &#124; Film |publisher=A.V. Club |date= |accessdate=2009-07-22}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಮಡ್‌ಫ್ಲಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಡ್ಸ್‌ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾರ್ಹವಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅವರು ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. "ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಮಾರಿ ಗಾಯಕ ಕಲೆ]]ಯು [[ಜಾರ್ ಜಾರ್ ಬಿಂಕ್ಸ್‌]] [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಲುಕಾಸ್‌]]ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ಸಮಯದಿಂದ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಆಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆ ಪಾತ್ರಗಳು... ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂದು ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ ಮನೊಹ್ಲಾ ಡಾರ್ಗಿಸ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Dargis|first=Manohla|url=http://movies.nytimes.com/2009/06/24/movies/24transform.html?hpw|title=Movie Review - Transformers: Revenge of the Fallen - Invasion of the Robot Toys, Redux - NYTimes.com|publisher=Movies.nytimes.com|accessdate=2009-06-24}}</ref> "ಆ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯದಾಯಕವಾದಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಣಕು ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ನ್ಯೂನೋಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು." ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಮೆಂಡೆಲ್ಸನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/scott-mendelson/huff-post-review---transf_b_219510.html|title=Scott Mendelson: Huff Post Review: Transformers Revenge of the Fallen: The IMAX Experience(2009)|publisher=Huffingtonpost.com|accessdate=2009-06-24}}</ref> [[ಐಂ’ಟ್‌ ಈಟ್‌ ಕೂಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌]]ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಹೈರಿ ನೊಲ್ಜ್‌]] ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದು ತನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ "ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಡಿ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ "ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಮನೋಭಾವದ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವಿರುವ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ನೋಡಲು [ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು] ನೀವು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಿರಿ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.aintitcool.com/node/41512|title=Harry says TRANSFORMERS 2 is foul mouthed, racist & misogynistic! It also runs an hour too long! - Ain't It Cool News: The best in movie, TV, DVD, and comic book news|publisher=Aintitcool.com|accessdate=2009-06-24}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ಬೇ ಅವರು "ಉತ್ತಮ ಶುದ್ಧ ಹಾಸ್ಯ"ದಂತಿರುವ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು "ನಾವು ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|author=By SANDY COHEN, AP Entertainment Writer|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2009/06/24/entertainment/e034954D88.DTL|title=Jive-talking twin Transformers raise race issues|publisher=Sfgate.com|accessdate=2009-06-24|archive-date=2009-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090628132207/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F06%2F24%2Fentertainment%2Fe034954D88.DTL|url-status=dead}}</ref> "ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಹಾಸ್ಯಸ್ಪದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಅಸಂತೋಷಪಡಬೇಕೆಂದು ಯಾರಾದರೂ ಬಯಸಿದ್ದರೆ, ಅಂತವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸರಿ. ನಾವು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಾವೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ನಾವು ಸಿನಿಮಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೆ", ಎಂದು ರಾಬರ್ಟೊ ಓರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಕುರ್ಟ್ಜಮನ್‌ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.filmschoolrejects.com/news/orci-and-kurtzman-respond-to-claims-of-racism-in-transformers-2.php|title=Orci and Kurtzman Respond to Claims of Racism in ‘Transformers 2′|publisher=Film School Rejects|date=2009-06-24|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627124144/http://www.filmschoolrejects.com/news/orci-and-kurtzman-respond-to-claims-of-racism-in-transformers-2.php|url-status=dead}}</ref> === ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ === ಈ ಚಿತ್ರವು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಕೂಡ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಅಂಕಿಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಆಕರ್ಷಕ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್ ಅದರ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್ ಪ್ರಿಮಿಯರಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 16 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತಲ್ಲದೇ,ಬುಧವಾರದ ಗಳಿಕೆಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಮು೦ದುವರೆದು,ಚಿತ್ರವು 62 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದ ಬುಧವಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆನಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ''[[ಡಾರ್ಕ್ ನೈಟ್]]'' ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ ದಿನದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕ೦ಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ 108.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಲಾಭ ಮಾಡಿತಲ್ಲದೇ, 2009 ರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಐದು ದನಗಳಲ್ಲಿ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಲಾಭ ತ೦ದು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.ಮೊದಲನೆಯದು ''ಡಾರ್ಕ್ ನೈಟ್'' ಚಿತ್ರದ '''203.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಕೆ'''. ಇದು ಈವರೆಗಿನ ಅತ್ಯ೦ತ ದೊಡ್ಡ ಐದು ದಿನದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಲಾಭದ ದಾಖಲೆ. ''ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಗೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ #1 ಆಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅ೦ದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಾರದ ಕೊನೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ''[[Ice Age: Dawn of the Dinosaurs]]'' ಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಈ ಚಿತ್ರದ ಗಳಿಕೆ ಸಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ''ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' 42,320,877 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ #1 ಆಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/weekend/chart/?view=&yr=2009&wknd=27&p=.htm |title=Weekend Chart on BOM |publisher=Boxofficemojo.com |date= |accessdate=2009-07-22}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಚಿತ್ರ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದುಡ್ಡು ಗಳಿಸಿದ 2009 ರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೆಸರಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.newsarama.com/film/070908-Transformers2300.html|title=Transformers 2 Passes $600 Million Worldwide Box Office|date=07-08-09|accessdate=07-08-09|work=Newsarama|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002113515/http://www.newsarama.com/film/070908-Transformers2300.html|url-status=dead}}</ref> ''ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಚಿತ್ರ ಜುಲೈ 20, 2009 ಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊ೦ಡ ತಿ೦ಗಳೊಳಗಾಗಿ 2007 ರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ನ ಸ೦ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಿ೦ದಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/transformers-revenge-of-the-fallen-surpasses-lifetime-profits-of-first-film-168182/ |title=Transformers Revenge of the Fallen Surpasses Lifetime Profits of First Film|date=2009-07-21|accessdate=2009-07-24|work=TFW2005}}</ref> ಜುಲೈ 27 ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒಂದು ತಿ೦ಗಳ ನಂತರ ಚಿತ್ರವು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ 379.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣ ಸ೦ಪಾದಿಸಿತು. ಇದು ಚಿತ್ರವನ್ನು 2009 ರ ಅಗಸ್ಟನಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 10 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಹು ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ೦ತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.transformers-movie-buzz.com/featured/945/revenge-of-the-fallen-cracks-the-top-10-all-time-list.html|title=‘Revenge of the Fallen’ Cracks the Top 10 All-Time List|date=2009-07-27|accessdate=2009-07-28|work=Movie Buzz|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514110824/http://www.transformers-movie-buzz.com/featured/945/revenge-of-the-fallen-cracks-the-top-10-all-time-list.html|url-status=dead}}</ref> ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್: ರಿವೇ೦ಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್'' ಚಿತ್ರವು [[ಚೈನಾ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಕೂಡ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2009 ಕ್ಕೆ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 402,095,833 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಸ೦ಪಾದಿಸಿದೆಯೆ೦ದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 430,635,467 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ಪ್ರಪ೦ಚದಾದ್ಯ೦ತ ಇದರ ಗಳಿಕೆ ಸುಮಾರು 832,747,337 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್. ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್]]'' ಹಾಗೂ ಹಾಫ್ ಬ್ಲಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಚಿರ್ತಗಳ ನಂತರ 2009 ರ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಡ್ಡು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.''[[Ice Age: Dawn of the Dinosaurs]]'' <ref name="budget">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=transformers2.htm|title=Transformers: Revenge of the Fallen|publisher=boxofficemojo|date=2009-06-30|accessdate=2009-10-17}}</ref> ಇದು 2009 ರಲ್ಲಿ 400 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಕೆ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು. == ಉತ್ತರಾರ್ಧ == [[ಚಿತ್ರ:transformers3.png|right|thumb|ಹ್ಯಾಸ್‌ಬ್ರೋದಿಂದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ III ರ ಪ್ರಮೋಶನಲ್ ಚಿತ್ರಗಳು]] ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌‍ ಸಿನೆಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಮತ್ತು ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಜುಲೈ 1, 2011ರಂದು ಮೂರನೇ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ್‌‍ರ್‌‍ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡ್ ಬೇ ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ, "ನಾನು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್'' ಸಿನೆಮಾದಿಂದ ದೂರ ಇರಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್-3 '' ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರು ನನಗೆ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು ನಾನು ಜುಲೈ 4ಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೌದು ಆದರೆ ಅದು 2012ಕ್ಕೆ 2011ಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ನಾನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವತಯಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮೆದುಳಿಗೆ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳ ಹೊಡೆದಾಟಗಳಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web | title = Transformers 3 release date | publisher = [[Michael Bay]] | date = 2009-03-17 | url = http://michaelbay.com/newsblog/files/3f197617a57cc2502d459e79ffb5ec42-262.html | accessdate = 2009-03-17 | archive-date = 2009-08-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090813043250/http://michaelbay.com/newsblog/files/3f197617a57cc2502d459e79ffb5ec42-262.html | url-status = dead }}</ref> "ಮುಂದಿನ ಸರಣಿ ನಿರಸವಾಗುವ ತೊಂದರೆಯಿರುವ" ಕಾರಣ ನೀಡಿ ''ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ಫಾಲನ್'' ಸಿನೆಮಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆ ಓರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಟ್ಜಾನ್‌‍ ಮುಂದಿನ ಸರಣಿಗೆ ಬರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಬರವಸೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | author = [[Roberto Orci]] | title = The All New "Hey Roberto" Thread | publisher = [[Don Murphy]] | date = 2009-03-19 | url = http://www.donmurphy.net/board/showpost.php?p=1334939&postcount=21151 | accessdate = 2009-03-26 }}</ref> ಓರ್ಸಿ [[ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌]]‍ ಅನ್ನು "ಅಳತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ" ಪರಿಚಯಿಸಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ.<ref name="unicron">{{cite news | title = Ask Roberto Orci Roundup January 14—Mythology, Money Shots, Jolt, Military, and Bringing Chaos | date = 2009-01-15 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/ask-roberto-orci-roundup-january-14---mythology-money-shots-jolt-military-and-bringing-chaos-166603/ | accessdate = 2009-01-15}}</ref> ಸಹಾಯಕ ಬರಹಗಾರ ಕೂಡ [[ಟ್ರಿಪಲ್‌ ಚೇಂಜರ್‌]]‍ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೂತೂಹಲವನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ.<ref>{{cite news | title = Transformers Revenge of the Fallen will not feature triple changers | publisher = TFW2005 | date = 2008-09-22 | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-9/transformers-revenge-of-the-fallen-will-not-feature-triple-changers-165854/ | accessdate = 2008-10-19 }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‍ 1, 2009ರಂದು [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಬೇ]] ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ 3'' ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪೂರ್ವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವು ಮೊದಲಿನಂತೆ 2012ಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲದೆ ಜುಲೈ 1, 2011ಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ. ಎಹ್ರೆನ್‌ ಕ್ರೂಗರ್‌ ಮತ್ತೇ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[ಶಿಯಾ ಲೀಬೌಫ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೇಘನ್‌ ಫಾಕ್ಸ್‌‍]], ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=https://michaelbay.com/newsblog/files/a2bd79bb4c222b807e27707aaf1497e6-570.html|title=Transformers 3: July 1st, 2011|date=10-01-2009|accessdate=11-11-2009|work=MichaelBay.com|archive-date=2009-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091012221644/http://www.michaelbay.com/newsblog/files/a2bd79bb4c222b807e27707aaf1497e6-570.html|url-status=dead}}</ref> ರಾಬರ್ಟ್ ಓರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಕರ್ಟ್ಜ್‌‍ಮ್ಯಾನ್‌ ಇವರಿಬ್ಬರು ಮೊದಲೆರಡು ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮೂರನೇ ಕಂತಿನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇವರು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news | url = http://www.tfw2005.com/transformers-news/transformers-movie-just-movie-31/orci-and-kurtzman-not-returning-to-write-transformers-3-168586/ | title = Orci and Kurtzman not returning to write Transformers 3 | date = 2009-10-06 | accessdate = 2009-10-06 | work = TFW2005}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=4234 |title=Optimus Prime Confirms "Transformers" Trilogy |date=2007-06-07 |accessdate=2009-09-10 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929114604/http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=4234 |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಉಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಬೇ, ''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ‍ನ ಬ್ಲ್ಯೂ ರೇ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌ 3'' ನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳಿತು ''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾಲನ್‌'' ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದ ಹೇಳಿದ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ. ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ [[ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌]]ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.<ref>{{cite news | url = http://tformers.com/transformers-allspark-experiment-secret-video-bay-says-transformers-3-goes-deeper/12562/news.html | title = AllSpark Experiment Secret Video - Bay Says Transformers 3 Goes Deeper | date = 2009-10-30 | accessdate = 2009-02-11 | work = TFormers.com }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[Transformers: Revenge of the Fallen (toy line)]] * [[Transformers: Revenge of the Fallen (video game)]] * [[Transformers: Revenge of the Fallen – The Album]] * [[Transformers: Revenge of the Fallen – The Score]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Transformers: Revenge of the Fallen}} * ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌, ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ** [http://www.apple.com/trailers/paramount/transformersrevengeofthefallen/ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು] * {{imdb title|1055369|Transformers: Revenge of the Fallen}} * {{amg title|1:420017|Transformers: Revenge of the Fallen}} * ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌,ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್ ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ * {{mojo title|transformers2|Transformers: Revenge of the Fallen}} * {{rotten-tomatoes|transformers_revenge_of_the_fallen|Transformers: Revenge of the Fallen}} * ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌,ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್ ಯಾಹೂ!ನಲ್ಲಿ * ''[http://tfwiki.net/wiki/Revenge_of_the_Fallen_(film) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌,ರಿವೆಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಫಾಲನ್]'' ಇದು [http://tfwiki.net/ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ವಿಕಿ] ಯಲ್ಲಿ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2009ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಕಲ್ಪನಾ ಕತೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಕಲ್ಪನಾ ಕತೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲ್ಪನಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಗಾಮಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಕಲ್ ಬೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಜಿಪ್ಟಿನ ಸಿನೆಮಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಸಿನೆಮಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿಯ ಸಿನೆಮಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಸಿನೆಮಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕೃತರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:70ಎಂಎಂನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿವಿಧ ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರಿಜೊನಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IMAX ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡ್ರೀಮ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾರಾಮೌಂಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಬೊಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ತೆಗೆದ ಲೈವ್-ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] klqgjdqj87usa18jdu7437eqejtz5qg 0 22349 1372030 1350460 2026-04-25T06:11:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372030 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = The Undertaker |names = '''The Undertaker'''<ref name="WWEProfile"/><br />Kane the Undertaker<br />"Mean" Mark Callous<ref name=owwprofile/><br />The Commando<ref name=owwprofile/><ref name="cagematch.com">[http://www.cagematch.net/?id=2&nr=761 CAGEMATCH: The Internet Wrestling Database] CAGEMATCH. Retrieved on 2013-02-22.</ref><br /> Punisher Dice Morgan<br />The Punisher<ref>Steve Austin. ''The Stone Cold Truth'' (p.72)</ref><br />Texas Red<ref name=owwprofile/><br />The Master of Pain |image = Undertaker Milwaukee WI 031008.jpg<!---Please do not change this picture unless it is to a better free use image---> |height = ೬ ಅಡಿ ೧ ಇಂಚು<ref name="WWEProfile"/> |weight = ೧೩೬ ಕೆ.ಜಿ.<ref name="WWEProfile"/> |birth_date = {{birth date|1965|3|24}}<ref name="birth"/> |birth_place = [[Houston|Houston, Texas]] |resides = [[Austin, Texas]] |billed = '''[[Death Valley]]'''<ref name="WWEProfile"/> (1990–1999, 2004–present)<br />Houston, Texas (1984–1990, 2000–2003) |trainer = [[Don Jardine]]<ref name=owwprofile/> |debut = 1984<ref name="accelerator"/> |retired = }} '''ಮಾರ್ಕ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಲವೆ''' ರವರು (ಜನನ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೪, ೧೯೬೫)<ref name="birth">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/txbirths?c=search&first=Mark&last=Calaway&spelling=Exact&11_year=&11_month=0&11_day=0&4=&14=&SubmitSearch.x=23&SubmitSearch.y=8&SubmitSearch=Submit|title="Texas Births 1926–1995|publisher="Family Tree Networks"|access-date=2010-01-23|archive-date=2011-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710223854/http://www.familytreelegends.com/records/txbirths?c=search&first=Mark&last=Calaway&spelling=Exact&11_year=&11_month=0&11_day=0&4=&14=&SubmitSearch.x=23&SubmitSearch.y=8&SubmitSearch=Submit|url-status=dead}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ ಓರ್ವ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟು]] ಆಗಿದ್ದು, ತನ್ನ [[ಅಖಾಡದ ಹೆಸರಾದ]] '''ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌''' ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌/ಕುಸ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ಗೆ (WWE) ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ [[ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌]] ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [ಇದ್ದಾರೆ ಕ್ಯಾಲವೆ ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವರ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌‌]]ನಿಂದ ತನ್ನ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌]]ಗೆ (WCW) ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ "ಮೀನ್" ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯಾಲಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ WCW ಕ್ಯಾಲವೆರವರ ಕರಾರನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ, ಅವರು ಅದೇ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಗಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್‌ಗೆ (ನಂತರ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು) ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಆಗಿನಿಂದಲೂ ಅದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಚಲಿತ ಕ್ಯಾಲವೆ WWEನ ಹಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಮಂಡೇ ನೈಟ್‌ ರಾ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಅದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಷಾನ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ [[ತಂತ್ರ/ಚಳಕ]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ದಿ ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಹಾಗೂ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸ್. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ (ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅವರ "ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌" ರೂಪ) ಆಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಂದ್ಯಗಳು ಎಂದರೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯ, ಬರೀಡ್ ಅಲೈವ್) ಪಂದ್ಯ, ಕುಖ್ಯಾತ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಸೆಲ್, ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ಟ್ ರೈಡ್ ಪಂದ್ಯಗಳು.[[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮಲ ಸಹೋದರ [[ಕೇನ್‌]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ಪಂದ್ಯ ಆಡಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ೨೦–೦ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ WWE ಅವರನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ [[ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[WWE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಜಯಗಳಿಸಿದರೆ ಮೂರು ಬಾರಿ [[ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ಬಾರಿ [[WWF ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್]], ಹಾಗೂ ಆರು ಬಾರಿ [[WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾರಿ [[WCW ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕೂಡ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ೩೦ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ರಂಬಲ್‌ಅನ್ನು ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. == ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪಥ == === ಆರಂಭಿಕ ಹಾದಿ (೧೯೮೪–೧೯೯೦) === ಕ್ಯಾಲವೆಯವರು, "ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರೆಡ್‌" ಎಂಬ ಅಖಾಡದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 1984ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವರ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು.<ref name="accelerator">{{cite web|title=Bio|publisher=Accelerator|url=http://www.accelerator3359.com/Wrestling/bios/undertaker.html|accessdate=2008-05-06}}</ref> ಅವರು [[ಬ್ರೂಸೆರ್ ಬ್ರಾಡಿ]] ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="accelerator"/> ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]ಗೆ ([[ಜೆರ್ರಿ ಜಾರ್ರೆಟ್]] CWAಯನ್ನು WCCWನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಎಂದಾಯಿತು) ಸೇರಿದರು, ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ತಂತ್ರ/ಚಳಕ]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ೧೯೮೯ ನೇ ಇಸವಿಯ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು, "ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪೇಯ್ನ್‌" ಎಂಬ ಅಖಾಡದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿಪರ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಪದವಿಯಾದ [[USWA ಯೂನಿಫೈಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ಅನ್ನು, [[ಜೆರ್ರಿ "ದಿ ಕಿಂಗ್‌" ಲಾಲೆರ್‌]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ [[ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು]]. ೧೯೮೯ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 5ರಂದು "ದಿ ಪನಿಷರ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, [[ಎರಿಕ್ ಎಂಬ್ರಿ]]ರನ್ನು ಸೋಲುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಕ್ಯಾಲವೆ [[WCWA ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪದವಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="wcwa">{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/us/tx/tx-h.html|title=Texas Heavyweight Title history|publisher=Wrestling-Titles.com|accessdate=2008-04-09}}</ref> ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌]]ಗೆ ೧೯೮೯ ನೇ ಇಸವಿಯ ಕಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡು ಪ್ರಮುಖ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ "ಮೀನ್" ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯಾಲಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, [[ಟೆಡ್ಡಿ ಲಾಂಗ್]] ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವದ "ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರೇಪರ್ಸ್‌" ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಡೇಂಜರಸ್" [[ಡಾನ್ ಸ್ಪೈವೆ]] ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wcw/wcw-us-h.html|title=NWA/WCW United States Heavyweight Title history|publisher=wrestling-titles.com}}</ref> ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರಾಪರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾಗೂ ಸ್ಪೈವಿಯವರು [[ರೋಡ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌]] ಜೊತೆ [[ವೈಷಮ್ಯ]] ಸಾಧಿಸಿದರು,<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/clash.html#X|title=NWA Clash of the Champions Results (X)|accessdate=2007-04-16}}</ref> ಆದರೆ ಅದು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ಪೈವಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕ್ಯಾಲವೆ [[ಪೌಲ್ E. ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ]]ಯವರ ಮಾರ್ಗರ್ಶನದ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಜಾನ್ನಿ ಏಸ್‌]]ರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪಿಲ್‌ಮನ್‌]]ರನ್ನು [[ಕ್ಲಾಷ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌]] ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಸಿದರು. ೧೯೯೦ ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ, [[NWA ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌]] ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬಾಷ್‌]] ಎಂಬ [[ಲೆಕ್ಸ್ ಲ್ಯೂಗರ್‌]] ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಆತ ಅವರನ್ನು [[ಅಖಾಡದ ಹಗ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಕ್ಯಾಲವೆ ೧೯೯೦ ನೇ ಇಸವಿಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[NWA ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್]] [[ಸ್ಟಿಂಗ್]] ವಿರುದ್ಧದ [[ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ WCW ಕರಾರನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಲವೆ WCWನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರೋ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪನಿಷರ್ ಡೈಸ್ ಮೊರ್ಗನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. WCWಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೊಸ USWAನ ಯೂನಿಫೈಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವರು USWAಗೆ ಮರಳಿದರು; ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ ಡುನ್‌ಡೀ]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಅವರು, ಆದರೆ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆರ್ರಿ ಲಾಲೆರ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತರು. ೧೯೯೦ ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ (WWF) ಕರಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. === ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್‌/ಎಂಟರ್‌‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್ (೧೯೯೦-ಈ ವರೆಗೆ) === ==== ಆರಂಭ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವೈಷಮ್ಯಗಳು (೧೯೯೦-೧೯೯೪) ==== ಕ್ಯಾಲವೆ WWFನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 1990ನೇ ಇಸವಿಯ ನವೆಂಬರ್‌ 19ರಂದು ''[[WWF ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ವೇಳೆ "ಕೇನ್‌ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌" ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/90.htm |title=WWEಯ ಇತಿಹಾಸ - 1990ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು |access-date=2003-02-01 |archive-date=2003-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030201224012/http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/90.htm |url-status=live }}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಮೊದಲ ರೂಪವಾದ ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಹಳೆಯ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ [[ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವವನ]] ಪಾತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅದರಂತೆಯೇ ಉದ್ದವಾದ [[ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್]], ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕೈಗವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಟೋಪಿ ಹಾಗೂ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಯೂವುದೇ ರೀತಿಯ "ನೋವುಗಳೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ", ಇದು ಕ್ಯಾಲವೆಯವರ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಯಾವುದೇ [[ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೂ ಜಗ್ಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ]]. ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಜೊತೆಗಾರನಾದ ಟೆಡ್ ಡಿಬಿಯಾಸ್‌ರ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಕನಾಗಿ ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವಾಗ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೨ ರಂದು ಕ್ಯಾಲವೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="pwi89">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್", p. 88–89.</ref> ಪಂದ್ಯ ಶುರುವಾದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಕೊಕೊ B. ವೆರ್]] ಹಾಗೂ [[ಕಡೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ]] [[ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವರ್‌]]ರನ್ನು ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇನ್ನೂ ಎಣಿಕೆ ಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಅವರು [[ಡಸ್ಟಿ ರ್ರ್ಹೋಡ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿದರು. ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿಯ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ, "ಕೇನ್" ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೇವಲ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧಕರಾದ [[ಬ್ರದರ್ ಲವ್‌]]ರ ಬದಲಿಗೆ [[ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌]]ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು — ಅಪ್ರಮಾಣಿಕ, ದೆವ್ವದ ಪಾತ್ರ, ತನಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಭಸ್ಮಕುಂಡ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಣಿಸಿದ ನಂತರ, ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಒಂದು [[ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಸಬಲ್ಲ ಚೀಲ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://prowrestling.about.com/od/thewrestlers/tp/scarywrestlers.htm |title=About.com: ಅತ್ಯಂತ ಭೀತಿಹುಟ್ಟಿಸುವ 10 ಮಂದಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು |access-date=2010-01-23 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075052/http://prowrestling.about.com/od/thewrestlers/tp/scarywrestlers.htm |url-status=dead }}</ref> ಅವರು [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ VII]]ರಲ್ಲಿ [["ಸೂಪರ್‌ಫ್ಲೈ" ಜಿಮ್ಮಿ ಸ್ನೂಕ]]ರನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದರು.<ref name="legacy">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/smackdown/undertaker/wrestlemanialegacy/|title=WrestleMania Legacy|accessdate=2008-07-10|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413111249/http://www.wwe.com/superstars/smackdown/undertaker/wrestlemanialegacy/|url-status=dead}}</ref> ಈ ವಿಜಯವು ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಅಪ್ರತಿಮ ಗೆಲುವಿನ ಗೆರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ [[ವೈಷಮ್ಯ]]ವು [[ದ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ವಾರಿಯರ್]] ವಿರುದ್ಧ, ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ರ ''ಫ್ಯೂನೆರಲ್ ಪಾರ್ಲರ್'' ಸಂದರ್ಶನದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧಕರ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರಿಯರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಗಾಳಿರಹಿತ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಹಾಕಿದಾಗಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಾರಿಯರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಸೆಣಸಾಟದ ನಂತರ, [[ರ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಯಾವೇಜ್]],<ref name="pwi89"/> [[Sgt. ಸ್ಲಾಟರ್]], ಹಾಗೂ [[ಹಲ್ಕ್‌ ಹೋಗನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಕಾದಾಟ ನಡೆಸಿ, [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೋಗನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪದವಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi90">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌", p. 89–90.</ref> ಆದಾದ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಂದರೆ [[ದಿಸ್‌ ಟ್ಯೂಸ್‌ಡೇ ಇನ್‌‌‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]]ಗೆಂದು WWF ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ [[ಜಾಕ್ ಟುನ್ನೀ]]ರವರು ಮರುಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು, ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರವರು ಹೋಗನ್‌ರಿಂದ ಸೋಲಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಪದವಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಅವರಿಗೇ ಮರುಕಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="pwi90"/> ೧೯೯೨ ನೇ ಇಸವಿಯ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಸಹಾಯಕ [[ಜೇಕ್‌ "ದಿ ಸ್ನೇಕ್" ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]] ರ್ರ್ರ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಯಾವೇಜ್‌ರ ಪ್ರಬಂಧಕ/ಪತ್ನಿಯಾದ [[ಮಿಸ್ ಎಲಿಜಬೆತ್‌]]ರ ಮೇಲೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅದನ್ನು ತಡೆದುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಮಾನಿ]]ಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ನಂತರ, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ VIII]]ರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="legacy"/> ಅವರು 1992 ಹಾಗೂ 1993ನೇ ಇಸವಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕಾಮಲಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಹಾರ್ವೆ ವಿಪ್ಪಲ್‌ಮೆನ್]] ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು,<ref name="pwi90"/><ref name="pwi91">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌", p. 90–91.</ref> ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ WWFನ [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ [[ಕಫಿನ್ (ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆ) ಪಂದ್ಯ]]ದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅವರುಗಳನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿ ಎದುರಿಸಿದರು. [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ IX]]ರಲ್ಲಿ [[ಜೈಂಟ್ ಗಾನ್ಸೇಲ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನ "ರೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಪೀಸ್‌" ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿನ್‌ಫಾಲ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="legacy"/><ref name="pwi91"/> ೧೯೯೪ ನೇ ಇಸವಿಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು WWF ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಯೋಕೊಜುನಾ]]ರಿಗೆ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯ ಅಡುವಂತೆ ಸವಾಲುಹಾಕಿದರು. ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಕೊಜುನ ಅನೇಕ ಇತರೆ [[ಖಳನಾಯಕರಂತಹಾ]] ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಿಯೋ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ "ಆತ್ಮ" ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ತಾನು ಮರಳಿ ಬರಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="pwi92">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌", p. 92–94.</ref> ==== ಪುನರಾಗಮನ; ಮ್ಯಾನ್‌‌ಕೈಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ವೈಷಮ್ಯ (೧೯೪–೧೯೯೭) ==== [[ಚಿತ್ರ:Paul Bearer in 1996.jpg|thumb|right|ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಭಸ್ಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಮೋಸದಿಂದ ಹೊಡೆದಿದ್ದರು.]] ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ Xರ ನಂತರ, [[ಟೆಡ್ ಡಿಬಿಯಾಸ್]] ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು WWFಗೆ ಮರಳಿ ಕರೆತಂದರು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲೀ]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ತದ್ರೂಪಾದ (ನಕಲಾದ ಇವರನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ಅಂಡರ್‌''ಫೇಕರ್'' " ಎಂದು ಕರೆದರು) ಇವರು [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮರಳಿಬರಲು ಕಾರಣರಾದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಬೂದಿಬಣ್ಣದ ಕೈಗವುಸುಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ರೂಪದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ನಕಲನ್ನು ಮೂರು ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವರ್ಸ್‌ಗಳ ನಂತರ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi92"/> [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ ಪುನರ್‌ಪಂದ್ಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಯೋಕೊಜುನಾರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ೧೯೯೫ ನೇ ಇಸವಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, ಟೆಡ್‌ ಡಿಬಿಯೇಸ್‌ರವರ [[ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌‌]]ನ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಜೊತೆ ವೈರತ್ವ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XI]]ರಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕಿಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಬಂಡಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಕಾಮಾ]] ಭಸ್ಮಕುಂಡವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಹಾಗೂ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಚಿನ್ನದ ಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ್ದರು.<ref name="pwi92"/> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮಾರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi92"/> ಹಲವು ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗುಳಿಯ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಘಾಸಿಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಮಯ ದೂರ ಉಳಿದು ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, [[ಭೂತದ/ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌‌]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬೂದಿಬಣ್ಣದ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಪುನರಾಗಮಿಸಿದರು.<ref name="pwi92"/> [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಡೀಸೆಲ್‌]] ಮಧ್ಯೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾದಾಗ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref name="pwi95">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.95)</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[ಇನ್ ಯುವರ್ ಹೌಸ್‌: ರೇಜ್ ಇನ್ ದಿ ಕೇಜ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಡೀಸೆಲ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಉಕ್ಕಿನ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅಖಾಡದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದು, ಡೀಸೆಲ್‌ನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಳೆದುಹಾಕಿ, ಹಾರ್ಟ್‌ರ ಗೆಲುವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.<ref name="pwi95"/> ಈ ವೈಷಮ್ಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆದು [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XII]]ರಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದಾಗ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಜಯಶಾಲಿಯಾದರು.<ref name="legacy"/> ಮರು ರಾತ್ರಿಯೇ, [[ಜಸ್ಟಿನ್‌ ಹಾಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಷಾ]] ಜೊತೆಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌]] ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಷಮ್ಯ ಶುರುವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್, ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಹೊಂಚುದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಲವಾರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋಲಲು ಕಾರಣರಾದರು.<ref name="pwi95"/> ಈ ಹಗೆತನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಕಾದಾಟಗಳನ್ನು ಅವರು ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ, ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಖಾಡಗಳ ಬಾಯ್ಲರ್ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ [[ಬಾಯ್ಲರ್ ಕೋಣೆಯ ಕಾದಾಟ]]ವನ್ನು [[ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು]]. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ರ ಭಸ್ಮಕುಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಬೇರರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಅದರಿಂದಲೇ ಹೊಡೆದಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಅವರನ್ನು "ಅಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು" [[ಕೆಳದವಡೆಗೆ]] ಕೈಯಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಜಯ ಪಡೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.<ref name="pwi95"/> ಬೇರರ್‌ ಮಾಡಿದ ಮೋಸದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಬ್ಯುರೀಡ್‌ ಅಲೈವ್‌]] ಪಂದ್ಯವಾದ [[ಇನ್ ಯುವರ್ ಹೌಸ್‌: ಬ್ಯುರೀಡ್ ಅಲೈವ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ತೆರೆದ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ [[ಘಟ್ಟಿಸುವಿಕೆ‌‌]] ಪ್ರಹಾರದ ನಂತರ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ [[ದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನರ್‌‌]]ರ ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಟುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ "ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು".<ref name="pwi95"/> ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪುನರಾಗಮಿಸಿ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಶರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದರು. ಉಕ್ಕಿನ ಪಂಜರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ರನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ ನೇತುಹಾಕಿದರು{{convert|20|ft|m|abbr=on}}. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಏನಾದರೂ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ತೋಳ್ಬಲವನ್ನು ಬೇರರ್‌ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರವೂ, ದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನರ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಬೇರರ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಬಿಗಿಹಿಡಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="pwi97">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. ೨೦೦೭ ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.96–97)</ref> ತಾನು ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನರ್‌ರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. [[ಇನ್ ಯುವರ್ ಹೌಸ್‌: ಇಟ್ಸ್‌ ಟೈಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌ ನಿಯಮಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನರ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi97"/> ೧೯೯೬ ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರರ್‌ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರಿದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ವಾಡೆರ್‌]] ಜೊತೆ ವೈಷಮ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="pwi97"/> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನೆಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ==== ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌; ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ (೧೯೯೭–೧೯೯೮) ==== [[ಚಿತ್ರ:Undertaker primer plano.jpg|thumb|200px|right|ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್‌ನ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌]] [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ೧೩]]ರ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಸೈಕೊ ಸಿದ್‌]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi98">೨೦೦೭ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.98–99)</ref> ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ "ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಹಸ್ಯ"ವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಸಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಪುನಃ ಸೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಬೇರರ್ ತನ್ನ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಒಬ್ಬ ಕೊಲೆಗಾರ, ಆತ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಲಕಸುಬಾದ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ (ಬೇರರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ) ಬೆಂಕಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಣ್ಣ ಮಲ ಸಹೋದರನ ಸಾವಿಗೂ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರರ್ ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಲು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೀವ್ರತರ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮಲ ಸಹೋದರ [[ಕೇನ್‌]] ತನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಬೇರರ್ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರರ್ ಕೇನ್‌ರನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇನ್‌ ತನ್ನ ಹಗೆ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, ಕೇನ್ ಓರ್ವ ಬೆಂಕಿಯ ಉನ್ಮಾದಿ ಆಗಿದ್ದು, ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದು ಅವನೇ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಅವನು ಉಳಿದಿರುವುದೇ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥಾಭಾಗವು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ರೆಫರಿ [[ಷಾನ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌]] [[ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್‌]]ರಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಹೋಗಿ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದದ್ದರಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="pwi98"/> ಈ ವೈಷಮ್ಯವು [[ಇನ್ ಯುವರ್ ಹೌಸ್‌: ಬ್ಯಾಡ್ಡ್ ಬ್ಲಡ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌]]ನ ಪ್ರಥಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ರಿಗೆ ಸವಾಲನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ನ ಕಥಾಭಾಗದ ಮಲ ಸಹೋದರ ಕೇನ್‌ ತನ್ನ ವರಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ನ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವರ್‌‌ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರವರಿಗೇ ನೀಡಿ, ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ಗೆ ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.<ref name="pwi98"/> [[ಡೇವ್‌ ಮೆಲ್ಟ್‌ಜರ್‌]] ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ೫-ತಾರಾ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಕಥಾಭಾಗ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಕೇನ್‌, ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವಂತೆ ಸವಾಲನ್ನು ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ D-ಜನರೇಷನ್ X ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಕೇನ್‌ ಅವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ ಆಡುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಕೇನ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರವರಿಗೆ ಮೋಸಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಬೀಗಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಧಗಧಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿದರೂ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತೆಗೆದುನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="pwi100">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.100–101)</ref> ಈ ವಂಚನೆಯಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XIV]]ರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮರಳಿಬಂದು ಕೇನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi100"/> ಅದಾದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪುನರ್‌ಪಂದ್ಯ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[Unforgiven: In Your House]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ [[ಭೀಕರ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕೇನ್‌ರ ಬಲಗೈಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi100"/> ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ವೈಷಮ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರು [[ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್‌]]ನ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮುಂಚೆಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾದಂತೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ರನ್ನು {{convert|16|ft|m|abbr=on}} ಕೊಠಡಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಪ್ರಕಟಣಾ ಮೇಜಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ರನ್ನು ಸೆಲ್‌ನ ಛಾವಣಿಗೆ ಘಟ್ಟಿಸಿ [[ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ]] ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂತೆ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌‌‌ರ ಮೇಲೆ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್‌‌ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವ್‌ ಪ್ರಹಾರದ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.<ref name="pwi100"/> [[ಚಿತ್ರ:Kane & Undertaker.jpg|thumb|left|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಮಲ ಸಹೋದರನಾದ ಕೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದೂ ಇದೆ.]] [[ಫುಲ್ಲಿ ಲೋಡೆಡ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್ ಆಸ್ಟಿನ್‌]]ರವರು, ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi100"/> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರು ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಎಂಬ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ''ರಾ ಈಸ್ ವಾರ್'' ಪಂದ್ಯದ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್‌ ಮರಳಿ ಆ ಪದವಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="1998results">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/|title=Raw 1998 results|accessdate=2008-07-10|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2012-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20121208191548/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/|url-status=dead}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರು [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರು ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮುನ್ನ, ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ತಾನು ಸಹೋದರರಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿದರು. ಈ ವಿಚಾರ ಹೊರಗೆಡವಿದ ನಂತರವೂ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇನ್‌ರಿಗೆ ದೂರ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ ಕೂಡ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ರಿಗೆ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರಳಿಸಿದರು.<ref name="pwi100"/> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕಥಾಭಾಗವು ಮುಂದುವರೆದು, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌, ಆಸ್ಟಿನ್‌ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು [[ವಿನ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌]]ರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲೆಂದು, ಒಳಸಂಚು ನಡೆಸಿದೆವು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಚುಕೋರ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. [[Breakdown: In Your House]]ನಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ [[ಟ್ರಿಪಲ್ ಥ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯ]]ವನ್ನು ಆಡಲು ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಸೋದರರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರ ಮೇಲೆ ಸತತವಾದ ಘಟ್ಟಿಸುವಿಕೆ<ref name="pwi100"/> ಗಳ ನಂತರ ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ [[Judgment Day: In Your House]]ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತ ರೆಫರಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಟಿನ್‌, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ನಡುವೆ ಟೈಟಲ್‌ಗಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ ಕೇನ್‌ರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲು ಉಕ್ಕಿನ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು, ಆದರೆ ಕೇನ್‌ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಬೇರರ್ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಕೇನ್‌ರಿಗೆ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆತನನ್ನು ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿದೆನೆಂದು ಹೇಳಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಈ ಕುಸಿತವನ್ನು ಗಣನೆಮಾಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೂ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಮೇಲೂ ಗಣನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="pwi100"/> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ''ರಾ ಈಸ್ ವಾರ್‌'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರರ್ ಜೊತೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ದುರುಳತನವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿದರು, ಹಾಗೂ ಬೇರರ್‌ ಮತ್ತು ತಾನು‌, ತಮ್ಮ [[ಕತ್ತಲ ಲೋಕದ ಖಾತೆ]]ಯನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆಡವುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಕಥಾಭಾಗದ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಈ ಮೊದಲು ಕೇನ್‌ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು ತಾನೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="1998results"/> [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಪುನಃ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಡೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ವೈಷಮ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, [[ದಿ ರಾಕ್‌]] ಜೊತೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಾಗ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಲಿಕೆಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಆತ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ರವರು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್‌ ನಡುವೆ [[Rock Bottom: In Your House]]ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯುರೀಡ್ ಅಲೈವ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ರಾಕ್‌ ಬಾಟಮ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸನಿಹದ ಆ ವಾರವೆಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರನ್ನು ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿ, ಕೇನ್‌ರ [[ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು]] ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸರವನ್ನು ತನ್ನ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಕಣದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.<ref name="1998results"/> ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿದರೂ, ಕೇನ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref name="pwi102">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.102)</ref> ==== ಕತ್ತಲ ಲೋಕದ ಖಾತೆ (೧೯೯೯) ==== ೧೯೯೯ ನೇ ಇಸವಿಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, [[ಕತ್ತಲ ಲೋಕದ ಖಾತೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಷ್ಟಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಾನು "ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿ"ಯಿಂದ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಗಿಂದಾಗೆ ಕಪ್ಪು ನಿಲುವಂಗಿ ಧರಿಸಿ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಅಡಿಯಾಳುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರು, WWEನ ಹಲವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧತಾರೆಯರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧತಾರೆಯರಲ್ಲಿರುವ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅಂತಹವರನ್ನು ತನ್ನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಗುಂಪನ್ನು [[ವೃತ್ತಿಪರ]] ವರ್ಗದ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು [[ವೃತ್ತಿಸಂಘ]]ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="1999results">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1999/|title=Raw 1999 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080607173232/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1999/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಓವರ್‌ ದ ಎಡ್ಜ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೆಫರಿಯಾದ [[ಶೇನ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌]]ರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ಆಸ್ಟಿನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pwi103">೨೦೦೭ ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.103)</ref> ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ''ರಾ ಈಸ್ ವಾರ್‌'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದಿನ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ "ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿ"ಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ವಿನ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದರು. [[ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್‌]] ಪಂದ್ಯದ ಮರುರಾತ್ರಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್‌ರಿಗೆ [[ಸೋತ]] ನಂತರ,<ref name="1999results"/> ಹಾಗೂ [[ಫುಲ್ಲಿ ಲೋಡೆಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಲಡ್ ಪಂದ್ಯ]]ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡು ವೃತ್ತಿಸಂಘವನ್ನು ಚದುರಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ತನ್ನದೇ ಕಥಾಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋ]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ದಿ ಅನ್‌ಹೋಲಿ ಏಲಿಯನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ತಂಡ ರಚಿಸಿ, [[WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ==== ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸ್/ಬಿಗ್ ಈವಿಲ್‌ (2000–2003) ==== [[ಚಿತ್ರ:The Undertaker at WrestleMania XIX.jpg|right|175px|thumb|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XIXರಲ್ಲಿ ತನ್ನ "ಬಿಗ್ ಈವಿಲ್‌" ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ.]] ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ WWF ವೃತ್ತಿಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅವತಾರ ತಾಳಿದರು. ಅವರು ಗಾಥಿಕ್ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ನಿರ್ವಾಹಕರ-ಆಧರಿಸಿದ ದಿರಿಸುಗಳು, ಶವಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚರಮಗೀತೆ ಆವರ್ತಕ ಸಂಗೀತ, ಅಲೌಕಿಕ ಸೂಚನೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಈಗ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಬೈಕರ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಳೆದು, ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನದ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ, ಹಾಗೂ ತಂಪುಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಮೂಲ ಆವರ್ತಕ ಗೀತೆಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಘಂಟೆಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಪ್ರವೇಶ ಸಂಗೀತವು [[ಲಿಂಪ್ ಬಿಸ್ಕಿಟ್‌]]ರ "[[ರೋಲಿನ್' (ಏರ್ ರೈಯ್ಡ್ ವೆಹಿಕಲ್)]]" ಹಾಗೂ [[ಕಿಡ್ ರಾಕ್‌]]ರ "[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸ್]]" (ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಹೊಸ ತಂತ್ರದ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು)ನಂತಹಾ ಆ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ೨೦೦೦ ನೇ ಇಸವಿಯ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪುನರಾಗಮನದ ನಂತರ, [[ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಲೆರವರ ಗುಂಪಿ]]ನಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವರು ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆತ ಅವರ ನಾಯಕನಾದ [[WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌]] [[ಟ್ರಿಪಲ್‌ H]]ನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ದಿ ರಾಕ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಟ್ರಿಪಲ್‌ H, ಶೇನ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌, ಹಾಗೂ ವಿನ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ರ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi106"/> ಅದರ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕೇನ್‌ರಿದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು [[ಎಡ್ಜ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರ ಜೊತೆ ಬರುವ ವಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಟ್ಯಾಗ್ ಪದವಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಅರ್ಹತೆಗಳಿಸಿದರೂ, ಆದರೆ ಎಡ್ಜ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಫಲರಾದರು. ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೪ ರಂದು ನಡೆದ ''ರಾ ಈಸ್ ವಾರ್‌'' ನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಕೇನ್‌ರು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಘಟ್ಟಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡಿ ವಂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_2000/|title=Raw 2000 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080607173238/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_2000/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಘಟನೆಯು [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕೇನ್‌ರ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೇನ್‌ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಶೂನ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪಂದ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="pwi106">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. ೨೦೦೭ ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.106)</ref> ಇದಾದ ನಂತರ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಕುರ್ತ್‌ ಆಂಗಲ್‌‌]]ರಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು.<ref name="pwi107">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.107)</ref> ಆಂಗಲ್‌, ತನ್ನ ನಿಜ ಜೀವನದ ಸಹೋದರ [[ಎರಿಕ್ ಆಂಗಲ್‌]] ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಕುರ್ತ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. [[ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರು ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಆರು ಜನರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡ [[ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಯಾರೊ ಒಬ್ಬರನ್ನು "ಪ್ರಸಿದ್ಧ" ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವಚನ ನೀಡಿದ್ದು, ಘಟ್ಟಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ [[ರಿಕಿಷಿ]]ಯನ್ನು ಅಖಾಡದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಎತ್ತಿ ಎಸೆದು ಅದನ್ನವರು ಪೂರೈಸಿದರು.<ref name="pwi107"/> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌]]ಗಾಗಿ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಕೇನ್‌ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿದರು. [[ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವರು, ಎಡ್ಜ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ರನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ [[ಟೇಬಲ್ಸ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳಾದ [[ಡೂಡ್ಲಿ ಬಾಯ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದರು. ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಮೊದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದರಾದರೂ ಅವರಿಂದ ಜಯ ಗಳಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="pwi107"/> ನಂತರ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ X-ಸೆವೆನ್‌/ಏಳು]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಟ್ರಿಪಲ್‌ Hರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡು, ತನ್ನ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಗೆಲುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ೯–೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="legacy"/> ಅವರು ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ತಮ್ಮ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್‌ H ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಅವರು WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌]] ಜೊತೆ "ವಿಸ್ಮಯ ಮೈತ್ರಿ" ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಟ್ರಿಪಲ್‌ H ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ WWF ಟ್ಯಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಡ್ಜ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ರಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ,<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/|title=World Tag Team Title History|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2009-06-21}}</ref> ಟ್ರಿಪಲ್‌ H ಕೇನ್‌ರಿಗೆ [[ಬ್ಯಾಕ್‌‌ಲ್ಯಾಷ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಚಮ್ಮಟಿಗೆಯಿಂದ ಏಟು ಹಾಕಿ ಘಟ್ಟಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="pwi108">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.108–109)</ref> ಕೇನ್‌ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಡೆಯಲು ಸ್ಟೀವ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌ ಜೊತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು, ಆದರೆ [[ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌‌ ಡೇ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾದರು.<ref name="pwi108"/> "[[ದ ಇನ್‌ವೇಷನ್]]‌"ನ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸಾರಾಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಡೈಮಂಡ್ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಪೇಜ್]] ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="pwi108"/> [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ, [[WCW ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌]]ಗಳಾದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಪೇಜ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹಭಾಗಿಯಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕೇನ್ಯನ್‌]]ರನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ಪಂಜರದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi108"/> [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ [[ದ ಅಲಯನ್ಸ್‌]]ನ ಸ್ಟೀವ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌, [[ಬೂಕರ್‌ T]], [[ರಾಬ್ ವಾನ್ ಡಾಮ್]]‌, [[ಶೇನ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್]]‌, ಹಾಗೂ ಕುರ್ತ್‌ ಆಂಗಲ್‌‌ರನ್ನು (೨೦೦ ೬ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇನ್‌ ಜೊತೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆಡಿದ ಪಂದ್ಯ) ಸೋಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೇನ್‌, ದಿ ರಾಕ್‌, [[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]], ಹಾಗೂ ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋರ ಜೊತೆ ಸೇರಿದರು. ಆಸ್ಟಿನ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಆಂಗಲ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="pwi108"/> ದ ಅಲಯನ್ಸ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ನಿರೂಪಕ [[ಜಿಮ್ ರಾಸ್‌]]ರನ್ನು ವಿನ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ರ ಪೃಷ್ಠಕ್ಕೆ ಮುತ್ತು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದುರುಳ ಎಂದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/011126.html|title=Raw - November 26, 2001 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181636/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/011126.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, ತನ್ನ ಉದ್ದವಾದ ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದ ನಂತರದ "ಬಿಗ್ ಈವಿಲ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾತ್ರದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. [[ವೆಂಜಿಯೆನ್ಸ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ವಾನ್ ಡಾಮ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[WWF ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="pwi110">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.109–110)</ref> [[ಚಿತ್ರ:Biker Taker.jpg|left|thumb|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ "ಬಿಗ್ ಈವಿಲ್‌" ರೂಪದಲ್ಲಿ]] ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ 2002ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಮಾವೆನ್]] ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಒದ್ದು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕಥಾಭಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾವೆನ್‌ರನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತೆರೆಯಹಿಂದೆ ಕೂಡಾ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯುಗ್ರವಾಗಿ ಥಳಿಸಿದರು.<ref name="pwi110"/> ''[[ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!]]'' ನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಿ ರಾಕ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದುದರಿಂದ, ದಿ ರಾಕ್‌ರು [[WWF ಅನ್‌ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Michael McAvennie|title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books|date=2003|page=52}}</ref> ಈ ಕಥಾಭಾಗ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು ದಿ ರಾಕ್‌ರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಾವೆನ್‌ರೆದುರು ಸೋತರು.<ref>{{cite news|author=Michael McAvennie|title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books|date=2003|page=56}}</ref> ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ [[ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್‌]]ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಸೋಲನಪ್ಪಿದ್ದರು.<ref name="pwi110"/> ಈ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ X8]]<ref>{{cite news|first=Michael|last=McAvennie|title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books|date=2003|pages=79–80}}</ref> ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯ ಆಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅವರ ಮಗ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌ರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು‌.<ref name="yearbook">{{cite news|author=Michael McAvennie|title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books|date=2003|pages=80–81}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌‌ರ ಮಗಳಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಬೆದರಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="yearbook"/> ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅನರ್ಹತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="legacy"/> ಫ್ಲೇಯ್ರ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ಜಟಾಪಟಿ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ WWF ಅನ್‌ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನದ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮರುರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಅನ್‌ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಟ್ರಿಪಲ್‌ H ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ಹಲ್ಕ್‌ ಹೋಗನ್‌]]ರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದನು.<ref name="pwi110"/> ಆನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಡೇ]]ದಂದು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹೋಗನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi111">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.110–111)</ref> ಜುಲೈ 1ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ''ರಾ'' ಪಂದ್ಯದ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಜೆಫ್‌ ಹಾರ್ಡಿ]]ರನ್ನು [[ಲ್ಯಾಡರ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಹಾರ್ಡಿಯವರ ಕೈಯನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೇಲೆತ್ತಿ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ದಿ ರಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕುರ್ತ್‌ ಆಂಗಲ್‌ ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ [[ವೆಂಜಿಯನ್ಸ್‌]]ನ [[ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯ]] ಎಂಬ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="pwi111"/> ಅಂದಿನ ರಾ ಮಾಜಿ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾದ [[ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್‌]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನಾಯ್ಟ್]], ಹಾಗೂ [[ಎಡ್ಡೀ ಗುಯೆರೆರೊ]]ರೊಂದಿಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರಾನಿಂದ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌! ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ [[ಅನ್‌ಫರ್ಗೀವನ್‌]]ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್‌ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರು ಆದರೆ ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pwi111"/> ಅವರ ದ್ವೇಷವು ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌ ಪಂದ್ಯದ [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುರಿದ ಕೈನಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ರಿಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು.<ref name="pwi111"/> ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋನಿಂದ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಎಸೆದದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಕೆಲವು ಕಾಲ ದೂರವುಳಿದಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|last=McAvennie|first=Michael|title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books|date=2003|page=288}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ 2003ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿಬಂದರು.<ref name="pwi112">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.112–113)</ref> ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಗ್ ಷೋರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ [[ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಚೋಕ್‌]]ನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ [[A-ಟ್ರೈನ್‌]] ದಾಳಿಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆಷ್ಟರಲ್ಲಿ [[ನಾಥನ್ ಜೋನ್ಸ್‌]] ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref name="pwi112"/> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌ರಿಗೆ ಕುಸ್ತಿಯಾಡಲು ಕಲಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XIX]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಷೋ ಹಾಗೂ A-ಟ್ರೈನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಾಗ ಈ ಕಥಾಭಾಗವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪುನಃ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="legacy"/> ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಜೋನ್ಸ್‌ರನ್ನು, ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="pwi112"/> ಆ ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಎರಡು [[WWE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಲು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ನಲ್ಲಿ, ಕುರ್ತ್‌ ಆಂಗಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ, ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವು ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030904.html|title=SmackDown-September 4, 2003 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001004934/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030904.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ, [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಲೆಸ್ನರ್‌ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಬೈಕರ್ ಚೈನ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್‌ ವಿನ್ಸ್‌ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="pwi114">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.113–114)</ref> ಈ ಪಂದ್ಯವು ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹಗೆ ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಬ್ಯುರೀಡ್ ಅಲೈವ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇನ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="pwi114"/> "ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕಾಣೆಯಾದರು, ಇದಕ್ಕೆ ಕೇನ್‌ "ಅವರು ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031120.html|title=SmackDown-November 20, 2003 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930210456/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031120.html|url-status=dead}}</ref> ==== ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನ ಪುನರಾಗಮನ (2004–2006) ==== [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XX]]ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಕೇನ್‌ರನ್ನು ಮುಖಪತ್ರಗಳು ನೆರಳಿನಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಾರೆ ಇದು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರು ಮರಳಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಘಂಟೆ ಸದ್ದು ಮೊಳಗಿದ್ದು, ಕೇನ್‌ರನ್ನು ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ [[ಬೂಕರ್‌ T]] ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi114"/> ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXರಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ "ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌" ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮರುಕಳಿಸಿ ಕೇನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi115">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.115–116)</ref> ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[ಪೌಲ್ ಹೇಮನ್‌]]ರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಡೂಡ್ಲಿ ಬಾಯ್ಸ್‌ ಬೇರರ್‌‌ರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರು,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040527.html|title=SmackDown-May 27, 2004 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927223034/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040527.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನೂ ಸಹ "ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು".<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040617.html|title=SmackDown-June 17, 2004 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070829091129/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040617.html|url-status=dead}}</ref> [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ಯಾಷ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರೆ, ಹೇಮನ್‌ ಬೇರರ್‌‌ರನ್ನು ಸಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಡೂಡ್ಲಿಸ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಗೆದ್ದರೂ, ಆತ ಕೇವಲ ಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದು ತನಗಿನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ ಬೇರರ್‌ರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="pwi115"/> [[ಚಿತ್ರ:Undertakerentrance.jpg|left|thumb|ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!ನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು]] ಡೂಡ್ಲಿ ಬಾಯ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಜಾನ್ "ಬ್ರಾಡ್‌ಷಾ" ಲೇಫೀಲ್ಡ್‌]] (JBL)ರಿಗೆ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯ ಆಡುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌‌ ಅನರ್ಹಗೊಂಡು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು.<ref name="pwi115"/> [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ JBL ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ"ಲಾಸ್ಟ್ ರೈಡ್" ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, [[ಹೇಡೆನ್‌ರೀಚ್‌]]ರ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="pwi115"/> ಹೇಡೆನ್‌ರಿಚ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ,<ref name="pwi117">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.116–117)</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಪುನಃ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಎಡ್ಡೀ ಗುಯೆರೆರೊ ಹಾಗೂ ಬೂಕರ್‌ T ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅವರು [[ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌]]ನ ಫ್ಯಾಟಲ್‌ ಫೋರ್-ವೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಪುನರ್‌ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಸವಾಲೆಸೆದರು, ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಡೆನ್‌ರಿಚ್‌‌‌ರ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಸೋಲನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="pwi117"/> ಈ ದ್ವೇಷವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಹೇಡೆನ್‌ರಿಚ್‌‌ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹೇಡೆನ್‌ರಿಚ್‌‌ರನ್ನು ಪೆಟ್ಚಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಭಂದಿಸಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="pwi117"/> ಇದಾದ ನಂತರ, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ೨೧]]ರಲ್ಲಿ [[ರಾಂ(ರ್ಯಾಂ)ಡಿ ಆರ್ಟನ್‌]] ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು, ಈ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಟನ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಗೆಲುವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು ತಾನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050307.html|title=Raw-March 7, 2005 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001000018/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050307.html|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ತಂದೆ [["ಕೌಬಾಯ್‌" ಬಾಬ್‌ ಆರ್ಟನ್‌]]ರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ, ರ್ಯಾಂಡಿ ಸೋತು, ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ೧೩–೦ ಗೆ ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi117"/> ಜೂನ್‌ ೧೬ ರಂದು ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಂ(ರ್ಯಾಂ)ಡಿ ಆರ್ಟನ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ JBLರ ಎದುರು ಸೋಲನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050616.html|title=SmackDown-June 16, 2005 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2017-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231173656/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050616.html|url-status=dead}}</ref> [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ಯಾಷ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಂತರ, [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನ ಆಟಗಾರರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಸೆ ಪಟ್ಟಿದ್ದ JBL ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವೇಷದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆರ್ಟನ್‌ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು JBLರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050728.html|title=SmackDown-July 28, 2005 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070515004335/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050728.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆರ್ಟನ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಟನ್‌ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi118">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. ೨೦೦೭ ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.118)</ref> ಈ ಕಥಾಭಾಗವು ತೀವ್ರತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿತು ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಹಂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]]ಯ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರ್ಯಾಂಡಿ ಹಾಗೂ ಆತನ ತಂದೆ "ಕೌಬಾಯ್‌" ಬಾಬ್ ಆರ್ಟನ್‌ರ ಎದುರು ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="pwi118"/> ಈ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಆರ್ಟನ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌/ಪೆಟ್ರೋಲ್‌‌ ಸುರಿದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಅದೆಲ್ಲಾ ಆದ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಕಲಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಿದಾಗ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿದ್ದರು. ಧಗಧಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದರು.<ref name="pwi119">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.119)</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದುದು ಆರ್ಟನ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಂತರ [[ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051202.html|title=SmackDown-December 2, 2005 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517051811/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051202.html|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ,<ref name="pwi119"/> ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲವೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಡುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. [[ಚಿತ್ರ:Taker-WM22.jpg|thumb|right|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ೨೨ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಿರುದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು.]] 2006ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕುರ್ತ್‌ ಆಂಗಲ್‌]] ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಹೆನ್ರಿ]]ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮರಳಿ ಬಂದರು. ಈ ಕಥಾಭಾಗದ ದ್ವೇಷದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಆಟದ ನಂತರ ಆಂಗಲ್‌‌ರಿಗೆ ಸೋತರು. ಪಂದ್ಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಂಗಲ್‌‌ರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು, ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿದ ನಂತರ, ಆಂಗಲ್‌‌ರನ್ನು ಕುರಿತು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಾನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ನೋ ವೇ ಔಟ್‌ನ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ನಡೆದ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಂಗಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಬೇಕಾದರೆ ಹೆನ್ರಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ದಾಳಿನಡೆಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಬಿರುಕು ಮೂಡಿ, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ೨೨]]ರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹೆನ್ರಿಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯವಾಡುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು, ಹಾಗೂ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಆರ್ಟನ್‌ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಹೆನ್ರಿ ಕೂಡ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಗೆಲುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹೆನ್ರಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೪-೦ಯತ್ತ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿ, ಈ ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನದಿನ್ನೂ ಅಪರಾಜಿತ ರೇಖೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!ನ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮರುಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ, [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಖಲಿ]] ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಕಥಾಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಿ ಹೊಸದೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. [[ಜಡ್ಜ್‌‌ಮೆಂಟ್‌‌‌ ಡೇ]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಖಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಥಿಯೋಡರ್ ಲಾಂಗ್ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ್ದುದು ಮೇ ೫ ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತನಕ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060505.html|title=SmackDown-May 5, 2006 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2010-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100101060818/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060505.html|url-status=dead}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಖಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಸೋತರು,<ref name="pwi121">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.121)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2006/matches/23848443/results/|title=The Great Khali makes Undertaker rest in peace|date=2006-05-21|author=Ed Williams III|accessdate=2008-01-05|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143550/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2006/matches/23848443/results|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ನ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂತಿನ ತನಕ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಜುಲೈ ೪ ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ಅವರು [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ಯಾಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಖಲಿ [[ಪಂಜಾಬಿ ಪ್ರಿಸನ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ವನ್ನಾಡುವ ಸವಾಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060704.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080110205041/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060704.html|archivedate=2008-01-10|title=SmackDown-July 4, 2006 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಖಲಿರ ಬದಲಿಗೆ [[ECW ಚಾಂಪಿಯನ್‌]] ಆದ [[ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋ]]ನನ್ನು ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಟೆಡ್ಡಿ ಲಾಂಗ್‌ ಆದರೆ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಖಲಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಿಗ್ ಷೋರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.<ref name="pwi121"/> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಖಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಕಿಂಗ್‌ ಬೂಕರ್‌]] ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದರಿಂದ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನ [[ಲಾಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಸವಾಲು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060804.html|title=SmackDown-August 4, 2006 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829233838/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060804.html|url-status=dead}}</ref> ಖಲಿ ''ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೂ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಲಾಂಗ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 18ನೇ ತಾರೀಖಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌! ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಖಲಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕುರ್ಚಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ, ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಹಾಗೂ ಆತನನ್ನು ಘಟ್ಟಿಸಿ ಕೆಡವಿಹಾಕಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060818.html|title=SmackDown-April 18,2007 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906171132/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/060818.html|url-status=dead}}</ref> ==== ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಪುನರ್‌ಸೇರ್ಪಡೆ (2006–2007) ==== [[ಚಿತ್ರ:Brothers of Destruction.jpg|thumb|right|ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌ ಪುನರ್‌ಸೇರ್ಪಡೆ]] ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯ [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[WWE ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌]] [[Mr. ಕೆನ್ನಡಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು ಆದರೆ ಕೆನ್ನಡಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆದದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಂಡರು.<ref name="pwi122">PWI ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು. 2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.122)</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 3ನೇ ತಾರೀಖಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕೇನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಂದಾಗಿ [[ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್‌]] ಎಂಬುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ವಿರೋಧಿ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಸೆಣಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಗೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ Mr. ಕೆನ್ನಡಿ ಹಾಗೂ [[MVP]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/061103.html|title=SmackDown-November 3, 2006 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906083809/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/061103.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕಥಾಭಾಗದ ಅಂಗವಾಗಿ ಕೆನ್ನಡಿ, [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ [[ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಲಡ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ MVP ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು,[156] ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ [[ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌]]ನ ಲಾಸ್ಟ್ ರೈಡ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನಡಿರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref name="pwi122"/> ಕೆನ್ನಡಿರವರು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡು ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ವೈರತ್ವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 2007ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/070112.html|title=SmackDown-January 12, 2007 Results|accessdate=2007-05-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070521170228/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/070112.html|url-status=dead}}</ref><ref name="pwi130">2007ರ ಕುಸ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ &amp; ಸತ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ. "ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌" (p.130)</ref> ==== ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ (2007–2008) ==== ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[2007ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ]] ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದರು <ref name="pwi130"/> ಹಾಗೂ 30ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2007/matches/35535102/results/|publisher=[[World Wrestling Entertainment]].com|title=A Phenom-enal Rumble|last=Dee|first=Louie|date=2007-01-28|accessdate=2007-08-23|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413104705/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2007/matches/35535102/results/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]] ಜೊತೆ ತನ್ನ ಕಥಾಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು, [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ 23]]ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್‌]]ನ ಲಾಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮರುಪಂದ್ಯ ಆಡಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸರಿಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮೇ 11ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಬಟಿಸ್ಟಾ ಉಕ್ಕಿನ ಪಂಜರದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಸರಿಸಮವಾಯಿತು. ಪಂದ್ಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಕ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಮರಳಿಬಂದು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು. ಹಲ್ಲೆ ನಡೆದ ಮರುಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ, ಅದನ್ನೇ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಡ್ಜ್‌ [[ಮನಿ ಇನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಟೈಟಲ್ ಷಾಟ್‌ ನೀಡಿದರು, ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಎಡ್ಜ್‌ಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಖಾಡದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಮಾಂತ್ರಿಕರು ಅವರನ್ನು ತೆರೆಯ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. [[ಚಿತ್ರ:Undertaker WHC.jpg|thumb|left|ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXIVರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ.]] ಕ್ಯಾಲವೇರು [[ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೆನ್ರಿ ಲೋಕಲ್ [[ಜಾಬರ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಬಹುಬೇಗನೆ ಸೋಲಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ತನಕ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೇಲೆ ತಾನು ನಡೆಸಿದ ಹಲ್ಲೆಯನ್ನು ಜಂಬದಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪುನರಾಗಮಿಸಿ [[ಅನ್‌ಫರ್ಗೀವನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಹೆನ್ರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/matches/|title=Unforgiven 2007 Results|accessdate=2007-09-16|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2006-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902112331/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/matches/|url-status=dead}}</ref> ಬಟಿಸ್ಟಾ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮ ವೈರತ್ವವನ್ನು [[ಸೈಬರ್ ಸಂಡೇ]]ಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು [[ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತ ರೆಫರಿ]]ಯಾಗಿ ಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಬಟಿಸ್ಟಾ ಆ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/cyber2007.htm|title=Cyber Sunday 2007 Results|accessdate=2007-11-19|publisher=PWWEW.net|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612165937/http://pwwew.net/ppv/wwf/october/cyber2007.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೋರಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜ್‌ ಪುನರಾಗಮಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಬಟಿಸ್ಟಾರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|first=Louie|last=Dee|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2007/matches/4334964/results/|title=On the Edge of Hell|accessdate=2007-11-19|date=2007-11-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306041539/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2007/matches/4334964/results|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌, [[ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕಿ]]ಯಾದ [[ವಿಕಿ ಗುಯೆರ್ರೆರೊ]]ರಿಗೆ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಪಿಲಿಡ್ರೈವರ್‌ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡಿ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಥಿಯೋಡರ್ ಲಾಂಗ್ ಮರಳಿಬಂದು ಆ ಪದವಿಗಾಗಿ [[ಅರ್ಮಗೆಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ಥ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಎಡ್ಜ್‌ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXIVರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಡ್ಜ್‌ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ನೋ ವೇ ಔಟ್‌|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXIV]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಡ್ಜ್‌ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ, [[ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಕೊಠಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಫಿನ್ಲೆ]], ಬಟಿಸ್ಟಾ, ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಖಲಿ, ಮಾಂಟೆಲ್ ವಾಂಟಾವಿಯಸ್ ಪೋರ್ಟರ್, ಹಾಗೂ [[ಬಿಗ್ ಡ್ಯಾಡಿ V]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ನಿಂತರು. ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ "ಹೆಲ್ಸ್‌ ಗೇಟ್" ಎಂಬ ಅವತಾರದಿಂದ ಎಡ್ಜ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಎಡರನೇ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕೂಡ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗೆಲುವಿನ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನು 16–0ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="NoWayOut08">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2008/matches/6364982/results/|title=No Way Out Match results|accessdate=2008-02-17|first=Louie|last=Dee|date=2008-02-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225063218/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2008/matches/6364982/results/|url-status=dead}}</ref> ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್‌]] ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೋಲಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಅನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/6347966/results/|accessdate=2008-05-02|title=Second verse, same as the first|last=Dee|first=Louie|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2008-04-27|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501145452/http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/6347966/results|url-status=dead}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ "ಹೆಲ್ಸ್‌ ಗೇಟ್‌" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿಕಿ ಗುಯೆರ್ರರೊ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಡೇ]]ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಮ್ಮಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಆ ಪದವಿಗಾಗಿ ಎಡ್ಜ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ [[ಕೌಂಟ್‌ಔಟ್‌]]ನಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ವಿಕೀರವರು ಪದವಿಯು ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಇರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದರು. ಎಡ್ಜ್‌ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಖಾಲಿಯಾದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ [[ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ [[ಟೇಬಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಡರ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಚೇರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಆದರೆ [[ಲಾ ಫೆಮಿಲಿಯಾ]]ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು. ಕರಾರಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನು WWE ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಲೇ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ==== ಹಲವಾರು ವೈಷಮ್ಯಗಳು (2008–2009) ==== [[ಚಿತ್ರ:Undertaker at Wrestlemania 25 cropped.jpg|thumb|ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXVರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಷಾನ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ.]] 2008ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ 25ರಂದು ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!'' ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ವಿಕಿ ಗುಯೆರ್ರೆರೊ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜ್‌, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/archive/07252008/|title=SmackDown: A woman's scorn, a Deadman reborn|accessdate=2008-06-25}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಏಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಅಖಾಡದ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ರಿಗೆ ಘಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/matches/6541940/results/|title=Unleashed in Hell|last=DiFino|first=Lennie|date=2008-08-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2008-08-18|archive-date=2008-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080822055025/http://www.wwe.com/shows/summerslam/matches/6541940/results/|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ನಂತರದ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌'' ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಗುಯೆರ್ರೆರೊ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ರೀತಿಯವನಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಅನ್‌ಫರ್ಗೀವನ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ "ಗುಯೆರ್ರರೊ ಜೀವ ತೆಗೆಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರು" ಹಾಗೂ ಆಕೆಯನ್ನು [[ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆಂದು ಬಂದ ಬಿಗ್ ಷೋ ಅವರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="ShowknocksTaker">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/matches/bigshowspeaks/results/|title=Big Show lends Guerrero a giant hand|date=2008-09-07|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2008-09-07|archive-date=2008-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080910044919/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/matches/bigshowspeaks/results/|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಹಾಗೂ ಬಿಗ್ ಷೋ [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎದುರಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಷೋ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ತಲೆಗೆ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಅವರನ್ನು [[ಕೆಡವಿದರು]].<ref name="ShowvsTaker">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/matches/8101498/results/|title=The knockout heard ‘round the WWE Universe|last=Burdick|first=Michael|date=2008-10-05|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2008-10-06|archive-date=2008-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081008104418/http://www.wwe.com/shows/nomercy/matches/8101498/results/|url-status=dead}}</ref> [[ಸೈಬರ್ ಸಂಡೇ]]ಯ ಲಾಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಹೆಲ್ಸ್‌ ಗೇಟ್‌]] ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಬಿಗ್ ಷೋರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8320770/results/|accessdate=2009-09-17|3=2008-10-26|last=Passero|first=Mitch|title=Deadman’s revenge|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090630182014/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8320770/results/|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಕ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಿಗ್ ಷೋರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ತೀರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/matches/8641756/results/|accessdate=2009-09-16|date=2008-11-23|last=DiFino|first=Lennie|title=Beantown burial|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602012546/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/matches/8641756/results/|url-status=dead}}</ref> WWE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಚೇಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ನೋ ವೇ ಔಟ್‌]] ಪಂದ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್‌ H ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಗೆಲುವಿನ ಸರಮಾಲೆಯ ನಂತರ ಷಾನ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು, ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXV]]ರಲ್ಲಿ ಈ ವೈರತ್ವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗೆಲುವನ್ನು 17–0ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/9074020/results/|accessdate=2009-09-17|date=2009-05-09|last=Adkins|first=Greg|title=Deadman Alive|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090601203659/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/9074020/results/|url-status=dead}}</ref> ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಂತರ, ಬಿಡುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ==== ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪದವಿ (2009–ಪ್ರಸ್ತುತ) ==== [[ಚಿತ್ರ:The Undertaker Wins!.jpg|thumb|left|ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆವಿವೈಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ.]] ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಸಮ್ಮರ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಳಿಬಂದು, [[ಟೇಬಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಡರ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಚೇರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಜೆಫ್‌ ಹಾರ್ಡಿಯವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[CM ಪಂಕ್‌]] ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/matches/hardypunk/results/?cid=2009EP-00|accessdate=2009-09-17|date=2009-08-23|last=Murphy|first=Ryan|title=CM Punk comes out on top|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827095942/http://www.wwe.com/shows/summerslam/matches/hardypunk/results/?cid=2009EP-00|url-status=dead}}</ref> ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ವಶವರ್ತಿಗೊಳ್ಳುವ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂಕ್‌ರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ತನ್ನ [[ಹೆಲ್ಸ್‌ ಗೇಟ್‌]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ [[ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ]] [[ಥಿಯೋಡರ್ ಲಾಂಗ್‌]], ವಿಕಿ ಗುಯೆರ್ರೆರೊ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೆಫರಿ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌]] ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಂಕ್‌ ತನ್ನ [[ಅನಕೊಂಡ ವೈಸ್]] ಬಳಸಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ (1997ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಕ್ರೂಜಾಬ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ).<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/matches/11460100/results/|accessdate=2009-09-26|date=2009-09|4=13|last=Tello|first=Craig|title=Hell's Gate-crasher|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2016-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101043437/http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/matches/11460100/results|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 25ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ನಡೆದ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಅವರನ್ನು ಇಳಿಸಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಥಿಯೋಡರ್ ಲಾಂಗ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/matches/11798344/preview/|accessdate=2009-10-04|date=2009-10-04|title=Preview:Undertaker vs. World Heavyweight Champion CM Punk (Hell in a Cell Match)|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090929073507/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/matches/11798344/preview/|url-status=dead}}</ref> ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ವೈರತ್ವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಹೆಲ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಲ್‌]]ನ ಪೇ-ಪೆರ್-ವ್ಯೂ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪಂಕ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|title=Title changes highlight Hell in a Cell|date=2009-10-05|last=Sokol|first=Brian|coauthors=Sokol, Chris|accessdate=2009-10-05|work=Slam Wrestling|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419051350/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|url-status=dead}}</ref> [[ಬ್ರಾಗಿಂಗ್ ರೈಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಫ್ಯಾಟಲ್‌ ಫೋರ್ ವೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯ ಟ್ರಿಪಲ್ ಥ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯ ಹಾಗೂ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ CM ಪಂಕ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ನಡೆದ [[WWE TLC: Tables, Ladders & Chairs|TLC: ಟೇಬಲ್ಸ್‌‌, ಲ್ಯಾಡರ್ಸ್‌ &amp; ಚೇರ್ಸ್‌‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಟಿಸ್ಟಾರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಟಿಸ್ಟಾ [[ಲೋ ಬ್ಲೋ]] ಬಳಸಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಲಾಂಗ್‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. == ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು == ಕ್ಯಾಲವೆ 1991ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಸಬರ್ಬನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡೊ]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.artistdirect.com/nad/store/movies/cast/0,,1868784,00.html|title=Suburban Commando cast|publisher=Artist Direct|access-date=2010-01-23|archive-date=2010-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029050038/http://www.artistdirect.com/nad/store/movies/cast/0,,1868784,00.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು 1999ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[Poltergeist: The Legacy]]'' <ref>{{cite web|url=http://olympia.fortunecity.com/undertaker/692/poltergeistpics.html|title=Poltergeist: The Legacy|publisher=Fortune City|access-date=2010-01-23|archive-date=2008-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225113513/http://olympia.fortunecity.com/undertaker/692/poltergeistpics.html|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ''[[ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಡೆತ್‌ಮ್ಯಾಚ್]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಪಾತ್ರದ ಹಲವಾರು [[ಉಪಪಾತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾವೊಸ್‌‌!]] [[ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಕಾಮಿಕ್‌|''ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌'' ಕಾಮಿಕ್‌]] ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4191/is_19990919/ai_n9959543?lstpn=article_results&lstpc=search&lstpr=external&lstprs=other&lstwid=1&lstwn=search_results&lstwp=body_middle|title=Proessional wrestling slams into comics|last=Radford|first=Bill|date=1999-09-19|publisher=[[The Gazette (Colorado Springs)|Colorado Springs Gazette]]/[[FindArticles]]|access-date=2010-01-23|archive-date=2010-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100814184003/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4191/is_19990919/ai_n9959543/?lstpn=article_results&lstpc=search&lstpr=external&lstprs=other&lstwid=1&lstwn=search_results&lstwp=body_middle|url-status=dead}}</ref> 2005ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, [[ಪಾಕೆಟ್ ಬುಕ್ಸ್]] ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೂ, ''[[Journey into Darkness: An Unauthorized History of Kane]]'' ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇನ್‌ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ ಅಣ್ಣನಾಗಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನಿಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.textbookx.com/product_detail.php?upc=9781416507475&type=book&affiliate=froogle|last=Chiappetta|first=Michael|title=Journey Into Darkness The Unauthorized History Of Kane|publisher=TexbookX.com}}</ref> ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲೀ]]ಯವರು [[ಖಿಲಾಡಿಯೋಂ ಕಾ ಖಿಲಾಡಿ]] ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ (WWF ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 'ನಕಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌' ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರು). ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ 1990 ರಿಂದ 1993ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗೆ ಧರಿಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದು, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಹಾರವಾಗಿ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವರ್‌ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನವೆಂಬರ್‌ 6ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು, ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ತಾವೇ ನಟಿಸಲಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಕ್ತಿ ಕುರಿತಾದ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲವೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಾವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.dreadcentral.com/news/34445/wwe-undertaker-origin-film-coming WWE ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಉದಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಬರುತ್ತಿದೆ]</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Undertaker with Fire.jpg|thumb|ರಾದ 800ನೇ ಭಾಗದ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು]] ಆತ 1983ರಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್‌ಟ್ರಿಪ್‌ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ನಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="HS">{{cite web|url=http://hs.houstonisd.org/WaltripHS/TriviaFolder/trivia.htm|title=Waltrip trivia page|publisher=[[Waltrip High School]]|access-date=2010-01-23|archive-date=2012-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831194046/http://hs.houstonisd.org/WaltripHS/TriviaFolder/trivia.htm|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಯಾಲವೆ 1989ರಲ್ಲಿ ಜೊಡಿ ಲಿನ್ನ್‌ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು, ಆದರೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಮುರಿದು ಬೀಳುವುದರ ಒಳಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗನ್ನರ್ ಎಂಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಡಿಯಾಗೊ]]ದಲ್ಲಿ WWF ಆಟೋಗ್ರಾಫ್‌ಗೆ ಸಹಿಹಾಕುವಾಗ, ಕ್ಯಾಲವೆ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಸಾರಾಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾರಾರನ್ನು 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ 21ರಂದು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ St. ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಮದುವೆಯಾದರು. ಮಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಸಾರಾ ಜೋಡಿಯು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: ಚೇಸಿ, (ಜನನ 2002ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು) ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಸಿ, (ಜನನ 2005ರ ಮೇ 15ರಂದು).<ref name="owwprofile">{{cite web|title=Wrestler Profiles: The Undertaker|work=Online World of Wrestling|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/u/undertaker.html|accessdate=2007-12-09}}</ref> ಮದುವೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ, ಕ್ಯಾಲವೆ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮೇಲೆ [[ಹಚ್ಚೆ]] ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಹಚ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತುಂಬಾ ನೋವು ನೀಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಹಚ್ಚೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು "ಓರಿಜಿನಲ್ ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌" ಎನ್ನುವ ಶವಶೋಧಕವೂ ಒಂದು,, ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು, ಭೂತದ ಕೋಟೆ, ಹಾಗೂ ಮಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಹದ ಮೇಲಿರುವ ಚಿತ್ತಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಅವರು ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೇ ಕಾಲದ ವಸ್ತುವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಹಚ್ಚೆ ಇದ್ದು, ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ BSK ಪ್ರೈಡ್ ಎನ್ನುವ ಹಚ್ಚೆ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref>[http://www.angelfire.com/me4/wrestlertattoos/undertaker.html ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ನ ಹಚ್ಚೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು.]</ref> ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕ್ಯಾಲವೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಹವ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅವರು [[ಹಾರ್ಲಿ-ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್]] ಹಾಗೂ [[ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಚಾಪರ್ಸ್]] [[ದ್ವಿಚಕ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ [[WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನ [[1991ರ ಸರ್ವೈವರ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಹಲ್ಕ್‌ ಹೋಗನ್‌]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ದ್ವಿಚಕ್ರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾಲವೆ, ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಚಾಪರ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಜೆಸ್ಸೀ ಜೇಮ್ಸ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ ತಮಗೆಂದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾದ ದ್ವಿಚಕ್ರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, [[ನಿಕ್ ಕೇವ್‌]] ಹಾಗೂ ಆತನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಗಾಧ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ([[ದಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಬ್ಯಾಡ್ ಸೀಡ್ಸ್]]‌). ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಾದ [[ZZ ಟಾಪ್]], [[AC/DC]], [[ಕಿಸ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬ್ಬತ್]], [[ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್]], [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಜುಡಾಸ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್]], [[ಐರನ್ ಮೇಯ್ಡನ್]]‌, ಹಾಗೂ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲೇಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನಿತರೆ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಟ್ರಿ ಹಾಗೂ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಸೇರಿವೆ. ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದ ಉತ್ಸುಕ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಲವೆ, 2005ರಲ್ಲಿ ಪೆಕ್ವಿಯಾಓ ಹಾಗೂ ವೆಲಾಸ್‌ಕ್ವೆಜ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ [[ಪೆಕ್ವಿಯಾಓ]] ತಂಡವನ್ನು ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವಾಗ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಧ್ವಜ]]ವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2005/1125678703.shtml|last=Martin|first=Adam|title=The Undertaker to lead Pacquiao's entourage|publisher=WrestleView|date=2005-09-02}}</ref> ಇದನ್ನು ಸಹಕುಸ್ತಿಪಟುವಾದ [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]]ರು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್‌]] ವಾರ್ತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''[[TV ಪ್ಯಾಟ್ರೋಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'' ಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡುವಾಗ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾಲವೆ [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರಕಲೆ]]ಯ ಉತ್ಸುಕ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ತೋಳು ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ 2007ರಿಂದ WWEನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಕ್ಯಾಲವೆ ತನ್ನ ಪಾಲುಗಾರ ಸ್ಕಾಟ್ ಎವರ್ಹಾತ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರದತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾಲವೆ ಹಾಗೂ ಎವರ್ಹಾತ್‌, [[ಕೊಲರಾಡೊನ ಲವ್‌ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು $2.7m ಬೆಲೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಿಶಾಲವಾದ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ "ದಿ ಕ್ಯಾಲಹರ್ತ್" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು. ದೂರದರ್ಶನದ ತಾರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತನಗೆ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಕ್ಯಾಲವೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, "ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಇದು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಮಗೆ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಹಾಗೂ ನಾವು ಏನನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2006/1182096452.shtml|last=Martin|first=Adam|title=The Undertaker gets involved in real estate venture; his return to WWE|accessdate=2007-08-21|date=2007-06- 17|publisher=WrestleView}}</ref> ಕ್ಯಾಲವೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ, [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ A&amp;M ಪಶುವೈದ್ಯ ಔಷಧ &amp; ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಕಾಲೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜೀಯಸ್ ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cvm.tamu.edu/zeusfund/|title=The Zeus Compton Calaway Save the Animals fund|publisher=[[Texas A&M College of Veterinary Medicine & Biomedical Sciences]]|access-date=2010-01-23|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412173551/http://www.cvm.tamu.edu/zeusfund/|url-status=dead}}</ref> == ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ == {{Image stack |align=right |image_size=175 |image1=TakerTombstone.jpg |image1_cap=The Undertaker about to perform the [[Piledriver (professional wrestling)#Tombstone piledriver|Tombstone piledriver]] on [[Ric Flair]] at [[WrestleMania X8]]. |image2=Undertaker oldschool.jpg |image2_cap=The Undertaker performs ''Old School'' (an [[Professional wrestling aerial techniques#Arm twist ropewalk chop|arm twist ropewalk chop]]) on [[Jon Heidenreich|Heidenreich]]. |image3= Undertaker-Gogoplata-Edge.jpg |image3_cap=The Undertaker locks [[Adam Copeland|Edge]] in the [[Professional wrestling holds#Gogoplata|Hell's Gate]]. |image4= Undertaker-Prepares-To-Legdrop-Edge.jpg |image4_cap=The Undertaker prepares to legdrop [[Adam Copeland|Edge]]. }} * '''ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯ ಚಲನೆಗಳು''' * ** '''ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ ಆಗಿ''' *** [[ಚೋಕ್‌ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌‌]]<ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/smackdown/undertaker/bio/|title=WWE Bio|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2008-03-31}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="owwprofile"/> *** ''ಹೆಲ್ಸ್ ಗೇಟ್ '' ([[ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಗೊಗೊಪ್ಲಾಟ]] )<ref name="jrblog2">{{cite web|title=Jr's Blog/Said at Cyber Sunday|work=JR/WWE|url=http://www.jrsbarbq.com/blog/florida-daze-raw-and-smackdown-thoughts|accessdate=2008-10-28|archive-date=2008-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081108062352/http://www.jrsbarbq.com/blog/florida-daze-raw-and-smackdown-thoughts|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jrsbarbq.com/blog/jerry-ring-lawlerignorent-fan-feedbackknoxbrodyortonmale-fansswagger|accessdate=2009-03-02|date=2008-11-26|title=Jerry "The RING" Lawler...Ignorent, Fan Feedback...Knox/Brody...Orton/Male Fans...Swagger|publisher=JR's BBQ|last=Ross|first=Jim|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207030340/http://www.jrsbarbq.com/blog/jerry-ring-lawlerignorent-fan-feedbackknoxbrodyortonmale-fansswagger|url-status=dead}}</ref> – 2008–ಪ್ರಸ್ತುತ *** ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ರೈಡ್ '' ([[ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್]])<ref name="WWEProfile"/><ref name="owwprofile"/> – 2000–ಪ್ರಸ್ತುತ *** ''[[ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್‌ಡ್ರೈವರ್]] '' <ref name="WWEProfile"/><ref name="owwprofile"/> ** '''"ಮೀನ್" ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯಾಲಸ್‌ ಆಗಿ''' * ** *** ''ಕ್ಯಾಲಸ್‌ ಕ್ಲಚ್ '' ([[ಜಾ ಕ್ಲಚ್]])<ref name="owwprofile"/> *** [[ಹಾರ್ಟ್ ಪಂಚ್]]<ref name="owwprofile"/> * '''ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಟ್ಟುಗಳು''' * ** [[ಬಿಗ್ ಬೂಟ್]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ಕಾರ್ನರ್ ಕ್ಲಾತ್ಸ್‌ಲೈನ್]] <ref name="owwprofile"/> ** [[ಫ್ಯೂಜಿವಾರ ಆರ್ಮ್‌ಬಾರ್]]<ref name="owwprofile"/> ** ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎದುರಾಳಿಯ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ [[ಬಿದ್ದ ಗಿಲೋಟೀನ್‌ ಕಾಲು]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ಎತ್ತರವಾದ ಹಗ್ಗದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೈ ಇಳಿಸದೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಜಿಗಿತ]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203223/results/|accessdate=2008-07-15|title=Undertaker def. Mark Henry (Casket Match)|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619035301/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203223/results/|url-status=dead}}</ref> ** ''ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್'' <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/results/9449292/?cid=2009EP-00|accessdate=2009-03-02|date=2009-02-27|title=No Cena Allowed|last=Burdick|first=Michael|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304051004/http://www.wwe.com/shows/smackdown/results/9449292/?cid=2009EP-00|url-status=dead}}</ref> ([[ಕೈಗಳನ್ನು ಹಗ್ಗದ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಕಡಿಯೇಟು ಹಾಕುವುದು]])<ref name="owwprofile"/> ** [[ರಿವರ್ಸ್‌ STO]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ರನ್ನಿಂಗ್ DDT]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ರನ್ನಿಂಗ್ ಜಂಪಿಂಗ್ ಲೆಗ್ ಡ್ರಾಪ್]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ರನ್ನಿಂಗ್ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕ್ಲಾತ್ಸ್‌ಲೈನ್]]<ref name="owwprofile"/> ** [[ಸೈಡ್‌ವಾಕ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್‌]]<ref name="owwprofile"/> * '''[[ಪ್ರಬಂಧಕರು]]''' ** [[ಜನರಲ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡರ್ ಅಕ್ಬರ್]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures">{{cite web|url=http://www.wrestling-caricatures.com/id69.html|title=The Undertaker|publisher=Wrestling-Caricatures|accessdate=2008-03-31}}</ref> ** [[ಪೌಲ್ ಬೇರರ್‌]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> ** [[ಪೌಲ್ E. ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> ** [[ಥಿಯೋಡರ್ ಲಾಂಗ್]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> ** [[ಬ್ರದರ್ ಲವ್‌]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> ** [[ಡಚ್ ಮಂಟೆಲ್‌]]l<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> ** [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ಬ್ರೂನೊ]]<ref name="accelerator"/><ref name="wrestling-caricatures"/> * '''[[ಉಪನಾಮ]]ಗಳು''' ** '''"ದಿ ಫೆನೋಮ್‌"''' <ref name="WWEProfile"/><ref name="bol21">{{cite book|title=The WrestleCrap Book of Lists!|last=Reynolds|first=R. D.|year=2007|publisher=ECW Press|isbn=1550227629|page=21}}</ref> ** '''"ದಿ ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌"''' <ref name="WWEProfile"/><ref name="bol21"/> ** "ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸ್"<ref name="bol21"/> ** "ಬೂಗರ್ ರೆಡ್"<ref name="bol21"/> ** "ದಿ ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್‌"<ref name="bol21"/> ** "ಬಿಗ್ ಈವಿಲ್‌"<ref name="bol21"/> ** "ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಸೈಡ್" ** "ದಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್"<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/listthis/maniamatches/maniamatches1|title='Mania Matches That Made Us Sweat: 1: Batista vs. Undertaker|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2009-01-14}}</ref> ** '''"ದಿ ಡೆಮನ್ ಆಫ್ ಡೆತ್ ವ್ಯಾಲಿ"''' <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/jimross/sotwarchive/021907sotw|date=2007-02-19|authorlink=Jim Ross|last=Ross|first=Jim|title=J.R.'s Superstar of the Week - Roddy Piper|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|access-date=2021-07-16|archive-date=2007-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071221170008/http://www.wwe.com/superstars/raw/jimross/sotwarchive/021907sotw|url-status=bot: unknown}}</ref> ** "ದಿ ಕನ್‌ಸೈನ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ WWE"<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/smackdown/jimross/sotwarchive/101206sotw|date=2006-10-12|authorlink=Jim Ross|last=Ross|first=Jim|title=J.R.'s Superstar of the Week - Mr. McMahon?|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|access-date=2010-01-23|archive-date=2009-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090604030106/http://www.wwe.com/superstars/smackdown/jimross/sotwarchive/101206sotw|url-status=dead}}</ref> * '''[[ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ವರಸಂಗತಿಗಳು]]''' ** [[ಒಜ್ಜಿ ಒಸ್‌ಬೋರ್ನ್‌]]ರ "[[ಮಿರಾಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್]]" (NJPW) ** [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್‌‌]]ರ "[[ಚೈನಾ ವೈಟ್]]" (NWA / WCW) ** [[ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌‌]]ರ "[[ದಿ ಗ್ರಿಮ್ ರೀಪರ್]]" ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌‌ರ "[[ಗ್ರೇವ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಸಿಂಫನಿ]]" (1995-1998) ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌ರ "[[ಡಾರ್ಕ್ ಸೈಡ್]]" (1998–1999) ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌ರ "[[ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ]]" (1999) ** [[ಕಿಡ್ ರಾಕ್‌]]ರ "[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸ್]]" (2000) ** [[ಲಿಂಪ್ ಬಿಸ್ಕಿಟ್‌‌]]ರ "[[ರೋಲಿನ್‌' (ಏರ್ ರೈಡ್ ವೆಹಿಕಲ್)]]" (2000–2002, 2003) ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌ರ "[[ಡೆಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]] (2002) ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌ರ "[[ಯು'ಆರ್‌ ಗೋನ್ನ ಪೇ]]" (2002–2003) ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಟನ್‌‌ರ '''"[[Raw Greatest Hits: The Music#Track listing|ಗ್ರೇವ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಸಿಂಫನಿ]]"''' (2004–ಪ್ರಸ್ತುತ) == ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳು == {{col-start}} {{col-2}} * '''[[ಪ್ರೋ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌]]''' ** [[PWI ಪರ್ಷದ ಕದನ]] (1991)<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm|accessdate=2009-02-03|title=Pro Wrestling Illustrated Award Winners Feud of the Year|publisher=Wrestling Information Archive|archive-date=2011-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707054311/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm|url-status=dead}}</ref> <small>[[ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ವಾರಿಯರ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದದ್ದು</small> ** [[PWI ವರ್ಷದ ಪಂದ್ಯ]] (1998)<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm|accessdate=2009-02-03|title=Pro Wrestling Illustrated Award Winners Match of the Year|publisher=Wrestling Information Archive}}</ref> <small> [[ಹೆಲ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಸೆಲ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದದ್ದು </small> ** 2002ರ [[PWI 500]]ನಲ್ಲಿ 500 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ PWI ಅವರಿಗೆ #'''2''' ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50002.htm|accessdate=2009-02-03|title=Pro Wrestling Illustrated Top 500 - 2002|publisher=Wrestling Information Archive|archive-date=2011-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707054429/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50002.htm|url-status=dead}}</ref> * '''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]''' ** [[USWA ಯೂನಿಫೈಯ್ಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref name="owwprofile"/> * '''[[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]''' ** [[WCWA ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref name="wcwa"/> * '''[[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಫೆಡರೇಶನ್‌ / ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್]]''' ** [[WCW ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[1 ಬಾರಿ]]) – [[ಕೇನ್‌‌]]ರೊಂದಿಗೆ{{ref|1|1}}<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wcw/wcw-t.html WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಟೈಟಲ್ ಇತಿಹಾಸ ] wrestling-titles.comನಲ್ಲಿ</ref> ** [[ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[3 ಬಾರಿ]], ಪ್ರಸ್ತುತ)<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-world-h.html ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (WWE ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್‌!) ][http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-world-h.html ಇತಿಹಾಸ] wrestling-titles.comನಲ್ಲಿ</ref> ** [[WWF/E ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[4 ಬಾರಿ]]){{ref|2|2}}<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-h.html WWWF/WWF/WWE ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324041254/http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-h.html |date=2012-03-24 }} wrestling-titles.comನಲ್ಲಿ</ref> ** [[WWF ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-hc.html WWF/WWE ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ] wrestling-titles.comನಲ್ಲಿ</ref> ** [[WWF ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ([[6 ಬಾರಿ]]) – [[ಸ್ಟೀವ್ ಆಸ್ಟಿನ್]] (1), [[ಬಿಗ್ ಷೋ]] (2), [[ದಿ ರಾಕ್]] (1) ಮತ್ತು ಕೇನ್‌ರೊಂದಿಗೆ‌ (2)<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-t.html WWWF/WWF/WWE ವಿಶ್ವ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ] wrestling-titles.comನಲ್ಲಿ</ref> ** [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ([[2007]]) ** WWFನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಶಸ್ವೀ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ([[1996]]) [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <small>[[ಡೀಸೆಲ್‌]]ನನ್ನು ಕೆಡವಿಹಾಕಿದ ರೀತಿಗೆ</small> ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಚ್ಚೆಗಾಗಿ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ([[1997]]) ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವೇಶ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1997) ** ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೈಯೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಟ್ಯೂಡ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1997) ** ವರ್ಷದ ([[2009]]) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <small>ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ XXVರಲ್ಲಿ vs. ಷಾನ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌ </small> * '''[[ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]''' ** [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಿಮಿಕ್]] (1990–1994) ** [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೀಲ್]] (1991) ** [[ವರ್ಷದ ಕಾಳಗ]] (2007) <small>vs. [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]] </small> ** [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು]] (2001) ** [[ಓದುಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಟ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾದ ಕುಸ್ತಿಪಟು]] (2001) ** [[ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪಂದ್ಯ]] (2001) <small>[[ಅನ್‌ಫರ್ಗಿವನ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಾನಿಕ್‌]] vs. ಕೇನ್‌ ಜೊತೆ ಆಡಿದ ಪಂದ್ಯ</small> ** [[ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ([[2004ರ ವರ್ಗ]]) ** [[ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಹೋರಾಟ]] (1993) <small>vs. [[ಜೈಂಟ್‌ ಗೊನ್‌ಜಾಲಿಜ್‌]] </small> * ''[[ದಿ ಮಿರರ್]]'', ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೆಲುವಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ 7ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಏಕೈಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.mirror.co.uk/sport/cricket/2009/06/01/rafa-nadal-and-sport-s-top-10-winning-streaks-115875-21406739/ ಕ್ರೀಡೆಗಳು' ಅತ್ಯುನ್ನತ 10 ಗೆಲುವಿನ ಹೋರಾಟಗಳು] Mirror.co.ukನಲ್ಲಿ</ref> {{small|1 {{note|1}} Won during [[The Invasion (professional wrestling)|The Invasion]].}}<br /> {{small|2 {{note|2}} The Undertaker's fourth reign was as [[WWE Championship|WWE Undisputed Champion]].}} {{col-2}} === ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ದಾಖಲೆಗಳು === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#FCFDFF;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:95%" | ವರ್ಷ | ಕುಸ್ತಿಪಟು | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[VII]] | 1991 | [[ಜಿಮ್ಮಿ ಸ್ನೂಕಾ]] | <ref name="legacy"/> |- | [[VIII]] | 1992 | [[ಜೆಕ್ ರೊಬರ್ಟ್ಸ್]] | <ref name="legacy"/> |- | [[IX]] | 1993 | [[ಜೈಂಟ್‌ ಗೊನ್‌ಜಾಲಿಜ್‌]] | {{small|Won via [[Professional wrestling#Disqualification|disqualification]]}}<ref name="legacy"/> |- | [[XI]] | 1995 | [[ಕಿಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಬಂಡಿ]] | <ref name="pwi92"/> |- | [[XII]] | 1996 | [[ಡೀಸೆಲ್‌]] | <ref name="legacy"/> |- | [[13]] | 1997 | [[ಸೈಕೊ ಸಿದ್‌]] | {{small|For the [[WWE Championship|WWF Championship]] in a [[Professional wrestling match types#No Disqualification match|No Disqualification match]]}}<ref name="pwi98"/> |- | [[XIV]] | 1998 | [[ಕೇನ್‌‌]] | <ref name="pwi100"/> |- | [[XV]] | 1999 | [[ದಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮ್ಯಾನ್]] | {{small|[[Hell in a Cell]] match}}<ref>{{cite web|title=WrestleMania XV|work=Pro Wrestling History|url= http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/mania.html#XV|accessdate=2007-12-09}}</ref> |- | [[X-Seven]] | 2001 | [[ಟ್ರಿಪಲ್ H]] | <ref name="legacy"/> |- | [[X8]] | 2002 | [[ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್‌]] | {{small|[[Professional wrestling match types#No Disqualification match|No Disqualification match]]}}<ref name="legacy"/> |- | [[XIX]] | 2003 | [[ಬಿಗ್ ಷೋ]] ಮತ್ತು [[A-ಟ್ರೇನ್‌]] | {{small|[[Professional wrestling match types#Handicap match|Handicap match]]}}<ref name="legacy"/> |- | [[XX]] | 2004 | [[ಕೇನ್‌‌]] | <ref name="pwi115"/> |- | [[21]] | 2005 | [[ರ್ರ್ಯಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್]] | <ref name="pwi117"/> |- | [[22]] | 2006 | [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಹೆನ್ರಿ]] | {{small|[[Professional wrestling match types#Container-based variations|Casket match]]}}<ref name="legacy"/> |- | [[23]] | 2007 | [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]] | {{small|For the [[World Heavyweight Championship (WWE)|World Heavyweight Championship]]}}<ref>{{cite web|title=WrestleMania 23|work=Pro Wrestling History|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/mania.html#23|accessdate=2007-12-09}}</ref> |- | [[XXIV]] | 2008 | [[ಎಡ್ಜ್‌]] | {{small|For the World Heavyweight Championship}}<ref name="NoWayOut08"/> |- | [[XXV]] | 2009 | [[ಶಾನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್]] |- | [[XXVI]] | 2010 | [[ಶಾನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್]] | <ref name="legacy"/> |- |} {{col-end}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Mark Calaway|The Undertaker}} * [http://www.wwe.com/superstars/smackdown/undertaker/ WWE ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರ್ಣನೆ ] * {{imdb name|id=0130587|name=Mark Calaway}} * [http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/u/undertaker.html ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಕುಸ್ತಿಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್] * [http://prowrestling.wikia.com/wiki/Personas_of_The_Undertaker ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ವಿಕಿಯಾ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್‌ರ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳು ] {{Persondata |NAME= Mark Calaway |ALTERNATIVE NAMES=The Undertaker |SHORT DESCRIPTION=Professional wrestler |DATE OF BIRTH=March 24, 1965 |PLACE OF BIRTH= [[Houston|Houston, Texas]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Undertaker, The}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1965ರ ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಜನ]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಜನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಅಲುಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] rl8w5q9h80hf1tapr6qgkorkcvjqi3g 0 22631 1372016 1348567 2026-04-24T19:47:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372016 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Terminator Salvation | image = | alt = A skeleton-like machine with bright red eyes holding a gun in the background, while two men in battle fatigues, one of them holding a rifle, stand in the foreground. Below them are the credits, tagline and title. | caption = Theatrical release poster | director = [[McG]] | producer = [[The Halcyon Company|Derek Anderson<br>Victor Kubicek]]<br>Jeffrey Silver<br>[[Moritz Borman]] | writer = '''Screenplay:'''<br>[[John Brancato and Michael Ferris|John Brancato<br>Michael Ferris]]<br>'''Characters:'''<br>[[James Cameron]]<br>[[Gale Anne Hurd]] | starring = [[Christian Bale]]<br>[[Sam Worthington]]<br>[[Anton Yelchin]]<br>[[Moon Bloodgood]]<br>[[Bryce Dallas Howard]]<br>[[Common (artist)|Common]]<br>[[Jadagrace Berry]]<br>[[Michael Ironside]]<br>[[Helena Bonham Carter]] | music = [[Danny Elfman]]<br>'''Themes:'''<br>[[Brad Fiedel]] | cinematography = [[Shane Hurlbut]] | editing = [[Conrad Buff]] | studio = [[The Halcyon Company]]<br>[[Wonderland Sound and Vision]] | distributor = [[Warner Bros.|Warner Bros. Pictures]] | released = May 21, 2009 | runtime = '''Theatrical Cut:'''<br>115 minutes<br>'''Director's Cut:'''<br>118 minutes | country = United States | language = English | budget = $200 million | gross = $372,046,055<!-- When updating this number, please update the accessdate in the reference --><ref name=mojo>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=terminatorsalvation.htm|title=Terminator Salvation (2009)|publisher=[[Box Office Mojo]]|accessdate=December 18, 2009}}</ref> | preceded_by = ''[[Terminator 3: Rise of the Machines]]'' }} '''''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ''' ಒಂದು {{fy|2009}} [[ಅಮೆರಿಕನ್]] [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ]], ''[[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]'' ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ, ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವವರು [[ಮೆಕ್‍ಜಿ]], ಹಾಗೂ ಇದರ ತಾರಾಗಣವು ಭವಿಷ್ಯದ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ನಾಯಕನಾದ [[ಜಾನ್ ಕಾನರ್]]ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸೈಬೋರ್ಗ್]] ಮಾರ್ಕಸ್ ರೈಟ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್]]ರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[1984ರ ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಯುವ [[ಕೈಲ್ ರೀಸ್]]ನನ್ನು [[ಆಂಟನ್ ಯೆಲ್‌ಶಿನ್]] ನಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, [[T-800 ಮಾಡೆಲ್ 101 ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]ನ ಮೂಲವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ನ ಕಥೆಯು 2018ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮನುಜಕುಲ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕೈನೆಟ್]] ನಡುವಿನ ಸಮರದ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ — ಹೀಗಾಗಿ ಇದು 1984 ಮತ್ತು 2004ರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಮತ್ತು [[ಕಾಲಗತಿ ಪಯಣ]]ವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿ-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‍ನ ತೊಂದರೆಗಳ ನಂತರ, [[ದ ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಯೋನ್ ಕಂಪನಿ]]ಯು [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಜಿ. ವಾಜ್ನಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಯೋ ಕಸ್ಸರ್]]ರಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಬರಹಗಾರರು ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಪ್ಲೇಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 77 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. $200 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಜೆಟ್‌ನ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ. ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ಮೇ 21, 2009ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರುಷ ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸೌಥ್ ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮಿಶ್ರ ಅಥವಾ ಸರಾಸರಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕಾರ ದೊರಕಿತು<ref name="meta" /> ಮತ್ತು ಮೊದಮೊದಲಿನ ಲಾಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇದು ಹುಸಿಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದರ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಲಾಭವು $372 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟಾಗಿದ್ದು ಲಾಭದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 2009ರಲ್ಲಿ 16ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&amp;yr=2009&amp;p=.htm Box Office Mojo 2009 WORLDWIDE GROSSES]</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== 2003ರಲ್ಲಿ, [[ಸೈಬರ್‌ಡೈನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]ನ ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಿರೀನಾ ಕೋಗನ್ ([[ಹೆಲೆನಾ ಬಾನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್]]) [[ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ]] ಖೈದಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ರೈಟ್ ([[ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್]]) ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು [[ವಿಷದ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್]] ನೀಡಿ ಸಾಯಿಸಲಾದ ನಂತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ [[ಸ್ಕೈನೆಟ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲನೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮನುಷ್ಯರ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮನುಷ್ಯಕುಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಜಡ್ಝ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಮೂಲಕ ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ ''[[Terminator 3: Rise of the Machines]]'' ). 2018ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಕಾನರ್]] ([[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್]]) ಒಂದು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ತಾಣದ ಮೇಲೆ [[ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್]] ಮಾಡುವ ದಾಳಿಯೊಂದರ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವ ಜಾನ್ ಮಾನವ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಹೊದಿಕೆಯುಳ್ಳ ಹೊಸ ರೀತಿಯ [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಈ ತಾಣವು ಒಂದು [[ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ನಂತರ ಈತನೊಬ್ಬನೇ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತಾಣದ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಕಸ್ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್]] ಕಡೆಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು [[ಪರಮಾಣು ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗೆ ಮರಳುವ ಜಾನ್, ಆಗಿನ ನಾಯಕ ಜನರಲ್ ಆಶ್‌ಡೌನ್‌ಗೆ ([[ಮೈಕೆಲ್ ಐರನ್‌ಸೈಡ್]] ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆನ್ನಲಾದ ರೇಡಿಯೋ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುತ್ತದೆ. ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ಗೆ ದೊರಕಿದ ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ ’ಕೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ’ಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಾಗ, ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]] ತಾಣದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಜಾನ್‌ಗೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೈಲ್ ರೀಸ್]]ನ ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ಗೆ ಕೈಲ್ ರೀಸ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜಾನ್‌ಗೆ ಕೈಲ್ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯಾಗುವನೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆ (ನೋಡಿ ''[[ದ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]''). ಜಾನ್ ತನ್ನ ಆಫೀಸರ್ ಬಾರ್ನ್ಸ್ ([[ಕಾಮನ್]]) ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ [[ಕೇಟ್]] ([[ಬ್ರೈಸ್ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಹವರ್ಡ್]])ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಕಸ್‌ನನ್ನು ಕೈಲ್ ರೀಸ್ ([[ಆಂಟನ್ ಯೆಲ್‌ಶಿನ್]]) ಮತ್ತು ಆತನ ಮೂಕ ಜತೆಗಾತಿ ಸ್ಟಾರ್ ([[ಜೇಡಾಗ್ರೇಸ್ ಬೆರಿ]]) ಒಂದು [[T-600]] ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ನಿಂದ ಬಚಾವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೈಲ್ ಮಾರ್ಕಸ್‌ನಿಗೆ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಆರಂಭವಾದ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಾನ್‌ನ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಮೂವರೂ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಯಂತ್ರಗಳು ನಡೆಸುವ ಒಂದು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೈಲ್, ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಜೋಡಿ [[A-10]]ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತ ಪೈಲಟ್ ಬ್ಲೇರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನನ್ನು ([[ಮೂನ್ ಬ್ಲಡ್‌ಗುಡ್]]) ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆತನೊಡನೆ ಜಾನ್‌ನ ನೆಲೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ [[ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್]]ನಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆತನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಿರುವ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆತ ನಿಜವಾಗಿ ಮಾನವ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ [[ಎಂಡೋಸ್ಕೆಲಿಟನ್]], [[ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ರಿ]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಅರೆಕೃತಕ [[ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ [[ಸೈಬೋರ್ಗ್]] ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನೊಬ್ಬ ಮಾನವನೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿರುವ ಮಾರ್ಕಸ್ ಕೈಲ್‌ನನ್ನು ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಜಾನ್ ಮಾರ್ಕಸ್ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು ಆತನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಲೇರ್ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾಣದಿಂದ ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಆತನ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬರುವ ಜಾನ್‌ನ ಜೀವವನ್ನು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಹೈಡ್ರೋಬೋಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಕಸ್ ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೂ ಇದರ ನಂತರ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಆಗುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅದರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೈಲ್‌ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜಾನ್‌ಗೆ ನೆರವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ ಆಶ್‌ಡೌನ್‌ನಿಗೆ ತಾನು ಕೈಲ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ತನಕ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಕಾರ ಸೂಚಿಸುವ ಆಶ್‌ಡೌನ್ ಜಾನ್‌ನನ್ನು ಆತನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಜಾನ್‌ನ ಸೈನಿಕರು ಆತನಿಗೆ ನಿಷ್ಟರಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಆತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ನೆಲೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದ ಮಾರ್ಕಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೂಲಕ ಪರಿಧಿಯ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜಾನ್‌ಗೆ ಬಂದೀಖಾನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಾನವ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಿಗ್ನಲ್ ಒಂದು ಸಂಚೆಂದು ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಎಲ್ಲ ನಾಯಕರೂ ಇರುವ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್ ಅನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕಸ್‌ನಿಗೆ ತಾನು ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದೂ ತನಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಜಾನ್‌ನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ನೆಲೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಸಾಧನಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ಆತ ಜಾನ್‌ ಒಂದು [[T-800 ಮಾಡೆಲ್ 101 ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]ನ ಜತೆ ಯುದ್ಧ ಮಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸೆಣಸಾಟದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ ಕೂಡ ತಾನು, ಮಾರ್ಕಸ್, ಕೈಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಾರಾಗುವ ಮುನ್ನ ಹಲವಾರು ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಫೋಟಕಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಅವುಗಳು ಸಿಡಿದು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ನೆಲೆಯು ನಿರ್ನಾಮವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೇಟ್ ಜಾನ್‌ನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಆತನ ಹೃದಯ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಜಾನ್‌ನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು [[ಕಸಿಮಾಡಲು]] ನೀಡಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಜಾನ್ ಇತರ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಯೋಧರಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಮರವಿನ್ನೂ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ರೇಡಿಯೋ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * [[ಜಾನ್ ಕಾನರ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್]]: Resistanceನ ಒಬ್ಬ ಯೋಧ, ಪರಮಾಣು ಮಾರಣ ಹೋಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ವಿನಾಶದಂಚಿಗೆ ತಂದುನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ Skynetನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವವ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲದ ನೇತಾರನಾಗಲಿರುವವನು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಬೇಲ್‌ನನ್ನು ಕುರಿತು "ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಸಾಹಸಾಭಿನಯ ತಾರೆ" ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.<ref name="ignfirstlook">{{cite web|author=Orlando Parfitt|title=Terminator Salvation First Look|work=[[IGN]]|url=http://movies.ign.com/articles/931/931531p1.html|date=2008-11-19|accessdate=2008-11-19|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207172553/http://movies.ign.com/articles/931/931531p1.html|url-status=dead}}</ref> ಮೆಕ್‌ಜಿ ಬೇಲ್‌ನಿಗೆ ಮಾರ್ಕಸ್‌ನ ಪಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು, ಆದರೆ - "ಯಾಕೆ ಎಂದು ಮರೆತುಹೋಗಿದೆ" - ಎನ್ನುವ ಈ ನಟ ಜಾನ್‍‍ನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರದ ವಿಕಸನ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="reuters">{{cite news|author=Alex Dobuzinskis|title=Christian Bale forces "Terminator" rewrite|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5476A020090508|work=[[Reuters]]|date=2009-05-08|accessdate=2009-05-09}}</ref><ref>{{cite news|author=Meredith Woerner|title=John Connor Was Originally A Terminator 4 Supporting Character|work=[[io9]]|date=2009-05-11|url=http://io9.com/5248232/john-connor-was-originally-a-terminator-4-supporting-character|accessdate=2009-05-11|archive-date=2009-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090514055853/http://io9.com/5248232/john-connor-was-originally-a-terminator-4-supporting-character|url-status=dead}}</ref> ಬೇಲ್‌‌ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಸೈನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ನಟ. ಮೆಕ್‌ಜಿ ಬೇಲ್‌ರ ಜತೆಗೆ [[ಯು.ಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆತ ''[[ದ ಡಾರ್ಕ್ ನೈಟ್]]'' ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು ಹಾಗೂ ಈರ್ವರೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು.<ref name="uk">{{cite news|author=Eric Goldman|title=Terminator Director Gives Hints|url=http://movies.ign.comarticles/861/861048p1.html|work=[[IGN]]|date=2008-03-20|accessdate=2008-05-11}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಸರಣಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬೇಲ್ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆಯು ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.<ref name="ignfirstlook" /> ಅವರಿಬ್ಬರೂ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರ ಜತೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕಥೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು<ref name="prometheus" /> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಪ್ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಗುದ್ದುವಾಗ ಬೇಲ್ ತನ್ನ ಕೈ ಮುರಿದುಕೊಂಡರೆಂದು ಮೆಕ್‌ಜಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="brokenhand">{{cite news|author=Sophie Albers|title=Härter, lauter, Christian Bale|work=Rubriken stern.de|date=2008-11-22|url=http://www.stern.de/unterhaltung/film/:Terminator%3A-Die-Erl%F6sung-H%E4rter%2C-Christian-Bale/646550.html|accessdate=2008-11-25}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{de icon}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೇಲ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್ ರೂಮ್‌ನಲ್ಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ಜಿಯವರ ಜತೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದರು.<ref name="csny">{{cite news|author=Edward Douglas|title=Terminator: Salvation Roadshow Rolls Into NY!|work=ComingSoon.net|date=2009-01-13|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=51676|accessdate=2009-01-14|archive-date=2009-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090119053959/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=51676|url-status=dead}}</ref> * ಮಾರ್ಕಸ್ ರೈಟ್ ಆಗಿ [[ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್]]: ಕೊಲೆಗಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸೈಬರ್‌ಡೈನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ದಾನಮಾಡುವ ಒಬ್ಬ ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref name="premiere" /> ಆತನ ಕೊನೆಯ ನೆನಪು [[ಮರಣದಂಡನೆ]]ಯ ವೇಳೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿಷದ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ನದು, ಹಾಗೂ ಜಾನ್‌ಗೆ ಮೊದಮೊದಲು ಆತ ನಂಬಲರ್ಹನೇ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ.<ref name="synopsis">{{cite news|author=Olly Richards|title=Terminator 4 Story Details Released|work=[[Empire (magazine)|Empire Online]]|date=2008-05-23|url=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=22623|accessdate=2008-05-23|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121104518/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=22623|url-status=dead}}</ref> ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮಾರ್ಕಸ್‌ನನ್ನು [[ಡೊರೊಥಿ ಗೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಆಲಿಸ್]]ರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಆತನೂ ಅವರಿಬ್ಬರಂತೆಯೇ "ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ".<ref>{{cite web|url=http://www.latinoreview.com/news/interview-sam-worthington-on-terminator-salvation-6907|title=Interview: Sam Worthington On Terminator Salvation|first=George|last=Roush|publisher=LatinoReview|date=2009-05-21|access-date=2010-02-23|archive-date=2009-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523140747/http://www.latinoreview.com/news/interview-sam-worthington-on-terminator-salvation-6907|url-status=dead}}</ref> ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ನನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್]] ಮೆಕ್‌ಜಿಯವರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ (ತಾನು ''[[Avatar]]'' ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ) ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.<ref name="reuters" /><ref>{{cite news|authors=Diane Garrett, Michael Fleming|title=Worthington to star in 'Terminator'|url=http://www.variety.com/article/VR1117980831.html|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-02-12|accessdate=2008-04-14}}</ref> [[ರಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್]] ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಮೆಕ್‌ಜಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಕೂಡ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ "ಇಂದಿನ ಹಲವಾರು (ಬಡಕಲು) ಯುವ ನಟ"ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗಿ, ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು.<ref name="premiere" /> ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ತನಗೆ "ಈಗ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕಾಗಿರುವ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಯುದ್ಧದ ಪರವಾಗಿರುವವನು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆಂದು ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|author=Chris Hewitt|title=The New Breed|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|date=December 2008|page=138}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಮೊದಮೊದಲ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಇಂಟರ್‌ಕಾಸ್ಟಲ್ ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಗೆ ಘಾಸಿಯಾದರೂ ಕೂಡ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ತನ್ನ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref name="premiere">{{cite news|title=On the Set of McG's 'Terminator Salvation'|author=Karl Rozemeyer|work=[[Premiere (magazine)|Premiere]]|url=http://www.premiere.com/Feature/On-the-Set-of-McG-s-Terminator-Salvation/On-the-Set-of-McG-s-Terminator-Salvation|accessdate=2008-12-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217021104/http://www.premiere.com/Feature/On-the-Set-of-McG-s-Terminator-Salvation/On-the-Set-of-McG-s-Terminator-Salvation|url-status=dead}}</ref><ref name="juneblog">{{cite web|author=[[McG]]|title=''Terminator Salvation: The Future Begins'' Blog|publisher=Official blog|url=http://rss.warnerbros.com/terminatorsalvation/2008/06/|date=2008-05-22|accessdate=2008-06-04}}</ref> ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್, [[ಡೇನಿಯೆಲ್ ಡೇ-ಲೀವಿಸ್]] ಅಥವಾ [[ಜಾಶ್ ಬ್ರೋಲಿನ್]]ರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಮೆಕ್‌ಜಿ ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|author=|title=MCG - MCG WANTS DAY-LEWIS FOR TERMINATOR|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/mcg%20wants%20day-lewis%20for%20terminator_1058225|publisher=ContactMusic.com|date=2008-02-02|accessdate=2008-08-21|archive-date=2008-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423080709/http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/mcg%20wants%20day-lewis%20for%20terminator_1058225|url-status=dead}}</ref><ref name="brolin">{{cite news|author=A.C. Ferrante|title=Exclusive News: McG talks Terminator Salvation and hints at Josh Brolin to play a new foe|url=http://www.ifmagazine.com/new.asp?article=5690|publisher=''iF Magazine''|date=2008-02-06|accessdate=2008-02-06|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207164353/http://www.ifmagazine.com/new.asp?article=5690|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ, ಬ್ರೋಲಿನ್ ಬೇಲ್‌ರ ಜತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಪ್ಲೇಯ ಒಂದು ಡ್ರ್ಯಾಫ್ಟ್ ಅನ್ನು ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಆಕರ್ಷಕ ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು, (ಆದರೂ) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ್ದೆನಿಸಲಿಲ್ಲ".<ref>{{cite news|author=Josh Horowitz|title=Josh Brolin Confirms He Almost Signed On For ‘Terminator Salvation|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2008-11-25|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/11/25/josh-brolin-confirms-he-almost-signed-on-for-terminator-salvation/|accessdate=2008-11-25|archive-date=2008-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208053011/http://moviesblog.mtv.com/2008/11/25/josh-brolin-confirms-he-almost-signed-on-for-terminator-salvation/|url-status=dead}}</ref> * [[ಕೈಲ್ ರೀಸ್]]ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಆಂಟನ್ ಯೆಲ್‌ಶಿನ್]] : ಈತ ಒಬ್ಬ ಹದಿಹರೆಯದ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಕಾನರ್ ಹಾಗೂ Resistanceನ ಅಭಿಮಾನಿ. ''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬೇಯ್ನ್]] ಬಿಂಬಿಸಿರುವಂತೆ ಈತನನ್ನು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ 1984ಕ್ಕೆ [[ಸಾರಾ ಕಾನರ್]]ಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮನುಜ ಸಂಕುಲದ ಉಳಿವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈತ ಜಾನ್‍ನ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದ ಕೂಡಾ. ಯೆಲ್‌ಶಿನ್ ಕೈಲ್‌ನನ್ನು ಬೇಯ್ನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬಿಂಬಿಸಲು ಬಯಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೈಲ್‍ನ ಪಾತ್ರವು ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವನೆಂಬ ಕಾರಣಮಾತ್ರಕ್ಕೇ ಆತನನ್ನು ದುರ್ಬಲನಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ನಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೈಲ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರುವ ತನಕ ಆತನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿಯ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿರುವುದು. ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬೇಯ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತನ ತೀವ್ರತೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರಲು ಕೈಲ್ ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://scifiwire.com/2009/01/terminators-anton-yelchin-talks-about-being-kyle-reese.php|author=Todd Gilchrist|title=Terminator's Anton Yelchin on becoming Kyle Reese|date=2009-01-16|accessdate=2009-01-16|archive-date=2009-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090117012828/http://scifiwire.com/2009/01/terminators-anton-yelchin-talks-about-being-kyle-reese.php|url-status=dead}}</ref> * [[ಕೇಟ್ ಕಾನರ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೈಸ್ ಡಲಾಸ್ ಹವರ್ಡ್]]: ಜಾನ್‌ನ ಪತ್ನಿ, ಏಳು ತಿಂಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿ. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಶಾರ್ಲಟ್ ಗೇನ್ಸ್‌ಬೂರ್ಗ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಕೆ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ತೊಡಕಾದಾಗ ಆಕೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryce Dallas Howard Replaces Charlotte Gainsbourg in ''Terminator 4''|work=MovieWeb|date=2008-06-02|url=http://www.movieweb.com/news/25/29025.php|access-date=2010-02-23|archive-date=2008-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080606003940/http://www.movieweb.com/news/25/29025.php|url-status=dead}}</ref> ಮೂರನೇ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೇರ್ ಡೇನ್ಸ್]] ಬಿಂಬಿಸಿರುವಂತೆ ಕೇಟ್ ಒಬ್ಬ [[ವೆಟೆರಿನೇರಿಯನ್]]; ಆದರೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಾಗಿ ಆಕೆ [[ಫಿಸಿಶಿಯನ್]] ಎಂದಾಗಿದೆ. ಹವರ್ಡ್‌ರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಪಾತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಟ್ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇಯ ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಉಳಿದಿರುವ ವೈದ್ಯರನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವು ಆಕೆಗೆ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಜರ್ಝರಿತಗೊಂಡಿರುವ, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಂತಹ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ]] ನೆನಪು ತಂದಿತು ಹಾಗೂ ಇದು, "ನಾವು ಈಗ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಆಗು ಹೋಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹಾಪ್ರಳಯವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಆಳಲು ಆರಂಭಿಸಿಲ್ಲ. ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದನ್ನು ನಾವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news|author=Fred Topel|title=Bryce Dallas Howard on Terminator Salvation|work=CanMag|date=2008-08-25|url=http://www.canmag.com/nw/12092-terminator-salvation-future-begins-bryce-dallas-howard|accessdate=2008-08-25|archive-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914114028/http://www.canmag.com/nw/12092-terminator-salvation-future-begins-bryce-dallas-howard|url-status=dead}}</ref> ಹವರ್ಡ್ ಇದರ ಜತೆಗೇ ಕೇಟ್ "ಭೀತಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಹೋಗಿರುವುದರ" ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪಾತ್ರವು ಒಬ್ಬ [[ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಕೋರ]]ಳದಾಗಿತ್ತು.<ref name="robotangst">{{cite news|author=[[Charlie Anders]]|title=Terminator Trailer (And 2 Scenes) Show Robot Angst|work=[[io9]]|date=2009-02-28|url=http://io9.com/5162184/terminator-trailer-and-2-scenes-show-robot-angst|accessdate=2009-03-01|archive-date=2009-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303091454/http://io9.com/5162184/terminator-trailer-and-2-scenes-show-robot-angst|url-status=dead}}</ref> * ಬ್ಲೇರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೂನ್ ಬ್ಲಡ್‌ಗುಡ್]]:[[ಬದುಕುಳಿದವರ ಅಪರಾಧೀಭಾವ/0}ದಿಂದ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ಲೇರ್ ಒಬ್ಬ "ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ" ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಪೈಲಟ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವಳೂ ಕೂಡ.|ಬದುಕುಳಿದವರ ಅಪರಾಧೀಭಾವ/0}ದಿಂದ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ಲೇರ್ ಒಬ್ಬ "ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ" ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಪೈಲಟ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವಳೂ ಕೂಡ.<ref>{{cite news|author=Borys Kit|title=Bloodgood lined up for "Terminator" sequel|url=http://www.reuters.com/article/peopleNews/idUSN2033939920080421|publisher=''[[Reuters]]''|date=2008-04-21|accessdate=2009-06-11}}</ref><ref>{{cite news|author=Quint|title=Pics of a T-600 as well as TERMINATOR: SALVATION footage description by Quint from Comic-Con!|url=http://www.aintitcool.com/node/37662|publisher=''[[Ain't It Cool News]]''|date=2008-07-26|accessdate=2008-08-21}}</ref>]] ಮೆಕ್‌ಜಿ ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಓಜಸ್ಸಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="productionotes">{{Cite web |url=http://terminatorsalvation.warnerbros.com/media/downloads/ProductionNotes.pdf |title=ಉತ್ಪಾದನಾ ನೋಟ್ಸ್ |access-date=2010-02-23 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521005702/http://terminatorsalvation.warnerbros.com/media/downloads/ProductionNotes.pdf |url-status=dead }}</ref> * ಬಾರ್ನ್ಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಾಮನ್]]: ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಜಾನ್‌ನ [[ಬಲಗೈ ಬಂಟ]].<ref>{{cite news|author=|title=Rapper 'to appear in Terminator'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7387852.stm|publisher=BBC News|date=2008-05-07|accessdate=2008-05-14}}</ref><ref>{{cite news|author=FEARnet|title='Wanted's' Common on 'Terminator Salvation' and 'Justice League'!|url=http://www.fearnet.com/MCNewsDetailPage.aspx?catid=30&mid=14848|publisher=Fearnet.com|date=2008-06-17|accessdate=2008-06-17}}</ref> * ಡಾ. ಸಿರೀನಾ ಕೋಗನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಹೆಲೆನಾ ಬಾನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್]] : ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸಿರೀನಾ [[ಸೈಬರ್‌ಡೈನ್]] ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆ ಮಾರ್ಕಸ್‌ನಿಗೆ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಏಂಜೆಲ್‌ಗೆ ಆಕೆಯ "ಸಂಶೋಧನೆ"ಗಾಗಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದೆ ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|author=Toni-Marie Ippolito|title=Terminator Salvation: The Characters|publisher=''Terminator Salvation.ca''|date=2009-08-24|url=http://www.terminatorsalvation.ca/skynet/index.php/terminator-salvation-the-characters/2009/04/|accessdate=2009-04-28|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430202635/http://www.terminatorsalvation.ca/skynet/index.php/terminator-salvation-the-characters/2009/04/|url-status=dead}}</ref> ಆಕೆಯ ಮುಖಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಮಾರ್ಕಸ್ ಜತೆಗೆ ಮಾತುಕತೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು [[ಟಿಲ್ಡಾ ಸ್ವಾಂಟನ್]]ರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಾನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್‌ರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯ ಜೊತೆಗಾರ [[ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್]]ಒಬ್ಬ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಕೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರವು "ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಹದ್ದು" ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿವಸಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=58332|author=Ian Spelling|title=Carter Is Terminator's Big Bad|work=[[Sci Fi Wire]]|date=2008-08-05|accessdate=2008-08-05|archive-date=2008-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080822210100/http://www.scifi.com/scifiwire/index.php?category=0&id=58332|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 20, 2008ರಂದು ಬಾನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಚಿತ್ರಿಕರಣವು ಅರ್ಧ ದಿನ ಮುಂದೂಡಲು ಕಾರಣರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಲ್ವರು ಸದಸ್ಯರು ಸೌಥ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿನಿಬಸ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಆಕೆಗೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದವರೆಗೆ ರಜೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Camilla Tominey|title=Helena halts film to comfort family|publisher=''[[Daily Express]]''|date=2008-08-24|url=http://www.express.co.uk/posts/view/58224/Helena-halts-film-to-comfort-family|accessdate=2008-08-24}}</ref> * [[T-800 ಮಾಡೆಲ್ 101]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರೋಲಂಡ್ ಕಿಕಿಂಜರ್]]: ಮಾನವಕುಲದ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಹೊಸದಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಅಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಇದು ಜೀವಿತ ಮಾನವ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಕ್-ಅಪ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು 1984ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್]]ನ ಮುಖದ ಅಚ್ಚೊಂದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ಮುಖದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು [[CGI]] ಮುಖಾಂತರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Michael Fleming|title=Digital Governator set for 'Terminator'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-04-22|url=http://www.variety.com/article/VR1118002743.html|accessdate=2009-04-23}}</ref> ಈ ಮೊದಲು 2005ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಫಿಲ್ಮ್ ''[[ಸೀ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ರನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಜತೆಯ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ನಟ ಕಿಕಿಂಜರ್‌ರವರು ಸೆಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅವರ ದೇಹದ ಡಬಲ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಕಿಕಿಂಜರ್ ಅದು "ಮೊದಲ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ರ ಪಾತ್ರ. ಇದು ಮೂಲತಃ ನನ್ನ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಹೇಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದನೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|author=Ben Forrest|title='Terminator' actor visits Goderich area|work=[[Clinton News-Record]]|date=2008-07-16|url=http://www.clintonnewsrecord.com/ArticleDisplay.aspx?e=1117058|accessdate=2008-07-16|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://archive.is/20120730084620/http://www.clintonnewsrecord.com/ArticleDisplay.aspx?e=1117058|url-status=dead}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್‌ರ ಡಬಲ್ ಆಗಿ ನಟಿಸಲು [[ಪಾಲಿಶ್]] ಮೂಲದ ಬಲಶಾಲಿ ಅಥ್ಲೀಟ್ [[ಮೇರಿಯಸ್ಜ್ ಪುಡ್ಜಿಯಾನೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಯವರನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=|title=Terminatorem, Dyson and more|work=TerminatorFiles.com|date=2008-05-09|url=http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-05-09-a.htm|accessdate=2008-09-01|archive-date=2008-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622072323/http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-05-09-a.htm|url-status=dead}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೇ ಹೋಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು T-800ನ ಮುಖವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಜಾನ್ ಅದರ ಮುಖವನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ನಾಶಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Fred Topel|title=How McG made that T-800 at the end of Terminator Salvation|work=[[Sci Fi Wire]]|date=2009-05-15|url=http://scifiwire.com/2009/05/how-mcg-made-that-t-800-a.php|accessdate=2009-05-16|archive-date=2009-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090518080945/http://scifiwire.com/2009/05/how-mcg-made-that-t-800-a.php|url-status=dead}}</ref> * ಸ್ಟಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೇಡಾಗ್ರೇಸ್ ಬೆರಿ]]: ಕೈಲ್‌ನ ಆರೈಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಒಂಬತ್ತು ವರುಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿ.<ref name="robotangst" /> ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇಯಂದು ಹುಟ್ಟಿದ ಈಕೆ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್-ನಂತರದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಘಾಸಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೂಕಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಯಂತ್ರವು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ ತಿಳಿದುಹೋಗುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref name="productionotes" /> * ಜನರಲ್ ಆಶ್‌ಡೌನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಐರನ್‌ಸೈಡ್]]:[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್]]ನ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಆಶ್‌ಡೌನ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಇವರು ಜಾನ್‌ನನ್ನು ಒಂದು ಉಪದ್ರವವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆತನ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಿದೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * [[ಸಾರಾ ಕಾನರ್]]ಳ ದನಿಯಾಗಿ [[ಲಿಂಡಾ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] : ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಜಾನ್‌ನಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಾರಾ ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಟೇಪ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‍ರ ದನಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಬಹುದು.<ref name="moviesonlineinterview">{{cite news|author=Sheila Roberts|title=McG Interview, Terminator Salvation|url=http://www.moviesonline.ca/movienews_16271.html|publisher=''MovieOnline.ca''|date=2009-01-17|accessdate=2009-01-17|archive-date=2009-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090117025102/http://www.moviesonline.ca/movienews_16271.html|url-status=dead}}</ref> ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ===ಅಭಿವೃದ್ಧಿ=== 1999ರಲ್ಲಿ, [[C2 Pictures]] ಈ ಯೋಜನೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಎರಡು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನೆಲೆಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇವೆರಡೂ ಜತೆಜತೆಯಾಗಿಯೇ ತಯಾರಾಗುವದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಟೆಡಿ ಸರಾಫಿಯನ್]]ರನ್ನು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3: ರೈಸ್ ಆಫ್ ದ ಮಶೀನ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಬರೆಯಲು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಥೆ ಬರೆದರೆಂಬ ಸ್ಥಾನ ದಕ್ಕಿತು, ಹಾಗೂ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 4'' ಅನ್ನು [[ಡೇವಿಡ್ ಸಿ. ವಿಲ್ಸನ್]] ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು. ಯಾವುದೇ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ''T3'' ಮೊದಲಿಗೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ಮೊದಮೊದಲ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇದಾದ ಕೂಡಲೆ ''T4'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೊದಲೆರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯುದ್ಧಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರಬೇಕಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|author=Michael Fleming|url=http://www.variety.com/article/VR1117757936.html?categoryid=13&cs=1&query=mario+kassar|title='T2' times two|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=1999-11-11|accessdate=2008-01-12}}</ref> Warner Bros. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ "ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಏಂಜೆಲ್" ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಜಿ. ವಾಜ್ನಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಯೋ ಕಸ್ಸಾರ್]] ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕಾನರ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ಬ್ರಿವ್‌ಸ್ಟರ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು [[ನಿಕ್ ಸ್ಟಾಹ್ಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೇರ್ ಡೇನ್ಸ್]]ರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|author=Brian Linder|url=http://movies.ign.com/articles/441/441125p1.html|title=''T4'' Moving Ahead|work=[[IGN]]|date=2003-11-19|accessdate=2008-11-19|archive-date=2009-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322003148/http://movies.ign.com/articles/441/441125p1.html|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾನಥನ್ ಮೋಸ್ಟೋವ್]] ಜಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾನ್‌ಕ್ಯಾಟೋ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಫೆರಿಸ್ ಬರೆದಿದ್ದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ 2005ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್ [[ಗವರ್ನರ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ್ದಾಗಿರುವುದೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಲುವಾಗಿ [[Warner Bros.]] ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Michael Fleming|url=http://www.variety.com/article/VR1117910872.html?categoryid=1238&cs=1|title=Will he be back?|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2004-09-23|accessdate=2008-11-19}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಸಮಯವು ಬಹಳ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್‍ರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನರಾಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದೆಂದು ಸ್ಟಾಹ್ಲ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|author=Peter Sciretta|title=Terminator 4 Announced|work=Slashfilm|date=2006-09-11|url=http://www.slashfilm.com/article.php/20060911terminator-4-announced|accessdate=2008-11-22|archive-date=2010-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113153017/http://www.slashfilm.com/article.php/20060911terminator-4-announced|url-status=dead}}</ref> 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವಿತರಕರಾಗಿದ್ದ [[Metro-Goldwyn-Mayer]] ತನ್ನ ಹೊಸ ಸಿಇಒ ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಲೋಅನ್‌ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಕೂಡ ವಿತರಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.variety.com/article/VR1117949787.html?categoryid=13&cs=1|title=When Harry met Leo…|work=Variety|author=Goldsmith, Jill; Laporte, Nicole|date=2006-09-10|accessdate=2009-11-14}}</ref> ಮೇ 9, 2007ರಂದು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಸರಣಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ವೈಷಮ್ಯದಿಂದಿದ್ದ ವಾಜ್ನಾ ಮತ್ತು ಕಸ್ಸಾರ್‌ರಿಂದ [[the Halcyon Company]]ಯ ಕೈಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಕ್ಕನ್ನಾಧರಿಸಿ ಒಂದು ಹೊಸ ತ್ರಿವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಈ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|author=Michael Fleming|title=More 'Terminator' on the way|url=http://www.variety.com/article/VR1117964592.html|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2007-05-09|accessdate=2007-05-09}}</ref> ಈ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದು 0}ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮಾನಿಕಾದ ಒಂದು [[ಹೆಜ್ ಫಂಡ್]] ಗಿದ್ದ ಪೆಸಿಫಿಕೋರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ.{{1/} ಜುಲೈ 19ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು MGM ಮತ್ತು Halcyon ಉಪಸಂಸ್ಥೆಯಾದ T Asset ನಡುವಿದ್ದ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು. MGM ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 4'' ರ ಮಾತುಕತೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಯನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು MGM ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಮುವತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ MGM ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾದ ದಿನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಗಡುವು ಇನ್ನೂ ತೆರೆದಿದೆಯೆಂದೂ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಯನ್ ತಾವು ಇತರ ವಿತರಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೋರ್ಟಿನ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದರು.<ref>{{cite news|first=Garth|last=Franklin|title=Sony bags distribution rights for Terminator|url=http://entertainment.oneindia.in/hollywood/top-stories/scoop/2008/sony-terminator-rights-270208.html|work=One India|date=2008-02-27|accessdate=2008-04-14|archive-date=2012-07-11|archive-url=https://archive.is/20120711010320/http://entertainment.oneindia.in/hollywood/top-stories/scoop/2008/sony-terminator-rights-270208.html|url-status=dead}}</ref> ಕೊನೆಗೆ, ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು MGMಗೆ ಮೊದಲ ಸಾರಿ ಮತ್ತು ಐದನೇ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲು ಮೊದಲ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=story&id=1061&articleid=VR1118003571&cs=1|title=MGM gunning for 'Terminator'?|work=Variety|date=2009-05-13|accessdate=2009-06-11}}</ref> ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ Warner Bros. $60 ಮಿಲಿಯನ್ ತೆತ್ತು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ನ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿಯ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು; [[Sony Pictures]] ಕೂಡಾ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು $100 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ತು ಹಣ ತೆತ್ತಿತು.<ref name="latimes">{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2009/may/26/business/fi-ct-terminator26|title=On the way to 'Terminator Salvation,' legal sparks fly|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-06-11}}</ref> ===ಸಾಹಿತ್ಯ=== [[ಮೆಕ್‌ಜಿ]] ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಆತನಿಗೆ ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚಿನವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆತ ([[T-1000]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ) [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]]ರನ್ನೂ ಕೂಡ ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="nuclearwinter">{{cite news|author=Eric Vespe|title=Quint chats TERMINATOR: SALVATION with McG!|work=[[Ain't It Cool News]]|date=2008-08-04|url=http://www.aintitcool.com/node/37779|accessdate=2008-08-05}}</ref> "ಸತ್ತ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಚಾಟಿ ಬೀಸುವುದರ" ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಮೊದಮೊದಲು ಅಧೀರನಾಗಿದ್ದನಾದರೂ,<ref name="ignfirstlook" /> ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ನಂತರದ ವಾತಾವರಣವು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೇ ಒಂದು ಕೀಳುದರ್ಜೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇರಗೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆತನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ''[[Terminator 2: Judgment Day]]'' ಮತ್ತು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3: ರೈಸ್ ಆಫ್ ದ ಮಶೀನ್ಸ್'' ನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="children">{{cite news|url=http://www.moviehole.net/200814587-comic-con-interview-mcg|title=Comic-Con Interview: McG|work=Moviehole|accessdate=2008-08-05|archive-date=2008-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080809181044/http://www.moviehole.net/200814587-comic-con-interview-mcg|url-status=dead}}</ref> ಮೆಕ್‌ಜಿ ಸರಣಿಯ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾತೃವಾದ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಆತ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲೀ ಕೆಟ್ಟದಾಗಲೀ ಏನೊಂದನ್ನೂ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ತಾನು [[ರಿಡ್ಲೀ ಸ್ಕಾಟ್]]ರ ''[[ಏಲಿಯೆನ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ''[[ಏಲಿಯೆನ್ಸ್]]'' ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತನಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ignfirstlook" /> ಆತ ಹಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಂತೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು; ಮೊದಲನೆಯ ಅಂಶ ಜಾನ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದನೆನ್ನುವುದು, ಎರಡನೆಯದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ರಕ್ಷಣೆ - ಇಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೈಲ್ ರೀಸ್.<ref name="henriques">{{cite news|author=Ron Henriques|title=Terminator Salvation 20Min Preview & First Look At More Concept Art!!|work=Latino Review|date=2009-01-12|url=http://www.latinoreview.com/news/terminator-salvation-20min-preview-first-look-at-more-concept-art-5972|accessdate=2008-11-13|archive-date=2009-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090601034336/http://www.latinoreview.com/news/terminator-salvation-20min-preview-first-look-at-more-concept-art-5972|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಪ್ಲೇಯನ್ನು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3'' ಯ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಜಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಕಾಟೋ ಮತ್ತು ಮೆಕೆಲ್ ಫೆರಿಸ್]] ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಪ್ಲೇಯ ಸ್ತುತ್ಯತೆ ಅವರಿಗೇ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. [[ಪಾಲ್ ಹ್ಯಾಗಿಸ್]] ಬ್ರ್ಯಾಂಕಾಟೋ ಮತ್ತು ಫೆರಿಸ್‌ರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬರೆದರು<ref name="friendly" /> ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೂರು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು [[ಶಾನ್ ರಯಾನ್]] ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|author=Eric Goldman|title=Ryan Talks T4|work=[[IGN]]|date=2008-07-17|url=http://uk.movies.ign.com/articles/890/890859p1.html|accessdate=2008-07-17|archive-date=2009-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211092836/http://uk.movies.ign.com/articles/890/890859p1.html|url-status=dead}}</ref> [[ಜಾನಥನ್ ನೋಲನ್]] ಕೂಡಾ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಾಯಿತು;<ref name="children" /> ಬೇಲ್ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಹಸ್ತ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಾನರ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವದ ವರ್ತುಳವನ್ನು ಕೂಡಾ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref name="yorke">{{cite news|author=Meredith Woerner|title=http://io9.com/5130277/terminator-ending-might-piss-off-a-lot-of-people|title=Terminator Ending "Might Piss Off A Lot Of People"|work=[[io9]]|date=2009-01-13|accessdate=2009-01-13}}</ref> [[ಆಂಥೊನಿ ಇ. ಜ್ವಿಕರ್]] ಕೂಡಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|title=Movie Sneaks 2009|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=2008-01-12|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/movies/moviesneaks/la-et-sneaks2009-pg,0,7887582.photogallery?index=60|accessdate=2008-01-12}}</ref> ಈ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದುವೆಂದರೆ [[ಅಲನ್ ಡೀನ್ ಫಾಸ್ಟರ್]] ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಲು ನೀಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾದಂಬರೀಕರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಆತನಿಗೆ ಮೊದಲು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=Updates|publisher=[[Alan Dean Foster]]'s website|date=2008-10-12|url=http://www.alandeanfoster.com/version2.0/frameset.htm|accessdate=2008-10-28}}</ref> {|class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:32em; max-width: 40%;" cellspacing="5" |style="text-align: left;"|"You survived the nuclear holocaust and you crawl out of the hole after three-to-five years and say, 'Well, I know what's going on&nbsp;— I'm the one!' Some SAS guy isn't going to say, 'Where do I go, boss?' He'd say, 'Shut the fuck up and get in line.{{' "}} |- |style="text-align: right;"|&nbsp;— ಮೆಕ್‌ಜಿ ನಾಯಕನಾಗಲು ಜಾನ್ ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ.<ref name="empire" /> |} ಮೊದಮೊದಲ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಕರಡು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಬರೇ ಒಬ್ಬ ಅನುಷಂಗಿಕ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಡ್‌ಲ್‌ಟನ್ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ "''[[Ben-Hur: A Tale of the Christ|ಬೆನ್-ಹರ್]]'' [[ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ, ಆದರೆ ಅದು ಆತನ ಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ (ಹೊಸ, ಪ್ರಮುಖ) ಪಾತ್ರವೂ ಕೂಡ ಜಾನ್ ಕಾನರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ."<ref>{{cite news|author=Travis Fickett|title=Terminator 4 Update!|work=[[IGN]]|date=2007-09-25|url=http://uk.movies.ign.com/articles/822/822974p1.html|accessdate=2008-11-19|archive-date=2009-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211041729/http://uk.movies.ign.com/articles/822/822974p1.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂಲ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಸಾಯುವುದೆಂದೂ, ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆತನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಮಾರ್ಕಸ್‌ನ ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತನ ರೂಪವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವುದೆಂದೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|author=[[Drew McWeeny]]|title=Updated! That Crazy TERMINATOR 4 Rumor? Turns Out It Might Be A Crazy Giant Spoiler&nbsp;...|work=[[Ain't It Cool News]]|date=2008-06-02|url=http://www.aintitcool.com/node/36947|accessdate=2008-11-26}}</ref><ref>{{cite news|url=http://chud.com/articles/articles/14987/1/THE-TRUTH-BEHIND-THAT-SHOCKING-AICN-TERMINATOR-4-SPOILER/Page1.html|title=The truth behind that shocking AICN Terminator 4 spoiler|work=CHUD|accessdate=2009-03-06|archive-date=2009-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302171621/http://chud.com/articles/articles/14987/1/THE-TRUTH-BEHIND-THAT-SHOCKING-AICN-TERMINATOR-4-SPOILER/Page1.html|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂತ್ಯವು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಯಲಾದ ಮೇಲೆ, Warner Bros. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Clint Morris|title=Exclusive : Terminator's ''Salvation''|work=Moviehole.net|date=2009-03-21|url=http://www.moviehole.net/200918238-exclusive-terminators-salvation|accessdate=2009-05-09|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326210323/http://www.moviehole.net/200918238-exclusive-terminators-salvation/|url-status=dead}}</ref> ಮೆಕ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ನೋಲನ್ ಜಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಜಾನ್‌ನ ಹಿಂಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಆತನಿಗೆ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Eric Ditzian|title=New 'Terminator Salvation' Preview: Heart-Pounding Battles, Big (And Bigger) Explosions|work=[[MTV]]|date=2009-01-13|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1602598/story.jhtml|accessdate=2009-01-14|archive-date=2009-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114124741/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1602598/story.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಮೆಕ್‌ಜಿ "ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಎಳೆಯಲಾಗುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣರೇಖೆ"ಯೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವಸ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ignfirstlook" /> ಮಾನವಕುಲವು ಇನ್ನೂ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಕಸ್ ಹಾಗೂ ಕೈಲ್ ರೀಸ್‌ರ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವರು [[ಬ್ಲಿಟ್ಜ್]]ನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಅವರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ತೊಳಲಾಟಗಳು ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ಹೊರತರಬಲ್ಲವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="empire" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಮನುಜಕುಲ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್‌ರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಎರಡನೇ ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮನುಜಕುಲವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಲೆತ್ನಿಸುವ ಜಾನ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="salvation">{{cite news|author=Patrick Lee|url=http://scifiwire.com/2009/03/mcg-goes-deep-about-the-salvation-in-his-terminator.php|title=McG goes deep about the “salvation” in his Terminator|work=[[Sci Fi Wire]]|date=2009-03-02|accessdate=2009-03-02|archive-date=2009-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405172721/http://scifiwire.com/2009/03/mcg-goes-deep-about-the-salvation-in-his-terminator.php|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್: ದ ಫ್ಯೂಚರ್ ಬಿಗಿನ್ಸ್'' ಎಂದಿತ್ತಾದರೂ, ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="empire" /> ಇದನ್ನು ಬರೆಯುವ ಸಮಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಮತ್ತು ಇತರರು ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೂರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸೀನ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ "[[I'll be back]]" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಥವಾ ಕೈಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮೆಕ್‌ಜಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news|author=Orlando Parfitt|title=Exclusive: Bale'll Be Back|work=[[IGN]]|date=2008-11-19|url=http://uk.movies.ign.com/articles/931/931781p1.html|accessdate=2008-11-19|archive-date=2009-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131104500/http://uk.movies.ign.com/articles/931/931781p1.html|url-status=dead}}</ref> ಒಂದು ಓಪನಿಂಗ್ ಸೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ದುರ್ಘಟನೆಗೀಡಾದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರೊಂದರ ಮೇಲೆ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಒಂದರ ಜತೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಮುರಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಜಾನ್‌ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಒಂದು ಜಖಮುಗೊಂಡ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಾಧಿಯಂತೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯಿಂದ ಜಾನ್ ಕಲಿತುಕೊಂಡ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="premiere" /> ===ಚಿತ್ರೀಕರಣ=== ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' $200 ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="examiner">{{cite web|url=http://www.examiner.com/x-13573-DC-Indie-Film-Examiner~y2009m6d12-How-Terminator-Salvation-became-the-most-expensive-independent-film-of-alltime|title=How T4 became the most expensive independent production of all-time|work=[[Washington Examiner]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-06-11|archive-date=2009-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090616144212/http://www.examiner.com/x-13573-DC-Indie-Film-Examiner~y2009m6d12-How-Terminator-Salvation-became-the-most-expensive-independent-film-of-alltime|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೇ 5, 2008ರಂದು [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Sue Zeidler|title=''Terminator 4'' starts filming despite strike fears|url=http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0728158020080509|publisher=''Reuters''|date=2008-05-08|accessdate=2008-05-11}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅದೇ ರಾಜ್ಯದ [[ಕರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Staff Sgt. Matthew Bates|publisher=''[[United States Air Force]]''|title=Kirtland provides Airmen, location for 'Terminator Salvation'|date=2009-04-06|url=http://www.af.mil/news/story.asp?id=123139441|accessdate=2009-04-07}}</ref><ref name="focus" /> ಫಿಲ್ಮ್‌ಮೇಕರ್‌ಗಳು ಮೂಲತಃ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 15ರಂದು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು,<ref>{{cite news|title=Reprise of the Machines|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|date=February 2008|page=20}}</ref> ಆದರೆ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದ ಶೇಕಡಾ ಇಪ್ಪತ್ತೈದರಷ್ಟು [[ತೆರಿಗೆ ರಿಬೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಬಡ್ಡಿದರದ ಕ್ಯಾಪ್ ಎಂಡ್ ಫ್ಲೋರ್]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ದುಬಾರಿ ಬಜೆಟ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.fastcompany.com/articles/2009/04/terminator-business.html|title=The Business of Terminator|work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=2009-04-19|accessdate=2009-06-11}}</ref> ಜುಲೈಯಲ್ಲಿ [[2008 ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಮುಷ್ಕರ]]ವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಪ್ರೊಡಕ್ಶನ್ ಮತ್ತೆ ಶುರುಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಆ ಅವಧಿಯೊಳಗೇ ಎಲ್ಲಾ ಹೊರಾಂಗಣದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Michael Cieply|title=This Film Will Be Back, Strike or No Strike|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2008-07-02|url=https://www.nytimes.com/2008/07/02/movies/02term.html?_r=1&ref=movies&oref=slogin|accessdate=2008-07-02}}</ref><ref>{{cite news|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://www.variety.com/article/VR1117981560.html|title=Film greenlights in limbo|first=Michael|last=Fleming|coauthors=Pamela McClintock|date=2008-02-27|accessdate=2008-04-14}}</ref> ಜುಲೈ 20, 2008ರಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು,<ref name="shootingdays" /> ಆದರೂ ಕೆಲವು [[ಪಿಕ್-ಅಪ್]]ಗಳನ್ನು ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=NYCC: McG Goes Christian Bale On His Audience|work=[[Cinema Blend]]|format=Video|date=2009-02-07|url=http://www.cinemablend.com/new/NYCC-McG-Goes-Christian-Bale-On-His-Audience-11914.html|accessdate=2009-02-07|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305152310/http://www.cinemablend.com/new/NYCC-McG-Goes-Christian-Bale-On-His-Audience-11914.html|url-status=dead}}</ref> ಬೇಲ್ ಕೈ ಮುರಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಏಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಜತೆಗೇ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಮೈಕ್ ಮೆನಾರ್ಡಿಸ್ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಹೋಲ್‌ನ ಮುಚ್ಚಳವು ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಮುಚ್ಚಳವು ಹಾರಿ ಮೆನಾರ್ಡಿಸ್‌ರ ಕಾಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿತು. ಮೆಕ್‌ಜಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸ್ಥೈರ್ಯಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಒಂದು ನೀಲಿ ಪರದೆ, ಹಲವು ಟೆನಿಸ್ ಬಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಧಾವಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ''[[ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ಅನುಭವ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್]] ಎಲ್ಲ ಮಶೀನುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ನಾನು ನೋಡಿಕೊಂಡೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದೆವು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಬಲವು ಎಂತಹುದಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ನೀವು ಆ ಗಾಳಿಯ ಬಲ, ಸ್ಫೋಟದ ಘಟ್ಟಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಹುಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಬಿಡುವಷ್ಟು ಬಿಸಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಒಇದರಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ಕೆಲವು ಅಡ್ಡಿತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ನಿಮಗೆ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್ ನವ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು, 'ನಾವು ''ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್ ನವ್'' ಅನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ [[ಬರ‍್ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸೋಣ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಇದೂ ಅಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡಲಿದೆ.{{' "}}<ref name="salvation" /> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಟೆಕ್ನಿಕಲರ್]]ನ Oz ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಬ್ಲೀಚ್ ಬೈಪಾಸ್]]ನಂತೆಯೇ ಇರುವ [[ಇಂಟರ್‌[ಪಾಸಿಟಿವ್]]ನ ಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪ್ರತಿಧಾರಣ ಮಾಡುವುದಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ಮೆಕ್‌ಜಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="prometheus">{{cite web|author=[[McG]]|title=''Terminator Salvation: The Future Begins'' Blog|publisher=Official blog|url=http://rss.warnerbros.com/terminatorsalvation/2008/07/prometheus.html|date=2008-07-21|accessdate=2008-07-21}}</ref> [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ ಲೈಟ್ ಎಂಡ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ಶೇಡರ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು [[CGI]]ನ ಡಿಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಬೆಳಗುವಿಕೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಆನ್-ಸೆಟ್ ಫುಟೇಜ್‌ನ ಜತೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಳಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref name="vfx">{{cite web|url=http://www.awn.com/articles/profiles/iterminator-salvationi-battle-machines|title=Terminator Salvation: Battle of the Machines|publisher=VFX World|date=2009-05-28|accessdate=2009-06-11}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಒಂದು ಹಾಳಾಗಿಹೋದ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು [[ಪರಮಾಣು ಚಳಿಗಾಲ]]ದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾಉ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.<ref name="nuclearwinter" /> ಮೆಕ್‌ಜಿಯವರು ''[[Mad Max 2: The Road Warrior|ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 2]]'', ಮೂಲ ''[[ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ತ್ರಿಸರಣಿ ಮತ್ತು ''[[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಮೆನ್]]'', ಹಾಗೂ ''[[ದ ರೋಡ್]]'' ಕಾದಂಬರಿಗಳು ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="ignfirstlook" /><ref name="nuclearwinter" /> ಅವರು ತನ್ನ ತಾರಾಗಣಕ್ಕೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ''[[ಡು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ಸ್ ಡ್ರೀಮ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟಿಕ್ ಶೀಪ್? ]]'' ಅನ್ನು ಓದಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="children" /><ref name="shootingdays" /> ''ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಮೆನ್'' ನಂತೆಯೇ ಮೆಕ್‌ಜಿ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಎಡಿಟ್ ಆಗಿ, ಒಂದು [[ಜೋಡಿಸಿದಂತಿರದ, ಸತತವಾದ ಶಾಟ್]]ನಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="mcgrt">{{cite news|author=Jacob Flynn|title=Exclusive: McG Talks Terminator Salvation|work=[[Rotten Tomatoes]]|date=2009-03-27|url=http://uk.rottentomatoes.com/m/terminator_salvation/news/1808641/exclusive_mcg_talks_terminator_salvation|accessdate=2009-03-27|archive-date=2009-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328123307/http://uk.rottentomatoes.com/m/terminator_salvation/news/1808641/exclusive_mcg_talks_terminator_salvation|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಕೈನೆಟ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ T-800 ಬಗೆಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕಾನರ್ ಒಂದು ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ಒಂದಿಡೀ ವಾರ ಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Patrick Kevin Day|title=Scene Stealer: 'Terminator Salvation'|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-06-08|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/scene-stealer-terminator-salvation.html|accessdate=2009-06-08}}</ref> ===ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== ಮೆಕ್‌ಜಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ’ಆನ್-ಕ್ಯಾಮೆರಾ’ ಅಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟರು.<ref name="reforging">{{cite video|title=Reforging the Future|format=Documentary|location=''Terminator Salvation'' DVD (Region 4)|publisher=Columbia Home Video}}</ref> ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್ ದಾಳಿಯ ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಿಡೀ ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನನ್ನಿಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಕೈಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿದವಾಗಿದ್ದವು. ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಒಂದು ಹಾಳಾದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು,<ref name="focus">{{cite video|title=Focus Points|format=Documentary|location=''Terminator Salvation'' DVD (Region 4)|publisher=Columbia Home Video}}</ref> ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡದವರು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವಿಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ರೊಬೋಟ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.<ref name="reforging" /> [[Kerner Optical]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು 20 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮಾಡೆಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ 30 ಮಹಡಿಗಳ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸ್ಫೋಟ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="empire" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಶೀನುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ನ ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಘೋಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಬಿಸ್]]'' ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೇಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="c4">{{cite news|author=Daniel Etherington|title=Terminator Salvation Advance Screening Report|work=[[Channel 4]]|date=2008-11-19|url=http://www.channel4.com/film/reviews/feature.jsp?V=3&SV=2&id=170352|accessdate=2008-11-20}}</ref> ಮೆಕ್‌ಜಿ ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಮೆಶೀನುಗಳು [[ಹೆಚ್. ಆರ್ ಗೈಜರ್]]ರ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="nuclearwinter" /> ಮೆಕ್‌ಜಿಯವರ ಉದ್ದೇಶವು 2018ನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಲೇಂಗ್‍೬ನ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು ಕರ್ರಗೆ, ಕೀಳುದರ್ಜೆಯವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಹೊಸವಲ್ಲ. ಲೇಂಗ್ [[ಏರೋಸ್ಟ್ಯಾಟ್ಸ್]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಇವು ಹಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಏರಿಯಲ್ ಹಂಟರ್ ಕಿಲ್ಲರ್‌‌ಗಳ ಸಣ್ಣ ಅವತರಣಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಏರೋಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌ಗಳು 60 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಹ್ಯೂಮನಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡವೂ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮೆಲ್ಲಗೂ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ಮಾನವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೋಟೋಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಲೇಂಗ್ ಈ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿದ್ದು, ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‌ನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದನಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ಆತನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಇಂಬು ದೊರಕಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸ್ಕೈನೆಟ್ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳಾದ ಹೈಡ್ರೋಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಲೇಂಗ್ [[ಈಲ್]]ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು<ref name="empire">{{cite news|author=Adam Smith|title=25 Years of Terminator: Salvation|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|date=April 2009|pages=75–82}}</ref> ಮತ್ತು ಇವನ್ನು [[ಅನಿಮಾಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ತಂಡವು ನೀರೊಳಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹೊರಕವಚಕ್ಕೆ ಲೋಹದಂತೆ ಕಾಣುವ ರಬ್ಬರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="focus" /> ಚಲನಚಿತ್ರವು ರಬ್ಬರ್ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ T-600 ಮತ್ತು T-700 ರೋಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೈಲ್ ರೀಸ್ T-600 ಬಗ್ಗೆ ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಅವು ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಭಾರವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="ignfirstlook" /> ಟರ್ಮಿನೇಟರ‍್ಗಳ ಜತೆ ಮಾನವರು ಹೋರಾಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಟರು [[ಮೋಶನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್]] ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ಟಂಟ್ ಕಲಾವಿದರ ಜತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಈ ಸ್ಟಂಟ್ ಕಲಾವಿದರ ಬದಲಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="reforging" /> ಮೋಟೋಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ಗಳಿ‍ಗಾಗಿ ರೋಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು [[Ducati]] ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಂಡ ರೋಬೋಟ್ ನಿಜವಾದ ಡುಕಾಟಿಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಟಂಟ್‌ಮೆನ್ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಮೋಟೋಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ಗಳ ಜತೆಗೆ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೋಟೋಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite video|title=The Moto-Terminator|format=Documentary|location=''Terminator Salvation'' DVD (Region 4)|publisher=Columbia Home Video}}</ref> ವಿಶುವಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ Imaginary Forces ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ದೃಶ್ಯಸರಣಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್, "[[ಅಪೂರ್ವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರತಾದದ್ದು]] - ಒಂದು ಮೆಶೀನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲವೋ ಅದು", ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಇವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಗ್]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಧುನಿಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.fxguide.com/article547.html|title=Behind the Scenes of Terminator: Imaginary Forces|date=2009-07-21|publisher=fxguide|first=Ian|last=Failes|accessdate=2009-12-19|archive-date=2009-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090927015458/http://www.fxguide.com/article547.html|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪೆಶಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು [[Industrial Light &amp; Magic]] ರೂಪಿಸಿದರು. ''ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ಮೊದಲ ಮೂರೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಶುವಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಸುಪರ್‌ವೈಸರ್]] ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಸ್ತ್ಯಾನ್ ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಅವರು ಜೂನ್ 15, 2008ರಂದು [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಮೈಲೋಮಾ]]ದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು,<ref>{{cite news|title=Stan Winston: 1946 - 2008|url=http://www.superherohype.com/news/ironmannews.php?id=7360|work=[[Superhero Hype!]]|date=2008-06-16|accessdate=2008-06-16|archive-date=2008-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617184020/http://www.superherohype.com/news/ironmannews.php?id=7360|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಜಿ ಅಂತ್ಯದ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="csny" /> ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ರ ಬದಲಾಗಿ ಜಾನ್ ರಾಸೆನ್‍ಗ್ರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೀ ಗಿಬ್ಸನ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು <ref name="c4" /> ಮತ್ತು ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಅವರು "ಇಲ್ಲಿನವರೆಗೂ ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" <ref>{{cite news|author=McG|title=The Future So Far...|work=Official blog|date=2008-10-22|url=http://rss.warnerbros.com/terminatorsalvation/2008/10/we_wrapped_principal_photograp.html|accessdate=2008-11-19}}</ref> ಎಂದೂ "ಅವರು ಎನ್‌ವಲಪ್ ಅನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು.<ref name="London">{{cite news|author=Neil Smith|title=Director hosts Terminator preview|work=[[BBC News]]|date=2008-11-19|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7737392.stm|accessdate=2008-11-19}}</ref> Asylum Visual Effects ಡಿಜಿಟಲ್ ತಟ್ಟೆಗಳು, ಮಾರ್ಕಸ್‌ನ ಎಂಡೋಸ್ಕೆಲಿಟನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ T-600 ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು; ಹಾಗೂ [[Rising Sun Pictures]] [[ಡೇ ಫಾರ್ ನೈಟ್]] ದೃಶ್ಯಗಳು, ಸಬ್‌ಮೆರೀನಿನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್‌ನ ರೋಬೋಟ್ ಕೈ ಕತ್ತರಿಸಿಹೋಗುವ ದೃಶ್ಯಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.fxguide.com/article549.html|title=Terminator Salvation: Asylum, RSP & Kerner|date=2009-07-26|publisher=fxguide|first=Ian|last=Failes|accessdate=2009-12-19|archive-date=2010-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123155439/http://www.fxguide.com/article549.html|url-status=dead}}</ref> ===ಸಂಗೀತ=== {{Infobox Album | Name = Terminator Salvation | Type = [[Film score]] | Artist = [[Danny Elfman]] | Cover = T4 album.jpg | Released = May 19, 2009 | Length = | Label = [[Reprise Records|Reprise]] | Reviews = *[[Allmusic]] {{rating|4|5}}<ref>{{cite web |title=Terminator Salvation [Soundtrack] > Overview |url=http://allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:hbfqxze0ldje |author=Adams, Bret|work=[[Allmusic]]|accessdate=23 July 2009}}</ref> | Last album = ''[[Wanted (2008 film)#Soundtrack|Wanted]]''<br>(2008) | This album = '''''Terminator Salvation'''''<br>(2009) }} ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿ ಎಲ್ಫ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಂಪೋಸ್ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಮಾನವ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ರಚಿಸಲು [[ಗುಸ್ತಾವೋ ಸಾಂತಾವೋಲಲ್ಲಾ]]ರನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಕೈನೆಟ್‌ನ ಥೀಮುಗಳಿಗಾಗಿ [[ಥಾಮ್ ಯಾರ್ಕ್]] ಅಥವಾ [[ಜಾನೀ ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್]]ರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು.<ref name="moviesonlineinterview" /><ref name="yorke" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅವರು [[ಹಾನ್ಸ್ ಜಿಮ್ಮರ್]] ಜತೆಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರಾದರೂ ಈ ಭೇಟಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೆಕ್‌ಜಿ ''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಮತ್ತು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 2'' ಗಳ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕ [[ಬ್ರ್ಯಾಡ್ ಫೀಡೆಲ್]]ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರಾದರೂ ಕಳೆದೆರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಡೆಲ್ ರಚಿಸಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಎಲ್ಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಈ ಥೀಮುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸದ್ಧುಗಳಿಗೆ ಒಂದು "[[ವ್ಯಾಗ್ನೇರಿಯನ್]] ಗುಣಮಟ್ಟ"ವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು.<ref name="henriques" /> May 19, 2009ರಂದು [[Reprise Records]] ಹದಿನೈದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. [[ಕಾಮನ್]] ಈ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಬರೆಯುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಾದರೂ,<ref>{{cite news|author=Larry Carroll|title=Common Writing "Terminator"-Inspired Song For "Salvation" Soundtrack|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2008-12-10|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/12/10/exclusive-common-writing-terminator-inspired-song-for-salvation-soundtrack/|accessdate=2008-12-10|archive-date=2008-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081212010103/http://moviesblog.mtv.com/2008/12/10/exclusive-common-writing-terminator-inspired-song-for-salvation-soundtrack/|url-status=dead}}</ref> [[ಆಲಿಸ್ ಇನ್ ಚೇನ್ಸ್]]ನ "[[ರೂಸ್ಟರ್]]" ಮಾತ್ರ ಫೀಚರ್ಡ್ ಹಾಡಾಗಿದೆ.<ref name="guitar">{{cite news|author=|title=''Terminator Salvation'' Soundtrack Includes Alice in Chains track|work=Vintage Guitar|date=2009-05-05|url=http://www.vintageguitar.com/newswire/detail.asp?newsID=1729|accessdate=2009-05-06|archive-date=2009-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902233705/http://www.vintageguitar.com/newswire/detail.asp?newsID=1729|url-status=dead}}</ref> ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 2: ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[Guns N' Roses]]ನ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ "[[ಯು ಕುಡ್ ಬಿ ಮೈನ್]]" ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.<ref name="five">{{cite web|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1611954/story.jhtml|title='Terminator Salvation': Five Things To Look Out For|date=2009-05-21|publisher=MTV|accessdate=2009-12-20|archive-date=2010-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100315121901/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1611954/story.jhtml|url-status=dead}}</ref> [[ನೈನ್ ಇಂಚ್ ನೇಲ್ಸ್]]ನ "[[ದ ಡೇ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೆಂಟ್ ಅವೇ]]"ಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಥಿಯೆಟ್ರಿಕಲ್ ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಇದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. '''ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್'''<ref name="guitar" /> # "ಓಪನಿಂಗ್" – 6:01 # "ಆಲ್ ಇಸ್ ಲಾಸ್ಟ್" – 2:45 # "ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್" – 3:19 # "ದ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್" – 2:45 # "ಫೈರ್‌ಸೈಡ್" – 1:31 # "ನೋ ಪ್ಲಾನ್" – 1:43 # "ರಿವೀಲ್ / ದ ಎಸ್ಕೇಪ್" – 7:44 # "ಹೈಡ್ರೋಬೋಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್" – 1:49 # "ಫೇರ್‌ವೆಲ್" – 1:40 # "ಮಾರ್ಕಸ್ ಎಂಟರ್ಸ್ ಸ್ಕೈನೆಟ್" – 3:23 # "ಎ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್" – 1:44 # "ಸಿರೀನಾ" – 2:28 # "ಫೈನಲ್ ಕನ್‌ಫ್ರಂಟೇಶನ್" – 4:14 # "ಸಾಲ್ವೇಶನ್" – 3:07 # "[[ರೂಸ್ಟರ್]]" ([[ಆಲಿಸ್ ಇನ್ ಚೇನ್ಸ್]]) – 6:14 ===ವಿವಾದಗಳು=== ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಶೇನ್ ಹರ್ಲ್‌ಬಟ್]]ನ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟಾದ ಬೇಲ್, [[ಆತನನ್ನು ಅವಾಚ್ಯವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು.|ಆತನನ್ನು ಅವಾಚ್ಯವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web| title=Christian Went Bale-istic on T4 Set| date=2008-07-22| publisher=[[TMZ.com]]| url=http://www.tmz.com/2009/02/02/bale-went-ballistic/| accessdate=2009-06-26}}</ref><ref>{{cite web| title=Bale Went Ballistic| date=2009-02-02| publisher=[[TMZ.com]]| url=http://www.tmz.com/2009/02/02/bale-went-ballistic/| accessdate=2009-06-26}}</ref>]] ಬೇಲ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹರ್ಲ್‌ಬಟ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಮತಭೇದವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ಘ್ಹಟನೆ ನಡೆ ನಂತರವೂ ತಾವು ಹಲವಾರು ಘಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಮೊರಿಟ್ಜ್ ಬೋರ್ಮನ್]] ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಯೊನ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ $160 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಯೊನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ್ದ ಬೋರ್ಮನ್, ಆ ಕಂಪೆನಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳಾದ ಡೆರೆಕ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರ್ ಕುಬಿಚೆಕ್ ಈ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ’ಹೈಜ್ಯಾಕ್’ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದ $2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತನಗೆ ಕೊಟ್ಟೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬೋರ್ಮನ್ ತನಗೆ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕುಬಿಚೆಕ್ ಹಣ ನೀಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬಜೆಟ್ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿರುವುದೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಸಾಲವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Dave McNary|title='Terminator' producers in legal battle|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-03-07|url=http://www.variety.com/article/VR1118000947.html|accessdate=2009-03-07}}</ref> ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆಯೂ ಒಂದು "ಸ್ನೇಹಪರ" ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Dave McNary|title='Terminator' lawsuit settled|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-04-15|url=http://www.variety.com/article/VR1118002475.html|accessdate=2009-04-17}}</ref> ಮೇ 20, 2009ರಂದು ಇದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕೀರ್ಣರೂಪದ ವಿವಾದಗಳುಂಟಾದವು; ಅಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕುಬಿಚೆಕ್‌ರಿಗೆ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ ಪೀಟರ್ ಡಿ. ಗ್ರೇವ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದ ಆರೋಪದ ಮೇರೆಗೆ ದಾವೆ ಹೂಡಿ ಅವರು ತನಗೆ $750,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="latimes" /> ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಚಲನಚಿತ್ರವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೇ 21, 2009ರಂದು Warner Bros. ಜತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಅನ್ನು ಮೇ 14, 2009ರಂದು [[ಹಾಲಿವುಡ್]]ನ [[ಗ್ರಾಮನ್ಸ್ ಚೈನೀಸ್ ಥಿಯೇಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Warner Bros. Pictures Presents U.S. Premiere of TERMINATOR SALVATION Thursday, May 14|work=BusinessWire.com|date=2009-04-30|url=http://www.businesswire.com/portal/site/google/?ndmViewId=news_view&newsId=20090430006796&newsLang=en|accessdate=2009-05-02}}</ref> ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಾಚೆಗಿನ ಹಲವಾರು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ತಾರೀಖುಗಳಂದು Sony Pictures Entertainment ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದ್ದ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]], ಏಕೆಂದರೆ, [[ಸ್ವೈನ್ ಫ್ಲೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]ವು ಈ ದೇಶ್ಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ Sony ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಜುಲೈ 31, 2009ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Pamela McClintock|title=Flu forces studios to shuffle slates|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-04-30|url=http://www.variety.com/article/VR1118003031.html?categoryid=13&cs=1|accessdate=2009-04-30}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ [[Motion Picture Association of America]]ವು PG-13 ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಿಂದಿನ R-ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಂತಲ್ಲದೆ "ಸೈ-ಫೈ ಹಿಂಸೆ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ತೀವ್ರಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ." <ref>{{cite news|title=Fox To Air Terminator Salvation "Extended Look", Promo Confirms PG-13 Rating|work=/Film|date=2009-04-13|url=http://www.slashfilm.com/2009/04/13/fox-to-air-terminator-salvation-extended-look-promo-confirms-pg-13-rating/|accessdate=2009-04-14|archive-date=2009-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415142428/http://www.slashfilm.com/2009/04/13/fox-to-air-terminator-salvation-extended-look-promo-confirms-pg-13-rating/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು PG-13 ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು<ref>{{cite web|url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/04/2009_summer_movie_preview.html|title=2009 Summer movie preview|date=2009-04-05|publisher= New Jersey Entertainment|accessdate=2009-11-04}}</ref> ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2009/04/terminator_salvation_is_pg13_pizzahutapproved.html|title=Terminator Salvation Is PG-13, Pizza Hut–Approved|work=[[New York (magazine)|New York]]|date=2009-04-07|accessdate=2009-11-04|first=Lane|last=Brown}}</ref> ಇದೊಂದೇ ದೃಶ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಒಬ್ಬ ಖಳನನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್‌ನಿಂದ ತಿವಿಯುವ ದೃಶ್ಯವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೂನ್ ಬ್ಲಡ್‌ಗುಡ್‌ರ ಒಂದು ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ದೃಶ್ಯವೊಂದನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ, "ಅದು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯ ನಡುವಿನ ನವಿರಾದ ಘಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ''[[ವಿಟ್ನೆಸ್]]'' ನ [[ಕೆಲ್ಲೀ ಮೆಕ್‌ಗಿಲ್ಲಿಸ್]]/[[ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವಂತಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು (ಆದರೆ) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಾಹಸಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಸಂತೃಪ್ತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಥೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಲೀ ತಿರುಚುವುದು ನನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲ."<ref>{{cite news|author=Ian Spelling|title=McG talks Terminator Salvation's ratings, deleted scenes, boobs and rants|work=[[Sci-Fi Wire]]|date=2009-05-09|url=http://scifiwire.com/2009/05/mcg-talks-terminator-salv.php|accessdate=2009-05-09|archive-date=2009-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510063108/http://scifiwire.com/2009/05/mcg-talks-terminator-salv.php|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಈ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು, ಕಾರಣ, 2007ರ ಸಾಹಸಪ್ರಧಾನ ''[[ಲಿವ್ ಫ್ರೀ ಆರ್ ಡೈ ಹಾರ್ಡ್]]'' ನಂತಹ PG-13 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಉದಾರ ಮನೋಭಾವ.<ref name="friendly">{{cite news|author=Anne Thompson|title='Terminator' guns for kid-friendly rating|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-05-13|url=http://www.variety.com/VR1117985086.html|accessdate=2008-05-13}}</ref> ===ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕಾರ=== [[Rotten Tomatoes]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ 246 ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ಬಗೆಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವನೆ ತಾಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶೇಕಡಾ 31ರಷ್ಟು ಜನ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="rt">{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/terminator_salvation/|title=''Terminator Salvation'' Movie Reviews|work=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=''IGN Entertainment''|accessdate=2009-05-30}}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು, ಜಾಲತಾಣಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Rotten Tomatoesನ ''ಟಾಪ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್'' ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/pages/faq#creamofthecrop|title=Rotten Tomatoes FAQ: What is Cream of the Crop|work=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=2009-01-24}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಜನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/terminator_salvation/?critic=creamcrop|title=''Terminator Salvation'': Rotten Tomatoes' Cream of the Crop|work=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=2009-05-30}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವಿಮರ್ಶಕರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ [[ಸರಳೀಕರಿಸಿದ]] 100ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವ [[Metacritic]]ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 35 ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಸರಾಸರಿ 52 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="meta">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/terminatorsalvation|title=''Terminator Salvation'': Reviews|work=[[Metacritic]]|publisher=''CNET Networks''|accessdate=2009-02-22|archive-date=2010-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100208232122/http://www.metacritic.com/film/titles/terminatorsalvation|url-status=dead}}</ref> ಈ ಮೂರೂ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಸರಣಿಯ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ''[[ಚಿಕಾಗೋ ಸನ್-ಟೈಮ್ಸ್]]'' ನ [[ರಾಜರ್ ಎಬರ್ಟ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ "ಇಡೀ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನಿಮ್ಮೆದುರಿಗಿಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಅವತರಿಸಿ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಇತರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಕಾದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ."<ref>{{cite|author=Roger Ebert|title=Film Terminator Salvation|work=RogerEbert.suntimes.com|date=2009-05-20|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090519/REVIEWS/905199991|accessdate=2009-05-21|archive-date=2009-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523140242/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20090519%2FREVIEWS%2F905199991|url-status=dead}}</ref> ''[[ಹಾಲಿವುಡ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್]]'' ನ ಮೈಕೆಲ್ ರೆಖ್ಟ್‌ಶಾಫೆನ್ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆರ್ನಾಲ್ದ್ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್ ಇಲ್ಲದೇ ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದೂ, ತನ್ನ ನಾಟಕೀಯತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆಯೆಂದೂ ಬರೆದರು.<ref>{{cite news|last=Rechtshaffen|first=Michael|title=Reviews: 'Terminator Salvation'|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2009-05-18|page=19|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-terminator-salvation-1003973886.story|accessdate=2009-06-02|archive-date=2009-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090520145710/http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-terminator-salvation-1003973886.story|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ''[[ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ]]'' ಯ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಪ್ಯೂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 2/4 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅದನ್ನು "ಮೊದಲೇ ಊಹಿಸಬಹುದಾದಂಥದು" ಹಾಗೂ "ನಾಟಕೀಯತೆಯ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳದ್ದು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್‌ರ ನಟನೆ "ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ಆಂಟನ್ ಯೆಲ್‌ಶಿನ್‌ರ ನಟನೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite|author=Claudia Puig|title=There's little to salvage from this 'Terminator'|work=[[USA Today]]|date=2009-05-19|url=http://www.usatoday.com/life/movies/reviews/2009-05-19-terminator-salvation_N.htm|accessdate=2009-05-21}}</ref> ''[[Total Film]]'' {{'}}ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 4/5 ನೀಡಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು: "ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ನ ಕಥೆಯು ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್‌ ನಂತರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕನಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವಸರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲದೊಡನೆ ಹಲವಾರು ಬಾಂಧವ್ಯದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದೃಢವಾದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿರಿಸಿದೆ. ಮೆಕ್‌ಜಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ನಂತೆಯೇ ಒಂದು ತಕ್ಕನಾದ ಸಿಕ್ವೆಲ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆಮಾಡುತ್ತ ನಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಸ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ."<ref>{{cite news|author=Simon Edwards|title=Terminator Salvation (tbc)|work=[[Total Film]]|date=2009-05-20|url=http://www.totalfilm.com/reviews/cinema/terminator-salvation|accessdate=2009-05-26}}</ref> ''[[ಎಂಪೈರ್]]'' ಮ್ಯಾಗಜೀನಿನ ಡೆವಿನ್ ಫಾರಾಚಿ ಕೂಡ ಐದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು: "ಮೆಕ್‌ಜಿ ಕಳಾಹೀನವಾಗಿದ್ದ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್‌ಗೆ ವಾಪಾಸು ಜೀವನದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೋಹದ ಕಾಲೊಂದು ಮನುಷ್ಯನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನು ತುಳಿದು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗಿನಿಂದ ಅರಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್ ನಂತರದ ಆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite|author=Devin Faraci|title=Terminator Salvation (12A)|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|url=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=10354|accessdate=2009-05-26|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119082243/http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=10354|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ CHUDನಲ್ಲಿ ಇವರು, "ಜಾನ್ ಕಾನರ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಲ್‌ರ ಬಯಕೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಘಾಸಿಯುಂಟುಮಾಡಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಥೆಯ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಆಕಾರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು." ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆಹೋಗಿ ಅವರು, ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಅಂಕದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, "ಮೆಕ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ನೋಲನ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಕದಡಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ವಿಶ್ವದ ಬಗೆಗೆ ಹೊಸತಾದದ್ದೇನನ್ನಾದರೂ ಕೊಡುವ ಬದಲು ಹಳತನ್ನೇ ನೀಡಲಾಗಿದೆ (ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಕಾದಾಟ)." ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite|author=Devin Faraci|title=EXCLUSIVE: WHAT WENT WRONG WITH TERMINATOR SALVATION?|work=CHUD|date=09-05-24|url=http://chud.com/articles/articles/19577/1/EXCLUSIVE-WHAT-WENT-WRONG-WITH-TERMINATOR-SALVATION/Page1.html|accessdate=2009-05-26|archive-date=2009-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090526224459/http://chud.com/articles/articles/19577/1/EXCLUSIVE-WHAT-WENT-WRONG-WITH-TERMINATOR-SALVATION/Page1.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬೆರಾರ್ಡಿನೆಲ್ಲಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು "ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿರುವ, ಅರ್ಥವಾಗದ" ಮೊದಲೆರಡು ಅಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಕಂಡುಬರುವ ಖಳನಾಯಕನ ಕೊರತೆಯು T-800 ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದಾಗಲೇ ನೀಗುವುದು ಎಂದು ಇವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.reelviews.net/php_review_template.php?identifier=1642|title=Terminator: Salvation|author=[[James Berardinelli|Berardinelli, James]]|date=2009-05-19|accessdate=2009-11-04}}</ref> ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ನ ಬೆಟ್ಸೀ ಶಾರ್ಕೀಯವರ ಪ್ರಕಾರ "[ಬೇಲ್‍ನ] ಬಲಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಲೀ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಈ ಜಾಗವಾಗಲೀ ಆತನಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ್ದಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು "ಕಥೆಯು ಬೇಲ್‌ನ ಸುತ್ತ ಕುಸಿಯಲು ಆರಂಭವಾದಾಗ ಆ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್ ಇದ್ದಾನೆ."<ref>{{cite|author=Betsy Sharkey|title=Review: 'Terminator Salvation'|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-20|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-terminator20-2009may20,0,3567865.story|accessdate=2009-05-21}}</ref> ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ [[ಎ.ಒ.ಸ್ಕಾಟ್]] ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು "ಹಲವಾರು ಪಳಗಿದ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಕಾಡುವ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ, ನೇರ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಮತ್ತು "ಕಥಾ ನಿರೂಪಣೆಯು ಸಮರ್ಥವೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥದೂ ಆಗಿದೆ." <ref>{{cite|author=A.O. Scott|title=Heavy Metal|work=[[New York Times]]|date=2009-05-21|url=http://movies.nytimes.com/2009/05/21/movies/21term.html?partner=Rotten%20Tomatoes&ei=5083|accessdate=2009-05-21}}</ref> [[ಬೆನ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಕೀವಿಕ್ಜ್]] ತಮ್ಮ ಶೋ ''[[At the Movies]]'' ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ "ನೋಡಿರಿ" ಮತ್ತು "ನೋಡಬೇಡಿ" ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯವರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ "ನಾನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಾಣದಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟದಾದ ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟಿನ ಸಮ್ಮರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite|author=|title=Terminator Salvation|work=[[At the Movies (U.S. TV series)|At the Movies]]|date=2009-05-22|url=http://bventertainment.go.com/tv/buenavista/atm/|accessdate=2009-05-26|archive-date=2008-09-09|archive-url=https://archive.is/20080909204352/http://bventertainment.go.com/tv/buenavista/atm/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗರ್, ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' "ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ. ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹಿತನಾಗಿದ್ದೆ" ಎಂದರು.<ref>{{cite episode |title = Arnold Schwarzenegger; Dwight Yoakam |episodelink = |url = http://www.imdb.com/news/ns0000002/?date=2009-05-27#celeb11 |series = The Tonight Show with Jay Leno |serieslink = The Tonight Show with Jay Leno |network = NBC |airdate = 2009-05-26 |began = |ended = |season = 17 |number = 208 |access-date = 2010-02-23 |archivedate = 2009-05-31 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20090531063835/http://www.imdb.com/news/ns0000002/?date=2009-05-27#celeb11 }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾತೃ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ಇದನ್ನು ಒಂದು "ಆಸಕ್ತಿಕರ ಚಲನಚಿತ್ರ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರಲ್ಲದೆ "ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಷ್ಟು ಇದನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಲಿಲ್ಲ", ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರ ನಟನೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.<ref>{{cite video |title = PodCenter: James Cameron |url = http://sports.espn.go.com/espnradio/player?id=4609806 |format = [[podcast]] |publisher = [[ESPN]] |accessdate = 2009-11-14 |time = 06:13-06:48 |date = 2009-10-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್'' ಮತ್ತು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 2: ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ'' ನಲ್ಲಿ ಸಾರಾ ಕಾನರ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ಗೆ ತನ್ನ ದನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಲಿಂಡಾ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ "ಶುಭಹಾರೈಕೆ" ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ಸರಣಿಯು ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದಾಗಲೇ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ತಿರುಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಕರೆಯಬಯಸುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ."<ref>{{cite|author=John Hill|title=Linda Hamilton: Terminator should be terminated|work=Wharf.co.uk|date=2009-05-27|url=http://www.wharf.co.uk/2009/05/linda-hamilton-terminator-shou.html|accessdate=2009-07-24}}</ref> ===ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ=== ಯು.ಎಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು May 21, 2009ರ ಗುರುವಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರೆ 12 ಗಂಟೆಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತನ್ನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ $3 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ದಿನದಲ್ಲಿಯೇ ಒಟ್ಟು $13.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite news|author=|title=''Terminator Salvation'' Opens to $13.3 Million|work=Comingsoon.net|date=2009-05-22|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=55756|accessdate=2009-05-26|archive-date=2009-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090525193225/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=55756|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಡೇ]] ಓಪನಿಂಗ್ ಡೇ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ $42,558,390ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{cite web|title=Terminator Salvation|publisher=''[[Box Office Mojo]]''|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=daily&id=terminatorsalvation.htm|accessdate=2009-05-22}}</ref> ಮತ್ತು ''[[Night at the Museum: Battle of the Smithsonian]]'' ನ ಹಿಂದೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸರಣಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನದೊಡನೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಪ್ರಥಮ ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2590&p=.htm|title=Weekend Report: ‘Night at the Museum,’ ‘Terminator’ Dominate|first=Brandon|last=Gray|publisher=Box Office Mojo|date=2009-05-26|accessdate=2009-11-04}}</ref> ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ತನ್ನ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 70 ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 66ರಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ಮೊದಲ ವಾರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಿತು,<ref>{{cite news|author=Jeremy Kay|title=Sony rules overseas as Terminator Salvation surges towards $100m|work=ScreenDaily.com|date=2009-06-09|url=http://www.screendaily.com/news/sony-rules-overseas-as-terminator-salvation-surges-towards-100m/5002225.article|accessdate=2009-06-12}}</ref> ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>{{cite news|author=Jeremy Kay|title=Sony maintains overseas lead with Terminator, Angels & Demons|work=ScreenDaily.com|date=2009-06-16|url=http://www.screendaily.com/news/sony-maintains-overseas-lead-with-terminator-angels-and-demons/5002462.article|accessdate=2009-11-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಗಳಿಕೆ $125,322,469, ವಿದೇಶೀಯ ಗಳಿಕೆ $246,723,586, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಗಳಿಕೆ $372,046,055.<ref name="mojo" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ (ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ) ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸರಣಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಳಿಕೆ, ಮೊದಲ ವಾರದ ಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಗಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Brian Tallerico|title=Box Office Predictions: The Top 20 Movies of Summer 2009|work=MovieRetriever.com|date=2009-04-30|url=http://www.movieretriever.com/blog/319/box-office-predictions-the-top-20-movies-of-summer-2009|accessdate=2009-08-07|archive-date=2010-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308035232/http://www.movieretriever.com/blog/319/box-office-predictions-the-top-20-movies-of-summer-2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Brandon Gray|title=Summer Box Office: The Top 15 Contenders|work=[[IMDb]]|date=|url=http://www.imdb.com/features/summermovieguide/2009/boxoffice/|accessdate=2009-08-07|archive-date=2009-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090712160514/http://www.imdb.com/features/summermovieguide/2009/boxoffice/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Daniel Kelly|title=Box Office 2009: 10 predictions for the months ahead|work=ATNZone.com|date=2009-02-19|url=http://www.atnzone.com/nz/2009/02/19/box-office-2009-10-predictions-for-the-months-ahead/|accessdate=2009-9-09|archive-date=2011-07-07|archive-url=https://archive.is/20110707183334/http://www.atnzone.com/nz/2009/02/19/box-office-2009-10-predictions-for-the-months-ahead/|url-status=dead}}</ref> ===ಹೋಂ ಮಿಡಿಯಾ=== ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ [[ಡಿವಿಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲು-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್]]ಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಿವಿಡಿಯು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಥ್ಯೆಟ್ರಿಕಲ್ ಕಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೋಟೋಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಫೀಚರೆಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ಲು-ರೇಯು ಥಿಯೆಟ್ರಿಕಲ್ ಕಟ್ ಮತ್ತು R-ರೇಟೆಡ್ [[ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಕಟ್]] ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವಾಗಿದೆ (118 ನಿಮಿಷಗಳು), ಇದರ ಜತೆಗೇ ಬೋನಸ್ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಮ್ ಮೂವೀ ಮೋಡ್, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೆಕ್‌ಜಿ ಮಾತನಾಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಕಮೆಂಟರಿ, ಫೀಚರೆಟ್‍ಗಳು, ಒಂದು ವೀಡಿಯೋ ಆರ್ಕೈವ್ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಿಕ್ವ್ಲೆ ಕಾಮಿಕ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮಿಕ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. ಎರಡೂ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು [[ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್]]ಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಥಿಯೆಟ್ರಿಕಲ್ ಕಟ್‌ನ ಒಂದು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಪಿ]]ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news|author=|title=Terminator Salvation (US - DVD R1|3=BD)|work=DVDActive.com|date=2009-09-09|url=http://www.dvdactive.com/news/releases/terminator-salvation2.html|accessdate=2009-9-09|archive-date=2012-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118181051/http://www.dvdactive.com/news/releases/terminator-salvation2.html|url-status=dead}}</ref> [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್]] ಮಾತ್ರ ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಕಟ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವ ಅಧಿಕೃತ ರೀಟೇಲ್ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|author=|title=Terminator Salvation DVD - Only at Target|work=Target.com|date=2009-11-29|url=http://www.target.com/Terminator-Salvation-DVD-Only-Target/dp/B002W9ZIZY/ref=sc_qi_detailbutton|accessdate=2009-11-29|archive-date=2018-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710194531/https://www.target.com/Terminator-Salvation-DVD-Only-Target/dp/B002W9ZIZY/ref=sc_qi_detailbutton|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ರೀಟೇಲ್ ವಾರದಲ್ಲಿ, ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ಬ್ಲು-ರೇ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ, ಡಿವಿಡಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ''ನೈಟ್ ಎಟ್ ದ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್: ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್'' ನ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5B90Q420091210|title="Museum" sequel narrowly tops sales charts|work=[[Reuters]]|first=Thomas K.|last=Arnold|date=2009-12-10|accessdate=2009-12-19}}</ref> ===ಸಂಬಂಧಿತ ಇತರೆ=== [[File:Brawn.GP.4.Spain.09.jpg|thumb|350px|Rubens Barrichello driving his Brawn GP car Brawn BGP 001 with Terminator Salvation sponsorship at the Spanish GP.|alt= Formula one ರೇಸ್‌ಕಾರೊಂದರ ಒಂದು ಬದಿಯ ನೋಟ, ಅದರ Terminator ಫೇಸ್‌ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿರುವ "Terminator Salvation".]] ಅಲನ್ ಡೀನ್ ಫಾಸ್ಟರ್‌ನ ಕಾದಂಬರೀಕರಣದ ಜತೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇದರ ಪ್ರಿಕ್ವೆಲ್ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ [[ಟಿಮೊಥಿ ಜಾಹ್ನ್]] ರಚಿತ ''[[Terminator Salvation: From the Ashes|ಫ್ರಮ್ ದ ಆಶಸ್]]'' ಕೂಡಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Terminator Salvation books on pre-order|work=Terminator Files|date=2008-08-23|url=http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-08-23-a.htm|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906201014/http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-08-23-a.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Titan's 'Terminator' Tomes|publisher=''ICV2''|date=2008-06-26|url=http://www.icv2.com/articles/news/12809.html|accessdate=2008-07-02}}</ref> [[IDW Publishing]] ನಾಲ್ಕು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಕಾಮಿಕ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ಅಡ್ಯಾಪ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|author=Matt Murphy|title=CCI: IDW's Ideals and Dreams|work=[[Comic Book Resources]]|date=2008-07-26|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=17450|accessdate=2008-07-28|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828203541/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=17450|url-status=dead}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾನರ್ 2017ರಲ್ಲಿ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಮತಭೇದಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಸ್ಕೈನೆಟ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Jennifer Vineyard|title=EXCLUSIVE: Go Inside "Terminator Salvation" With Our First Look At The Upcoming Prequel Comic!|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2008-07-27|url=http://splashpage.mtv.com/2008/07/27/exclusive-go-inside-terminator-salvation-with-our-first-look-at-the-upcoming-prequel-comic/|accessdate=2008-07-28|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828170452/http://splashpage.mtv.com/2008/07/27/exclusive-go-inside-terminator-salvation-with-our-first-look-at-the-upcoming-prequel-comic/|url-status=dead}}</ref> [[ಪ್ಲೇಮೇಟ್ಸ್ ಟಾಯ್ಸ್]], [[ಸೈಡ್‌ಶೋ ಕಲೆಕ್ಟಿಬಲ್ಸ್]], [[ಹಾಟ್ ಟಾಯ್ಸ್]], ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್, ಮತ್ತು DC Unlimited ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು,<ref>{{cite news|title=Toys and collectibles licenses are in|work=Terminator Files|date=2008-07-23|url=http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-07-23-b.htm|accessdate=2008-07-24|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725081015/http://www.terminatorfiles.com/news/2008/2008-07-23-b.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=DC Direct Finds Some "Salvation" In "Terminator" Franchise|work=[[MTV]] Splash Page|date=2008-07-25|url=http://splashpage.mtv.com/2008/07/25/dc-direct-finds-some-salvation-in-terminator-franchise/|accessdate=2008-07-29|archive-date=2008-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080928060434/http://splashpage.mtv.com/2008/07/25/dc-direct-finds-some-salvation-in-terminator-franchise/|url-status=dead}}</ref> ಜತೆಗೇ [[Chrysler]], [[Sony]], [[Pizza Hut]], ಮತ್ತು [[7-Eleven]] ಇತರೆ [[ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್]] ಭಾಗೀದಾರರಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|author=|title=Chrysler Cars to be Featured in ''Terminator Salvation''|work=Comingsoon.net|date=2009-01-21|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=52099|accessdate=2009-05-02|archive-date=2009-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302091134/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=52099|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Brian Jacks|title="Terminator Salvation": "I'll Be Back&nbsp;— Right After We Go To 7-11"|work=[[MTV]] Movies Blog|date=2009-04-30|url=http://moviesblog.mtv.com/2009/04/30/terminator-salvation-ill-be-backright-after-we-go-to-7-11/|accessdate=2009-02-05|archive-date=2012-07-14|archive-url=https://archive.today/20120714170615/http://moviesblog.mtv.com/2009/04/30/terminator-salvation-ill-be-backright-after-we-go-to-7-11/|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 23, 2009ರಂದು [[Six Flags Magic Mountain]]ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು [[Terminator Salvation: The Ride|ರೋಲರ್ ಕೋಸ್ಟರ್]] ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|author=|title=Terminator® Salvation™: The Ride|work=[[Six Flags|SixFlags.com]]|url=http://www.sixflags.com/magicMountain/rides/TerminatorSalvationTheRide.aspx|date=2009-08-19|accessdate=2009-08-19|archive-date=2009-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090817181836/http://www.sixflags.com/magicMountain/rides/TerminatorSalvationTheRide.aspx|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಥರ್ಡ್ ಪರ್ಸನ್ ಶೂಟರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್]] ಒಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=''Terminator Salvation'' Video Game Announced|curly=y|url=http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=10927|date=2008-11-20|accessdate=25 November 2008|archive-date=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209113918/http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=10927|url-status=dead}}</ref> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್ ತನ್ನ ಧ್ವನಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಜಾನ್ ಕಾನರ್‌ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ [[ಗಿಡಿಯನ್ ಎಮೆರಿ]] ತಮ್ಮ ದನಿ ನೀಡಿದರು. ಈ ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಾಮನ್ ಮತ್ತು ಮೂನ್ ಬ್ಲಡ್‌ಗುಡ್ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ತಮ್ಮ ದನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|first=Mark|last=Langshaw|title=''Terminator'' game detailed|url=http://www.digitalspy.com/gaming/a150276/terminator-game-detailed.html|publisher=''[[Digital Spy]]''|date=March 21, 2009|accessdate=27 March 2009}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ [[ರೋಸ್ ಮೆಕ್‌ಗೊವನ್]] ಮಾಜೀ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಟೀಚರ್ ಆಂಜೀ ಸಾಲ್ಟರ್‌ಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ದನಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|title=No Christian Bale in ''Terminator Salvation'' Video Game|url=http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=12350|publisher=''WorstPreviews.com''|date=03-04-2009|accessdate=27 March 2009|archive-date=5 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505070416/http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=12350|url-status=dead}}</ref> ಈ ಗೇಮ್ 2016ರಲ್ಲಿ ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ 3: ರೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಶೀನ್ಸ್'' ನ ನಂತರ ಮತ್ತು ''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಶನ್'' ನ ಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಷ ! ವಿಭಾಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! ತಾರೆ / ತಂತ್ರಜ್ಞರು ! ಮೂಲ: |- | rowspan="5"| '''[[ಟೀನ್‌ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]''' | rowspan="5"| 2009 | ಚಾಯ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ: ಸಾಹಸ ಅಭಿನಯ | {{nom}} | [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೇಲ್]] | rowspan="5"| <ref>{{cite web|url=http://www.teenchoiceawards.com/webdev/pdf/TEENCHOICE2009Nominees.pdf|publisher=[[Teen Choice Awards]]|title=TEEN CHOICE 2009 Nominees Wave 1|date=2009-06-15|format=PDF|accessdate=2010-01-26}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | | ಚಾಯಿಸ್‌ ಚಿತ್ರ ನಟಿ: ಸಾಹಸ ಅಭಿನಯ | {{nom}} | [[ಬ್ರೈಸ್ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಹವರ್ಡ್]] |- | | ಚಾಯ್ಸ್ ಮೂವೀ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಮೇಲ್ | {{nom}} | [[ಸ್ಯಾಮ್ ವರ್ದಿಂಗ್‌ಟನ್]] |- | | ಚಾಯ್ಸ್ ಮೂವೀ: ಸಾಹಸ ಅಭಿನಯ | {{nom}} | |- | | ಚಾಯ್ಸ್ ಸಮ್ಮರ್ ಮೂವೀ: ಸಾಹಸ ಅಭಿನಯ | {{nom}} | |- | rowspan="1"| '''[[ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''' | 2009 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ (ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಡಿಟಿಂಗ್) | {{nom}} | ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲೀ<br>ಮಾರ್ಕ್ ಉಲಾನೋ<br>ರಿಚರ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ <br>ರಾನ್ ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್ | <ref>{{cite web|url=http://www.pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|publisher=[[International Press Academy]]|title=2009 14th Annual SATELLITE AWARDS™|accessdate=2010-01-26|archive-date=2011-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008032601/http://www.pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|url-status=dead}}</ref> |- |} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commonscat}} {{Wikiquote}} * [http://terminatorsalvation.warnerbros.com/dvd/index.html ''Terminator Salvation'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227003615/http://terminatorsalvation.warnerbros.com/dvd/index.html |date=2009-12-27 }} ಅಧಿಕೃತ Warner Brothers ಜಾಲತಾಣ * [http://www.sonypictures.net/movies/terminatorsalvation/ ''Terminator Salvation'' ] ಅಧಿಕೃತ Sony Pictures ಜಾಲತಾಣ * {{imdb title|id=0438488|title=Terminator Salvation}} * {{amg movie|id=398155|title=Terminator Salvation}} * {{mojo title|id=terminatorsalvation|title=Terminator Salvation}} * {{rotten-tomatoes|id=terminator_salvation|title=Terminator Salvation}} * {{metacritic film|id=terminatorsalvation|title=Terminator Salvation}} {{Terminator}} {{Joseph McGinty Nichol}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2009ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಲಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನಾ ಕತೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನಾ ಕತೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Columbia Pictures ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:D-BOX ಚಲನಾ ವರ್ಧಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:McG ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಆಧರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2010ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋಸ್ಟ್-ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟಿಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿಕ್ವೆಲ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಬೊಟ್ ಚಲಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀಕ್ವೆಲ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರ ಸಿನಿಮಾಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಷನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್]] 9uuuc8fbmp7xshff9ornbhjqe08irs6 0 22663 1372003 1347566 2026-04-24T15:23:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372003 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wrestler |name=John Cena |names='''John Cena'''<br />Mr. P<ref name=OWOW>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/john-cena.html |title=John Cena profile|accessdate=2007-07-03|publisher=Online World of Wrestling}}</ref><br />The Prototype<ref name="UPW">{{cite web|url=http://www.upw.com/superstars/prototype.htm|title=UPW: John "Prototype" Cena|accessdate=2008-03-13|publisher=UPW|archive-date=2008-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080417201115/http://www.upw.com/superstars/prototype.htm|url-status=dead}}</ref> |image=<!--Do not replace this image with a fair use one. This image is free and free images are favored on Wikipedia. See "Wikipedia:Image use policy" for more information -->John Cena 134616.jpg<!--Please DO NOT change the picture unless there's a significant appearance change.--> |img_capt=John Cena, 2008 |height={{height|feet=6|inch=1}}<!-- Please do not change the height or weight. These are the measures as officially stated and they should not be changed. --><ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|title=John Cena|accessdate=2007-05-05|publisher=WWE|archive-date=2013-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921095622/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|url-status=dead}}</ref> |weight={{convert|250|lb|kg|abbr=on}}<!-- Please do not change height or weight. These are the measures as officially stated and they should not be changed. --><ref>{{cite web|url=http://www.wwekids.com/superstars/johncena|title=WWE Kids - John Cena|accessdate=2009-12-08|publisher=[[World Wrestling Entertainment]] Kids}}</ref> |birth_date={{birth date and age|1977|4|23}}<ref name="slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/cena.html|title=SLAM! Sports biography|accessdate=2007-05-05|publisher=[[Canadian Online Explorer|CANOE]]|date=2005-02-06|archive-date=2015-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418173837/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/cena.html|url-status=dead}}</ref> |birth_place=[[West Newbury, Massachusetts]]<ref name="WWEProfile"/> |resides=[[Tampa, Florida]]<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2006-10-08-cena-carlson_x.htm|title=A new action star/femme fatale pairing?|accessdate=2007-03-27|last=Keck|first=William|work=[[USA Today]]|quote=At his Tampa home, Cena maintains a humidor that holds more than 300 cigars.}}</ref> |billed=[[Classified information|Classified]] (UPW)<ref name="UPW"/><br />'''West Newbury, Massachusetts''' (WWE)<ref name="WWEProfile"/> |trainer= [[Ultimate Pro Wrestling]]<ref name="UPW"/><br />[[Ohio Valley Wrestling]]<ref name=OWOW/> |debut=2001<ref name=OWOW/> |retired= }} '''ಜಾನ್ ಫೆಲೆಕ್ಸ್ ಆಂಟೋನಿ ಸೆನಾ''' <ref>{{cite web|url=http://www.abcmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=002257&type=performers|title=Fast Cars & Superstars - Gillette Young Guns Celebrity Race Driver Bios|accessdate=2007-06-11|publisher=ABC Media Net|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006142144/http://www.abcmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=002257&type=performers|url-status=dead}}</ref> ({{IPA-en|ˈsiːnə|pron}}; ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 1977)<ref name="slam" /> ನು ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ [[ನಟ]], [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗಿತ]] ಕಾರ, ಮತ್ತು [[ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟು]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[World Wrestling Entertainment]] (WWE) ಇದರ [[Raw]] [[ಬ್ರಾಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು. ವೃತ್ತಿಪರ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಸತತ ಏಳು ಬಾರಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್]] [[WWE Championship]]ನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಮತ್ತು [[World Heavyweight Championship]]ನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೆನಾ [[WWE ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ <ref name="USTitle" /> ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಎರಡು ಬಾರಿ [[ಶಾನ್ ಮೈಕೇಲ್ಸ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಾರಿ) ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟ್]]) ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ.<ref name="WWETT" /> 2008ರ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಮ್ಯಾಚ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಸೆನಾ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Rumble08" /> 2000ರಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] (UPW)ಗಾಗಿ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್, ಅಲ್ಲಿ [[UPW Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. 2001ರಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (WWF) ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು [[Ohio Valley Wrestling]] (OVW) ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಹಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಇವನು [[OVW Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಮತ್ತು [[OVW Southern Tag Team ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ನ್ನು (ಜೊತೆಗೆ [[ರಿಕೊ ಕಾನ್ ಸ್ಟಾಂಟಿನೋ]]ಪಡೆದುಕೊಂಡನು). ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಹೊರತಾಗಿ, ಸೆನಾ ಒಂದು ''[[You Can't See Me]]'' ಎಂಬ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು, ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ 15 ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಯು ಎಸ್ ನ [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] ಪಟ್ಟಿ, ಮತ್ತು ''[[ದ ಮರೈನ್]]'' (2006) ಮತ್ತು ''[[೧೨ ರೌಂಡ್ಸ್]]'' (2009) ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref name="m&c">{{cite web|url=http://www.monstersandcritics.com/dvd/news/article_1239672.php|title=WWE Superstar John Cena bust onto DVD with The Marine|accessdate=2008-06-12|date=2007-01-04|last=Luce|first=Patrick|publisher=Monster & Critics|archive-date=2008-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080522101526/http://www.monstersandcritics.com/dvd/news/article_1239672.php|url-status=dead}}</ref> ''[[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಂಟ್]]'', ''[[ಡೀಲ್ ಆರ್ ನೋ ಡೀಲ್]]'', ''[[MADtv]]'', ''[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ನೈಟ್ ಲೈವ್]]'', ಮತ್ತು ''[[Punk'd]]'' ಯ ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಶೋಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸೆನಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಸೆನಾ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ''[[Fast Cars and Superstars: The Gillette Young Guns Celebrity Race]]'', ಅಲ್ಲಿ ಎಲಿಮಿನೇಟ್ ಆಗುವ ಮುಂಚೆ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಒಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಸೆನಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 1977 [[West Newbury, Massachusetts]]ನಲ್ಲಿ,<ref name="slam" /> ಐದು ಜನ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯವನಾಗಿದ್ದನು-ಡ್ಯಾನ್, ಮ್ಯಾಟ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮತ್ತು ಸೀನ್.<ref>{{cite web|url=http://sports.ign.com/articles/607/607819p2.html|title=John Cena: The Champ is Here|accessdate=2007-05-05|publisher=[[IGN]]|archive-date=2012-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204143838/http://sports.ign.com/articles/607/607819p2.html|url-status=dead}}</ref> ಇವನ ಪೂರ್ವಜರು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಇವನ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. [[ಕುಷಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಸೆನಾ [[Springfield, Massachusetts]]ನ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿದನು.<ref name="Cushing">{{cite web|url= http://www.spfldcol.edu/homepage/athletics.nsf/2404afe7dd4d7ef545256bf4002a67e2/57db02504b5554ff45256c150026822c|title= 1998 Football Roster|accessdate= 2007-05-05|publisher= Springfield College|archive-date= 2014-02-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20140203090754/http://www.spfldcol.edu/homepage/athletics.nsf/2404afe7dd4d7ef545256bf4002a67e2/57db02504b5554ff45256c150026822c/|url-status= dead}}</ref> ಇವನು [[ಕಾಲೇಜ್ ಪುಟ್ ಬಾಲ್]] ತಂಡದ [[ವಿಭಾಗ III]]ರ [[ಎಲ್ಲಾ-ಅಮೇರಿಕ]]ನ್ ಆಟಗಾರರ [[ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ]] <ref>{{cite web|url=https://shopping.yahoo.com/p:John%20Cena:1927836016:page=biography|title=John Cena: biography|accessdate=2007-05-11|publisher=[[Yahoo!]]|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510001053/http://shopping.yahoo.com/p%3AJohn%20Cena%3A1927836016%3Apage%3Dbiography|url-status=dead}}</ref> 54 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಟಿಶರ್ಟ್ ಧರಿಸಿದವ<ref name="Cushing" /> ನಾಗಿದ್ದನು, ಇದು ಈಗಲೂ ಕೆಲವು WWEಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://shopzone.wwe.com/Product_detail.asp?cat=cat-johncena&productId=01-08596|title=John Cena Bulldog Basketball Jersey|accessdate=2007-05-06|publisher=WWE|archive-date=2008-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080111024651/http://shopzone.wwe.com/Product_detail.asp?cat=cat-johncena&productId=01-08596|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://shopzone.wwe.com/Product_detail.asp?cat=cat-johncena&productId=01-09163|title=John Cena Personalized Beware of Dog Football Jersey|accessdate=2008-01-03|publisher=WWE|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225163937/http://shopzone.wwe.com/Product_detail.asp?cat=cat-johncena&productId=01-09163|url-status=dead}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಿಂದ [[ಎಕ್ಸರ್ಸೈಜ್ ಸೈಕಾಲಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು,<ref>{{cite web| url=http://www.tribute.ca/people/John+Cena/17152|title=John Cena star bio|accessdate=2007-05-05|publisher=Tribute.ca}}</ref> ನಂತರ ಅವನು [[ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು,<ref name="realitynews3" /><ref name="ground">{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_5_2/ai_68951389?tag=artBody;col1|title=Training Ground|first=Brad|last=Perkins|publisher=Wrestling Digest|accessdate=2008-07-17|month=February|year=2001|archive-date=2009-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090224075721/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_5_2/ai_68951389?tag=artBody%3Bcol1|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಿನ ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಕಾರು ಚಾಲಕನ ಕೆಲಸ ಕೂಡಾ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/062606newmagazine|title=Inside WWE's New Magazine|accessdate=2007-05-05|publisher= WWE|quote=Who would have guessed John Cena was once a limo driver}}</ref> == ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪಥ == === ತರಬೇತಿ === ಸೆನಾ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ ರೆಸ್ಲರ್ ಆಗಲು 2000ರಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] (UPW) ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]-ಮೂಲದ "ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ" ಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಒಮ್ಮೆ ಇವನನ್ನು ಒಂದು ಇನ್-ರಿಂಗ್ ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡಲಾಯಿತು, ಸೆನಾ ಒಂದು ಅರೆ-[[ಯಾಂತ್ರಿಕ]] [[ಪಾತ್ರ]]ವಾದ ಪ್ರೋಟೊಟೈಪನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.upw.com/features/cenahistory.htm|title=John Cena's WWE History|accessdate=2007-07-04|publisher=UPW|archive-date=2007-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610014840/http://www.upw.com/features/cenahistory.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.upw.com/uu/alumni.htm|title=Ultimate University/UPW alumni|accessdate=2007-03-29|publisher=UPW|archive-date=2007-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070401054209/http://www.upw.com/uu/alumni.htm|url-status=dead}}</ref> ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೆಲ ಅವಧಿಗಳನ್ನು [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್‌]]ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ಇನ್ಸೈಡ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್'' ನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ground" /> UPWನಲ್ಲಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಜಸ್ಟ್ ಶೈ ಆಫ್ ಎ ಮಂತ್‌ಗಾಗಿ [[UPW Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]]ನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದನು.<ref name="UPWTitle" /> 2001ರಲ್ಲಿ, [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌]](WWF) ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] (OVW) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/ovw/_2001/|title=Ohio Valley Wrestling results (2001)|accessdate=2007-07-04|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಅಲ್ಲಿರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ದಿ ಪ್ರೋಟೊಟೈಪ್ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್. P, ಎರಡೂ ಆಗಿ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[OVW Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]]ನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದನು ಮತ್ತು [[OVW Southern Tag Team ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ( [[ರೈಕೊ ಕನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೊ]]ನೊಂದಿಗೆ) ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದನು.<ref name="OVWTitle" /><ref name="OwW" /><ref name="OVWTT" /> === ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (2002–ಪ್ರಸ್ತುತ) === ==== 2002–2003 ==== [[ಚಿತ್ರ:CenaF-U.jpg|thumb|left|190px|ಒಂದು FU ಅನ್ನು (now "Attitude Adjustment") ಕುರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸೆನಾ]] [[ಕುರ್ಟ್ ಏಂಜಲ್‌]]ನ ಬಹಿರಂಗ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಸೆನಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ಜೂನ್ 27, 2002ರಂದು ಕೊಟ್ಟನು.<ref name="ship67">ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, Ian. ''ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಸಿಂಕಿಂಗ್ ಶಿಪ್'' (p.67)</ref> WWE ಚೇರ್ ಮನ್ [[ವಿನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಾಹನ್‌]]ರ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಕಂಪನಿಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತಾರೆಗಳಿಗೆ, "ದಯವಿಲ್ಲದ ದಾಳಿ"ಯನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಭೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಲು, ಸೆನಾ ಈ ಸದಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೊಡೆದು ಕೊನೆಯ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊರಕಳುಹಿಸಲು, [[ಏಂಜಲ್ ಸ್ಲಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ರೇಲು ಬಿಗಿ]] ವಶವಾಗುವಿಕೆಯವರೆಗೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.<ref name="resultsjune272002" /> ಸೆನಾ ಕೊನೆಯದಾಗಿ [[ಹವ್ಯಾಸಿ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]]-ಶೈಲಿ[[ಪಿನ್‌]] ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸೋತನು.<ref name="resultsjune272002">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/020627.html|title=SmackDown! results - June 27, 2002|accessdate=2007-05-09|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118155759/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/020627.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ಹತ್ತಿರದ-ಗೆಲುವು, ಸೆನಾ ಒಬ್ಬ [[ಅಭಿಮಾನಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರ]] ನಾದನು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ ಜಿರಿಕೋ]] ನೊಂದಿಗೆ [[ವೈಷಮ್ಯ]]ವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="ship67" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ಲೀ ಕಿಡ್ಮನ್]]ರು [[tag team]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮೊದಲಬಾರಿ [[SmackDown]] [[brand]], [[WWE Tag Team Champions]] ನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/021010.html|title=SmackDown! results - October 10, 2002|accessdate=2007-05-09|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118145323/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/021010.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ವಾರ, ಸೆನಾ [[ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದು]] ಮತ್ತು ಕಿಡ್ಮನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಿಳಿದನು, ಅವರ ಸೋಲಿಗೆ ಅವನೇ ಕಾರಣನೆಂದು ದೂಷಿಸಿದನು.<ref name="ship67" /> ಕಿಡ್ಮನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, [[Halloween]] ಥೀಮ್ ಉಳ್ಳ ''SmackDown'' ನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ [[ವೆನಿಲ್ಲಾ ಐಸ್]] ನಂತೆ ಪೊಷಾಕುಧರಿಸಿ [[freestyle rap]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟನು.<ref name="ship67" /> ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಒಂದು ಹೊಸ [[ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ]] ಯನ್ನು ಪಡೆದನು: ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೋಮೋಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು]]ವ ಒಂದು [[ರಾಪ್ಪರ್]].<ref name="ship67" /> ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ, ಸೆನಾ ಆತನ "ಸಹಿಯ ಚಿಹ್ನೆ" ಯಂತೆ 1980ರ WWF ಲೋಗೋನಲ್ಲಿ — "F" ಕೈಬಿಡುವ "[[Wiktionary:word#Interjection|Word]] Life" ಸ್ಲೋಗನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wweozshop.com/show_products.php?p_id=65|title=John Cena's variant of the 80s WWF logo|accessdate=2007-05-09|publisher=WWEOzShop.com}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಆತನು ಒಬ್ಬ [[ಎನ್ಫೋರ್ಸರ್]] ಬಿ-2 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ (B² ಎಂದು ಬರೆದು ಮತ್ತು "B-Squared" ಎಂದು ಉಚ್ಛ್ರರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) [[ಬುಲ್ ಬುಚಾನನ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದನು,.<ref name="ship67" /> ಬುಚಾನನ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ [[Raw]] ಬ್ರಾಂಡ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ [[ರೆಡ್ ಡಾಗ್‌]]ನಿಂದ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ship67" /> . 2003 ರ ಮೊದಲರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ [[WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌]]ನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟನು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದನು, ವಾರದ "ಮುಕ್ತಶೈಲಿಗಳನ್ನು" ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030306.html|title=SmackDown! results - March 6, 2003|accessdate=2007-05-09|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2013-07-23|archive-url=https://www.webcitation.org/6IKLYpnMF?url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030306.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030313.html|title=SmackDown! results - March 13, 2003|accessdate=2007-05-09|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118144859/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030313.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030320.html|title=SmackDown! results - March 20, 2003|accessdate=2007-05-09|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702091928/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030320.html|url-status=dead}}</ref> ವೈಷಮ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಒಂದು ಹೊಸ [[ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯೂಹಯೋಜನೆ]] ಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದನು: ಲೆಸ್ನರ್‌ನ [[F-5]] ಅನ್ನು ಗೇಲಿಮಾಡಲು [[FU]], ಒಂದು [[Fireman's carry powerslam]] ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.<ref name="ship68">ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, Ian. ''ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಸಿಂಕಿಂಗ್ ಶಿಪ್'' (p.68)</ref> ಸೆನಾ [[ಬ್ಯಾಕ್ಲ್ಯಾಶ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ವಿರುದ್ಧ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದನು. However, Cena was defeated by Lesnar.<ref name="ship67" /><ref name="Backlash 2003 results">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/backlash.html#2003|title=Backlash 2003 results|accessdate=2007-05-09| publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ, ಲೆಸ್ನರ್‌ನಿಂದ ಸೆನಾ ಸೋಲಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="ship67" /><ref name="Backlash 2003 results"/> ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಯಾವಾಗ ಅವನು ಕುರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್‌ನ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[Survivor Series]] ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ ಪುನಃ ಅಭಿಮಾನನಿಗಳ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರನಾದನು.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031113.html |title=SmackDown! results - November 13, 2003 |accessdate=2007-07-06 |publisher=Online World of Wrestling |archive-date=2015-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118153109/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031113.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/survivor.html#2003|title=Survivor Series 2003 results|accessdate=2007-12-29|publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ==== 2004–2005 ==== [[ಚಿತ್ರ:John Cena as United States Champion.jpg|thumb|right|175px| ಅವರ U.S. ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಧರಿಸುವ, ಸೆನಾ Championship belt]] 2004 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ [[Royal Rumble]] [[ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು,<ref name="royalrumble2004">{{cite web|url= http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/rumble.html#2004|title=Royal Rumble 2004 results|accessdate=2007-05-10| publisher=Pro Wrestling History}}</ref> [[ಬಿಗ್ ಶೋ]] ನಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಅಂತಿಮ ಆರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/1988118/mainevent/|title=Chris Benoit (spot No. 1) wins the Royal Rumble Match|accessdate=2007-05-10|publisher=WWE|archive-date=2009-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090604030744/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/1988118/mainevent/|url-status=dead}}</ref> ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್‌ ಬಿಗ್ ಶೋದೊಂದಿಗೆ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040129.html|title=SmackDown! results - January 29, 2004|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040219.html|title=SmackDown! results - February 19, 2004|accessdate= 2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆನಾ [[WrestleMania XX]]ನಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೋನಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಅನ್ನು ಗೆದ್ದನು.<ref name="wrestlemania20">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/mania.html#20|title=WrestleMania XX results|accessdate=2007-05-10|publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ಅವನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡಾ‌ಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಾದಕ್ಕೊಳಗಾದನು [[ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್]] [[ಕುರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್]], [[ರೆನಿ ಡೂಪ್ರೀ]] ಮತ್ತು [[ಟೊರ್ರೀ ವಿಲ್ಸನ್]]ನೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದಗಳು ಉದಯಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040429.html|title=SmackDown! results - April 29, 2004|accessdate=2007-07-06|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಬಲತೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಅವನು ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಜುಲೈ 8 ರಂದು ಆಂಗಲ್‌ ನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ([[ಕೆಯ್‌ಫೇಬ್]]ನನ್ನು, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ) ಅವನನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040708.html|title=SmackDown! results - July 8, 2004|accessdate=2007-07-06|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118160106/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040708.html|url-status=dead}}</ref> ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪನ್ನು ಸೆನಾ [[5 ರ ಉತ್ತಮ]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬೂಕರ್ ಟಿ]] ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದನು [[ನೋ ಮರ್ಸಿ]] ಯಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಗೇರಿದ,<ref name="nomercy04">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/nomercy.html#2004|title=No Mercy 2004 results|accessdate=2007-05-10|publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ನಂತರದ ವಾರದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ[[ಕಾರ್ಲಿಟೊ ಕೆರೆಬ್ಬಿಯನ್ ಕೂಲ್]]ಗೆ ಕ್ಕಾಗಿ ಸೋತನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/041007.html|title=SmackDown! results - October 7, 2004|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಕಾರ್ಲಿಟೊಗಾಗಿ ಸೋತ ನಂತರ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ವೈಷಮ್ಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಬೊಸ್ಟನ್-ಪ್ರದೇಶದ ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್ನಲ್ಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲಿಟೋನ [[ಅಂಗರಕ್ಷಕ]], [[ಜೀಸಸ್‌]]ನಿಂದ ಸೆನಾ [[ಕಿಡ್ನಿ]] ತಿವಿತಕ್ಕೊಳಗಾದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/041014.html|title=SmackDown! results - October 14, 2004|accessdate= 2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/041111.html|title=SmackDown! results - November 11, 2004|accessdate= 2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಈ ಗಾಯವು [[ಕೆಲಸ]]ಮಾಡಿ ಸೆನಾನನ್ನು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಳಗದಿಂದ ದೂರವಿಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ''[[The Marine]]'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.<ref name="OwW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/john-cena.html|title= John Cena profile |publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವಾಗಿ ಅವನ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯಿಂದ, ಸೆನಾ "ಕಸ್ಟಮ್ ಮೇಡ್" ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ [[ಸ್ಪಿನ್ನರ್]]-ಶೈಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಅನ್ನು ಕಾರ್ಲಿಟೋನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/041118.html|title=SmackDown! results - November 18, 2004|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118143119/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/041118.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/unitedstates/30445411131|title=John Cena's Second Reign as US Champion|accessdate=2007-05-10|publisher=WWE|archive-date=2005-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20050624010358/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/unitedstates/30445411131|url-status=dead}}</ref> 2005ರ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು. ಸೆನಾ ಮತ್ತು [[Raw]] [[ಬ್ರಾಂಡ್]] ರೆಸ್ಲರ್ [[ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ]] ರು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು [[ವಿನ್ಸ್ ಮೆಕ್‌ಮಹೊನ್]] ಸ್ಟೇಜ್ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಸಡನ್ ಡೆತ್]] ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸೆನಾ ಹೊರಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="royalrumble05">{{cite news|title=2007 Wrestling Almanac & Book of Facts| work=Wrestling’s Historical Cards|publisher=Kappa Publishing|year=2007|page=117}}</ref> ನಂತರದ ತಿಂಗಳು, ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂದ್ಯ [[WrestleMania 21]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಸೆನಾ ಕುರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು ಮುಂದೆ <ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/nowayout.html#2005|title=No Way Out 2005 results|accessdate=2007-05-10 |publisher=Pro Wrestling history}}</ref> [[WWE Champion]] [[ಜಾನ್ "ಬ್ರಾಡ್ಷಾ" ಲೇಫೀಲ್ಡ್]] (JBL) ಮತ್ತು ಅವನ [[ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್]]ನೊಂದಿಗಿನ ವೈಷಮ್ಯ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವೈಷಮ್ಯದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ತನ್ನ US ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ [[ಒರ್ ಲಾಂಡೋ ಜೋರ್ಡಾನ್]]ಗೆ ಸೋತನು,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050303.html|title=SmackDown! results - March 3, 2005|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಅವನು ಬ್ಲೋ-ಅಪ್ಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ JBLನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರಂಪರಿಕ ಶೈಲಿಯ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050310.html|title= SmackDown! results - March 10, 2005|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆನಾ JBLನನ್ನು WrestleManiaದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಪನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[world ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]]ನ್ನು ಪಡೆದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/mania.html#21|title=WrestleMania 21 results| accessdate=2007-05-10|publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ನಂತರ ಸೆನಾ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಮಾಡಿದ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಪಡೆದನು,<ref name="April 14, 2005">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/050414.html|title=SmackDown! results - April 14, 2005|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ JBLನು ಅಸಲಿ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ತಾನೇ ಇನ್ನೂ WWE Championನ ವಾರಸುದಾರನೆಂದು ಹೇಳಿದನು,<ref name="April 14, 2005" /> ಸೆನಾ ಅಸಲಿ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಒಂದು [["I Quit" ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] [[ತೀರ್ಪಿನ ದಿನ]]ದಂದು ಪುನಃ ದಾವೆ ಹೂಡುವವರೆಗೂ ಅದು ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/judgement.html#2005|title=Judgment Day 2005 results|accessdate=2007-05-10|publisher=Pro Wrestling history|archive-date=2007-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070507014206/http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/judgement.html#2005|url-status=dead}}</ref> ಸೆನಾ ಜೂನ್ 6, 2005ರಂದು ರಾ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ರೆಸ್ಲರ್ ಆಗಿ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ [[ಎರಿಕ್ ಬಿಷಪ್ಸ್]] ನಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕದ [[ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಲಾಟರಿ]] ಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="PS132">{{cite news|first=Ant|last=Evans|title=Power Slam |work=What’s going down…|publisher=SW Publishing LTD|id= 132|page=4|accessdate=2009-01-11}}</ref> ಆನಂತರ [[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] (ಇಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ) ನ ವಿರುದ್ಧ [[ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟಾಂಡ್]] ನ ರೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಷಫ್‌ನೊಂಗೆ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050606.html|title=RAW results - June 6, 2005|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆನಾನ ರಾ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಷ್ಟವಾಗಿಸುವೆನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ನೆ ಮಾಡಿ ಸೆನಾನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಜೆರಿಕೊನೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050711.html|title =RAW results - July 11, 2005|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಅವರ ದ್ವೇಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಜೆರಿಕೊನು [[ವಿಲನ್]] ಎಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ [[ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದರು]].<ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/recaps/ppv/20050821.shtml|title=SummerSlam 2005 recap|accessdate=2007-07-07|publisher=Online Onslaught|archive-date=2008-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080609224649/http://www.oowrestling.com/recaps/ppv/20050821.shtml|url-status=dead}}</ref> ಇದೆ ಕ್ರಮ ಮುಂದುವರೆದು, ಬಿಷಫ್ನ ಬಲಗೈಬಂಟನಂತ್ತಿದ್ದ [[ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ <ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20051024.shtml|title=RAW results - October 25, 2005|accessdate=2007-06-10|publisher=Online Onslaught|last=Scaia|first=Rick|quote=Cena's in the ring marinating in a mixture of 75% squeals and 25% boos|archive-date=2009-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090730071549/http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20051024.shtml|url-status=dead}}</ref> ದ್ವೇಷ, ಸೆನಾ ಜೆರಿಕೊನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 22ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[You're Fired]] ''ರಾ'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050822.html|title=RAW results - August 22, 2005|accessdate=2007-05-10|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080320012958/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050822.html|url-status=dead}}</ref> ದ್ವೇಷ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಂತೆ ಅಸಮಾಧಾನದ ಹೊಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದು ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಸೆನಾನ ರಿಂಗ್-ಇನ್-ಸ್ಟೈಲ್ ಮತ್ತು ಅವನ [[ಫ್ಯಾಶನ್]] ಒಪ್ಪದೇ ಸೆನಾ ಒಬ್ಬ "ವಿವಾದಿತ ಚಾಂಪಿಯನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/columns/oo/20060927.shtml|title=All The Angle That's Fit To Print, plus TONS of Other Catch-up News|accessdate=2007-06-10|publisher=Online Onslaught|archive-date=2011-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015173620/http://www.oowrestling.com/columns/oo/20060927.shtml|url-status=dead}}</ref> ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಆಂಗಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ದ್ವೇಷದೊಂದಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಕೂಡಾ ಸೆನಾ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಮುಂದೆ [[ಅನರ್ಹತೆ]]<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/unforgiven.html#2005|title=Unforgiven 2005 results |accessdate=2007-05-10 |publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ಗಾಗಿ - WWE ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಟೈಟಲ್‌ಗಳು ಕೈ ಬದಲಾಯಿಸಲಾರವು- [[ಸರ್ವೈವರ್ ಸಿರೀಸ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮರೆಯಲಾರದ]] ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ[[ಚುಚ್ಚಿದ್ದ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಟೈಟಲ್‌ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/survivor.html#2005| title=Survivor Series 2005 results|accessdate=2007-05-10|publisher=Pro Wrestling history}}</ref> ಆಂಗ್ಲನೊಂದಿಗಿನ ದ್ವೇಷ, ಸೆನಾ ದ್ವಿತೀಯ ಸಮರ್ಪಣಾ ತಳಹದಿಯು[[ಮುಕ್ತಾಯದ ಜಾಣ್ಮೆ]] ಆ [[STFU]] (a [[ಸ್ಟೆಪ್ವೋವರ್ ಟೋಹೋಲ್ಡ್ ಸ್ಲೀಪರ್]] ಅದಾಗ್ಯೂ [[ಸ್ಟೆಪ್ವೋವರ್ ಟೋಹೋಲ್ಡ್ ಫೇಸ್ಲಾಕ್]]ಗೆ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನವೆಂಬರ್ 28ರಂದು ''ರಾ'' ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಟ್ರಿಪಲ್ ಟ್ರೀಟ್]] [[ಸಬ್ಮಿಷನ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ]]ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051128.html|title=RAW results - November 28, 2005|accessdate=2007-04-05| publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ==== 2006–2007 ==== [[ಚಿತ್ರ:Edge vs. Cena.jpg|left|thumb|200px| WWE ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಸೆನಾ.]] ಸೆನಾ ತನ್ನ[[WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ಅನ್ನು [[New Year's Revolution]]ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಆದರೆ [[Elimination Chamber]]ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಚಾರಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬದಲಾಗಿ, ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಚೇಂಬರ್ ಗೆದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅವನನ್ನು [[ಎಡ್ಜ್]]ನ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅವನು [[ಮನಿ ಇನ್ ದ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಅದೇನೆಂದರೆ- ಒಂದು "ನಿಶ್ಚಿತ ಟೈಟಲ್ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಆಫ್ ದ ಓನರ್ಸ್ ಚೂಸಿಂಗ್" ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು [[ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್‌]]ಗಳ ನಂತರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆಲ್ಲಲ್ಲು ಸೆನಾನಿಗೆ ತಿವಿದನು.<ref name="NYR06">{{cite news|title=2007 Wrestling Almanac & Book of Facts|work=Wrestling’s Historical Cards|publisher=Kappa Publishing|year=2007|page=119}}</ref> ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ [[Royal Rumble]]ನಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ್ನು ಪುನಃ ಗೆದ್ದನು.<ref name="NYR06" /> ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಸೆನಾ [[Triple H]], ನೊಂದಿಗೆ [[ವೈಷಮ್ಯ]] ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡನು, ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಗುಂಪು ಸೆನಾನ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಹನೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ [[Triple H]] ನ್ನುಬೇಕಂತಲೇ ಉರಿದುಂಬಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20060320.shtml|last=Scaia|first=Rick|title=RAW results - March 20, 2006|accessdate=2007-07-10|publisher=Online Onslaught|quote=For Cena's initial entrance, it's high pitched squeals, and the requisite 40-50% boos... [...]there were significant cheers for Trips, which is the REAL issue in play, here.|archive-date=2009-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729015328/http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20060320.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20060403.shtml|title=RAW results - April 2, 2006|accessdate=2007-07-10|publisher=Online Onslaught|quote=What [Cena] hears is the same thing he heard last night: 10,000 lustily booing the hell out of him, and maybe 5,000 frantically cheering to try to match that volume level.|archive-date=2009-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090730063854/http://www.oowrestling.com/recaps/raw/20060403.shtml|url-status=dead}}</ref> [[ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ [[ರಾಬ್ ವಾನ್ ಡಮ್]] ನನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳುವಾಗ ತೀವ್ರತರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. [[Hammerstein Ballroom]] ನಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ "old school" ECWನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಉದ್ಘರಿಸಿದ "ಸೆನಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ಬಿಡುವೆ " ನೀನು ಕುಸ್ತಿಪಟು ಆಗಲಾರೆ" ಮತ್ತು "ಅದೇ ಹಳೆಯ ಸೋಲೆ ನಿನಗೆ ಗತಿ". ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಸೆನಾ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು "ನೀನು ಇನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಿದೆ" ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಡ್ಜ್‌ನ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಸೆನಾನನ್ನು ವ್ಯಾನ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಇರಿದನು, ಸೆನಾ ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="cybersunday06" /> [[ಚಿತ್ರ:Cena-2006.jpg|thumb|right|300px|ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನುಅ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ, ಸೆನಾ]] ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್‌ ಡ್ಯಾಮ್‌ ವಿರುದ್ಧ [[Triple Threat match]]ನಲ್ಲಿ ಏಡ್ಜ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದನಂತರ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060703.html|title=RAW results - July 3, 2006|accessdate=2007-05-11|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118141116/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060703.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಮೊದಲು ವರ್ಷದಿಂದಿದ್ದ ಸೆನಾ ಮತ್ತು ಅವನ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಪುನಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ಎಡ್ಜ್ ಟೈಟಲನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ಹೊರಟು- [[brass knuckles]]<ref name="cybersunday06" /> ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು (ಕಾರಣ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಗಳು ಕೈ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ) ಮತ್ತು ತಂತಾನೆ ಅನರ್ಹಗೊಂಡನು<ref name="snme1">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/snme/060715.html|title=Saturday Night's Main Event results - July 15, 2006|accessdate=2007-05-11|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> - ಸೆನಾನು ತನ್ನದೆ ಆದ "ಕಸ್ಟಮ್‌" ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಲೋಗೋ ಆಗಿ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060821.html|title=RAW results - August 21, 2006|accessdate=2007-05-11|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆನಾ ಕೊನೆಗೂ [[ಟೇಬಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಡರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಚೇರ್ಸ್ ಮ್ಯಾಚ್‌]] ನಲ್ಲಿ [[ಮರೆಯಲಾಗದ]] ದಂತಹ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೆನಾ ಸೋತದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ Raw ಬ್ರಾಂಡ್ ತೊರೆದು ಸ್ಮಾಕ್‌ ಡಾನ್‌ ಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಶರತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060828.html|title=RAW results - August 28, 2006|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=2007-04-05|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118154551/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060828.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/unforgiven.html#2006|title=Unforgiven 2006 results|accessdate=2007-05-11|publisher=Pro Wrestling History}}</ref>. ಸೆನಾ ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ''Raw'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಹಿಂದಿರಿಗಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/060918.html|title=RAW results - September 18, 2006|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಎಡ್ಜ್‌ ನೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರತರವಾದ ದ್ವೇಷದಿಂದಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ಅಂತರ ಛಾಪಿನ[[ಕೋನ]]ದ "ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ಚಾಂಪಿಯನ್" ಎಂದು ಧೃಢಪಡಿಸಲು- ಅಥವಾ WWE ನ ಮೂರು ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಸೆನಾನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಓಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸೆನಾ [[World Heavyweight Champion]][[King Booker]], ಮತ್ತು [[ECW World Champion]] [[The Big Show]]ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವೈಷಮ್ಯ ಪೂರಿತ ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಾದ [[Cyber Sunday]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದನು.<ref name="October 16">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/061016.html|title=RAW results - October 16, 2006|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಯಾವಾಗ ಅವನು ರಾನಲ್ಲಿ [[ಜಾನಿ ನಿಟ್ರೋ]] ಮತ್ತು [[ಮೆಲಿನಾ]]ನೊಂದೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೋ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲದ [[ಕೆವಿನ ಫೆಡರ್ಲೈನ್]] ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ. [[worked]]ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಫೆಡರ್ಲ್ಲೈನ್ನೊಂದಿಗೆ ''Raw'',<ref name="October 16" /> ದೈಹಿಕವಾಗಿ ವಾಗ್ಯುದ್ಧ್ಯ ನಡೆಯಿತು, ಸೈಬರ್‌ ಸಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಫೆಡರ್ಲ್ಲೈನ್, ಸೆನಾನ್ನು ಸೋಲಿಸಬೇಕೆಂದು World Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಬೂಕರ್ನಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು.<ref name="cybersunday06">{{cite news|title=2007 Wrestling Almanac & Book of Facts|work=Wrestling’s Historical Cards|publisher=Kappa Publishing|year=2007|pages=121–122}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ [[ಉಮಾಗ]]ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೆನಾ ಸೋಲದೆ ಆರಂಭವಾದ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/061127.html|title=RAW results - November 27, 2006|accessdate=2007-04-05|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118161729/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/061127.html|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಡಿದನು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೆವಿನ್ ಫೆಡರ್ಲೈನ್ನೊಂದಿಗೆ ಆತನ ವೃತ್ತಾಂತ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ''Raw'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಮಾಗಾನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಫೆಡರ್ಲೈನ್ನಿಂದ ಸೆನಾ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟನು, ಹಾಗಾದರೂ ಕೂಡ ಅವನು ಫೆಡರ್ಲೈನ್‌ ನ ಮೇಲೆ [[FU]] ನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರಾತ್ರಿ ತನ್ನ ಕೈ ಚಳಕವನ್ನು ತೋರಿಬಿಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070101.html|title=RAW results - January 1, 2007|accessdate=2007-05-11|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118145843/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070101.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ವೈಷಮ್ಯವಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಮಾಗಾನ "ಮುರಿಯಲಾಗದ" ಗೆರೆಯನ್ನು [[New Year's Revolution]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/newyearsrevolution/matches/3678150/results/|title=Champ ends the streak|last=Tello|first=Craig|accessdate=2007-07-10|publisher=WWE|archive-date=2010-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325192203/http://www.wwe.com/shows/newyearsrevolution/matches/3678150/results/|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೆನಾನು ಮುರಿದುಹಾಕಿದನು. [[ಸ್ಪ್ಲೀನ್]],<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/01222007/articles/39182221|title=Cena Injury Update|last=Hunt|first=Jen|accessdate=2007-04-05| publisher=WWE}}</ref> ನ ಕೆಲಸದ ದಕ್ಕೆಯುಂಟಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನಿಗದಿತ [[ಲಾಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್]]ಮರು ಪಂದ್ಯ ಮಾಡಿ [[ಕೇಫೇಬ್ನ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್|[[ಕೇಫೇಬ್]]ನ [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]]]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ಆದರೂ ಆ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದು ಸೆನಾ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="royalrumble07">{{cite news|title=Pro Wrestling Illustrated, May 2007|work=Arena reports|year=2007|month=June| page=130|publisher=Kappa Publishing}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cena-WordLife-04.jpg|thumb|left|215px|"ವರ್ಡ್ ಲೈಫ್‌"ನ ಅರ್ಥ ಹೇಳಲು ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಸೆನಾ.]] ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ನಂತರದ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಸೆನಾ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡ [[ಶೌನ್ ಮೈಕೇಲ್ಸ್]]ದವರು [[ರೇಟೆಡ್-ಆರ್ಕೆಓ]]ನ (ಏಡ್ಜ್‌ ಮತ್ತು [[ರಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್]]) ರನ್ನು [[ವರ್ಲ್ದ್ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]]ಗಾಗಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆನಾ ಡಬಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news| title=Pro Wrestling Illustrated, May 2007|work=Arena Reports|publisher=Kappa Publishing|year=2007|month=May|page=134}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2 ರ ''ರಾ'', ಪ್ರಸಂಗದ ಮೇಲೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ [[ರೆಸ್ಲಲ್ಮೆನಿಯಾ 23]],<ref>{{cite news|author=McElvaney, Kevin|title=Pro Wrestling Illustrated, July 2007|work=WrestleMania 23|publisher=Kappa Publishing|year= 2007|month=June|pages= 74–101}}</ref> ದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ, ಸೆನಾನನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ 10 ಟೀಮ್ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ಸ್]]ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಸೆನಾನ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದನು. ಕೊನೆಗೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಅನ್ನು [[ದ ಹಾರ್ಡಿಸ್]] ([[ಮ್ಯಾಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್]])ರು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|title=Pro Wrestling Illustrated, July 2007|work=Arena reports|year=2007|month=June|page=133|publisher=Kappa Publishing}}</ref> ತಿಂಗಳಿನ ಉಳಿದಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌, ಓರ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಎಡ್ಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ವೈಷಮ್ಯ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಸೆನಾ, ತನ್ನ ಮೇಲೆ ತಾನೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಕೈ ತಪ್ಪಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವವನಿದ್ದ [[The Great Khali]]ನು ಸೆನಾನ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪಂದ್ಯದಿಂದ "ಹೊರಗಟ್ಟುವ" ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಅರಿತನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070507.html|title=RAW results - May 7, 2007| accessdate=2007-06-04|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ, ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಖಲಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈಷಮ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಸೆನಾ, [[ನಿರ್ಣಾಯದದಿನ]]<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/judgementday07.html|title=WWE Judgment Day 2007 Results|accessdate=2007-06-04|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413110544/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/judgementday07.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/4124402/results/|title=Judgment Day 2007 Results: Goliath goes down|first=Louie|last=Dee|publisher=WWE|accessdate=2007-07-06|date=May 20, 2007|quote=It was truly an impressive (and improbable) victory for the WWE Champion, magnified even more by the fact that he made Khali do something he’d never done before: tap out.|archive-date=2017-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109153632/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/4124402/results|url-status=dead}}</ref> ದಂದು ಮತ್ತು [[ಪಿನ್‌ಫಾಲ್]] ನ [[ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟಾಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಕತಾಳಿಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸಬ್‌ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ WWE ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070521.html|title=RAW results - May 21, 2007|accessdate=2007-06-04| publisher= Online World of Wrestling}}</ref><ref>{{cite web|title=One Night Stand 2007 Results: Crafty Cena conquers, pins Great Khali|url= http://www.wwe.com/shows/ecw/shows1/onenightstand/matches/4362508/results/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070606082019/http://www.wwe.com/shows/ecw/shows1/onenightstand/matches/4362508/results/|archivedate=2007-07-06|first=Coret|last=Clayton|date= 2007-06-03|publisher=WWE|accessdate=2007-07-06|quote=The Champ had beaten the never-pinned monster.}}</ref> ನಂತರ ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್‌ನನ್ನು WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070730.html|title=RAW results - July 30, 2007|accessdate=2007-08-27|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಗಾಗಿ ನಂ.1 ಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದಾಗ, ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಸಮ್ಮರ್‌ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್]]ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದು, ಮೂರು [[ಆರ್ಕೆಓಎಸ್]] ದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಓರ್ಟನ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದನಾದರೂ, ಆದರೆ ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam07/matches/3900088/results/ |title=SummerSlam 2007 Results|publisher= WWE|accessdate=2007-08-26|date=2007-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070829020754/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/matches/3900088/results/|archivedate=2007-08-29}}</ref> ರೆಫ್ರೀಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದ ಸೆನಾ ಅನರ್ಹತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಆರ್ಟನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ [[ಮರೆಯಲಾಗ]]ದಂತಹ ಮರುಪಂದ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2007 ರಂದು ''Raw'' ನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ [[ಮಿಸ್ಟರ್ ಕೆನೆಡಿ]] ನೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಹಿಪ್ ಟಾಸ್]]ನ್ನು ಸೆನಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ [[ಕ್ರಮಬದ್ದವಾದ]] [[ಪೆಕ್ಟ್ರೋಲ್ ಮಸಲ್]] ಅನ್ನು ಕಿತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="surgvid">{{cite video|people=Dr. James Andrews|date=2007-10-04|title=Exclusive footage: John Cena surgery|url=http://www.wwe.com/content/media/video/vms/raw/2007/october1-7/5581280|format=WMV|publisher=WWE|accessdate=2007-10-04|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011002542/http://www.wwe.com/content/media/video/vms/raw/2007/october1-7/5581280|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ರಾಂಡಿ ಆರ್ಟನ್‌ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಎದೆ ಹಂದರದ ಮೂಳೆ ಮಾಂಸಖಂಡದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋದದ್ದರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾದ ಅವನು, ಪುನರ್ ಚೇತರಿಕೆಗಾಗಿ 7 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ 1 ವರ್ಷವಾದರೂ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="TornPec">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/10012007/articles/cenainjuryupdate|title= Cena out with pec tear, must surrender WWE title|first=Bryan|last=Robinson|accessdate=2008-01-29|publisher=WWE}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/content/media/video/vms/raw/2007/october8-14/5609240|title=John Cena speaks out for the first time since his surgery|date=2007-10-08|accessdate=2007-10-29|publisher=WWE|archive-date=2011-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605052453/http://www.wwe.com/content/media/video/vms/raw/2007/october8-14/5609240|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಪಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ''[[ECW]]'' ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸ್ ಮೆಕ್‌ಮಹನ್‌ ಮಾಡಿದ ಘೋಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ 19ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘವಾದ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಪನ್ನು ಸೆನಾ ತನ್ನ ಬಿರುದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=Inside WWE > Title History > WWE Championship|accessdate=2007-10-02| publisher=WWE}}</ref> ಸೆನಾನ ಸರ್ಜರಿಯು [[ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್, ಅಲಬಾಮಾ]] ದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್. ವಿನ್ಸ್ಸೆಂಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ [[ಜೆಮ್ಸ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್]] ಕಿಲೂ ಮೂಳೆ ತಜ್ಞನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="surgvid" /> ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, WWE.comನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನು ಅನೇಕ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುವುದು ಎಂದು Dr. Andrews ಮತ್ತು ಸೆನಾನ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತುದಾರ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite video|date=10 October 2007|title=John Cena begins road to recovery|url=http://www.wwe.com/content/media/video/vms/none/2007/october15-21/5675400?zone=raw_index|medium=WMV|publisher=WWE|accessdate=2007-10-24|archive-date=2007-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026010751/http://www.wwe.com/content/media/video/vms/none/2007/october15-21/5675400?zone=raw_index|url-status=dead}}</ref> ಅವನ ಗಾಯದ ಹೊರತಾಗಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಸ್ಪೀಚರ್‌ [[ಟಿಕ್ರಿಟ್]], [[ಇರಾಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ WWE ಚಿತ್ರಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಪಾಲ್ಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/071224.html|title=WWE RAW Results - December 24, 2007|accessdate=2007-12-25|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118152205/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/071224.html|url-status=dead}}</ref> ==== 2008—ಇಂದಿನವರೆಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:John Cena August 2008.jpg|thumb|right|upright| ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆನಾ]] [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ಪಂದ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಅವನು, ಪಂದ್ಯವನ್ನುಗೆಲ್ಲುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಚ್]]ನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮೂಲಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯಾ ಟೈಟಲ್ ನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="Rumble08">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/royalrumble08.html|title=Royal Rumble 2008 results|accessdate=2008-01-29|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2009-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906075113/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/royalrumble08.html|url-status=dead}}</ref> ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯಾ ತನಕ ಕಾಯುವುದರ ಬದಲು ಟೈಟಲ್ ಶಾಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು [[ವ್ವೆ ಚಾಂಪಿಯನ್]] [[ರಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್]]ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯ [[No Way Out]] pay-per-view<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/080128.html|title= RAW results - January 28, 2008|accessdate= 2008-04-01|publisher= Online World of Wrestling|archive-date= 2015-11-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20151118144856/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/080128.html|url-status= dead}}</ref> ಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಗೆದ್ದರೂ ಕೂಡ [[ಅನರ್ಹತೆ]]ನಿರ್ಣಯದಿಂದಾಗಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/nowayout08.html|title=No Way Out 2008 results|accessdate=2008-02-19|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2009-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901041156/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/nowayout08.html|url-status=dead}}</ref> ನೋ ವೆ ಔಟ್ ರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ, ಸೆನಾನನ್ನು ಮತ್ತು, [[ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯಾ XXIV]]'s ಯ ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಪುನಃ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಟ್ರಿಪಲ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಡಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಚ್,<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/080218.html|title=Raw results - February 18, 2008|accessdate=2008-04-01|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2015-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118124602/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/080218.html|url-status=dead}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓರ್ಟಾನ್ನಿಂದ್ ತಿವಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/wrestlemania24.html|title=WrestleMania XXIV results|accessdate=2008-04-01|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> [[Backlash]]ದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ [[ಫ್ಯಾಟಲ್ ಪೋರ್-ವೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ]]ದ ಟೈಟಲ್ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾದನಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಓರ್ಟನ್ನಿಂದತಿವಿತಕ್ಕೊಳಗಾದನು.<ref name="Slam - Backlash">{{cite web|first=Dave|last=Hillhouse|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/04/28/5407546.html|title=HHH reigns again after Backlash|accessdate=2008-06-23|date=2008-04-28|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=SLAM! Sports|archive-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419050733/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/04/28/5407546.html|url-status=dead}}</ref> ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಚ್ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೆನಾ, ಜಾನ್ "ಬ್ರಾಡ್ಶಾ" ಲೀಫೀಲ್ಡ್ (JBL),<ref name="Slam - Backlash" /> ನನ್ನು ಹೊರದೂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ವೈಷಮ್ಯ 2005ರಿಂದ ನವೀಕರಿಸಿದನು. [[ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಿನ]] ಮತ್ತು [[ಒನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟಾಂಡ್]]ನ [[ಪರ್ಸ್ಟ್ ಬ್ಲಡ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಸೆನಾ JBL ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|first=Bob|last=Kapur|work=Slam! Sports|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html|title=Judgment Day spoils streak of good shows|accessdate=2009-05-01|date=2008-05-18|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419003808/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/2008-01.htm|title=WWE One Night Stand 2008|accessdate=2008-06-23|publisher=PWWEW.net|archive-date=2015-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105132605/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/2008-01.htm|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]]ಯ [[ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಲಾಟ್ ಬ್ರಾಲ್]]ನ [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಷ್]]ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ JBL ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/07/20/6215361.html|title=The Great American Soap Opera|last=Hillhouse|first=Dave|date=2008-07-20|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-01-19|archive-url=https://www.webcitation.org/6DmxJibA0?url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/07/20/6215361.html|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 4ರ ''Raw'' ಎಡಿಷನ್ನಲ್ಲಿ ಸೆನಾನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ[[World Tag Team Champion]] ಪಟ್ಟ ಪಡೆದನು, [[ಕೋಡಿ ರೋಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಡ್ ಡಿಬಿಯಾಸ್]]ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು [[ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟ]],<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/08042008/|accessdate=2008-08-05|date=2008-08-05|last=Sitterson|first=Aubrey|title=Championship scramble|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ತಂಡ ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಜಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/results/|accessdate=2008-08-12|date=2008-08-11|last=Sitterson|first=Aubrey|title=Bracing for a SummerSlam|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916150049/http://www.wwe.com/shows/raw/results/|url-status=dead}}</ref> ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟನು ಸೆನಾ ವಿರುದ್ಧ [[ಸಮ್ಮರ್ಸ್ಲ್ಯಾಮ್]];<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html|title=SummerSlam comes close to 'blockbuster' status|last=Plummer|first=Dale|coauthors=Nick Tylwalk|date=2008-08-17|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=2009-08-12|archive-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419051148/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html|url-status=dead}}</ref> ಸೋತ ತಕ್ಷಣ, [[ಅನ್ಫರ್ಗಿವೆನ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿ ಸ್ಕ್ರಾಂಬಲ್]] ಮ್ಯಾಚ್ಗಳಾದ [[ಸಿಎಂ ಪಂಕ್]]'ಗಳು, [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೈಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]]ಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ವರಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. [[ರೇ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋ]] ಬದಲಾಗಿ ಅವನು ನೇಮಕಗೊಂಡನಾದರೂ, ಸೆನಾನ ಹೆಸರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ಸೆನಾನ ಕತ್ತಿಗೆ ಆದ ಹರ್ನಿಯೇಟೆಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಗಾಯಕ್ಕೆಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/results/|accessdate=2008-08-25|date=2008-05-28|last=Sitterson|first=Aubrey|title=Championship scramble|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916150049/http://www.wwe.com/shows/raw/results/|url-status=dead}}</ref> ಗಾಯ ವಾಸಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೆನಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/cenaoutvowstoreturn|accessdate=2008-08-27|date=2008-08-26|title=Cena out, vows to return|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/news/cenasurgeryinterview|accessdate= 2008-08-27|date=2008-08-26|title=John Cena: Post-surgery interview|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ pay-per-view ಇವೆಂಟ್ [[ಸರ್ವೇಯರ್ ಸೀರೀಸ್]]ನಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾದ ಸೆನಾ, [[ಕ್ರಿಸ್ಜೆರಿಕೋ]] ವಿರುದ್ಧ ಅವನ ಮೊದಲನೇ World Heavyweight ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಸೋತನು.<ref>{{cite news|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2008/matches/8464612/results/|title=The Champ is back!|last=Sitterson|first=Aubrey|date=2008-11-23|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2008-11-24|archive-date=2009-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031042344/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2008/matches/8464612/results/|url-status=dead}}</ref> ಅವರಿಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು [[ಆರ್ಮಾಗೆಡ್ಡಾನ್]]ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. ಅದು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆಂದರೆ ಸೆನಾ ತನ್ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.wwe.com/shows/armageddon/matches/8728776/results/|title=The falls of Jericho|last=Sitterson|first=Aubrey|date=2008-12-14|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2009-02-10|archive-date=2010-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506104507/http://www.wwe.com/shows/armageddon/matches/8728776/results/|url-status=dead}}</ref> ಸೆನಾ ತನ್ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ನ್ನು [[ನೋ ವೇ ಔಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಎಡ್ಜ್ ನಂತರ [[ಕೋಫಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್]]ನು ಎಡ್ಜ್ನ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಛೇಂಬರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9229100/results/|title=Gold way out|last=Tello|first=Craig|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2009-02-19|archive-date=2010-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205191624/http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9229100/results/|url-status=dead}}</ref> ಸೆನಾಗೆ ಅವನ ಟೈಟಲನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ [[ವ್ರೇಸ್ಟಲ್ಮೇನಿಯಾ XXV]]ನ ಟ್ರಿಪಲ್ ಟ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಶೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ವಿಜಯಿಯಾಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/2009/matches/9472972/results/|accessdate=2009-04-06|date=2009-04-05|last=Passero|first=Mitch|title=Cena reclaims his gold|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091108122025/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/2009/matches/9472972/results/|url-status=dead}}</ref> [[Backlash]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲಾಸ್ಟ್ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ಮ್ಯಾಚ್]]ನಲ್ಲಿ ಪುನಾ ಸೆನಾನು ಎಡ್ಜಿಗೆ ತನ್ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸೆನಾನಿಗೆ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/9808960/results/|accessdate=2009-04-26|date=2009-04-26|last=Passero|first=Mitch|title=Fueled by hatred and desperation|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428163904/http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/9808960/results/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೆನಾ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಸೆನಾ STFನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ [[ಸಬ್ಮಿಷನ್ ಮ್ಯಾಚ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/matches/10109268/results/|title=Results:Conservation of momentum leads to victory|date=2009-05-17|accessdate=2009-05-17|last=Sitterson|first=Aubrey|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728091608/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/matches/10109268/results/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ರೂಲ್ಸ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/matches/10247542/results/|title=Results:Submission Accomplished|last=Murphy|first=Ryan|date=2009-06-07|accessdate=2009-06-14|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611184326/http://www.wwe.com/shows/extremerules/matches/10247542/results/|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ pay-per-view ನಲ್ಲಿ, [[ನೈಟ್ ಆಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್]], WWE ಚಾಂಪಿಯಶಿಪ್ನ ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು, ಅದು Triple H ಮತ್ತು WWE Champion Randy Orton ನೊಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. Cena, however, did not win the match.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/10729722/results/|title=Results:The Viper repeats hisss-tory|last=Tello|first=Craig|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2009-07-26|accessdate=2009-08-09|archive-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100222122903/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/10729722/results/|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]]ನಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ರ್ಯಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್‌ಗಾಗಿ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ [["ಐ ಕ್ವಿಟ್" ಮ್ಯಾಚ್]]ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಗಾಗಿ ಸೋತನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/matches/11401128/results/|title=Results: Quitting time|last=Sitterson|first=Aubrey|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2009-09-13|accessdate=2009-09-13|archive-date=2016-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409134410/http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/matches/11401128/results/|url-status=dead}}</ref> [[Hell in a Cell]] ನಲ್ಲಿ ಓರ್ಟನ್‌ಗಾಗಿ ಸೆನಾ [[Hell in a Cell]] ಮ್ಯಾಚನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|title=Title changes highlight Hell in a Cell|date=2009-10-07|last=Sokol|first=Chris|coauthors=Sokol, Brian|accessdate=2009-10-06|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419051350/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ, [[Bragging Rights]]ನಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಒರ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ 60 ನಿಮಿಷದ [[ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮ್ಯಾಚ್]]ನ್ನು ಸೋತನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebraggingrights/matches/11988122/results/|title=Results: Iron will in the Steel City|last=Tello|first=Craig|date=2009-10-25|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate=2009-10-26|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029132944/http://www.wwe.com/shows/wwebraggingrights/matches/11988122/results/|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಸೆನಾ [[ಷೀಮಸ್]]ನ್ನು [[WWE TLC: Tables, Ladders & Chairs|TLC: ಟೇಬಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಡರ್ಸ್ &amp; ಚೇರ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಟೇಬಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾಚ್]]ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_37357.shtml|title=Caldwell's WWE TLC PPV Report 12/13: Complete PPV report on Cena vs. Sheamus, DX vs. JeriShow, Taker vs. Batista|last=Caldwell|first=James|date=2009-12-13|publisher=PWTorch|accessdate=2009-12-14}}</ref> == ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು == === ಸಿನಿಮಾ === [[ಚಿತ್ರ:John Cena - The Marine premiere.jpg|thumb|200px|ದ ಮೆರೈನ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಮೆರೈನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆನಾ.]] ಅಕ್ಟೋಬರ್13, 2006 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ World Wrestling Entertainmentನ ವಿಭಾಗವಾದ [[WWE ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]] ಸೆನಾನ ಮೊದಲನೇ ಚಿತ್ರವಾದ- ''[[ದ ಮರೈನ್]]'' ನನ್ನು [[20th Century Fox]] ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹಂಚಿಕೆಮಾಡಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ, ಆ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು [[$]]7 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣ ಮಾಡಿತು.<ref name="boxoffice">{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/marine/numbers.php|title=The Marine: Box Office Summary| publisher=RottenTomatoes.com|accessdate=2007-07-04}}</ref> ಹತ್ತು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಈ ಚಿತ್ರವು $18.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="boxoffice" /> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ DVD ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ $30 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="boxoffice" /> ಆತನ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರ WWE ಸ್ಟೂಡಿಯೋದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ''[[12 Rounds]]''.<ref name="mf">{{cite news|url= http://www.mensfitness.com/lifestyle/entertainment/236|title=John Cena on Acting|last=Millado|first=Nate|date=March 2009|work=[[Men's Fitness]]|accessdate=2009-03-16}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2008 ರಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು;<ref name="mf" /><ref name="NOLA">{{cite web|url=http://blog.nola.com/business_of_film/2007/12/state_film_office_announces_20.html|title=State Film Office announces 2007 statistics|first=Roberta|last=Carrow-Jackson|publisher=NOLA.com|date=2007-12-07|accessdate=2008-01-11|archive-date=2008-01-28|archive-url=https://archive.is/20080128194854/http://blog.nola.com/business_of_film/2007/12/state_film_office_announces_20.html|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮಾರ್ಚ್ 27, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವನು ಜನಪ್ರಿಯ [[YouTube]] ಸರಣಿ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[Fred: The Movie]]'' [[ಫ್ರೆಡ್ ಫಿಗಲ್‌ಹಾರ್ನ್‌]]ನ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ ಈ ಚಿತ್ರವು ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2010ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} === ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು === ಪ್ರಥಮ WWE ಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸೆನಾ 2001ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್]] ಷೋ ಆದ ''ಗೋ ಸಿಕ್'' ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಬೇಕರ್, ಶಕ್ತಿಯುತ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://www.atomfilms.com/film/go_sick_psycho.jsp|title=Go Sick: Psycho Auditions|accessdate=2007-04-06|publisher=AtomFilms|archive-date=2007-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070410013938/http://www.atomfilms.com/film/go_sick_psycho.jsp|url-status=dead}}</ref> WWE ವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ''[[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಿಮ್ಮೆಲ್ ಲೈವ್!]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮೂರು ಬಾರಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಸೆನಾ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು; ಅಲ್ಲದೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್10, 2006ರಲ್ಲಿ "ವಾಕ್ಒವರ್"ಗಾಗಿ [[ಓಪೀ ಮತ್ತು ಆಂಥಣಿ]]ನ ಅವತರಣಿಕೆಗಾಳಾದ [[CBS]] ಮತ್ತು [[XM]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು. ಇನ್ನಿತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ''[[ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ವಿತ್ ಕೊನನ್ ಒ’ ಬ್ರೇನ್]]'', [[ಫ್ಯೂಸಸ್]] ''ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್'', [[ಫಾಕ್ಸ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ನೆಟ್]]'ಗಳು ''[[ದ ಬೆಸ್ಟ್ಡ್ಯಾಮ್ನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ಶೋ ಪೀರಿಯಡ್]]'', ''[[MADಟಿವಿ]]'', ''[[G4's ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಂಪ್]]'' (ಜೊತೆಗೆ [[Shelton Benjamin]]), ಮತ್ತು ಇನ್ನೆರಡು MTV'ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ''[[Punk'd]]'' (ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ಮತ್ತು ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ), [[ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಜೋಕ್]]ನ ಬಲಿಪಶು ಆಗಿ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. 2006 ಸೀಸನ್ ನ ''[[Nashville Star]]'', ಮತ್ತು [[2007 Nickelodeon UK Kids Choice Awards]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸೆನಾ, 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ವಾರದ [[Teen Choice Award]]s, ನಲ್ಲಿ [[Hulk Hogan]]ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ಅತಿಥಿ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕೋ-ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್ ಆಗಿ ಕೂಡ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/news/cenanickuk |title=Cena on Nick U.K. Kids’ Choice Awards |last=Medalis |first=Kara A. |accessdate=2007-10-30|publisher=WWE|date=October 26, 2007}}</ref> ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟ]], ಮತ್ತು [[ಆಶ್ಲೇ ಮಾಸ್ಸರೋ]]ನಲ್ಲಿ [[ವ್ರೆಸ್ಟಲ್ಮೇನಿಯಾ 23]] ಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ WWE ಪರವಾಗಿ ''[[Extreme Makeover: Home Edition]]'',<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/homemakeover |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070115030617/http://www.wwe.com/inside/news/homemakeover |archivedate=2007-01-15|title=WWE Superstars aid family’s “Extreme Makeover”|last=Hunt|first=Jen|coauthors=Mike McAvennie|accessdate=2007-08-02|publisher=WWE}}</ref> ನ ಎಪಿಸೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{cite video|title= John Cena, Batista, and Ashley on Extreme Makeover: Home Edition|url= http://www.wwe.com/content/media/video/specialty_clips/wwehomemakeover|medium= WMV|publisher= WWE|accessdate= 2007-08-01|archive-date= 2007-06-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20070626131807/http://www.wwe.com/content/media/video/specialty_clips/wwehomemakeover|url-status= dead}}</ref> ತುಂಬಾ ಸಮಯದ WWE ಅಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಿಕ್ "ಸೈನ್ ಗೈ" ಆಚ್‌ಬರ್ಗರ್‌ಗಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್ಬಿ ಲಾಶ್ಲೇ]] [[NBC]]ನ ಗೇಮ್ ಶೋ ''[[ಡೀಲ್ ಆರ್ ನೋ ಡೀಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ "ಮಾರಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್" ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಎಡ್ಜ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡಿ ಓರ್ಟನ್]] ಕೂಡಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿ.<ref name="deal">{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/news/dealofalifetime|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070303065644/http://www.wwe.com/inside/news/dealofalifetime|archivedate=2007-03-03|title= Sign-ing a Deal?|author=Zack Zeigler|accessdate=2007-05-25|date=2007-03-01| publisher=WWE}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್9, 2008ರಲ್ಲಿ ''[[Idol Gives Back]]'' ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಸೆನಾ ನೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಾದ [[ಟ್ರಿಪಲ್ಎಚ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಜೆರಿಕೋ]] ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/show/CTVShows/20080408/presidential_idol_080408/20080408/|title=Presidential hopefuls among 'Idol Gives Back' stars|accessdate=2008-04-10|publisher=[[CTV Television Network|CTV]]|archive-date=2008-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412011348/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/show/CTVShows/20080408/presidential_idol_080408/20080408/|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್2009ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭದ ಶೋಗಾಗಿ ಸೆನಾ ''[[Saturday Night Live]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite episode|title=Tracy Morgan/Kelly Clarkson|series=Saturday Night Live|network=[[NBC]]|airdate= 2009-03-14|season=[[Saturday Night Live (season 34)|34]]|number=654|minutes=90-92 }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 7, 2009ರಂದು, ಅವನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[NPR]]ನ ಕ್ವಿಝ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[Wait Wait...]] '' ''[[Don't Tell Me!]]'' ನಲ್ಲಿ Not My Job ದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು "ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಯ ಗಾಡಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಆದರೆ ನೀನು ಗೆದ್ದಾಗ, ಅವರು ಟೆಡ್ಡಿ ಬಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿನ್ನೆಡೆಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾರಾ?"<ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/rundowns/rundown.php?prgId=35&prgDate=03-07-2009&view=storyview|title=Wait Wait... Don't Tell Me!|accessdate=2009-06-25|publisher=[[National Public Radio]]}}</ref> === ಕಿರುತೆರೆ === 2001ರಲ್ಲಿ, ಅವನ [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲೀ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]],<ref name="realitynews3">{{cite web|url=http://www.realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=1&article=article1970.art&page=1|title=''Whatever Happened to Manhunt's "Big Tim"?''|accessdate=2006-06-13|publisher=Reality News Online|archive-date=2006-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20060118065404/http://www.realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=1&article=article1970.art&page=1|url-status=dead}}</ref> ನ ತರಬೇತಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೆನಾ [[UPN]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ]] ''[[Manhunt]]'' ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡನು. [[ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ]]ರಂತೆ ನಟಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದ್ದ [[ಬೌಂಟಿ ಹಂಟರ್]]ಗಳ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಸೆನಾ, ಬಿಗ್ ಟೀಮ್ ಕಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡನು. ಏನಾದರೂ ಆಗಲಿ, ಕೆಲವು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಬೇಕಂತಲೇ ಕೈ ಬಿಡಲು ದೃಶ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪು ಶೂಟ್ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ತಯಾರಾದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪವನ್ನು ಆ ಶೋಗೆ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.realitytvhallofshame.com/cgi-bin/ae.pl?mode=4&article=article1062.art&page=1|title=Article on ''Manhunt''|accessdate=2006-06-13|publisher=Reality TV Hall of Shame|archive-date=2006-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822171035/http://www.realitytvhallofshame.com/cgi-bin/ae.pl?mode=4&article=article1062.art&page=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=2&page=page1013.php|title=''Manhunt'' overview|accessdate=2006-06-13|publisher=Reality News Online|archive-date=2006-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613131345/http://realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=2&page=page1013.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=1&article=article1339.art&page=1|title=Article on ''Manhunt'' scandal|accessdate=2006-06-13|publisher=Reality News Online|archive-date=2006-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20060630052623/http://www.realitynewsonline.com/cgi-bin/ae.pl?mode=1&article=article1339.art&page=1|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್2007ರಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/cenarevvedup|title=Cena gets revved up|first=Kara A.|last=Medalis|date=March 12, 2007|accessdate=2007-03-20|publisher=WWE}}</ref> ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ABC]] ರಿಯಾಲಿಟಿ ಸೀರೀಸ್''[[Fast Cars and Superstars: The Gillette Young Guns Celebrity Race]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸೆನಾ, ಜೂನ್ 24 ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="third">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/cenanascar5|title=Cena races into third on 'Fast Cars' finale|first=Kara A.|last=Medalis|publisher=WWE|accessdate= 2007-07-08|date=June 25, 2007}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ''[[CNN ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್]]'' ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್ಸ್ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾದ "ಡೆತ್ ಗ್ರಿಪ್: ಇನ್ಸೈಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌" ನಲ್ಲಿ ಸೆನಾ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದನು. ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್ಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಕುರಿತು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, "ನಾನು ಬಳಸಿಲ್ಲದ ಕುರಿತು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾರೆ, ಆದರೆ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ನಾನು ಬಳಸಿದ್ದೆ ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾರಿರಿ." ಎಂದು ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite news|url=http://www.newburyportnews.com/punews/local_story_317094010|title=WWE wrestles CNN over Cena interview response|last=Atkinson|first=Dan|date=2007-11-13|work=[[The Daily News of Newburyport]]|accessdate=2009-03-24|archive-date=2012-09-04|archive-url=https://archive.is/20120904215800/http://www.newburyportnews.com/punews/local_story_317094010|url-status=dead}}</ref> ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಮಾರನೆ ದಿನ ಸೇವೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ CNN, ಪಕ್ಷಪಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಡಿಟ್ಮಾಡದ ಸೆನಾನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿರುಚಿದ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ ಎಂದು WWE ಆರೋಪಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ದಿನದಂದು ಬೇರೆ ಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸೆನಾ "ಖಂಡಿತವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/cenaoncnnvideo/|title=Cena: Steroids? Absolutely not|accessdate=2007-11-18|publisher=WWE|archive-date=2007-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20071116081321/http://www.wwe.com/inside/cenaoncnnvideo/|url-status=dead}}</ref> ಆನಂತರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ಬರಹ ರೂಪದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸೆನಾ, ತಮ್ಮನ್ನು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿರುಚಿ ವರದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವರು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲೇ ಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/news/cenarespondstocnn|title=Cena reacts to CNN|accessdate=2007-11-18|publisher=WWE }}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ CNN, "ಆ ಪ್ರೆಶ್ನೆಗೆ ನನ್ನ ಉತ್ತರ" ಎಂದು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಜಾಣ್ಣುಡಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರವೇ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರೆಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಸೆದಿತ್ತು.<ref name="noapology">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/noapology|title=CNN to WWE: No Apology|accessdate= 2007-11-18|publisher=WWE}}</ref> ಏನಾದರೂ ಆಗಲಿ, ಆ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ "ಖಂಡಿತವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ". ಎಂಬುದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದರು.<ref name="noapology" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್11, 2008 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರ [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ, [[Natalie Bassingthwaighte]] ಜೊತೆಗೆ [[ನಿಕೋಲೋಡಿಯೋನ್ ಕಿಡ್ಸ್’ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಸೆನಾಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref name="nick host">{{cite news|url=http://www.news.com.au/perthnow/story/0,21598,24476906-5005368,00.html|title=WWE champion John Cena to host Nickelodeon awards|last=Ganska|first=Helen|date=2008-10-12| work=[[The Sunday Times (Western Australia)]]|accessdate=2009-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081013173403/http://www.news.com.au/perthnow/story/0,21598,24476906-5005368,00.html|archivedate=2008-10-13}}</ref> ಜನವರಿ 27, 2010ರಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನದ ನಾಲ್ಕನೇ ''[[Psych]]'' ಸೀರೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಅಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಗಿ ಲಾವ್ಸನ್]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಜೂಲಿಯಟ್ ಓ'ಹರ]]ನ ಅಣ್ಣನಾಗಿ, ಅವನು ಈವಾನ್ ಓ'ಹರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡನು.<ref>{{cite news|url=http://tv.ign.com/articles/101/1011064p1.html|title=WWE's John Cena Guests on Psych|last=Goldman|first=Eric|date=2009-08-05|publisher=[[IGN]]|accessdate=2009-08-28}}</ref> === ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು === [[ವೃತ್ತಿಪರ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌]]ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೆನಾ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ನ ಜಿಮ್]] ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{YouTube|frOO6ApA-Y0|John Cena Gold's Gym commercial}}</ref> ರೆಸ್ಲರ್ ಆಗಿ ಅವನು, [[ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್]] [[YJ ಸ್ಟಿಂಗರ್]],<ref>{{cite episode|title= November 23, 2003|series=WWE Confidential|serieslink=WWE Confidential|network=[[USA Network]]}}</ref> ನಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು [[ಸಬ್ವೇ]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/cenasubway2 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061207162217/http://www.wwe.com/inside/news/cenasubway2|archivedate=2006-12-07 |title=Cena to 'Eat Fresh' with Jared Fogle| accessdate=2007-01-13|publisher=WWE}}</ref> ಯ ವಕ್ತಾರರಾದ [[ಜೇರ್ಡ್ ಘೋಗ್ಲ್]]ರಿಗಾಗಿ ನವೆಂಬರ್2006ರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಜನವರಿವರೆಗೂ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುಗಳು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ಪಾನೀಯಗಳ ಎರಡು "ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು" ಮತ್ತು [[ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ಬಾರ್]]ಗಳನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಮಾಣಿಕರಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url= http://www.americanbodybuilding.com/v1/cenapack/ |title=Cena Pak product page|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070328183219/http://www.americanbodybuilding.com/v1/cenapack/|archivedate=2007-03-28|accessdate=2007-11-28|publisher=American Body Builders}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, [[Gillette]]ನ "ಯಂಗ್ ಗನ್ಸ್" [[NASCAR]]ಅಭಿಯಾನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕೃತ ಫಿಲ್ಮನ್ನು ಕೇನ್ ತಯಾರಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/news/cenayoungguns|publisher=WWE|date=2008-02-12|title=Cena gets in the ring with NASCAR's hottest drivers|accessdate=2009-02-25}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, "ಬಿ ಎ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂಬ ಅಂತರಜಾಲ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ WWE ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ ಮತ್ತು ಕೋಡಿ ರೋಡ್ಸ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಕೇನ್ ಜಿಲ್ಲೇಟ್ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಈ ಅಭಿಯಾನ ಪುರುಷರಿಗೆ ನೋಡಲು, ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣಲು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/beasuperstar|publisher=WWE|date=2009-07-13|title=WWE "Be A Superstar" featuring John Cena in "Stepping Up"|accessdate=2009-07-13|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625201140/http://beasuperstar.wwe.com/|url-status=dead}}</ref> === ಫ್ಯಾಷನ್ === ಆತನ WWE ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು, ಕೇನ್ನ ಉಡುಪು ತನ್ನ [[ಪಾತ್ರ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[hip hop]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಂಡ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. WWE ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಕೇನ್ ಮಾರಾಟದ ಸರಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಕೇನ್ "[[throwback jerseys]]" ಎನ್ನುವ ಹೊರ ಉಡುಪನ್ನು ದರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಹೊಸದನ್ನು ದರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/gallery/cena-c.html|title= John Cena image gallery|accessdate=2007-05-11|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆನಾ ''SmackDown!'' ನ ಸದಸ್ಯನೂ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದ WWE ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಟಿ-ಶರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾದ [[ಸ್ಪೂನೆರಿಸಮ್]] "ರುಕ್ ಫೂಲ್ಸ್"ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದು ಅದರ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತೋ ಆಗ ಅದನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂದಲ್ಲ, WWE ನಿಂದ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಷರ್ಟ್ಗಳನ್ನು "too hot for TV." ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.oowrestling.com/columns/oo/20050126.shtml|title=RAW/Rating, SD! is CANCELLED~!, Plus: ECW PPV, Importance of Maturity, and More!|accessdate=2007-02-12|publisher=Online Onslaught|archive-date=2009-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107015531/http://www.oowrestling.com/columns/oo/20050126.shtml|url-status=dead}}</ref> [[ಕ್ರೋಮ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಜ್ರದ ಹರಳುಗಳ]] "ಚೈನ್ ಗ್ಯಾಂಗ್" [[ಸ್ಪಿನ್ನರ್]] ಮೆಡಾಲಿಯನ್— ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ [[G-Unit]]ನ ಸದಸ್ಯರು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನ್ನು — ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಬೆಲ್ಟನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಅವನು ದೊಡ್ಡದಾದ ಚೈನ್ನೊಂದಿಗೆ [[padlock]]ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ [[WrestleMania 21]]ವರೆಗೆ [[weapon]]ನಂತೆ,<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/pictures/j/johncena/23.jpg|title=John Cena wearing his chain|accessdate=2007-05-11 |publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''[[ದ ಮರೈನ್]]'' ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ತನ್ನ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೈನಿಕರ ಟೊಪ್ಪಿ ಮತ್ತು WWE ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ವೀರಯೋಧರ " ಚೈನ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅಸಾಲ್ಟ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್"<ref name="John Cena Studio Fathead">{{cite web|url=http://shopzone.wwe.com/product_detail.asp?productId=10-00492|title=John Cena Studio Fathead|accessdate=2007-10-08|publisher=Shopzone.WWE.com|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113060457/http://shopzone.wwe.com/product_detail.asp?productId=10-00492|url-status=dead}}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಪಟವೇಷ]] ಪೈಜಾಮ, [[ಡಾಗ್ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಮರೈನ್]] ಗಳನ್ನು ತೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ.<ref name="John Cena Studio Fathead"/> 23ನೇ ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯಾದ ನಂತರ ದ ಮರೈನ್‌ಗಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಭಡ್ತಿ ಮುಗಿದಾಗ, ಮಿಲಿಟರಿಯವರ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಗಿ ಬಂದ "ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೇಡ್ ಮಸಲ್" ಸ್ಲೋಗನ್ನೊಂದಿಗಿರುವ ಡೆನಿಮ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ SmackDown ಸೈನಿಕರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಅದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://shopzone.wwe.com/product_detail.asp?productId=50-02544&cartID=2007100721501321831024118|title=John Cena Youth American Made Muscle Package|accessdate=2007-10-08|publisher=Shopzone.WWE.com|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113061101/http://shopzone.wwe.com/product_detail.asp?productId=50-02544&cartID=2007100721501321831024118|url-status=dead}}</ref> === ಸಂಗೀತ === {{Listen |filename=John Cena and Tha Trademarc - The Time Is Now.ogg |title="The Time is Now" by John Cena & Tha Trademarc (2005) |description=Sample from "The Time Is Now" by John Cena & [[Tha Trademarc]].}} ಅವನ ಕುಸ್ತಿ ವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸೆನಾ ಒಬ್ಬ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ]]ಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸೆನಾ ತನ್ನದೆ ಆದ ಐದನೇ WWE [[ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ಸ್]], "ಬೇಸಿಕ್ ತುಗೋನೋಮಿಕ್ಸ್," ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, WWE ಧ್ವನಿಸುರಳಿ ಆಲ್ಬಂನ ''[[WWE ಒರಿಜಿನಲ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವನು ಕಂಪನಿಯ ಮುಂದಿನ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರಾಕ್ಆಲ್ಬಮ್ "Untouchables"ನ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದನು''[[WWE ThemeAddict: The Music, Vol. 6]]''. [[Murs 3:16: The 9th Edition|H-U-S-T-L-E ರಿಮಿಕ್ಸ್]] ಹಾಡಿಗೆ [[MURS]], [[E-40]], ಮತ್ತು [[ಚಿಂಗೋ ಬ್ಲಿಂಗ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.emusic.com/album/10851/10851182.html?fref=150051|title=H-U-S-T-L-E, MP3 Album page|accessdate=2007-05-17|publisher=[[eMusic]]}}</ref> ಸೆನಾನ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್ ಆದ ''[[ಯು ಕಾಂಟ್ ಸೀ ಮಿ]]'' ಯನ್ನು ಅವನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ [[ಥ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್‌]]ಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದನು. ಇನ್ನಿತರೆ ಹಾಡುಗಳು [[ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋ]]ಗಾಗಿ "[[ದ ಟೈಮ್ ಈಸ್ ನೌ]]", ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಆದ "Bad, Bad Man" ಅನ್ನು 1980ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತಲ್ಲದೆ ''[[ದ ಎ-ಟೀಮ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ "ರೈಟ್ ನೌ" ವಿಡಿಯೋ ಆಯಿತಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 8 ರಂದು ''Raw'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆನಾ ಮತ್ತು ಥ ಟ್ರೇಡ್ಮಾಕ್ ಸೇರಿ [[ದ ಪರ್ಸೆಪ್ಷನಿಸ್ಟ್ಸ್]] ಹೆಸರಿನ "ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಕ್ರಾಚ್" ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊರತಂದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.undergroundhiphop.com/store/detail.asp?UPC=DJX11212|title=Perceptionists - 'Black Dialogue/ 5 O'Clock/ Champion Scratch'|accessdate=2007-05-17|publisher=UndergroundHiipHop.com|quote='Champion Scratch’ feat. WWE Superstar John Cena as a bonus cut!|archive-date=2009-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090730060059/http://www.undergroundhiphop.com/store/detail.asp?UPC=DJX11212|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ [[BBC ಟು]]ನ ''[[ಟಾಪ್ ಆಫ್ ದ ಪಾಪ್ಸ್]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೆನಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿಯೂ ಸಿಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದಾಗಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="examiner">{{cite news|url=http://www.sfexaminer.com/entertainment/Cena-strives-for-subtlety-in-12-Rounds-41871367.html|title=Cena strives for subtlety in '12 Rounds'|last=Drake|first=Rossiter|date=2009-03-26|work=[[The San Francisco Examiner]]|accessdate=2009-03-26|archive-date=2009-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090604224746/http://www.sfexaminer.com/entertainment/Cena-strives-for-subtlety-in-12-Rounds-41871367.html|url-status=dead}}</ref> ;ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು * ''[[ಯು ಕಾಂಟ್ ಸೀ ಮಿ]]'' ** ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು: ಮೇ 10, 2005 ** ಚಾರ್ಟ್ ಪೊಸಿಷನ್:<ref name="billboard">{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=643036&model.vnuAlbumId=679945|title=John Cena - Artist Chart History|accessdate=2007-05-19|work=Billboard|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070920185519/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=643036&model.vnuAlbumId=679945|archivedate=2007-09-20|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/CLUK2005.HTM|title= Chart Log UK - 2005 |accessdate=2007-09-06}}</ref> 15 U.S. [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ 200|''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' 200]], 10 U.S. [[ಟಾಪ್ R&amp;B/ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು]], 3 U.S. [[Rap]], 103 [[UK ಆಲ್ಬಮ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿ]] ** ಸಿಂಗಲ್ಸ್: "[[ದ ಟೈಮ್ ಈಸ್ ನೌ]]", "ಬ್ಯಾಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾನ್" <small>( [[ಬಂಪಿ ನಕಲ್ಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ]])</small>, "ರೈಟ್ ನೌ" == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಸೆನಾ [[ಎಡ-ಕೈಯಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/photos2/cenavstriplehphotos/a277.jpg|title=Photo of John Cena writing|accessdate=2007-07-20|publisher=WWE|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326152029/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/photos2/cenavstriplehphotos/a277.jpg|url-status=dead}}</ref> ಈತನು ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''[[ಫರ್ಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಥೆ ನಾರ್ಥ್ ಸ್ಟಾರ್‌]]'' ನ ಬಗೆಗೆ "''ಫೈವ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ಸ್'' "ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="men's fitness">{{cite news|url=http://www.mensfitness.com/sports_and_recreation/athletes/132|title=12 Rounds with John Cena|date=2009-03-19|work=[[Men's Fitness]]|accessdate=2009-04-10}}</ref> ಅವನು [[ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್]] ಸರಣಿ ''[[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ &amp; ಕಾಂಕ್ವರ್‌]]'' ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಅದು ಅವನ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ugo.com/channels/sports/features/wrestling/?page=John%20Cena%20Interview%20&cur=John-Cena|title=John Cena interview|accessdate=2007-05-11|publisher=[[UGO Networks]]|quote=''Command & Conquer'' is what I'm all about," [Cena] says, and he plays all the time...|archive-date=2007-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070819182350/http://www.ugo.com/channels/sports/features/wrestling/?page=John%20Cena%20Interview%20&cur=John-Cena|url-status=dead}}</ref> ಸೆನಾ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್]],<ref name="men's fitness" /> [[ಟಂಪಾ ಬೇ ರೇಸ್]],<ref>{{cite web|url=http://www.tampabay.com/features/celebrities/article825879.ece|first=Cridlin|last=Jay|title=John Cena: The ultimate converted Rays fan|accessdate=2008-11-18|work=[[St. Petersburg Times]]|archive-date=2012-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121013102956/http://www.tampabay.com/features/celebrities/article825879.ece|url-status=dead}}</ref> [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್]],<ref name="sports illustrated">{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/extramustard/02/04/john-cena-interview/|title=John Cena talks Red Sox-Rays, future WWE stars and his top diva|last=Gray|first=Andy|date=2009-02-04|work=[[Sports Illustrated]]|accessdate=2009-03-24|archive-date=2009-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427114703/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/extramustard/02/04/john-cena-interview/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್‌]]ಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref name="men's fitness" /> ಸೆನಾ ಒಂದೇ ತರಹದ ಸುಮಾರು 20 ಮಸಲ್ ಕಾರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ್ದನು.<ref>{{cite video|date=2007|title=John Cena: My Life|medium=DVD|publisher=[[WWE Home Video]]}}</ref> 2009ರ ಆತನ ಚಿತ್ರ ''[[12 ರೌಂಡ್ಸ್‌]]'' ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಸೆನಾ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಬರ್ಡ್ಯೂಳೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು <ref>{{cite news|first=Jim|last=Moore|url=http://www.seattlepi.com/moore/400249_moore16.html|title=Cena works hard on his rags to riches story|accessdate=2009-02-16|date=2009-02-16|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]}}</ref><ref>{{cite journal|title=Cena, WWE score knockout in 12 Rounds|last=Varsallone|first=Jim|date=2009-03-23|work=[[The Miami Herald]]|page=3|accessdate=2009-04-10}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವರು ಜುಲೈ 11, 2009ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/news.html|title=Slam! Wrestling News/Rumours|date=2009-07-14|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=2009-07-14}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/2530654/John-Cena-to-wed-sweetheart.html|title=John Cena to wed sweetheart|last=Aldren|first=Mike|date=2009-07-11|work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2009-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090715015825/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/2530654/John-Cena-to-wed-sweetheart.html|url-status=dead}}</ref> == ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ == {{Image stack |align= right |image_size= 250 |image1= Cena-STFU-07 2.jpg |image1_cap= Cena applying the ''[[Professional wrestling holds#STS|STF]]'' (formerly known as the STFU) on [[Randy Orton]] |image2= John Cena - You Can't See Me.jpg |image2_cap= Cena waves his "You Can't See Me!" taunt in front of [[Chris Mordetzky|Chris Masters]] before performing the ''Five Knuckle Shuffle'' |image3= Leg Drop.jpg |image3_cap= Cena performing his diving leg drop bulldog on Randy Orton. }} * '''ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯ ಚಲನೆಗಳು''' ** ''ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್‌ಮ್'' <ref name="sports illustrated" /><ref name="FUchange">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|title=Home > Superstars > Raw > John Cena > Bio|accessdate=3 February 2009|publisher=World Wrestling Entertainment|work=WWE.com|archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921095622/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|url-status=dead}}</ref> / ''F-U'' <ref name="oldbio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|accessdate=2009-03-04|title=John Cena Bio|publisher=[[World Wrestling Entertainment]] (archived)|archive-date=2007-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070422065940/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/bio/|url-status=bot: unknown}}</ref> ([[Fireman's carry transitioned into either a standing takeover]] or a [[powerslam]]) – [[WWE]] ** ''ಕಿಲ್‌ಸ್ವಿಚ್/0} ([[OVW]]) / ''Proto-Bomb'' <ref name="UPW" /> ([[UPW]]) ([[Belly to back suplex lift twisted into a modified side slam]]'' ) – OVW / UPW; used as a regular move in WWE ** [[STF]]<ref name="FUchange" /> / ''STF-U'' <ref name="oldbio" /> – 2005–present; WWE * '''ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಟ್ಟುಗಳು''' * ** [[ಡೈವಿಂಗ್ ಲೆಗ್ ಡ್ರಾಪ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್]]<ref name="View1" /> – 2005–ಪ್ರಸ್ತುತ ** ಕೆಲವುಬಾರಿ [[ಟಾಪ್ ರೋಪ್‌]]ನಿಂದ<ref name="OWOW" /> [[ಡ್ರಾಪ್‌ಕಿಕ್]] – 2000–2002 ** [[ಫಿಷರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸುಪ್ಲೆಕ್ಸ್]]<ref name="OWOW" /><ref name="View1" /> ** ''Five Knuckle Shuffle'' <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/photos2/fiveknucklephotos/|title=Five Knuckle Shuffle|accessdate=2008-02-20|publisher=WWE|work=John Cena > Photos|archive-date=2008-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080331204925/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/photos2/fiveknucklephotos/|url-status=dead}}</ref> ([[Running delayed fist drop]], with theatrics) ** [[ರನ್ನಿಂಗ್ ಲೀಪಿಂಗ್ ಶೋಲ್ಡರ್ ಬ್ಲಾಕ್]]<ref name="OWOW" /> ** [[ರನ್ನಿಂಗ್ ಒನ್-ಹ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್]]<ref name="View1" /> ** [[ಸಿಟ್‌ಔಟ್ ಹಿಪ್ ಟಾಸ್]]<ref name="OWOW" /> ** [[ಸ್ಪೈನ್ ಬಸ್ಟರ್]]<ref name="OWOW" /> – 2000–2006 ** [[Thesz press]] followed by multiple [[punches]]<ref name="OWOW" /> ** ''Throwback'' <ref name="OWOW" /><ref name="View1">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1231831212.php|last=Golden|first=Hunter|title=Raw Results - 1/12/09 - Sioux City, IA|date=2009-01-13|accessdate=2009-03-25|publisher=WrestleView.com}}</ref> ([[Running neck snap]] to a bent-over opponent) ** [[ಟ್ವಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಬೆಲ್ಲಿ ಟು ಬೆಲ್ಲಿ ಸುಪ್ಲೆಕ್ಸ್]]<ref name="View1" /> * '''ಉಪನಾಮಗಳು''' ** "ದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ತುಗಾನಾಮಿಕ್ಸ್"<ref name="mtv news">{{cite news|url=http://www.mtv.com/bands/w/wwe/news_feature_040312/|title=John Cena And Method Man: Thuganomics 101|date=2004-03-12|work=[[MTV News]]|accessdate=2009-03-26|archive-date=2005-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20050826105720/http://www.mtv.com/bands/w/wwe/news_feature_040312/|url-status=dead}}</ref> ** "ದ ಚಾಂಪ್"<ref name="countdown">{{cite news|url=http://ps2.ign.com/articles/741/741171p1.html|title=IGN: SmackDown Countdown 2006: John Cena|last=Dunham|first=Jeremy|date=2006-10-23|work=[[IGN]]|publisher=[[News Corporation]]|accessdate=2009-03-26|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604132310/http://ps2.ign.com/articles/741/741171p1.html|url-status=dead}}</ref> ** "ದ ಚೈನ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್" ** "ದ ಚೈನ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸೋಲ್ಜರ್"<ref name="nick host" /> * '''[[ಪ್ರಬಂಧಕರು]]''' ** [[ಕೆನ್ನಿ ಬೋಲಿನ್]]<ref name="OWOW" /> ** [[B-2]] ** [[ರೆಡ್ ಡಾಗ್]] * '''[[ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ವರಸಂಗತಿಗಳು]]''' ** " ಸೆನಾ ಅಭಿನಯಿಸಿದ [[ಬೇಸಿಕ್ ತುಗಾನಾಮಿಕ್ಸ್]]" ** '''" [[ಥ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆನಾಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ದ ಟೈಮ್ ಈಸ್ ನೌ]]"''' ** "[[ಲೆಡ್ ಝೆಪ್ಪೆಲಿನ್‌]]ನಿಂದ [[ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ ಹಾಡು]]" ([[OVW]]) == ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳು == {{Image stack |align= right |image_size= 135 |image1=Cena With Spinner Belt.jpg |image1_cap=Cena as [[WWE Championship|WWE Champion]] |image2=John Cena as WHC.jpg |image2_cap=Cena as [[World Heavyweight Championship (WWE)|World Heavyweight Champion]] }} * '''[[Ohio Valley Wrestling]]''' ** [[OVW ಹೆವಿವೆಯಿಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref name="OVWTitle">{{cite web|url= http://www.wrestling-titles.com/us/ky/ovw/ovw-h.html|title=OVW Heavyweight Title|accessdate=2007-04-12|publisher=Wrestling-Titles}}</ref> ** [[OVW ಸದರನ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref name="OVWTT">{{cite web| url=http://www.wrestling-titles.com/us/ky/ovw/ovw-t.html|title=OVW Southern Tag Team Title|accessdate=2007-04-12|publisher= Wrestling-Titles}}</ref> – [[ರಿಕೊ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೊ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ * '''[[ಪ್ರೋ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌]]''' ** [[PWI ವರ್ಷದ ಹಗೆತನ]] (2006) {{small|vs. [[Adam Copeland|Edge]]}}<ref>{{cite web|url= http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm|title= Feud of the Year|accessdate= 2007-04-12|publisher= Wrestling Information Archive|archive-date= 2011-07-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20110707054311/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm|url-status= dead}}</ref> ** [[PWI ವರ್ಷದ ಪಂದ್ಯ]] (2007) {{small|vs. [[Shawn Michaels]] on ''[[WWE Raw|Raw]]'' on April 23}}<ref>{{cite web|first=Chris|last=Olds|url=http://blogs.orlandosentinel.com/sports_sportsstuff/2008/03/24-days-of-w-17.html|title=24 days of WrestleMania Memorabilia Countdown: No. 7, Shawn Michaels|accessdate=2009-12-15|date=2008-03-24|work=[[Orlando Sentinel]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/5k298sRjv?url=http://blogs.orlandosentinel.com/sports_sportsstuff/2008/03/24-days-of-w-17.html|archivedate=2009-09-24|url-status=dead}}</ref> ** [[PWI ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿಸಿದ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ]] (2003)<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwiimp.htm|title=Most Improved Wrestler of the Year|accessdate=2007-04-12|publisher=Wrestling Information Archive|archive-date=2011-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110921094752/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwiimp.htm|url-status=dead}}</ref> ** [[PWI ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]] (2004, 2005, 2007)<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimpoty.htm|title=Most Popular Wrestler of the Year|accessdate=2007-04-12|publisher=Wrestling Information Archive|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415151636/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimpoty.htm|url-status=dead}}</ref> ** [[PWI ವರ್ಷದ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]] (2006, 2007)<ref>{{cite web|url= http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwiwoty.htm| title=Wrestler of the Year|accessdate=2007-04-12|publisher= Wrestling Information Archive}}</ref> ** PWI 2006 ಮತ್ತು 2007 ಮೊದಲ 500 ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವ್ರೆಸ್ಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[PWI 500]]ರಲ್ಲಿ #'''1''' ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ವ್ರೆಸ್ಲರ್ <ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50006.htm|title=Pro Wrestling Illustrated Top 500 - 2006| accessdate=2007-04-12|publisher=Wrestling Information Archive}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwi-online.com/art/PWD9107S.jpg| title=2007 PWI 500 edition of Pro Wrestling Illustrated - cover|accessdate=2007-09-03|publisher=[[Pro Wrestling Illustrated]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128210839/http://pwi-online.com/art/PWD9107S.jpg|archivedate=2007-11-28}}</ref> * '''[[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]]''' ** [[UPW ಹೆವಿವೆಯಿಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref name="UPWTitle">{{cite web|url= http://www.wrestling-titles.com/us/ca/la/upw/upw-h.html|title=UPW Heavyweight Title|accessdate=2007-04-12|publisher=Wrestling-Titles}}</ref> * '''[[ವಿಶ್ವ ವ್ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್]]''' ** [[WWE ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[5 ಬಾರಿ]])<ref name="WWETitle">{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-h.html|title=WWWF/WWF/WWE World Heavyweight Title|accessdate=2007-05-17|publisher=Wrestling-Titles|archive-date=2012-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324041254/http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-h.html|url-status=dead}}</ref> ** [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೆಯಿಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[15 ಬಾರಿ]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/20081103JohnCena|accessdate=2008-12-12|title=World Heavyweight Championship title history|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2012-02-16|archive-url=https://www.webcitation.org/65U0R9cns?url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/20081103JohnCena|url-status=dead}}</ref> ** [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[2 ಬಾರಿ]])<ref name="WWETT">{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-t.html|title=WWWF/WWF/WWE World Tag Team Title|accessdate=2007-05-17|publisher=Wrestling-Titles}}</ref> – ಶಾನ್ ಮೈಕೇಲ್ಸ್(1) ಮತ್ತು [[ಬಟಿಸ್ಟಾ]]ರೊಂದಿಗೆ (1) ** [[WWE ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]] ([[3 ಬಾರಿ]])<ref name="USTitle">{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-us-h.html|title=WWWF/WWE United States Heavyweight Title|accessdate=2007-05-17|publisher=Wrestling-Titles}}</ref> ** [[ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ([[೨೦೦೮]])<ref>{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-33782746_ITM|title=John Cena Rumbles In New York City...Next Stop Is WrestleMania 24|accessdate=2009-12-14|date=2008-01-28|publisher=[[Business Wire]]|archiveurl=https://archive.today/20120716171736/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=John%20Cena(R)%20Rumbles%20In%20New%20York%20City...Next%20Stop%20Is%20WrestleMania(R)%2024.|archivedate=2012-07-16|url-status=live}}</ref> ** [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] ಫಾರ್ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್([[2009]])<ref>{{cite web|first=James|last=Caldwell|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_37391.shtml|title=WWE News: List of Slammy Award winners on tonight's three-hour Raw|accessdate=2009-12-15|date=2009-12-14|publisher=PW Torch}}</ref> * '''[[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]''' ** [[ವರ್ಷದ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]] (2007) ** [[ಉತ್ತಮ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ರಾ]] (2007) ** [[ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ]] (2007) ** [[ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕ]] (2006–2009) ** [[ಉತ್ತಮ ಗಿಮ್ಮಿಕ್]] (2003) == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * {{cite book|author=Ian Hamilton|title=Wrestling's Sinking Ship: What Happens to an Industry Without Competition|isbn=1411612108|publisher=Lulu.com|year=2006}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|John Cena}} * [http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/ John Cena at WWE.com] * [http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/videos2/fivequestions/ John Cena's Five Questions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217035133/http://www.wwe.com/superstars/raw/johncena/videos2/fivequestions/ |date=2010-02-17 }} * [http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/john-cena.html John Cena at Online World of Wrestling] * {{imdb|1078479}} * {{tv.com person|id=140009|name=John Cena}} {{Navboxes| |list1= {{World Wrestling Entertainment employees}} {{World Heavyweight Championship (WWE)}} {{WWE Championship}} {{WWE United States Championship}} {{World Tag Team Championship (WWE)}} {{Royal Rumble winners}} {{WWE Albums}} }} {{Persondata |NAME=Cena, John Felix Anthony, Jr |ALTERNATIVE NAMES=The Prototype; Mr. P |SHORT DESCRIPTION=Professional wrestler, an amateur hip hop musician and actor |DATE OF BIRTH=April 23, 1977 |PLACE OF BIRTH=[[West Newbury, Massachusetts]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Cena, John}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಫೆನ್ಸೀವ್ ಲೈನ್ಮನ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಾರ್ಮುಲಾ D ಡ್ರೈವರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಈಗಿರುವ ಜನರು]] lop13zqr6c4kliz47s6as9jv7m9ow8e 0 23137 1372018 1348813 2026-04-24T20:57:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372018 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial art | logo = Taekwondo.svg | logocaption = | logosize = 50px | image = WTF Taekwondo 1.jpg | imagecaption = A [[World Taekwondo Federation|WTF]] taekwondo sparring match | imagesize = | name = Taekwondo | aka = Taekwon-Do, Tae&nbsp;Kwon-Do, Tae&nbsp;Kwon&nbsp;Do | focus = [[Strike (attack)|Striking]] ([[Kick]]ing) | country = {{flag|South Korea}} | creator = | parenthood = <!-- see the talk page --> | olympic = Since 2000 ([[World Taekwondo Federation|WTF]] regulations) }} {{Infobox Korean name| hangul=태권도| hanja=跆拳道| mr=T'aekwŏndo| rr=Taegwondo| }} {{KoreanText}} '''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ''' ([[태권도]]; [[跆拳道]]; {{IPA-ko|tʰɛkwʌndo}}){{ref_label|A|a|none}} ಎಂಬುದು [[ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ''ಟೇ'' (태, {{linktext|跆}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ''ಕ್ವಾನ್‌'' (권, {{linktext|拳}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ಹಾಗೂ ''ಡೋ'' (도, {{linktext|道}}) ಎಂದರೆ "ಕ್ರಮ," "ವಿಧಾನ," ಅಥವಾ "ಕಲೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ, ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ವನ್ನು "ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ " ಅಥವಾ "ಒದೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣ ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು." ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಭ್ಯಾಸಿ/ವೃತ್ತಿಪರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book| title = Tae Kwon Do: The Ultimate Reference Guide to the World's Most Popular Martial Art| isbn = 978-0816038398| author = Park Yeon Hee| coauthors = Park Yeon Hwan; & Jon Gerrard| year = 1989| publisher = Checkmark Books}}</ref> ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ : ಇತರ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳ ಹಾಗೆ, ಇದೂ ಕೂಡ [[ಹೋರಾಟ]] ತಂತ್ರಗಳನ್ನು, [[ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ]], [[ಕ್ರೀಡೆ]], [[ಕಸರತ್ತು]], [[ಧ್ಯಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಯು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| title = What is the "World Taekwondo Federation"?| author = Sung Il Oh| url = http://militaryarts.kr/article5.php| publisher = Korean Military Arts Federation| quote = Taekwondo is the basis for the physical fitness program of the Korean army.| access-date = 2010-04-19| archive-date = 2010-06-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20100622050623/http://militaryarts.kr/article5.php| url-status = dead}}</ref> ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' ({{IPA-ko|ɡjʌɾuɡi|pron}}), ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಧದ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌]] ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶೈಲಿಯು ''ಸಿಹಾಪ್‌ ಗಿಯೋರುಗಿ'' ಎಂಬ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲವಾದ [[ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF)ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ]]ಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಶೈಲಿಯು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌]] (ITF)ನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| title =General Choi Hong Hi| date=2002-06-26| accessdate=2008-07-18| work=[[The Daily Telegraph]]| publisher=Telegraph Media Group| location=London| url=http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1398386/General-Choi-Hong-Hi.html}}</ref> ವಿವಿಧ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ : ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆ. "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಮೂನೆಗಳು/ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಕೊರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ರೀಡೆಯು ಆಗಿನಿಂದ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಗಮನಾರ್ಹ (ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಂತೆ), ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿಪರೀತ ಏಕಮಾತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ]] ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಂಚಲ/ಸಂಚಾರಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕಾಲಿನ ಹರವಿನ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ (ತೋಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ) ನೀಡಲಾಗುವ ಹೊಡೆತಗಳು/ಒದೆತಗಳಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದಂತಹವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟುಗಳು/ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು, ಒದೆತಗಳು, ಗುದ್ದುವಿಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಹಸ್ತದ ಹೊಡೆತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಟೇಕ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಸುಗಳು, ಎಸೆತ/ಒಗೆತಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಯಿಂಟ್‌ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿದಾರರು ''ಜಿಯಾಪ್ಸುಲ್'' ‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒತ್ತಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಹಾಪ್ಕಿಡೊ]] ಹಾಗೂ [[ಜೂಡೋ]]ಗಳಂತಹಾ ಇತರೆ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂರಕ್ಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಘಟಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{See also|Korean martial arts}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು/ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನಂತಹಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಘಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="Kukkiwon">{{cite web | url = http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | title = Kukkiwon: Taekwondo History | accessdate = 2008-06-27 | archive-date = 2008-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080620101610/http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | url-status = dead }}</ref><ref name="WTF">{{cite web | url = http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | title = About Tae Kwon Do | publisher = The World Taekwondo Federation | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100726050910/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | url-status = dead }}</ref><ref name="KTA">{{cite web | url = http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | title = Historical Background of Taekwondo | publisher = The Korea Taekwondo Association (KTA) | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2012-12-20 | archive-url = https://archive.is/20121220210320/http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="Encarta">{{cite web | url = http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Microsoft Corporation | work = Microsoft Encarta Online Encyclopedia | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090829040114/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Britannica">{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/580146/tae-kwon-do | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Encyclopædia Britannica | work = Encyclopædia Britannica Online }}</ref><ref name="Compare">{{cite web | url = http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | title = Comparing Styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate(Video) | publisher = TaekwondoBible.com | quote = "we compare styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate in their Kyorugi(sparring). In this comparison, we can see the clear and distinct similarity of Taekwondo and Taekkyon(the old style of Taekwondo). As far as the essence of martial arts is the technical system of attack and diffence, sparring style of each martial arts will show directly the similarities of martial arts." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090504054110/http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | url-status = dead }}</ref> ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡು ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ <ref name="Lawler">{{cite book | last = Lawler | first = Jennifer | title = The Secrets of Tae Kwon Do | year = 1999 | publisher = Masters Press | location = Chicago | isbn = 1-57028-202-1 | chapter = The History of Tae Kwon Do | quote = Tae Kwon Do itself developed in Korea from Chinese origins. }}</ref><ref name="Heo">{{cite journal | author = 허인욱 (In Uk Heo) | year = 2004 | month = January | title = 형성과정으로 본 태권도의 정체성에 관하여 (A Study on Shaping of the Taekwondo) | journal = 체육사학회지 (Korean Journal of History for Physical Education) | volume = 14 | issue = 1 | pages = 79–87 | url = http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | language = Korean with English abstract | accessdate = 2008-06-27 | quote = "Some of grand masters of 5 do-jang(道場, Taekwondo Gymnasium)s, which is unified as TKD afterwards, trained Karate during their stay in Japan as students. And the others trained martial arts in Manchuria Therefore it can`t be described as TKD is developed by influence of Karate only. And considering the fact that the main curriculum of those five do-jangs was centered on Kicking technique originate from Korean folk, so we know that the current TKD seems to be affected by Korean traditional martial arts." | archive-date = 2008-09-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080924133444/http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Glen">{{cite web | url = http://www.worldtaekwondo.com/history.htm | title = The History of Taekwondo | author = Glen R. Morris | quote = }}</ref><ref name="Zukeran">{{cite web | author = Patrick Zukeran | url = http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | title = The Origins and Popularity of the Martial Arts | publisher = Probe Ministries | year = 2003 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090106042107/http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | url-status = dead }}</ref><ref name="Henning2">{{cite journal | last = Henning | first = Stanley E. | year = 1981 | month = December | title = The Chinese Martial Arts in Historical Perspective | journal = Military Affairs | volume = 45 | issue = 4 | pages = 173–179 | publisher = Society for Military History | issn = 0899-3718 | quote = The Han Dynasty (206 B.C.-220 A.D.) was a period during which conscript armies, trained in the martial arts, expanded the Chinese empire to Turkestan in the west and Korea in the northeast, where commanderies were established. It is possible that Chinese ''shoubo'' was transmitted to Korea at this time, and that it was the antecedent to Korean Taekwondo. According to one recent Korean source, "Taekwondo is known to have had its beginning in the period 209-427 A.D...." }}</ref> ಅಥವಾ ಅದು [[ಜಪಾನೀಯರ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ [[ಕರಾಟೆ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿವೆ.<ref name="Capener2">{{cite journal | last = Capener | first = Steven D. | year = 1995 | month = Winter | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | journal = Korea Journal | volume = | issue = | pages = | publisher = Korean National Commission for UNESCO | issn = 0023-3900 | quote = {{Dubious|date=November 2009}} "... t'aegwondo was first brought into Korea from Japan in the form of Japanese karate around the time of the liberation of Korea from Japanese colonial rule...". }}</ref><ref name="Madis">{{cite book | last = Madis | first = Eric | editor = Green, Thomas A. and Joseph R. Svinth | title = Martial Arts in the Modern World | year = 2003 | publisher = Praeger Publishers | isbn = 0275981533 | chapter = The Evolution of Taekwondo from Japanese Karate | quote = {{Dubious|date=November 2009}}... providing further evidence of Japanese influence. }}</ref><ref name="leeint">[http://www.donga.com/docs/magazine/new_donga/200204/nd2002040010.html 이종우 국기원 부원장의 ‘태권도 과거’충격적 고백!]{{Dubious|date=November 2009}} ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ. (ಟಿಪ್ಪಣಿ : ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ 2002ರಲ್ಲಿನ ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ Mr. ಲೀ'ರವರ ಸಂದರ್ಶನವು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಿಲುವಿನ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಇತಿಹಾಸದ ಆಕರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು) [http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&amp;page=1&amp;keyField=&amp;keyWord= ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸೂಚನಾಪತ್ರ no.30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301094307/http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&page=1&keyField=&keyWord= |date=2012-03-01 }} ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, Mr. ಲೀಯವರು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು "[http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&amp;page=3&amp;sn1=&amp;divpage=1&amp;sn=off&amp;ss=on&amp;sc=on&amp;select_arrange=headnum&amp;desc=asc&amp;no=103&amp;PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104122525/http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&page=3&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=103&PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 |date=2011-11-04 }}".{{ko}} <br /> [http://www.ohmynews.com/NWS_Web/view/at_pg.aspx?cntn_cd=A0000051695 ಮತ್ತೊಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಶನ] ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾರ {{ko}}, "... ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ 'ಭಾಗಶಃ' ಕರಾಟೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಮಗೆ ಜಪಾನೀಯರ ಕರಾಟೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತೆಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಕರಾಟೆಯನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ರೂಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು. ಕರಾಟೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಚೀನೀ ವುಷುವು ರಚನೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕದನಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು..."</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂರು ಶತೃ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]], [[ಸಿಲ್ಲಾ]] ಹಾಗೂ [[ಬೇಕ್‌ಜೇ]],<ref name="SPIRIT">{{cite book | last = Capener | first = Steven D. | coauthors = H. Edward Kim (ed.) | title = Taekwondo: The Spirit of Korea (portions of) | publisher = Ministry of Culture and Tourism, Republic of Korea | year = 2000 | location = | pages = | url = http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | isbn = | quote = "Korea has a long history of martial arts stretching well back into ancient times. Written historical records from the early days of the Korean peninsula are sparse, however, there are a number of well-preserved archeolgical artifacts that tell stores of Korea’s early martial arts.", "taekwondo leaders started to experiment with a radical new system that would result in the development of a new martial sport different from anything ever seen before. This new martial sport would bear some important similarities to the traditional Korean game of taekkyon." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2006-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061202064535/http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | url-status = dead }}</ref> ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುಶಲತೆ ಪಡೆಯಲು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದೆಂದರೆ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ, ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾಗ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್]]'' ‌ ಆಗಿದೆ. ಆ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ದೃಢಸಹಜ ಯೋಗ್ಯತೆ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳುಳ್ಳವರನ್ನು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನವೀನ ವಿಶೇಷ ಯೋಧ ದೈಹಿಕಕ್ಷಮತಾ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕರು ಸಶಕ್ತ ಯೋಧರಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಆಗಿನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಧರುಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲದೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತಿಹಾಸ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಸವಾರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಾರೋಹಿತರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ವ್ಯಾಪಕ ಆಯುಧಬಳಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ನ ಮೂಲಕ ಆಯುಧರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ ಕಾಲನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಾದರೂ, [[ಸಿಲ್ಲಾ]]'ದ ಪ್ರಭಾವವು ಕೆಲವು ಹಸ್ತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಸಿಲ್ಲಾ ಯೋಧರಿಗೆ [[ಕೋಗುರ್ಯೋ]]ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿಪುಣಬೋಧಕರು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಈ ಯೋಧರುಗಳು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಸಿಲ್ಲಾ ರಾಜಸನ್ನದು ಹೊಂದಿರುವ ವಂಶೀಯರ ಪುತ್ರರಿಗೆಂದು "ಮಾನವತೆ/ಪುರುಷತ್ವ ವಿಕಸಿಸುವ ವಿಧಾನ" ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌ -ಡೋ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸೇನಾ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'', ಇತಿಹಾಸ, [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌]] ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಬೌದ್ಧ]] ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ/ನೈತಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಚಾಚಕ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌]] ಯೋಧರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು [[ವಾನ್‌ ಗ್ವಾಂಗ್‌]]'ರ ನಿಷ್ಠೆ, ಪೋಷಕರ ಬಾಧ್ಯತೆ/ಸಂತತೀಯ ಬಾಧ್ಯತೆ, ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಶೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ಮಾನವ ನಡತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐದು ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಇಡೀ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಕೊರಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕೊರಿಯಾ'ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಜೋಸೆಯನ್‌ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದವು. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ತತ್ವ]]ದ ಪಾಲನೆಯಡಿ ಕೊರಿಯಾದ ಸಮಾಜವು ಬಹುವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ವಿದ್ವಾಂಸ-ರಾಜರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಲಿಚ್ಛಿಸುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆದರವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last = Cummings | first = B. | title = Korea's Place in the Sun | publisher = W.W. Norton | year = 2005 | location = New York, NY | pages = | isbn = }}</ref> ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌]]'' ನಂತಹಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು ಕೇವಲ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆದ ಸೇನಾಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಿತ್ತು. ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ/ಅನುಷ್ಠಾನವು ಒದೆಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು/ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref name="SPIRIT"/> == ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ/ಬೆಳವಣಿಗೆ == [[ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಅನನ್ಯತೆ/ಚಹರೆಯ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ, ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Culture of Resistance">{{cite web | url = http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | title = Culture of Resistance | accessdate = 2008-08-22 | archive-date = 2008-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080612183518/http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | url-status = dead }}</ref> ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅವರು [[ಷಿಂಟೋ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಕೊರಿಯನ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref name="HanWooKeun">{{cite book | last = Han | first = Woo-Keun | title = The History of Korea | publisher = The Eul-Yoo Publishing Company | location = Korea | year = 1970 | isbn = 978-8932450827 }}</ref> ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' (ಅಥವಾ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌)ನಂತಹಾ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು;<ref name="Kim">{{cite paper | author = Kyungji Kim | title = Taekwondo: a brief history | version = | publisher = [[Korea Journal]] | year = 1986 | url = | format = | accessdate = 2007-11-16 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಭೂಗತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="Kukkiwon"/><ref>[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}{{ko}}</ref><ref>{{cite DVD | first = Lee | last = Yong-bok | publisher = "Korea Taekkyon Association" | title = Taekkyon: Traditional Korean Martial Art (2005) }} ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಎಂಬುದು ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು 1900ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. '' ''ಮರಣಿಸುವವರೆಗೆ ಮಹಾನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌-ಕೀಯವರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು''</ref><ref>{{cite web | url = http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | title = Korean Taekkyon: Tradition Martial Art Dance Form | publisher = Escape from America magazine | author = Antonio Graceffo | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604182640/http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | url-status = dead }}</ref> ಸ್ವಾಧೀನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಜಪಾನೀಯರ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Park">ಪಾರ್ಕ್, S. W. (1993): ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ. H. H. ಚೊಯ್: ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ, 3ನೇ ed. (Vol. 1, pp. 241–274). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಇತರರು ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Glen"/><ref>{{cite book | first = Doug | last = Cook | publisher = YMAA Publication Center | location = Boston | year = 2006 | title = Traditional Taekwondo: Core Techniques, History and Philosophy | isbn = 978-1594390661 | pages = 19 | chapter = Chapter 3: The Formative Years of Taekwondo }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.itf-information.com/information02.htm | title = interviews with General Choi. | publisher = The Condensed Encyclopedia Fifth Edition | author = [[Choi Hong Hi]] | year = 1999 | copyright = 1988, 1991, 1992, 1995, 1999 General Choi, Hong Hi. }} ''ಯುವ ಚೊಯ್‌ರ ತಂದೆ ಆತನನ್ನು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ, Mr. ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ II ಡಾಂಗ್‌ರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. '' ''''ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹಗಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ''ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಾಲು ಹೋರಾಟದ ಕಲೆಯಾದ'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತರೂ'' ಆಗಿದ್ದರು. '' ''ತಮ್ಮ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನಿಶ್ಶಕ್ತತೆಯಿಂದ ಚಿಂತಿತರಾದ ಆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಆತನಿಗೆ, '' ''ಆತನ ದೇಹಧಾರ್ಢ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ನ ಕಠೋರ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲು ತೊಡಗಿದರು.</ref> 1945ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಗಳು ([[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು|''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು]]) ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರಂಭವಾಗಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದವು.<ref name="Glen"/><ref name="Comparative">{{cite web | url = http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?arid=830797 | title = Comparative Study of the Techniques of Taekwondo and Taekkyon | author = Choi Young-ryul, Jeon Jeong-Woo | year = 2006 | pages = 197~206 | publisher = Institution of physical exercise, Korea | type of publication = Academic Journal }}</ref> ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಾದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು,<ref name="Kukkiwon"/><ref name="KTA"/><ref name="Comparative"/><ref>{{cite web | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | title = Brief History of Taekwondo | publisher = Long Beach Press-Telegram | year = 2005 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110815191959/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | url-status = dead }}</ref> ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]] ಹಾಗೂ [[ಕರಾಟೆ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Analysis">{{cite web | url = http://dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciYN=&order_field=weight&order_flag=DESC&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_F0&query=%ED%83%9C%EA%B6%8C%EB%8F%84+%EC%97%AD%EC%82%AC&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | title = An Analysis on the various views of Taekwondo History | author = Jung Kun-Pyo, Lee Kang-Koo | year = 2007 | pages = 3~12(10 pages) | publisher = Institution of Physical science, Korea | type of publication = Academic Journal | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110818064605/http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciyn=&order_field=weight&order_flag=desc&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_f0&query=%ed%83%9c%ea%b6%8c%eb%8f%84+%ec%97%ad%ec%82%ac&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | url-status = dead }}</ref> ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಾಟೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ರಕ್ಷಣಾಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="leeint"/><ref name="Capener">{{cite paper | author = Capener, Steven D. | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | version = | publisher = [[Korea Journal]] | date = Winter 1995 | url = http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:qBuNe4dmTikJ:assets.teamusa.org/assets/documents/attached_file/filename/5008/HistoryofTaekwondo.pdf+Ch%27oe+Yong-nyon+and+Song+Tok-ki,+the+last+progeny+of+Choson&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgSqNVNBDPWD4RFmZsMHRzwEL9UBttPADBDBbtZBnGSI4Fe89mgVUqLDRA29YCnP8ErU59nr-DW_qWAq2_i09GlypAq44qP9Gp5GmabF5GtlGY0qh8UYtoUUzO8bWiroJyzJzlM&sig=AHIEtbSqI4WxCrxeqX4AwJ13uT1tSKHLRg | format = | accessdate = 2008-01-14 }}</ref><ref name="Burdick"> {{cite paper | author = Burdick, Dakin | title = People and Events of Taekwondo's Formative Years | version = volume 6, issue 1 | publisher = [[Journal of Asian Martial Arts]] | year = 1997 | url = http://journalofasianmartialarts.com/ | format = | accessdate = }}</ref> ''5,000 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಪಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಜಪಾನೀಯರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೊರಿಯಾದ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗಳು/ಸಾಧನೆಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೊರಿಯಾ'ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಪಟ/ನಕ್ಷೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಲಿಯ ರೂಪದಿಂದ ಮೊಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಇದ್ದವು.<ref name="books.google.com">ಹಾರ್ಮನ್, R. B. (2007): [https://books.google.com/books?id=tZbVl-Cd-SgC&amp;dq=5000+YEAR+HISTORY+OF+KOREA+MARTIAL+ARTS&amp;printsec=frontcover&amp;source=bl&amp;ots=vgT5r3-Ux6&amp;sig=cIAm8XQzUU8qBmRheoDK3pkHEjc&amp;hl=en&amp;ei=twMvS_jaHce0tgfk17WSCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CA8Q6AEwAg#v=onepage&amp;q=&amp;f=false 5,000 ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ : ದ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಹರ್ಮಿಟ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌] ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌: ಡಾಗ್‌ ಇಯರ್‌. ISBN 0-7624-2739-6</ref> ಆಗಿನ ಜಪಾನೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಯುವ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅವರನ್ನು ತಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯೋಧರಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವಿನಮ್ರ/ವಿಧೇಯ/ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ ಜನಾಂಗ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿತ್ತು.<ref name="books.google.com"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, "ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧಕರು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೊರಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು."<ref name="books.google.com"/> ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ವಿವಿಧ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಯಾವುದೇನೇ ಇರಲಿ, ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು/ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ : ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಡೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121165001/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html |date=2010-01-21 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 2 ಜನವರಿ 2010.</ref> 1952ರಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ನಾಮ್‌ ಟೇ ಹೈ]] 13 ಛಾವಣಿ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಮುಷ್ಠಿಗುದ್ದಿನಿಂದ ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ]] [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]]ರಿಗೆ ಈ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು [[ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Oh Do Kwan">{{cite web | last = Oh Do Kwan | first = | authorlink = | coauthors = | title = Taekwon-Do Pioneers | work = TaeKwon History | publisher = Oh Do Kwan | year = 2006 | url = http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | accessdate = 2008-03-25 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928230514/http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | url-status = dead }}</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಒಗ್ಗೂಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. "ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು (ಓಹ್‌ ಡೊ ಕ್ವಾನ್‌ದ) [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಅಥವಾ (ಚುಂಗ್‌‌ ಡೋ ಕ್ವಾನ್‌ದ) ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌ ಸಾನ್‌ರವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11, 1955ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳೂ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸ್ಥಾಪಕರು<ref name="Sik">{{cite book | last = Sik | first = Kang Won | coauthors = Lee Kyong Myung | title = A Modern History of Taekwondo | publisher = Pogyŏng Munhwasa | location = Seoul | year = 1999 | isbn = 978-8935801244 }}</ref>. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]‌ಅನ್ನು (KTA) 1959/1961ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="KTA"/><ref name="Park"/><ref name="Shaw2001">ಷಾ, S. (2001): [http://www.scottshaw.com/history/ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095425/http://www.scottshaw.com/history/ |date=2010-01-30 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Jewell2005">ಜ್ಯುವೆಲ್, D. (2005): [http://rhee-tkd.blogspot.com/2005/08/history-of-taekwondo.html ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Korea.net">[http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯಾ : ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212065049/http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp |date=2009-12-12 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref> ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ [[ಮೂಲ ನಿಪುಣ ಬೋಧಕರನ್ನು]] ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಪಡೆಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದುದರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನವಿಯು ಕೊರಿಯಾ [[ಟೇ ಸೂ ಡೊ]] ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, 1965ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ 123 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html ಬಾಯ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617232329/http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html |date=2010-06-17 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌r 2009.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 70 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ 190 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Kim2009">ಕಿಂ, H.-S. (2009): [http://www.mcst.go.kr/english/issue/issueView.jsp?pSeq=1401 ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ : ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಫಾರ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಕೊರಿಯಾ] (21 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009). ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 8 ಜನವರಿ 2010.</ref> ಈಗ ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಜೂಡೋ ಆಗಿದೆ); ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1988ರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2000ನೇ ಸಾಲಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪದಕ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Tkdkidstretching.jpg|thumb|225px|ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಳೆಯುವಿಕೆಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.]] {{See also|List of Taekwondo techniques|Kick}} [[ಕರಾಟೆ]] ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]ನ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತಹಾ ಒದೆತದ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ಕದನ ಕಲಾಕೋವಿದನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆಯುಧವೆಂದರೆ ಕಾಲು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒದೆತಗಳು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತೀಕಾರವಿಲ್ಲದೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ಕೈಗಳು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಂದು ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬಲ, ವೇಗ, ಸಮತೋಲನೆ, ನಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಮರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು [[ಮುರಿದುಹಾಕುವುದು]] ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆ ತಂತ್ರದ ದೈಹಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎರಡೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಸಮವಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (''[[ಡೊಬೊಕ್‌]]'' 도복), ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ಶ್ವೇತವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು (ಅಥವಾ ಇತರೆ ಬಣ್ಣಗಳು) ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ (''ಟ್ಟಿ'' 띠) ನಡುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಡೊಬೊಕ್‌ನ ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ : (1) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿರುವ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಏಷ್ಯಾದ ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ, (2) WTF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ V-ಕತ್ತಿನಪಟ್ಟಿಯ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ) ಹಾಗೂ (3)ITF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ವಸ್ತ್ರವಾದ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಭಾಗದ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ). ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಲಾಂಛನಗಳು (ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಣ್ಣವು ಗಾಢವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಡೋಜಾಂಗ್'' 도장 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು: * ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕಲಿಕೆ * ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ತಾಲೀಮು ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಾಲೀಮು * ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್‌'' 호신술) * [[ಮಾದರಿಗಳು/ನಮೂನೆಗಳು]] (ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀, ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) * [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]] (ITFನಲ್ಲಿ ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' 겨루기, ಅಥವಾ ''ಮಟ್ಸೆಯೋಗಿ'' 맞서기 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), 7-, 3-, 2- 1-ಹಂತದ ಮುಕ್ತಶೈಲಿಯ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಏರ್ಪಟ್ಟ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಬಿಂದು ಕೇಂದ್ರಿತ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ * ವಿಶ್ರಾಂತಿ/ಶಮನಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳ ಕಸರತ್ತುಗಳು ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ * ಎಸೆತಗಳ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳು (''ಡೇಯೋಂಜಿಗಿ'' 던지기 ಹಾಗೂ ''ಟ್ಟಿಯೋರಿಯೋಜಿಗಿ'' 떨어지기) * [[ಒಡೆದುಹಾಕುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ (''ಗ್ಯೋಕ್‌ಪಾ'' 격파 ಅಥವಾ ''ವೀರೋಕ್‌'' ), ಪರೀಕ್ಷೆಯ, ತರಬೇತಿಯ ಹಾಗೂ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆಂದು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು, ಟೈಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: ** ಶಕ್ತಿಯುತ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ನೇರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ** ವೇಗವಾದ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳ್ಳಕವಾಗಿ ಫಲಕಗಳು ಹಿಡಿದು ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುರಿಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವೇಗವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ** ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳು - ನೆಗೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾರುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರ, ದೂರ ತಲುಪಲು ಅಥವಾ ತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು * ಮುಂದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು * ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಶಿಸ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ, ಗೌರವ/ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವೀಯುವಿಕೆ ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌"ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಂತರ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌" ಎಂಬುದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಹೊರತು ಒಂದು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯಪರ್ಯಂತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (ITF) ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪವರ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF). ITF ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1966ರಲ್ಲಿ [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಚೊಯ್‌ರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ITF ತಾವೇ ಮೂಲ ಬಣ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಖಾಸಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ITFನ ಅನಧಿಕೃತ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅರಮನೆ/ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯೋನ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Breaking concrete.jpg|thumb|225px|left|ನಾಲ್ಕು ಜಲ್ಲಿಗಾರೆ ಹಾಸಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ-ಹಸ್ತ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಡೆದಿರುವುದು. ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡೋಜಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ 1972ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯು WTF ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಗಳಿಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. "WTF" ಹಾಗೂ "ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ತರಬೇತುದಾರರಿಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸುವ/ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತ ''[[ಡಾನ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್'' ‌ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ (ವಿಶ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. WTF ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ. ಸೊಂಗಾಹ್ಮ್‌ ಶೈಲಿಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ [[ವಿಶ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸೇನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ [[ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ]]ನಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ WTF-ಅನುಮೋದಿತ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆಯು WTF ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡದೇ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ WTF ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ಅಥವಾ ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ]]ಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಕವಾಗಿವೆ/ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಂಗಿ, ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳು, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲಶಾಲೆಗಳು (''[[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು]]'' ) WTF ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೌಹಾರ್ದಭಾವದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೇ ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳ'' ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು'' ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ''ಡಾನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್‌'' ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ(ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು)ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ "ಕಿರಿಯ" ಮತ್ತು "ಹಿರಿಯ," ಅಥವಾ "ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ," ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಹೆಸರು ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ 급 (''ಗುಪ್‌'' ಅಥವಾ ''ಕುಪ್‌‌'' ಎಂದು ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡ)ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹತ್ತನೇ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಶ್ವೇತ ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಆರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲ ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ನೆಡೆಗೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಕೆಂಪು ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ''[[ಡಾನ್‌]]'' 단 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, "[[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]" ಅಥವಾ "ದರ್ಜೆಗಳು" ("ತೃತೀಯ ''ಡಾನ್‌'' " ಅಥವಾ "ತೃತೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ" ಎಂಬಂತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡನೆಯ, ಮೂರನೆಯ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೋಧಕರೆದುರು ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಗದಿತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ; ಫಲಕಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಪರಿಭಾಷೆ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಉನ್ನತ ಡಾನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತೇರ್ಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶಾಲೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ತೀರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿಯ ತಂತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮೊದಲನೇ ''ಡಾನ್‌'' ದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಗದಿತ ವಿರಾಮ ಅಗತ್ಯವಿರದಿರುವ ಹೊಸದಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ''ಡಾನ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪದೋನ್ನತಿ ಹೊಂದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಓರ್ವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಗತಾನೇ ತೃತೀಯ ದರ್ಜೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ತೇರ್ಗಡೆಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ''ಡಾನ್'' ‌ ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ನಿಗದಿತ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ''ಪಮ್‌'' 품 (ಕಿರಿಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ) ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ"ದಂತಹಾ ಕೆಲ ಬಿರುದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು, ಆದರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿರುದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ವಿಚಾರವು ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತಾರಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಇದು ಅನೇಕ ಕದನ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ 1ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ವೇಗದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇತರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಗದಿತ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಬಿರುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವ ಬಿರುದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, 1ರಿಂದ 3ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಧಕರನ್ನು ''ಬೂಸಾಬಮ್‌'' (ಸಹಾಯಕ ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 4ರಿಂದ 6ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಾಬಮ್‌'' (ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 7ರಿಂದ 8ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಹ್ಯುನ್‌'' (ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ)ಎಂದು, ಹಾಗೂ 9ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸೇಸಿಯಾಂಗ್‌'' (ಮಹಾ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Choi1993-1.122">ಚೊಯ್, H. H. (1993): ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಡಿಫೆನ್ಸ್'', 3ನೇ ed. (Vol. 1, p. 122). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. == ಸಿದ್ಧಾಂತ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ITFನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ITF ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಪಥ/ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ : "ನಾನು ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌/ಸಮರ್ಥಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ" ಹಾಗೂ "ನಾನು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಮಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite web | title = ITF Philosophy | author = TKD ITF | url = http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | publisher = TKD ITF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-03-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100329022526/http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | url-status = dead }}</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ''ಸಮ್‌ಜೇ'' ಪದವು ''ಛೆ/ಚೆಯೋನ್‌'' (천, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗ), ''ಜಿ'' (지, ಭೂಮಿ), ಹಾಗೂ ''ಇನ್‌'' (인, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ)ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ (삼제, ಮೂರು ಅಂಶಗಳು), ''ಈಯಮ್'' ‌ (음, [[ಯಿನ್]]‌ ; ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಂಧಕಾರತ್ವ) ಹಾಗೂ ''ಯಾಂಗ್‌'' (양, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಉಜ್ವಲವಾದ) ''ಸಮ್ಜೆ'' ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಚೀನೀ ಮಹಾಗ್ರಂಥ "[[ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಜಸ್]]‌ " ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = WTF Philosophy | author = WTF | url = http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | publisher = WTF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330220851/http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | url-status = dead }}</ref> == ಸ್ಪರ್ಧೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]], [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]], [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು]], ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್'' ‌) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಲ್ಲಿ ( WTF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="WTF-rules">{{cite web | last = World Taekwondo Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Kyorugi rules | work = Rules | publisher = www.wtf.org | year = 2004 | url = http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | accessdate = 2007-08-11 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330221254/http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | url-status = dead }}</ref> === ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Proteccionestkd.JPG|thumb|200px|ಅಧಿಕೃತ WTF ಮುಂಡದ ರಕ್ಷಕ (ಹೊಗು/ಹೋಗು), ಮುಂದೋಳು ರಕ್ಷಕಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಣಕಾಲು ರಕ್ಷಕಗಳು]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಎಂಬುದು 10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವು ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಬಿಡುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತದ ಉಪ-ಸತತ/ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ: 14–17 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ 18 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು. ಸಕ್ರಮ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಪರವಾನಗಿಯಿರುವ, ನಿಖರ, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಘು ಸಂಪರ್ಕವು ಯಾವುದೇ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕತಾಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ A-ವರ್ಗದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈಗ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕನೀಡಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಶರೀರ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಕೇವಲ ತಲೆಗೆ ಮಾಡುವ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಕ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರಿತ್ತ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದೆ,{{citation needed|date=January 2010}} ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈಗಲೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಲವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. 2009ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ''[[ಹೊಗು/ಹೋಗು]]'' ವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ (ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಗುರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ದೇಹಸಂರಕ್ಷಕ) ಒಂದು ಒದೆತ ಅಥವಾ ಗುದ್ದು ಒಂದು ಅಂಕ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ; ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವಿಗೆ ಬೀಳುವ ಒದೆತವು ಅದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಫರ್ಧಿಯೆಡೆಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ತಂತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ತಲೆಗೆ ನೀಡುವ ಒದೆತವು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಡವುವ ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಂಕಗಳಿಕಾ ತಂತ್ರದಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೆಡವಿದ್ದು ರೆಫರೀಯು/ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ವಿಜೇತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮತೆ ಸಾಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ "ದಿಢೀರ್‌ ಮರಣ/ಸಡನ್‌ ಡೆತ್‌" ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯದ ಸುತ್ತನ್ನು ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರವರೆಗೆ, ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಮತ್ತೋರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ 7-ಅಂಕಗಳ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 12 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಆ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. WTF ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 2009ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews%5Btt_news%5D=226&tx_ttnews%5BbackPid%5D=240&cHash=10401eaeff | title=New WTF Competition Rules | date=05-02-09 | publisher=European Taekwondo Union | accessdate=2009-03-04 | archive-date=2009-11-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091111133752/http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=226&tx_ttnews&#91;backPid&#93;=240&cHash=10401eaeff | url-status=dead }}</ref> ಹೊಡೆತಗಳು ಪೂರ್ಣ ರಭಸದಿಂದಿದ್ದು; WTF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೂಲಕ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಜಯಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುವುದು, ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆ/ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದು, ಎಳೆದಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಲ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} === ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:ITF TaeKwon-Do Sparring Gear.JPG|thumb|300px|ITF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಉಪಕರಣ/ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಶೈಲಿಗಳು]] ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌'ನ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳು WTF'ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವಾದರೂ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಒದೆತಗಳು ಎರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಹೊಡೆತಗಳು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ (10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಬದಲು 9 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳು); ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು (ಅನುಮೋದಿತ ಪಾದ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೂ) ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸತತ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಂತ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಅನುಮತಿ ಇರುವ ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಬಲದ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಚರ್ಯೆಯು ಅಂಕಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ (ಅಥವಾ ಇತರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ) ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.<ref name="ITF-rules">{{cite web | last = International Taekwon-Do Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Competition Rules and Regulations | work = Rules | publisher = www.itf-information.com | year = 2000 | url = http://www.itf-information.com/information10.htm | accessdate = 2007-09-06 }}</ref> ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು, [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ 'ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳ'ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಫಲಕ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ).{{citation needed|date=January 2010}} === ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === US [[ಅಮೆಚೂರ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌]] (AAU) ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ಮೆತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಚಿಹ್ನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ WTF ಲೋಗೋ ಹೊಂದಿರದ ಯಾವುದೇ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.{{citation needed|date=January 2010}} WTF ಹಾಗೂ ITF ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದರೆ: * [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು]] * [[ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] == ಸುರಕ್ಷತೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬಹಳಷ್ಟು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} [[ಕಾಲು]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು [[ಜಜ್ಜುವಿಕೆ]]ಯು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. 2008ರ [[ದ್ವಿತೀಯ/ಪಶ್ಚಾತ್‌-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು ಈಡಾದ ಪ್ರತಿ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅಂದಾಜು 8%ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು; ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಂತಗಳು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ದರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author= Lystad RP, Pollard H, Graham PL |title= Epidemiology of injuries in competition taekwondo: a meta-analysis of observational studies |journal= J Sci Med Sport |volume= 12|issue= 6|pages= 614–21|year=2008 |pmid=19054714 |doi=10.1016/j.jsams.2008.09.013}}</ref> == ಮಿಶ್ರ ಕದನ ಕಲೆಗಳು == [[ಬಾಸ್‌ ರಟ್ಟೆನ್]]‌, [[ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಸಿಲ್ವಾ]], [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ವಿಲ್ಕ್‌ಸ್]], [[ಬರ್ನಾಡ್‌ ಆಕಾಹ್‌]], [[ಝೆಲ್ಗ್‌ ಗ್ಯಾಲೆಸಿಕ್]]‌, [[ಡೆಬಿ ಪರ್ಸೆಲ್]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಲೂಯಿಸೆಯೌ]], [[ಕೈಟ್‌ಲಿನ್‌ ಯಂಗ್]], [[ಜ್ಯೂಲೀ ಕೆಡ್ಜೀ]], [[ಚಂಗ್‌ ಲೀ/ಲೆ]], [[ಕರೇನ್‌ ಡರಾಬೆಡ್ಯಾನ್]]‌, [[ಜೆರ್ರಿ ಫ್ಲಿನ್]], [[ರಾಕ್ಸನ್ನೇ ಮೊಡಾಫ್ಫೆರೀ]], [[ರಜಾಕ್‌ ಅಲ್‌-ಹಸನ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಬೆನ್‌ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್‌]] [[MMA]]ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕದನ ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಕೊರಿಯನ್‌ ಆದೇಶಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನಲ್ಲಿ, [[ಕೊರಿಯಾ ಭಾಷಿಕ]] ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದಗಳಿಗೆ, [[ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] ಲೇಖನ ನೋಡಿ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ) ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" !ರೋಮನೀಕರಣ ! ಹಂಗುಲ್‌‌ ! ಹಂಜಾ ! ಅರ್ಥ |- | ''ಛಾರ್ಯೆಯೋಟ್‌'' | 차렷 | | ಗಣನೆ/ಗಮನ/ಧ್ಯಾನ |- | ''ಗಿಯೋಆಂಗ್‌ ರ್ರ್ಯೇ'' | 경례 | {{linktext|敬|禮}} | ಧನುಸ್ಸು |- | ''ಬಾರೋ/ಬರೋ'' | 바로 | | ಮರಳುವಿಕೆ |- | ''ಸ್ವಿಯೋ '' | 쉬어 | | ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುವಿಕೆ (ವಿರಾಮ) |- | ''ಕಿಹಾಪ್‌'' | 기합 | {{linktext|氣|合}} | ಹುಯಿಲಿಡು (ಕೂಗು) |- | ''ಜುನ್‌ಬಿ'' | 준비 | {{linktext|準|備}} | ಸಿದ್ಧ |- | ''ಸಿಜಕ್‌ '' | 시작 | {{linktext|始|作}} | ಆರಂಭ (ಉಪಕ್ರಮ) |- | ''ಗಲ್ಲ್ಯೆಯೋ '' | 갈려 | | ಮುರಿ (ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸು) |- | ''ಗಿಯೋಸೊಕ್‌ '' | 계속 | {{linktext|繼|續}} | ಮುಂದುವರಿಸು |- | ''ಗುಮನ್‌'' | 그만 | | ಕೊನೆಗೊಳಿಸು (ನಿಲ್ಲಿಸು) |- | ''ಡ್ವಿರೋ ಡೊರಾ'' | 뒤로 돌아 | | ಸುತ್ತ ತಿರುಗು (ಹಿಂದುಮುಂದಾಗು) |- | ''ಹೇಸನ್‌ '' | 해산 | {{linktext|解|散}} | ವಜಾಮಾಡು/ತೆಗೆದುಹಾಕು |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತಂತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[USA ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> '''ಆ''' {{note_label|A|a|none}} ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ಅಥವಾ ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌ ಡೋ'' ಎಂಬ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. </div> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Taekwondo}} {{Wiktionary}} * [http://www.wtf.org ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ] * [http://www.etutaekwondo.org ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಯೂನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209123850/http://www.etutaekwondo.org/ |date=2012-12-09 }} * [http://www.tkd-itf.org ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ (ITF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213002842/http://www.tkd-itf.org/ |date=2015-02-13 }} * [http://www.itf-administration.com/International ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌] {{Korean martial arts}} {{Martial arts}} {{Manav by country}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ ಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯಭಾಗಳು/ಪದಪುಂಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೋರಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] fn10mhvbeud1wwcllf7n1wmsjtvk9uo 0 23259 1372006 1347657 2026-04-24T15:42:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372006 wikitext text/x-wiki {{Infobox Celebrity | name = George Soros | image = George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg | imagesize = | caption = George Soros at the [[World Economic Forum]] Annual Meeting 2010 | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1930|08|12}} | birth_place = [[Budapest]], Hungary | death_date = | death_place = | alma_mater = [[London School of Economics]] | occupation = Entrepreneur, [[currency]] trader, [[investor]], [[philosopher]], [[philanthropist]], [[political activist]] | salary = | networth = {{Gain}} $14.0 billion (''[[Forbes]]'')<ref name="Forbes World's Billionaires">[http://www.forbes.com/lists/2010/10/billionaires-2010_George-Soros_L9II.html Forbes World's Billionaires -#35 George Soros], [[Forbes]], March 10, 2009</ref> | spouse = Twice divorced (Annaliese Witschak and Susan Weber Soros) | children = Robert, Andrea, Jonathan, Alexander, Gregory | religion = [[Judaism]] (formerly);<br />[[Atheism]].<ref>Kaufman, Michael T., Soros: The Life and Times of a Messianic Billionaire, Alfred A. Knopf: 2002, 133.</ref> | website = [http://www.georgesoros.com www.georgesoros.com] | footnotes = }} '''ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌''' ({{pronEng|ˈsɔroʊs}} ಅಥವಾ {{IPA|/ˈsɔrəs/}},<ref>{{Cite web |url=http://video.google.com/videoplay?docid=6150320548187842685 |title=ಆಥರ್ಸ್‌‌@ಗೂಗಲ್‌: ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ |access-date=ಮೇ 6, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061020230045/http://video.google.com/videoplay?docid=6150320548187842685 |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌ {{IPA2|ˈʃoroʃ}}; ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1930ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 12ರಂದು, ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಷ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ ಜಿಯಾರ್ಜಿ''' ) [[ಹಂಗರಿಯ-ಅಮೆರಿಕಾದ‌]] ಓರ್ವ [[ಹಣ ಚಲಾವಣಾ]] [[ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ]], [[ಸ್ಟಾಕ್‌ ಹೂಡಿಕೆದಾರ]], ಉದ್ಯಮಿ, [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿ]], ಮತ್ತು [[ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>ವಿಲಿಯಂ ಷಾಕ್ರಾಸ್‌, [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986919-1,00.html "ಟರ್ನಿಂಗ್‌ ಡಾಲರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಟು ಚೇಂಜ್‌ಟ,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100508052348/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986919-1,00.html |date=ಮೇ 8, 2010 }} ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1, 1997</ref> 1992ರ [[ಕರಾಳ ಬುಧವಾರ]]ದ UK ಹಣ ಚಲಾವಣಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈತ 1 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣಮಾಡಿಕೊಂಡ ಎಂದು ವರದಿಯಾದ ನಂತರ, "ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ್ನು ದಿವಾಳಿ ಮಾಡಿದಂಥ ಮನುಷ್ಯ" ಎಂದೇ ಈತ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.open2.net/openfinance/black_wednesday.html |title=ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |access-date=ಮೇ 6, 2010 |archive-date=ಮೇ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528083536/http://www.open2.net/openfinance/black_wednesday.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Atlantic" /> [[ಸೊರೊಸ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌]]ಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ [[ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪರಿಷತ್ತಿನ]] ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಲಿಯ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಹಂಗರಿ]]ಯಲ್ಲಿ (1984–89)<ref name="Atlantic">{{Cite web |url=https://www.theatlantic.com/doc/199307/george-soros/2 |title=ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ |access-date=ಜುಲೈ 20, 2021 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202130033/http://www.theatlantic.com/doc/199307/george-soros/2 |url-status=dead }}</ref> ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯೆಡೆಗೆ ನಡೆದ ಶಾಂತಿಯುತ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಗೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಯುರೋಪ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ವರಮಾನ ದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ.<ref>http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-79165556.html</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]ದ [[ಗುಲಾಬಿ ಕ್ರಾಂತಿ‌]]ಯ ಸಂಘಟನೆಯು ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು ಎಂದು ರಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ]] ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌ W. ಬುಷ್‌‌]]ನ ಸವಾಲನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈತ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅವನು ನೆರವಾದ. [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌‌]]ನ ಹಿಂದಿನ ಸಭಾಪತಿಯಾದ [[ಪಾಲ್‌ ವೋಲ್ಕರ್‌]] ಎಂಬಾತ ''ದಿ ಆಲ್ಕೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote>ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಓರ್ವ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದು, ಆಟದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂದಿರುವಾಗಲೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಾಣತನವನ್ನು ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಅಗಾಧ ಗಳಿಕೆಗಳ ಅಧಿಕಾಂಶವು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅಥವಾ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲದ ಮತ್ತು [[ಆವಿರ್ಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳು 'ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜಗಳಾಗಿ' ಮಾರ್ಪಡುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಈಗ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜಗಳೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ -ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ- ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಸಮಾಜಗಳಾಗಿರಬೇಕಿದೆ.</blockquote> == ಕುಟುಂಬ == [[ಎಸ್ಪರ್ಯಾಂಟ್‌ ಭಾಷೆಯ]] ಬರಹಗಾರನಾದ [[ಟಿವಾಡರ್‌ ಸೊರೊಸ್‌]] ಎಂಬಾತನ ಮಗನಾಗಿ, ಹಂಗರಿಯ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಜನಿಸಿದ. ಟಿವಾಡರ್‌ (ಈತ ಟಿಯೊಡೊರೊ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ) ಓರ್ವ ಹಂಗರಿಯ ಯೆಹೂದಿಯಾಗಿದ್ದು, [[Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ [[ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿದ್ದ]] ಮತ್ತು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಈತ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="Kaufman">ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ T., ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಲಿಯನೇರ್‌‌, ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ A. ಕ್ನೊಫ್‌: 2002</ref><ref name="NewP">{{cite book | last =Soros | first =George | title =The New Paradigm for Financial Markets: The Credit Crisis of 2008 and What It Means | publisher =PublicAffairs | year =2008 | page =13 | url =https://books.google.com/books?id=F_aBKX4AnLUC&q=Tivadar#search_anchor | doi = | isbn =1586486837 }}</ref> [[ಉಗ್ರ ಬಲಪಂಥೀಯ ತತ್ತ್ವ]]ದ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ [[ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, 1936ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಷ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ ಎಂಬುದರಿಂದ ಸೊರೊಸ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸದರಿ ಹೊಸ ಹೆಸರು ಒಂದು [[ಸಮಾನ ಪೂರ್ವಾಪರ]]ವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಟಿವಾಡರ್‌ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ. ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹಂಗರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಸೊರೊಸ್‌'' ಎಂದರೆ "ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ, ಅಥವಾ ನಿಯೋಜಿತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ" ಎಂಬ ಅರ್ಥಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು "ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಲಿರುವ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ T., ಸೊರೊಸ್‌: ''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಲಿಯನೇರ್'', ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ A. ಕ್ನೊಫ್‌: 2002, ಪುಟ 24.</ref> ಅವನ ಮಗ ಜಾರ್ಜ್‌ಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಅಪರೂಪದ, [[ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರ]] ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು ಯೆಹೂದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿರುವ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಲೇಟರ್‌‌, R.: ''ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ಅನ್‌ಆಥರೈಸ್ಡ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ'', ಪುಟ 30.</ref> ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪಡೆದ. ಅನ್ನಾಲೀಸೆ ವಿಟ್ಸ್‌ಚಾಕ್‌, ಮತ್ತು [[ಸುಸಾನ್‌ ವೆಬರ್‌ ಸೊರೊಸ್‌]] ಅವನ ವಿವಾಹಿತ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆತ ಐದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ: ರಾಬರ್ಟ್‌, ಆಂಡ್ರಿಯಾ, ಜೋನಾಥನ್‌ (ಅವನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಅನ್ನಾಲೀಸೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳು); ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌, ಗ್ರೆಗರಿ (ಅವನ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಸುಸಾನ್‌ಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳು‌). ಓರ್ವ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರನಾದ [[ಪಾಲ್‌ ಸೊರೊಸ್‌]], ಓರ್ವ ನಿವೃತ್ತ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೊರೊಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ನ ನೇತೃತ್ವ ಇವನದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೈಸಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಫೆಲೋಷಿಪ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯಂಗ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.<ref name="PDSoros">{{cite web|url=http://www.pdsoros.org/overview/|title=Background and History|work=[[Paul and Dora Soros Fellowships for Young Americans]]|accessdate=March 22, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327060847/http://www.pdsoros.org/overview/|url-status=dead}}</ref><ref name="Bumiller">{{cite news|author=Elisabeth Bumiller|url=https://www.nytimes.com/1998/06/17/nyregion/public-lives-an-overshadowed-altruist-sees-the-light.html?sec=&spon=&pagewanted=all|title=Public Lives: An Overshadowed Altruist Sees the Light|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company|New York Times Company]]|date=June 17, 1998|accessdate=March 22, 2009}}</ref> ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಪೀಟರ್‌ ಸೊರೊಸ್ ಎಂಬಾತ ಪಾಲ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಓರ್ವ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, [[ಫ್ಲೋರಾ ಫ್ರೇಸರ್‌]] ಎಂಬ ರೂಪರಚಕಿಯನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈಕೆ [[ಲೇಡಿ ಆಂಟೋನಿಯಾ ಫ್ರೇಸರ್‌]] ಮತ್ತು ದಿವಂಗತ [[ಸರ್‌ ಹ್ಯೂ ಫ್ರೇಸರ್‌‌]] ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳು, ಹಾಗೂ 2005ರ [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ]]ನಾದ ದಿವಂಗತ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಪಿಂಟರ್‌‌‌]]ನ ಓರ್ವ ಮಲಮಗಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="SorosFraser">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/02/02/style/peter-soros-and-flora-fraser.html|title=Peter Soros and Flora Fraser|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company|New York Times Company]]|date=February 2, 1997|accessdate=March 22, 2009}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == 1944ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಗರಿಯ ಮೇಲೆ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯು ಸೇನಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸೊರೊಸ್‌ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{cite web|url=http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005458 |title=Holocaust Encyclopedia |publisher=Ushmm.org |date= |accessdate=October 16, 2009}}</ref> ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಯೆಹೂದ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲೆಂದು, ಹಂಗರಿಯು ನಾಜಿ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಯೆಹೂದಿ ಪರಿಷತ್ತಿಗಾಗಿ]]<ref name="Kaufman" /> ಸೊರೊಸ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಬರಹಗಾರ [[ಮೈಕೇಲ್‌ ಲೆವಿಸ್‌‌]]ಗೆ ನಂತರ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ: <blockquote>ದೇಶಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸೂಚನಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಯೆಹೂದಿ ಪರಿಷತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಯೆಹೂದಿ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ನನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕಾಗದದ ಈ ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು...ಬೆಳಗ್ಗೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ರ್ಯಾಬೈ ಯೆಹೂದ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡನ ಸೆಮಿನರಿಯಲ್ಲಿ (ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ) ಹಾಜರಾಗಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿತ್ತು....ಮತ್ತು ನನಗೆ ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಗದದ ತುಣುಕನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆ. ಅವನು ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಿದ. ಇದು ಹಂಗರಿಯ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತದ ವಕೀಲರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. "ಕಾಗದದ ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ನೀನು ವಿತರಿಸು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದರೆ, ಅವರನ್ನು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳು" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ.<ref>ಮೈಕೇಲ್‌ ಲೆವಿಸ್‌, "ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಟರ್‌‌: ವಾಟ್‌ ಆನ್‌ ಅರ್ತ್‌ ಈಸ್‌ ಮಲ್ಟಿಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಡೂಯಿಂಗ್‌ ಥ್ರೋಯಿಂಗ್‌ ವ್ಯಾಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ ಅರೌಂಡ್‌ ಇನ್‌ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಯುರೋಪ್‌?", ''ದಿ ನ್ಯೂ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌'', ಜನವರಿ 10, 1994. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ T., ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಲಿಯನೇರ್, ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ A. ಕ್ನೊಫ್‌: 2002, ಪುಟಗಳು 32-33</ref></blockquote> ನಾಜಿಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಮಗನು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸೊರೊಸ್‌ನ ತಂದೆಯು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ನೌಕರನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹಣಕೊಟ್ಟು, 1944ರ ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಅವನ ಬಳಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಧರ್ಮಪುತ್ರನಂತೆ ತೋರಿಸಲು ತಿಳಿಸಿದ. ಯೆಹೂದಿಗಳ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮುಟ್ಟುಗೋಲನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಯು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವಾಗಲೂ ಸಹ, ಕಿರಿಯ ಸೊರೊಸ್‌ ತನ್ನ ಹೆಹೂದ್ಯತನವನ್ನು ಮಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C07E3DA1E3BF935A35751C1A96E958260&sec=&spon=&pagewanted=2 |title=He's Seen The Enemy. It Looks Like Him. |accessdate=July 28, 2008 |date=December 6, 1998 |work=New York Times |first=Timothy L |last=O'Brien }}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌ನ ಕದನ‌‌‌]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಬದುಕುಳಿದ. ಈ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಪಡೆಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಮನೆಯಿಂದ-ಮನೆಗೆ ಕಾದಾಡಿದವು. 1945–1946ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಹಂಗರಿಯ [[ಮಿತಿಮೀರಿದ ಹಣದುಬ್ಬರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಮೊದಲು [[ಹಣ ಚಲಾವಣೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ರತ್ನಾಭರಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದ. 1947ರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೊಪ್ಪರ್‌‌]] ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕನ ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಓರ್ವ ರೈಲಿನ ಹಮಾಲಿ ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಹೊಟೇಲು ಮಾಣಿಯಾಗಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಸೊರೊಸ್‌ಗೆ ನೆರವು ಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೋಧಕನೋರ್ವ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, [[ಕ್ವೇಕರ್‌]] ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆತ 40 ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ.<ref name="NPR090409" /> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು [[ಸಿಂಗರ್‌ &amp; ಫ್ರೀಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡರ್‌‌]] ಎಂಬ ಲಂಡನ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶ-ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ. == ವಲಸೆ == 1956ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಸೊರೊಸ್‌, ಅಲ್ಲಿ 1956ರಿಂದ 1959ರವರೆಗೆ F. M. ಮೇಯರ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ [[ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕಾರ್ಯ]]ದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ 1959ರಿಂದ 1963ರವರೆಗೆ ವೆರ್ಥೀಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಈ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ, [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೊಪ್ಪರ್‌‌‌]]ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ "[[ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆ]]"ಯ ಒಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ. ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವುದರ ಕ್ರಮವು, ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪರವಾಗಿರುವ ಒಂದು 'ಸದ್ಗುಣಿಯಾದ ಅಥವಾ ದುರಾಚಾರದ' ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಸೊರೊಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="A">{{cite book|author=Soros, George|title=The New Paradigm for Financial Markets |publisher=Public Affairs, New York |year=2008|isbn=978-1-58648-683-9 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಅರಿತುಕೊಂಡ. ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಲು ಅವನು ಶುರುಮಾಡಿದ. 1963ರಿಂದ 1973ರವರೆಗೆ ಆರ್ನ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ S. ಬ್ಲೀಕ್ರೋಡರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಆತ, ಅಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ತಾನೊಬ್ಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನೊಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಹೂಡಿಕೆದಾರನಾಗಿದ್ದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ತಾನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಫಸ್ಟ್‌ ಈಗಲ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಡಲಾಚೆಯ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ [[ಹೂಡಿಕಾ ನಿಧಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ 1967ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಪನಿಯ ಮನವೊಲಿಸಿದ; ಕಂಪನಿಯು 1969ರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ಗಾಗಿ ಡಬಲ್‌ ಈಗಲ್‌ [[ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌]] ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಹೂಡಿಕಾ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="A" /> ತಾನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಹೂಡಿಕಾ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿನ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೂಡಿಕಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಾಗ, 1973ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದ ಆತ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕಾ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಕ್ವಾಂಟಂ ಫಂಡ್‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಓರ್ವ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿ ತನಗೆ ತಾನೇ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]] ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅವನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 500,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅದು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆತ [[ಕಾರ್ಲೈಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌]]ನ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ.<ref name="A" /> == ವ್ಯವಹಾರ == ಸೊರೊಸ್‌, [[ಸೊರೊಸ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]]ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಜಿಮ್‌ ರೋಜರ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸೊರೊಸ್‌ 1970ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಾಂಟಂ ಫಂಡ್‌]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ. ಇದು ಸೊರೊಸ್‌ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಂ ಫಂಡ್‌ನಿಂದ ರೋಜರ್ಸ್‌ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ. ಇತರ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ನೀಡೆರ್‌ಹಾಫ್ಟರ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಡ್ರಕನ್‌ಮಿಲ್ಲರ್‌]] ಸೇರಿದ್ದರು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 32%ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಂ ಫಂಡ್‌ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಸೊರೊಸ್‌ಗೆ 2.9 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವು ದೊರಕಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/04/16/business/16wall.html?ex=1366084800&en=1eee7351824a31ce&ei=5124 |title=Wall Street Winners Get Billion-Dollar Paydays |accessdate=July 28, 2008 |date=April 16, 2008 |first=Jenny |last=Anderson |work=New York Times }}</ref> === ಹಣ ಚಲಾವಣೆಯ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಐರೋಪ್ಯ ವಿನಿಮಯ ದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಡ್ಡಿದರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಏರಿಸಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು [[ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವುದರ]] ಕಡೆಗಾಗಲೀ [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌]] ತೋರಿದ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯಿಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದ ಸೊರೊಸ್‌ನ ನಿಧಿಯು, [[ಕರಾಳ ಬುಧವಾರ]]ದಂದು (1992ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16ರಂದು), 10 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ [[ಪೌಂಡ್ಸ್‌ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌‌]]ನ್ನು{{Citation needed|date=November 2009}} [[ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಿತು]]. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, [[ಪೌಂಡ್‌ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌‌‌]]ನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಐರೋಪ್ಯ ವಿನಿಮಯ ದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಿಂದ ಹಣ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು‌, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 1.1 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಗಳಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, "ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ್ನು ದಿವಾಳಿ ಮಾಡಿದಂಥ ಮನುಷ್ಯ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಅವನಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಕರಾಳ ಬುಧವಾರದ ಬೆಲೆಯು 3.4 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟು ಎಂದು UK ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆಯು 1997ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿತು. 1992ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 26ರ ಸೋಮವಾರದ ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಸೊರೊಸ್‌ ಹೇಳಿದನೆನ್ನಲಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು: "ಕರಾಳ ಬುಧವಾರದ ವೇಳೆಗೆ ನಮ್ಮ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥಾನದ ಮೌಲ್ಯವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ 10 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮಾರಲು ನಾವು ಯೋಜಿಸಿದ್ದೆವು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಾನು ಸುಮಾರು 15 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಖರೀದಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ [[ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣ]]ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ನೋರ್ಮನ್‌ ಲ್ಯಾಮಂಟ್‌]] ಹೇಳಿದಾಗ ನಾವು ಖುಷಿಪಟ್ಟಿದ್ದೆವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನಾವು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು." ಸೊರೊಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದ [[ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಡ್ರಕನ್‌ಮಿಲ್ಲರ್‌]] ಎಂಬಾತ ಪೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕಂಡ. "ಒಂದು ದೈತ್ಯಸ್ವರೂಪದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಕೊಡುಗೆಯು ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು."<ref>ಸ್ಟೀವನ್‌ ಡ್ರೊಬ್ನಿ, "ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ದಿ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ", ಜಾನ್‌ ವೈಲಿ &amp; ಸನ್ಸ್‌: ಹೊಬೊಕೆನ್‌, NJ, 2006.</ref><ref>ಸೊರೊಸ್‌ ಆನ್‌ ಸೊರೊಸ್‌: ಸ್ಟೇಯಿಂಗ್‌ ಅಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕರ್ವ್‌ (ಜಾನ್‌ ವೈಲಿ, 1995) ISBN 0-471-12014-6</ref> 1997ರಲ್ಲಿ, [[ಏಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಲೇಷಿಯಾದ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಹಾತಿರ್‌ ಬಿನ್‌ ಮೊಹಮದ್‌]] ಸೊರೊಸ್‌ ಮೇಲೆ ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಾ, [[ಮೈನ್‌ಮಾರ್‌‌]]ನ್ನು ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯದೇಶವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ASEAN]]ನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ. ಮಹಾತಿರ್‌ನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಅಲ್ಲಗಳೆದ. ASEANನ ನಾಮಮಾತ್ರದ US ಡಾಲರು GDPಯು 1997ರಲ್ಲಿ 9.2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ 1998ರಲ್ಲಿ 218.2 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು (31.7%) ಕುಸಿಯಿತು. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು === 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪ್ಯಾರಡೈಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವು, ಕಳೆದ 25 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕುಸಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು "ಬೃಹತ್‌ ಗಾತ್ರದ ಗುಳ್ಳೆಯ" (ಯೋಜನೆಯ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮದ ನಿರಾಧಾರವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ) ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿತು. ದುರ್ಘಟನೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಊಹಿಸಿ ಅವನು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಅವನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ: {{quote|I have a record of crying wolf.... I did it first in ''The Alchemy of Finance'' (in 1987), then in ''The Crisis of Global Capitalism'' (in 1998) and now in this book. So it's three books predicting disaster. (After) the boy cried wolf three times... the wolf really came.<ref name="predict">"[http://online.wsj.com/article/SB121400427331093457.html?mod=hps_us_at_glance_markets Soros, the Man Who Cries Wolf], Now Is Warning of a 'Superbubble'" by Greg Ip, B1, June 21–22, 2008 ''The Wall Street Journal''.</ref>}} ತನ್ನ ಊಹೆಗಳು ಯಾವಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. {{quote|I'm only rich because I know when I'm wrong... I basically have survived by recognizing my mistakes. I very often used to get backaches due to the fact that I was wrong. Whenever you are wrong you have to fight or [take] flight. When [I] make the decision, the backache goes away.<ref name="predict"/>}} ವಿಶ್ವದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದು, ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಹಾರವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಹೇಳಿದ. <ref>[http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSTRE51K0A920090221 ಸೊರೊಸ್‌ ಸೀಸ್‌ ನೋ ಬಾಟಮ್‌ ಫಾರ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ "ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್‌"], ''[[ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌]]'', ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 2009, 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> "ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆವು[...]ಜೀವಾಧಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಅದು ಜೀವಾಧಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಾವೀಗ ತಳಭಾಗದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತೂ ಯಾವ ಸೂಚನೆಯೂ ಇಲ್ಲ." === ಆಂತರ್ಯದವರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯ === 1988ರಲ್ಲಿ, [[ಸೋಷಿಯೇಟ್‌ ಜೆನೆರೇಲ್‌]] ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ [[ಸ್ವಾಧೀನ]]ದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈಜೋಡಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನಾದರೂ, ಆ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಆತ ಖರೀದಿಸಿದ. 1989ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತನಿಖೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಇದೊಂದು [[ಆಂತರ್ಯದವರ ವ್ಯಾಪಾರ]]ವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದು 2002ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುನೀಡಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭದ್ರತೆಗಳ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಇದು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಭಂಜಕ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸದರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಅವನಿಗೆ 2.3 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಂತರ್ಯದವರಿಂದ ಅಥವಾ ಗುಟ್ಟುಬಲ್ಲವರಿಂದ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಣದ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಆದ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಪುಂಡುದಂಡಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಾನು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪೆಸಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಸೊರೊಸ್‌, ಸ್ವಾಧೀನದ ಸುದ್ದಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜ್ಞಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="pbs">[http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಂಕಾಸ್ಸಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807023548/http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html |date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2010 }}, ''ನೌ'', PBS, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 2003, 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 8ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2006ರ ಜೂನ್‌ 14ರಂದು ಅವನ ಆಂತರ್ಯದವರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060701231616/http://www.iht.com/articles/2006/06/14/business/soros.php ಆಂತರ್ಯದವರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಈಸ್‌ ಅಪ್‌ಹೆಲ್ಡ್‌ (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌)]</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಯುರೋಪ್‌ನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆತ, ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿನ 14-ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ.<ref>[https://web.archive.org/web/20061214120830/http://www.iht.com/articles/2006/12/13/bloomberg/bxsoros.php ಸೊರೊಸ್‌ ಅಪೀಲ್ಸ್‌ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಂತರ್ಯದವರ ವ್ಯಾಪಾರದ, ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಟೇಕ್ಸ್‌ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್‌ ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌] (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌)ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 14, 2006</ref> === ಕ್ರೀಡೆ === 2005ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲೀಗ್‌‌]]ನ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್‌‌‌‌]]ನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಮೂಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಓರ್ವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ''ಯಾವುದೇ'' ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ವಿರೋಧಿ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ-ತಿದ್ದಬಹುದು ಎಂದು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಕೆಲವೊಂದು ಶಾಸಕರು ಸಲಹೆನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/27/AR2005062701447.html |title=Soros's Nats Bid Irks Republicans |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=October 16, 2009}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, [[AS ರೋಮಾ]] ಎಂಬ ಇಟಲಿಯ ಒಂದು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಹೆಸರು ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಲಬ್‌ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸಾಕರ್‌‌ L.P.ಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ ಓರ್ವ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲಿಗನೂ ಆಗಿದ್ದ. 1995ರಲ್ಲಿ [[ಮೇಜರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಸಾಕರ್‌]] ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಾಗ, ಅದರ [[D.C. ಯುನೈಟೆಡ್‌]] ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸಾಕರ್‌‌ L.P. ಸಮೂಹದ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈ ಸಮೂಹವು 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/62439758.html?dids=62439758:62439758&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&fmac=&date=Oct+12%2C+2000&author=Steven+Goff&desc=United%27s+Ownership+Uncertain%3B+After+Sale+Fell+Through%2C+MLS+Might+Take+Over+Operation |title=United's Ownership Uncertain; After Sale Fell Through, MLS Might Take Over Operation |publisher=Pqasb.pqarchiver.com |date= |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಮೇ 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511140439/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/62439758.html?dids=62439758:62439758&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&fmac=&date=Oct+12%2C+2000&author=Steven+Goff&desc=United%27s+Ownership+Uncertain%3B+After+Sale+Fell+Through%2C+MLS+Might+Take+Over+Operation |url-status=dead }}</ref> == ಲೋಕೋಪಕಾರ == {{main|List of projects supported by George Soros}} [[ಚಿತ್ರ:George Soros Billington.jpg|right|thumb|ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ (ಎಡಭಾಗ) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ H. ಬಿಲಿಂಗ್ಟನ್‌.]] 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸಹ ಓರ್ವ ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಕೇಪ್‌ಟೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು [[ನೀಗ್ರೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ]] ನೆರವಾಗಲು ಸಹಾಯಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅವನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದು. [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರದೆ]]ಯ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಅವನು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದು. [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ನಂತರದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ-[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸೊರೊಸ್‌ನ ಲೋಕೋಪಕಾರಿತನದ ಧನಸಹಾಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು [[ಮಧ್ಯಭಾಗದ]] ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, [[ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]] (OSI) ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸೊರೊಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸೊರೊಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲೂ (ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಟೆಫನ್‌ ಬೆಟೊರಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ದಂತೆ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2003ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಆತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 4 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು [[PBS]] ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref name="pbs" /> OSI ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 400 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಅದು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು- ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿರುವ [[ರಷ್ಯಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ]] ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಕಡೆಗಿನ 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಸಹಾಯ; ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಅತೀವವಾದ ಬಡತನವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಮಿಲೆನಿಯಂ ಪ್ರಾಮಿಸ್‌]] ಯೋಜನೆಯೆಡೆಗಿನ 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಸಹಾಯ. ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ತನ್ನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, U.S.ನಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ 742 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 6 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/time100powergivers/article/0,28804,1616375_1615711_1615683,00.html TIME 100, ದಿ ಪವರ್‌ ಗಿವರ್ಸ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಮೇ 14, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205162803/http://www.time.com/time/specials/2007/time100powergivers/article/0,28804,1616375_1615711_1615683,00.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 }} 2007ರ ಮೇ 21ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತವಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ನೆರವು, [[ಸರಾಜೆವೊನ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ನೆರವು, ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌]] ಸಂಘಟನೆ ಇವು ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಗೆ (CEU) 420 ದಶಲಕ್ಷ €ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ವರಮಾನದಾನವನ್ನು ನೀಡಲೂ ಸಹ ಸೊರೊಸ್‌ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. [[ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ ವಿಜೇತನಾದ [[ಮುಹಮ್ಮದ್‌ ಯುನುಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಅವನ [[ಕಿರು ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯದ]] ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಗಿರುವ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] OSIನಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ]]'' <ref>ಯಾರ್ಕ್‌, ಬೈರನ್‌, [http://www.nationalreview.com/york/york200502170843.asp ಸೊರೊಸ್‌ ಫಂಡೆಡ್‌ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130023950/http://www.nationalreview.com/york/york200502170843.asp |date=ಜನವರಿ 30, 2010 }}, ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆನ್‌ಲೈನ್‌''. 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ, [[ಲಿನ್ನೆ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌‌‌]]ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ 2002ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 20,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ನೀಡಿತು. ಲಿನ್ನೆ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಓರ್ವ ವಕೀಲನಾಗಿದ್ದು, ಆಪಾದಿತ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಪರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಓರ್ವ ಕಕ್ಷಿದಾರನಿಗಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಮೂಲಕ "ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಪಿತೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ" ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ 2⅓ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದ. ಈ ಕುರಿತು OSIನ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: "ನಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದ ವಿವಾದಾಂಶವನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸುವ-ಹಕ್ಕೊಂದು-ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಂಡುಬಂತು." 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಿಂದ ಸೊರೊಸ್‌ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಅತೀವವಾದ ಬಡತನವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿನ [[ಜೆಫ್ರಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]-ನೇತೃತ್ವದ [[ಮಿಲೆನಿಯಂ ಪ್ರಾಮಿಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನೂ ಅವನು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ. ಕೆಟ್ಟ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಅವನು, ಯೋಜನೆಯ ಮಾನವಹಿತ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಮೌಲ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ.<ref>{{cite web|last=Dugger |first=Celia W. |url=http://travel2.nytimes.com/2006/09/13/us/13soros.html |title=Philanthropist Gives $50 Million to Help Aid the Poor in Africa |location=Africa |publisher=Travel2.nytimes.com |date=September 13, 2006 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> 1980ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌‌‌]]ನಿಂದ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌), [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ, 1991ರಲ್ಲಿ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಕಾರ್ವಿನಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ, ಹಾಗೂ [[ಯೇಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಅವನು ಗೌರವಾರ್ಥ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, [[ಯೇಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]]ನಿಂದ ಯೇಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಸೊರೊಸ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಬೊಲೊಗ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ 'ಲೌರಿಯಾ ಆನರಿಸ್‌ ಕೌಸಾ' ಎಂಬ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. === ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾವಾದ === ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ==== 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್‌ W. ಬುಷ್‌‌]]ನನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದು "ತನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು" ಮತ್ತು "ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ನ ಸೋಲಿನ ಬಗೆಗೆ "ಯಾರಾದರೂ ಖಾತರಿ ನೀಡುವುದಾದರೆ", ಬುಷ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ತಾನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="deeppockets">ಲೌರಾ ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌, [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A24179-2003Nov10?language=printerSoros's ಡೀಪ್‌ ಪಾಕೆಟ್ಸ್ vs. ಬುಷ್‌, ಫೈನಾನ್ಷಿಯರ್‌ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ಸ್‌ $5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮೋರ್‌ ಇನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಟು ಔಸ್ಟ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]], ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2003; ಪುಟ A03</ref> [[ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌‌]]ಗೆ 3 ದಶಲಕ್ಷ $, [[ಮೂವ್‌ಆನ್‌‌‌‌]]ಗೆ 5 ದಶಲಕ್ಷ $, ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಕಮಿಂಗ್‌ ಟುಗೆದರ್‌‌‌]]ಗೆ 10 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ನೀಡಿದ. [[2004 ಚುನಾವಣೆ]]ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡಿದವು. 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28ರಂದು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, DCಯಲ್ಲಿನ [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ''ವೈ ವೀ ಮಸ್ಟ್‌ ನಾಟ್‌ ರೀ-ಎಲೆಕ್ಟ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಬುಷ್‌'' <ref>{{cite web |url=http://www.commondreams.org/views04/0928-16.htm |title=Why We Must Not Re-elect President Bush |publisher=Commondreams.org |date=September 28, 2004 |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003210338/http://www.commondreams.org/views04/0928-16.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಭಾಷಣದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬಹು-ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆತ ಶುರುಮಾಡಿದ. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ [[ಡಿಕ್‌ ಚೆನೆ]]ಯು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ [[FactCheck.org]]ನ್ನು "factcheck.com" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಾಗ, ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೆಬ್‌ತಾಣದ ಮಾಲೀಕನು ಅದರೆಲ್ಲಾ ವೆಬ್‌ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನೂ ಸೊರೊಸ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ನಂತರ, ಸೊರೊಸ್‌ನ ಈ ಭಾಷಣದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪ್ರತಿಲೇಖನವು ತಾಣದ ಅನೇಕ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|last=Suellentrop |first=Chris |url=http://www.slate.com/id/2107809/ |title=Cheney Drops the Ball |publisher=Slate.com |date=October 6, 2004 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> [[2004ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಾಗುವವರೆಗೂ ಸೊರೊಸ್‌ USನ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓರ್ವ ದೊಡ್ಡ ದಾನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿವ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, 2003-2004ರ ಚುನಾವಣಾ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿವಿಧ [[527 ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ]] ಸೊರೊಸ್‌ 23,581,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಒಂದು 527 ಗುಂಪು ಅಮೆರಿಕಾದ ತೆರಿಗೆ-ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಸಂಘಟನೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ತೆರಿಗೆ ಸಂಹಿತೆಯ ಒಂದು ಖಂಡವಾದ 26 U.S.C. § 527ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಸೊರೊಸ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮರುಚುನಾಯಿತನಾದ. ಬುಷ್‌ನ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಸೊರೊಸ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನಿಗಳು, U.S. ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ [[ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ದುಡ್ಡೆತ್ತುಗ (ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್‌) ಗುಂಪಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಂತರು.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/16/AR2006071600882_pf.html|title=New Alliance Of Democrats Spreads Funding |accessdate=July 17, 2006 }}</ref> 2002ರ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌-ಫೀನ್‌ಗೋಲ್ಡ್‌ [[ಉಭಯಪಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಗೆ ಬರುವ "ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ" ಕೊಡುಗೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಆಶಿಸಿದರು. 527 ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅವನು ಹೇಳುವಂತೆ ಇವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಲೀ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಲೀ ನೇರವಾಗಿ ನೀಡಿದ ದೇಣಿಗೆಗಳಂತೆ ಅದೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೊರೊಸ್‌ 35 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ. ಸಾಮಾನ್ಯ-ಜೀವನಾನುಕೂಲಗಳಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಹಾಗೂ 3ರಿಂದ 17 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿಗೂ 200 $ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನದ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ, ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರದೆ ನೀಡಲೆಂದು ಈ ಹಣವನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ. 2009ರ ಫೆಡರಲ್‌ ವಸೂಲಾತಿ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹಣದಿಂದ ಪಡೆದ 140 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಈ ನಿಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="NPR090409">{{cite web|author=All Things Considered |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=111786652 |title=Soros Uses Leverage To Aid New York Children |publisher=Npr.org |date=August 11, 2009 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> ==== ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್ ==== ''[[ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ನೀಲ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅನುಸಾರ, ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು (ಕಮ್ಯುನಿಸಂ) ಕುಸಿಯುವಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ನದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ [[ಐಕಮತ್ಯ]] ಚಳವಳಿ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಸನ್ನದು 77]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಆಂಡ್ರೀ ಸಖಾರೊವ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, 1979ರಿಂದಲೂ ಸೊರೊಸ್‌ ಭಿನ್ನಮತೀಯರಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 3 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ; 1984ರಲ್ಲಿ ಆತ ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌‌]]ನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳವಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ.<ref>{{cite web | url = http://www.newstatesman.com/200306020019 | title = Soros Profile | publisher = the [[New Statesman]] | first = Neil | last = Clark | accessdate = June 6, 2007 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930184543/http://www.newstatesman.com/200306020019 | url-status = dead }}</ref> ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಮುಂಚಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅವನ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ]] [[ಗುಲಾಬಿ ಕ್ರಾಂತಿ‌]]ಯ ಸಂಘಟನೆಯು ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ರಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು "ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://archive.newsmax.com/archives/articles/2005/5/31/164945.shtml |title=Soros Downplays Role in Georgia Revolution |publisher=Archive.newsmax.com |date=June 1, 2005 |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207024037/http://archive.newsmax.com/archives/articles/2005/5/31/164945.shtml |url-status=dead }}</ref> ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವನಾದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಲೊಮೈಯಾ]] ಎಂಬಾತ ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ ([[ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]]) ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದು, 50 ಮಂದಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ 2,500,000 $ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಆಯವ್ಯಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/document/49/0,2340,en_21571361_36507471_37001521_1_1_1_1,00.html |title=Alexander Lomaia&nbsp;— Minister of Education and Science (Georgia) |publisher=Oecd.org |date= |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211061157/http://www.oecd.org/document/49/0%2C2340%2Cen_21571361_36507471_37001521_1_1_1_1%2C00.html |url-status=dead }}</ref> ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಹಿಂದಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವೆಯಾದ [[ಸಲೋಮೆ ಝೌರಾಬಿಚ್ವಿಲ್‌]] ಎಂಬಾಕೆಯು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣದ ಉಗಮಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ NGOಗಳು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದವು. ಅವಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ NGOಗಳು ಅಧಿಕಾರದೊಳಗೆ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>ಸಲೋಮೆ ಝೌರಾಬಿಚ್ವಿಲ್‌, ''ಹೆರೊಡೋಟ್‌'' ([[ಭೂರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಏಪ್ರಿಲ್‌, 2008</ref> ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ-ಪರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ-ಪರವಾಗಿರುವ NGOಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವು ಅರೆ-ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಸೊರೊಸ್‌-ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ-ಪರವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಕ್ರಮಗಳು [[ಕಜಕ್‌ಸ್ತಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ತುರ್ಕ್‌ಮೆನಿಸ್ತಾನ್‌‌‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>ಫ್ರೆಡ್‌ ವೀರ್‌: [http://www.csmonitor.com/2005/0210/p01s03-wosc.html ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ರೈಸಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಎಕ್ಸ್‌-ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌], ''[[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಮಾನಿಟರ್‌]]'', ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2005</ref> [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರೆನ್ಸಿ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌]]ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ (TSHD) [[ಎರ್ಸಿಸ್‌ ಕುರ್ಟುಲಸ್‌]] ಎಂಬಾತ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಈ NGOಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಉಕ್ರೈನ್‌ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪಿತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾನೆ...ವಿದೇಶಿಯರಿಂದ NGOಗಳು ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/ngos/fund/2006/1011puppets.htm |title=Does Foreign Funding Make NGOs into Puppets? |publisher=Globalpolicy.org |date=October 11, 2006 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> "ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಣ ಚಲಾವಣಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಬೆಲಾರಸ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಮೇಲೆ 3 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಬೆಲಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ, ಬೆಲಾರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಲ್ಯೂಕಾಶೆಂಕೊ ಎಂಬಾತ, ಬೆಲಾರಸ್‌ನ ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ NGOಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡಲು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಸದರಿ ದಂಡಗಳು "ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಲ್ಲಿನ" ಪ್ರಚಾರವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Judith |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9400E0D91530F937A3575AC0A961958260 |title=Soros Closes Foundation In Belarus&nbsp;— The |publisher=New York Times |date=September 4, 1997 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> ಬಡವರು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, [[ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್‌‌]]ಗೆ 2009ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ.<ref>[http://www.unian.net/eng/news/news-321844.html ಸೊರೊಸ್‌ ಡೊನೇಟ್ಸ್‌ $100 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಟು ಯುರೋಪ್‌], [[UNIAN]] (ಜೂನ್‌ 19, 2009)</ref> ==== ಆಫ್ರಿಕಾ ==== [[ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನಿಷಿಯೆಟಿವ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಎಂಬುದು ಸೊರೊಸ್‌ನ‌-ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. [http://www.osf.org.za/home/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100723013048/http://www.osf.org.za/home/ |date=ಜುಲೈ 23, 2010 }} ಗಾಡ್‌ಫ್ರೇ ಕೇನ್ಯೆಂಜೀ ಎಂಬಾತ ಈ ಸಂಘಟನೆಯ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ಶಾಖೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದು, [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಯೂನಿಯನ್ಸ್‌]] (ZCTU) ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಈತ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಿಂಬಾಬ್ವೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಘಟನೆಯಾದ [[ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಚೇಂಜ್‌]] ಎಂಬುದರ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಯೂನಿಯನ್ಸ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ==== ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆ ==== [[ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆ]]ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1 ಔನ್ಸಿಗಿಂತಲೂ (28ಗ್ರಾಂ) ಕಡಿಮೆಯಿರುವ [[ಮರಿಜುವಾನಾ]]ದ ಹೊಂದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸಿದ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮರಿಜುವಾನಾ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಉಪಕ್ರಮ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ ಜನಮತದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯದ ಮೂಲಕ ನೆರವಾಗಲೆಂದು 2008ರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ 400,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಅಲಾಸ್ಕಾ, ಒರೆಗಾಂವ್‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, ಕೊಲೊರೆಡೊ, ನೆವಡಾ ಮತ್ತು ಮೈನ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಸಹ ಸೊರೊಸ್‌ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ.<ref>ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌, [http://ap.google.com/article/ALeqM5hQsksgZ-IN6nYS3jJ2NcqpufBlLgD92QQPS00 ಸೊರೊಸ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಮಾಸ್‌. ಎಫರ್ಟ್‌ ಟು ಡೀಕ್ರಿಮಿನಲೈಜ್‌ ಪಾಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831060134/http://ap.google.com/article/ALeqM5hQsksgZ-IN6nYS3jJ2NcqpufBlLgD92QQPS00 |date=ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2008 }}, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 27, 2008</ref> ಸೊರೊಸ್‌ನಿಂದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿರಪರಾಧೀಕರಣದ ಗುಂಪುಗಳ ಪೈಕಿ [[ಲಿಂಡೆಸ್ಮಿತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರಗ್‌ ಪಾಲಿಸಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]] ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://norml.org/index.cfm?Group_ID=4416 Norml.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023203541/http://www.norml.org/index.cfm?Group_ID=4416 |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2008 }}, ಮರಿಜುವಾನಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ [[ಪ್ರಪೋಸಿಷನ್‌ 5]] ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಫಲಗೊಂಡ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸೊರೊಸ್‌ 1.4 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ. ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[ಸೆರೆಮನೆ]]ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ [[ಮಾದಕವಸ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ]] ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಈ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದ ಕ್ರಮಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. [http://www.prop5yes.com/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129044459/http://www.prop5yes.com/ |date=ಜನವರಿ 29, 2011 }} <ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/news/la-me-billionaires1-2008nov01,0,3904554.story |title=Wealthy Californians put their agendas to a vote&nbsp;— Los Angeles Times |publisher=Latimes.com |date=November 1, 2008 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ನೀಡಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಅನುಸಾರ, ಮರಿಜುವಾನಾ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಸನಶೀಲ ವಸ್ತುವಾದರೂ ಸಹ, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಅವನೇ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.sr.se/webbradio/webbradio.asp?type=db&amp;Id=1992351&amp;BroadcastDate=&amp;IsBlock= ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌. ][http://www.sr.se/webbradio/webbradio.asp?type=db&amp;Id=1992351&amp;BroadcastDate=&amp;IsBlock= ಎಕೊಟ್ಸ್‌ ಲಾರ್ಡಾಗ್ಸಿಂಟೆವ್ಜು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ರೇಡಿಯೋ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 10 2009. ][http://www.sr.se/webbradio/webbradio.asp?type=db&amp;Id=1992351&amp;BroadcastDate=&amp;IsBlock= 12:55]</ref> ==== ಮರಣ ಮತ್ತು ಸಾಯುವಿಕೆ ==== ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಡೆತ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಎಂಬುದು ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ 2001ರಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. "ಸಾಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗಾವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಅನುಭವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ" ಇದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.soros.org/death |title=ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಯೋಜನೆ |access-date=ಮೇ 6, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031009064441/http://www.soros.org/death/ |url-status=dead }}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ, ಸೊರೊಸ್‌ ತನ್ನ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, [[ಹೆಮ್‌ಲಾಕ್‌ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ.<ref>{{cite web |url=http://www.soros.org/death/george_soros.htm |title=George Soros: Reflections on Death in America &#124; Project on Death in America |publisher=Web.archive.org |date=June 22, 2001 |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಜೂನ್ 22, 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010622072255/http://www.soros.org/death/george_soros.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅದೇ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಆತ, ತಾನು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದ [[ಗೌರವಯುತವಾದ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾದ ಒರೆಗಾಂವ್‌ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ<ref>{{cite web |url=http://www.soros.org/death/george_soros3.htm |title=George Soros: Reflections on Death in America contd. 2 &#124; Project on Death in America |publisher=Web.archive.org |date=March 25, 2002 |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 25, 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020325032428/http://www.soros.org/death/george_soros3.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> ಕುರಿತೂ ತನ್ನ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1252/is_n20_v124/ai_20520550 |title=Fatal prescription&nbsp;— re-enactment of the Oregon Death With Dignity Act on physician-assisted suicide &#124; Commonweal &#124; Find Articles at BNET |publisher=Findarticles.com |date= |accessdate=October 16, 2009 |archiveurl=https://archive.today/20120711083905/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1252/is_n20_v124/ai_20520550/ |archivedate=ಜುಲೈ 11, 2012 |url-status=live }}</ref> == ತತ್ವಚಿಂತನೆ == {{BLP unsourced section|date=January 2008}} === ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು === [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಓರ್ವ ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬೆಂಬಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುವಲ್ಲಿ ತಾನು ಹಣಕಾಸು ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದಾಗಿಯೂ ಆತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸೊರೊಸ್‌ನ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೊಪ್ಪರ್‌‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವನ ನೇತೃತ್ವದಡಿಯಲ್ಲೇ ಸೊರೊಸ್‌ [[ಲಂಡನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ (LSE) ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದ. ಪೊಪ್ಪರ್‌‌ನ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''[[ದಿ ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಎನಿಮೀಸ್‌‌‌]]'' ನ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ಅವನ ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು [[ತಪ್ಪುಮಾಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ]]ಯ (ತಾನು ನಂಬುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ತ್ವ) ತತ್ತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಬದ್ಧತೆಯು ಪೊಪ್ಪರ್‌‌ನ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದೆ. ''[[60 ಮಿನಿಟ್ಸ್‌]]'' ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ತಾನು ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡ.<ref>ಸ್ಟೀವ್‌ ಕ್ರೊಫ್ಟ್‌: ಆರ್‌ ಯು ಎ ರಿಲಿಜಿಯಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌? ಸೊರೊಸ್‌: ನೋ. ಕ್ರೊಫ್ಟ್‌: ಡು ಯು ಬಿಲೀವ್‌ ಇನ್‌ ಗಾಡ್‌? ಸೊರೊಸ್‌: ನೋ. ''60 ಮಿನಿಟ್ಸ್‌'', 1998ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 20ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದದ್ದು.</ref> === ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆ, ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ === [[ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಸೊರೊಸ್‌ನ ಬರಹಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೊರೊಸ್‌ ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅರ್ಥಿಕತೆಯ ಆಧಾರತತ್ತ್ವಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಥ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಸಮತೋಲನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ('[[ಸಮರ್ಥ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ]]') ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ''ಚಲನಶೀಲ ಅಸಮತೋಲನ'', ''ಸ್ಥಿರ ಅಸಮತೋಲನ'', ಮತ್ತು ''ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ-ಸಮೀಪವಿರುವ'' ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="A" /> ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ:<ref name="A" /> # ಹೂಡಿಕೆದಾರನ ಪೂರ್ವಗ್ರಹವು ಹೂಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಗ್ರಹವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: (ಎ) ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಹತೋಟಿಯಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ (ಬಿ) ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ಅನುಸರಿಸುವ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು. # ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಇರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು ಬರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಸಮತೋಲನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಲಕ್ಷಣವು ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. # ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಹಯೋಗವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಆಧುನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣವು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಲಗಾರರು ಶುರುಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಬೃಹತ್‌ ಮೊತ್ತದ ಹಣದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮನೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋದವು. ಸಾಲಗಾರರು ತಮ್ಮ ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ತಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ ಕಂಡುಬರದೆ, ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತ ಅವುಗಳ ಇಕ್ವಿಟಿ- ಅಂದರೆ ಮನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಕೂಡಾ ಮೇಲೆ ಏರಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು (ಏಕೆಂದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು). ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲ ನೀಡಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ಮೇಲೇರಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಾಲ ನೀಡಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಿತು ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸಾಲನೀಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯಧನಗಳು - ಅಥವಾ ಮೂಲಧನ ಲಾಭಗಳ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಮನೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವಂಥ, ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಪ್ರಭಾವಗಳು - ಅರ್ಥೈಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಮನೆಯ ಖರೀದಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗತಿಯಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಲೆಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಸಾಲನೀಡಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡವು. ಆತ್ಮಾರ್ಥಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ನೀಡಿಕೆಯೆಂದರೆ, ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಏಕೆ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆಯೇ ಗುರಿಮೀರಿ ಸಾಗುವಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಗುರಿಗೆ ತಲುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇಳಿದುಬಿಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವು ಏಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="A" /> === ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನೋಟ === ಓರ್ವ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಚಲಾವಣೆಯ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸದ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನೇಕ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೇ ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಭೂತವಾದ]] ಎಂದು ತನ್ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ವೈಫಲ್ಯಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಹಲವು ಮಗ್ಗುಲುಗಳೆಡೆಗಿನ ಅವನ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ನೀಡೆರ್‌ಹಾಫ್ಟರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ಸೊರೊಸ್‌ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: "ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವರು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸ್ವಂತ-ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಜಾರ್ಜ್‌ನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು." ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದರ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ನಡುವೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಸೊರೊಸ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. 1981ರ ಜುಲೈನಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ [[ಮಲೇಷಿಯಾ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಹಾತಿರ್‌ ಬಿನ್‌ ಮೊಹಮದ್‌]] ಪ್ರಕಾರ, ಥಾಯ್‌ ಹಣವು ತನ್ನ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು US ಡಾಲರಿಗೆ ಸಡಿಲಬಿಟ್ಟಾಗ 1997ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೊರೊಸ್‌ - ಕ್ವಾಂಟಂನ ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ - ಪ್ರಾಯಶಃ ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಮಹಾತಿರ್ ಅನುಸಾರ‌, ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಟ್ಟಾವ್ಯಾಪಾರದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ, ಆಮೇಲೆ [[ಹಣದ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣ]]ದ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ "ಅನುಚಿತವಾದ ತರಾತುರಿ"ಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಿದ.<ref>ಅಧ್ಯಾಯ 10 "ದಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಏಷ್ಯಾ." ಹೂಗ್‌ವೆಲ್ಟ್‌, ಆಂಕೀ. 2001. ಇನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಲೋನಿಯಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌: ದಿ ನ್ಯೂ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಇಕಾನಮಿ ಆಫ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌. ಬ್ಯಾಲಿಮೋರ್‌‌, MD: ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌.</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಸೊರೊಸ್‌, "ಮಹಾತಿರ್‌ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಹಣ ಚಲಾವಣಾ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು (ಇದನ್ನು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತರಾತುರಿಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದುಕೊಂಡರು) ನಿಷೇಧಿಸುವುದಾಗಿ ಮಹಾತಿರ್‌ ನೀಡಿದ ಭರವಸೆಗಳು "ದುರ್ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸೂತ್ರದಂತಿದ್ದವು" ಮತ್ತು ಮಹಾತಿರ್‌ "ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>ಮ್ಯಾಗೀ ಫಾರ್ಲೆ: [http://articles.latimes.com/p/1997/sep/22/business/fi-34969 ಮಲೇಷಿಯನ್‌ ಲೀಡರ್‌, ಸೊರೊಸ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಬಾರ್ಬ್ಸ್], ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 1997</ref> [[2008ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸೊರೊಸ್‌ ಇದನ್ನು 1930ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ. ಸೊರೊಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ‌, ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೂಲಭೂತವಾದವು, "ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅತಿರೇಕ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ". ಸೊರೊಸ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮನೋಧರ್ಮಗಳು - ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಆಶಾವಾದ/ನಿರಾಶಾವಾದದೊಂದಿಗೆ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಒಂದು "ಮನೋಧರ್ಮ" - "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಲಾರದ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಸೋಲುಣ್ಣುವ ಉತ್ಕರ್ಷ/ಹಠಾತ್‌ ಕುಸಿತದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ". === ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತದ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ, [[ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿ]]ಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಗೆ, ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು, ಮತ್ತು ತನ್ನಂಥ ಯಶಸ್ವೀ ಯೆಹೂದಿಗಳು ಕಾರಣ ಎಂದು ಸೊರೊಸ್‌ ಹೇಳಿದ:<blockquote> ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ‌ ನೀತಿಯ ಒಂದು ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ [[ಷರೋನ್‌]] ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇದು ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ವೇಷಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಕುರಿತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ... ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಾವು ಬದಲಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯೂ ಸಹ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓರ್ವರು ಹೇಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ... ಯೆಹೂದಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಹೊಸ ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿ]]ಯು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ, ನನ್ನದೇ ಆದ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ನಾನೂ ಸಹ ತುಂಬಾ ಆಸ್ಥೆ ವಹಿಸಿರುವೆ... ನನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು [[ಉದ್ದೇಶಿಸಿರದ ಪರಿಣಾಮ]]ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ... ನಾನೂ ಸಹ ಆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವೆ.<ref>{{cite web |last=Kampeas |first=Ron |url=http://www.jta.org/page_view_story.asp?intarticleid=13428 |title=jta.org |publisher=jta.org |date=October 12, 2009 |accessdate=October 16, 2009 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603190931/http://jta.org/page_view_story.asp?intarticleid=13428 |url-status=dead }}</ref> </blockquote> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌‌]]'' ಗಾಗಿ ತರುವಾಯ ನೀಡಿದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸೊರೊಸ್‌ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ:<blockquote> ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಿಥ್ಯಾಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ನಾನು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಾಗಿ ನಾನು ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯು ಇಸ್ರೇಲ್ ಜನ್ಮತಳೆದುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಆ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳ ಟೀಕಾಕಾರರನ್ನಾಗಲೀ ಯೆಹೂದ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಕಡೆಗಿನ ವರ್ತನೆಗಳು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನಾಗಲೀ, ಮತ್ತು ಭಿನ್ನದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲ್-ಪರವಾದ ವಶೀಲಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದೆಡೆಗಿನ ವರ್ತನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನಾಗಲೀ ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಸೊರೊಸ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌. [http://www.nybooks.com/articles/20030 "ಆನ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು AIPAC."] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2007.</ref> </blockquote> == ಸಂಪತ್ತು == ...{{US$|13.0 billion}}ನಷ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆಯ ಅಂದಾಜಿನೊಂದಿಗೆ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಸೊರೊಸ್‌ನನ್ನು [[ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ 29ನೇ-ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯನ್ನಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. 1979ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸೊರೊಸ್‌ 7 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="forbes400">[http://www.forbes.com/lists/2009/54/rich-list-09_George-Soros_L9II.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ 400 -#15 ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌], [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2009</ref> == ಹಂಗರಿಯ ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ಓರ್ಬಾನ್‌]] -ಫಿಡೆಸ್ಜ್‌ನ ಸಭಾಪತಿ (1994–2000, 2000-) ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (1998–2002) - ಹಾಗೂ [[ಲಾಸ್‌ಜ್ಲೊ ಕೊವೆರ್‌]] - ಫಿಡೆಸ್ಜ್‌ನ ಸಭಾಪತಿ (2000) ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವಾ ಸಚಿವ (1998–2002) - ಇವರುಗಳು ಸೊರೊಸ್‌ ವಿದ್ವತ್‌ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಓರ್ಬಾನ್‌ ಸಂಪುಟದ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಸ್ಟ್‌ವಾನ್‌ ಸ್ಟುಂಪ್ಫ್‌ ಎಂಬಾತ, 1994 ಮತ್ತು 2002ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಒಂದು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಮಾತಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಕ್ಟರ್‌ ಓರ್ಬಾನ್‌ ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇಸ್ಟ್‌ವಾನ್‌ ಸ್ಟುಂಪ್ಫ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಬಿಬೋ ಕಾಲೇಜು, ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷವಾದ 1983ರಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಪುಸ್ತಕಗಳು == === ಲೇಖಕನಾಗಿರುವುದು ಅಥವಾ ಸಹಲೇಖಕನಾಗಿರುವುದು === * ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪ್ಯಾರಡೈಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌: ದಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ 2008 ಅಂಡ್‌ ವಾಟ್‌ ಇಟ್‌ ಮೀನ್ಸ್‌'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2008). ISBN 1-58648-683-7 * ''ದಿ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯಾಲಿಬಿಲಿಟಿ: ಕಾನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವಾರ್‌ ಆನ್‌ ಟೆರರ್‌'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2006) ISBN 1-58648-359-5 * MoveOn‌.org ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ''ಮೂವ್‌ಆನ್‌'ಸ್‌ 50 ವೇಸ್‌ ಟು ಲವ್‌ ಯುವರ್‌ ಕಂಟ್ರಿ: ಹೌ ಟು ಫೈಂಡ್‌ ಯುವರ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಕಮ್‌ ಎ ಕೆಟಲಿಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಚೇಂಜ್‌'' ಇನ್ನರ್ ಓಷನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌, 2004 ISBN 1-930722-29-X * ''ದಿ ಬಬಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸುಪ್ರಿಮೆಸಿ: ಕರೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ದಿ ಮಿಸ್ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪವರ್‌‌'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2003) ISBN 1-58648-217-3 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ; ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2004; ISBN 1-58648-292-0) * ''ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಆನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಷನ್‌'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2002) ISBN 1-58648-125-8 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ; ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2005; ISBN 1-52648-278-5) * ''ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ: ರಿಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2001) ISBN 1-58648-039-7 * ಮಾರ್ಕ್‌ ಅಮೆಡಿಯಸ್‌ ನೊಟರ್ನೊ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ''ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ: ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೊಪ್ಪರ್‌'ಸ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ'' (ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2000) ISBN 963-9116-69-6 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ: ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2000; ISBN 943-9116-70-X) * ''ದಿ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ: ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಡೇಂಜರ್ಡ್‌'' (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 1998) ISBN 1-891220-27-4 * ''ಸೊರೊಸ್‌ ಆನ್‌ ಸೊರೊಸ್‌: ಸ್ಟೇಯಿಂಗ್‌ ಅಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕರ್ವ್‌'' (ಜಾನ್‌ ವೈಲಿ, 1995) ISBN 0-471-12014-6 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ; ವೈಲಿ, 1995; ISBN 0-371-11977-6) * ''ಅಂಡರ್‌ರೈಟಿಂಗ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ಎನ್‌ಕರೇಜಿಂಗ್‌ ಫ್ರೀ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ದಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇನ್‌ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಯುರೋಪ್‌'' (ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್‌, 1991) ISBN 0-02-930285-4 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ; ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್‌, 2004; ISBN 1-58948-227-0) * ''ಓಪನಿಂಗ್‌ ದಿ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌'' (ವೀಡನ್‌ಫ್ಲೆಡ್‌ & ನಿಕಲ್ಸನ್‌, 1990) ISBN 0-297-82155-9 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ: ಪರ್ಷಿಯಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 1996; ISBN 0-8133-1205-1) * ''ದಿ ಆಲ್ಕೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌'' (ಸೈಮನ್‌ & ಷುಸ್ಟರ್‌, 1988) ISBN 0-671-66338-4 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ: ವೈಲಿ, 2003; ISBN 0-471-44549-5) === ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು === * ಮೈಕೇಲ್‌ T. ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಲಿಯನೇರ್‌‌'' (ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ A. ಕ್ನೊಫ್‌, 2002) ISBN 0-375-40585-2 * ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಲೇಟರ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಮೋಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್‌'' (ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌, 2009) ISBN 978-0-07-160844-2 == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ == === ಲೇಖಕನಾಗಿರುವುದು === * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://www.nybooks.com/articles/20030 "ಆನ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್‌, ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂಡ್‌ AIPAC"], ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]]'', ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2007. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://www.koreaherald.co.kr/SITE/data/html_dir/2003/03/13/200303130033.asp "ದಿ ಬಬಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸುಪ್ರಿಮೆಸಿ"], ''[[ದಿ ಕೊರಿಯಾ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]'', ಮಾರ್ಚ್‌ 12, 2003. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, "[https://www.theatlantic.com/issues/2003/12/soros.htm ದಿ ಬಬಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸುಪ್ರಿಮೆಸಿ]", ''[[ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2003. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://assistivemedia.org/politics_and_public_issues/the_bubble_of_american_suprema.html ''ದಿ ಬಬಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸುಪ್ರಿಮೆಸಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061014091443/http://assistivemedia.org/politics_and_public_issues/the_bubble_of_american_suprema.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2006 }}, ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ''[[ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]]'' ಆರ್ಟಿಕಲ್‌ ವಯಾ ''ಅಸಿಸ್ಟಿವ್‌ ಮೀಡಿಯಾ'', ರೆಡ್‌ ಬೈ ಗ್ರೋವರ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌‌, 18 ಮಿನಿಟ್ಸ್. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://lists.essential.org/pipermail/stop-imf/2002q3/000687.html "ಸೊರೊಸ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050415070801/http://lists.essential.org/pipermail/stop-imf/2002q3/000687.html |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2005 }}, ''[[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'', ಆಗಸ್ಟ್‌ 13, 2002. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [https://web.archive.org/web/20010117221700/http://www.cdi.org/russia/johnson/4135.html "ಬಿಟ್ಟರ್‌ ಥಾಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಫೇತ್‌ ಇನ್‌ ರಷ್ಯಾ"], ''[[ಮಾಸ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ ನೊವೊಸ್ಟಿ]]'' (''[[ಮಾಸ್ಕೊ ನ್ಯೂಸ್‌]]'' ), ರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು ಓಲ್ಗಾ ಕ್ರೈಯಾಝೆವಾ, ಫೆಬ್ರುವರಿ 27, 2000. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/soros.htm "ದಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್‌ ಥ್ರೆಟ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428020648/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/soros.htm |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010 }}, ''[[ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಮಂತ್ಲಿ]]'', ಫೆಬ್ರುವರಿ 1997. * ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, [http://www.ft.com/cms/s/0/9973c5b0-8a6d-11dd-a76a-0000779fd18c.html?nclick_check=1 "ಪಾಲ್ಸನ್‌ ಕೆನಾಟ್‌ ಬಿ ಅಲೋಡ್‌ ಎ ಬ್ಲಾಂಕ್‌ ಚೆಕ್‌"], ''[[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24, 2008 === ಕುರಿತಾಗಿ === * ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌ [http://www.family.org/cforum/citizenmag/coverstory/a0033418.cfm "ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051006030530/http://www.family.org/cforum/citizenmag/coverstory/a0033418.cfm |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2005 }} ಆನ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌&nbsp;— ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ ಇನ್‌ ಪಾಲಿಸಿ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌ * ಜಾನ್‌ ಆಥರ್ಸ್‌, [http://www.ft.com/cms/s/304f1e6e-253b-11dd-a14a-000077b07658,Authorised=false.html?_i_location=http%3A%2F%2Fwww.ft.com%2Fcms%2Fs%2F0%2F304f1e6e-253b-11dd-a14a-000077b07658.html%3Fnclick_check%3D1&amp;_i_referer=&amp;nclick_check=1 ಬುಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418142323/http://www.ft.com/cms/s/304f1e6e-253b-11dd-a14a-000077b07658,Authorised=false.html?_i_location=http%3A%2F%2Fwww.ft.com%2Fcms%2Fs%2F0%2F304f1e6e-253b-11dd-a14a-000077b07658.html%3Fnclick_check%3D1&_i_referer=&nclick_check=1 |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2015 }}, "ಎ ಸಕ್ಸಸ್‌ಫುಲ್‌ ಪ್ರಾಫೆಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌," [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], ಮೇ 19, 2008. * ಲೌರಾ ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌, ''[http://www.msnbc.com/news/991865.asp?vts=111120030842&amp;cp1=1 ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಟೇಕ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬುಷ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051127200608/http://www.msnbc.com/news/991865.asp?vts=111120030842&cp1=1 |date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2005 }}'', MSNBC, ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2003 * ಕೊನ್ನೀ ಬ್ರುಕ್‌, [http://www.newyorker.com/archive/1995/01/23/1995_01_23_054_TNY_CARDS_000368926 ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ "ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಟು ಸೊರೊಸ್‌"], [http://www.newyorker.com/ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌], ಜನವರಿ 23, 1995 * ನೀಲ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ [http://www.mindfully.org/WTO/2003/George-Soros-Statesman2jun03.htm ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೊರೊಸ್‌' ರೋಲ್‌ ಇನ್‌ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಯುರೋಪ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050624075650/http://www.mindfully.org/WTO/2003/George-Soros-Statesman2jun03.htm |date=ಜೂನ್ 24, 2005 }} "ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್‌"ನಿಂದ * [[ಮಾಲ್ಕೋಲಮ್‌ ಗ್ಲಾಡ್‌ವೆಲ್‌]], "ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಅಪ್‌," [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌]], ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22 & 29, 2002, [http://www.gladwell.com/2002/2002_04_29_a_blowingup.htm gladwell.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224082852/http://www.gladwell.com/2002/2002_04_29_a_blowingup.htm |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2011 }} ನಲ್ಲಿರುವುದು. * ಜಾನ್‌ ಹೋವರ್ತ್‌ [http://www.heise.de/tp/english/inhalt/te/1292/1.html ದಿ ಸೊರೊಸ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಯುರೋಪ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041014223528/http://www.heise.de/tp/english/inhalt/te/1292/1.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2004 }} * ಮ್ಯಾಟ್‌ ವೆಲ್ಚ್‌, ''[http://www.reason.com/links/links120803.shtml ಓಪನ್‌ ಸೀಸನ್‌ ಆನ್‌ 'ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ': ವೈ ಆನ್‌ ಆಂಟಿ-ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಹೊಲೋಕಾಸ್ಟ್‌ ಸರ್ವೈವರ್‌ ಈಸ್‌ ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಡೆಮೊನೈಸ್ಡ್‌ ಆಸ್‌ ಎ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌, ಸೆಲ್ಫ್‌-ಹೇಟಿಂಗ್‌ ಜ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050720231646/http://www.reason.com/links/links120803.shtml |date=ಜುಲೈ 20, 2005 }}'' [[ರೀಸನ್‌]] ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 8, 2003 * [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಪೆರೆಟ್ಜ್‌]], "ಟೈರಾನ್‌-ಎ-ಸೊರೊಸ್‌: ದಿ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌," [[ದಿ ನ್ಯೂ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]], ಫೆಬ್ರುವರಿ 12, 2007. * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986206-7,00.html TIME'ಸ್‌ 25 ಮೋಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌, TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 21, 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710005332/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986206-7,00.html |date=ಜುಲೈ 10, 2010 }}. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು. * [http://www.time.com/time/specials/2007/time100powergivers/article/0,28804,1616375_1615711_1615683,00.html ದಿ TIME 100, ದಿ ಪವರ್‌ ಗಿವರ್ಸ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಮೇ 14, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205162803/http://www.time.com/time/specials/2007/time100powergivers/article/0,28804,1616375_1615711_1615683,00.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 }} 2007ರ ಮೇ 21ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು. === ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === * {{cite journal |last=Bryant |first=C. G. A. |authorlink= |coauthors= |year=2002 |month= |title=George Soros's theory of reflexivity: a comparison with the theories of Giddens and Beck and a consideration of its practical value |journal=Economy and Society |volume=31 |issue=1 |pages=112–131 |id= |url= |accessdate= |quote= |doi=10.1080/03085140120109277 }} * {{cite journal |last=Cross |first=R. |authorlink= |coauthors=Strachan, D. |year=1997 |month= |title=On George Soros and economic analysis |journal=Kyklos |volume=50 |issue= |pages=561–574 |id= |url= |accessdate= |quote= |doi=10.1111/1467-6435.00030 }} * {{cite journal |last=Kwong |first=C.P. |authorlink= |coauthors= |year=2008 |month= |title=Mathematical analysis of Soros's theory of reflexivity |journal=arXiv: |volume=0901.4447 |issue= |pages= |id= |url=http://arxiv.org/pdf/0901.4447 }} * {{cite book |title=The Volatility Machine: Emerging Economies and the Threat of Financial Collapse |last=Pettis |first=Michael |authorlink= |coauthors= |year=2001 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=0195143302 |pages= }} * {{cite journal |last=Stone |first=Diane |authorlink= |coauthors= |year=2007 |month= |title=Market Principles, Philanthropic Ideals and Public Service Values: The Public Policy Program at the Central European University |journal=PS: Political Science and Politics |volume= |issue= |pages=545–551 |id= |url= |accessdate= |quote= }} === ಭಾಷಣಗಳು === * [http://www.nettime.org/Lists-Archives/nettime-l-9809/msg00082.html ಟೆಸ್ಟಿಮನಿ ಆಫ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಟು ಎ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್‌ ಸಬ್‌-ಕಮಿಟಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 15, 1998] * [http://mertsahinoglu.com/research/the-theory-of-reflexivity-by-george-soros/ ದಿ ಥಿಯರಿ ಆಫ್‌ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸಿವಿಟಿ ಡೆಲಿವರ್ಡ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 26, 1994 ಟು ದಿ MIT ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕಾನಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703061309/http://mertsahinoglu.com/research/the-theory-of-reflexivity-by-george-soros/ |date=ಜುಲೈ 3, 2010 }} * [http://ces.iisc.ernet.in/hpg/ragh/ccs/events2007.htm "ದಿ ಡಿಫರೆನ್ಸಸ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌: ಇಂಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯಾಲಿಬಿಲಿಟಿ" ಅಟ್‌ IISc ಬೆಂಗಳೂರು, ಜನವರಿ 5, 2007] * {{cite video | people =George Soros introduced by Lajos Bokros | title =[http://www.ceubusiness.org/index.php?page=news&l=1&newsid=25&from=0 George Soros Lecture on the Global Financial Crisis On November 11], 1 hour 16 minutes | medium = | publisher =[[CEU Business School]] | location =Budapest, Hungary | date =November 11, 2008}} * ಟೆಸ್ಟಿಮನಿ ಬಿಫೋರ್‌ ದಿ U.S. ಸೆನೆಟ್‌ ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಕಮಿಟಿ ಓವರ್‌ಸೈಟ್‌ ಹಿಯರಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ FTC ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ರೂಲ್‌ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಯಿಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್‌<ref>{{cite web|url=http://www.nybooks.com/articles/21792 |title=The Perilous Price of Oil&nbsp;— The New York Review of Books |publisher=Nybooks.com |date=September 25, 2008 |accessdate=October 16, 2009}}</ref> === ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು === * [http://www.project-syndicate.org/contributors/contributor_comm.php4?id=27 ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌' ಒಪಿ/ಎಡ್‌ ಕಾಮೆಂಟರೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040831021502/http://www.project-syndicate.org/contributors/contributor_comm.php4?id=27 |date=ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2004 }} ಫಾರ್‌‌ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌]] === ಸಂದರ್ಶನಗಳು === * [http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0810/12/fzgps.01.html GPS ಕುರಿತಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಫರೀದ್‌ ಜಕಾರಿಯಾ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318035213/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0810/12/fzgps.01.html |date=ಮಾರ್ಚ್ 18, 2010 }} * [http://www.wnyc.org/shows/lopate/episodes/2006/06/12/segments/61077 ದಿ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ ಲೊಪೇಟ್‌ ಷೋ (WNYC) - ಆಡಿಯೋ ಆರ್ಕೀವ್‌: "ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಆನ್‌ ಫ್ರೀಡಮ್‌"] * [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/interviews/soros.html ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್‌: ದಿ ಕ್ರಷ್‌: ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌: ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌] * [http://www.pbs.org/wsw/tvprogram/sorosinterview.html ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ವೀಕ್‌ ವಿತ್‌ FORTUNE. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010064041/http://www.pbs.org/wsw/tvprogram/sorosinterview.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2010 }}[http://www.pbs.org/wsw/tvprogram/sorosinterview.html TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | PBS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010064041/http://www.pbs.org/wsw/tvprogram/sorosinterview.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2010 }} * [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1093/is_2_42/ai_54259871 ಚಾಲೆಂಜ್‌: ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ - ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231055241/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1093/is_2_42/ai_54259871/ |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2010 }} * [http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html NOW ವಿತ್‌ ಬಿಲ್‌ ಮೋಯೆರ್ಸ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807023548/http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html |date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2010 }}[http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807023548/http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html |date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2010 }}[http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಂಕಾಸ್ಸಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807023548/http://www.pbs.org/now/transcript/transcript_soros.html |date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2010 }} * [http://www.booknotes.org/Program/?ProgramID=1769 ಬುಕ್‌ನೋಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಬ್ರಯಾನ್‌ ಲ್ಯಾಂಬ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050902231934/http://www.booknotes.org/Program/?ProgramID=1769 |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2005 }}[http://www.booknotes.org/Program/?ProgramID=1769 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ ವಿಡಿಯೋ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050902231934/http://www.booknotes.org/Program/?ProgramID=1769 |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2005 }} * [http://www.rocketboom.com/soros ರಾಕೆಟ್‌ರೂಮ್‌: ದಿ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯಾಲಿಬಿಲಿಟಿ (ವಿಡಿಯೋ, 2006)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060703180257/http://www.rocketboom.com/soros/ |date=ಜುಲೈ 3, 2006 }} * [http://video.google.com/videoplay?docid=6150320548187842685 ಗೂಗಲ್‌ ವಿಡಿಯೋ: ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಕಿಮಿಡ್ಟ್‌, CEO ಆಫ್‌ ಗೂಗಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ (ವಿಡಿಯೋ, 2006)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061020230045/http://video.google.com/videoplay?docid=6150320548187842685 |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 2006 }} * [http://www.foxnews.com/story/0,2933,218233,00.html ಫಾಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ವಿತ್‌ ನೀಲ್‌ ಕ್ಯಾವುಟೋ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2006] ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ, 2007ರ ಮೇ 25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು. * [http://imyo.com/component/content/article/10-interview-george-soros.html ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ವಿತ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619012548/http://imyo.com/component/content/article/10-interview-george-soros.html |date=ಜೂನ್ 19, 2010 }} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat}} * [http://georgesoros.com/ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗ್‌] * [http://www.soros.org/ ಓಪನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್ಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌] * [http://fundville.com/fund/2516/SOROS-FUND-MANAGEMENT-LLC ಸೊರೊಸ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ 13F ಫೈಲಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಆಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612115119/http://fundville.com/fund/2516/SOROS-FUND-MANAGEMENT-LLC |date=ಜೂನ್ 12, 2010 }} * [http://campus.fortunecity.com/pot/832/articles.html ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000516195654/http://campus.fortunecity.com/pot/832/articles.html |date=ಮೇ 16, 2000 }} * [http://www.campaignmoney.com/biography/george_soros.asp ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.forbes.com/finance/lists/54/2004/LIR.jhtml?passListId=54&amp;passYear=2004&amp;passListType=Person&amp;uniqueId=L9II&amp;datatype=Person ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌.com: ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ 400 ರಿಚೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ] * [http://www.livermorereport.com/blogs/georgesoros/ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸೊರೊಸ್‌ ಇನ್‌ SEC ಫೈಲಿಂಗ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301230345/http://www.livermorereport.com/blogs/georgesoros/ |date=ಮಾರ್ಚ್ 1, 2010 }} * [http://www.newyorker.com/archive/2004/10/18/041018fa_fact3?currentPage=1 ದಿ ಮನಿ ಮ್ಯಾನ್‌ - ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌] * [http://www.aworldtowin.net/reviews/SorosParadigm.html ಇನ್‌ ಡೆಪ್ತ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಪ್ಯಾರಡೈಮ್‌] * [http://www.nybooks.com/authors/157 ಸೊರೊಸ್‌ ಆರ್ಕೀವ್‌] ಫ್ರಂ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌'' {{use mdy dates}} {{Persondata |NAME= Soros, George |ALTERNATIVE NAMES=Schwartz, György |SHORT DESCRIPTION= [[speculator]], [[investor]], [[philanthropist]], [[political activist]] |DATE OF BIRTH= August 12, 1930 |PLACE OF BIRTH= [[Budapest]], Hungary |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Soros, George}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಸ್ತಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಯೆಹೂದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ನಾಸ್ತಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಹಂಗರಿಯ ವಲಸೆಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಣದ ನಿರ್ವಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನೋಪಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಡ್ಜ್‌ ನಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಂಗರಿಯ ಯೆಹೂದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಂಗರಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಂಗರಿಯ ನಾಸ್ತಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾಕ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಳಗಿನವರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] b4tudub1a2rp5hnwkkw75ky93if5v1y 0 23629 1372034 1350869 2026-04-25T08:00:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372034 wikitext text/x-wiki {{POV|date=February 2009}} {{Infobox actor | name = Dev Anand | image = Dev-Anand2.jpg | imagesize = 200px | caption = Dev Anand (the blood pushy)in (1954) | birthname = Dharam Dev Pishorimal Anand | birthdate = {{Birth date and age|1923|09|26}} | birthplace = [[Shakargarh Tehsil]], [[Gurdaspur district]], [[Punjab (British India)|Punjab province]], [[British India]] | wife = Kalpana Kartik | yearsactive = 1946-2011 | occupation = Actor, producer, director - }} (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1923ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 26 ರಂದು),(ಮರಣ : 2011ರ ಡಿಸೆಂಬರ್,3 ರಂದು) '''ಧರಮ್‌ ದೇವ್‌ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌''' ({{lang-hi|धर्मदेव आनन्द}} ಸರಳವಾಗಿ '''ದೇವ್ ಆನಂದ್‌''' '''देव आनन्द''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತ]]ದ ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] [[ನಟ]],[[ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ]]ನಾಗಿದ್ದರು. ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಮೂವರು ಸೋದರರ ಪೈಕಿ ದೇವ್‌ ಎರಡನೆಯವರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸೋದರ [[ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌]] ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ [[ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆತನ ಸೋದರಿ, ಶೀಲ್‌ ಕಾಂತಾ ಕಪೂರ್‌, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಶೇಖರ‍್ ಕಪೂರ್‌‌]] ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ== '''ಧರಮ್‌ ದೇವ್‌ ಕುಂದನ್‌ ಲಾಲ್‌ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌''' <ref>ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''ರೋಮಾನ್ಸಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಲೈಫ್‌ -ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ'', ಪುಟ 1, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಭಾರತ 2007</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ, [[ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಅನುಕೂಲಸ್ಥ ವಕೀಲರ ಮಗನಾಗಿ ದೇವ್‌ ಜನಿಸಿದರು. [[ಲಾಹೋರ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ]] (ಈಗ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿದೆ) [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಟನೆಯೆಡೆಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಒಲವು ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದೂರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು [[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮುಂಬಯಿಯ ಚರ್ಚ್‌‌ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇನಾ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ದೇವ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಸಂಬಳ [[ರೂ.]] 160 ಮಾತ್ರ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾತ್‌ ಟಾಕೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ''[[ಹಂ ಏಕ್‌ ಹೈ]]'' (1946) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತಾಗ, ಅವರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಪುಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಹವರ್ತಿ ನಟರಾಗಿದ್ದ [[ಗುರುದತ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ಗೆ ಸ್ನೇಹವುಂಟಾಯಿತು. [[ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌]]ರಿಂದ ದೇವಾನಂದ್‌ಗೆ ಅವರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವ್‌ರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌, [[ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್‌]] ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಜಿದ್ದಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆರಿಸಿದರು. ದೇವಾನಂದ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಾಮಿನಿ ಕೌಶಲ್‌]] (1948) ನಟಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. 1949ರಲ್ಲಿ, ದೇವ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ''ನವಕೇತನ್‌'' ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ದೇವ್‌ರದ್ದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿ. ಪತ್ತೆದಾರಿ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಬಾಝಿ]]'' ಗೆ (1951) ಸಂಬಂಧಿಸಿ ದೇವ್‌ ಓರ್ವ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ [[ಗುರುದತ್‌‌]] ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇರಿಸಿದರು. ಈ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಹಯೋಗದ ಪರವಾಗಿ ದಾಳವು ಉರುಳಿತು. ಗೀತಸಾಹಿತಿ [[ಸಾಹಿರ‍್ ಲುಧಿಯಾನ್ವಿ]] ಬರೆದ ಗೀತೆಯಾದ ''ತಡಬೀರ್‌ ಸೆ ಬಿಗ್ಡೀ ಹುಯೀ ತಕ್ದೀರ್‌ ಬನಾ ದೇ'', ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದೇವಾನಂದ್‌ ಓರ್ವ ನಿಜವಾದ ತಾರೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು. ''ಜಾಲ್‌'' (1952) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಛಾಯೆಯ ಪಾತ್ರಗವನ್ನೂ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ರಾಹೀ'' ಮತ್ತು ''ಆಂಧಿಯಾನ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌]]ರ ''ಆವಾರಾ'' ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌ ಚಿತ್ರವು ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿತು. [[ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್‌]] ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ. ದೇವಾನಂದ್‌ [[ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್‌]] ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ಮದುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ 1956ರಲ್ಲಿ ಮಗ ಸುನೀಲ್‌ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ದೇವಾನಂದ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸುರಿಮಳೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಾಷಣೆ ಹೇಳುವಿಕೆ, ಟೋಪಿಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ''ಏ ಮೇರೀ ಟೋಪಿ ಪಲಟ್‌ ಕೆ ಆ'' ಗೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ), ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತಲೆಯನ್ನಾಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ''[[ಮುನಿಮ್‌ಜಿ]]'', ''[[C.I.D.]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪೇಯಿಂಗ್‌ ಗೆಸ್ಟ್‌]]'' ನಂಥ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾನಂದ್‌ ಶೈಲಿಯಾಗಿಹೋಯಿತು. ದೇವ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಶೈಲಿಯು ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1950ರ ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದವು. 1955ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಇನ್‌ಸಾನಿಯತ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್ [[ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ದೇವಾನಂದ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅವರ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ''[[ಕಾಲಾ ಪಾನಿ]]'' (1958) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ ನೀಡಿದ ಅಭಿನಯದಿಂದಾಗಿ ದೇವ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಲಭಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಿತೂರಿಗೊಳಗಾದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಹೋಗುವ ಮಗನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಯಕಿ-ನಟಿ [[ಸುರೈಯಾ]] ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರಿದ್ದರು, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ನಟಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯೊಂದು ತಲೆಕೆಳಗಾದಾಗ, ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ಸುರೈಯಾಳನ್ನು ದೇವಾನಂದ್‌ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸುರೈಯಾಗೆ ಒಲವು ಮೂಡಿತು. ಆದರೆ ಸುರೈಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರೈಯಾ ತನ್ನ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅವಿವಾಹಿತೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಳು. {{Citation needed|date=October 2007}} ದೇವ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ''[[ಗೈಡ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ [[ವಹೀದಾ ರೆಹಮಾನ್‌]] ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು [[R. K. ನಾರಾಯಣ್‌]] ಬರೆದಿದ್ದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಪ್ರಚೋದಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ನಾರಾಯಣ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ದೇವ್, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಇಂಡೋ-US ಸಹನಿರ್ಮಾಣದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ದೇವ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರ 1965ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ ದೇವ್‌ರ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಅನೇಕರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2007}} ದೇವ್ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೈಡ್ ಚಿತ್ರ‌, ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ರಾಜು ಎಂಬ ಓರ್ವ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೇವ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ರೋಸಿಗೆ (ವಹೀದಾ) ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪಾತ್ರ ಇದಾಗಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾತ್ರದ ಗಟ್ಟಿತನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ ದೇವ್ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರೀತಿ, ಅವಮಾನ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕವಿರುವ ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಯಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ದೇವ್‌ನ ಅಭಿನಯ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಜ್ಯೂಯೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ದೇವ್, ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. '' [[ಜ್ಯೂಯೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿನ ಸುಂದರಿಯರ ಒಂದು ತಂಡವೇ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ತನುಜಾ]], [[ಅಂಜು ಮಹೇಂದ್ರು]], [[ಫರ್ಯಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹೆಲೆನ್‌]] ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.'' ಅವರ ಸಹಯೋಗದ ನಂತರದ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಜಾನಿ ಮೇರಾ ನಾಮ್‌]]'' (1970) ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಎಪ್ಪತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭರಾಟೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್‌ಕಪೂರ‍್ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ದೇವ್‌ ಓರ್ವ ಪ್ರಣಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದರು. ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದ ಗೂಢಚಾರಿಕೆಯ ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾದ [[ಪ್ರೇಮ್‌ ಪೂಜಾರಿ]] ವಿಫಲಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ 1971ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ''[[ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ]]'' ಚಿತ್ರ ದೇವ್‌ರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದಿತು. ಆಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಹಿಪ್ಪೀ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಈ ಚಿತ್ರವು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ತುಂಡುಲಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆಟವಾಡುವ, ಗಾಂಜಾ-ಸೇದುವ ಜಾನೀಸ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ [[ಝೀನತ್‌ ಅಮಾನ್‌]], ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಳು. ಹರಿತವಾದ ಪ್ರಚಲಿತ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇವಾನಂದ್‌ ಗುರುತಿಸುವಂತಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ''[[ತೇರೇ ಮೇರೇ ಸಪ್ನೆ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು[[ಮುಮ್ತಾಜ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು [[A. J. ಕ್ರೋನಿನ್‌]]ನ ''[[ದಿ ಸಿಟಡೆಲ್‌]]'' ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದೇವ್ ಸೋದರ ವಿಜಯ್‌ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ದೇವ್ ಶೋಧಗಳಾದ ಝೀನತ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಟೀನಾ ಮುನಿಮ್‌]]ರ (ದೇವ್‌ನ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, 1978ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ದೇಸ್‌ ಪರದೇಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ) ಹಾಜರಿಯಿಂದಾಗಿ ಐವತ್ತರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಾನಂದ್‌ ನಿತ್ಯನೂತನ ತಾರೆಯೆಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹುರುಪು ತುಂಬಿದಂತಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯ ನಟರು/ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿಗಳ ಪೈಕಿ ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದರು. ಆಗಿನ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರಿಂದ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ [[ಆಂತರಿಕ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದುನಿಂತ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಅವರು ವಹಿಸಿದ್ದರು. 1977ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರೊಂದಿಗೆ ಅವರೂ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಕೂಡ ದೇವ್ ರೂಪಿಸಿದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು. ದೇವ್‌ರ ಬಹುತೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಮಂಜಸವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ದೇವ್ ಇದರ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೇವ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಆವರ ಭಾವನೆ.{{Citation needed|date=March 2007}} 1978ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ದೇಸ್‌ ಪರದೇಸ್‌'' ಚಿತ್ರವು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಾಗಿನಿಂದ 1980ರ ದಶಕ, 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇವ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡವು. 2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಮಿ. ಪ್ರೈಮ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ವೀ ಗೀತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು ದೇವ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೇ ಸೇರಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=March 2007}} ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾದ [[ಶಂಕರ‍್-ಜೈಕಿಶನ್‌]], [[O. P. ನಯ್ಯರ್‌]], [[ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌]] ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗ [[ರಾಹುಲ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌]], ಗೀತಸಾಹಿತಿಗಳಾದ [[ಹಸ್ರತ್‌ ಜೈಪುರಿ]], [[ಮಜ್ರೂಹ್‌ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರಿ]], [[ನೀರಜ್‌‌]], [[ಶೈಲೇಂದ್ರ]], [[ಆನಂದ್‌ ಬಕ್ಷಿ]], ಮತ್ತು [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]ರಾದ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ರಫಿ]], [[ಮುಕೇಶ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಿಶೋರ್‌ ಕುಮಾರ್]] ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗಿನ ದೇವ್ ಸಹಯೋಗವು ಒಂದಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, "ರೋಮಾನ್ಸಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಲೈಫ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವ್‌ರ ಆತ್ಮಕಥೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಡಾ. ಮನ್‌ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]]ರವರೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. [http://www.rediff.com/movies/2007/sep/27look.htm ] == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == === ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * 1955 - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]]; ಚಿತ್ರ: ''[[ಮುನಿಮ್‌ಜಿ]]'' * 1958 - [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ '''ವಿಜೇತ''' ; ಚಿತ್ರ: ''[[ಕಾಲಾಪಾನಿ]]'' * 1959 - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]]; ಚಿತ್ರ: ''[[ಲವ್‌ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌]]'' * 1960 - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]]; ಚಿತ್ರ: ''[[ಕಾಲಾ ಬಜಾರ್‌]]'' * 1961 - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]]; ಚಿತ್ರ: ''[[ಹಮ್‌ ದೋನೋ]]'' * 1966 - [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ '''ವಿಜೇತ''' ಚಿತ್ರ: ''[[ಗೈಡ್‌]]'' [http://www.imdb.com/name/nm0007147/awards ] * 1991 - [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ '''ವಿಜೇತ''' [http://indiafm.com/celebrities/awards/7731/index.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211101120/http://www.indiafm.com/celebrities/awards/7731/index.html |date=2008-02-11 }} === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಮನ್ನಣೆಗಳು=== * 1996 - [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 1997 - ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಆತ ನೀಡಿರುವ ಮಹೋನ್ನತ ಸೇವೆಗಾಗಿ ದೊರೆತಿರುವ "[[ಮುಂಬಯಿ]] ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೂವಿಂಗ್ ಇಮೇಜಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 1998 - [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಉಜಾಲಾ ಆನಂದ್‌ಲೋಕ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ "ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 1999 - [[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]]ಕ್ಕೆ ಆತ ನೀಡಿದ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ' [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ಸುಯಿ "ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 2000 - ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಸಿಕರ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಮೆಗಾ ಮೂವಿ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೆನಿಯಂ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 2001 - [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ([[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ). [http://www.rediff.com/news/2001/jan/25josy.htm ] * 2001 - ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಆತ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ "ವಿಶೇಷ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.imdb.com/name/nm0007147/awards ] * 2001 - ಝೀ ಗೋಲ್ಡ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ "ಎವರ್‌ಗೋಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟಾರ‍್ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಿಲೆನಿಯಂ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ [http://www.bollywoodawards.com ] * 2002 - ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದವರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]. * 2003 - [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ [[ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ, [[IIFA]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ [http://www.iifa.com ] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ’[[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]] ರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಹೋನ್ನತ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ "ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 2004 - [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ([[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]]) ನೀಡಲಾದ "ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ದಂತಕಥೆ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ. [http://movies.indiainfo.com/newsbytes/devanand_112204.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060508200037/http://movies.indiainfo.com/newsbytes/devanand_112204.html |date=2006-05-08 }} * 2004 - ಭಾರತೀಯ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ[29] ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ (FICCI) ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಜೀವಂತ ದಂತಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.redhotcurry.com/entertainment/bollywood/march_2004/living_legends.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928192435/http://www.redhotcurry.com/entertainment/bollywood/march_2004/living_legends.htm |date=2011-09-28 }} * 2005 - "ಸೋನಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" [http://www.hindu.com/2005/02/28/stories/2005022809430300.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930230212/http://www.hindu.com/2005/02/28/stories/2005022809430300.htm |date=2007-09-30 }} * 2006 - ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ANR ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.idlebrain.com/news/functions/announcement-anraward2006.html ] * 2006 - [[ಲಂಡನ್‌‌]]ನ IIAF ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಗ್ಲೋರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". [http://www.telegraphindia.com/1070525/asp/jamshedpur/story_7742079.asp ] * 2007 - ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ ನೀಡಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಘಟನೆಯ (ಐರೋಪ್ಯ ವಿಭಾಗ) ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಪಂಜಾಬ್‌ ರತನ್‌" (ಪಂಜಾಬಿನ ಆಭರಣ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ. [http://www.apunkachoice.com/happenings/20071020-0.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104060942/http://www.apunkachoice.com/happenings/20071020-0.html |date=2012-01-04 }} * 2008 - ವಿನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ [http://www.apunkachoice.com/happenings/20080122-0.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104044533/http://www.apunkachoice.com/happenings/20080122-0.html |date=2012-01-04 }} ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ರಮ್ಯ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". * 2008 - ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಂಬೆ [http://www.radiosargam.com/films/archives/12873/dev-anand-honoured-by-roatary-club-of-bombay.html ] ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾದ "ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". * 2008 - IIJS ಸಾಲಿಟೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ [http://www.radiosargam.com/films/archives/14887/dev-anand-sunil-shetty-and-asha-parekh-awarded-at-iijs-solitaire-awards.html ] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. * 2009 - ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ]]ದಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [http://bollywoodlens.blogspot.com/2009/02/stardust-awards-2009.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812185354/http://bollywoodlens.blogspot.com/2009/02/stardust-awards-2009.html |date=2011-08-12 }} [http://www.bollywoodhungama.com/features/2009/02/16/4855/index.html ] * ಆತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ [http://www.i-newswire.com/environmentalist-ajay-jain-awarded/18301 ] === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಮನ್ನಣೆಗಳು=== * 2000ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ]]ಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ [[ಹಿಲರಿ ರೊಧಾಮ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]]ಳಿಂದ, ’[[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]]ಕ್ಕೆ ತಾನು ನೀಡಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ’ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 2000ದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ವತಿಯಿಂದ "ಸಹಸ್ರಮಾನದ ತಾರೆ" ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆತನಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ಡೊನ್ನಾ ಫೆರಾರ್‌ ಎಂಬಾತ 2001ರ ಮೇ 1ರಂದು "[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಸ್ಟೇಟ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪಠಣ‌"ದೊಂದಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ. ’[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಹವಾಗಿರುವ, ಸಿನಿಮೀಯ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ’ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆತನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. [http://www.imdb.com/name/nm0007147/bio ] * 2005ರಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ [[ನೇಪಾಳ]] ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು "ವಿಶೇಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ"ಯನ್ನು ಆತನಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಆತ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಈ ಗೌರವವು ಅವನಿಗೆ ಸಂದಿತು. * 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ವೀಡನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌]] (SIFA) ವತಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದ. * 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಇನ್ವರ್‌ನೆಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ‌]] ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಔತಣಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಂದಿನಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳು ಆದುದರ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಈ ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕೇನ್ಸ್‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆಗಳ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆಯೋಗದ ಓರ್ವ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆತ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article3754037.ece ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516222201/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article3754037.ece |date=2008-05-16 }}. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {{main|Dev Anand filmography}} ==ನಿಧನ== ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ 'ದೇವಾನಂದ'ರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ '[[ಸುನಿಲ್]]' ಜೊತೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ 'ಲಂಡನ್ ನಗರ'ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 'ದೇವಾನಂದ್' ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿ 'ಚಿರ ಯುವನಟ'ನೆಂದು ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ೮೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 'ದೇವಾನಂದ್', ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೧ ನೇ ಇಸವಿ, ಶನಿವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೩ ನೇ ತಾರೀಖಿನ ರಾತ್ರಿ, ೧೦ ಗಂಟೆಗೆ 'ಹೃದಯಾಘಾತ'ದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. 'ದೇವಾನಂದ'ರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ '[[ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್]]' ಹಾಗು ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು, [[ದೇವಿನಾ]] ರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ೧೮ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, 'ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನೆರವೇರಿಸುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು'. [[ತಮ್ಮ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಸಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಗುಮುಖದ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿಯೇ ನೆನೆಸಲಿ]]. [[ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಸೊರಗಿದ ದೇಹದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ]]. ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯ, ವಿಧು ವಿನೋದ್ ಚೋಪ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ತರಹ, ಅವರು '[[ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆಯುವ ಆಶೆ ಇದೆಯೆಂದರು]].' ದೇವಾನಂದರ ಸೋದರಿ, [[ಶೀಲಾ ಕಾಂತ್ ಕಪೂರ್]] ಲಂಡನ್ ನ [[ಸರ್ರೆ]] ಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ== ೧೦ ನೆಯ ತಾರೀಖು, ಶನಿವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಲಂಡನ್ ನಗರದ [[ಪುಟ್ನೆ ವೇಲ್ ಕ್ರೆಮೆಟೋರಿಯಂ]] ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦-೮೦ ಜನ ಆಪ್ತ-ಗೆಳೆಯರು, ಬಂಧುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿತೈಷಿಗಳ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ 'ದೇವ 'ಆನಂದ್' ರವರ ಕಳೇಬರಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಸಂಸ್ಕಾರ'ವನ್ನು ಅವರ ಮಗ [[ಸುನಿಲ್]] ನೆರೆವೇರಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈನಿಂದ ಬಾಲಿವುಡ್ ನ ಗೆಳೆರ್ಯಾರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪತ್ನಿ, [[ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್]] ದೇವ್ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದ [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇ ಫೇರ್ ಹೋಟೆಲ್]] ಕೋಣೆಯೊಳಗೇ ಕುಳಿತು ಮೌನವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ಅವರು ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಾರಾ ಗ್ರೂಪ್ ಛೇರ್ಮನ್, [[ಸುಬ್ರಟ ರಾಯ್]] ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿ, [[ರಾಜೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್]], [[ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಘನಾದ್ ದೇಸಾಯ್]], ಸೋದರಿ [[ದೇವಿನ]], ಹೆಸರಾಂತ ಸಿನಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್]] ರ, ತಾಯಿ, [[ಶೀಲ ಕಾಂತಾ ಕಪೂರ್]], ಗೆಳೆಯ [[ಕರ್ತಾರ್ ಲಾಲ್ವಾನಿ]], [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರನ್ ಬಿಲ್ಲಿಮೊರಿಯ]], [[ಬರೊನೆಸ್ ಶ್ರೀಲ ಫ್ಲಾಥೆರ್]], ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯರು 'ಸಂತಾಪ ಸಮಾರಂಭ'ದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು. ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ, 'ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ ಟನ್' ನಲ್ಲಿರುವ '[[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ]]'ದಲ್ಲಿ 'ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸ್' ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಜನ 'ದೇವ್ ಪ್ರೇಮಿ'ಗಳು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. 'ದೇವ್ ಆನಂದ್' ರ ಅಸ್ತಿಗಳನ್ನು 'ಗುಜರಾತ್ ನ '[[ಗೋದಾವರಿ ನದಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು. == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|1}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{imdb name|id=0007147|name=Dev Anand}} * [http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=song&amp;actor=dev+anand ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{FilmfareBestActorAward}} {{ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{Persondata |NAME= Anand, Dev |ALTERNATIVE NAMES= Anand, Devdatt Pishorimal |SHORT DESCRIPTION= Actor, producer, director - |DATE OF BIRTH= 1923-09-26 |PLACE OF BIRTH= [[Gurdaspur]], [[Punjab (British India)|Punjab]], [[British India]] |DATE OF DEATH= 2011-12-03 |PLACE OF DEATH=London }} {{DEFAULTSORT:Anand, Dev}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೨೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾವಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] [[ವರ್ಗ:2011 ನಿಧನ]] 6paikp2p823jszfvzppi5znot3r40ro 0 24152 1372007 1347831 2026-04-24T16:27:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372007 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{Taxobox | name = Giraffe<ref name=msw3>{{MSW3 |pages=136–138|id=14200476}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN೩.೧ | trend = stable | status_ref =<ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Fennessy, J. & Brown, D.|year=2008|id=9194|title=Giraffa camelopardalis|downloaded=13 March 2009}}</ref> | image= Giraffa camelopardalis angolensis (courting).jpg | image_width = 230px | regnum = Animalia | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammal]]ia | ordo = [[Artiodactyla]] | familia = [[Giraffidae]] | genus = ''[[Giraffa]]'' | range_map=Giraffa_camelopardalis_subspecies_map.jpg | range_map_caption=Range map | range_map_width = 230px | species = '''''G. camelopardalis''''' | binomial = ''Giraffa camelopardalis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], ೧೭೫೮ }} '''ಜಿರಾಫೆಯು''' (''ಜಿರಾಫಾ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಪಾರ್ಡಲೈಸ್'' ) [[ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ಸಮ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಗೊರಸುಳ್ಳ]] [[ಸಸ್ತನಿಯಾಗಿದೆ]], ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ [[ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂತಲೂ]] [[ಅತ್ಯಂತ]] ಉದ್ದವಾದ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ [[ಮೆಲಕುಹಾಕುವ]] ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು, ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೋಲುವ ''ಕ್ಯಾಮೆಲ್‌ಪಾರ್ಡ್'' ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಬಣ್ಣವು ತಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಕರಡಿಯ ಸೂಚಕದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪವಾದ [[ಚಿರತೆಯ]] ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಯ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸ್ ೮೩೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು(೧,೮೦೦ಎಲ್‌ಬಿ) ಇದ್ದಾಗ ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಯ {{convert|1200|kg|lb}}ಸರಿಸುಮಾರು ಮಾಸ್ ೧,೨೦೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂನಷ್ಟಿದ್ದು (೨,೬೦೦ಎಲ್‌ಬಿ)ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೪.೩ ಮೀಟರ್‌ಗಳು (೧೪ ಅಡಿ)ಯಿಂದ ೫.೨ ಮೀಟರ್‌ಗಳು (೧೭ಅಡಿ){{convert|4.3|m|ft}}ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ{{convert|5.2|m|ft}}, ಅದಾಗ್ಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಯ ೬ ಮೀಟರ್‌ಗಳಿದ್ದು (೨೦ಅಡಿ)ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ{{convert|6|m|ft}}.<ref name="Dagg1971"/><ref name="Skinner1990"/> ಜಿರಾಫೆಯು ಸಮ-ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಗೊರಸುಳ್ಳ [[ಜಿಂಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹಸುವಿನಂತೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ [[ವಂಶವಾಗಿದ್ದು]]. [[ಜಿರಾಫೆಡೆಯನ್ನು]] ಜಿರಾಫೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇದರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವು, [[ಓಕಾಪಿಯಾಗಿದೆ.]] ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ಚಾಡ್]] ನಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದವರೆಗೂ]] ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹವ್ಯಾಸದಂತೆ]] [[ಸವನ್ನಾಗಳು]], [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಅಥವಾ, [[ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದಾಗ ಅದು [[ಸಸ್ಯಗಾವಲುಗಳ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಆದ್ಯತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಜಾಲಿ ಕುಲದ [[ಅಕೇಷ]] ಮರಗಳಿರುವ ಕಡೆ. ಅವು ದೊರೆತಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಇವು ಒಣಪ್ರದೇಶ, ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೂ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯದೇ ವಾಸಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಸಜೀವಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪ್ಯಾರಡೈಸ್ '' (ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪಾರ್ಡ್) ಇದರ ಹಿಂದಿನ ರೋಮನ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, [[ಒಂಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಚಿರತೆಯೆರಡರ]] ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.eaudrey.com/myth/camelopard.htm|title=Camelopard|accessdate=2009-03-04|author=David|work=Dave's Mythical Creatures and Places}}</ref> ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದ ''ಕ್ಯಾಮೆಲ್‌ಪಾರ್ಡ್'' ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ರು]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅರೇಬಿಕ್ ಪದದಲ್ಲಿ ''الزرافة ಜಿರಾಫೆ'' ಅಥವಾ ''ಜಿರುಫಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಸಂಯೋಜನೆಯ" ಅರ್ಥವನ್ನು (ಪ್ರಾಣಿಗಳು), ಅಥವಾ ಕೇವಲ "ಎತ್ತರ", ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಅನ್ನು ಬಲಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತೆ [[ಇಟಾಲಿನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ''ಜಿರಾಫಾದಿಂದ'' ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. == ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ == ಜಿರಾಫೆಯು ಮಾತ್ರ ಸಜೀವಿ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾದ್ಯವಿರುವ [[ಜಿರಾಫಿಡೇ]], [[ಒಕಾಪೀಯೊಂದಿಗೆ]]. ನ್ಯೂಮರಿಸ್ ಇತರೆ ಸಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪರಿವಾರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೀರಾಫೆಗಳು ೩ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (೯.೮ ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು{{convert|3|m|ft}} ಯೂರೋಪ್ ಸಸ್ತನಿಯಂತೆ ಎರಳೆ ಯಿರುವ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ೩೦-೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |date=1993 |title=Familiar Strangers |journal=International Wildlife |volume=23 |pages=6–10 |unused_data=Stevens, J.}}</ref> ಹಿಂದೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಹಾಗೆ ''[[ಕ್ಲೈಮಾಕೋಸೆರಸ್]]'', ಇನ್ನೂ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ದೊಡ್ಡ [[ಜಿಂಕೆ]] ಕವಲಿನ [[ಕೊಂಬು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ಗೋಚರಿಸಿದ್ದು ಹಿಂದಿನ [[ಮಯೋಸಿಸ್]] [[ಪೂರ್ವಾರಂಭದಲ್ಲಿ]]. ನಂತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು [[ಜೆನೆರಾ]] ''[[ಪಾಲೆಟ್ರಾಗಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸಮೊಥೇರಿಯಮ್]]'', ಇದು ಹಿಂದಿನ ಮಧ್ಯ- [[ಮಯೋಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವೆರಡೂ ಉದ್ದದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಸರಳವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು, ಯಾವುದೇ ಪರಂಪರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಜಿರಾಫೆಗಳು, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕ ಕೊರಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref name="MamEv">{{cite book |author= Savage, R. J. G. & Long, M. R. |year=1986 |title= Mammal Evolution: an illustrated guide |publisher= Facts on File |location=New York |pages= 228–229 |isbn= 0-8160-1194-X}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Climacoceras gentryi e.jpg|thumb|ಆಫ್ರಿಕದ ಮಯೊಸಿನ್ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ: ಪ್ಯಾಲಿಯೊಟ್ರೇಗಸ್ (ಮೇಲಿನ ಎರಡು) ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮೆಕೊಸೆರಸ್ (ಎರಡು ಕೆಳಗೆ)]] ವೇಟ್ [[ಲಿಯೋಸೆನ್]] ಅವರಿಂದ, ವಿವಿಧ ಜಿರಾಫಿಡ್ಸ್ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದುವರೆಗೂ ಮಾತ್ರ ಎರಡು ಸಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಜೀನಿಯಸ್ ಜಿರಾಫೆ ಪ್ಲಯೋಸಿನ್ ಪರ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉದ್ದ-ಕೊರಳಿನ ಸಜೀವಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆ ''[[ಜಿರಾಫಾ ಜುಮಾಯೈ]]'', ಆದರೆ ಇಂದು ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="MamEv"/> ಅಲಾನ್ ಟರ್ನರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಇವಾವ್‌ವಿಂಗ್ ಈಡನ್ ನಲ್ಲಿ, ಈ ಜಿರಾಫೆ ಮೊದಲನೆಯ ಹಿರಿಯ ಜಿರಾಫೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಪ್ಪು ಕಲೆಯ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮುಂಚೆ ಇದ್ದಂತಹ ಮಾದರಿಯು ಇಂದು ಸಹಾ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="EvEd">{{cite book |author=Turner, A. & Anton, M. |year=2004 |title=Evolving Eden |publisher=Columbia University Press |location=New York |page=149 |isbn=0-231-11944-5}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಸಸ್ತನಿಯು, ''ಜಿರಾಫಾ ಕ್ಯಾಮೆಲೊಪಾರಾಡಲೈಸ್'', ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ಲೇಸ್ಟಸೀನ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗಿತ್ತು.{{citation needed|date=March 2009}} ಉದ್ದ ಕೊರಳಿನ ಜಿರಾಫೆಯ ವಿಷಯವು ತುಂಬಾ ವಿಕಸನವಾಗಿರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಕಥೆಯಿರುವಂತೆ ಜಿರಾಫೆಯು ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು ಇತರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ]].<ref name="MamEv"/> ಅದಾಗ್ಯೂ, ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ಕೊರಳಿನ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ [[ಲೈಂಗಿಕ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು]], ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು "ಕೊರಳಿನ" ಕಾಂಟೆಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಪ್ರದಾನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇಯಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತ್ತು ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಕೊರಳು ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| author = Simmons, R. E. & Scheepers, L.| title = Winning by a Neck: Sexual Selection in the Evolution of Giraffe| journal = The American Naturalist| volume = 148| issue = 5| pages = 771–786| date = 1996| url = http://bill.srnr.arizona.edu/classes/182/Giraffe/WinningByANeck.pdf| doi = 10.1086/285955| access-date = 2010-08-02| archive-date = 2004-08-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20040823200801/http://bill.srnr.arizona.edu/classes/182/Giraffe/WinningByANeck.pdf| url-status = dead}}</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಿದ್ಧಆಂತವು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಡೇಟಾವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟಿದೆ, ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಜಿರಾಫೆಯ ಕೊರಳಿನ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಿಂತಕರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author= Cameron, E. Z. & du Toit, J. T. | title = Winning by a Neck: Tall Giraffes Avoid Competing with Shorter Browsers| journal = American Naturalist | volume = 169| issue = 1| pages = 130–135| date = 2007| doi = 10.1086/509940 |pmid= 17206591}}</ref> === ಉಪಜಾತಿಗಳು === ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಗುರುತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ [[ಉಪಜಾತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ]], ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="msw3"/><ref name="iucn"/><ref name="kingdon"/> ಕೆಲವು ಈ ಉಪಜಾತಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಜೀವಿಗಳ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref name="iucn"/> ಉಪಜಾತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: * [[ಜಾಲರಚನೆಯ ಜಿರಾಫೆ]] ಅಥವಾ [[ಸೊಮಾಲಿ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ ಜಾಲರಚನೆ'' ) -ದೊಡ್ಡದು, ಪಾಲಿಗೊನಾಲ್ ಜೀವಿಸುವ-ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಬಿಳಿ ಗೆರೆಗಳಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಲೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ : ಉತ್ತರಈಶಾನ್ಯದ [[ಕೀನ್ಯಾ]], [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]], [[ಸೊಮಾಲಿಯಾ]]. * ಆಂಗ್ಲೋನ್ ಜಿರಾಫೆ ಅಥವಾ [[ಸ್ಮೋಕಿ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ. ಆಂಗ್ಲೋನಿಸಿಸ್'' ) - ದೊಡ್ಡ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂಚುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕಚ್ಚುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ : [[ಆಂಗೋಲಾ]], [[ಝಾಂಬಿಯಾ]]. * [[ಕೊರೊಫಾನ್ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ.ಆಂಟಿಕ್ವೋರಮ್'' ) - ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಮಿತವಾದ ಕಲೆಗಳು ಒಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ : ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ [[ಸೂಡಾನ್]],[[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್]]. [[ಚಿತ್ರ:Giraffa camelopardalis tippelskirchi Massaigiraffe.JPG|thumb|ಜಿ. ಸಿ. ತುದಿಗಳ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯನ್ನು ಟಿಪ್ಪಲ್‌ಸ್ಕಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ]] * [[ಮಾಸೀ ಜಿರಾಫೆ]] ಅಥವಾ ಕಿಲಿಮ್ಯಾಂಜರೋ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ ಟೈಪ್ಪಲ್‌ಸ್ಟ್ರಿಚಿ'' )- ಜಾಗ್‌ಡ್ ಅಂಚಿನ, ವೈನ್ ಎಲೆಯ ಗಾಢ ಚಾಕೋಲೇಟ್ ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಕೀನ್ಯಾ]], [[ಟ್ಯಾಂಜಾನಿಯ]]. * ನುಬಿಯಾನ್ ಜಿರಾಫೆ ಜಿ.ಸಿ. ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪ್ಯಾರಡೈಸ್ - ದೊಡ್ಡ, ನಾಲ್ಕು-ಭಾಗದ ಕಲೆಗಳು ಚೆಸ್‌ನಟ್ ಬ್ರೌನ್ ಅರ್ಧ-ಬಿಳಿಯ ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಂಚುಕೀಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ [[ಸೂಡಾನ್]], ಉತ್ತರಈಶಾನ್ಯದ [[ಕಾಂಗೋ]]. * [[ರೋಥ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಜಿರಾಫೆ]] ಅಥವಾ ಬಾರಿಂಗೋ ಜಿರಾಫೆ ಅಥವಾ ಉಂಗಾಂಡ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ರೋಥ್ಸ್‌ಚಿಲ್ಡಿ'' ) - ಗಾಢ ಕಂದುಬಣ್ಣದ, ಚಿತ್ತಾದ ಅಥವಾ ಮಾಸಿದ ಕೆನೆಹಾಲಿನ ಬಣ್ಣದ ಸಾಲಿ ಆಯತಕಾರದ ಕಲೆಗಳು. ಕೀಲಿನಲ್ಲೂ ಬಹುಶಃ ಕಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ : [[ಉಗಾಂಡಾ]], ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯದ [[ಕೀನ್ಯಾ]]. * [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ.ಜಿರಾಫಾ('''' '' - ಗುಂಡಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಚಿತ್ತಾರವಿರುವ ಕಲೆಗಳು, ಕೆಲವುಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯಾಗಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಕಾರದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು, ಕೀಲುಗಳ ಕೆಳಗಿನವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ: [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ನಂಬಿಯಾ]], [[ಬೂಸ್ಟ್‌ವಾನಾ]], [[ಜಿಂಬಾಂಬ್ವೆ]], * ತೋರನಿಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಜಿರಾಫೆ ಅಥವಾ [[ರೋಡೆಶಿಯಾನ್ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ. ತೋರನಿಕ್ರಾಫ್ಟ್'' ) - ನಕ್ಷತ್ರಕಾರದ ಅಥವಾ ಎಲೆಯಾಕಾರದ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಕಲೆಗಳು. ವ್ಯಾಪ್ತಿ : ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ [[ಜಿಂಬಾಂಬ್ವೆ]]. * ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರೀಕಾದ ಜಿರಾಫೆ ಅಥವಾ [[ನೈಜಿರಿಯಾ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ. ಪೆರಾಲ್ಟಾ'' ) - ನ್ಯೂಮರಸ್ ಪೇಲ್, ಹಳದಿಯುಕ್ತ ಕೆಂಪು ಕಲೆಗಳು. ವ್ಯಾಪ್ತಿ: [[ನೈಗರ್]]. ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಾರ್ಡೋಪೋನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಟಿಮ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಕುರಿತು ಏಕ ಉಪಜೀವಿಗಳಂತೆ; ನುಬಿಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಥ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಜಿರಾಫೆ, ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೋನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜಿರಾಫೆಗಳು. ಮುಂದಿನ, ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕುರಿತು ಏಕೈಕವಾದ ಮಾಸಾಯಿ ಜಿರಾಫೆ ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳು ಉಪಜಾತಿಗಳು. ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇತರೆ ನಾಲ್ಕು ಉಪಜಾತಿಗಳಿವೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ - ಕೇಪ್ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ಕ್ಯಾಪೆನ್‌ಸಿಸ್'', ಲ್ಯಾಡೋ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ಕೊಟ್ಟಾನಿ'', ಕಾಂಗೋ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ಕೊಂಗಾನಿಸಿಸ್ '' ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾಲ್ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ವಾರ್ಡಿ'' ) - ಆದರೆ ಇವು ಯಾವುವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಸಂತತಿಗಳು ಬಂದಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕರೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ ಅವು ಉಪನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಂತತಿಗಳಾಗಿವೆ, ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಜಾತಿಗಳ [[ಮರುಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಡಲಾಗಿದೆ]] ಮತ್ತು ಬಂಧಿಯಾಗಿಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿಲ್ಲ, ಬೆಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಅನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಲಾಗದ ತೊಂದರೆಗಳು ಇಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ, ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ ಎರಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸಂತತಿಗಳು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ - ಜಾಲಬಂಧವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಕೀನ್ಯಾದ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ. ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಾ'' ), ಮತ್ತು ಮಸಾಯ್ ಜಿರಾಫೆ (''ಜಿ.ಸಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೀನ್ಯಾದ ಟಿಪ್ಪಲ್‌ಸ್ಕ್ರಿಚ್ಚಿ'' ) - ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ೦.೧೩ ಮತ್ತು ೧.೬೨ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳು, [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಜೆನೆಟಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌|ಜೆನೆಟಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌ನಿಂದ]] ನ್ಯಾಯವಿದ್ದು ಮತ್ತು [[ಮಿಟೋಚಾನ್‌ಡ್ರಿಲ್ ಡಿಎನ್‌ಎ]]. ಹಲವು ಹನ್ನೊಂದು [[ಅಗೋಚರ ಜಾತಿಗಳಂತಹ]] ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಜಾತಿಗಳು [[ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆ|ಬಿಬಿಸಿ ವಾರ್ತೆಗಳಿಗಾಗಿ]] ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರೌನ್‌ ಅವರಿಂದ ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ: "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಿರಾಫೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳು ಅಡಚಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಜಿರಾಫೆಗಳು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ" ಕೆಲವು ಈ ಸಂತತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾತ್ರ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ನೂರುಗಳು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ."<ref>{{cite news |publisher=BBC News|author=Lever, A. |title=Not one but 'six giraffe species' |date=2007-12-21 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7156146.stm |accessdate=2009-03-04}}</ref> == ದೇಹರಚನೆ ಮತ್ತು ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Giraffe skeleton.jpg|thumb|ಒಕ್ಲಾಹೊಮಾದ ಒಕ್ಲಾಹೊಮಾ ನಗರದ ಆಸ್ಟಿಯಾಲಜಿಯು ಜಿರಾಫೆಯ ಅಸ್ತಿಪಂಜರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿರಿಸಿದೆ.]] ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು {{convert|5.5|m|ft}}ಉದ್ದದ ಚೂಪಾದ ಕೊಂಬುಗಳವರೆಗೂ, ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ{{convert|800|and|1930|kg|lb}}. ಹೆಣ್ಣುಗಳು {{convert|4|and|4.5|m|ft}}ಉದ್ದದ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಭಾರದ ನಡುವೆ{{convert|550|and|1180|kg|lb}}. ಅದರ ಹೊರ ಚರ್ಮವು ಕಂದು ಕಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟೆಗಳು ತೆಳುವಾದ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿರಾಫೆಯು ಅಸಮಾನ್ಯವಾದ ಹೊರ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="estes">{{cite book|title=The Behavior Guide to African Mammals|author=Estes, R.|publisher=University of California Press|pages=202–207|year=1991|isbn=0-520-08085-8}}</ref> ಅದರ ಬಂಧನದ ಜೀವನ ೨೫ ವರ್ಷಗಳಿರುವಾಗ ಕಾಡು ಜಿರಾಫೆಯ ಜೀವನಾವಧಿಯು ೧೩ ವರ್ಷಗಳು<ref>{{cite news |publisher=Seattle Times|author= |title=Woodland Park Zoo euthanizes ailing giraffe |date=2009-11-17 |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2010287334_webgiraffe17m.html |accessdate=2009-12-18}}</ref> === ಕೋಡುಗಳು === ಎರಡು ಲಿಂಗಗಳ ಕೋಡುಗಳು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕೋಡುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಕೋಡುಗಳು ಮೃದುವಾದ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[ಒಸಿಕಾನ್‌|ಒಸಿಕಾನ್‌ಗಳೆಂದು]] ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಕೋಡುಗಳ ಮಾದರಿಯು ಜಿರಾಫೆಯ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಕೋಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಾದ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಕೋಡುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ - ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಂಡುಗಳು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಅದರ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೂರು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-giraffe.html |title=San Diego Zoo's Animal Bytes: Giraffe |accessdate=2009-03-04 |archive-date=2012-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612075358/http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-giraffe.html |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆದಾಪು === ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸೊಣಕಲಾದ ಉದ್ದವಾದ ಮುಂಗಾಲುಗಳನ್ನು ಇರುತ್ತದೆ, ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಕಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ೧೦% ಉದ್ದವಾದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ., ಮತ್ತು ೬೫ ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆ‌ಗೆ (೩೭ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ಪಿಎಂ/ಗಂ) ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Garland | first = T | coauthors = Janis CM | year = 1993 | title = Does metatarsal/femur ratio predict maximal running speed in cursorial mammals? | url = http://www.biology.ucr.edu/people/faculty/Garland/GarlandJanis1993.pdf | format = pdf | journal = Journal of Zoology | volume = 229 | issue = 1 | pages = 133-151 | doi = 10.1111/j.1469-7998.1993.tb02626.x | access-date = 2010-08-02 | archive-date = 2018-11-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181120033719/https://biology.ucr.edu/people/faculty/Garland/GarlandJanis1993.pdf | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಂತ ಶಕ್ತಿಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಕಾಲಿನ ಉದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಡಕಾಲು ಬಲಕಾಲಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ (ಅನುಸರಣೆಯು ತುಂಬಾ [[ನಿಧಾನವಾದ]]) ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ, [[ಸಿಂಹಗಳು]] ಉದ್ದಾವಗಿರುವ ಇದರ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ನೂಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿರಾಫೆಗಳು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಶಿಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯು ಇದರ ಕಾಲಿನ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಒದೆತದಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಜಿರಾಫೆಯು ಸರಿಯಾದ-ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒದ್ದರೆ ಸಿಂಹಗಳ ತಲೆಬರುಡೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳು ಮುರಿಯುತ್ತವೆ. ಸಿಂಹವೊಂದು ಮಾತ್ರ ವಯಸ್ಕ ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. === ಕೊರಳು === ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಅದರ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಾಡುತ್ತವೆ, ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾಳಗ, ಅನಿವಾರ್ಯ ಯುದ್ಧಗಳು, ಆದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮತ್ತೇ ಉಪರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಿರಾಫೆಯು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಕೊರಳು, ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ತಲೆಯು ಕೊರಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಜಿರಾಫೆಯು ಕೊರಳಿನ ತುದಿಯವರೆಗೂ, ರಭಸವಾಗಿ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಸೊಲೊನಿಯಸ್, ಎನ್. (೧೯೯೯) ದಿ ರಿಮಾರ್ಕಬಲ್ ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಜಿರಾಫೆ‌ಸ್ ನೆಕ್ ಜೆ. ಜೂಲ್., ಲಂಡನ್. ೨೪೭:೨೫೭-೨೬೮ [http://www.ikhebeenvraag.be/mediastorage/FSDocument/73/download.pdf ಪಿಡಿಎಫ್]</ref> ಇದು ಕೂಡಾ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ ಆಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುದ್ದಾಡುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಯುಟ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗಾಗೀ ಉದ್ದನೆಯ ಕೊರಳು ಬಹುಶಃ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. === ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === [[ಚಿತ್ರ:Namibie Etosha Girafe 01.jpg|thumb|ಕುಡಿಯಲು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದು]] ಜಿರಾಫೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ೧೦ ಕೆಜಿ (೨೨ ಎಲ್‌ಬಿ) ವರೆಗೆ ತೂಗಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ೬೦ ಸೆ.ಮೀ. ವರೆಗೆ ಉದ್ದ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಜಿರಾಫೆಯ ಹೃದಯವು ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ತನಿಯ ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ಮೆದುಳಿಗೆ ಹರಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರಳಿನ ಮೇಲ್ಭಾದಲ್ಲಿ, [[ರೇಟ್ ಮಿರಾಬೈಲ್]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಕಠಿಣ ಒತ್ತಡ-ನಿಗಧಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಿರಾಫೆಯ ಕುಡಿಯಲು ತನ್ನ ಕೊರಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಗ್ಗಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುತ್ತಿರುವ ದ್ರವದ ಭಾರದಿಂದಾಗಿ). ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ರಕ್ತವು ಕ್ಯಾಪಿಲರಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಿರಾಫೆಗಳು, ತನ್ನ ಮಣಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿಯಾದ ದಟ್ಟವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಈ ಮೂಲಕ ಪೈಲಟ್‌ನ [[ಜಿ-ಸೂಟ್‌|ಜಿ-ಸೂಟ್‌ನಂತೆ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ನಡವಳಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Giraffes IMG 9614.JPG|thumb|upright|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು (ಎತ್ತು) ಮತ್ತು ಮಗು (ಮರಿ)]] === ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು === ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಒಂದು ಡಜನ್‌ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಯುವ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು "ಬ್ಯಾಚಲರ್ " ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಗಂಡುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತವೆ. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಇತರೆ ಜಿರಾಫೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿರಾಫೆಗಳು ೧೫% ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರವಾದ ಜಿರಾಫೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="grandin129">{{cite book |title= Animals in Translation|last= Grandin|first= Temple|authorlink= Temple Grandin|coauthors= Johnson, Catherine|year= 2005|publisher= Scribner|location= New York, New York|isbn= 0743247698|page= 129|pages= |url= }}</ref> ಮರುಉತ್ಪಾದನೆಯು ಬಹುಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಫಲವತ್ತಾದ ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಗಂಡುಗಳು ಗರ್ಭಧರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಮೂತ್ರವನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲಿನ ಇಸ್ಟ್ರಸ್ ಅನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಬಹು ಹಂತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೆಹ್‌ಮೆನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಬೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆಯು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಭಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Giraffa camelopardalis angolensis (mating).jpg|thumb|left|150px|ನಮೀಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಟೋಶಾದಲ್ಲಿನ ಚುಡೋಪ್‌ನ ವಾಟರ್‌ಹೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಟಿಂಗ್ ಅಂಗೋಲಿಯನ್ ಜಿರಾಫೆಸ್ (ಜಿ.ಸಿ ಅಂಗೊಲೆನ್ಸಿಸ್)]] === ಮರುಉತ್ಪಾದನೆ === ಜಿರಾಫೆಯ [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ|ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು]] ೪೦೦ ರಿಂದ ೪೬೦ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಮರಿಯು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವಳಿಗಳು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಜನಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ap">{{cite web|title=Mammal Guide - Giraffe|publisher=[[Animal Planet]]|url=http://animal.discovery.com/guides/mammals/habitat/tropgrassland/giraffe.html|accessdate=೨೦೦೯-೦೩-೦೭|archive-date=2009-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090204142520/http://animal.discovery.com/guides/mammals/habitat/tropgrassland/giraffe.html|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ತಾಯಿಯು ನಿಂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಗರ್ಭ]] ಚೀಲವು ಮರಿಯು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸುಮಾರು ೧.೮ ಮೀ (೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುತ್ತವೆ. ಜನಿಸಿದ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಓಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ಎರಡು ವಾರಗಳು ಅವುಗಳು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಾವಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸಿಂಹಗಳು, [[ಚಿರತೆ|ಚಿರತೆಗಳು]], [[ಕತ್ತೆಕಿರುಬ|ಕತ್ತೆಕಿರುಬಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಕಾಡು ನಾಯಿ|ಕಾಡು ನಾಯಿಗಳಿಗೆ]] ಬಲಿಯಾಗಬಹುದು. ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಚುಕ್ಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ [[ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆ|ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯ]] ಗುಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ೨೫ ರಿಂದ ೫೦% ಜಿರಾಫೆಯ ಮರಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ೨೦ ಮತ್ತು ೨೫ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ೨೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"ಜಿರಾಫೆ", ''ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ''.</ref> === ನೆಕ್ಕಿಂಗ್ === [[ಚಿತ್ರ:Two male giraffes are necking in San Francisco Zoo 4.jpg|thumb|ಎರಡು ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳ ನೆಕ್ಕಿಂಗ್]] ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಹೋರಾಟಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಜಿರಾಫೆಯು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ದವಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಹೊಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಿರುತ್ತದೆ. ನೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳ ಬಳಿ ಉತ್ತಮ [[ಪ್ರವೇಶ]] ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ದವು [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ]] ಒಂದು ಗುಣಲಬ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ಸಿಮ್ಮಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೂ ಸ್ಕೀಪರ್ಸ್: [http://bill.srnr.arizona.edu/classes/182/Giraffe/WinningByANeck.pdf ವಿನ್ನಿಂಗ್ ಬೈ ಎ ನೆಕ್: ಜಿರಾಫೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040823200801/http://bill.srnr.arizona.edu/classes/182/Giraffe/WinningByANeck.pdf |date=2004-08-23 }} ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ. ''ಅಮೆರಿಕದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಜ್ಞ'' (೧೯೯೬): ಪು. ೭೭೧-೭೮೬</ref> ನೆಕ್ಕಿಂಗ್ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ತನ್ನ ತಲೆಯಿಂದ ಜಿರಾಫೆಯು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವೇಗವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು — ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಗಂಡು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹೋರಾಟಗಳು ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳ ತನಕ ನಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಹಾನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ನೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ, ಎರಡು ಗಂಡುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು [[ಮುದ್ದಾಡುತ್ತವೆ]] ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಓಲೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮೌಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳ ನಡುವೆ ಆ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯು ಭಿನ್ನಲಿಂಗೀಯ ಜೋಡಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕೋ, ಎಂ.ಜೆ. (೧೯೬೭). "ನೆಕ್ಕಿಂಗ್" ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಇನ್ ದಿ ಜಿರಾಫೆ." ''ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಜರ್ನಲ್, ಲಂಡನ್'' '''೧೫೧''' : ೩೧೩-೩೨೧.</ref> ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ೯೪% ವರೆಗೆ ಎರಡು ಗಂಡುಗಳ ನಡುವೆ ಈ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ೩೦ ಮತ್ತು ೭೫% ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೋರಾಟವಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ೧% ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಈ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಬ್ರೂಸ್ ಬಾಗೆಮಿಲ್ಹಿ, ''ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಎಕ್ಸುಬರೆನ್ಸ್: ಅನಿಮಲ್ ಹೊಮೊಸೆಕ್ಸುಯಾಲಿಟಿ ಅಂಡಿ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ'', ಸೆಂ. ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೯; ಪು.೩೯೧-೩೯೩.</ref> === ಆಹಾರಾಭ್ಯಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Giraffe feeding, Tanzania.jpg|thumb|ಆಹಾರ ತಿನ್ನಲು ಜಿರಾಫೆ ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಚಾಚುತ್ತಿರುವುದು]] ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಿರಾಫೆ ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತದೆ, [[ಜೆನೆರಾ]] ''[[ಅಕಾಸಿಯಾ]]'' ''[[ಕೊಮಿಫೋರಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಟರ್ಮಿನೇಲಿಯಾ]]'' ಮರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="kingdon">{{cite book|title=The Kingdon Field Guide to African Mammals|author=Kingdon, J.|publisher=Academic Press|pages=339–344|year=1997|isbn=0-12-408355-2}}</ref><ref name="awf">{{cite web|title=Giraffe|url=http://www.awf.org/content/wildlife/detail/giraffe|publisher=African Wildlife Foundation|accessdate=2009-03-07}}</ref> ಜಿರಾಫೆಯ ಆಹಾರಾಭ್ಯಾಸವು ಮರದ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ನಾಲಿಗೆ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾರದಲ್ಲಿನ]] ಜಿರಾಫೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಅಕಾಸಿಯಾ|ಅಕಾಸಿಯಾಗಳನ್ನು]] ತಿನ್ನುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''[[ಅಕಾಸಿಯಾ ಎರಿಯೊಲೊಬಾ]]'', ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾದ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯು ದಿನವೂ [63] ರಷ್ಟು ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು {{convert|65|lb|kg}}ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [64] ರಲ್ಲಿಯೆ ಬದುಕಬಹುದಾಗಿದೆ{{convert|15|lb|kg}}.<ref name="awf"/> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇವು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಜಿರಾಫೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತಿನ್ನುವು ಎಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯ ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="kingdon"/> ತೇವಾಂಶದ ವಾತಾವರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರವು ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಿರಾಫೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಣಹವೆ ವಾತಾವರಣದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಹಸಿರು ಮರಗಳ ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳತ್ತ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="kingdon"/> ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ನುಂಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಅರ್ಧ ಜೀರ್ಣವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಅದರ ಕೊರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಮೆಲ್ಲಲು ನಂತರ ಬಾಯಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಾಯಿತುಂಬಾ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="awf"/> ಜಿರಾಫೆಯು ತನ್ನ ಉದ್ದವಾದ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕೀಟಗಳು ಬಂದರೂ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಸುಮಾರು {{convert|45|cm|in}}). === ನಿದ್ರೆ === ಜಿರಾಫೆಯು ಯಾವುದೇ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನಿದ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ೨೪ ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ೧.೯ ಗಂಟೆಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/science/humanbody/sleep/articles/whatissleep.shtml |title=Science & Nature - Human Body and Mind - What is sleep |publisher=BBC |date=2004-11-01 |accessdate=2009-03-08}}</ref> === ಸಂವಹನ === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸನ್ನೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲದೆ, ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹಲವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಲೈಸುವ ಗಂಡು ಜಿರಾಫೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜೋರಾಗಿ ಕೆಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಜಿರಾಫೆಗಳು ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೂಗುವ ಅಥವಾ ಅರಚುವ ಮೂಲಕ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು ಅರಚುತ್ತವೆ, ಮೂ, ಅಥವಾ ಮಿಯ್ ಗುಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಜಿರಾಫೆಗಳು ಗುರುಗುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಗುಟುರುಹಾಕುತ್ತವೆ, ಹಿಸ್ ಎನ್ನುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಕೊಳಲಿನ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಣಿಯು [[ಇನ್‌ಫ್ರಾಶಬ್ದ|ಇನ್‌ಫ್ರಾಶಬ್ದದ]] ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.animalvoice.com/Giraffe.htm |title=Infrasound From the Giraffe |publisher=Animalvoice.com |date= |accessdate=2009-03-08 |archive-date=2012-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215233027/http://www.animalvoice.com/giraffe.htm |url-status=dead }}</ref> === ಸ್ಟೀರಿಯೊರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವ === [[ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಂತೆ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ರೀತಿಯ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಸ್ಟೀರಿಯೊರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವ|ಸ್ಟೀರಿಯೊರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆಂನ್‌ಜ್, ಡಿ.ಸಿ. &amp; ಎ.ಬಿ. ಗುಲ್. ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಎ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ ಅಬ್‌ನಾರ್ಮಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ: ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪಿಕ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಪ್ರೈಮೆಟ್ಸ್. ''ಮ್ಯಾಮ್. '' ''ಎಕ್.'' '''೧೨''' : ೧೪೫–೧೫೪.</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜಿರಾಫೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಸ್ಟೀರಿಯೊರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಮ್ಮನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಒಳಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣ, ಹಲವಾರು ಮನುಷ್ಯರು ಬೆಳೆಸಿದ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಜಿರಾಫೆಗಳು ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಲಿಗೆ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಜೆ.ಸಿ., ಕ್ಯು.ಎಫ್. ಜಾರ್ಜ್ &amp; ಸಿ.ಸಿ. ಕ್ರೋಂಕ್ ೨೦೦೧. ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪಿಕ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಇನ್ ಜೂ ಅನಿಮಲ್ಸ್. ''ಜೆ. ಜೂ ಎಸ್‌ಸಿ. '' '''೨೩''' : ೭೧–೮೬.</ref> == ಮಾನವ ವರ್ತನೆಗಳು == === ಸಂರಕ್ಷಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Wildlifephotography.jpg|thumb|ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಕ್ ನಕುರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದೇ ಜಿರಾಫೆ.]] ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾಗಿ, [[ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] (ಐಯುಸಿಎನ್) ಪ್ರಕಾರ ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು "ಅತ್ಯಲ್ಪ ಆಸಕ್ತಿ" ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಉಪಪ್ರಭೇದವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಅಥವಾ [[ನೈಜೀರಿಯಾದ ಜಿರಾಫೆ]] (''ಜಿ.ಸಿ. ಪೆರಾಲ್ಟಾ'' ), ವನ್ನು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{IUCN2008|assessors=Fennessy, J. & Brown, D.|year=2008|id=136913|title=Giraffa camelopardalis ssp. peralta|downloaded=13 March 2009}}</ref> ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಬಾಲಗಳು, ಚರ್ಮ, ಮತ್ತು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="awf"/> ಬಾಲಗಳನ್ನು ಅದೃಷ್ಟದ ರಕ್ಷೆಯಂತೆ, ದಾರ ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈಸ್ವ್ಯಾಟರ್‌|ಫ್ಲೈಸ್ವ್ಯಾಟರ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="awf"/> ಅಲ್ಲದೆ, ಜಿರಾಫೆಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಾಶವು ಸಹ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಹೇಲ್]] ಮರಗಳನ್ನು ಉರುವಲಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಲು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಜಿರಾಫೆಗಳು ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಮರಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಗೇಮ್ ರಾಂಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ (ಅಂದರೆ [[ಬೋರ್-ಆಲ್ಗಿ ಜಿರಾಫೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]) ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ಇದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಜಿರಾಫೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೧೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೧೫೦,೦೦೦ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೀನ್ಯಾ (೪೫,೦೦೦), ತಾಂನ್ಜೇನಿಯಾ (೩೦,೦೦೦), ಮತ್ತು ಬೋಟ್ಸ್‌ವಾನಾ (೧೨,೦೦೦), ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಈಸ್ಟ್, ಆರ್. ೧೯೯೮, ಇನ್: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಆಂಟೆಲೊಪ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ೧೯೯೮. ಐಯುಸಿಎನ್/ಎಸ್ಎಸ್‌ಸಿ ಆಂಟೆಲೋಪ್ ತಜ್ಞರ ಗುಂಪಿನ ವರದಿ.</ref> === ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರೇರಣೆ === ವಿಕಸನದಲ್ಲಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲಾಮಾರ್ಕ್‌|ಲಾಮಾರ್ಕ್‌ನ]] ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ಎತ್ತರವಾದ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಜಿರಾಫೆಯ ಪೂರ್ವಜರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಕೊರಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಎಂದು ಲಾಮಾರ್ಕ್ ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal|title=The Giraffe's Short Neck|author=Holdrege, C.|publisher=The Nature Institute|journal=In Context|issue=10|pages=14–19|year=2003|url=http://www.natureinstitute.org/pub/ic/ic10/giraffe.htm|accessdate=2009-04-06}}</ref> ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ-ಪ್ರಸರಣ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಮಾದರಿಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕವಚದ ವಿಧಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ವಾಲ್ಟರ್, ಮಾರ್ಸೆಲೊ; ಫೋರ್ನಿರ್,, ಅಲೆನ್ ಅಂಡ್ ಮೆನಿವಾಕ್ಸ್, ಡೇನಿಯಲ್ (೨೦೦೧) ಇಂಟಗ್ರೇಟಿಂಗ್ ಶೇಪ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರನ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾಮಲಿಯನ್ ಮಾಡಲ್ಸ್ ಇನ್ ಸಿಗ್ರಾಫ್ '೦೧: ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ೨೮ತ್ ಆನುಯಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ಅಂಡಿ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್. ಪು. ೩೧೭-೩೨೬{{doi|http://doi.acm.org/10.1145/383259.383294}}</ref> === ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:ShenDuGiraffePainting.jpg|thumb|upright|ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೊಮಾಲಿಯಾದಿಂದ ಚೀನಾಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಬಂದ ಜಿರಾಫೆಯ ಪೇಂಟಿಂಗ್.<ref>[86]</ref>]] ೧೪೧೪ ರಲ್ಲಿ [[ಸೊಮಾಲಿಯಾ|ಸೊಮಾಲಿಯಾದಿಂದ]] [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾಗೆ]] ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಜಿರಾಫೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು [[ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|author=Laufer, Berthold|title=The Giraffe in History and Art|publisher=Field Museum of Natural History, Chicago|year=1928|url=https://archive.org/details/giraffeinhistory27lauf}}</ref> ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿರಾಫೆಯು ಪೌರಾಣಿಕ [[ಖಿಲಿನ್‌|ಖಿಲಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಹೆಸರಿನ (''ಕಿರಿನ್'' ) ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಜಪಾನ್, ಥಾಯ್‌ವಾನ್, ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಮೆಡಿಸಿ ಜಿರಾಫೆ|ಮೆಡಿಸಿ ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು]] ೧೪೮೬ ರಲ್ಲಿ [[ಲೊರೆನ್ಜೋ ಡಿ ಮೆಡಿಸಿ]] ಅವರಿಗೆ ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್‌|ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಬರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರೇರೇಪಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌ನ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬಹುದಾದ ಈಗಲೂ ಜೀವಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದರೆ ಜಿರಾಫೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಿರಾಫೆ ಎಂದರೆ [[ಝರಾಫಾ]], ಇದನ್ನು ೧೮೦೦ ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ]] [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ]] ತರಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಮೆನಗ್ರಿ|ಮೆನಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ]] ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಜೆ.ಎಂ. ಲೆಡ್‌ಗರ್ಡ್]] ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ''ಜಿರಾಫೆ'' ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಆ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ (ನಂತರ ಚೆಕಸ್ಲೋವೇಕಿಯಾ) ೪೯ ಜಿರಾಫೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಮಾಡಲಾದ ನೈಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಕೆಲಸವು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜಿರಾಫೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: * [[ಟಾಯ್ಸ್ "ಆರ್" ಅಸ್]] ಮಸ್ಕಾಟ್ [[ಜಿಯೊಫ್ರೆ ದಿ ಜಿರಾಫೆ]]. ಇವನನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಜಿರಾಫೆಯಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜ ಜಿರಾಫೆ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ತೋರಿಸಿದರು; ಜಿರಾಫೆಯ ಜಿಯಾಫ್ರೆ [[ಆನಿಮೆಟ್ರೊನಿಕ್]] ಆವೃತ್ತಿ ([[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್]] ರಚಿಸಿತ್ತು), [[ಜಿಮ್ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌|ಜಿಮ್ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶಕದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. * [[ಲಾಂಗ್‌ರಾಕ್]] ಆಫ್ ದಿ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ಸ್]] [[ಯೂನಿವರ್ಸ್]] * [[ಪೋಕಿಮನ್]] [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್‌|ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್‌ನಿಂದ]] [[ಜಿರಾಫರಿಗ್]] [[Girafarig]] * ''[[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‌]]'' ನಿಂದ [[ಮೇಲ್ಮನ್]] {{-}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{commons|Giraffa camelopardalis|Giraffe}} {{wikispecies|Giraffa camelopardalis}} {{wiktionary|giraffe}} * [[s:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಿರಾಫೆ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಪುಟ]] *[http://youtube.com/watch?v=XrX9NBMUOzw ವೀಡಿಯೊ - ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಜಿರಾಫೆಯ ಜನನ] * [http://digimorph.org/specimens/Giraffa_camelopardalis/skull/ ಜಿರಾಫೆಯ ತಲೆಬುರುಡೆ] * [http://www.awf.org/wildlives/118 ಜಿರಾಫೆಗಳು: ಆಫ್ರಿಕನ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಾರಾಂಶ] * ಸಂಗ್ರಹ - [http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Giraffa_camelopardalis/ ಜಿರಾಫೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''(ಜಿರಾಫೆ ಕ್ಯಾಮಲೊಪರ್ಡಾಲಿಸ್)'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211110812/http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Giraffa_camelopardalis/ |date=2006-02-11 }}. * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Giraffa_camelopardalis.html ಅನಿಮಲ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ವೆಬ್ - ''ಜಿರಾಫೆ ಕ್ಯಾಮಲೊಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ] * [http://www.isidore-of-seville.com/giraffe/ ಜಿರಾಫೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050920213710/http://www.isidore-of-seville.com/giraffe/ |date=2005-09-20 }} * [http://www.pbs.org/wnet/nature/tallblondes/index.html ಪಿಬಿಎಸ್ ನೇಚರ್: ಉದ್ದನೆಯ ಸುಂದರಿಯರು (ಜಿರಾಫೆಗಳು)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080717160121/http://www.pbs.org/wnet/nature/tallblondes/index.html |date=2008-07-17 }} * [http://www.wickedgiraffe.com ದುರ್ನಡತೆ ಜಿರಾಫೆಗಳ ಮ್ಯಾಟ್ಸ್ ಪ್ರಪಂಚ] * [http://www.learnanimals.com/giraffe/ ಜಿರಾಫೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಳೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206070448/http://www.learnanimals.com/giraffe/ |date=2017-02-06 }} * {{cite web|url=https://archive.org/download/ErikRingmaraudienceForAGiraffeEuropeanExceptionalismAndTheQuest_744/ErikRingmarAudienceForAGiraffe.pdf |title=Audience for a Giraffe: European Expansionism and the Quest for the Exotic|author=Erik Ringmar|publisher=''Journal of World History'', 17:4, December, 2006. pp. 353-97}} {{Artiodactyla|R.}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಿರಾಫೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಂಗೊ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ನಮೀಬಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಈಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಡಾನ್‌ನ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಝಾಂಬಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಗೋಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀನ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಾಂನ್ಜೇನಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಯ ಸಸ್ತನಿ ಪಂಗಡ]] [[ವರ್ಗ:ಅರೇಬಿಕ್ ಲೋನ್‌ವರ್ಡ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] 0smj9cjv2yqjrvwqwg2bu63eeugag1p 0 24243 1372031 1350489 2026-04-25T06:20:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372031 wikitext text/x-wiki {{About|the United States military building|the shape|Pentagon}} {{Infobox military structure |name = The Pentagon |location = [[Arlington County, Virginia|Arlington County]],<!--Arlington is a county, and the casual "Arlington, VA" does not appropriately convey that--> [[Virginia]] |image = [[ಚಿತ್ರ:The Pentagon US Department of Defense building.jpg|300px]] |caption = Southwest view of the '''Pentagon''' with the [[Potomac River]] and [[Washington Monument]] in background (1998). ||type = Headquarters |coordinates = {{Coord|38|52|15.56|N|77|3|21.46|W|region:US_type:landmark|display=inline,title}} |built = Ground broken [[September 11]], [[1941]], dedicated [[January 15]], [[1943]] |builder = |materials = |height = Five floors above ground and two floors below ground |used = 1943–present |condition = In Service |ownership = [[United States Department of Defense]] |open_to_public = |controlledby = [[United States Secretary of Defense|U.S. Secretary of Defense]] }} '''ಪೆಂಟಗನ್''' ಅನ್ನುವುದು [[ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದ [[ಅರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ]], [[ಯುನೈಡೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆ ವಿಭಾಗದ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. [[U.S. ಮಿಲಿಟರಿ]]ನ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿದ್ದ, "ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು" ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲು, ಅಸಹಜ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್‌]] (1876–1955) ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವಾನಿಯ]], ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್‌ಶೈನ್‌]] ಇವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 1941ರಂದು ನೆಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಜನವರಿ 15, 1943ರಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕ [[ಬ್ರೆಹನ್ ಸಮೆರ್ವೆಲ್]] ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು;<ref>ಸ್ಟೆವ್ ವೊಗೆಲ್, ದಿ ಪೆಂಟಗನ್: ಇತಿಹಾಸ(2003).</ref> ಸೇನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಕರ್ನಲ್ [[ಲೆಸ್ಲಿ ಗ್ರೊವ್ಸ್‌]]ರವರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಪೆಂಟಗನ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೂರ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.greatbuildings.com/buildings/The_Pentagon.html|title=The Pentagon – George Bergstrom – Great Buildings Online |publisher=Greatbuildings.com|date=|accessdate= 2008-10-26}}</ref><ref name="faf">[http://pentagon.afis.osd.mil/facts.html ದಿ ಪೆಂಟಗನ್, ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ &amp; ಪಿಗರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722212748/http://pentagon.afis.osd.mil/facts.html |date=2011-07-22 }} (ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ಜನವರಿ 19, 2008)</ref> ಸರಿಸುಮಾರು 23,000 ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ನೌಕರರು<ref name="faf"/> ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 3,000 ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗದವರಲ್ಲದ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಐದು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊದಿದ್ದು, ನೆಲಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಐದು ಮಹಡಿಗಳನ್ನು (ಹಾಗು ಎರಡು ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ (ತಳಮನೆಯ) ಹಂತಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಗೆ ಐದು ಸುರುಳಿ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು {{convert|17.5|mi|km|abbr=on}}<ref name="faf"/> ಸುರುಳಿ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಂಟಗನ್ ಐದು-ಎಕರೆ (20,000&nbsp;m²) ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲಾಜವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪೆಂಟಗನ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ "[[ಗ್ರೌಂಡ್ ಜೀರೊ]]" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು [[ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಯುದ್ಧದ]] ಪ್ರಕೋಪದಲ್ಲಿ [[ಸೊವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಊಹನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2010}} [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001]]ರಂದು, ಕಟ್ಟಡದ ನೆಲ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ನಿಖರವಾಗಿ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಏರ್‌ಲೈನ್ ವಿಮಾನ 77]] ಪೆಂಟಗನ್ ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನ ಒಳಗೆ ಪತನಗೊಂಡು ಬಿದ್ದಿತು, ಇದು ಐದು ಅಪಹರಣಕಾರರನ್ನು, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ 59 ಜನರನ್ನು, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ 125 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, 189 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ DefenseLink.mil – ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಮಾರಕದ ಸಮರ್ಪಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722212740/http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ |date=2011-07-22 }} (ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ಮೇ 27, 2009)</ref> [[ಚಿತ್ರ:Pentagon road network map 1945.jpg|thumb|300px|ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಮಾರ್ಗ 27 ಮತ್ತು ಭಾಗತಃ ಶಿರ್ಲೆಯ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ಳಗೊಂಡ, ಪೆಂಟಗನ್ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಯ 1945 ನಕ್ಷೆ.]] == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು]] [[ಮನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, [[I ನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ‍ಮಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸಂವಿಧಾನದ ಅವೆನ್ಯೂ]]ದೊಂದಿಗೆ ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[U.S. ಆರ್ಮಿ (ಸೇನೆ)]]ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ರಚಿಸಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ, ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಹಾಗು ಡಜನುಗಟ್ಟಲೆ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]]ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದಲ್ಲೂ ಹರಡಿತ್ತು. 1930ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು]] [[ಪೊಗ್ಗಿ ಬೊಟ್ಟೊಮ್‌]]ನಲ್ಲಿನ 21ನೆಯ ಮತ್ತು C ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಸಾಕಾಗದೇ ಇರುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಬಹೆಹರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಇದನ್ನು [[ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ]] ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 6–9</ref> [[IIನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧ]] [[ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂಬ ಪೂರ್ವನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಹೆನ್ರಿ L. ಸ್ಟಿಮ್ಸೊನ್]] ಮುನಿಷನ್ ಕಟ್ಟಡ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಜನಸಮೂಹ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಅಸಮ್ಮತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.history.army.mil/books/Sw-SA/Intro.htm|title=Intro – Secretaries of War and Secretaries of the Army|publisher=[[United States Army Center of Military History]]|year=1992|=2008-10-17|access-date=2010-08-09|archive-date=2007-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20071228174829/http://www.history.army.mil/books/Sw-SA/Intro.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/photos/pl-usa/pl-dc/nav-fac/mn-mun.htm|title=Main Navy & Munitions Buildings|publisher=[[Naval History & Heritage Command]]|accessdate=2008-10-17|archive-date=2008-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915134427/http://www.history.navy.mil/photos/pl-usa/pl-dc/nav-fac/mn-mun.htm|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 1941ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಪ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ D. ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್‌]]ಗೆ ಸ್ಟಿಮೋನ್ಸ್ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜುಲೈ 17, 1941ರಂದು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು, ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ [[ಕ್ಲಿಪ್ಟಾನ್ ವೂಡ್ರುಮ್‌]]ರಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ ಹಿಯರಿಂಗ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಸಮಾವೇಶ) ನಡೆಯಿತು. ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಗಡಿಯರ್ ಮುಖಂಡ [[ಯುಜೆನ್ ರೆಯ್‌ಬೊಲ್ಡ್‌ರನ್ನು]], ವೂಡ್ರುಮ್ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ "ಸ್ಥಳದ ತೊಂದರೆಗೆ" ಒಂದು "ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ" ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ರೆಯ್‌ಬೋಲ್ಡ್ ಐದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಾಪಾಸು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗವು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಜೆನೆರಲ್ [[ಬ್ರೆಹೊನ್ ಸೊಮೆರ್ವೆಲ್ಲ್‌]]ರಿಗೆ ನಕಾಶೆ ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಕರೆನೀಡಿತು.<ref>ವೊಗೆಲ್ (2007), ಪು. 29–33</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mainnavy-munitions.jpg|thumb|left|ಮುಖ್ಯ ನಾವಿ ಕಟ್ಟಡ (ಮುಂಭಾಗ) ಮತ್ತು ಮುನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು Iನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳೂವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಮುನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.]] ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು [[ಪೊಟೊಮಕ್ ನದಿಗೆ]] ಅಡ್ಡಲಾಗಿ, ವರ್ಜಿನಿಯದ [[ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಮಳಿಗೆಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವಾಗಿರ ಬಾರದು, ಮತ್ತು ಇದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಬೇಕು, ಇವು ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಡಿದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಳಗೊಂಡ ಶಕ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು, [[ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಮಾಧಿಯ]] ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಫಾರ್ಮ್ (ಹೊಲ), ಮತ್ತು ಹಳೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ಸ್ಥಳ.<ref>ವೊಗೆಲ್ (2007), ಪು. 35–37</ref> ಕಟ್ಟಡದ ಪೆಂಟಗನ್ ಆಕಾರವು, ಮೂಲತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳವಾದ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಮ್ಸ್‌ನ ಆಕಾರದ ಪರಿಣಾಮ,<ref>[http://www.roadstothefuture.com/Shirley_Highway.html#Pentagon_Road_System ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೋಡ್ಸ್ ಮೆಮೊರಾಂಡಮ್, ಅಕ್ಟೊಬೆರ್ 25, 1960].</ref> ಏನೇ ಆದರು ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಶ್ಮಶಾನದಿಂದ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.ಯ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವು ತಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಇಚ್ಚಿಸದ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್ ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| title=General Information| url=http://www.dtic.mil/ref/html/Welcome/general.html| accessdate=December 4, 2005| archive-date=ನವೆಂಬರ್ 29, 2005| archive-url=https://web.archive.org/web/20051129013448/http://www.dtic.mil/ref/html/Welcome/general.html| url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಕಟ್ಟ್ಡವು ಅದರ ಪೆಂಟಗನಲ್ ಆಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗುವಂತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್‌ ಸಹ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಸಮರೂಪತೆಯ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಮ್ಸ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಹೇಗಾದರು, ಇದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/23/AR2007052301296_pf.html| title=How the Pentagon Got Its Shape|first=Steve|last=Vogel|date=May 27, 2007|pages=W16| publisher=Washington Post|accessdate=2007-05-26}}</ref><ref>{{cite news|url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/12/AR2010051204933.html|work=The Washington Post|title=Hemp fans look toward Lyster Dewey's past, and the Pentagon, for higher ground|first=Manuel|last=Roig-Franzia|date=May 13, 2010|accessdate=May 25, 2010}}</ref> ಜುಲೈ 28ರಂದು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್]] ಪಡೆಯಿತು, ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಸಮಸ್ತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಂದೇ ಮೇಲು ಛಾವಣಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು,<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 22</ref> ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="goldberg1992">ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 33</ref> ಜುಲೈ 1941ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಜಾಹ್ನ್ ಮೆಕ್‌ಶೈನ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]], ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜಪೆರ್ಸನ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು]], ಮತ್ತು ವೈಸ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಬೆತೆಸ್ಡ]], ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ನವಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಫಿಲಾಡೇಲ್ಫಿಯ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಮತ್ತು ಡೊಯ್ಲೆ ಮತ್ತು ರುಸ್ಸೆಲ್- ವರ್ಜೀನಿಯಾದವರೇ ಆದ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಸಮರ್‌ವೆಲ್ ಅನೇಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನುಮಾಡಿದರು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 29</ref> ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳದ ಜೊತೆಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು,{{convert|287|acre|km2}} ಇದು $2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="goldberg-p34">ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 34</ref> ಹೆಲ್ಸ್ ತಳ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ, ಅನೇಕ ಒತ್ತೆಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು, ಸರಿಸುಮಾರು 150 ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಹೊಲಸು ಕೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಪೈಕ್‌]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>ವೊಗೆಲ್ (2007), ಪು. 131</ref> ನಂತರ, {{convert|300|acre|km2|abbr=on}} ಪೆಂಟಗನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಉಳಿದ {{convert|280|acre|km2|abbr=on}} ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಪೊರ್ಟ್ ಮೈಯರ್‌]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="goldberg-p34"/> [[ಚಿತ್ರ:Pentagon construction.jpg|thumb|right|ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಅನಾಚ್ಛದಿತ ವಾಯುವ್ಯದಿಕ್ಕು, ಜುಲೈ 1, 1942]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಮೆಕ್‌ಶೈನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕರಾರುಗಳ ಮೊತ್ತ $31,100,000ಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ ಪೆಂಟಗನ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆಲವನ್ನು ಛೇದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 35; ಪು. 44</ref> ನಕ್ಷೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ನಡುವೆ, ಸೊಮೆರ್‌ವೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಚದುರ ಅಡಿಗೆ 150 ಪೌಂಡ್ಸ್‌ನಂತೆ ಅಂತಸ್ತಿನ ಭಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೆ ಮಾಡುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, IIನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಟ್ಟಡವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡುವ ಅನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಳವಾದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="goldberg1992"/> IIನೆಯ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಶಿಮೆ ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಉಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ, ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು [[ಪೊಟೊಮಕ್ ನದಿಯಿಂದ]] ತೋಡಿ ತಂದ 680,000 ಟನ್ ಮರಳನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಿ, ಕಾಂಕ್ರಿಟ್‌ನಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ ಕೆಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಖಾರಿಯ ರಚನೆ ಆಯಿತು. ಉಕ್ಕಿನ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಲಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರಾಂಪುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=How The Pentagon Got Its Shape (Gallery)|publisher=The Washington Post|date=May 26, 2007|url= http://www.washingtonpost.com/wp-srv/photo/gallery/070524/GAL-07May24-75314/index.html?hpid=artslot |author=McGrath, Amanda}}</ref><ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 52–53</ref> ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal|author=Owens, Jim|title=Replacing the stone and rebuilding the Pentagon|journal=Mining Engineering|month=February|year=2005|volume=57(2)|pages= 21–26}}</ref> ಮೊದಲಿನ ರೇಖಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1941ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ನಕ್ಷೆಯ ಕೆಲಸವು ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ನಕ್ಷೆಯ ಕೆಲಸವು ಜೂನ್ 1, 1942ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬೇರೆ ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ನಕ್ಷೆಯ ರಚನೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಾಗವು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1942ಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಮರ್‌ವೆಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು, [[ಪರ್ಲ್ ಹರ್ಬರ್‌ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯ]] ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶೀಘ್ರಗೊಳಿಸುವ ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 39–42</ref> ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟೊರ್ಮ್, ಪೆಂಟಗನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ, ಅವರು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಅವರ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 11ರಂದು [[ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. ವಿಟ್‌ಮೆರ್]] ಪ್ರಧಾನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ, ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟೊರ್ಮ್‌ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್, ಪು. 36</ref> ಪೊಟೊಮಕ್ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿನ, ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಥಳದ ಮರಳಿನ ಅವಸ್ಥೆಯು, ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ {{convert|10|-|40|ft|m|abbr=on}} ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಎರಡು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು, ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.<ref>ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 47; ಪು. 52</ref> ಒಟ್ಟು $83 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು 16 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವು {{convert|780|ft|m|abbr=on}} ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, {{convert|325|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ {{convert|360|ft|m|abbr=on}} ಅಂಗಣದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} == ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Vietnamprotestors.jpg|thumb|right|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1967ರಂದು, ಮಾಲ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಪೆಂಟಗನ್‌ ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಜಮಸೇರಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೊಲಿಸರು ವಿಯಟ್ನಮ್ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಪೆಂಟಗನ್ 1960ರ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ [[ವಿಯಟ್‌ನಮ್ ಯುದ್ಧದ]] ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ವುಮೆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಪರ್ ಪೀಸ್‌]]ನಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ, 2,500 ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪು, ಪೆಬ್ರವರಿ 15, 1967ರಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ರೊಬೆರ್ಟ್ S. Mcನಮರ]]'ರ ಕಛೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.<ref>{{cite news| title=2500 Women Storm Pentagon Over War |author=White, Jean M.|publisher=Washington Post|date= 1967-02-16}}</ref> ಮೇ 1967ರಲ್ಲಿ, 20 ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರು ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಛೇರಿ ಎದುರು ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರು ಬಂದನಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಸ್ಟೆ ಅಂತಿಮ ಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|title= Pentagon Protesters Jailed|author=Auerbach, Stuart|publisher=Washington Post|date=1967-05-13}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1967ರಂದು, [[ವಿಯಟ್ನಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೊಬಿಲೈಜೇಷನ್ ಕಮಿಟಿ]] ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ ಕೆಲವು 35,000 ಯುದ್ಧ-ವಿರೋದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು, ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಹತ್ತಿರ ("ಪೆಂಟಗನ್‌ಮೇಲಿನ ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣ") ಪ್ರದರ್ಶನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲವು 2,500 ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ರಿಸ್]] [[ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು]] ಸೈನಿಕರ ತುಪಾಕಿ ಪಿಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/17/AR2007031701300.html|work=The Washington Post|title=Flowers, Guns and an Iconic Snapshot|date=March 18, 2007|accessdate=May 25, 2010}}</ref> ಮೇ 19, 1972ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ [[ವೆದೆರ್ ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್]] ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬು (ಸಿಡಿಮದ್ದು) ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಇದು ವಿಯಟ್ನಮ್ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ [[ಹನೊಯ್‌]]ಮೇಲಿನ [[ನಿಕ್ಸೋನ್]] ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿಡಿಮದ್ದು ದಾಳಿಯ ಪ್ರತೀಕಾರ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|title=The Way the Wind Blew|author=Jacobs, Ron|publisher=Verso|year=1997|pages=142}}</ref> ಮಾರ್ಚ್17, 2007ರಂದು, ಅಂದಾಜು 4,000 ರಿಂದ 15,000 ಜನ [[ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.<ref>"ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾಂರಂಭವಾದ 4 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ, ಆಂಗರ್ ಆಧಿಪತ್ಯ", ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್, 2007-03-17 ಪುಟ A1</ref> ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು [[ಲಿನ್‌ಕೊಲ್ನ್ ಸ್ಮಾರಕ]]ದಿಂದ, ಕೆಳಗೆ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೊವ್ಲೆವಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರದೇಶದ ವರೆಗು ಸೈನಿಕರಂತೆ ನಡೆದರು. ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಕಾರಣ ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರದೇಶವು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್, ಲಿನ್‌ಕೋಲ್ನ್ ಸ್ಮಾರಕ, ಮತ್ತು ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ; ಮತ್ತು ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} == ನವೀಕರಣ == {{Main|Pentagon Renovation Program}} 1998ರಿಂದ, [[ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಗನ್ ತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು, 2010ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತರಲು, [[ಸಿಮೆಂಟ್ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು]] ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು, ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೆಂಟಗಮ್ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಕಡ್ಡಡದ ಮರು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಚೆಗೆ, ಕಟ್ಟಡದ ಎಲ್ಲಾ ಕಿಡಕಿಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಪೆಂಟಗನ್ ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಥಳವು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ತೆರೆದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತಂಪಾಗಿಡಲು ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಾಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಕಿಡಕಿಗಳಿಂದ [[ಕ್ರಾಸ್ಸ್-ವೆಂಟಿಲೇಷನ್‌]]ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ನಿದಾನವಾಗಿ, ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು [[ಕಿಡಕಿಯ ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನವೀಕರಣವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಹೊಸಾ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಕಚೇರಿ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಭ್ಯಾಸಶೀಲ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯಿಂದ]] ವರ್ಧಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ತೆರೆದ ಕಚೇರಿ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಪೆಂಟಗನ್‌ನ [http://renovation.pentagon.mil/wedge2-5/usp.htm ನವೀಕರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004013300/http://renovation.pentagon.mil/wedge2-5/usp.htm |date=2006-10-04 }}. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 8ರಂದು ಪುನಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿ == {{Main|American Airlines Flight 77|Pentagon Memorial}} [[ಚಿತ್ರ:Pentagon video security4.jpg|thumb|right|ಭದ್ರತಾ ಕೆಮೆರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ವಿಮಾನ 77 ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ.<ref name="jw">[65]</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Pentagon blue lights.jpg|thumb|right|9/11 ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರಕಾಶ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರಂದು, ಅಪಹರಣ ಕಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಐದು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಆಲ್-ಕೈದಾ]] ತಂಡವು, [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ [[ಲೊಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ''ಮಾರ್ಗ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ'', [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ 77]]ನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿಯ]] ಅಂಗವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:37 EDT ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನೊಳಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದ 125 ಜನರನ್ನು ಸೇರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 64 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ಡಿಕ್ಕಿಯ ಪರಿಣಾಮವು ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭಾಗತಃ ಕುಸಿದು ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=The Hijackers We Let Escape| author=|first=Michael|last=Isikoff|authorlink=|author2=Daniel Klaidman|url=http://www.newsweek.com/id/64762|newspaper=Newsweek|date=June 10, 2002|accessdate=Oct. 22, 2009}}</ref> ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಚೆರಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸದೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 4500 ಜನರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 800 ಜನರು ಮಾತ್ರ ನವೀಕರಣದ ಕೆಲಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಠಳದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ಸ್ಥಳವಾದ, ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ನ ಇಳಿದಾಣದ ದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗವು, ಆ ತರಹದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಒಕ್ಲಹೊಮ ನಗರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ]] ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ನವೀಕರಣವು ಸುಮಾರು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Schrader"/><ref>{{cite web|url= http://911research.wtc7.net/pentagon/renovation.html|title=Pentagon Renovation: Renovation Program Had Hardened the Facade Attacked on 9/11/01|publisher=9-11 Research|accessdate=2010-02-25}}</ref><ref name="global">{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/facility/pentagon.htm|title=The Pentagon|publisher=globalsecurity.org|accessdate=2010-02-25}}</ref> <blockquote>ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ಆಡ್ಡ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಬಗಳ ನೇಯಿಗೆಯಿಂದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಮಹಡಿಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ವಿನ್ಯಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಉಕ್ಕಿನ ಹೆಚ್ಚಿನಬಲವನ್ನು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಬೋಲ್ಟಿನಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನೂರಾರು ಜನರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯ, ಕಟ್ಟಡದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕುಸಿದುಬೀಳುವಿಕೆಯಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. </blockquote> ವಿಮಾನದ ಡಿಕ್ಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವು 2 ಇಂಚಿನ ದಪ್ಪದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 2,500 ಪೌಂಡ್‌ನ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು-ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಿಡಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು-ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಗ್ನಿ ಬಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಾರಿಗಳು ಜನರು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದವು.<ref name="Schrader">{{Cite news|title=Pentagon, a Vulnerable Building, Was Hit in Least Vulnerable Spot|author=|first=Esther|last=Schrader|authorlink =|author2=|url=http://911research.wtc7.net/cache/pentagon/analysis/latimes_leastvulnerable.html| newspaper=Los Angeles Times|date=September 16, 2001|accessdate=Feb. 25, 2010}}</ref> ಈಗಾಗಲೇ ನವೀಕರಣದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಧಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಗೆ "[[ಪೀನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಗಿನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2002ಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pentagon Renovation Program|url=http://renovation.pentagon.mil/Phoenix/Phoenix.htm|accessdate=December 4, 2005|archive-date=ಮೇ 8, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060508074544/http://renovation.pentagon.mil/Phoenix/Phoenix.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|publisher=BBC News|title=Americas: Pentagon staff reclaim destroyed offices|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2196233.stm|accessdate=December 4, 2005|date=August 15, 2002}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pentagon.afis.osd.mil/september11.html|title=Pentagon History – September 11, 2001|publisher=Pentagon.afis.osd.mil|date=|accessdate=2008-10-26|archive-date=2008-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211170817/http://pentagon.afis.osd.mil/september11.html|url-status=dead}}</ref> ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಮಂದಿರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ದಾಳಿಯ ಐದನೇ ಜಯಂತಿಗೆ, ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗು ಒಂದೊಂದು ಲೈಟ್‌ನಂತೆ, 184 ಬೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಲೈಟ್‌ನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಪೆಂಟಗನ್ ಆವರಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾವುಟವನ್ನು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ದೀಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಳಿಯ ನಂತರ, 2006ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂತೆ, ಹೊರಾಂಗಣದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 3 ರಿಂದ 71 ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿ, 184 ಬೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2008ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://memorial.pentagon.mil ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಮಾರಕದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109173706/http://memorial.pentagon.mil/ |date=2009-01-09 }} ವೆಬ್‌ಸೈಟ್</ref><ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ [http://www.defenselink.mil/releases/2003/nr20030806-0326.html ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060511124900/http://www.defenselink.mil/releases/2003/nr20030806-0326.html |date=2006-05-11 }}</ref><ref>{{cite news|first=Debbie|last=Wilgoren|coauthors=Nick Miroff, Robin Shulman|title="Pentagon Memorial Dedicated on 7th Anniversary of Attacks"|url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/11/AR2008091100579.html?hpid=topnews |work=[[The Washington Post]]|publisher=[[The Washington Post Company]]|date=2008-09-11| accessdate=2008-09-11}}</ref> == ಶೂಟಿಂಗ್ == {{Main|2010 Pentagon shooting}} ಮಾರ್ಚ್ 4, 2010ರಂದು ಸಾಯಂಕಾಲ 6:40ಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಪೆಂಟಗನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿ ಸೇನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಮೇಲೆ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಹ ಸಂಶಯಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪಿಸ್ತೂಲುಗಳಿಂದ ವಾಪಸು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಶಯಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, [[ಜಾಹ್ನ್ ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಬೆಡೆಲ್]] (36 ವಯಸ್ಸಿನ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಅವನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದನು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪಸ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/03/04/AR2010030405109_pf.html|title=Shooting at Pentagon entrance leaves 2 police officers hurt, lone gunman dead|last=Klein|first=Allison|coauthors=Williams, Clarence; Weil, Martin|date=March 5, 2010| page=A1|work=The Washington Post}}</ref> == ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸ == ಪೆಂಟಗನ್ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ {{convert|28.7|acre|m2|abbr=on}}, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ {{convert|5.1|acre|m2|abbr=on}} ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Goldberg 1992, p. 57">ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ (1992), ಪು. 57</ref> ಇದು ಐದು ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ [[ಪ್ರದಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ]] ಚಲಿಸುವಹಾಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ:ಮಾಲ್ ಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗ, ನದಿಯ ಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗ, ಸಮೂಹ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ (ಅಥವಾ ಭೂಗತ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ) ಮುಂಭಾಗ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗ, ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ನ ಇಳಿದಾಣದ ಮುಂಭಾಗ.<ref name="global"/> ಕಟ್ಟಡದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ, ಮಾಲ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮೊಗಶಾಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದು, {{convert|600|ft|m|abbr=on}} ಇದನ್ನು ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಉಪಯೊಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು, ಹೊರಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ {{convert|20|ft|m|abbr=on}} [[ಮುಖಮಂಟಪದ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಖಾರಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕಟ್ಟೆಯಿದ್ದು ಅದು ಖಾರಿಯನ್ನು, ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿಂಗ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್]] ಮತ್ತು ಪೆಂಟಗನ್ ನಡುವೆ ಜನರನ್ನು ನಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು 1960ರ ಕೊನೆಯವರೆಗು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಯುವಸ್ಥಳವನ್ನು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Goldberg 1992, p. 57"/> ಸಂದರ್ಶಕರಿಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲೇ [[ಪೆಂಟಗನ್ ಭೂಗತ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಮೇಳ ಸಹ ಇದೆ. ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಪೆಂಟಗನ್ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೊವ್ಲೆವಾರ್ಡ್ (ನಗರದ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೀದಿ)]] ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಾಡವು ಮಾಲ್ಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಾರ್ಲ್ಬಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾದ ಇಟಲಿಯು [[IIನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, USನ ವಿರೋಧಿ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>ವೊಗೆಲ್, ಸ್ಟೆವ್, ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ದಟ್ ರನ್ಸ್ ರಿಂಗ್ಸ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವಿಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಜನರಲ್ಸ್", ''[[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್]]'', ಪೆಬ್ರವರಿ 18, 2009, ಪು. 11.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Building and ship comparison to the Pentagon2.svg|thumb|right|ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದು.[97][98][99][100][101][102][103]]] ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಲಯಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಹೊರಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ "A" ಯಿಂದ "E" ವರೆಗು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ (ತಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ "F" ಮತ್ತು "G" ದೊಂದಿಗೆ). "E" ವಲಯದ ಕಚೇರಿಗಳು, ಹೊರನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಕಛೇರಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಲಯದಲ್ಲೂ ಕಛೇರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಹತ್ತಿರದ- ಮೊಗಸಾಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು (1 ರಿಂದ 10) ಮುಂದೆ ಕೆಳ ಅಂತಸ್ಥಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು(00 to 99), ಆದುದರಿಂದ ಕಛೇರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು 100 ರಿಂದ 1099ರ ವರೆಗಿದೆ. ಮೊಗಸಾಲೆ 1ರಿಂದ ಆರಂಬಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿವದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳು ಮಧ್ಯ ಅಂಗಣದಿಂದ ಹೊರಗಡೆಗೆ ಹರಡಿವೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತ್ರಿಜ್ಯಾಕೃತಿಯ ಮೊಗಸಾಲೆಯು ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ಕಛೇರಿ ಗುಂಪನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊಗಸಾಲೆ 5, 500 ಸರಣಿಯ ಕಛೇರಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ). ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಫಲಕಗಳಿವೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "A" ಮತ್ತು "E" ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ. ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಂತಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ (ತಳ ಅಂತಸ್ತಿಗೆ) "B" ಎಂದು ಮತ್ತು [[ಮೆಜಾನೈನ್ (ಮಧ್ಯದ)]] ಅಂತಸ್ತಿಗೆ "M" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವೆರಡು ನೆಲ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿವೆ. ಮೇಳವು ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿದೆ. ನೆಲಮಹಡಿಯಿಂದ್ ಮೇಲಿನವನ್ನು 1 ರಿಂದ 5 ವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊಠಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮಹಡಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ, ಏಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಲಯ, ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಮೊಗಸಾಲೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಗಿರುತ್ತದೆ). ಆದರಿಂದ, ಕಛೇರಿ 2B315 ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ, B ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮೊಗಸಾಲೆ 3ರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಮೊಗಸಾಲೆ 2 ಮತ್ತು 3ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ). ಈ ಕಛೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಮೊದಲು ಎರಡನೆಯ ಮಹಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, A (ಅತ್ಯಂತ ಒಳಗಿನ) ವಲಯಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು, ನಂತರ ಮೊಗಸಾಲೆ 3ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ನಂತರ 15 ಬೇ (ಕಾರಿ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು B ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.hqda.army.mil/aoguide/Pentagon_Map.htm|title=How to Find a Room in the Pentagon|accessdate=September 13, 2007|publisher=Headquarters, Dept. of the Army|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070921023919/http://www.hqda.army.mil/aoguide/Pentagon_Map.htm|url-status=dead}}</ref> ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಯಾವುದೆ ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಏಳು ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತಲು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/CRIME/03/04/pentagon.shooting/index.html|work=CNN|title=Man shoots 2 officers outside Pentagon - CNN.com|accessdate=May 25, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408135530/http://edition.cnn.com/2010/CRIME/03/04/pentagon.shooting/index.html|url-status=dead}}</ref> ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ [[ಪೆಂಟಗನ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ನಗರ]]ಗಳಿವೆ, ಇವು [[ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ಮಶಾನ ಸ್ಥಳವು]] ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೆಟ್ರೊ]] [[ಪೆಂಟಗನ್ ನಿಲ್ದಾಣವು]] ಸಹ ಪೆಂಟಗನ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ, [[ನೀಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಳದಿ ಲೈನು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪೆಂಟಗನ್ ಸಂಕೀರ್ಣ [[ಪೆಂಟಗನ್ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://www.roadstothefuture.com/Mixing_Bowl.html|title=Mixing Bowl Interchange Complex|publisher= roadstothefuture.com|accessdate=2006-11-22}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು]] ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಆರು [[ZIP ಕೋಡ್‌]]‍ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ವಾಸ್ಥವವಾಗಿ ಪೆಂಟಗನ್ ವರ್ಜಿನಿಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://pentagon.afis.osd.mil/facts-zip.html |title=ಸತ್ಯಾಂಶಗಳು & ಆಕೃತಿಗಳು: ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ಸ್ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2011-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013101711/http://pentagon.afis.osd.mil/facts-zip.html |url-status=dead }}</ref> {{wide image|Pentagon.jpg|700px|<center>The Pentagon, south parking lot side</center>}} == ಭದ್ರತೆ == [[ಪೆಂಟಗನ್ ಪೋರ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] (PFPA) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸರಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಮಾಣಮಾಡಿದ [[ಪೆಡೆರಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪೆಂಟಗನ್ ಪೋಲಿಸ್]] ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ [[CBRN]] ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಪುಣರನ್ನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಮಾಡದ ನಾಗರಿಕ [[ಬಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರೋದಿ]] ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ [[ರಕ್ಷಣಾ]] ಪಡೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ದಾಳಿಯ]] ನಂತರ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗವು PFPAಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಹೊಸಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಡಿಪೆನ್ಸ್ ಪ್ರೊಟಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ (DPS)ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನ ವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಕಾನೂನು ವಿದೇಯತೆಯನ್ನು]] ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಪೆಂಟಗನ್‌ ಮತ್ತು 280 ಎಕರೆ (1.1&nbsp;km²) ದಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಳಗಳು "ಪೆಂಟಗನ್ ಮೀಸಲಾತಿ" ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೇಪಿಟಲ್ ರೀಜನ್]] (NCR)ನ ಭದ್ರತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು. PFPAಯನ್ನು ಸಂಭವನೀಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ದೃಢವಾದ [[ನಿವಾರಣೆ]], [[ಸಜ್ಜಾಗಿರುವಿಕೆ]], [[ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆ]], ಮತ್ತು [[ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೆಂಟಗನ್ ಪೋಲಿಸ್]] ಪಡೆಯು ಪೆಂಟಗನ್ ಪೋರ್ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೆಡೆರಲ್ ಕಾನೂನು ವಿದೇಯತೆಯ ಬಾಹುವಾಗಿದೆ. == ಸೇವೆಗಳು == ಪೆಂಟಗನ್ 20ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸ್ವಂತ ಪಾಸ್ಟ್‌ಪುಡ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಬ್‌ವೇ]], [[Mcಡೊನಾಲ್ಡ್‌’ಸ್]], [[ಡಕಿನ್' ಡೊನುಟ್ಸ್]], [[ಪಾಂಡ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಸ್]], [[ಸ್ಟಾರ್‌ಬಗ್ಸ್]], [[ಸ್ಬಾರೊ]], ಸೇರಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://pentagon.afis.osd.mil/concessions.html|title=Concessions – The Pentagon|publisher=Office of the Assistant Secretary of Defense for Public Affairs|accessdate=2008-03-30|archive-date=2008-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080313152644/http://pentagon.afis.osd.mil/concessions.html|url-status=dead}}</ref> ಆಹಾರದ ಅಂಗಣದ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯವು ಪುರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, 2003ರಲ್ಲಿ [[ಬಹುವ್ಯಾಪಾರದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ]] [[KFC]], [[ಪಿಜ್ಜಾ ಹಟ್]], ಮತ್ತು [[ಟಕೊ ಬೆಲ್]] ಉಪಹಾರಗೃಹವನ್ನು ಪ್ರಾಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url= http://www.allbusiness.com/food-beverage/restaurants-food-service-restaurants-fast/5760876-1.html|title= Pentagon Gets New KFC/Pizza Hut/Taco Bell Multibranded Restaurant|publisher= AllBusiness|date= August 13, 2003|access-date= ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2010|archive-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080206090741/http://www.allbusiness.com/food-beverage/restaurants-food-service-restaurants-fast/5760876-1.html|url-status= dead}}</ref> ಆಹಾರದ ಸೇವೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ನಾವಿ ಎಕ್ಸೇಂಜ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಣ ಮಧ್ಯದ ಉಪಾಹಾರದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು 2008ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುನಃಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{cite news|url=http://renovation.pentagon.mil/renovator/February%20Renovator.pdf|title=Center Courtyard Cafe|publisher=Pentagon Renovator Newsletter|date=February 2008|format=PDF|access-date=2010-08-09|archive-date=2008-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409063112/http://renovation.pentagon.mil/renovator/February%20Renovator.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲೇ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ತಿಂಡಿಗಳ ಅಂಡಿಯಾದ "ಗ್ರಂಡ್ ಜೀರೊ ಕೆಪೆಯ" ಬದಲಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನವೀಕರಣದ ಮೊದಲು, ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾತ್‌ರೂಮ್‌ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಬಾತ್‌ರೂಮ್‌ಗಳು ಕಪ್ಪುಜನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ಬಿಳಿಯವರಿಗಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.snopes.com/military/pentagon.asp|title=A House Divided|publisher=Snopes.com|accessdate=2009-11-22}}</ref> ''ಪೆಂಟಗನ್ ಅತ್ಲೆಟಿಕ್ ಸೆಂಟರ್'' (PAC), ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್‌ನೆಸ್ಸ್ (ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ) ಕೇಂದ್ರವನ್ನು]] ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಾಗಿ, 2004ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://renovation.pentagon.mil/pac/pac.htm |title=ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2008-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080617133707/http://renovation.pentagon.mil/pac/pac.htm |url-status=dead }}</ref> ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ 110 ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕವಾಯಿತು ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 55 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಡೆಸಿದ ಪೆಂಟಗನ್ ಆಪೀಸರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ (POAC) ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ, [[ಕಡಲಿನ ಕೊರ್ಪ್ಸ್ ರಸ್ತೆ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಮತ್ತು [[ಸೇನೆಯ ಹತ್ತು-ಮೈಲುಗಳ]] ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪೆಂಟಗನ್ ಮೈದಾನವು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗುತ್ತದೆ. 1976ರ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಿಸೆಂಟೆನಿಯಲ್‌l]]ದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite news|first=Stephen|last=Stewart| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=travel&res=9505E0D91039F93BA25757C0A964948260|title=Penetrating the Pentagon|author=Halloran, Richard| publisher=The New York Times|pages=Section 10, page 39|date=1982-04-18}}</ref> ಪೆಂಟಗನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ದಾಳಿಯ]] ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಈಗ ಇವು ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref name="Pentagon Tour Selection">{{cite web|url=http://pentagon.afis.osd.mil/tour-selection.html|title=The Pentagon Tour Request|date=2008-08-08|access-date=2010-08-09|archive-date=2010-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828050840/http://pentagon.afis.osd.mil/tour-selection.html|url-status=dead}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Military of the United States}} {{br}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} *[http://imint.unblog.fr/files/2010/05/analyseattentatpentagone.pdf/ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ದಾಳಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Refbegin}} *{{cite book|author=Goldberg, Alfred|title=The Pentagon: The First Fifty Years|publisher=Office of the Secretary of Defense / Government Printing Office|year=1992}} *{{cite book|author=Vogel, Steve|title=The Pentagon – A History: The Untold Story of the Wartime Race to Build the Pentagon and to Restore it Sixty Years Later|year=2007|publisher=Random House}} *{{cite book|author=Carroll, James|title=House of War: The Pentagon and the Disastrous Rise of American Power|year=2007|publisher=Mariner Books}} {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|The Pentagon}} *[http://imint.unblog.fr/files/2010/05/analyseattentatpentagone.pdf/ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ದಾಳಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://pentagon.afis.osd.mil ಪೆಂಟಗನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111218210545/http://pentagon.afis.osd.mil/ |date=2011-12-18 }} *[http://www.pfpa.mil ಪೆಂಟಗನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಸೇನಾಪಡೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050207185031/http://www.pfpa.mil/ |date=2005-02-07 }} *[http://renovation.pentagon.mil/ ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041015053354/http://renovation.pentagon.mil/ |date=2004-10-15 }} *[http://www.globalresearch.ca/index.php?context=viewArticle&amp;code=DUF20070504&amp;articleId=5564 ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ US ಮಿಲಿಟರಿ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲ] *[http://www.armyg1.army.mil/PIK/newcomers.html ನಾವಿಗೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಪೆಂಟಗನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422102648/http://www.armyg1.army.mil/PIK/NewComers.html |date=2006-04-22 }} *[http://www.militaryavenue.com/Pentagon/502/Home.aspx '''ಪೆಂಟಾಗನ್‌''' ನ ''ಮರುಸ್ಥಾನದ ಮಾಹಿತಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ Q&amp;A'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230235723/http://militaryavenue.com/Pentagon/502/Home.aspx |date=2010-12-30 }} *[http://www.greatbuildings.com/buildings/The_Pentagon.html ಆನ್‌ಲೈನೆ‌ನಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು – ಪೆಂಟಗನ್] *[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/23/AR2007052301296.html ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಈ ಆಕಾರ ಬಂದದ್ದು ಹೇಗೆ] – ದಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್, ಮೇ 26, 2007 *[http://www.snopes.com/military/pentagon.asp ವಿಂಗಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಪೆಂಟಗನ್ ಟ್ರಿವಿಯ ವಾಸ್ತವಾಂಶ] ಪುನಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ಜೂನ್ 13, 2008. **[http://www.mapygon.com/united-states/district-of-columbia/district-of-columbia/washington/the-pentagon/ ಮಾಪಿಗೊನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205113111/http://www.mapygon.com/united-states/district-of-columbia/district-of-columbia/washington/the-pentagon/ |date=2010-12-05 }} ನಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ {{US military navbox}} {{DCMB}} {{Registered Historic Places}} {{DEFAULTSORT:Pentagon}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1654 ವಾಸ್ತುಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ದಿ ಪೆಂಟಗನ್]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜಿನಿಯದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೀಮೆಯ ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜಿನಿಯದಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜಿನಿಯದ, ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] 7bjlwq8zaylg2awq53kg5uo2qkb16wt 0 28176 1372001 1347304 2026-04-24T14:18:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372001 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} [[File:Watercyclekannadahigh.jpg|thumb|320px|right|ಜಲ ಚಕ್ರ]] '''ಜಲ ಚಕ್ರ''' ಅಥವಾ '''ಜಲವಿಜ್ಙಾನ ಚಕ್ರ''' ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]]ಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಸಂಪತ್ತು, ಭೂ ಮೇಲ್ ಮೈಯ ಹೊರಗೆ (ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಒಳಗೆ (ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ) ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ನೀರಿನ ಚಕ್ರೀಯ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಲಚಕ್ರದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ನೀರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ದ್ರವ]], ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಘನ (ಹಿಮ) ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ, ಸಿಹಿನೀರು, ಉಪ್ಪುನೀರು, ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾದ ನೀರು, ವಾತಾವರಣದ ನೀರು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪ-ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಜಲಚಕ್ರದ ನೀರು ಒಂದು ಜಲಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ನದಿಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಚಲಿಸಲು, ಸಹಕರಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (evapotranspiration), ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ(condensation), ವರ್ಷಾವತರಣ(precipitation), ಒಳಸೋಸುವಿಕೆ(infiltration), ಮೇಲಿನ ಹರಿವು(surface flow) ಮತ್ತು ನೆಲದಡಿಯ ಹರಿವು(subsurface flow). ಹೀಗೆ, ಚಕ್ರೀಯ ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಂಡ ನೀರು - ದ್ರವ, ಘನ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲ ಚಕ್ರವು ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಶಾಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವೆಂದರೆ, ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಹೊಂದುವ ನೀರು ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಿಸರವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಹೊಂದುವ ನೀರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶಾಖ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಜಲಚಕ್ರದ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗುವ ನೀರು ಶುಧ್ಧ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿ ತದನಂತರ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೀರು (ಮತ್ತು ಹಿಮಪ್ರವಾಹ) ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳನ್ನು, ಮರಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಶಿಲೆಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಲಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭೂ ಭಾಗಗಳ ಸವಕಳಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜಲಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲಕ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವರೂಪಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಜಲಚಕ್ರದ ವಿವರ== ಜಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಚಲನೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದಿಂದ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ನೀರು ಕಾದು ಬಿಸಿಯಾಗಿ '''ಆವಿ'''ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾದ ನೀರು ವಾತಾವರಣದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಮಂಜು ರೂಪದ ನೀರು ಕೂಡಾ ಕರಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನೀರಾವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ನೀರು '''ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ'''ಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಾವಿಯ ಕಣಗಳ ( H<small>2</small>O) ಸಾಂದ್ರತೆಯು, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕ (O) ಸಾರಜನಕ(N) ಮತ್ತಿತರ ಘಟಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಹಗುರವಾದ ಅನಿಲರೂಪದ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಗಳು ತೇಲುತ್ತಾ ಮೇಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಂಡಲದ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೆ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಗಳು ಮೇಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಎತ್ತರಗುಣ (altitude) ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ (pressure) ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಮಾನ (temperature) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಗಳು ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ತಣಿದು ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿನ ಕಣಗಳು ಗಾಳಿಗಿಂತ ಭಾರವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ '''ಮೋಡ'''ಗಳ ರೂಪ ಪಡೆದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ನೀರಿನ ಕಣಗಳು ತಣಿದು ಅನಿಲರೂಪದಿಂದ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭೂಮಿಯ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ '''ಮಂಜು''' (fog) ಆವರಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೋಡದನೀರಿನ ಕಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಿಸಿ, ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದು ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಮಳೆಯಾಗಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಮವಾಗಿ) ಬೀಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು '''ವರ್ಷಾವತರಣ''' (precipitation) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಿಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದ ನೀರು ಹಿಮಗೆಡ್ಡೆ (ice caps) ಯಾಗಿ ಹಿಮಚ್ಚಾದಿತ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಿಮನದಿ (glacier) ಗಳಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹರಿದುಹೋಗಬಹುದು. ನೀರಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಮಳೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಿದು (run off) ತೋಡು ಹೊಳೆ ನದಿಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹರಿಯುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೆ ಕಡಲನ್ನು ಸೇರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗ ಕೆರೆ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ನೆಲದೊಳಗೆ ಇಂಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಒಳಗೆ ಹರಿದು ಶಿಲೆಗಳ ಬಿರುಕು ಸೆಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು '''ಅಂತರ್ಜಲ'''ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಲದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜಲಭರ (aquifer)ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಗ್ರಹದ ಒಂದು ಭಾಗ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಸ್ತರ ಭಂಗಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ '''ಚಿಲುಮೆ'''(spring)ಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸೂಕ್ತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಸರಾಗಿ (seepage) ಹೊರಹರಿದು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಡಲು ಸೇರುತ್ತದೆ. . ===ಜಲಚಕ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು=== ;ವರ್ಷಾವತರಣ (Precipitation) :ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಂದ್ರವಾದ ನೀರಿನ ಆವಿಯು ಬಹುತೇಕ [[ಮಳೆ|ಮಳೆಯಾಗಿ]] ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಇದಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಅತಿತಂಪು ಹವಾಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ, ಆಲಿಕಲ್ಲು, ಮಂಜು, ಹಿಮ ಹರಳು (''graupel''), ಹಾಗೂ ಹಿಮಮಿಶ್ರಿತ ಮಳೆ (sleet) ಯಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬೀಳಬಹುದು.<ref>ಆರ್ಕಟಿಕ್‌ ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ. [http://nsidc.org/arcticmet/glossary/precipitation.html ತಳ ಸೇರುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727133337/http://nsidc.org/arcticmet/glossary/precipitation.html |date=2011-07-27 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಹೀಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಮದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ '''ವರ್ಷಾವತರಣ''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಿಸಮಾರು ೫೦೫,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ ಯಷ್ಟು ನೀರು ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಮರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ೩೯೮,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ.ಯಷ್ಟು ಮಳೆ-ಹಿಮಪಾತಗಳು ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="The Water Cycle">ಡಾ. ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅರ್ಥ್. [http://www.planetguide.net/book/chapter_2/water_cycle.html ಜಲ ಚಕ್ರ.] ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ;ಸಸ್ಯ ಪ್ರತಿಬಂಧನ (Canopy interception) :ಆಕಾಶದಿಂದ ಉದುರುವ ಮಳೆ ನೀರು ಮರಗಿಡ(ಸಸ್ಯ)ಗಳ ಎಲೆಗೊಂಚಲುಗಳ ಹೊದಿಕೆಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು (ಪ್ರತಿಬಂಧಿತವಾಗಿ) ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವ ಬದಲು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣಗೊಂಡು ನೀರಾವಿಯಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ;ಹಿಮ ಪ್ರವಾಹ :ಹಿಮಪಾತ ಕರಗಿ ಹರಿಯುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ನೀರಿನ ಆಂಶ. ;ಹರಿಯುವ ನೀರು :ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನೀರು. ಹರಿಯುವ ನೀರು, ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಜಿನುಗಿ ಇಂಗಬಹುದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕೆರೆ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತಿತರ ಮಾನವ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬಹುದು. ; ಇಂಗುವಿಕೆ :ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ನೆಲದ ಒಳಗೆ ಇಂಗಿಕೊಂಡು ಹರಿಯುವ ನೀರು. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗಿದ ನೀರು, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಂತರ್ಜಲವಾಗಿ (ಭೂಜಲ) ಇರಬಹುದು.<ref>ನ್ಯಾಶನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವೀಸ್ ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ರಿವರ್ ಫೋರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್. [http://www.nwrfc.noaa.gov/info/water_cycle/hydrology.cgi ಹೈಡ್ರಾಲಜಿಕ್ ಸೈಕಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427170539/http://www.nwrfc.noaa.gov/info/water_cycle/hydrology.cgi |date=2006-04-27 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ; ನೆಲದ ಕೆಳಗಿನ ಹರಿವು :ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ಜಲದ ಹರಿವು ವ್ಯಾಡೊಸ್ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಆಕ್ವಿಫರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ. ಮೇಲ್ಮೈಯ ಕೆಳಗಿನ ಜಲ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಮರಳಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆ. ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ) ಅಥವಾ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಿನುಗುವುದರಿಂದ. ಜಿನುಗುವ ಸ್ಥಾನದ ಬದಲು ಔನತ್ಯಯ ಕೆಳಗಿನ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಜಲ ಮರಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಒತ್ತಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಭೂಜಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪುನಃ ಭರ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಅದು ಆಕ್ವಿಫರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು. ;[[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ)]] :ಜಲ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಜಲದ ಕಾಯಗಳಿಂದ ಮೇಲಿರುವ ವಾಯು ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಆಗುವ ಜಲದಿಂದ ಅನಿಲದ ಹಂತಗಳ ಜಲದ ಪರಿವರ್ತನೆ.<ref>ಆರ್ಕಟಿಕ್‌ ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ. [http://nsidc.org/arcticmet/glossary/evaporation.html ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421034528/http://nsidc.org/arcticmet/glossary/evaporation.html |date=2007-04-21 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಸರಣ. ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ [[ಸಸ್ಯ|ಗಿಡ]]ಗಳಿಂದ '''ಸ್ವೇದನ''' ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಇವ್ಯಾಪೊ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಿರೇಷನ್ - evapotranspiration''')''' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಭಾಷ್ಪೀಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಸರಿಸುಮಾರು ಜಲದ {{convert|505000|km3|cumi|abbr=on}} ಆಗಿ ಮೊತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, {{convert|434000|km3|cumi|abbr=on}} ರಷ್ಟು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="The Water Cycle" /> ;[[ಶುದ್ಧೀಕರಣ (ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ)|ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] :ಘನರೂಪದ ನೀರು (ಹಿಮ ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ) ನೇರವಾಗಿ ನೀರಾವಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ === '''ಸಂಚಲನೆ''' === :ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಜಲದ ಚಲನೆ - ಘನ, ದ್ರವ ಅಥವಾ ಆವಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಅಡ್ಡಚಲನೆಯಿಂದ ತಾಪು ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಚಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಆವಿಯಾದ ಜಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಆರ್ಕಟಿಕ್‌ ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ. [http://nsidc.org/arcticmet/glossary/advection.html Advection.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420222134/http://nsidc.org/arcticmet/glossary/advection.html |date=2007-04-20 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ;[[ಘನೀಕರಣ]] :ಜಲದ ಆವಿಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಜಲ ಹನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಮೋಡ ಹಾಗೂ ಮಂಜಿನಿಂದುಂಟಾದ ಮಸುಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆರ್ಕಟಿಕ್‌ ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ. [http://nsidc.org/arcticmet/glossary/condensation.html Condensation.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420180316/http://nsidc.org/arcticmet/glossary/condensation.html |date=2007-04-20 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ;[[ಉತ್ಸರ್ಜನ]] :ಗಿಡಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಜಲದ ಆವಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ. ಜಲದ ಆವಿ ಕಾಣಿಸದಂತಹ ಅನಿಲ. ==ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿ== {| class="wikitable" style="margin-left:1em;text-align:center" align="right" |+ <td>'''ಸರಿಸುಮಾರು ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಮಯಗಳು''' <ref name="PHYS">PhysicalGeography.net. [http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8b.html ಚಾಪ್ಟರ್ 8: ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ದ ಹೈಡ್ರೋಸ್ಫಿಯರ್.] ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref></td> | | ಸರಿಸುಮಾರು ಸಂಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಮಯ |- | style="text-align:left"| ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ | ೨೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ಸಾಗರಗಳು | ೩,೨೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ಹಿಮನದಿಗಳು | ೨೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ಕಾಲಿಕ ಹಿಮ ಹೊದಿಕೆ | ೨ ರಿಂದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳು |- | style="text-align:left"| ಮಣ್ಣಿನ ತೇವ | ೧ ರಿಂದ ೨ ತಿಂಗಳುಗಳು |- | style="text-align:left"| ಅಂತರ್ಜಲ: ಆಳವಿಲ್ಲದ | ೧೦೦ ರಿಂದ ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ಅಂತರ್ಜಲ: ಆಳವಾದ | ೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ತಳಗಳು (ನೋಡಿ ತಳ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮಯ) | ೫೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳು |- | style="text-align:left"| ನದಿಗಳು | ೨ ರಿಂದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳು |- | style="text-align:left"| ವಾಯುಮಂಡಲ | ೯ ದಿನಗಳು |} ಒಂದು ಜಲಚಕ್ರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ'' ಜಲಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳ ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿ'' ಯು, ಆ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದಲ್ಲಿ ನೀರು ತನ್ನ ಯಾವುದೇ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವ ಸಮಯದ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ(''ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ'' ). ಇದು ಒಂದು ಜಲಾಗಾರದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗದೇ ಬಳಸಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ನೀರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ನೀರು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಇದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಹಳ್ಳಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾದ ನೀರು ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡು ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಯುವವರೆಗೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳ ಹಲಗೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು,ಅವುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಹಿಮನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಾಸರಿ ಬಾಳಿಕೆ ಅವಧಿಯು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗಿಯೂ ಸಹ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳು ಇಂದಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite doi|10.1126/science.1141038}}</ref> ಜಲಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಅಥವಾ ಸಿದ್ದಾಂತವು ’ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಸಂರಕ್ಷಣಾಗಾರದ ತತ್ವ’ದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು, ಆ ಜಲಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು, ಜಲಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದಿಂದ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದ ದರದೊಂದಿಗೆ ಭಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದು ಖಾಲಿಯಿರುವ ಸರೋವರವೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸೋರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ನೀರಿನಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತುಂಬಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ ಒಂದು ತುಂಬಿದ ಜಲಾಶಯವು ಯಾವುದೇ ನೀರು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಖಾಲಿಯಾಗಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಸಮಸ್ಥಾನೀಯ ([[ಸಮಸ್ಥಾನಿ]])(isotope) ತಂತ್ರವು ಅಂತರ್ಜಲದ ಕಾಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಐಸೋಟೋಪ್ ಜಲಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. {{Clear}} ==ಕಾಲಾಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು== ಜಲಚಕ್ರವು ಇಡೀ ಜಲಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಚಲನೆಗೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗಿಯೂ ಜಲಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶದ ನೀರು, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರವು ಸಮುದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರ ಸಂಗ್ರಹಿತ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟೂ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ೩೩೨,೫೦೦,೦೦೦ ಮೀ^೩ (೧,೩೮೬,೦೦೦,೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ^೩) ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ೩೨೧,೦೦೦,೦೦೦ mi^೩ (೧,೩೩೮,೦೦೦,೦೦೦ km^೩) ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಶೇಕಡಾ ೯೫ ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಜಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋದ ೯೦% ಆವಿಯಾದ ಜಲವನ್ನು ಸಮುದ್ರಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="USGS">http://ga.water.usgs.gov/edu/watercycleoceans.html USGS, ''ದ ವಾಟರ್ ಸೈಕಲ್: ವಾಟರ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಇನ್ ಓಶಿಯನ್ಸ್'' - ೨೦೦೮-೦೫-೧೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚಳಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮ ಹಾಸುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹಿಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಪರೀತ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರಗಳು ಈಗಿರುವದಕ್ಕಿಂತ ೪೦೦ ಫೂಟ್ (೧೨೨ ಮೀಟರ್‍) ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, ಹಿಮಕಲ್ಲುಗಳು ಸುಮಾರು ಭೂಮಿಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ನೆಲವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ೧೨೫,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ "ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದ" ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು {{convert|18|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸಮುದ್ರಗಳು ೧೬೫ ಫೂಟ್ (೫೦ ಮೀಟರ್‍) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="USGS" /> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಗ|ಅಂತರ್‌ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಗಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]] ಕುರಿತ ಒಮ್ಮತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, (IPCC) ಪಾಲಿಸಿನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ<ref>ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನಮೆಂಟಲ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್. [http://www.ipcc.ch/SPM2feb07.pdf ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ 2007: ದ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಬೇಸಿಸ್, WG1 ಸಮ್ಮರಿ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿಮೇಕರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203164304/http://www.ipcc.ch/SPM2feb07.pdf |date=2007-02-03 }}</ref> ಜಲಚಕ್ರವು ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೀವೃವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದಾಗಿಯೂ ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳುವದಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಒಣಗಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣವು ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮಳೆಬಾರದೇ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಮರುಭುಮಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ಒಣಪ್ರದೇಶಗಳು ಧೃವಗಳ ಅಂಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ- ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್ ಬೇಸಿನ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣಾಫ್ರಿಕಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]],ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮುಂತಾದವುಗಳು). ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಈಗಿರುವ ಹವಾಗುಣವು ತೇವಮಯವಾಗುವುದು. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಶೋಧನೆಯಿಂದ ಈ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಐಪಿಸಿಸಿ (IPCC) ಯ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಣಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹಿಂದೆಸರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಜಲಚಕ್ರವು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು, ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಿಮ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ೧೮೫೦ ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[29] ^ ಯು. ಎಸ್. ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ. [http://nrmsc.usgs.gov/research/glacier_retreat.htm ಗ್ಲಾಸಿಯರ್ ರಿಟ್ರೀಟ್ ಇನ್ ಗ್ಲಾಸಿಯರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಮಾಂಟಾನಾ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518000940/http://nrmsc.usgs.gov/research/glacier_retreat.htm |date=2007-05-18 }} ೨೦೦೮-೦೫-೧೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ನೀರಿನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ: * [[ಕೃಷಿ|ವ್ಯವಸಾಯ]] * ಉದ್ಯಮ * ವಾತಾವರಣದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬದಲಾವಣೆ * ಆಣೇಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ * [[ಅರಣ್ಯನಾಶ|ಕಾಡು ಕಡಿಯುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಕಾಡು ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ * [[ಬಾವಿ|ಬಾವಿಗಳ]] ಮುಖಾಂತರ ಅಂತರ್ಜಲ ನೀರಿನ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ * ನದಿಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ * ನಗರೀಕರಣ ==ಹವಾಗುಣದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ನೀರಿನ ಆವರ್ತನೆಯು ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಶೇ.೮೬ ರಷ್ಟು ನೀರಾವಿಯು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಾವಿಯ ತಂಪನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿ ನಡೆಯದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಹಸಿರು ಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು{{convert|67|C|F|abbr=on|lk=on}} ಇಡೀ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-water-cycle|title=Water Cycle&nbsp;— Science Mission Directorate|accessdate=7 January 2009|archive-date=17 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090117143544/http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-water-cycle|url-status=dead}}</ref> ನೀರು ಪೊಟರೆಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಕೊರತೆಯುಂಟುಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದರಿಂದ ಅಂತರ್ಜಲದ<ref>{{cite web|url=http://www.uu.nl/EN/Current/Pages/Wereldwijdonttrekkenvangrondwaterleidttotzeespiegelstijging.aspx|title=Rising sea levels attributed to global groundwater extraction |publisher=University of Utrecht|accessdate=February 8, 2011}}</ref> ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆವಿಯಾಗಲ್ಪಡುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೋಡ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ಪ್ರಾರೆಡ್‌ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ಆವರ್ತನಾ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುದುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಜಲ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ==ಜೈವಿಕಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಆವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ನೀರಿನ ಆವರ್ತನೆಯೇ ಒಂದು ಜೈವಿಕಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು<ref>ದ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಲಿಟರಸಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್. [http://www.enviroliteracy.org/subcategory.php/198.html ಜೀವಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಚಕ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150430133927/http://enviroliteracy.org/subcategory.php/198.html |date=2015-04-30 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಇತರ ಭೌತವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದ ಸವಕಳಿ ಹಾಗೂ [[ರಂಜಕ|ರಂಜಕದ]]<ref>ದ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಲಿಟರಸಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್. [http://www.enviroliteracy.org/article.php/480.html ರಂಜಕ ಆವರ್ತನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108121612/http://www.enviroliteracy.org/article.php/480.html |date=2006-11-08 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಪ್ರಮಾಣವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕೆಳಗಡೆಯ ರಾಡಿಯು ಹೆಚ್ಚು ರಂಜಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರಗಳ ಲವಣತ್ವವು ಭೂಮಿಯ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸಾಗಿಬರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿನ ಲವಣವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಂಜಕದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೄಷಿಭೂಮಿಗಳಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಹಾಕುವ ಮುಖಾಂತರ ಆಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹೀಗೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಎರಡೂ ನೀರು ಕೂಡ ಭೂಮಿಯ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>ಒಹಾಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್. [http://ohioline.osu.edu/aex-fact/0463.html ನೈಟ್ರೋಜೆನ್ ಅಂಡ್ ದ ಹೈಡ್ರಾಲಜಿಕ್ ಸೈಕಲ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901071850/http://ohioline.osu.edu/aex-fact/0463.html |date=2006-09-01 }} ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗಿ ನೈಟ್ರೆಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೃತವಲಯವು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಇಂಗಾಲದ ಆವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇವು ಕಲ್ಲಿನ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸವಕಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>ನಾಸಾಸ್ ಅರ್ಥ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ. [http://earthobservatory.nasa.gov/Library/CarbonCycle/ ದ ಕಾರ್ಬನ್ ಸೈಕಲ್] ೨೦೦೬-೧೦-೨೪ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ==ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಸವಕಳಿ== {{Main|Atmospheric escape}} ಜಲಭರಿತವೇಗದ ಗಾಳಿಯು ಭೂವಾತಾವರಣದ ಮೈಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಯುವ ಗಾಳಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಜರುಗಿ [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌]]ನಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು ಬಾಹ್ಯಗೋಳದ ತಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಬಾಹ್ಯಪದರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದ ಅನಿಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದ ವೇಗದ ದರವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರವಲಯವನ್ನು, ಉಳಿದ ಅನಿಲಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರದೇ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಗ್ರಹದಿಂದ ಅನಿಲವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗಾಳಿಗೆ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ವೈಂಡ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.astronomynotes.com/solarsys/s3.htm|author=Nick Strobel|date=June 12, 2010|archivedate=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2010|accessdate=September 28, 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5t5SBrVvB?url=http://www.astronomynotes.com/solarsys/s3.htm|title=Planetary Science|url-status=live}}</ref> ಬಿಸಿಯಾದ ಕೆಳಗಿನ ವಾತಾವರಣವು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತೇವ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿ ಹೆಡ್ರೋಜನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Dvorak">{{cite book|author=Rudolf Dvořák|year=2007|url=https://books.google.com/books?id=lbIlI6gMNAYC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=hydrodynamic+wind+planet+atmosphere&source=bl&ots=vBVLmUUNi6&sig=jscZ8lIMVrB5vN9v4VHM8C68Qwo&hl=en&ei=qUMASv2qFoOMtgeejZGHBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2|title=Extrasolar Planets|publisher=Wiley-VCH|pages=139–140|isbn=9783527406715|accessdate=2009-05-05|archive-date=2011-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912081904/http://books.google.com/books?id=lbIlI6gMNAYC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=hydrodynamic+wind+planet+atmosphere&source=bl&ots=vBVLmUUNi6&sig=jscZ8lIMVrB5vN9v4VHM8C68Qwo&hl=en&ei=qUMASv2qFoOMtgeejZGHBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2|url-status=dead}}</ref>. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== {{Portal|Water}} * [[ಪ್ರವಾಹ]] * ಬರ * ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಚಲನೆ * ಪರಿಸರ ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== * [http://ga.water.usgs.gov/edu/watercycle.html ಜಲ ಚಕ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108200632/http://ga.water.usgs.gov/edu/watercycle.html |date=2014-01-08 }}, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ * [http://www.planetguide.net/book/chapter_2/water_cycle.html ಜಲ ಚಕ್ರ], ''ಡಾ. ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ದ ಪ್ಲ್ಯಾನೆಟ್'' ನಿಂದ. * [http://managingwholes.com/flash/wcSlideshow.htm ವಾಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ], ೧ ಎಂ.ಬಿ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬಹುಭಾಷಾ ಎನಿಮೇಶನ್, ಇದು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಆಗುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. managingwholes.comದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. * [http://www.gfdl.noaa.gov/research/climate/highlights/index.html#precip ವಿಲ್ ದ ವೆಟ್ ಗೆಟ್ ವೆಟ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಡ್ರೈ ಡ್ರೈಯರ್?] - ವಾಯುಗುಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾರಾಂಶ. NOAA ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಫ್ಲ್ಯೂಯಿಡ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಪಠ್ಯ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎನಿಮೇಶನ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Biogeochemical cycle}} {{DEFAULTSORT:Water Cycle}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಲಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲ]] [[ವರ್ಗ:ನೀರಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಣ್ಣಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] 895ichyxzy5c20n7zgnczu6koezop58 0 29359 1372025 1349790 2026-04-25T03:34:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372025 wikitext text/x-wiki :''ತಿಲಕ್‌ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '' ''ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ನಾಯಕರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು [[ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ]] ನೋಡಿ.'' [[File:Indian Woman with bindi.jpg|200px|thumb|right|ತಿಲಕ ಮತ್ತು ಬಿಂದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ '''ತಿಲಕ್‌''' ಅಥವಾ '''ತಿಲಕ''' ವು ({{lang-sa|तिलक}} {{IAST|tilaka}}; {{IPA-hns|t̪ɪˈlək}} ತಿಲಕ)<ref>V. S. ಆಪ್ಟೆ. ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಟ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ. p. 475</ref> ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ತಿಲಕವನ್ನು ದೈನಂದಿನವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೆನ್ನುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ತಿಲಕದ ಮಹತ್ವ== ತಿಲಕವು ಹಲವು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೈವಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನೋದಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಲಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು, ಅರ್ಚಕ/ಪೂಜಾರರು, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಆರಾಧಕರು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಹಿಂದೂಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪಾಲಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪ, ಭಸ್ಮ (ವಿಭೂತಿ), ಕುಂಕುಮ, ಸಿಂಧೂರ, ಮೃತ್ತಿಕೆ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಲೇಪವನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ತಿಲಕದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಕಾಸ== ತಿಲಕವು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂರ್ಣ/ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಇದನ್ನು ಹಣೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಲಂಬ/ನೇರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮತಲೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಕೂಡಾ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ತಿಲಕಗಳೆಂದರೆ ವೈಷ್ಣವರು ಅಥವಾ ಭಗವಾನ್‌ [[ವಿಷ್ಣು]] ಹಾಗೂ ಆತನ ಅವತಾರಗಳ ಆರಾಧಕರು ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಗವಾನ್‌ [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಭಕ್ತರು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತಿಲಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವರುಗಳು ಧರಿಸುವ ತಿಲಕವು ಬೈತಲೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಲಂಬರೇಖೆಯು ಬಹುತೇಕ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀಳವಾದ U ಆಕಾರದಿಂದ ಆ ರೇಖೆಯು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಛೇದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕೂಡಾ ಇರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಲಕವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪುಣ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ತಂಪನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿಲಕದ ರೂಪಾಂತರವೆಂದರೆ ಭಗವಾನ್‌ [[ಶಿವ]] ಹಾಗೂ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿಮಾತೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಭಕ್ತರು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವ ತಿಲಕಗಳು. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೂರು ಸಮತಲೀಯ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ಪಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತವೊಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪರಮಶಿವ ಅಥವಾ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿಮಾತೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸುವ ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮರದ ತುಂಡುಗಳ ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡೂ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅಂತಹುದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಇದೇ ತರಹದ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಾಧಾರಣ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯ ಹಲವು ಆರಾಧಕರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರು ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಕುಮದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಿಂದೂಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಿಲಕವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಅದನ್ನು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ್ದೆಂದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಿಂದಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಿಲಕವನ್ನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಕರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ (ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳು, ವಿವಾಹಗಳು etc.) ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ತಿಲಕಗಳು == ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ ತಿಲಕಗಳಿರುತ್ತವೆ <ref>ಗೌತಮ್‌ ಚಟರ್ಜಿ, ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಹಿಂದೂ ಸಿಂಬಲ್ಸ್‌, ಪುಟ 71</ref>. === ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಿಲಕ - ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ=== ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು (ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುತೇಕ U - ಆಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ) U ಆಕಾರದ ತಿಲಕ. === ಕ್ಷತ್ರಿಯ ತಿಲಕ - ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ === ಮೂರು ಕಂಸಾಕಾರ(ಕಮಾನಿನಾಕಾರ)ದ ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕೃತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. === ವೈಶ್ಯ ತಿಲಕ - ಅರ್ಧಚಂದ್ರ=== ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ತಿಲಕ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಂದಿ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಶೂದ್ರ ತಿಲಕ - ಪಾರ್ತ/ರ್ಥಳ === ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ದುಂಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ ==ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು== [[File:Red tikka powder.jpg|right|thumb|ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಟಿಕ್ಕಾ ಪುಡಿ]] ಈ ಪದವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ "ಅ"ಅನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುವುದರಿಂದ "ತಿಲಕದ " ಬದಲಾಗಿ "ತಿಲಕ್‌ " ಎಂದು ಹಿಂದಿ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನೇಪಾಳ]], [[ಬಿಹಾರ]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ತಿಲಕವನ್ನು ''ಟಿಕಾ'' /''ಟೀಕಾ'' (टिका {{IPA-hns|ʈɪkaː|}}<ref name="wells">{{cite web | last = Wells | first = John | authorlink = John C. Wells | title = But Soft! | work = John Wells's Phonetic Blog | date = 11 September 2009 | url = http://phonetic-blog.blogspot.com/2009/09/but-soft.html | accessdate = 11 September 2009}}</ref>) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ''ಅಬಿರ್‌ '' ಎಂಬ ಕೆಂಪು ಪುಡಿ, ಮೊಸರು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದ ಕಾಳುಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಟೀಕಾ/ಟಿಕ್ಕಾ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟನ್ನು ಅದ್ದಿ ಒಂದೇ ಗೀಟಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ==ಒಳಪಂಗಡ/ಪಂಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ತಿಲಕಗಳ ವಿವರ== [[File:Babasteve-Varanasi man.jpg|150px|thumb|ತಿಲಕವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಪುರುಷ]] ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಭಿನ್ನವಾದ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕವನ್ನು <ref>ಮಖನ್‌ ಝಾ, ಆಂಥ್ರೋಪಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಏನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಹಿಂದೂ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ಸ್‌ : ಎ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್‌ ಸಿವಿಲೈಸೇಷನಲ್‌ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೀವ್‌, ಪುಟ 126</ref> ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. *ಶೈವರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೂರು ಸಮತಲೀಯ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಕುಮದ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪದ ಬಿಂದುವೊಂದನ್ನು ವಿಭೂತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ವೇಳೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. (''ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ'' ). *ವೈಷ್ಣವರು ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (ವೃಂದಾವನ ಅಥವಾ [[ಯಮುನಾ]] ನದಿಯಂತಹಾ) ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಎರಡು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದಂತಹಾ ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಗಳ ರೂಪದ ಮೂಲಕ ಸರಳ U ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತುಳಸಿ ದಳ/ಎಲೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನೆಳೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಿಲಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹವರುಗಳ ತಿಲಕವನ್ನು ಊರ್ಧ್ವ ಪುಂಡ್ರ ತಿಲಕವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಗಾಣಪತ್ಯರು ಕೆಂಪು ಚಂದನದ ಲೇಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ರಕ್ತ ಚಂದನ).<ref>p. 202, ಟಿಪ್ಪಣಿ 40. ಗ್ರೈಮ್ಸ್‌, ಜಾನ್‌ A. ಗಣಪತಿ: ಸಾಂಗ್‌ ಆಫ್‌‌ ದ ಸೆಲ್ಫ್‌. (ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ : ಆಲ್ಬೆನಿ, 1995) ISBN 0-7914-2440-5</ref> *ಶಾಕ್ತ್ಯರು ''ಕುಂಕುಮ'' ಅಥವಾ ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಯೊಂದನ್ನು ಅಥವಾ ಬಿಂದುವೊಂದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. *ಗೌರವಸೂಚಕ ತಿಲಕಗಳು (ರಾಜ ತಿಲಕ ಮತ್ತು ವೀರತಿಲಕ ): ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಂದೇ ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ಕೆಂಪು ರೇಖೆಯಾಗಿ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ತಿಲಕವನ್ನು ಮಹಾರಾಜರುಗಳ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರ ತಿಲಕವನ್ನು ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡೆಯೊಂದರ ನಂತರ ಅದರ ವಿಜಯಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ನಾಯಕರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್‌ ತಿಲಕ : ಇದು U-ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಣೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ U ಆಕಾರದ (ಚಾಂಡ್ಲೋ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಿಂದುವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. == ತಿಲಕಗಳ ವಿಧಗಳು == ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಿಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಧಗಳಿವೆ<ref name="Vijay Prakash Sharma page 72">ವಿಜಯ ಪ್ರಕಾಶ ಶರ್ಮಾ, ದ ಸಾಧೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌, ಪುಟ 72</ref>. === ವಿಜಯಶ್ರೀ === ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ರೇಖೆಯೊಂದಿಗಿನ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ತಿಲಕ<ref name="Vijay Prakash Sharma page 72" />. ಜೈಪುರದ ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಲಾನಂದರು ಈ ತಿಲಕದ ರೂವಾರಿಗಳು. === ಬೆಂಡಿ ತಿಲಕ === ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ತಿಲಕ<ref>ವಿಜಯ ಪ್ರಕಾಶ ಶರ್ಮಾ, ದ ಸಾಧೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌, ಪುಟ 73</ref>. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಡಾ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್‌ ಆಚಾರ್ಯರು ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರು. === ಚತುರ್ಭುಜಿ ತಿಲಕ === ಮೇಲ್ಭಾಗವು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 90 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಂತಿರುವ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ ತಿಲಕ. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಎಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಹಾರದ ನಾರಾಯಣ್‌ದಾಸ್‌ಜಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದವರು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸ್ವರ್ಗ ದ್ವಾರದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇತರೆ ತಿಲಕಗಳು === [[File:Examples of Tilaks or sect-marks.jpg|thumb|360px|Examples of Tilaks or sect-marking in British India, summarized by 19th century scholar Russell.]] ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ 12 ಶ್ರೀ ತಿಲಕಗಳು ಸೇರಿವೆ<ref>ವಿಜಯ ಪ್ರಕಾಶ ಶರ್ಮಾ, ದ ಸಾಧೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌, ಪುಟ 75</ref> #ರೇವಸ ಗಡ್ಡಿಯ ಶ್ರೀ ತಿಲಕ #ರಾಮಚರಣದಾಸ ತಿಲಕ #ಶ್ರೀ ಜೀವಾರಾಮ್‌ರವರ ತಿಲಕ #ಶ್ರೀ ಜನಕರಾಜ ಕಿಶೋರಿ ಶರಣ ರಸಿಕ್‌ ಅಲಿಜಿಯವರ ತಿಲಕ #ಶ್ರೀ ರೂಪ್‌ಕಾಲಜೀರವರ ತಿಲಕ #ರೂಪ್‌ಸರಸ್‌ಜೀರವರ ತಿಲಕ #ರಾಮಸಖೀಜಿರವರ ತಿಲಕ #ಕಾಮ್‌ನೇಂದು ಮಣಿಯವರ ತಿಲಕ #ಕಾರುಣ್‌ಸಿಂಧುಜೀಯವರ ತಿಲಕ #ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್‌ರವರ ತಿಲಕ #ನಿಂಬಾರ್ಕ್‌ರ ತಿಲಕ #ಮಾಧ್ವರ ತಿಲಕ ==ಬಿಂದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ/ಬಾಂಧವ್ಯ== ತಿಲಕ ಮತ್ತು ಬಿಂದಿ ಎಂಬ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೆಲ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: *''ತಿಲಕ'' ವೊಂದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಲೇಪ ಅಥವಾ ಪುಡಿಯೊಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಾದರೆ, ''ಬಿಂದಿ'' ಯು ಒಂದು ಲೇಪವಾಗಿರಬಹುದು, ಒಂದು ಅಂಟುಚೀಟಿ/ಸ್ಟಿಕರ್‌ ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಲಂಕರಣವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. *''ತಿಲಕ'' ವೊಂದನ್ನು ಪುರುಷ ಮಹಿಳೆಯರೀರ್ವರೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದರೆ, ''ಬಿಂದಿ'' ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರವೇ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವರು. *''ತಿಲಕ'' ವೊಂದನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂಗತಿ ಅಥವಾ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಬಿಂದಿ'' ಯೊಂದು ವಿವಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಳಸಿರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. *''ಬಿಂದಿ'' ಯೊಂದನ್ನು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಾದರೆ, ತಿಲಕವೊಂದು ಮುಖವನ್ನೇ ಆವರಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಅಥವಾ ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿಲಕವನ್ನು ದೇಹದ ಹನ್ನೆರಡು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ : ತಲೆ, ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ, ಕುತ್ತಿಗೆ, ಹೆಗಲಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳು, ಮುಂದೋಳಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳು, ಎದೆ, ಮುಂಡದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಭುಜ. *''ಬಿಂದಿ'' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಪದವಾಗಿದ್ದರೆ, ''ತಿಲಕ'' ವು ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ==ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳು== <gallery> File:A sadhu (holy man) in Ahmedabad.jpg|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಓರ್ವ ಸಾಧು (ಪವಿತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ) File:Sadhus in Rajasthan.jpg|ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧುಗಳು File:SADHU - Varanasi India.png|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಓರ್ವ ಸಾಧು. </gallery> ಕೆಂಪು ಟಿಕ್ಕಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *ತಿಲಕ (ವೈಷ್ಣವ) ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{refbegin}} *{{cite book|last=Entwistle|first = A. W.|title=Vaishnava tilakas: Sectarian marks worn by worshippers of Vishnu (IAVRI bulletin)|publisher=International Association of the Vrindaban Research Institute|year=1981}} {{refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{commonscat|Tilak}} *[http://www.deityworship.com/temple_worship/temple_ready.htm ಪೂಜೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208171551/http://www.deityworship.com/temple_worship/temple_ready.htm |date=2008-12-08 }} *[http://vedabase.net/cc/madhya/20/202/en1 ವೈಷ್ಣವ ತಿಲಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525142227/http://vedabase.net/cc/madhya/20/202/en1 |date=2011-05-25 }} *[http://harekrishnatemple.com/bhakta/chapter6.html ತಿಲಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸು/ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ] *[http://hindunet.org/tilak/ ತಿಲಕದ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Hinduism footer small}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಸಂಕೇತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಪುಂಜಗಳು‌]] [[ವರ್ಗ:ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು]] pd8hvb77p5yb10hg45za9rrx1og0l7r 0 29861 1372015 1348359 2026-04-24T18:47:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372015 wikitext text/x-wiki [[File:Huebler Burger.jpg|200px|thumb|right|1908ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌.]] '''ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌''' ಒಂದು ಫಿಗರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಯೂನಿಯನ್ (ISU) ನಿಯಮಗಳು 'ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ'ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಜೋಡಿ ತಂಡಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತುವುದು, ಎತ್ತಿ ಸುತ್ತಿಸುವುದು, ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುವುದು ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಐಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂಡಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನ ಚಲನೆಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಸಮಯವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜೊತೆಗಾರರ ನಡುವೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 'ಇಬ್ಬರು ಒಬ್ಬರೇ ಆಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ' ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ೧೯೦೮ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಮೂರು ತಂಡಗಳು [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಒಂದು ಮತ್ತು U.K.ಯಿಂದ ಎರಡು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ತಂಡಗಳು [[ಲಂಡನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಅದರ ಮೊದಲ ಆರಂಭದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ. == ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಚಲನೆಗಳು == [[File:Maria Mukhortova and Maxim Trankov at 2010 European Championships (3).jpg|right|thumb|150px|ಕೈ-ಕೈ ಎತ್ತುವಿಕೆ. ಒಂದು-ಕೈಯ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬದಲಾದ ತಲೆಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ.]] [[File:Tong Jian and Pang Qing (2010 Olympics).jpg|right|thumb|150px|ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು.]] [[File:Jessica Miller & Ian Moram Throw Jump - 2006 Skate Canada.jpg|thumb|right|ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವುದು.]] [[File:McLaughlin Brubaker Death Spiral.jpg|thumb|right|ಬೆನ್ನು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯೆಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ.]] [[File:Bundesarchiv Bild 183-U1215-0046, Sabine Baeß, Tassilo Thierbach.jpg|thumb|right|ಜೋಡಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ]] ''ಗಮನಿಸಿ: ISU ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು"ಲೇಡೀಸ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' === ಎತ್ತುವಿಕೆ === ಜೋಡಿ '''ಎತ್ತುವಿಕೆ''' ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಗಡೆ, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದವರೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ಹರಡಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಕಗಳು ಎತ್ತುವ ರೀತಿ, ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ರೀತಿ, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಹರವು ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲಿನ ವೇಗ, ಸ್ಥಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪುರುಷನ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವುದರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ (ಅಂದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಹಾರಾಟ), ಇಳಿಸುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತುವಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಇಳಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎತ್ತುವಾಗ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದೂರವನ್ನು ಆವರಿಸುವುದು ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಅರ್ಹತೆ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇರುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ ಕಷ್ಟದ ಪ್ರವೇಶ ಅಥವಾ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಒಂದು ಕೈಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು, ಎತ್ತುವಾಗ ಸ್ಥಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ತಿರುಗಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ CW ಮತ್ತು CCW ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು. ತಿರುಗಿಸದೆ ಎತ್ತುವುದನ್ನು '''ಎತ್ತಿ ಸಾಗುವುದು''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರ ಭುಜಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಎತ್ತುವುದನ್ನು '''ಎತ್ತಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು '''ಸ್ಥಾಯಿ ಎತ್ತುವಿಕೆ''' ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸದೆ 'ಇದ್ದಲ್ಲಿಂದಲೇ' ಎತ್ತುವುದು. ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಪುರುಷನ ತಲೆಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತುವಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ''ಸೊಂಟದಿಂದ ಎತ್ತುವಿಕೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಹಿಳೆಯ ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಆಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ''ಒತ್ತುವ ಎತ್ತುವಿಕೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಕೈ-ಕೈಹಿಡಿತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಎತ್ತುವಿಕೆಯನ್ನು ''ಆಕ್ಸೆಲ್ ಲಾಸ್ಸೊ ಎತ್ತುವಿಕೆ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಕೈ-ಕೈಹಿಡಿತದಿಂದ ಎತ್ತಿದಾಗ ಆಕೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತುತ್ತಾಳೆ. === ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ === ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ '''ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ''' ಯಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯು ಮೊದಲು ಆಕ್ಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಬೆರಳ-ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆಗೆದು, ಮೇಲೆ ತಿರಗಲು ಆಕೆಗೆ ಪುರುಷನು ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಪುರುಷನು ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯು ತಿರುಗುವುಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಿಸಿಗಾಲು-ನೆಗೆತ(ಸ್ಪ್ಲಿಟ್)ವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ದೇಹದ ಅಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಲು ಕನಿಷ್ಠ ೪೫° ಕೋನದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಈ ನೆಗೆತವು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿಯು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿ ಎತ್ತಿ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಎತ್ತಿ-ತಿರುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮರೀನಾ ಚರ್ಕಸೋವ ಮತ್ತು ಸರ್ಗೈ ಶಾಕ್ರೈ ೧೯೭೭ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.{{Fact|date=April 2007}} === ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುವುದು === '''ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುವುದು''' ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ಪುರುಷನು ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಜೋಡಿ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೊ ಲೂಪ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಚೊವನ್ನು ಸುಲಭ ನೆಗೆತಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಲೂಪ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಪ್ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ನೆಗೆತವೆಂದರೆ ಆಕ್ಸೆಲ್. ನೆಗೆಯುವುದರ ವೇಗ ಹಾಗೂ ನೆಗೆತದ ದೂರ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುವುದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಅಂಕದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು, ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಬಾರದು. ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರವೇಶಗಳು ಅಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾದ ನೆಗೆತವೆಂದರೆ ಆಕ್ಸೆಲ್ ನೆಗೆತವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡುವುದು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ರೇನಾ ಇನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್ ಜೂನಿಯರ್ ೨೦೦೬ರ U.S. ಫಿಗರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೨೦೦೬ರ ವಿಂಟರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. === ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ === '''ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ''' ಯು ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಮಾಂತರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ತೂಗಾಡಿಸುವಾಗ ಪುರುಷನೂ ಸಹ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲೆಯ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗಿನ ಎಲ್ಲೆಯ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾದುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲೆಯ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆಯು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದುದಾಗಿದೆ. ಶೂಟ್-ದಿ-ಡಕ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಚ್-ಫೂಟ್ ಸ್ಥಿತಿ, ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಕೈಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಚ್-ಫೂಟ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮೊದಲಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶಗಳು ಅಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. === ಜೋಡಿ ತಿರುಗುವಿಕೆ === '''ಜೋಡಿ ತಿರುಗುವಿಕೆ''' ಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮತೋಲನವು ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿ ತಿರುಗಲು ಏಕಾಂಗಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ತಿರುಗುವ ವೇಗ, ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಮೊದಲಾದವು ಅಂಕದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಜೋಡಿಗಳು CW ಮತ್ತು CCW ದಿಕ್ಕುಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ತಿರುಗಬಹುದು. === ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಲನೆಗಳು === [[File:SawtschenkoSzolkowy 1.jpg|250px|thumb|right|ಮಹಿಳೆಯು ಪಾದವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಪುರುಷನು ಅರಬ್ಬಿ-ವಿನ್ಯಾಸ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವುದು.]] ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಂಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಚಲನೆಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ನೆಗೆತ, ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಣಿಗಳು, ಸುತ್ತುವ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಇತರ ಚಲನೆಗಳು. 'ಇಬ್ಬರು ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್' ಮಾಡುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಚಲನೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ಕೇಟರ್‌ನ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು, ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಿಪ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ನೆಗೆತದಲ್ಲಿ, ಜೋಡಿಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ನೆಗೆತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರ ನೆಗೆತವನ್ನು ಅಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಎರಡೂ ನೆಗೆತಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದು ಯಾವುದೊ ಅದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದುದರಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೆಗೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಜೊತೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ನೆಗೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡಬಹುದು. ಏಕಾಂಗಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೌಶಲವನ್ನು ಸೇರಿಸುವವರೆಗೆ ನೆಗೆತವನ್ನು ತಡಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕತೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಯ, ಸ್ಥಾನಗಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಾಮಿಪ್ಯ, ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಿರುಗುವ ವೇಗ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗಾರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ತಿರುಗುವ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ವೇಗ, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಹರವು, ಬಾಗುವುದರ ಆಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೊದಲಾದವು ಅಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಚಲನೆಗಳೆಂದರೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನೂ ತೋಳುಗಳನ್ನೂ ಅಗಲಿಸುವುದು, ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಇನಾ ಬಾಯರ್ಸ್, ಕ್ಯಾಂಟಿಲೆವರ್ಸ್, ನೃತ್ಯದಿಂದ ಎತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಇತರೆ. ಜೋಡಿಗಳು ಈ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. == ನಿಯಮ-ವಿರುದ್ಧ ಚಲನೆಗಳು == [[File:Detroiter.jpg|thumb|right|ಕ್ಯೋಕ ಇನಾ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಜಿಮ್ಮರ್‌ಮನ್ ಒಂದು ಕೈಯ 'ಡೆಟ್ರೋಯ್ಟರ್'ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ ಕುಶಲಚಲನೆಗಳು ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಲಿಂಪಿಕ್-ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಯಮ-ವಿರುದ್ಧ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ೬.೦ ಮತ್ತು ISU ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ್'' ಅಥವಾ ''ಬೌನ್ಸ್ ಸ್ಪಿನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಆಕೆಯ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳಿಂದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ಕೇವಲ ಆಕೆಯ ಕಣಕಾಲಿನ ಮೇಲಿನ ಪುರುಷನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಹಿಳೆಯು ಆವರ್ತಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯ ತಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಅದರ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. * ''ಡೆಟ್ರೋಯ್ಟರ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ, ಆತನು ಎರಡು-ಪಾದದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಾಗ ಆಕೆಯನ್ನು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಪುರುಷನು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಆಕೆಯ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಹಿಡಿತವು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಚಲನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ನಿಯಮ-ವಿರುದ್ಧ ಕುಶಲಚಲನೆಗಳೆಂದರೆ: * ಪಲ್ಟಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯ ನೆಗೆತ * ತಪ್ಪು ಹಿಡಿತದಿಂದ ಎತ್ತುವುದು * ಪುರುಷನು ೩ ½ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆವರ್ತನಗಳೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತುವುದು * ಮಹಿಳೆಯ ಕೈ ಅಥವಾ ಪಾದವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಆಕೆಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸುವ ಪುರುಷನ ತಿರುಗುವ ಚಲನೆಗಳು * ತಿರುಚುವ-ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಚಕ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವ ಚಲನೆಗಳು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. * ಒಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರನ ಕಾಲು, ಕೈ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಕ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವ ಚಲನೆಗಳು * ಒಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರನೆಡೆಗೆ ನೆಗೆಯುವುದು * ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವುದು == ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು == *''ಮಿರರ್ ಜೋಡಿಗಳು'' ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಭ್ರಮಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿರಳ ತಂಡಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಜೋಡಿಯೆಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಯಮಗುಚಿ (ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ) ಮತ್ತು ರುಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಂಡೊ (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ). ಜಿಲ್ ವಾಟ್ಸನ್(ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಒಪ್ಪೆಗಾರ್ಡ್(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ) ಸಹ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಗೆತವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಟಿಫ್ಫಾನಿ ವೈಸ್ (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಟ್ರೆಂಟ್ (ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ) ಸಹ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದರು. *''ಮಿರರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್'' ಮಿರರ್ ಜೋಡಿಗಳಂತಹುದೇ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ನೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ತಿರುಗುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಂಡ್ರೀ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ರೆ ಬ್ರುನೆಟ್‌ನ ಜೋಡಿ ತಂಡವು ಈ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9125247 ಆಂಡ್ರೀ ಬ್ರುನೆಟ್ ಆಂಡ್ ಪಿಯೆರ್ರಿ ಬ್ರುನೆಟ್ - ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ]</ref> *''ಶಾಡೊ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಮುಟ್ಟದೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. *''ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಜೋಡಿ'' ಎಂದರೆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಜೋಡಿ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಿಶ್ರ ಜೋಡಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಜೋಡಿಯು ISU ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. == ಅರ್ಹತೆ == ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಪೌರತ್ವವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರರಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಸ್ಕೇಟರ್ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಿಯಮಗಳು ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರವಾಗಿ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ದಿನದಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಸ್ಕೇಟರ್ ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಇದು ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ (ಮತ್ತು ಐಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳಿಗೆ) ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರವು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಇದು ಎರಡು-ವರ್ಷ ಬಹಿಷ್ಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಯೂನಿಯನ್ ವಯಸ್ಸಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್, ಫೋರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು, ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ೧ರೊಳಗೆ ೧೫ ವರ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿರಿಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ೧೪ ವರ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು. ಜೂನಿಯರ್-ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು, ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗೆ ಜುಲೈ ೧ರೊಳಗೆ ೧೩ ವರ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ೧೯ ವರ್ಷ (ಮಹಿಳೆಯರು) ಅಥವಾ ೨೧ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ (ಪುರುಷರು) ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಾರದು.<ref name="espn">{{cite news | url = http://sports.espn.go.com/oly/figureskating/news/story?id=6120559 | title = China eyed over 9 athletes' ages | author = |date = February 14, 2011 | work = [[Associated Press]] | publisher = [[ESPN]] | accessdate = February 14, 2011}}</ref> ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಡದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. == ಅಫಘಾತಗಳು == [[File:VolosharMorozov SP EC2007.JPG|thumb|right|ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಗಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.]] ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ೪ ಮೀಮೀ (೩/೧೬ ಇಂಚು) ದಪ್ಪವಿರುವ ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕುಶಲಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತುವಾಗ ಬಿದ್ದರೆ ತಲೆಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="04sa">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_265308.html | title = Skater injured at Skate America | last = Klimovich Harrop | first = JoAnne | date = October 24, 2004 | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | accessdate = November 27, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಂತ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ಜೋರಾದ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗಿನ ಊತಕಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ಊದಿಕೊಂಡಿದುದರಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ ಐರಿನಾ ರೋಡ್ನಿನಾ ೧೯೭೨ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.<ref name="profile">{{cite web | url= http://www.peoples.ru/sport/fskating/rodnina/ | title= Ирина Константиновна Роднина | trans_title = Irina Konstantinovna Rodnina | last= Pushkina | first= Oksana | date= October 3, 2004 | work= peoples.ru | language=Russian | accessdate= April 23, 2011 }}</ref> ಟಾಟಿಯಾನ ಟೋಟ್ಮಿಯಾನಿನ ೨೦೦೪ರ ಸ್ಕೇಟ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು, ಆದರೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪೆಟ್ಟಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="04skateamerica">{{cite news | url = http://findarticles.com/p/news-articles/columbian-vancouver-wash/mi_8100/is_20041024/scary-fall-mars-skate-america/ai_n51299547/ | title = Scary fall mars Skate America ; Totmianina taken to hospital after | last = Yates | first = Jennifer C. | date = October 24, 2004 | work = [[Associated Press]] | publisher = [[FindArticles]] | accessdate = November 27, 2010 | archive-date = ನವೆಂಬರ್ 24, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111124110708/http://findarticles.com/p/news-articles/columbian-vancouver-wash/mi_8100/is_20041024/scary-fall-mars-skate-america/ai_n51299547/ | url-status = dead }}</ref> ಜೆ. ಪಾಲ್ ಬಿನ್ನೆಬೋಸ್ ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ಎತ್ತುವಾಗ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟು ತಗುಲಿತು; ಆತ ಭಾಗಶಃ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="usatoday">{{cite news | url = http://www.usatoday.com/sports/olympics/2010-12-21-j-paul-binnebose-skater_N.htm | title = Skater Binnebose back on the ice, teaching after brain surgery | last = Beiser | first = H. Darr |date = December 21, 2010 | work = [[USA Today]] | accessdate = December 22, 2010}}</ref> ಜೊತೆಗಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಸೀಳುಗಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಿಳಾ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲೆ/ಮುಖದ ಗಾಯಗಳು ಆಗಿವೆ, ಅವರೆಂದರೆ ಎಲೀನಾ ಬೆರೆಜ್ನಾಯ,<ref name="comeback">{{cite web | url = https://www.nytimes.com/1997/03/19/sports/russian-s-comeback-in-pairs-is-stunning.html | title = Russian's Comeback In Pairs Is Stunning | last = Longman | first = Jere |publisher = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | date = March 19, 1997 | accessdate = 6 June 2010 }}</ref> ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಡುಬೆ,<ref name="usfsa020807">{{cite news | url = http://www.usfigureskating.org/event_story.asp?id=37561 | title = Statement About Condition of Canadian Pairs Skater Jessica Dube | last = | first = | date = February 8, 2007 | work = [[U.S. Figure Skating]] | publisher = | accessdate = April 17, 2011 | archive-date = ಜೂನ್ 13, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110613080117/http://www.usfigureskating.org/event_story.asp?id=37561 | url-status = dead }}</ref><ref name="ctv011608">{{cite news | url = http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20080116/figure_skaters_080116/20080116?hub=CTVNewsAt11 | title = Skaters recover from slash, ready to defend title | last = | first = | date = January 16, 2008 | work = [[CTV]] | publisher = | accessdate = April 17, 2011 | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080220224456/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20080116/figure_skaters_080116/20080116?hub=CTVNewsAt11 | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲಿನಾ ಮ್ಯಾನಿಯಾಚೆಂಕೊ.<ref name="isu">{{isu name | id=00000157 | name=Galina Efremenko}}</ref> ಅಂತಹ ಅಪಘಾತಗಳು ಇತರ ಚಲನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಉದಾ, ಸೇಡಿ ಡೆನ್ನಿ ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ನೆಗೆತಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಜೆರೆಮಿ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್‌ರ ಕಣಕಾಲಿನ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದರು, ಈ ಗಾಯಕ್ಕೆ ೪೨ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="icenetfeb12">{{cite news | url = http://web.icenetwork.com/news/article.jsp?ymd=20110212&content_id=16625346&vkey=ice_news | title = Denney, Barrett out of Four Continents | first = Sarah S. | last = Brannen | date = February 12, 2011 | work = IceNetwork.com | accessdate = February 13, 2011 | archive-date = ಜುಲೈ 13, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110713002149/http://web.icenetwork.com/news/article.jsp?ymd=20110212&content_id=16625346&vkey=ice_news | url-status = dead }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಮಿಯಾಗನ್ ದುಹಾಮೆಲ್ ಪಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ನೆಗೆತಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕ್ರೈಗ್ ಬುಂಟಿನ್‌ರ ಕೈಯನ್ನು ಸೀಳಿದರು.<ref name="tgam111508">{{cite news | url = http://www.theglobeandmail.com/sports/article723116.ece | title = Bad cut can't stop Buntin | last = Smith | first = Beverley |date = November 15, 2008 | work = [[The Globe and Mail]] | accessdate = May 6, 2011 }}</ref> ತಿರುಚಿ ಎತ್ತುವಿಕೆಯೂ ಸಹ ಇಬ್ಬರು ಜೊತೆಗಾರರಿಗೂ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವಾಗ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ತಳ್ಳಬಹುದು; ಈ ಅಪಘಾತಗಳು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾ, ದುಹಾಮೆಲ್ ೨೦೧೧ರ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್ ರಾಡ್ಫೋರ್ಡ್‌ರ ಮೂಗನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="gs042711wps">{{cite news | url = http://www.goldenskate.com/articles/2010/w_ps.shtml | title = Pang and Tong lead pairs in Moscow | last = Flade | first = Tatiana |date = April 27, 2011 | work = GoldenSkate | accessdate = May 6, 2011 }}</ref><ref name="photosdrw11">{{cite news | url = http://photoblog.msnbc.msn.com/_news/2011/04/27/6544477-figure-skater-finishes-performance-despite-taking-an-elbow-to-the-face | title = PhotoBlog: Figure skater finishes performance despite taking an elbow to the face | last = | first = | date = April 27, 2011 | work = | publisher = [[MSNBC]] | accessdate = April 27, 2011 | archive-date = ಜನವರಿ 12, 2012 | archive-url = https://www.webcitation.org/64e9lzl5D?url=http://photoblog.msnbc.msn.com/_news/2011/04/27/6544477-figure-skater-finishes-performance-despite-taking-an-elbow-to-the-face | url-status = dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾ, ೨೦೦೯ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೀಮ್ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಡುಬೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಸ್ ಡ್ಯಾವಿಸನ್.<ref name="st042009">{{cite news | url = http://www.skatetoday.com/2009/04/20/dube-and-davison-to-return-to-canada/ | title = Dube and Davison to Return to Canada | last = Ritoss | first = Robin | date = April 20, 2009 | work = Skate Today | accessdate = April 17, 2011 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928074453/http://www.skatetoday.com/2009/04/20/dube-and-davison-to-return-to-canada/ | url-status = dead }}</ref> ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುವುದರ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಬಲವೂ ಸಹ ಮಹಿಳೆಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ವಾಡ್ ಎಸೆತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಗಳು ಅವರ ಸಂಗೀತವು ನುಡಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾರ್ಗದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಜೋಡಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದುದರಿಂದ, ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಜೋಡಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪಘಾತಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಐಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಯಸ್ಸಿಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಳೆಯ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಕೇವಲ ಜೋಡಿ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌ == {{reflist}} * [http://www.sportcentric.com/vsite/vnavsite/page/directory/0,10853,4844-152055-169271-nav-list,00.html ISU ಜಡ್ಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060625052843/http://www.sportcentric.com/vsite/vnavsite/page/directory/0,10853,4844-152055-169271-nav-list,00.html |date=2006-06-25 }} * ರೊಸ್ಸಾನೊ, ಜಾರ್ಜ್ [http://www.iceskatingintnl.com/archive/features/lifts.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713001513/http://www.iceskatingintnl.com/archive/features/lifts.htm |date=2011-07-13 }}[http://www.iceskatingintnl.com/archive/features/lifts.htm ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713001513/http://www.iceskatingintnl.com/archive/features/lifts.htm |date=2011-07-13 }} * [http://figureskating.about.com/od/branchesoffigureskating/p/pairs.htm ಎಬೌಟ್ ಪೇರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075014/http://figureskating.about.com/od/branchesoffigureskating/p/pairs.htm |date=2011-07-07 }} * [http://www.sltrib.com/sltrib/sports/50898491-75/skating-figure-says-club.html.csp ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಈಸ್ ಎಬೌಟ್ ‘ಟ್ರಸ್ಟ್’] {{Figure skating}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫಿಗರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್‌]] 328pt9f7mje215k5hn60gn6q8e6dc79 0 30774 1371994 1347041 2026-04-24T13:14:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371994 wikitext text/x-wiki '''ಜನನ''' ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, [[ತಿಂಗಳು]], ಇಸವಿಗಳ ವಿವರ. ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೆ ನಡೆದಿರುವ ಸಂಘಟನವು ಜನನ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು [[ವರ್ಷ]]ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. {| class="infobox biography vcard" style="width:22em" ! colspan="2" style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |<span class="fn">ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಚಕ್ರಗಳು</span> |- | colspan="2" style="text-align:center" |[[ಚಿತ್ರ:St_Marks_Venice_Clock.jpg|frameless]]<div>ವೆನಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ಗಡಿಯಾರ</div> |} <span> </span>ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ದೃಢೀರಣಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. <span> </span> <span> </span> =='''ಪರಿಚಯ'''== * ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ತಾಯಿಗಳಿಂದ ಜನನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪ್ರೀತಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಜನ್ಮ ದಿನವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತೇವೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಆಗ ನಾವು ನಮ್ಮ [[ಜನ್ಮದಿನ|ಹುಟ್ಟು]]ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. =='''ಚರಿತ್ರೆ'''== * ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಮೊದಲು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. [[ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ]]ರು ಪ್ರತಿ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಕ್ಕೆ, ಪ್ರತಿ [[ಗ್ರಹ]]ದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು, ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. =='''ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಶಿಫಲ'''== * ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. * ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚಿ 21 ನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 19 ನೆಯ ದಿನ ವರೆಗೂ ಏರೀಸು ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆ [[ಬೆಂಕಿ]]ಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಧೈರ್ಯವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಶಾವಾದದಿಂದ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. * ಏಪ್ರಿಲ್ 20 ನಿಂದ ಮೇ 20 ವರೆಗೂ ಟಾರಸ್ ಚಿಹ್ನೆ. ಇದು [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜನರು ತಾಳ್ಮೆ ಇಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದ್ದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಮಾಡುವುದು ಟಾರಸ್ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಯಾವ ಕಷ್ಟದ ಎದುರಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. * ಮೇ 21 ರಿಂದ ಜೂನ್ 20 ವರೆಗೂ ಜೆಮಿನಿ ಚಿಹ್ನೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಗಾಳಿ/ವಾಯು|ಗಾಳಿ]]ಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಜೆಮಿನಿ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ಜನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಜೆಮಿನಿ ಚಿಹ್ನೆಯವರು ತುಂಬಾ ವೇಗದಿಂದ ರೂಢಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. * ಇವರಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ, ಹಾಗೂ ಇವರಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಹ್ನೆಯು ಜೂನ್ 21 ರಿಂದ ಜುಲೈ 22 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ನೀರು|ನೀರಿ]]ನ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಹಠವಾದ ಜನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಶಕ್ತಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವರು ನಿಷ್ಠಾವಂತರು. * ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಹ್ನೆಯವರು ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ, ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಜುಲೈ 23 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 22 ವರೆಗೂ ಲಿಯೋ ಚಿಹ್ನೆಯು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಂಕಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಲಿಯೋ ಚಿಹ್ನಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನರು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯವರು ಎಷ್ಟು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ಹೃದಯವಿದ್ದವರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬಹಳ ಉದಾರವಾದ ಜನರು. ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಜೀವನವನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. * ಬೇರೆಯವರನ್ನು ನಗಿಸುವುದು ಇವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಗೋ ಆಗಸ್ಟ್ 23 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯವರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯ. ಬಹಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಲಿಬ್ರಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾಳಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತುಂಬಾ ಉದಾರತನವನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯಾಯವು ಇವರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಬೇರೆ ಜನರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಇವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ, ಆ ಅಂಶ ಇವರನ್ನು ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 21 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಚಿಹ್ನೆ. ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಚಿಹ್ನೆಯ ಜನರಲ್ಲಿ ತಾರಕವು ಹೆಚ್ಚು. ಇವರು ಬಹಳ ಧೈರ್ಯವಂತರು. ಇವರು ಭಾವೋದ್ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೊಂಡುತನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು. ಇವರು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೆಳೆಯರು ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಸಲ ಅವರು ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಜೀವಾವಧಿಯ ಗೆಳೆಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಸಾಜಿಟೇರಿಯಸ್ ನವೆಂಬರ್ 22 ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಂಕಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನರು ಬಹಳ ಉದಾರತನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಲೋಕವನ್ನು, ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಆದರ್ಶಾತ್ಮಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು. * ಕೇಪ್ರಿಕಾರ್ನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22 ರಿಂದ ಜನವರಿ 19 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಜನರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದ್ದವರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಹಿಡಿತ ಬಹಳ ದೃಢವಾದುದು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಇವರು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳಗಿಂತ ಕೇಪ್ರಿಕಾರ್ನ್ ಚಿಹ್ನೆಯ ಜನರು ಬಹಳ ವಿಚಾರಶೀಲರಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಅಕ್ವೇರಿಯಸ್ ಜನವರಿ 20 ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 18 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾಳಿಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನರು ಬಹಳ ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಇವರಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವರು ನಾಚಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದ ಸ್ತಬ್ಧವಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. * ಪೈಸಿಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 20 ವರೆಗೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವವರ ಹೃದಯಗಳು ಮೃದವಾಗಿ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಇಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವರಿಗೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕೌಶಲಗಳು ಬಹಳ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವರು ವಿವೇಕವುಳ್ಳ ಜನರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. == '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' == {{Cite web|url=https://astrology-zodiac-signs.com/|title=12 Astrology Zodiac Signs Dates, Meanings and Compatibility}} {{Cite web|url=https://historynet.com/when-did-people-start-celebrating-birthdays.htm|title=When Did People Start Celebrating Birthdays? {{!}} HistoryNet}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು]] 0pfpmkvpaypa42757i6d5ooc6xnnnr5 0 64194 1372005 1347623 2026-04-24T15:36:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372005 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name = ಜಾರ್ಜ್ ಗೇಮೋವ್ |birth_name=Georgiy Antonovich Gamov |image = |image_size = 250px |caption = ಜಾರ್ಜ್ ಗೇಮೋವ್ |birth_date = {{birth date|1904|3|4}} ([[Old Style|O.S.]] February 20, 1904) |birth_place = [[ಒಡೆಸ್ಸಾ]], [[ರಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] |death_date = {{death date and age|1968|8|19|1904|3|4}} |death_place = [[ಬೌಲ್ಡರ್, ಕೊಲೆರಾಡೋ]],ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ |residence = |citizenship = [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್]], <br> ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ |field = [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]], [[ವಿಜ್ಞಾನ ಬರಹಗಾರ]] |work_institutions = [[University of Göttingen]]<br>[[Niels Bohr Institute]]<br>[[Cavendish Laboratory]]<br>[[George Washington University]]<br>[[University of California, Berkeley]]<br>[[University of Colorado Boulder]] |alma_mater = |doctoral_advisor = [[Alexander Alexandrovich Friedman|Alexander Friedmann]] |doctoral_students = [[Ralph Asher Alpher]]<br>[[Vera Rubin]] |known_for = [[Gamow factor]]<br>[[Gamow–Teller transition]]<br>[[Alpher–Bethe–Gamow paper]]<br>[[Alpha decay]]<br>[[Liquid drop model]]<br>[[quantum tunnelling]]<br>[[Big Bang]]<br>''[[One Two Three... Infinity]]'' |influences = |influenced = |prizes = [[ಕಳಿಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೧೯೫೬) |footnotes = |signature = }} '''ಜಾರ್ಜ್ ಗೇಮೋವ್'''(ಮಾರ್ಚ್ 4,1904 – ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1968),ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು ಅನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಲೇಖಕನಾಗಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೇ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಇವನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರನೇಕರಿಗೆ ಗೇಮೋವ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ವಿಷಯವೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಈತ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿರುವನಲ್ಲದೆ [[ಅಣುಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== *ಗೇಮೋವ್ ಯುಕ್ರೇನಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಒಡೆಸ್ಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿ 1904 ರ ಮಾರ್ಚ್ 4 ರಂದು ಜನಿಸಿದ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ [[ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರಾಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಪದವೀಧರನಾದ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ತರುಣ ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇಸಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. *[[ಪರಮಾಣು]] ರಚನೆಗೆ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಬಾರ್ನ್]] ತಂಡದವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಬೀಜದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವವನ್ನೂ (ನ್ಯಾಚುರಲ್ ರೇಡಿಯೊ ಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಲಾರ್ಡ್ ರುದರ್ಫರ್ಡ್ ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಧಾತುಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ (ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮ್ಯುಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌) ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾದ. *ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈತ 1928 ರಲ್ಲಿ ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರಾಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿ.ಎಚ್ ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1928-29ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಪನ್‍ಹೇಗನ್]] ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಥಿಯೊರಿಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ [[ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್|ನೀಲ್ಸ್‌ ಬೋರನ]] ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಉಷ್ಣಬೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳನ್ನು (ಥರ್ಮೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್‌) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ [[ಆಟ್ಕಿನ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಹೌಟರ್ಮಾನ್ಸ್‌ರವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ. *ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೇಂಬ್ರಿಜಿನಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರುದರ್ಫರ್ಡ್‍ನ ಒಡನೆಯೂ ಪುನಃ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೋಪನ್‍ಹೇಗನ್‍ನಲ್ಲಿ [[ನೀಲ್ಸ್‌ ಬೋರ್‍]]ನ ಒಡನೆಯೂ ಕಳೆದು 1931 ರಲ್ಲಿ ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರಾಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. 1933ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲ್ವೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅಮೆರಿಕದ [[ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದವರು ಗೇಮೋವ್ ನನ್ನು ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. *ಆ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಗೇಮೋವ್ ಪುನಃ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲೇ ಇಲ್ಲ: [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ. 1956ರ ವರೆಗೂ ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಅನಂತರ [[ಕಾಲೊರಾಡೋ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ==ಸಂಶೋಧನೆಗಳು== *ಪರಮಾಣು ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟಾನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುದಾಕರ್ಷಣೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಟ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್) ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಯಾವುದೋ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬಲಗಳಿವೆಯಷ್ಟೆ? ಈ ಬಲಗಳಿಗೂ ದ್ರವ ದಲ್ಲಿ [[ಅಣು]]ಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿ ರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಾಂಸಕ್ತಿಕ ಬಲಗಳಿಗೂ (ಕೊಹಿಸಿವ್ ಫೋರ್ಸಸ್) ಸಾಮ್ಯವಿರಬಹುದೆಂದು 1930 ರಲ್ಲಿ ಗೇಮೋವ್ ಸೂಚಿಸಿದ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಪರಮಾಣು ಬೀಜವನ್ನು ದ್ರವದ ಒಂದು ಹನಿ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. *ಗೇಮೋವ್ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಈ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಪರಮಾಣು ಬೀಜದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅದರಲ್ಲೂ ಬೀಜ ವಿದಳನವನ್ನು (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫಿಷನ್) ವಿವರಿಸಲು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೋರ್ನ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈತ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು [[ಕೋಪನ್‍ ಹೇಗನ್‍]]ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೇಮೋವ್ ಆಟ್ಕಿನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಹೌಟರ್ಮಾನ್ಸ್‌ರವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಒಳಗಡೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಉಷ್ಣಬೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುವ ದರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ತನ್ನ ದ್ರವದ ಹನಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ. ಇವನು ರೂಪಿ ಸಿದ ಸೂತ್ರವನ್ನು [[ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಬಾಂಬ್]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗೇಮೋವ್ [[ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳ (ರೆಡ್ ಜಯಂಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌) ಒಳರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಮುಗಿಯುತ್ತ ಬಂದಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೆಂದು ಅವನು ತೋರಿಸಿದ. ನಕ್ಷತ್ರದ ವಯಸ್ಸೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಅದು ತಣ್ಣಗಾಗುವುದೆಂದು ಅದುವರೆಗೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದುದು ತಪ್ಪೆಂಬುದು ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. *[[ನಕ್ಷತ್ರ]]ದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೀಗೆ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರದೊಳಗಿನ ಬೈಜಿಕಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದೆಂದೂ ಅವು ನಕ್ಷತ್ರದ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾದು ಹೊರಗೆ ಬಂದುಬಿಡುವುದರಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉಷ್ಣತೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದೆಂದೂ ಅವನು ತೋರಿಸಿದ. ಗೇಮೋವ್ ಮತ್ತು ಷೋನ್ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ರೂಪಿಸಿದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಉರ್ಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (ಉರ್ಕ ಪ್ರೋಸೆಸ್) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. *ವಿಶ್ವದ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಮೇತರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ [[ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ (ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಥಿಯರಿ) ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ ಗೇಮೋವ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ. ಲೆಮೇತರನ ಕಲ್ಪನೆಯ [[ವಿಶ್ವಾಂಡ]] (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಗ್) ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡ ತರುವಾಯ ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಧಾತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುವೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಗೇಮೋವ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. *ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ [[ಸ್ಥಿಮಿತ ಸ್ಥಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] (ಸ್ಟೆಡಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಥಿಯರಿ) ಅಥವಾ ಅವಿರತ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಥಿಯರಿ) ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಗನಾದ [[ಫ್ರೆಡ್ ಹಾಯ್ಲ್‌]]ನಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕ ಗೇಮೋವ್. ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ಗೇಮೋವ್ ಲೆಮೇತರ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ==ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ== 1954 ರಲ್ಲಿ ಗೇಮೋವ್ [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ [[ಪ್ರೋಟೀನು]]ಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ [[ನ್ಯೂಕ್ಲೆಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದೆಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲ]]ಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ತ್ರಿವಳಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸೂಚಿಸಿದವನೂ ಈತನೇ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ 1961 ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹೇರಳವಾದ ಪುರಾವೆ ದೊರೆತಿದೆ. ==ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕನಾಗಿ== *ಗೇಮೋವ್ ಖ್ಯಾತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ. ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬೆಳೆದದ್ದು [[ರಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ; ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದದ್ದು [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಯ ಮೂಲಕ. ಬಹುಶಃ ಈತನಿಗೆ 25 ವರ್ಷ ತುಂಬುವವರೆಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತನೆನಿಸಿಕೊಂಡ. ನಾಲ್ಕಾರು ಪ್ರೌಢವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. * ಟಾಂಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಇನ್ ವಂಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಟಾಂಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ಸ್‌ ದಿ ಆಟಮ್ ಮುಂತಾದ ಈತನ ಟಾಂಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮೊದಲು ಹೊರಬಂದಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುಗರ ಮೇಲೆ ಅವು ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ಅದ್ಭುತವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೇಮೋವ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ==ಗೌರವಗಳು== # ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಗೇಮೋವ್ನನ್ನು 1950 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿತು. # 1953 ರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. # 1965ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಚರ್ಚಿಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದೇಶೀ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. # [[ಯುನೆಸ್ಕೊ]] ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ [[ಕಳಿಂಗ ಬಹುಮಾನ]] 1956ರಲ್ಲಿ ಗೇಮೋವ್ಗೆ ದೊರೆಯಿತು. # ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದವರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ದತ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುವ ಈ ಬಹುಮಾನದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುಮಾನಿತರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಂದ ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಅದರಂತೆ ಗೇಮೋವ್ 1956ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ. ==ನಿಧನ== [[File:Gamow George grave.jpg|thumb|Grave of George Gamow in Green Mountain Cemetery, Boulder, Colorado, USA]] 1968ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 19ರಂದು ಕಾಲೊರಾಡೋನಲ್ಲಿರುವ ಬೌಲ್ಡರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈತ ನಿಧನನಾದ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.colorado.edu/physics/Web/Gamow/life.html Memorial Lecture Series (University of Colorado Boulder)] * [http://www.norskfysikk.no/nfs/old/epsbiografer/GAMOW.PDF Biographic sketch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927033649/http://www.norskfysikk.no/nfs/old/epsbiografer/GAMOW.PDF |date=2007-09-27 }} (in [[Portable Document Format|PDF]]) * [http://www.kolmogorov.com/Gamow.html Gamow Books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807033920/http://www.kolmogorov.com/Gamow.html |date=2011-08-07 }} * [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people/Gamow,+George Annotated bibliography for George Gamow from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060828135200/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people%2FGamow%2C+George |date=2006-08-28 }} * [http://www.dcmemorials.com/index_indiv0001387.htm Gamow memorial] at George Washington University * [http://www.aip.org/history/ohilist/4325.html Oral History interview transcript with George Gamow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124151512/http://www.aip.org/history/ohilist/4325.html |date=2009-11-24 }} – a lengthy interview, a few months before Gamow died; includes reminiscences about his family, education, career, and writing. * [http://images.google.com.au/imgres?imgurl=http://www.nndb.com/people/349/000099052/george-gamow-1-sized.jpg&imgrefurl=http://www.nndb.com/people/349/000099052/&usg=__UkHGUg2JUgBaAcpy9IVOqOSyT_s=&h=323&w=241&sz=23&hl=en&start=1&um=1&tbnid=hMllLEm587Ba7M:&tbnh= Gamow 25 April 1968, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives] * [http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/gamow-george.pdf National Academy of Sciences Biographical Memoir] * {{cite web|last=Bowley|first=Roger|title=αβγ – The Alpha Beta Gamma Paper|url=http://www.sixtysymbols.com/videos/alphabetagamma.htm|work=Sixty Symbols|publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]]|author2=Merrifield, Michael|author3=Padilla, Antonio (Tony)|access-date=2015-01-03|archive-date=2016-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417074913/http://www.sixtysymbols.com/videos/alphabetagamma.htm|url-status=dead}} * [http://library.gwu.edu/ead/ms0252.xml Preliminary Guide to the George Gamow Papers, 1934-1955, Special Collections Research Center, Estelle and Melvin Gelman Library, The George Washington University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213001346/http://library.gwu.edu/ead/ms0252.xml |date=2014-12-13 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೇಮೋವ್, ಜಾರ್ಜ್}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] sud96tsy2yzssjs7a1w3j0teo4myntv 0 76315 1372019 1348836 2026-04-24T21:01:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372019 wikitext text/x-wiki [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ '''ಟೈಟ್ರೇಷನ್''' ('''ಅನುಮಾಪನ''') ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.dartmouth.edu/~chemlab/techniques/titration.html |title=ಡಾರ್ಟ್ ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜ್. ಟೈಟ್ರೇಷನ್ ಎಂದರೇನು? |access-date=2015-12-22 |archive-date=2015-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151231003944/http://www.dartmouth.edu/~chemlab/techniques/titration.html |url-status=dead }}</ref> ಅಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರದ ಒಂದು ದ್ರಾವಣದೊಡನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ದ್ರಾವಣದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವಿಧಾನ. == ವಿಧಾನ == [[File:Winkler Titration Prior Titration.jpg|thumb|ಟೈಟ್ರೇಷನ್ ಉಪಕರಣ]]"ಎ" ಎಂಬ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ರಾವಣ "ಬಿ" ಎಂಬುದನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಾ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ "ಬಿ" ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಬೆರೆಸಿದಾಗ ಎರಡೂ ದ್ರಾವಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ ತನ್ಮೂಲಕ "ಎ" ಎಂಬ ದ್ರಾವಣದ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಭಾಗಿಗಳಾದ ದ್ರಾವಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ನಾರ್ಮ್ಯಾಲಿಟಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಬಲತೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದರ ನಾರ್ಮ್ಯಾಲಿಟಿಯನ್ನು N₁V₁= N₂V₂ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಟೈಟ್ರೇಷನ್ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನುಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿ 1. ನಾರ್ಮ್ಯಾಲಿಟಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ದ್ರಾವಣ; ಇಂಥ ಪ್ರಮಾಣಿಕ (ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಡ್ ೯) ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪರಿಶುದ್ಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಧನ; 2. ಬ್ಯೂರೆಟ್, ಪಿಪೆಟ್, ಆಲಿಕೆ, ಅನುಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಫ್ಲಾಸ್ಕುಗಳು (ಜಾಡಿ) ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶುಭ್ರವಾಗಿ ತೊಳೆದು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಗಲಬರಿಸಿರಬೇಕು.ಬ್ಯೂರೆಟ್ ಮತ್ತು ಪಿಪೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಮುನ್ನ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯಾ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಗಲಬರಿಸಬೇಕು. ಮೇಲಿರುವ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಉಪಕರಣವು ಬ್ಯೂರೆಟ್ (burette). ಬ್ಯೂರೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಬಿ" ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿರುವ ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿ "ಎ" ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯೂರೆಟ್ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಸ್ಟಾಪ್ ಕಾಕ್ ಎಂಬ ತಿರುಪನ್ನು ಬಳಸಿ ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ "ಬಿ" ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಫ್ಲಾಸ್ಕಿಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ ದ್ರಾವಣಗಳು ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿದವೇ ಎಂದು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಟೈಟ್ರೇಷನ್ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.aca.2006.04.048|title=Digital image-based titrations|year=2006|last1=Gaiao|first1=Edvaldo da Nobrega|last2=Martins|first2=Valdomiro Lacerda|last3=Lyra|first3=Wellington da Silva|last4=Almeida|first4=Luciano Farias de|last5=Silva|first5=Edvan Cirino da|last6=Araújo|first6=Mário César Ugulino|journal=Analytica Chimica Acta|volume=570|issue=2|pages=283–290|pmid=17723410}}</ref> ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗಾತ್ರ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ (ಉದಾ: 25 ಮಿ.ಲೀ.) ಬ್ಯೂರೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕುಲುಕಬೇಕು. ಕ್ರಿಯಾಂತ್ಯ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂರೆಟ್ಟಿನಿಂದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟಾಗಿ ಹಾಕಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಸಿಲ್ವರ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಪರ್ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್ ಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಬಣ್ಣ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಿಯಾಂತ್ಯದ ನಿರ್ಣಯ ಸುಲಭ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿರುವ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು (ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್) ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲಿಟ್ಮಸ್]], ಮೀಥೈಲ್ ಆರೆಂಜ್, ಮೀಥೈಲ್ ರೆಡ್, ಮತ್ತು ಫೀನಾಲ್‍ಫ್ಥಲೀನುಗಳು ಆಮ್ಲ-ಕ್ಷಾರಗಳ ಅನುಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪರಿಚಿತಸೂಚಕಗಳು. ಆಮ್ಲ-ಕ್ಷಾರಗಳ ಬಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ pH ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸೂಚಕವನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ, [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ]], ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕತ್ವ, ರೋಧ, ಶಾಖ, ವಕ್ರೀಭವನಾಂಕ, [[ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ]], ಪ್ರಭಾವಪಟುತ್ವ-ಇತ್ಯಾದಿ ಭೌತಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೂ ಅನುಮಾಪನ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಅನುಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನೀರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಾದರೆ (ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ಇತರ ಸೂಕ್ತ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಮಾಡಿ ದ್ರಾವಣರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಮಾಪನಕ್ರಿಯಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರೇಖಾನಕ್ಷೆಯ (ಗ್ರಾಫ್) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. == ಉದಾಹರಣೆ == ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ <math>(\mathbf{HCl})</math> ದ್ರಾವಣ ಇದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಬ್ಯೂರೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಎಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಸೋಡಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (<math>\mathbf{NaOH}</math>) ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಬರೆಯಬಹುದು. <math> \mathbf{HCl} + \mathbf{NaOH} \mathbf \rightarrow \mathbf{NaCl} + \mathbf{H_2 O} </math> ಯಾವಾಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ ಆಗ <math>HCl</math> ಮತ್ತು <math>NaOH</math> ಇವುಗಳ ಅಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ <math>HCl</math> ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೆಷ್ಟು <math>NaOH</math> ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟೆವು ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯಿಂದ (concentration) ಗುಣಿಸಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು. <math>NaOH</math> ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯು 0.5 ಮೋಲ್/ಲೀಟರ್ ಇದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ. ಈ ದ್ರಾವಣದ 0.025 ಲೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿ <math>HCl</math> 0.00125 ಮೋಲ್ ಗಳಿಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.wikihow.com/Perform-a-Titration Wikihow: Perform a Titration] * [https://web.archive.org/web/20060110213347/http://www.avogadro.co.uk/miscellany/titration/titreset.htm An interactive guide to titration] * [http://scienceaid.co.uk/chemistry/applied/titration.html Science Aid: A simple explanation of titrations including calculation examples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111206073308/http://scienceaid.co.uk/chemistry/applied/titration.html |date=2011-12-06 }} * [http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html Titration freeware - simulation of any pH vs. volume curve, distribution diagrams and real data analysis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html |date=2019-01-26 }} * [http://www.tahosa.us/Equiligraph/Equiligraph/Equiligraph_Basics.html Graphical method to solve acid-base problems, including titrations] * [http://www.tahosa.us/Equiligraph/Equiligraph/Titration_App.html Graphic and numerical solver for general acid-base problems - Software Program for phone and tablets] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅನುಮಾಪನ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 06ivrvvj8hvylu36i7uieo6wz0dm9c7 0 82946 1372024 1349747 2026-04-25T03:23:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372024 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Tamil007.jpg|thumb]] ತಿರುಅರುಟ್ ಪ್ರಕಾಶ ವಳ್ಳಲಾರ್ ಎನ್ನುವುದು ರಾಮಲಿಂಗಂ ರವರ ವಿಶೇಷ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು ೫ನೇ ತಾರೀಖು,ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೨೩ ಸುಭಾನು ವರ್ಷ,ಚಿತ್ತ ನಕ್ಷತ್ರ, ಭಾನುವಾರದಂದು ಜನಿಸಿದರು.ಇವರನ್ನು ಭಾರತಾದ್ಯಾಂತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ್ಯಾಂತವಾಗಿ, '''"ವಳ್ಳಲಾರ್"''' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://neyveliweb.tripod.com/vallalarlife.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-23 |archive-date=2016-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160229163958/http://neyveliweb.tripod.com/vallalarlife.htm |url-status=dead }}</ref> ತಮಿಳು ಸಂತರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇವರೊಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ಸಂತರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಹಾಗೆಯೆ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ತಮಿಳಿನ ಖ್ಯಾತ ಕವಿಯೂ ಸಹ ಹೌದು. ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು ತಮಿಳು ಸಂತರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ,"ಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ದರ್" ಎಂಬ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ (ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ಅರಿವು). ''''ಸಮರಸ ಶುದ್ದ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸತ್ಯ ಸಂಗ'''' ಎಂಬ ಸಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳ್ಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾಷನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ,ಅದರ ತತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು,ಈ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಡವಳಿಕೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೂ ಸಹ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ಜಾತಿ]] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.ಶುದ್ಧ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸಂಗದ ಪ್ರಕಾರ,ಪ್ರೀತಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ''ದೈವಿಕ'' ಅನುಬವದ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸಹ ರೂಡಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ,ಈ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದ ಪ್ರಧಾನ ಆಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ರಾಮಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು 'ಪ್ರಕಾಶಿತ ದೀಪ'ವನ್ನೇ "[[ಶಿವ]]ನ" ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಲಹಿಸಿದರು. ==ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅಡಿಗಳ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು''''ಕರುನೀರ್''''ಎಂಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಿದಂಬರಂ ನಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ''ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕೋಟ್'' ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ, '''ಮರುದೂರ್''' ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಮ ಇವರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ತಂದೆಯಾದ ರಾಮಯ್ಯ ಪಿಳೈ ಮತ್ತು ಅವರ ಆರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಚಿನ್ನಮಯಾರ್ ರವರಿಗೆ ಐದನೇ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.ರಾಮಯ್ಯ ಪಿಳೈರವರ ಮೊದಲ ಐದೂ ಹೆಂಡತಿಯರು ಮಕ್ಕಳ ಭಾಗ್ಯ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಶೀಘ್ರ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.ಆರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಚಿನ್ನಮಯಾರ್ ರವರಿಗೆ ಮೊದಲೆರಡು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಾಯಿತು,ಅವರ ಹೆಸರು,ಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು ಪರಷುರಾಮನ್,ನಂತರ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಾಯಿತು,ಸುಂದರಮ್ಮಾಳ್ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣಮಲಿ.ನಂತರ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿಗೆ 'ರಾಮಲಿಂಗಂ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಅನುಭವದ== ರಾಮಲಿಂಗ ಅಡಿಗಳ್ ರವರು ಐದು ತಿಂಗಳು ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕರು ದೇವರಿಗೆ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬೇಟಿಯಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕದ ಅನುಭವ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.೧೮೨೪ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು.ಆ ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ''ಚೆನೈ''ಗೆ ತೆರಳಿದರು.ರಾಮಲಿಂಗಂ ರವರಿಗೆ ಐದು ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ಸಭಾಪತಿರವರು ಅವರಿಗೆ ಚೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.ಆದರೆ ಯುವ ಹುಡುಗನಾದವನು ಇದಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ,ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂದಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಯಣಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.ಸಭಾಪತಿಯವರಿಗೆ ತನ್ನ ತಮ್ಮನಾದವನು ಸ್ವಯಂ ನಾಶದ ಮಾರ್ಗದ ಕಡೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಸಿದರು.ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಗುಣವುಳ್ಳ ನಾದಿನಿಯು,ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸೆಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು ಮರು ಮಾತಾಡದೆಯೇ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತನಗೆಂದು ಸ್ವಂತವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು.ಈಗ ಆ ಒಂಟಿ ಸೀಮತೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ,ಒಂದು ಕಣ್ಣಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದೆ ಉರಿದ ದೀಪವನ್ನಿಟ್ಟು ಕುಳಿತು [[ಧ್ಯಾನ]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಿಂದಲೇ ಆ ಯುವಕನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣ ಶುರುವಾಯಿತು.ಒಂದು ದಿನ ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಬದಲಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.ಆಗ ಅವರು ''''ಸೆಕ್ಕಿಲಾರ್''''ರವರು ಬರೆದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ "''ಪೆರಿಯಪುರಾಣಂ''" ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಿಂದ ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾಧಿಸಿದರು.ನಂತರ ಅಣ್ಣನೂ ಸಹ ತಮ್ಮನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಮನೋಹರರಾದರು.ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ,'ಶಿವನ' ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದವರು ಒಂದು ನಿರಾಕಾರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಗತಿಸಿದರು.ನಂತರ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದರು,ಮುಂದೆ ಊಟ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಬಿಟ್ಟರು.ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹದಿಮೂರನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ,ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ದೈಹಿಕವಾಗಾದರೂ ಅಥವಾ ರೂಪದಲ್ಲಾದರೂ,ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತೊಂದರೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.ಈ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಭಾವಿಸಲಾದ ದೈಹಿಕ ರೂಪಾಂತರದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಲೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ==ರಾಮಲಿಂಗ ಅಡಿಗಳ್ ರವರ ಭೋದನೆಗಳು== ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥತೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಮನ ತೆರೆದರು.ಈ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು,"''ಸಮರಸ ವೇದ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸಂಗಂ''"ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗದ ಹೆಸರನ್ನು "'''ಸಮರಸ ಶುದ್ಧ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸತ್ಯ ಸಂಗಂ'''" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಜನಾಂಗಕ್ಕು ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,ಇದನ್ನು "'''ಸತ್ಯ ಧರ್ಮ ಸಾಲೈ'''" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂತಹದೊಂದು ಮನೆಯು ವಡಲೂರ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ,೧೮೬೭ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು,ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.ರಾಮಲಿಂಗಂನವರು ಜನವರಿ ೨೫,೧೮೭೨ರಂದು "''ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಸಭೆ''"<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Satyagnana_Sabha,_Vadalur</ref> ಎಂಬ ಸಭೆಯನ್ನು ವಡಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.'ಜೀವಾರಾಶಿಗಳ ಸೇವೆಯೇ ಮೋಕ್ಷ/ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಮಾರ್ಗ' ಎನ್ನುವುದು ವಳ್ಳಲಾರ್ ರವರ ಮೊದಲ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ.ಅವರು ಸಸ್ಯಹಾರಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ದೇವರೆಂದರೆ,"'''''ಅರುಳ್'' ''ಪೆರುಂ ಜ್ಯೋದಿ'''''" ಅಂದರೆ ಅನುಗ್ರಹ,ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಮಾತ್ರವೇ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಜಾತಿ,ಬೇಧ-ಭಾವವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಲಹಿಸಿದರು.ವಳ್ಳಲಾರ್ ರವರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು.ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಿದರು.ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನಧಾನ ಮಾಡುವುದೇ ಉನ್ನತವಾದ ಪೂಜೆ ಎಂದು ಸಲಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಕಣ್ಮರೆಯ ಸ್ಥಿತಿ== ಜನವರಿ ೩೦,೧೮೭೪ರಂದು ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅಡಿಗಳ್ ರವರು ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು.ಒಂದು ದಿನ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ,'ಎಲ್ಲರು ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕದ ದಾಹವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವ ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು' ಎಂದು ನಂತರ 'ಪ್ರಕಾಶಿತ ದೀಪದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು' ಎಂದು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅಂದು ಸಲಹಿಸಿದರು.ಜನವರಿ ೩೦,೧೮೭೪ರಲ್ಲಿ ಅಡಿಗಳ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ,'ಯಾರೂ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆಗೆಯಕೂಡದು' ಎಂದು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡರು.ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆಗೆದದ್ದೇ ಆದರೆ,'ಯಾರೂ ಏನನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದೂ ಸಹ ಹೇಳಿ ದರು(ಅಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವಾಗುವುದು-ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ಒಂದು ಕವಿತೆ "'''ಜ್ಞಾನ ಪಾರಿಯೈ'''" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ).ಅವರ ಇಂತಹದ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವದಂತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚೋದವಾಯಿತು.ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳು ಆ ಕೊಠಡಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.ಆಗ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸುಳಿವಿಲ್ಲದೆ ಕೊಠಡಿಯು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು.೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ '''ದಿ ಮಡ್ರಾಸ್ ಡಿಸ್ರ್ಟಿಕ್ಟ್ ಗಾಜೆಟ್ಟೀರ್''' ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಕಣ್ಮರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://aathmanawarenesscentre.com/jeevasamadhisearch |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-23 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211205521/http://www.aathmanawarenesscentre.com/jeevasamadhisearch |url-status=dead }}</ref> ==ರಾಮಲಿಂಗ ಅಡಿಗಳ್ ರವರ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು== *ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಹಾರನಾಗಿ,ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ೫೮೧೮ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕವಿತೆಗಳು ''ಆರು ತಿರುಮುರೈಗಳ್'' ಎಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.ಇಂದು ಇದು "'''ತಿರುವರುಟ್ಪ'''" ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. *ಮನು ನೀದಿ ಚೋಳನ್ ಎಂಬವರ ಬಗ್ಗೆ "ಮನುಮುರೈ ಕಂಡ ವಾಸಗಂ" ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *"'''ಜೀವ ಕಾರುಣ್ಯ ಒಳುಕ್ಕಂ'''" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಗೀತೆಗಳು== *ರಾಮಲಿಂಗ ಅಡಿಗಳ್ ರವರ "ತಿರುವರುಟ್ಪ" ಎಂಬ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ.ಈಗ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ೨೫ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ(ತಿರು ವರುಟ್ಪ ಇಸೈ ಮಾಲೈನಲ್ಲಿ) ಸ್ವರ ತಾಳದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ. *''ತಾಯಗಿ ತಂತೈಯುಮೈ''([[ಹಂಸಧ್ವನಿ]]), ''ಇದು ನಲ್ಲ ತರುಣಂ''(ಶಂಕರಾಬರನಂ) *''ವರುವಾರ್ ಅಳೈತು ವಡಿ''(ಬೆಗಡ) ಮತ್ತು ''ತೇನ್ ಎನ ಇನಿಕ್ಕುಂ'' ಅವರ ಕೆಲವು ಗೇತೆಗಳಿಗೆ,"ಸಿರ್ಕಳಿ ಗೋವಿಂದರಾಜನ್" ಎನ್ನುವವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಕೃತಿಗಳು== *ತಿರುವರುಟ್ಪ *ಅರಂ ತಿರುಮುರೈ ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{reflist}} https://www.scribd.com/doc/30437097/Vallalar-Messanger-http:// http://www.vallalarspace.com/Samathur http://vadalur.blogspot.in/2008/03/in-12th-standard-text-books.htmlhttp: {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭]] teudf80739xgzqzhepsyk54at4gut24 0 83995 1371995 1357630 2026-04-24T13:20:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371995 wikitext text/x-wiki ಜನಪದ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಜನಪದ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯ ಬದುಕಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಆಯಾ ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಪರಿಣತರು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಸಬನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಕಸಬುಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ಕುಟುಂಬಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಒಂದೇ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಜನ ಸಿಕ್ಕದಿದ್ದಾಗ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಅಂಥವರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇಂಥ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈಗ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ತ್ವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆಗುಂದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೈತಳೆದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ಈ ಬಗೆಯ ವೃತ್ತಿಗಳೇ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕಸಬಿನವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಈ ಹೆಸರುಗಳೆಲ್ಲ ಆ ವೃತ್ತಿಯವರ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಭಾಸವಾದರೂ ಅವು ಅವರವರ ವೃತ್ತಿ ಎಂಥದೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ಮಾಡುವ ಕಸಬಿನಿಂದಾಗಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿವೆ. ಬಡಗಿ, [[ಕುಂಬಾರ]], [[ಕಮ್ಮಾರಿಕೆ|ಕಮ್ಮಾರ]], ಕೊರಮ, ಬೇಡ, [[ಬೆಸ್ತ]], ಮಗ್ಗದವ, ಕಂಬಳಿ ನೇಯ್ಗೆಯವ, [[ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಉದ್ಯಮ|ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ]], [[ಚಮ್ಮಾರ]], [[ಗಾಣಿಗರು|ಗಾಣಿಗ]], ಒಡ್ಡ, [[ಈಡಿಗ]], ಮೇದ, ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವವ-ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಜನಪದ ವೃತ್ತಿಗಾರರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂಥ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಗ್ರಾಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ನಾರಿನಿಂದ ಹಗ್ಗ, ಕಣ್ಣಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ಊಟದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು, ತೆಂಗಿನಗರಿಗಳಿಂದ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಬರಲು ಮಾಡುವುದು, ಹಂಚಿಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಪೊರಕೆ ಮಾಡುವುದು ಇಂಥ ಅನೇಕ ಕೈಕಸಬುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಜನಪದದ ಜೀವನದ ಉಸಿರಾಗಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು ; ಆದರೆ ಈಗ ಕಾಲದ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ತ್ವ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಸುಕಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೆ. ==ಬಡಗಿಗಳು== ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಬೇಕಾದ [[ಮರ]]ದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಗಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೊಗ ಮುಂತಾದುವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಕುಶಲ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿಯೂ ಇವರು ಹೆಸರಾದವರು. ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಸೆಮಣೆ, ತೇವಟಿಗೆ, ಮರದ ದೀಪದ ಕಂಬ, [[ಮೊಸರು]] ಕಡೆಯುವ ಮಂತು, ಮತ್ತು ಮರದ ಗೊಂಬೆ ಮುಂತಾದುವನ್ನೂ ಇವರು ಅಂದವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕಲೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಮರದ ಆಭರಣ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವವರೂ ಇವರೇ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮರಗೆಲಸ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ==ಕುಂಬಾರರು== ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಮನೆಬಳಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಮಡಕೆ ಕುಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಡಾಣಗಳನ್ನು ಇವರು ಅಂದವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೇರಾವುದನ್ನೂ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕವಾದುವೇ ಆಗಿತ್ತು.<ref>http://www.kanaja.in/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F-%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಕಮ್ಮಾರರು== ಉಳುವ ನೇಗಿಲಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕುಳ, ಜಿಗಣಿ, ಗಾಡಿಗೆ ಬೇಕಾದ [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಇತರ ವ್ಯವಸಾಯೋಪಕರಣಗಳಾದ ಕಳೆಕುಡ್ಲು, ಕುಂಟೆತಾಳು, ಹೊಲ ಕುಯ್ಯುವ ಕುಡ್ಲು, [[ಗುದ್ದಲಿ]], [[ಕೊಡಲಿ]], ಕೈಬಾಚಿ, ಕೈ ಕೊಡಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಮಾನು-ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯಂತ್ರಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಕುಲುಮೆಯ ಕೆಲಸ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%B0%E0%B3%81{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಕೊರಮರು== ವಿವಿಧೋಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬುಟ್ಟಿ, ಕುಕ್ಕೆ, ಕುಂದಲಿಗೆ, ಮೊರ, ತೊಟ್ಟಿಲು, ಬೀಸಣಿಗೆ, ಭತ್ತ [[ರಾಗಿ]] ತುಂಬುವ ಪೆಟ್ಟೆ, [[ರೇಷ್ಮೆ |ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಬಳಸುವ ತಟ್ಟೆ-ಇವನ್ನು ಈಚಲ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಹೆಣೆಯುವ ವೃತ್ತಿಯವರು. ಇವರು ತಯಾರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಇವರು ಗುಡಿಸುವ ಹಿಡಿ, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನಿಡುವ ಸಿಂಬಿ ಮೊದಲಾದುವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಣಕ್ಕೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆಯಾದರೂ ಮೊರ, ಕುಕ್ಕೆ-ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದವಸಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೊತ್ತು ಮಾರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂತೆ, ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ==ಮಗ್ಗ== ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ಗದ ಕಸಬು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಯಂತ್ರಯುಗದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇವರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಮಗ್ಗದ ಶೆಟ್ಟರು. ಇವರನ್ನು ನೇಯ್ಗೆಯವರು, [[ಕೈಮಗ್ಗ]]ದವರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಗ್ಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಒಳಗೇ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ನೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ದಾರಕ್ಕೆ [[ಬಣ್ಣ]] ಕಟ್ಟುವ, ಅದನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ನೇಯುವ ಸೀರೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜನಪದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವರು ಅವುಗಳಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಉಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಉದ್ದಿಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಕಂಬಳಿ ಮಗ್ಗ== ಮಗ್ಗದವರಂತೆಯೇ ಕಂಬಳಿ ನೇಯ್ಗೆಯವರದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮ. ಈ ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಈಗಂತೂ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿದೆಯಾಗಿ ಹಲವು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಕಂಬಳಿಯ ನೇಯ್ಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕುರಿಯ ತುಪ್ಪಟವನ್ನು ಊರೂರಿನ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಕೊಂಡು ತರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿರುವವರಿಂದ ತುಪ್ಪಟವನ್ನು ತಂದು ಅವರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು. ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಾದ ಕಂಬಳಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇವರು ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಬಾಳಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು== ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ [[ಚಿನ್ನ]]-[[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ; [[ಹಿತ್ತಾಳೆ]], [[ತಾಮ್ರ]], [[ಕಂಚು]] ಮುಂತಾದ [[ಲೋಹ]]ಗಳಿಂದ ಚಲುವಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ; ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರದಿಂದಲೂ ಅಂದವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು. ಕಿವಿ, ಮೂಗುಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣವಾದ ಆಭರಣ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಇವರು ಮಾಡುವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಿವಿ, ಮೂಗನ್ನು ಚುಚ್ಚುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಸರಾದವರು. ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ನೊಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಾದೆಯೂ ಇದೆ. ==ಗಾಣಿಗಳು== ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವೃತ್ತಿ ಇವರು. ಮರದ ಗಾಣ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಈಗ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗಾಣಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅರೆದು ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಗಾಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜವನ್ನು ತಂದು ಕೂಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇಷ್ಟು ಸೇರು ಎಣ್ಣೆಬೀಜಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಸೇರು ಎಣ್ಣೆ ಎಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಾಣಿಗರೇ ಎಣ್ಣೆಬೀಜವನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದು, ಗಾಣವನ್ನು ಆಡಿಸುವುದುಂಟು. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆದಮೇಲೆ ಬರುವ ಹಿಂಡಿಯಿಂದಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಬರುತ್ತದೆ. ತೀರ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಜೀವ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದೆ. 9 ಆಲೆ : ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ಗಾಣದಂತೆಯೇ ಕಬ್ಬಿನ ಗಾಣವೂ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದಾಗ ಅವರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಹೋಗಿ ಆಲೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಮಾಲೀಕರಿಂದ, ಆಲೆಯ ಎಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ತಂದು ಆಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. [[ಕಬ್ಬು]] ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ [[ಹಗಲು]] [[ರಾತ್ರಿ]] ನಡೆಯುವ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೂಲಿ ಆಳುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಇವರು ಆಶ್ರಯಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ಈ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲಸಗಾರನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಮೊದಲು ಮರದ ಆಲೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಲೋಹದ ಆಲೆ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು. ಈಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಆಲೆಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಎಷ್ಟೇ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಆಲೆಯಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಬೆಲ್ಲಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ==ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದು== ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದು ಮೊದಮೊದಲು ಗೃಹಕೈಕಸಬಾಗಿ, ಜನಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡು, ಈಗ ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೂ ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಕಸಬಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದೆ ಈ ಒಂದು ಕಸಬೂ ಮೂಲವೃತ್ತಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಇದನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡು ಜೀವಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ದನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಹಗ್ಗ, ನೇಗಿಲ ಹಗ್ಗ, ನೊಗದ ಹಗ್ಗ, ಗಾಡಿ ಬಿಗಿಯುವ ಹಗ್ಗ, ಗಾಡಿ ಜೊತ್ತಿಗೆ, ನೀರು ಸೇದುವ ಹಗ್ಗ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದನಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೂಗುದಾರ, ಮುಖವಾಡ, ಕೊರಳ ಹಗ್ಗ, ಬಾಯಿಕುಕ್ಕೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಕೈಯಿಂದಲೇ ತಯಾರಿಸಿ ಸಂತೆ, ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂದು ಮಾರುವ ಈ ಉದ್ಯಮ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಹಗ್ಗವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಇವರ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಧಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದಂತಾಗಿದೆ. ==ಚಮ್ಮಾರರು== ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಜನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ತಾವೇ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವಾದ್ಯವಿಶೇಷಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಸಬು ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಏರುತ್ತಿರುವುದೂ ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ==ಬೆಸ್ತರು== [[ಮೀನು]] ಹಿಡಿಯುವ ಈ ಜನ ಮೀನುಬಲೆಗಳನ್ನೂ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೂಲನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇವರೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಬುರುಡೆ ಬೆಸ್ತರು ಎಂಬ ಒಂದು ಗುಂಪು ಉಂಟು. ==ಒಡ್ಡರು== ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ತಳಪಾಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ [[ಕಲ್ಲು]], ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಲ್ಲುಚಪ್ಪಡಿ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಕಂಬ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಒರಳುಕಲ್ಲು-ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಇವರು ಕಡೆದು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಅವರು ಮಾಡುವ ಮರಿಗೆ, ದೀಪ, ಹಾಗೂ ದೀಪದ ಕಂಬ, ಇಡ್ಲಿ ಮಾಡುವ ತಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಚು-ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೊಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಯಂತ್ರಯುಗದ ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದರೂ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ.<ref>http://www.kanaja.in/%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%A1%E0%B2%B0%E0%B3%81-%E0%B2%AD%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BF-%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%97-%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B2%B5/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಈಡಿಗರು== ಮರದಿಂದ ಹೆಂಡವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಕಡೆಗೆ ಹಂಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು ಇವರ ಕೆಲಸ. ಇದಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾನನಿರೋಧ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಇವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಇವರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.<ref>http://jaatijyothi.blogspot.in/2012/02/blog-post_718.html</ref> ==ಮೇದರು== ಜನಬಳಕೆಯ ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಬುಟ್ಟಿ, ತೊಟ್ಟಿಲು, ಮೊರ, ಮುತ್ತಲು, ಗೆರಸಿ, ಜರಡಿ, ಹೂಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಬೀಸಣಿಗೆ, ತಡಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಜನ. ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ದಪ್ಪಜೊಂಡುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಊರುಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಜನ ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.kanaja.in/%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F-%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%A6/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕೆ]] 9xb5xvq7go7l22ebtob7tc3o1ywylli 0 84502 1372026 1349793 2026-04-25T03:36:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372026 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ತಿಲಪುಷ್ಪಿ |image = Digitalis purpurea2.jpg |image_caption = '''ಡಿಜಿಟೇಲಿಸ್ ಪರ್ಪುರಿಯ'''('''Digitalis purpurea''') |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = ಲಾಮಿಯಲೆಸ್([[Lamiales]]) |familia = ಪ್ಲಾಂಟಜಿನೇಸಿಯಾ ([[Plantaginaceae]]) |genus = '''''Digitalis''''' |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = Over 20 species, including: |}} '''ತಿಲಪುಷ್ಪ'''ವು ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಗುಣವುಳ್ಳ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು '''ಡಿಜಿಟೇಲಿಸ್ ಪರ್ಪುರಿಯ'''(Digitalis purpurea). '''ಲಾಮಿಯಲೆಸ್''' ಎಂಬ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತಿಲಪುಷ್ಪಿಯು '''ಪ್ಲಾಂಟಜಿನೇಸಿಯ''' ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=njLtCAAAQBAJ&pg=PA191&lpg=PA191&dq=tilapushpi+uses&source=bl&ots=dFMJ_elc5q&sig=SJSmXiVxmBcFApuSZK2TsxA8_M8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjA-PftosbQAhUGN48KHTiyAqUQ6AEIIDAB#v=onepage&q=tilapushpi%20uses&f=false</ref> ==ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ== [[Image:Digitalis lutea 100705.jpg|thumb|right|upright|''ತಿಲಪುಷ್ಪಿ'']] ಇದರ ಹೂವು [[ಎಳ್ಳು|ಎಳ್ಳಿನ]] ಹೂವನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ '''ತಿಲಪುಷ್ಪಿ''' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಿಡವು ೧.೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯು ೧೫-೨೦ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಅಂಡಾಕಾರದಿಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ರೋಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ==ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಸರುಗಳು== *ಸಂಸ್ಕೃತ: ಹೃತ್ಪತ್ರಿ, ತಿಲಪುಷ್ಪಿ<ref>http://www.toxicologycentre.com/tilapushpi-%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF/{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಹಿಂದಿ: ತಿಲಪುಷ್ಪಿ *ಇಂಗ್ಲೀಷ್:ಫೊಕ್ಸ್‌ಗ್ಲೋವ್ (Foxglove), Common foxglove, Purple foxglove, Lady’s glove *ಮಲಯಾಳಂ: ತಿಲಪುಷ್ಪಿ, ಹೃದ್ಪತ್ರಿ ==ಉಪಯೋಗಗಳು== [[Image:Digitalis purpurea Koehler drawing.jpg|thumb|right|'''ತಿಲಪುಷ್ಪಿ''' drawings by [[Köhler's Medicinal Plants|Franz Köhler]]]] * ತಿಲಪುಷ್ಪಿಯನ್ನು [[ಹೃದಯ]]ದ ಖಾಯಿಲೆಗಲ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.medicinalplantsindia.com/foxglove.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-26 |archive-date=2017-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219212541/http://www.medicinalplantsindia.com/foxglove.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಂತರ ೬೦ಡಿಗ್ರಿ ಸೆ. [[ಉಷ್ಣಾಂಶ|ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ]] ಒಣಗಿಸಿ ಮಾಡಿದ ರಸವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಈ ದ್ರವ್ಯವು ಹೃದಯದ ಕರೋನರಿ ಎಂಬ ನಾಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ರಕ್ತ]] ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೃದಯದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಮೂತ್ರಕೋಶ|ಮೂತ್ರ ಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ತಿಲಪುಷ್ಪಿ ಮೂತ್ರಲ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಲೇಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{PLANTS||symbol=DIGIT|taxon=Digitalis}} *[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Digitalis&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Digitalis'' species list] *[http://www.bris.ac.uk/Depts/Chemistry/MOTM/digitalis/digtalis.htm Molecule of the Month - Digitalis] *[http://www.emedicine.com/PED/topic590.htm eMedicine link] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DILA3 Grecian Foxglove] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116081158/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DILA3 |date=2010-11-16 }} USDA Noxious Weed List. *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIPU Purple Foxglove] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501055523/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=DIPU |date=2013-05-01 }} USDA Noxious Weed List. *{{Cite Collier's|wstitle=Foxglove|year=1921 |short=x}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] hm67jksnv75xx1g3pqocsqxuvhepbf5 0 102837 1372004 1347608 2026-04-24T15:31:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372004 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ಜಾರ್ಜಸ್ ಲೆಮೈತ್ರೆ |image = |alt = |caption = |birth_date = {{Birth date|df=yes|1894|7|17}} |birth_place = ಚಾರ್ಲೆರೋಯ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ |residence = ಬೆಲ್ಜಿಯಂ |citizenship = ಬೆಲ್ಜಿಯಂ |nationality = ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ |ethnicity = |death_date = {{death date and age|df=yes|1966|6|20|1894|7|17}} |death_place = ಲುವೆನ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ |fields = ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ |workplaces = ಲುವೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |alma_mater = ಲುವೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಂ. ಐ. ಟಿ |academic_advisors = |doctoral_students = |notable_students = |known_for = |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |awards = ಎಡ್ಡಿಂಗ್‍ಟನ್ ಪದಕ (೧೯೫೩), ಫ್ರಾಂಕುಯಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೧೯೩೪) |religion = ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ |signature = |signature_alt = |footnotes = }} '''ಜಾರ್ಜಸ್ ಲೆಮೈತ್ರೆ''' ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ದೇಶದ ಪಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ವಿಙ್ಞಾನಿ. ಪ್ರಪಂಚವು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.physicstoday.org/resource/1/phtoad/v19/i9/p119_s2?bypassSSO=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-17 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406111822/http://www.physicstoday.org/resource/1/phtoad/v19/i9/p119_s2?bypassSSO=1 |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಬಲ್ ತದ್ನಂತರ ಸಾಕ್ಷಿಯೊಡನೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಥಿಯರಿಯನ್ನು<ref>https://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/dp27bi.html</ref> (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೊಟ್ಟೆ)ಯ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1967QJRAS...8..294./0000294.000.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-17 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202180541/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1967QJRAS...8..294./0000294.000.html |url-status=dead }}</ref> ==ಬಾಲ್ಯ== ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಚಾರ್ಲೆರೋಯ್ ಎಂಬ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ೧೭ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ೧೯೧೪ರ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಲೋಸುಗ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಾರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.uclouvain.be/en-316446.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-17 |archive-date=2011-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110414003247/http://www.uclouvain.be/en-316446.html |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ಗಣಿತವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು. ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ==ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ== ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಓದಲು ತೊಡಗಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂ‍ಗ್‍ಟನ್‍ರ ಸಹವರ್ತಿಯಾದರು. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಲೋವ್ ಶೇಪ್ಲಿ ಯವರೊಂದಿಗೆ ನೆಬುಲಾದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಎಂ.ಐ.ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಙ್ಞಾನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ತೊಡಗಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ ಬದುಕು== ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂಗೆ ಮರಳಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಲುವೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ನೆಬುಲಾದ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪೇಪರ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ, ಪ್ರಪಂಚವು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. <ref>http://www.farrellmedia.com/farrell_tablet.pdf</ref> ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂ‍ಗ್‍ಟನ್‍ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಳಿಸಿದರು.ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿದ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್]] ಲೆಮೈತ್ರೆ ವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂ‍ಗ್‍ಟನ್‍ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲೆಮೈತ್ರೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಅಗ, ಲಂಡನ್ನಿನ ಖಗೋಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಗೈಯ್ಯಲು ಲೆಮೈತ್ರೆಯವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಲೆಮೈತ್ರೆ ಮಂಡಿಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130117044852/http://www.amnh.org/education/resources/rfl/web/essaybooks/cosmic/p_lemaitre.html</ref>ಈ ವಾದವನ್ನು ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂ‍ಗ್‍ಟನ್‍, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಲು ಹಿಂಜರಿದರು. ೧೯೨೭,೧೯೩೨ ಮತ್ತು ೧೯೩೫ ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಲೆಮೈತ್ರೆ ೧೯೩೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ೧೯೩೫ರ ಪ್ರಿನ್ಸ್‍ಟನ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಸಹಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿತ್ತರು.[[ಅಂತರಿಕ್ಷ]]ದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು, ಬೃಹತ್ ವಿಸ್ಫೋಟದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇರಬಹುದೆಂಬ ಲೆಮೈತ್ರೆ ವಾದವನ್ನು ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದರು. ೧೯೩೩ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲೆಮೈತ್ರೆ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದರು.<ref>http://www.springerlink.com/index/10.1007/s10714-011-1213-7{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪದವಿ-ಪ್ರಮಾಣ-ಪಾರಿತೋಷಕ== * ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಟಿಫಿಯಲ್ ವಿಙ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ * ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳ ಸಂಘದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ವಿಙ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ * ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ೧೨ನೆಯ ಪಯಸ್ ರಿಂದ ಲೆಮೈತ್ರೆ ವಾದದ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Lema%C3%AEtre#cite_ref-23</ref> * ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂಗ್‍ಟನ್ ಪದಕ * ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮರಿಟಸ್ ಪದವಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] erhviw1i31tfj3tmyd0fz0hwnk699b9 0 105703 1371997 1347227 2026-04-24T13:55:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371997 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಜಯದೇವ್ ಉನದ್ಕತ್ | image = | caption = | country = ಭಾರತ | fullname = ಜಯದೇವ್ ದೀಪಕ್ ಭಾಯ್ ಉನದ್ಕತ್ | birth_date = {{Birth date and age|1991|10|18|df=yes}} | birth_place = ಪೋರಬಂದರ್, [[ಗುಜರಾತ್]], India | batting = ಬಲಗೈ | bowling = ಎಡಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗ | role = ಬೌಲರ್ | international = true | internationalspan = ೨೦೧೦–೨೦೧೮ | onetest = true | testdebutdate = ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ | testdebutyear = ೨೦೧೦ | testdebutagainst = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ | testcap = ೨೬೭ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = ೨೪ ಜುಲೈ | odidebutyear = ೨೦೧೩ | odidebutagainst = ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ | odicap = ೧೯೭ | lastodidate = ೨೧ ನವೆಂಬರ್ | lastodiyear = ೨೦೧೬ | lastodiagainst = ವಿಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ | odishirt = ೭೭ | T20Idebutdate = ೧೮ ಜೂನ್ | T20Idebutyear = ೨೦೧೬ | T20Idebutagainst = ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ | T20Icap = ೬೪ | lastT20Iagainst = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | lastT20Idate = ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ | lastT20Iyear = ೨೦೧೮ | T20Ishirt = ೭೭ | club1 = [[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] | year1 = ೨೦೧೦–ಪ್ರಸ್ತುತ | club2 = [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] | year2 = ೨೦೧೦–೨೦೧೨ | club3 = [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] | year3 = ೨೦೧೩ | club4 = [[ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್]] | year4 = ೨೦೧೪–೨೦೧೫ | clubnumber4 = ೭೭ | club5 = [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] | year5 = ೨೦೧೬ | clubnumber5 = ೭೭ | club6 = [[ರೈಸಿಂಗ್ ಪುಣೆ ಸುಪರ್ ಜೈಂಟ್ಸ್]] | year6 = ೨೦೧೭ | clubnumber6 = ೭೭ | club7 = [[ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್]] | year7 = ೨೦೧೮–ಪ್ರಸ್ತುತ | clubnumber7 = ೭೭ | columns = 4 | column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] | matches1 = ೧ | runs1 = ೨ | bat avg1 = ೨.೦೦ | 100s/50s1 = ೦/೦ | top score1 = ೧[[not out|*]] | deliveries1 = ೧೫೬ | wickets1 = ೦ | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ೦/– | column2 = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಓಡಿಐ]] | matches2 = ೭ | runs2 = – | bat avg2 = – | 100s/50s2 = –/– | top score2 = – | deliveries2 = ೩೧೨ | wickets2 = ೮ | bowl avg2 = ೨೬.೧೨ | fivefor2 = ೦ | tenfor2 = ೦ | best bowling2 = ೪/೪೧ | catches/stumpings2 = ೦/– | column3 = [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|FC]] | matches3 = ೮೬ | runs3 = ೧,೪೭೪ | bat avg3 = ೧೭.೫೪ | 100s/50s3 = ೦/೬ | top score3 = ೯೨ | deliveries3 = ೧೪,೮೫೪ | wickets3 = ೩೧೧ | bowl avg3 = ೨೩.೫೦ | fivefor3 = ೧೯ | tenfor3 = ೪ | best bowling3 = ೭/೪೧ | catches/stumpings3 = ೩೩/– | column4 = [[ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್|LA]] | matches4 = ೯೪ | runs4 = ೩೧೬ | bat avg4 = ೮.೫೪ | 100s/50s4 = ೦/೧ | top score4 = ೫೭ | deliveries4 = ೪,೯೧೧ | wickets4 = ೧೩೩ | bowl avg4 = ೩೦.೦೧ | fivefor4 = ೧ | tenfor4 = ೦ | best bowling4 = ೫/೫೫ | catches/stumpings4 = ೨೪/– | date = ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ | year = ೨೦೧೯ | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/390484.html CricInfo }} '''ಜಯದೇವ್ ದೀಪಕ್‌‍ಭಾಯಿ ಉನದ್ಕತ್''', ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ಹಾಗು ಬಲಗೈ ಕೆಳ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮಾನ್. [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫೀ]]‌‌ಯಲ್ಲಿ [[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ತಂಡದ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Jaydev-Unadkat</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rajasthanroyals.com/player/jaydev-unadkat/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-09-21 |archive-date=2021-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210622111256/https://www.rajasthanroyals.com/player/jaydev-unadkat/ |url-status=dead }}</ref>, == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಜಯದೇವ್ ಉನದ್ಕತ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮, ೧೯೯೧ ರಂದು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಪೊರ್ಬ೦ದರ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪೊರ್ಬ೦ದರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯುಲೀಪ್ ಸಿನ್ಹ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ತರಬೇತುದಾರ ರಾಮ್ ಓಡೆಡ್ರ ಅವರ ಬೌಲಿಂಗ್ ಸಾ‍ಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref>http://www.espncricinfo.com/india/content/player/390484.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/players/1298-jaydev-unadkat-playerprofile |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-09-21 |archive-date=2022-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521184416/https://sports.ndtv.com/cricket/players/1298-jaydev-unadkat-playerprofile |url-status=dead }}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೦೪, ೨೦೧೦ರಂದು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತದ]] [[ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್|ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌‌‍ನಲ್ಲಿ]] [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ೩೪ನೇ [http://www.iplt20.com ಐಪಿಎಲ್] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] ತಂಡದಿಂದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೮ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್ ತಂಡ ಇವರನ್ನು ೮.೫ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ೨೦೧೮ನೇ ಆವೃತಿಯ ಅತೀ ದುಬಾರಿ ಭಾರತೀಯ ಬೌಲರ್‌ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref>https://www.cricbuzz.com/cricket-series/ipl-2018/auction/players/6327</ref><ref>https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-auction-jaydev-unadkat-surprised-to-get-11-5-cr-bid-from-rajasthan-royals/story-ByeghdHNw8daIp2RbrfAcM.html</ref><ref>https://www.hindustantimes.com/cricket/indian-premier-league-auction-2018-live-updates/story-Be2VrtfQc1XDGKdoTphOLP.html</ref><ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/10641/kolkata-knight-riders-vs-kings-xi-punjab-34th-match-indian-premier-league-2010</ref><ref>https://www.thehindu.com/sport/cricket/ipl-auction-2018-unadkat-strikes-it-rich/article22545462.ece</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಡಿಸೆಂಬರ್ ೦೬, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಸೆಂಚೂರಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಮೊದಲನೇ ''ಟೆಸ್ಟ್'' ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಜಯದೇವ್ ಉನದ್ಕತ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಜುಲೈ ೨೪, ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಹರಾರೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.ನಂತರ ಜೂನ್ ೧೬, ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಹರಾರೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಿ-೨೦ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/3358/south-africa-vs-india-1st-test-india-in-south-africa-2010-11</ref><ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/12563/zimbabwe-vs-india-1st-odi-india-tour-of-zimbabwe-2013</ref><ref>https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/16610/zimbabwe-vs-india-1st-t20i-india-tour-of-zimbabwe-2016</ref> == ಪಂದ್ಯಗಳು == *ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೦೧''' ಪಂದ್ಯಗಳು.<ref>https://www.cricbuzz.com/profiles/6327/jaydev-unadkat</ref> *ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೦೭''' ಪಂದ್ಯಗಳು *ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೧೦''' ಪಂದ್ಯಗಳು. *ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೬೨''' ಪಂದ್ಯಗಳು === ವಿಕೇಟ್‍ಗಳು === *ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೦೮''' *ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧೪''' *ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೬೭''' ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ== * [https://www.rajasthanroyals.com ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್]] 39uaiaup8116d3psy3yewak9itojjju 0 115073 1371999 1347246 2026-04-24T14:02:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371999 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಜಯರಾಮನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | image = | alt = | caption = | birth_date = ೨೩ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೧೯೫೨<ref>[https://www.ias.ac.in/describe/fellow/Chandrasekhar,_Prof._Jayaraman ‍Fellow Profile]</ref> | birth_place = [[ಕರ್ನಾಟಕ]],[[ಭಾರತ]] | death_date = | death_place = | residence = ಬ್ರಾಂಡ್ಫೋರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್, [[ಯುಎಸ್‌ಎ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | fields = {{ublist | ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ | [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] }} | workplaces = {{ublist | [[:en:Indian Institute of Science|ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]] | ನ್ಯೂರೋಜನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ }} | alma_mater = {{ublist | [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]| [[ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್]] | ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಎರ್ಲಾಂಜೆನ್ - ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್ | [[ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]}} | doctoral_advisor = {{ublist| ಎಸ್.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್| [[:en:Paul von Ragué Schleyer|ಪೌಲ್ ವನ್ ರೇಗ್ ಸ್ಚೀಲರ್]]| [[:en:William L. Jorgensen|ವಿಲಿಯಮ್ ಎಲ್. ಜೋರ್ಜೆನ್ಸನ್]] }} | doctoral_students = | known_for = [[ಸಾವಯವ]] ಅಣುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬಂಧದ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ | awards = {{ublist | ಡಾ. ಹುಸೇನ್ ಜಹೀರ್ ಯಂಗ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ೧೯೯೫ &nbsp;[[ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |೨೦೦೪ &nbsp; ಸೈಟೇಷನ್ ಲೌರೇಟ್ ಅವಾರ್ಡ್}} }} '''ಜಯರಾಮನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್''' (ಜನನ ೧೯೫೨) ಭಾರತೀಯ [[ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ [[:en:Indian National Science Academy|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ,[[:en:Council of Scientific and Industrial Research|ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್]] ನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[:en:Shanti Swarup Bhatnagar Prize for Science and Technology|ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ==ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Bangaloreuniversity.jpg|thumb|235px|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಜಯರಾಮನ್ ರವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೨ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>[https://wikivisually.com/wiki/Jayaraman_Chandrasekhar ಜನನ]</ref> ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[:en:Bangalore University|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಎಸ್ಐ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ [[:en:Indian Institute of Technology Madras|ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>[https://www.ias.ac.in/describe/fellow/Chandrasekhar,_Prof._Jayaraman Ph.d]</ref> ಜಯರಾಮನ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[:en:University of Erlangen–Nuremberg|ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಎರ್ಲಾಂಜೆನ್ - ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಇವರು ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಗೆದ್ದ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಬ್ರಾನ್ಫೋರ್ಡ ನ ನ್ಯೂರೋಜನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ==ಲೀಗಸಿ== ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರು ಸಾವಯವ [[ಅಣು]]ಗಳ ರಚನೆ, ಬಂಧನ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು : ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪರಿಮಾಣ, ರಚನೆ, ಅವುಗಳ ಆಣ್ವಿಕ ಗುಣಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.<ref>[https://www.pubfacts.com/author/Jayaraman+Chandrasekhar?tr=1&tr=2 ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು]</ref> ಅವರು ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://repository.ias.ac.in/view/fellows/Chandrasekhar=3AJayaraman=3A=3A.html Publications of fellows]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ಡಾ. ಹುಸೇನ್ ಜಹೀರ್ ಯಂಗ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite web |url=http://insaindia.res.in/detail/P00-1272 |title=ಡಾ. ಹುಸೇನ್ ಜಹೀರ್ ಯಂಗ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |access-date=2019-06-05 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802000146/http://insaindia.res.in/detail/P00-1272 |url-status=dead }}</ref> * ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು - ೧೯೯೫.<ref>[http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx ಭಟ್ನಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120912012851/http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/BPRIZE/CHEMICAL_SCIENCES.htm ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]</ref> * ಸೈಟೀಷನ್ ಲಾರೆಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ೨೦೦೪.<ref>[https://wap-business--standard-com.cdn.ampproject.org/v/s/wap.business-standard.com/article-amp/economy-policy/india-s-most-cited-scientists-104101201094_1.html?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.business-standard.com%2Farticle%2Feconomy-policy%2Findia-s-most-cited-scientists-104101201094_1.html Business Standard Last Updated at February 06 2013 17:00 IST]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] hgj4mf8qsctrnwjkfzs8zq0ivigv4vh 0 115875 1372002 1347434 2026-04-24T14:48:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372002 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಜಾಕ್ ಮಾ | image = Enabling eCommerce- Small Enterprises, Global Players (39008130265) (cropped).jpg | caption =೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮಾ | native_name = {{nobold|马云}} | native_name_lang = ಹ್ಯಾನ್ಸ್ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೬೪ | birth_place = ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ, ಝೆಜಿಯಾಂಗ್, [[ಚೀನಾ]] | disappeared_date = <!--Don't put a date here until/unless there is an official investigation into alleged disappearance--> | death_date = <!-- Do not put a value for this unless there is extensive reliable sourcing claiming death --> | party = ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ<ref>{{cite web |title=Alibaba's Jack Ma is a Communist Party member, China state paper reveals |url=https://www.cnbc.com/2018/11/27/alibaba-founder-jack-ma-is-a-communist-party-member-china-state-media.html |work=[[CNBC]] |date=27 November 2018 |access-date=27 November 2018}}</ref> | education = ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್) | occupation = ಉದ್ಯಮಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ | known_for = ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು | spouse = ಜಾಂಗ್ ಯಿಂಗ್ | children = ೩ }} ಜ್ಯಾಕ್ ಮಾ ಯುನ್ (ಚೈನೀಸ್: 马云 ಜನನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೬೪) ಒಬ್ಬ ಚೈನೀಸ್ [[ಉದ್ಯಮಿ]], ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ. ಅವರು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಘಟಿತ [[:en:Alibaba Group|ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ]] ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾ ಅವರು [[ಚೀನಾ]]ದ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಯುನ್‌ಫೆಂಗ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ $೩೦.೧ ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಮಾ ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆರನೇ-ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವದ ೫೦ ನೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref name="BloombergNet">{{cite news |title=Bloomberg Billionaires Index: Jack Ma |newspaper=Bloomberg.com |publisher=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/jack-y-ma/ |access-date=June 19, 2022}}</ref> ಝೆಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಾ ಅವರು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಪದವಿಯ ನಂತರ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಡಯಾಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ಯಮಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮಾ ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಅವರು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೯೮ ರಿಂದ ೧೯೯೯ ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಚೈನಾ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿ೨ಬಿ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ಚೂನ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ "ವಿಶ್ವದ ೫೦ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕರ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/worlds-greatest-leaders/theo-epstein-1/|title=Theo Epstein|date=23 March 2017|work=Fortune|access-date=14 February 2018|language=en-US|archive-date=25 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092240/http://fortune.com/worlds-greatest-leaders/theo-epstein-1/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು [[ಚೀನಾ]]ದ [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾಗತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=How Alibaba's Jack Ma Is Building a Truly Global Retail Empire |url=http://fortune.com/2017/03/24/jack-ma-alibaba-china-ecommerce-world-greatest-leaders/ |work=Fortune |date=2017 |access-date=10 February 2021}}</ref> [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಲಿಬಾಬಾದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸ, ಲೋಕೋಪಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="jdoebele">{{cite web |title=Jack Ma Outlines Bold Vision For His Philanthropy Foundation |url=https://www.forbes.com/sites/jdoebele/2019/12/02/jack-ma-shares-his-plans-for-education-philanthropy-in-china/ |work=Forbes |date=2 December 2019}}</ref><ref name="dtjm">{{cite web |last=Murphy |first=Margi |title=China's richest man Jack Ma to stand down from Alibaba |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2018/09/07/alibaba-chief-jack-ma-stand/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/technology/2018/09/07/alibaba-chief-jack-ma-stand/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |work=The Telegraph |date=8 September 2018 |access-date=8 September 2018}}{{cbignore}}</ref><ref name="latjm">{{cite web |last1=Chen |first1=Lulu Yilun |last2=Mackenzie |first2=Tom |title=Billionaire Jack Ma prepares for life after Alibaba. He'll retire Monday, report says |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-jack-ma-alibaba-20180907-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |date=7 September 2018 |access-date=8 September 2018}}</ref><ref name="tetjm">{{cite news |title=Alibaba's Jack Ma, China's richest man, to retire from company he co-founded |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/business/alibabas-jack-ma-chinas-richest-man-to-retire-from-company-he-co-founded/articleshow/65727702.cms |newspaper=[[The Economic Times]] |date=8 September 2018 |access-date=8 September 2018 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092239/https://economictimes.indiatimes.com/news/international/business/alibabas-jack-ma-chinas-richest-man-to-retire-from-company-he-co-founded/articleshow/65727702.cms%20 |url-status=dead }}</ref> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಡೇನಿಯಲ್ ಜಾಂಗ್ ಅವರ ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref name="cnbcjm">{{cite news |last=Choudhury |first=Saheli |title=Alibaba announces Jack Ma succession plan: CEO Daniel Zhang to take over as chairman in a year |url=https://www.cnbc.com/2018/09/10/alibaba-jack-ma-succession-plan-daniel-zhang-to-take-over-as-chairman.html |work=CNBC |access-date=9 September 2018}}</ref><ref name="Forbes profile">{{Cite web |title=Jack Ma |url=https://www.forbes.com/nft-profile/jack-ma/ |access-date=2022-06-24 |website=Forbes |language=en}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಮಾ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೬೪ ರಂದು ಝೆಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌನಲ್ಲಿ ಮಾ ಯುನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|title=Jack Ma|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Jack-Ma|date=September 6, 2022|access-date=September 9, 2022}}</ref> ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ ಅದರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾ ಅವರ ಅಜ್ಜ [[:en:Second Sino-Japanese War|ಎರಡನೇ ಚೀನಾ-ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಾ ಪಾಕೆಟ್ ರೇಡಿಯೊವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಒಂಬತ್ತು]] ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಮಾ ತನ್ನ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌನ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿದಿನ ತನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೭ ಕಿಮೀ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾ ಅವರು ೧೩ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಜಗಳವಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಂ. ೮ ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೀನೀ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಚೀನೀ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೩೧ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸಿಗರೊಂದಿಗೆ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಬೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ-ಚೀನಾ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನ್ ಮೋರ್ಲಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jack |date=February 22, 2023 |title=Chinese tech billionaire Jack Ma spotted in Melbourne |url=https://www.news.com.au/technology/innovation/chinese-tech-billionaire-jack-ma-spotted-in-melbourne/news-story/d8587e18b2c6bb1d806e05859af552f2 |website=News.com.au}}</ref> ೨೦೨೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾ ಮೊರ್ಲಿಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಪರೋಪಕಾರಿ ಸೂಚಕವಾಗಿ $ ೨೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಇದು ಮಾರ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ತವರು ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ೨೦೨೩ರ ಭೇಟಿಯ ಕುರಿತು ಮಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ೨೯ ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆ ೨೯ ದಿನಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಇಂದಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite web |date=2017-02-03 |title=Alibaba billionaire founder Jack Ma gives $26m to University of Newcastle in memory of Australian mentor |url=https://www.afr.com/work-and-careers/management/alibaba-billionaire-founder-jack-ma-gives-26m-to-university-of-newcastle-in-memory-of-australian-mentor-20170202-gu4fg3 |access-date=2023-08-23 |website=Australian Financial Review |language=en}}</ref> ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ೧೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಾ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ [[:en:nation-wide Chinese college entrance exam|ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ]] ವಿಫಲರಾದರು ಅವರು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧ ಅಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ವೇಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>{{Cite web |date=2024-01-29 |title=Jack Ma {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Jack-Ma |access-date=2024-02-01 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ಇದು ಅವರ ಗಣಿತ ಸ್ಕೋರ್ ಸುಧಾರಿಸಿತು, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ೧೯ ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೂರನೇ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ [[ಗಣಿತ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೮೯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾ ಅವರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳುತ್ತಾರೆ, ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.alibaba.com/specials/aboutalibaba/aligroup/jack.html |title=Alibaba Group |website=News.alibaba.com |access-date=5 March 2016}}</ref><ref>{{cite news|last=Rose |first=Charlie |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-29/alibaba-s-jack-ma-on-early-obstacles-his-ambitions |title=Alibaba's Jack Ma on Early Obstacles, His Ambitions |website=Bloomberg.com |date=29 January 2015 |access-date=2 June 2015}}</ref> ಪದವಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಡಯಾಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು. ಮಾ ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ==ವ್ಯಾಪಾರ ವೃತ್ತಿ== ===ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ=== ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ಪದವಿ]] ಪಡೆದರು. ಮಾ ಅವರು ೩೧ ವಿವಿಧ ಬೆಸ ಪ್ರವೇಶ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 'ನಾನು ಒಳ್ಳೆಯವನಲ್ಲ' ಎಂದು ಮಾ ಸಂದರ್ಶಕ ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ನನ್ನನು ಬಿಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ".<ref name="bloomberg.com">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-29/alibaba-s-jack-ma-on-early-obstacles-his-ambitions|title=Charlie Rose Talks to Alibaba's Jack Ma|newspaper=Bloomberg.com|date=29 January 2015 }}</ref><ref>{{cite news |last=Lutz |first=Ashley |title=Alibaba founder Jack Ma was rejected from 30 jobs, including KFC, before becoming China's Richest Man |url=https://www.businessinsider.com/alibaba-founder-jack-ma-on-rejection-2015-2 |work=[[Business Insider]] |date=17 February 2015}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆಂಗ್ ಕ್ಸಿಯೋಪಿಂಗ್ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ [[ಚೀನಾ]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಹೈಬೋ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (杭州海波翻譯社), ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚೈನೀಸ್ ಭಾಷಾಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name=Clark-house>{{cite book |last=Clark |first=Duncan |title=Alibaba: The House That Jack Ma Built |url=https://books.google.com/books?id=EI4zCgAAQBAJ |publisher=HarperCollins |date=12 April 2016 |isbn=9780062413420}}</ref> ೧೯೯೫ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ಪುರಸಭೆಯ [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪರವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅವರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |title=秒拍视频 |url=http://www.miaopai.com/show/LqGAlmwU1S5cKaaghz9L6Q__.htm |website=Miaopai.com |access-date=5 March 2016 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಿಯರ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕರೂ ಚೀನಾದಿಂದ ಸಿಗದಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಅವರು ಚೀನಾದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೂ ಸಿಗದೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಚೈನೀಸ್ ಬಿಯರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "ಕೊಳಕು" ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೯:೪೦ ಕ್ಕೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಾಹ್ನ]] ೧೨:೩೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ಹೀ ಯಿಬಿಂಗ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬೋಧಕ), ಚೈನಾ ಪುಟಗಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು ಮತ್ತು ಮಾ ಅವರು ಎರಡನೇ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚೀನೀ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=D'Onfro |first=Jillian |title=How Jack Ma Went From Being A Poor School Teacher To Turning Alibaba Into A $160 Billion Behemoth |url=https://www.businessinsider.com/the-story-of-jack-ma-founder-of-alibaba-2014-9 |access-date=2024-02-01 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> ೧೯೯೮ ರಿಂದ ೧೯೯೯ ರವರೆಗೆ, ಮಾ ಅವರು [[ಚೀನಾ]] ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ===ಅಲಿಬಾಬಾ ಸಮೂಹದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ=== [[File:2007ChinatrustGlobalLeadersForum JackMa.jpg|thumb|ಮಾ ೨೦೦೭ ಚೀನಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್ಸ್ ಫೋರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ.|left]] ೧೯೯೯ ರಿಂದ, ಮಾ ಅವರು ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇದು [[ಚೀನಾ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ. ಷೇರುದಾರರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ೦.೩% ಅನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ನೀರು]] ಮತ್ತು [[ಗಾಳಿ]]-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಲಿಬಾಬಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹಣ, 'ಸುಸ್ಥಿರ ಹಣ', ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ತಮಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅದು ನಾವು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ.<ref>{{cite web |date=6 December 2009 |title=An Interview with Jack Ma |url=http://news.alibaba.com/article/detail/alibaba/100212419-1-an-interview-jack-ma.html |access-date=23 September 2014 |publisher=Alibaba News}}</ref> ಚೀನೀ ಹೈ-ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅಲಿಬಾಬಾ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾ ಎಂದಿಗೂ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅನುಭವದ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಆಳವು ಅವನಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾ ಅವರ ಔಪಚಾರಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ತರಬೇತಿಯು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯು ಚೀನೀ ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಗೆಳೆಯರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮಾ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಚೀನೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊಗಲ್‌ಗಳಿಂದ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೇಕ್ಅಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ, ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರಾಗಿ ಮೃದು ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತಜ್ಞರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಡೊಮೇನ್‌ನಿಂದ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬರೆದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒಂದು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರು ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Bloomberg">{{cite news |last=Mellor |first=William |title=Ma 和Says Alibaba Shareholders Should Feel Love, Not No. 3 |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-11-09/ma-says-alibaba-shareholders-should-feel-love-not-no-3.html |publisher=Bloomberg |date=10 November 2014 |access-date=10 November 2014}}</ref> ===ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನಾಪತ್ತೆ=== [[ಚಿತ್ರ:Jack Ma 2008.jpg|thumb]] [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೨೦೨೦ ಮತ್ತು [[ಜನವರಿ]] ೨೦೨೧ ರ ನಡುವೆ ಮಾ ಅವರು ನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನಾಪತ್ತೆಯಾದರು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು. [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು (ಐಪಿಒ) ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಕರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಠಾತ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಚೀನಾದ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಮಾ ಬಲವಂತದ ನಾಪತ್ತೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last=Li|first=Jane|date=6 January 2021|title=Jack Ma's absence is stirring uneasy memories of a series of disappeared Chinese tycoons|url=https://qz.com/1952803/jack-mas-absence-stirs-memories-of-disappeared-chinese-tycoons/|work=[[Quartz (magazine)|Quartz]]|location= |access-date=8 January 2021}}</ref> ಮಾ ಅವರು [[ಜನವರಿ]] ೨೦, ೨೦೨೧ ರಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಕರ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಎಂಬ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಕರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ವೀಡಿಯೊ ಲಿಂಕ್ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Reuters first public appearance">{{cite news |last=Goh |first=Brenda |title=Alibaba's Jack Ma makes first public appearance in three months |url=https://www.reuters.com/article/us-china-alibaba-jack-ma/alibabas-jack-ma-makes-first-public-appearance-in-three-months-idUSKBN29P0CA |access-date=20 January 2021 |publisher=Reuters |date=20 January 2021}}</ref><ref>{{cite news |last=Yang |first=Jing |title=Jack Ma, Alibaba's Billionaire Co-Founder, Resurfaces After Months of Lying Low |url=https://www.wsj.com/articles/alibabas-jack-ma-resurfaces-after-months-of-laying-low-11611117915?mod=hp_lead_pos4 |access-date=20 January 2021 |work=The Wall Street Journal |date=20 January 2021}}</ref> [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಚೀನಾದ ಹೈನಾನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|date=2021-02-10|title=Jack Ma Spotted Playing Golf, Easing China Detention Fears |work=Bloomberg News|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-10/jack-ma-spotted-playing-golf-after-weeks-out-of-public-view|access-date=2021-02-11|url-access=limited}}</ref> [[ಮಾರ್ಚ್]] ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಮತ್ತು ಅಲಿಬಾಬಾ ಅವರು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ ಸೌತ್ ಚೈನಾ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮ ಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಕರಿಂದ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಚೀನೀ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ.<ref>{{Cite web |date=2021-03-16 |title=China tells Alibaba to sell off media assets in tech crackdown |url=http://www.theguardian.com/world/2021/mar/16/china-tells-alibaba-to-divest-media-assets-to-curb-influence-report |access-date=2022-11-29 |website=the Guardian |language=en}}</ref> [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಜಪಾನ್‌ನ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=Alibaba founder Jack Ma hiding out in Tokyo, reports say |url=https://www.theguardian.com/business/2022/nov/29/alibaba-founder-jack-ma-hiding-out-in-tokyo-reports-say |access-date=2022-11-29 |website=the Guardian |language=en}}</ref> ===ಬೋಧನೆ=== [[ಮೇ]] ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಟೋಕಿಯೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಟೋಕಿಯೊ ಕಾಲೇಜು, ಮಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೨೦೨೩ ರವರೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Alibaba's Jack Ma turns up in Japan as college professor {{!}} The Asahi Shimbun: Breaking News, Japan News and Analysis |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14898523 |access-date=2023-05-01 |website=The Asahi Shimbun |language=en}}</ref> ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಗಮನವು ಸುಸ್ಥಿರ [[ಕೃಷಿ]], [[ಆಹಾರ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು "ಚೀನಾದ ಹೊರಗಿನ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಅಪರೂಪದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ==ಮನರಂಜನಾ ವೃತ್ತಿ== ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಕುಂಗ್ ಫೂ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಗಾಂಗ್ ಶೌ ದಾವೊ ಮೂಲಕ ನಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಡಬಲ್ ೧೧ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಡೇ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಲಿಬಾಬಾ ಅವರ ೧೮ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |last=Horwitz |first=Josh |title=Jack Ma is using Singles Day, a symbol of crass commercialism, to revitalize Tai Chi in China |url=https://qz.com/1124855/2017-singles-day-jack-mas-love-of-martial-arts-and-tai-chi-is-taking-center-stage/ |work=Quartz |date=July 20, 2022 |access-date=September 7, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=This could well be the oddest video you'll see this week |url=http://www.news.com.au/lifestyle/real-life/wtf/jack-ma-asias-richest-man-and-ceo-of-alibaba-just-performed-a-bizarre-dance-routine-for-his-40000-employees/news-story/8a1fdde4c70c58ec82942e4dd8796268 |work=NewsComAu}}</ref><ref>{{cite news |last=Ciolli |first=Joe |title=Billionaire Alibaba CEO Jack Ma sings at surprise music festival appearance |url=http://www.businessinsider.sg/alibaba-ceo-jack-ma-sings-surprise-music-festival-appearance-2017-10/?r=US&IR=T |work=Business Insider Singapore |date=13 October 2017}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರನ್ನು ಚೀನಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ "ವರ್ಷದ ಟಾಪ್ ೧೦ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ft">{{cite web |url=http://www.ft.com/intl/cms/c6aba388-74a6-11db-bc76-0000779e2340.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215132234/http://im.ft-static.com/content/images/c6aba388-74a6-11db-bc76-0000779e2340.pdf |archive-date=15 December 2013 |title=Alibaba.com: A Smiling Community with a Dream}}</ref> *ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫೋರಮ್ ಮಾ ಅವರನ್ನು "ಯಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್" ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. *ಫಾರ್ಚೂನ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ "ಏಷ್ಯಾದ ೨೫ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://images.businessweek.com/ss/08/01/0102_bizpeople/index_01.htm|title=The Best Leaders of 2007|website=BusinessWeek|access-date=5 March 2016|archive-date=29 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229081534/http://images.businessweek.com/ss/08/01/0102_bizpeople/index_01.htm|url-status=dead}}</ref> *ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್ ಅವರನ್ನು೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ "ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ" ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://images.businessweek.com/ss/08/01/0102_bizpeople/index_01.htm|title=The Best Leaders of 2007|website=BusinessWeek|access-date=5 March 2016|archive-date=29 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229081534/http://images.businessweek.com/ss/08/01/0102_bizpeople/index_01.htm|url-status=dead}}</ref> *೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾರನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ೩೦ "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿಇಓ" ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. *ಮೇ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಟೈಮ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ೧೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. *ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಚೀನಾ ಕೂಡ ಅವರನ್ನು೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಟಾಪ್ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. *೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಡತನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಮಾ ಅವರನ್ನು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾ ಏಷ್ಯಾದ ಹೀರೋಸ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಂತ್ರಪಿ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/global/2010/0315/philanthropy-gautschi-krishnan-nilekani-heroes-of-philanthropy_slide_7.html|title=In Pictures: 48 Heroes of Philanthropy|date=5 March 2010|work=Forbes|access-date=23 September 2014}}</ref> *ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="loneliest">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2012-06-14/jack-ma-is-the-loneliest-billionaire-in-china|title=Jack Ma Is the Loneliest Billionaire in China| work= Bloomberg|date=15 June 2012 |access-date=23 October 2021}}</ref> *೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಿ ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿಯ ಚೀನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref>{{cite web|title=Faces of Conservation|url=http://www.nature.org/ourinitiatives/regions/asiaandthepacific/china/explore/jack-ma-tnc-board-in-china-1.xml|publisher=The Nature Consevancy|access-date=20 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520050441/http://www.nature.org/ourinitiatives/regions/asiaandthepacific/china/explore/jack-ma-tnc-board-in-china-1.xml|archive-date=20 May 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/news/chiefeditor/2010/05/alibaba-conservation-environment-fund.html|title=China's Alibaba Group to "mobilize hundreds of millions" for environment|author=David Maxwell Braun|work=National Geographic (blogs)|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100531065430/http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/news/chiefeditor/2010/05/alibaba-conservation-environment-fund.html|archive-date=31 May 2010}}</ref> *೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ೩೦ ನೇ-ಅತ್ಯಂತ-ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2014/11/05/putin-vs-obama-the-worlds-most-powerful-people-2014/|title=Putin Vs. Obama: The World's Most Powerful People 2014|date=5 November 2014|work=Forbes|access-date=18 January 2015|first=Caroline|last=Howard}}</ref> *೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅವರಿಗೆ ವರ್ಷದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{cite web|last=Wareing |first=Charlotte |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/asian-awards-2015-winners-star-studded-5540464 |title=Asian Awards 2015: All the winners from the star-studded bash - 3am & Mirror Online |publisher=Mirror.co.uk |date=17 April 2015 |access-date=2 June 2015}}</ref> *೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ ಲಾರೆಂಟ್ ಫೇಬಿಯಸ್ ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಗೌರವದ ಚೆವಲಿಯರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.lefigaro.fr/secteur/high-tech/2016/05/12/32001-20160512ARTFIG00034-ce-que-le-milliardaire-chinois-jackma-dira-a-emmanuel-macron.php|title=Ce que le milliardaire chinois Jack Ma dira à Emmanuel Macron|first=Domitille|last=Arrivet|newspaper=Le Figaro|date=2016-12-05|access-date=2022-09-15}}</ref> *೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ಚೂನ್ ತನ್ನ ವಿಶ್ವದ ೫೦ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು. *ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಡಿ ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮನಿಲಾದಿಂದ ಟೆಕ್ನೋಪ್ರೆನ್ಯೂರ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. *ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. *ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರು ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಯಾಕೋವ್ ಫ್ರೆಂಕೆಲ್ ಮತ್ತು ಯಾರೋನ್ ಓಜ್ ಅವರಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು. *ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಮಾ ರಾಜ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ೨ ರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.                                                            ==ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು== ಮಾ ಅವರು [[:en:Buddhism|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[:en:Taoism|ಟಾವೊ]] ತತ್ತ್ವದ ಎರಡನೇ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=MacLeod |first=Calum |title=Alibaba's Jack Ma: From 'crazy' to China's richest man |url=https://www.usatoday.com/story/tech/2014/09/17/alibaba-jack-ma-profile/15406641/ |website=USA Today |date=19 September 2014 |access-date=9 September 2022}}</ref><ref>{{cite web |last=Lee |first=Minerva |title=10 Buddhist Billionaires in Asia |url=https://www.lotus-happiness.com/10-buddhist-billionaires-asia/ |website=Lotus Happiness |date=4 June 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Five Buddhist business leaders: From Alibaba co-founder to eBay's creator |url=https://www.ns-businesshub.com/business/buddhist-business-leaders-alibaba-ebay/ |website=www.ns-businesshub.com |date=31 December 2018 |access-date=29 ಜುಲೈ 2021 |archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143051/https://www.ns-businesshub.com/business/buddhist-business-leaders-alibaba-ebay/ |url-status=dead }}</ref> ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು, [[:en:Taobao|ತಾವೊಬಾವೊಗೆ]] ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮಾ [[:en:strength of American society|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜದ]] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಜೂಡೋ-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಚೀನಾವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Thoughts on Christianity and America's founding |url=https://eastgates.org/wp-content/uploads/2016/08/Christianity_and_Americas_Founding.pdf |access-date=18 April 2020}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೈಲಿ ಮಾ ಅವರನ್ನು [[:en: Chinese Communist Party|ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ]] ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಇದು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |last=Li |first=Shan |title=It's Official: China's E-Commerce King is a Communist |url=https://www.wsj.com/articles/its-official-chinas-e-commerce-king-is-a-communist-1543238782 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |date=26 November 2018 |access-date=26 November 2018 |url-access=subscription |quote=Jack Ma, the creator of e-commerce giant Alibaba Group Holding was identified as a Communist Party member Monday by party-run People's Daily in an honor roll of people who contributed to modernizing China's economy.}}</ref><ref>{{cite web |last=Pandey |first=Erica |title=Alibaba's Jack Ma identified as member of China's Communist Party |url=https://www.axios.com/jack-ma-alibaba-chinese-communist-party-member-b5692930-eba2-4882-b73f-d0a9ce804353.html |work=[[Axios (website)|Axios]] |date=26 November 2018 |access-date=26 November 2018 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Alibaba's Jack Ma is a Communist Party member, China state paper reveals |url=https://www.reuters.com/article/us-alibaba-jack-ma/alibabas-jack-ma-is-a-communist-party-member-china-state-paper-reveals-idUSKCN1NW073 |work=[[Reuters]] |date=26 November 2018 |access-date=9 September 2022}}</ref> ಮಾ ಅವರು ೯೯೬ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚೀನೀ ಕೆಲಸದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ನಂತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | first1=Serenitie | last1=Wang | first2=Daniel | last2=Shane | title=Jack Ma endorses China's controversial 12 hours a day, 6 days a week work culture | url=https://www.cnn.com/2019/04/15/business/jack-ma-996-china/ | date=15 April 2019 | work=[[CNN]] | access-date=9 September 2022}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ೯೯೬ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ "ದೊಡ್ಡ ಆಶೀರ್ವಾದ" ಎಂದು ಮಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ವಿರಾಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಕುಸಿತವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಮಾ [[ಭವಿಷ್ಯ]] ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Elon Musk and Jack Ma disagree about AI's threat |url=https://www.bbc.com/news/technology-49508091 |access-date=26 March 2020 |work=[[BBC News]] |date=29 August 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Here's what leaders can do to feel secure in the automation age |url=https://www.businessinsider.com.au/artificial-intelligence-love-quotient-jack-ma-2018-1 |access-date=26 March 2020 |work=Business Insider Australia |date=5 February 2018 |archive-date=29 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729152015/https://www.businessinsider.com.au/artificial-intelligence-love-quotient-jack-ma-2018-1 |url-status=dead }}</ref> ==ಪರೋಪಕಾರ== ಜಾಕ್ ಮಾ ಅವರು ಜಾಕ್ ಮಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ಶಿಕ್ಷಣ]], ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುವ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|date=2018-09-06|title=Billionaire Jack Ma Prepares for Life After Alibaba|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-09-06/billionaire-jack-ma-prepares-for-life-after-alibaba|access-date=12 December 2018|website=Bloomberg.com}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಸಿಚುವಾನ್ ಭೂಕಂಪದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಲಿಬಾಬಾ $೮೦೮೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.uschamberfoundation.org/corporate-citizenship-center/chinese-earthquake-corporate-aid-tracker|title=Chinese Earthquake -- Corporate Aid Tracker|last=importer|date=22 April 2013|website=U.S. Chamber of Commerce Foundation|language=en|access-date=12 December 2018|archive-date=6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906034647/https://www.uschamberfoundation.org/corporate-citizenship-center/chinese-earthquake-corporate-aid-tracker|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ ಮಾ ಅವರು ದಿ ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿಯ ಚೀನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅಲಿಬಾಬಾ ಒಂದು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅಲಿಬಾಬಾ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಯಂಗ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನಿಯರ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಇದು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು [[ನೇಪಾಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಭೂಕಂಪ]]ದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ೧೦೦೦ ಮನೆಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೂಪಾನ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Private companies have put down strong roots in China |url=https://www.economist.com/business/2020/04/30/private-companies-have-put-down-strong-roots-in-china |access-date=8 May 2020 |newspaper=The Economist |date=2020}}</ref> [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾ ಅವರು ಜಾಕ್ ಮಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸ, ಲೋಕೋಪಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಲಿಬಾಬಾದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅಲಿಬಾಬಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಜಾಕ್ ಮಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವಿವಿಧ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌]]ನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] ow1pgle29u042h7ghrzikwfn6cyw29z 0 123736 1371996 1347057 2026-04-24T13:23:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371996 wikitext text/x-wiki '''ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪ'''ವೆಂದರೆ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಅದರ ಹರಹಿನ ಸೀಮೆ, ಲಕ್ಷಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಡಿರುವರಾದರೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಇನ್ನೂ ಮೂಡಿಲ್ಲ. ಘನವಸ್ತುಗಳಿಂದ [[ಆಕೃತಿ]]ಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ನಿತ್ಯಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ. ಇದರ ನೆಲೆ ಇರುವುದು ಮಾನವನ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮಕ ಮನೋವಾಂಛೆಯಲ್ಲಿ. ಹೊಸದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ನಾನಾಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸೌಂದರ್ಯಾನುಭವಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವಾಗಿ, ಹಲವು ಬಾರಿ [[ಧರ್ಮ]], ಅಂತಸ್ತಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ವಿನೋದ ಮುಂತಾದ ಮನೋರಂಗದ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧೋರಣೆಗಳು ಮಾನವನ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗ-ಸ್ತರಗಳಲ್ಲೂ ಕಲಾನಿರ್ಮಾಣದ ನೆಲಗಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಧೋರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪ ಯಾವುದು, ಅದು ಅಲ್ಲದ್ದು ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸಂಪ್ರದಾಯ== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪದ ಅನೂಚಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Essay on the Traditional Indian Folk Culture |url=http://www.shareyouressays.com/essays/essay-on-the-traditional-indian-folk-culture/84572 |website=World’s Largest Collection of Essays! Published by Experts |accessdate=11 January 2020 |date=12 March 2012}}</ref> [[ಮಣ್ಣು]], [[ಮರ]] ಮರದ ಹೊಟ್ಟು, ಬಟ್ಟೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಇಂಥ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು ಶಿಲ್ಪರಚನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಮಾಟ-ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಅಲಂಕರಣ, ಹಾಗೂ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೂ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ವಿವರಕ್ಕಿಂತ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕೋನ್ಯೂಕ್ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ದಂಪತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಒಂದು ದೈತ್ಯ ವಿಗ್ರಹ ಭಯಂಕರತೆಯನ್ನು ಶಿಲ್ಪೀಕರಿಸಿರುವ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿ. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲು ಭಾಗಗಲಲ್ಲಿ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಖವಾಡಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಗಂಡುವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕುಲದವರ ಮೂಲಪುರಷರನ್ನು ಪ್ರತೀಕರಿಸುವ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂಥವು. ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆದರೆ ಎತ್ತರದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಚರ ಕರುಪ್ಪನ್ ದೇವರುಗಳವು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹಗಳು. ದನಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಜನಗಳಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ದೇವರ ಬಳಿ ಇಡುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಇಂಥ ನೂರಾರು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಬಳಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ನಿರೂಪಣಾತಂತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ. ಇವು ನೋಡುಗರ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವ ಅಸಾಧಾರಣವಾದುದು. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಗ್ರಾಮರಕ್ಷಕ. ಇವನ ಮಹತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ. ಈ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಡೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=ಶಬರಿಮಲೆ ಶಾಸ್ತ: ಇಲ್ಲಿದೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸಮಗ್ರ ಇತಿ ವೃತ್ತಾಂತ |url=https://www.prajavani.net/op-ed/complete-details-shabarimala-606140.html |website=Prajavani |accessdate=11 January 2020 |language=en |date=9 January 2019}}</ref> ==ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಅಧ್ಯಯನ== ಜಾನಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಮುಖವಾಡಗಳು, ಆಯಾ ಭೂತದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ತಕ್ಕಂಥ ಭಾವಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |title=exorcism items - Yahoo Search Results Image Search results |url=https://in.images.search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrwBpVLihleDusAYRLnHgx.;_ylu=X3oDMTEyN2ppZHI4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMxBHZ0aWQDQjg4NjhfMQRzZWMDc2M-?p=exorcism+items&fr=yhs-omr-001&hspart=omr&hsimp=yhs-001 |website=in.images.search.yahoo.com |accessdate=11 January 2020 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದೇ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೆಕ್ಕಕಟ್ಟೆ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಮರದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು. ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳು, ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಶಿಲ್ಪರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವೆಡೆ ಮಾರಮ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಜನಪದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಿತ್ತಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂಥ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಗಂಡುವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಬೀರೇದೇವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿತ್ತಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವೆಡೆ ಮಾರಿಯಮ್ಮ, ಮರಗಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಮರದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಗಡಿ ಮಾರಿ, ಉಡುಗೋಲಜ್ಜಿ, ಹಲ್ಲುಬೀರಿ, ಮುಂತಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ, ವೀರಗಲ್ಲು ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಯಾವ ನಿಯಮಗಳಿಗೂ ಯಾವ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೂ ಯಾವ ವಿಧಿನಿಷೇಧಗಳಿಗೂ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಅಪ್ಪಟ ಜನಪದ ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ನಾಗರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಗಣೇಶ, ಗೌರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣರೇ ಮಾಡಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ, ಮಕ್ಕಳ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ, ಮರ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಆಟಿಕೆಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಬಸವ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳು, ಕಿಸುಕಾಲು ಬೊಂಬೆಗಳು, ಇವೂ ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ನವರಾತ್ರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಅನೇಕ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿದೆ. ==ಸಮಸ್ಯೆಗಳು== ಪರಂಪರಾನುಗಣತೆ, ಅಲಿಖಿತತೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಜನಪದದ ಇತರ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳು, ಕಲಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಶಿಲ್ಪ ಮೂಲತಃ ವೃತ್ತಿಜನ್ಯವಾದುದರಿಂದ, ಇದರ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಲಿಖಿತಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಅಲ್ಪ; ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಅನುಭವದ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಜನಪದ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಶಿಲ್ಪ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪ ಎಂಬ ವಿವರಣೆ ಸಾಧುವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಆಳ [[ಅಧ್ಯಯನ|ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ]] ತೊಡಗಿದಾಗ ಈ ವಿವರಣೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಪದದಂಥ ತೆರೆದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರೆಡೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಅನುಭವ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಜನಪದದ ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಹೊರಪ್ರಪಂಚದ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಸೊಂಕಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿಯೋ ನಿಂತ ಸಂಕುಚಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವೃತ್ತಿ, ವಿಧಾನ, ಕಲ್ಪನೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಮೂಲತಃ ಈ ವರ್ಗಗಳನ್ನೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನಪದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ, ಆದಿವಾಸಿ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಜನ ರೇಖೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಭಿಲ್ಲರೇ ಮೊದಲಾದ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಗಳು ತಮಗೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಶಿಲ್ಪ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆಗಾರರನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರಾಗಿ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಜನಪದದ್ದೋ ಆದಿವಾಸಿಗಳದೋ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾವನೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಜನಪದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹರಿಯುವ ಸತತಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕ ಮೂಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಬಡ ಅನುಕರಣೆಗಳು ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳಾಗಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಜನಪದ ಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೀಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಲವು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} bmjz0xkvdcrcyo81piegtwfbwdpp18v 0 123751 1372000 1347255 2026-04-24T14:07:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372000 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Jayshankar-Prasad-India-Stamp-1991.jpg|thumb|ಜಯಶಂಕರ ಪ್ರಸಾದ್]] '''ಜಯಶಂಕರ ಪ್ರಸಾದ್''' ೧೮೯೦-೧೯೩೭. ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಛಾಯಾವಾದ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವಾದಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಹೆಸರಾದವ. ಕಾಶಿಯ ದೇವೀ ಪ್ರಸಾದ ಸಾಹು ಎಂಬಾತನ ಮಗ. ತಂದೆ ದಾನಶೀಲನೂ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕಲಾವಿದರ ಪೋಷಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಕವಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕøತ, ಹಿಂದೀ, ಉರ್ದು, ಪಾರಸಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯ ನಡೆಯಿತು. ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ 8ನೆಯ ತರಗತಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ೧೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆಲ್ಲ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥನಾದ. ಗೃಹಕಲಹ, ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟ. ಅಣ್ಣನ ಸಾವುಗಳಿಂದ ಜರ್ಜರಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ೧೭ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆಲ್ಲ ಗೃಹ ಕೃತ್ಯದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಹೊರತು ಉಳಿದ ತನ್ನ ಜೀವನವೆಲ್ಲ ಈತ ಕಾಶಿಯಲ್ಲೆ ಕಳೆದ. ==ಜೀವನ== ಜಯಶಂಕರ ಪ್ರಸಾದ್, ನಾಟಕಕಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಛಾಯಾವಾದ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವಾದಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಹೆಸರಾದವ.<ref>{{cite web |title=ಕಾದಂಬರಿಕಾರ: Latest ಕಾದಂಬರಿಕಾರ News & Updates, Photos & Images, Videos |url=https://vijaykarnataka.com/topics/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0 |website=Vijaya Karnataka |accessdate=11 January 2020 |language=hi |date=11 January 2020 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ೮ ನೆಯ ತರಗತಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ೧೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆಲ್ಲ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥನಾದ. ಅಣ್ಣನ ಸಾವುಗಳಿಂದ ಜರ್ಜರಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ೧೭ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆಲ್ಲ ಗೃಹ ಕೃತ್ಯದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ==ಕಾವ್ಯ== ಈತನ ಕಾವ್ಯವಿಷಯ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ, ಇವು ಲೌಕಿಕದಿಂದ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ತೊಡಕಿನ ವಿಷಯ. ಆಂಸೂ ಮತ್ತು ಕಾಮಾಯನೀ ಈ ಕವಿಯ ಉತ್ಕಷ್ಟ ಕಾವ್ಯಗಳು.<ref>{{cite web |title=ವೇದಕಾಲದ ಕೆಲವು ಋಷಿಕೆಯರು: (ಮುಂದುವರಿದುದು) |url=http://sujnanam.blogspot.com/2017/03/blog-post_23.html |website=ವೇದಕಾಲದ ಕೆಲವು ಋಷಿಕೆಯರು |accessdate=11 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=कामायनी - जयशंकर प्रसाद {{!}} Kamayani by Jaishankar Prasad PDF Download |url=http://www.hindibookspdf.com/kamayani-by-jaishankar-prasad-hindi-book-pdf-download/ |website=Hindi Books Pdf Download for Free |accessdate=11 January 2020 |date=12 March 2016}}</ref> ಆಂಸೂ ಉತ್ತಮ ಗೀತಕಾವ್ಯ. ಕಾಮಾಯನೀ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಏಕಾರ್ಥಕಾವ್ಯವೂ ಹೌದು. ಆಂಸೂನಲ್ಲಿ ವಿರಹ-ಮಿಲನಗಳ ಇಂಗಿತಗಳ ಮೇಲೆ ಕವಿ ವಿರಾಟ್ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ವಿಭೂಷಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕುಣಿಸಬಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಂಸೂ ಛಾಯಾವಾದೀ ಉಪನಿಷತ್ತು. ಜೀವನ ಯಾವ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದಲೂ ಬದ್ಧವಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ವೃತ್ತಿ. ಈ ವೃತ್ತಿಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಹೊಂದುವುದು. ಶಿವತತ್ತ್ವದ ಉಪಾಸಕನಾದ ಈ ಕವಿಗೆ ಅಮೃತ ಕೂಡ ಹಾಲಾಹಲ ಸಮಾನ. ಬಹು ಮುಖ ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡರೂ ಈತ ಉಂಡವನಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಮುಖ ಜೀವನದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಪಂಥ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಮಾಯನೀ ಕಾವ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆದರ್ಶದ ದೇವಸೃಷ್ಟಿಯ ನಾಶವಾಗಿ ಮಾನವ ಸಭ್ಯತೆಯ ಉದಯವಾಗುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅತಿಬುದ್ಧಿವಾದ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದ ಎರಡೂ ಈ ಕವಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ಕಾಮಾಯನೀ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ೫ ರೂಪಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಿದೆ. ಸಂಹಾರಕ, ಸೃಷ್ಟ್ಯಾತೃಕ, ಮಾಯಾ ಯೋಗಿದಿಗಂಬರ, ಮಂತ್ರವಿದ್ ಋಷಿ, ನಟರಾಜ ಇವೇ ಆ ಪಂಚರೂಪಗಳು. ಮಹಾ ಕಾವ್ಯದ ಧ್ಯೇಯಸಾಧನೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಮಾಯನೀ ಪೂರ್ಣ ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಆಧಾರ ದರ್ಶನ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಶೈವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇದರ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರವಾದ ತ್ರಿಕದರ್ಶನ ಗೀತೆಯ ಕರ್ಮಯೋಗ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತದ ಅದ್ವೈತವಾದದ ಸಂಮಿಶ್ರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಭಾವಪಕ್ಷ ಕಲಾಪಕ್ಷಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾನವತಾ ವಿಕಾಸದ ಅಂತರಂಗ ಗಾಥೆಯಾಗಿದೆ. ತುಲಸೀದಾಸನ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸವಾದ ಮೇಲೆ ಕಾಮಾಯನೀ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ. ಭಾವನೆ, ವಿಚಾರ, ಶೈಲಿ-ಈ ಮೂರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢತೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛಾ, ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯಾ, ಆನಂದ-ಇವುಗಳ ಸಮನ್ವಯವಿದೆ. ಜಲಪ್ಲಾವನದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಳಯ) ಅನ್ನಮಯಕೋಶ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಕಡೆಗೆ ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಯ ಕೋಶಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವವರೆಗಿನ ಮಾನವ ಚೇತನದ ಯಾತ್ರೆಯ ವರ್ಣನೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಶೈವತಂತ್ರಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಆಧಿಕ್ಯದಿಂದ ರಸಾತ್ಮಕತೆಯ ಅಖಂಡಧಾರೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ. ==ಕೃತಿ== ಈ ಕವಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು : ಪ್ರೇಮದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಅಲೌಕಿಕತೆಗಳ ಸಾಮಂಜಸ್ಯ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುಂದರಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರಗಳ ವರ್ಣನೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. (ಎಂ.ಡಿ.ಜಿ.) ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನಾಕಾಲ ಒಟ್ಟು ೨೬ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದು. ಈ ಕವಿಯ ಆರಂಭದ ರಚನೆಗಳು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಬರಬರುತ್ತ ಅನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕವಾದದ್ದು ಕಾಣಬಹುದು. ಈತ ತನ್ನ ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ. ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ದರ್ಶನ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಗಾತ್ಮಕತೆ ಭಾವಮಯತೆ, ಅನುಭೂತಿಪ್ರವಣತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿ-ಇವು ಈ ಕವಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಛಾಯಾವಾದೀಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದ ಈ ಕವಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಯಾವಾದೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅನ್ಯಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುಭೂತಿಯ ಗಂಭೀರತೆ. ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಶೈಲಿ, ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕತೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕತೆ, ಪ್ರೇಮಾನುಭೂತಿ, ಸೌಂದರ್ಯ ಚೇತನ, ಕಲ್ಪನಾತತ್ತ್ವ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾವನೆ, ಆದರ್ಶವಾದೀ ದೃಷ್ಟಿ, ಆತ್ಮ ಪ್ರಕಾಶನ ಮೊದಲಾದ ಛಾಯಾವಾದೀ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಈತನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಾಮಾಯನೀಯಲ್ಲಂತು ಛಾಯಾವಾದ ತುಟ್ಟತುದಿಗೇರಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] c9ycaf94wo0x71lwf3as9gjyrmgsaxk 0 132315 1372035 1351018 2026-04-25T08:29:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372035 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new)|name=ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ|causes= ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿಗಳು|frequency=|prognosis=|medication=|treatment=|prevention=|differential=|diagnosis=|risks=|types=ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ I, ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ II,ಉಳಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿರದ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ,ಸೈಕ್ಲೋಥಿಮಿಕ್ ಮನೋರೋಗ.|image=P culture.svg|duration=|onset=|complications=ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ|symptoms=ಭ್ರಮೆ ಅಥವಾ ಭ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ತನಗೇ ತಾನೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳಂತಹ ಮನೋವಿಕೃತ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಠಿತ, ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ.|synonyms=ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, (ಬೈಪೋಲಾರ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್)|field=[[ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು]]|caption=ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಚಿತ್ತ ಚಾಂಚಲ್ಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ|alt=|deaths=}}'''ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ''', (ಬೈಪೋಲಾರ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಚಿತ್ತ ಚಾಂಚಲ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಗಂಭೀರ [[ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು|ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ‘ಗರಿಷ್ಠ’ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ [[ಉನ್ಮಾದ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ‘ಕನಿಷ್ಠ’ ([[ಖಿನ್ನತೆ]] ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು <ref name="FDA4">{{cite web|title=DSM IV Criteria for Manic Episode|url=https://www.fda.gov/ohrms/dockets/ac/00/slides/3590s1c/tsld002.htm|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170731230148/https://www.fda.gov/ohrms/dockets/ac/00/slides/3590s1c/tsld002.htm|archivedate=July 31, 2017}}</ref>. ಇದು [[ಹೃದಯರೋಗ|ಹೃದಯ ತೊಂದರೆ]] ಅಥವಾ [[ಮಧುಮೇಹ]]ದಂತೆಯೇ ದೀರ್ಘ ಸಮಯ ಕಾಡುವ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ. ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ. == ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ವಿಧಗಳು == ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಿವೆ<ref name=":0">https://kannada.whiteswanfoundation.org/disorders/bipolar-disorder{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: # ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ I : ಕನಿಷ್ಠ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದಾದ ಉನ್ಮಾದ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರಣಿಗಳು. ಉನ್ಮಾದದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೂಡ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು. # ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ II : ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಲಘು ಉನ್ಮಾದಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಬಲ ಉನ್ಮಾದದ ಲಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆ ಇವೆರಡೂ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸರಣಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. # ಉಳಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿರದ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ :  ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದಾಗ ರೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ I ಅಥವಾ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ II ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ತನೆಗಿಂತಲೂ ಹೊರತಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. # ಸೈಕ್ಲೋಥಿಮಿಕ್ ಮನೋರೋಗ ಅಥವಾ ಸೈಕ್ಲೋಥಿಮಿಯಾ: ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಲಘು ಉನ್ಮಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಖಿನ್ನತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಲಘುಸ್ವರೂಪವೇ ಸೈಕ್ಲೋಥಿಮಿಕ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಸೈಕ್ಲೋಥಿಮಿಯಾ ಖಾಯಿಲೆ. == ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಕೆಲವು ದಿನ ಅಥವಾ ಬಹಳ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಉನ್ಮಾದ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ವಾರದವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿಯೂ ಈ ತೊಂದರೆಯು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು<ref>Post RM, Kalivas P (March 2013). "Bipolar disorder and substance misuse: pathological and therapeutic implications of their comorbidity and cross-sensitisation". ''Br J Psychiatry''. '''202''' (3): 172–176. doi:10.1192/bjp.bp.112.116855. PMC 4340700. <nowiki>PMID 23457180</nowiki>.</ref>.ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಭ್ರಮೆ]] ಅಥವಾ [[ಭ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು ತನಗೇ ತಾನೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳಂತಹ ಮನೋವಿಕೃತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ, ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉನ್ಮಾದ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ<ref name="Christie88">{{cite journal |vauthors=Christie KA, Burke JD, Regier DA, Rae DS, Boyd JH, Locke BZ | title = Epidemiologic evidence for early onset of mental disorders and higher risk of drug abuse in young adults | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 145 | issue = 8 | pages = 971–975 | year = 1988 | pmid = 3394882 | doi=10.1176/ajp.145.8.971}}</ref>{{sfn|Goodwin|Jamison|2007|p=1945}}. '''ಉನ್ಮಾದದ ಹಂತ:''' ಉನ್ಮಾದದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆವೇಶದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಥಟ್ಟನೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅನಗತ್ಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗುವ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳಿಯದೇ ಇರಬಹುದು. * ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ಅಥವಾ ದುಃಖದ ವಿಷಯ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಯಾವದೂ ಕೂಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಆನಂದೋದ್ರೇಕದ ಭಾವನೆ. * ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಅತೀವ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಗಾವುದು. * ಅತಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಭ್ರಮೆಗೊಳಗಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.. * ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸಹಜ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಮ್ಮಿಂದ ಅಸಾಧ್ಯದ ಕಾರ್ಯ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಯಾವುದೂ ತಡೆಯಲಾರದು ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡಬಹುದು. * ಭಾವಾವೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆಗದೇ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಅನವಶ್ಯಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ದುಂದುಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಡಂಬರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು, ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ [[ಲೈಂಗಿಕ|ಲೈಂಗಿಕ ವರ್ತನೆ]]ಗಳನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಅಪಾಯಕರ ನಡುವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು * ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದ ಯೋಚನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವುದು. * ಚಡಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ [[ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ]]. * ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗದಿರುವುದು. * ದಿನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹತಾಶೆ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಕಿರಿಯ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುವುದು. * ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಒಂದು ವಿಚಾರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಥಟ್ಟನೆ ನೆಗೆಯುವುದು, ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಕೊರತೆ. * ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಮನೋವಿಕೃತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು (ಭ್ರಮೆಗಳು – ವಸ್ತುಗಳು ಅಲ್ಲಿರದಿದ್ದರೂ ನೋಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು, ಯಾವುದೋ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿದಂತೆ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು.) * ಅತಿಯಾದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸಹಜ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಜೋಡಿಸುವುದು, ಕೇಳಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನೇ ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಲಿಸುವುದು, ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಗುವುದು. '''ಖಿನ್ನತೆಯ ಹಂತ:''' ಖಿನ್ನತೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು: * ತೀವ್ರ ದುಃಖ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯ ಭಾವನೆ * ನಿರಾಶಾವಾದದ ಭಾವನೆ * ಈ ಮೊದಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು * ಅಶಕ್ತತೆ, ಬೇಗನೇ ಆಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯಭಾವನೆ * ನಿದ್ರೆಯ ತೊಂದರೆಗಳು; ಅತಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿದ್ರೆಯನ್ನೇ ಮಾಡದಿರುವುದು * ಬದಲಾದ ಬಾಯಿರುಚಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು, ಪಥ್ಯ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು * ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಭಂಗ, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು. * ತಮಗೇ ತಾವೇ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಸಾವು ಅಥವಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು == ಕಾರಣಗಳು == ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಖಾಯಿಲೆ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಖಾಯಿಲೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಜ್ಞರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಅಸಮತೋಲನ, ವಂಶವಾಹಿ ತೊಂದರೆಗಳು, ದುಃಖಕಾರಕ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರ ಆಘಾತ, ಡ್ರಗ್ಸ ಅಥವಾ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳು ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಅಥವಾ ಸ್ಕಿಜ಼ೋಫ್ರೇನಿಯ ಮುಂತಾದ ಮನೋವ್ಯಾಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165032712007306?via%3Dihub</ref> == ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ == ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತಿ ಅವಶ್ಯಕ.ಹೃದಯ ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ಮಧುಮೇಹದ ತೊಂದರೆಗಳಂತೆ ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ‌ ಕೂಡ ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಖಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಯುತ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಹುದು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ<ref>Titmarsh S (May–June 2013). "Characteristics and duration of mania: implications for continuation treatment". ''Progress in Neurology and Psychiatry''. '''17''' (3): 26–27. doi:10.1002/pnp.283.</ref>. ಔಷಧ, ಥೆರಪಿ (ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ) ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನವು ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಯಸ್ಸು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿ, ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದೇ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಔಷಧವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಖಾಯಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ರೋಗ ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು<ref>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18606036/</ref>. ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುವ ವಾಸ್ತವ ಅಂಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. == ಆರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ == ಆರೈಕೆದಾರರು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಆರೈಕೆದಾರರು ಪುರುಷರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ, ದಣಿವು ಮತ್ತು ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಯುಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆರೈಕೆದಾರರು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಆರೈಕೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸುವುದನ್ನೂ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರೈಕೆದಾರರು ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]]ದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಾಳಜಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತಿ ಅವಶ್ಯ<ref name=":0" />. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references responsive="" /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನೋರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] bm3hynemgsfpx1w54z319tx8xfyyco8 0 132322 1372029 1349976 2026-04-25T06:07:22Z CommonsDelinker 768 Tejotunga.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Krdರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1372029 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = | image = | image_size = | alt = | caption = '''ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರ''' | author = [[ವಸುಧೇಂದ್ರ]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = ಸೌಮ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣ್‍ಕರ್ | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | series = | release_number = | subject = | genre = | set_in = | published = ೨೦೧೯ | publisher = ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | media_type = | pages = ೪೬೪ | awards =[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | isbn = 978-93-84908-54-6 | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''"ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ"''' ಲೇಖಕ [[ವಸುಧೇಂದ್ರ]] ಬರೆದಿರುವ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌]], [[ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಆ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ<ref>https://www.bookbrahma.com/book/thejo-thungabhadra</ref>. ೧೫-೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಕೃತಿ ಇದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |url=https://www.udayavani.com/uv-fusion/book-talk-tejo-tungabhadra-of-historical-facts |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-05-20 |archive-date=2021-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520115205/https://www.udayavani.com/uv-fusion/book-talk-tejo-tungabhadra-of-historical-facts |url-status=dead }}</ref>.ಈ ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊಡ ಮಾಡುವ ೨೦೧೯ನೇ ಸಾಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. == ಪುಸ್ತಕದ ವಿವರಣೆ == ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ [[ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ]], ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ೪೬೪ ಪುಟಗಳ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣದ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ₹೩೮೦/- ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.navakarnatakaonline.com/thejo-tungabhadra-novel |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-05-20 |archive-date=2021-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520115210/https://www.navakarnatakaonline.com/thejo-tungabhadra-novel |url-status=dead }}</ref> ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೌಮ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣ್‍ಕರ್ ಅವರದು. ೧/೮ ಡೆಮಿ ಅಳತೆಯ ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಎನ್.ಎಸ್.‌ ಮ್ಯಾಪ್‌ಲಿಥೋ ೭೦ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಮ್. ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.({{ISBN|978-93-84908-54-6}}). == ಕಥಾವಸ್ತು == ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ೧೫-೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಲಿಸ್ಬನ್]], [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ನಗರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>https://saakshatv.com/tejo-tungabhadra-novel-review/</ref><ref>https://www.prajavani.net/artculture/book-review/book-review-of-tejo-tungabandra-710404.html</ref> ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಅಥವಾ ತೇಜೋ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ]] ತೀರದ ಜನರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕಥೆ ಇದು.ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥೆ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಶ ೧೪೯೨ ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೫೧೮ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ರಾಜ ಇಮಾನ್ಯುಲ್, [[ಸ್ಪೇನ್]] ರಾಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ, [[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ|ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮ]], ಆಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್, [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]], [[ಪುರಂದರದಾಸ]] ಮುಂತಾದವರು ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾದಂಬರಿಯು ರೂಪಿಸಲ್ಟಟ್ಟಿದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಆವಿಷ್ಕಾರ, ಸ್ಪೇನ್ನಿಂದ [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದಿ]] ಸಮುದಾಯ ಹೊರದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವುದು, [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಕ್ಕೆ ಅವರ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರ, ೧೫೦೬ ರ ಯೆಹೂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತರ ನರಮೇಧ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಳಿಂಗ ವಿಜಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ತೇಜೋ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಸ್ಬೇನ್‌ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾವಲಂಬಿ ಯುವಕ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಹಾಗೂ ಯಹೂದಿ ಹುಡುಗಿ ಬೆಲ್ಲಾಳ ಪ್ರೇಮ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಕತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಭಾರತದ ಸಾಂಬರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೇಡಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲಿಸ್ಬೆನ್‌ ನಗರದ ಯುವಕರು ಇಂಥಹ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಾಗಿ ತೆರಳಿ ಧನವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಕೂಡ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಂಥಹ ಒಂದು ಹಡಗಿಗೆ ನಾವಿಕನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವನು. ಒಂದಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಮರಳಿ ಬಂದು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಪ್ರೇಯಸಿ ಬೆಲ್ಲಾಳಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ಭಾರದತ್ತ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕತೆಯು ತೇಜೋ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅತ್ತ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತುಂಗಾಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಬಕಪುರದಲ್ಲಿ ಮಾಪಳ ನಾಯಕ, ತೆಂಬಕ್ಕ, ಹಂಪಮ್ಮ, ಕೇಶವ ಮುಂತಾದವರ ಕತೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]]ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿತನಾಗಿ ಅಹಮದಕಣ್ಣನಾಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಸತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಸತಿ ಪದ್ದತಿ]], ಲೆಂಕ ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು == ೨೦೧೯ರ ಸಾಲಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯ ಅತ್ಯತ್ತುಮ ಕೃತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯೊಂದಿಗೆ, ೨೦೨೦ರ ಸಾಲಿನ ಚಡಗ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ "ತೇಜೋ-ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ದೊರಕಿದೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/district/udupi/chadaga-award-to-vasudhendra-767639.html ವಸುಧೇಂದ್ರಗೆ ಚಡಗ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]</ref>.ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಏಳನೆಯ ಮುದ್ರಣ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] m9u6kinlpx3frbul7ywe9pdvb6m0kv7 0 140595 1372014 1348224 2026-04-24T18:05:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372014 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:James Peace at his home in Wiesbaden2.jpg|thumb|ವೈಸ್‌ಬಾಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್]] ಕೆನ್ನೆತ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Kenneth James Peace), ದಿನಾಂಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೬೩ ರಂದು ಪೇಸ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Paisley) ಜನಿಸಿದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಸಂಯೋಜಕರು, ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರು ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದರು. == ಜೀವನ == ಕೆನ್ನೆತ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೬೩ ರಂದು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] ಪೇಸ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name=":0">Birgitta Lampert. “ಕರ್ಕಶ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ”. Wiesbadener Tagblatt (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ), ೧೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೧</ref><ref name=":1">Julia Anderton. “ಸಿಹಿಕಹಿ ಕತೆಯಂತೆ ಟ್ಯಾಂಗೊ”. Wiesbadener Kurier (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ), ೨೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ಬರಾದಲ್ಲಿ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Helensburgh) ಕಳೆದರು.<ref name=":0" /><ref name=":2">Sabine Klein. “ನನ್ನ ಸಂಗೀತ ನನ್ನಂತೆ ಬಹಳ ರಮ್ಯ”. Frankfurter Rundschau (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ), ೧೯೯೨. ಸಂಚಿಕೆ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೫೪, ಪುಟ ೨</ref> ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದರು ([[ಆಂಗ್ಲ]]: John McGhie). ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದ ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಬರ್ನ್ಸ್‌ರ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Felix Burns) ಸಂಬಂಧಿ. ತಮ್ಮ ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯಾನೋ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಜಾಪ್ಲಿನ್ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Scott Joplin) ಅವರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅದಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು (ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ - [[ಆಂಗ್ಲ]]: Royal Conservatoire of Scotland).<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">G. Müller. “ಪಿಯಾನೊದ ಆತ್ಮ ಟ್ಯಾಂಗೊ ನರ್ತನ ಮಾಡುತ್ತದೆ”. Kulturspiegel (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ), ೧೭ ವೆುೕ, ೨೦೦೧. ಪುಟ ೨</ref> ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ([[ಆಂಗ್ಲ|ಅಂಗ್ಲ]]: Glasgow University) ಪಿಯಾನೋ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ B.A.,<ref name=":3" /><ref name=":4">[https://portal.dnb.de/opac/showFullRecord?currentResultId=K.+and+James+and+Peace%26any&currentPosition=3 Deutsche Nationalbibliothek. “ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್”] </ref> ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮರುವರ್ಷವೇ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಎಮ್‌ಡಿ ವಾದ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸನ್ ಪಿಯಾನೊ ಕಛೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು.<ref name=":0" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಓದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಮೇಲೆ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರಾಗಿ ಬಹು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೯೧ ರವರೆಗೆ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌|ಎಡಿನ್‌ಬರಾದಲ್ಲಿ]] ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ ೧೯೯೧ರಿಂದ ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ([[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]]: Bundesrepublik Deutschland) ಬದ್‌ನೌಹೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್. FRIZZ (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ). ಜನವರಿ, ೨೦೦೨, ಪುಟ ೫</ref><ref>Manfred Merz. “ಕಲಾಭಿಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಣಮಯ ರಮ್ಯಲೋಕ”. Wetterauer Zeitung (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ). ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೯೯೨, ಪುಟ ೧೯</ref><ref name=":5">“ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್”. The Tango Times (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ), ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂಚಿಕೆ ೨೦೦೨/೨೦೦೩. ಸಂಚಿಕೆ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೯, ಪುಟಗಳು ೧‒೫</ref> ೧೯೯೮ ರಿಂದ ಟ್ಯಾಂಗೊ ಕುರಿತು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ಸಂಯೋಜನೆಯ "ಟ್ಯಾಂಗೊ ಎಸ್ಕೋಸಿಸ್" ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Scottish Tango)<ref name=":5" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,%E2%80%9CTango%20escoc%C3%A8s%E2%80%9D&mode=basic National Library of Scotland. “Tango escocès”]</ref> ಎಂಬ ಸಿ.ಡಿ.ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜಿನ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Victoria College of Music) ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name=":2" /><ref name=":5" /> ಅದೇ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್/ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳತ್ತ ಹೊರಟು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ]] "ಟ್ಯಾಂಗೊ ೧೭" ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name=":5" /><ref>TangoTang (ಸುದ್ದಿಪತ್ರ). ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೦೨</ref><ref>[https://www.scmp.com/article/393890/james-peace “ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್”. South China Morning Post (ಹಾಂಕಾಂಗ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ). ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೦೨]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|thumb|Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano)]] ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಟ್ಯಾಂಗೊದ ಅವರ ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು: [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್ಸ್‌ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]], [[ಅಥೆನ್ಸ್]],<ref>ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕರಪತ್ರ {Για σένα, Αγγελική}. ಅಥೆನ್ಸ್, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೧೬</ref> [[ಬರ್ಲಿನ್]],<ref>Tangodanza (ಜರ್ಮನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ). ಸಂಚಿಕೆ ಸಂಖ್ಯೆ ೧/೨೦೦೨, ಪುಟ ೯</ref> [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸಲ್ಸ್]], [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]],<ref>ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಪೋಸ್ಟರ್ (ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ, ೨೦೧೪)</ref> [[ಲಿಸ್ಬನ್]],<ref>ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಪೋಸ್ಟರ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ, ೨೦೧೬)</ref> [[ಲಂಡನ್]], [[ಮಡ್ರಿಡ್]],<ref>ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಪೋಸ್ಟರ್, “¡Feliz cincuenta cumpleaños - 2013!” (ಸ್ಪೇನ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ)</ref> [[ಓಸ್ಲೋ]],<ref>La Cadena (ಡಚ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ). ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೨, ಪುಟ ೨೬</ref><ref>{{Cite web |url=https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt |title=Listen.no.: Konsert, ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ (ಪಿಯಾನೋ). Munch Museum (ಓಸ್ಲೋ). ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೦೪ |access-date=2021-11-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608114526/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt |url-status=dead }}</ref> ರೀಕಾವಿಕ್<ref>Ríkarður Ö. Pálsson. “Skozkir Slaghörputangoár”. Morgunblaðið (mbl). ರೀಕಾವಿಕ್, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೦೪</ref> ಮತ್ತು [[ವಿಯೆನ್ನ]].<ref>ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕರಪತ್ರ. ವಿಯೆನ್ನಾ. ೨೩ ಜನವರಿ, ೨೦೦೫</ref> [[ಚಿತ್ರ:Tango Milonga op. 26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26 no. 3 by James Peace]] ಟ್ಯಾಂಗೊ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]] ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜು ([[ಆಂಗ್ಲ]]: London College of Music) ಇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೀಡಿತು.<ref name=":0" /> ಕೆಲಕಾಲದ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌|ಎಡಿನ್‌ಬರಾ]] ವಾಸದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ,<ref name=":2" /> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ವೀಸ್‌ಬಾಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ([[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]]: Wiesbaden) ನೆಲೆಸಲು ಅವರು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ಇದು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ತಮ್ಮದೇ ರಚನೆಗಳ ಕಿರುಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ "ವೀಸ್‌ಬಾಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್" ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.<ref name=":7">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21438757900004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20Peace%20in%20Wiesbaden&mode=basic National Library of Scotland. “James Peace in Wiesbaden”]</ref><ref name=":8">[https://portal.dnb.de/opac/simpleSearch?query=James+Peace+in+Wiesbaden Deutsche Nationalbibliothek. “James Peace in Wiesbaden”]</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನಗಳು == ●     ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ, "ಆಗ್ನೆಸ್ ಮಿಲ್ಲರ್" ಸ್ಪರ್ಧೆ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Agnes Millar Prize for sight-reading). [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ]], ೧೯೮೩<ref name=":3" /> ●    ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ, "ಡನ್‌ಬಾರ್ಟನ್‌ಷೈರ್ ಇ.ಐ.ಎಸ್" ಸ್ಪರ್ಧೆ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Dunbartonshire E.I.S. Prize for piano accompaniment). [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ]], ೧೯೮೪<ref name=":3" /> ●    ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ, ಸಿಬೆಲಿಯಸ್ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ]], ೧೯೮೫<ref name=":3" /> ●    ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಟಿ.ಐ.ಎಮ್. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ ([[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]]: Torneo Internazionale di Musica). [[ರೋಮ್]], ೨೦೦೦<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> ●    ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಐಬಿಎಲ್‌ಎ ಫೌಂಡೇಷನ್. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ೨೦೦೨<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> ●    ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಪದಕ (ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ), ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೊ ಡ್ಯೂಯೊ ಸಂಘ. [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೋಕಿಯೊ]], ೨೦೦೨<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite web |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |title=ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೊ ಸಂಘ (ಟೋಕಿಯೊ) ಬಹುಮಾನ ವಿಜೇತರ ಯಾದಿ, ೨೦೦೨ |access-date=2021-11-08 |archive-date=2020-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |url-status=dead }}</ref> ●    ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಲೂಟೀಸ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘ ([[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]: Internationale Académie de Lutèce). [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], ೨೦೦೫<ref name=":0" /><ref name=":2" /> == ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:James Peace - Idylls Op.4b.webm|center|thumb|286x286px|James Peace - Idylls Op.4b]] • ಜಲಪಾತ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: The Waterfall)<ref>Staatstheater Wiesbaden (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕರಪತ್ರ). ೧೨/೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೨೦೨೧</ref> • ಐಡಿಲ್ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Idyll) • ಉದಯ ರಾಗ ([[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]: Aubade) • ಮೌನ ಕಣ್ಣೀರು ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Silent Tears) • ಮರೆತುಹೋದ ಎಲೆಗಳು ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Forgotten Leaves) • ಓಬೋ ಸೊನಾಟಾ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Oboe Sonata) • ಬ್ಯಾಲಡ್ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Ballade) • ಉತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆ - ೧ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Ceremonial March No.1) • ಉತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆ - ೨ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Ceremonial March No.2) • ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಿನ್ನ ([[ಆಂಗ್ಲ]] :Autumn Gold)<ref>Schwäbische Post. “ಪಿಟೀಲಿನ ಶಬ್ದ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತದ ಮೇಲೇರಿದೆ”. ೪ ಜೂನ್, ೧೯೯೪</ref> • ಶಾಶ್ವತ ಗೀತೆ ([[ಆಂಗ್ಲ]]: Eternal Song)<ref name=":0" /> • ಜಾರ್ಜಿಯಾಗಾಗಿ ([[ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಭಾಷೆ]]: საქართველოსთვის)   ಸಾಹಿತ್ಯ: ತಮರ್ ಚಿಕ್ವಾಯ್ಜ್, ಝುರಚ್ ಚಿಕ್ವಾಯ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್ • ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪಿಯಾನೊದಿಂದ ೨೪ ಟ್ಯಾಂಗೊಗಳು<ref name=":0" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == [https://www.youtube.com/watch?v=UVRnWXsqxZE ''Souvenir de Buenos Aires'' (ಪಿಯಾನೋ), YouTube] [https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4 ''Autumn Gold, YouTube''] ''[https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk Lento Lacrimoso, YouTube]'' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{DEFAULTSORT:ಜೇಮ್ಸ್ ಪೀಸ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] pthsndw8r970st47fduymxsdvxmr3km 0 142029 1372012 1348103 2026-04-24T17:28:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372012 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ|name=J.B.S.&nbsp;Haldane|field={{hlist|[[Biology]]|[[Biostatistics]]}}|prizes={{ubl|[[Darwin Medal]] {{font|size=95%|text=(1952)}}|[[Darwin–Wallace Medal]] {{font|size=95%|text=(1958)}}}}|known_for={{ubl |[[Abiogenesis|Oparin–Haldane hypothesis]] |[[Genetic resistance to malaria|Malaria resistance]] |[[Population genetics]] |[[Enzymology]] |[[Neo-Darwinism]] |[[Haldane's rule]] |[[#Haldane's principle|Haldane's principle]] |[[Haldane's dilemma]] |[[Haldane's sieve]] ||[[Primordial soup]] | [[Heterotrophic theory]] | [[Fitness (biology)|Fitness]] | [[Kin selection]] | [[Selection shadow]] |}}|doctoral_students={{ubl|[[Helen Spurway]]|[[Krishna Dronamraju]]|[[John Maynard Smith]]}}|academic_advisors=[[Frederick Gowland Hopkins]]|alma_mater=[[New College, Oxford]]|work_institution={{ubl|[[University of Cambridge]]|[[University of California, Berkeley]]|[[University College London]]|[[Indian Statistical Institute]]}}|citizenship={{hlist|British (until 1961)|Indian}}|image=J. B. S. Haldane.jpg|death_place=[[Bhubaneswar]], [[Orissa]], India|death_date={{death date and age|1964|12|01|1892|11|05|df=y}}|birth_place=[[Oxford]], [[Oxfordshire]], England|birth_date={{birth date|1892|11|05|df=y}}|birth_name={{nowrap|John Burdon Sanderson Haldane}}|caption=Haldane in 1914|spouse={{ubl|{{marriage|[[Charlotte Haldane|Charlotte Franken]]|1926|1945|end=div}}|{{marriage|[[Helen Spurway]]|1945}}}}}} '''ಜಾನ್ ಬರ್ಡನ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್''' FRS (೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೨ – ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೪<ref name=":5"/><ref name=":11">{{Cite journal|last=Rao|first=Veena|date=2015|title=J. B. S. Haldane, an Indian scientist of British origin|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/109/03/0634.pdf|journal=Current Science|volume=109|issue=3|pages=634–638|jstor=24906123}}</ref>), (ಇವರಿಗೆ "ಜ್ಯಾಕ್" ಅಥವಾ "ಜೆಬಿಎಸ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇದೆ)<ref name="Dronamraju-Recollections">{{Cite journal|last=Dronamraju|first=Krishna R|date=2012|title=Recollections of J.B.S. Haldane, with special reference to Human Genetics in India|journal=Indian Journal of Human Genetics|volume=18|issue=1|pages=3–8|doi=10.4103/0971-6866.96634|pmc=3385175|pmid=22754215}}</ref> [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]], ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನವೀನ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ನವ-ಡಾರ್ವಿನಿಸಂನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,<ref name=":5" /> [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ರಾಯಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Dronamraju|first=Krishna R.|date=1986|title=Possible worlds: contributions of J. B. S. Haldane to genetics|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/016895258690288X|journal=Trends in Genetics|language=en|volume=2|pages=322–324|doi=10.1016/0168-9525(86)90288-X}}</ref> ತಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಲೇಖನವು " ಪ್ರಿಮೊರ್ಡಿಯಲ್ ಸೂಪ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಜೀವನದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.<ref>[https://nationalpost.com/news/canada/ontario-researchers-testing-origins-of-life-theory-in-new-planet-simulator-2 New research in this field began in 2018 in Canada] ''nationalpost.com''</ref> ಅವರು ಎಕ್ಸ್ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಕುರುಡುತನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀನ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಜಾತಿ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ]] ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಅಸಮಯುಗ್ಮಕೀಯ]] ಲೈಂಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಹೀನತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Turelli|first=M|last2=Orr|first2=HA|date=1995|title=The dominance theory of Haldane's rule|journal=Genetics|volume=140|issue=1|pages=389–402|doi=10.1093/genetics/140.1.389|pmc=1206564|pmid=7635302}}</ref><ref name="Haldane1922">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1922|title=Sex ratio and unisexual sterility in hybrid animals|url=https://zenodo.org/record/1428440|journal=Journal of Genetics|volume=12|issue=2|pages=101–109|doi=10.1007/BF02983075}}</ref> [[ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು]] [[ಮಲೇರಿಯಾ|ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಜಲಜನಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್, ಕಪಲಿಂಗ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್, ಆಣ್ವಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆ, ಡಾರ್ವಿನ್ (ವಿಕಾಸದ ಘಟಕವಾಗಿ) ಮತ್ತು [[ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ|ಆರ್ಗನಿಸ್ಮಲ್ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್‌ನಂತಹ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು, [[ಪ್ರನಾಳ ಶಿಶು ಸೃಷ್ಟಿ|''ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ'' ಫಲೀಕರಣದ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರು. ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಾಸದ]] ವೇಗದ ಮಿತಿಯ ನಂತರ ತಪ್ಪೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಅವರು ಮರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pOdHrsTZ-RYC|title=A to Z of Biologists|last=Yount|first=Lisa|publisher=Facts on File, Inc.|year=2003|isbn=978-1-4381-0917-6|location=New York, NY|pages=113–115|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307192050/https://books.google.com/books?id=pOdHrsTZ-RYC&dq|archive-date=7 March 2017}}</ref> ಮಾನವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ "ಕ್ಲೋನ್" ಮತ್ತು "ಕ್ಲೋನಿಂಗ್" ಮತ್ತು " ಎಕ್ಟೋಜೆನೆಸಿಸ್ " ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ, ನವೋಮಿ ಮಿಚಿಸನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರ ನಂತರದ ಕೃತಿಗಳು ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಡಾರ್ವಿನಿಯನ್ ವಿಕಸನದ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ]] ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ]], ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾದರು. ಆರ್ಥರ್ ಸಿ. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು "ಬಹುಶಃ ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವರು" ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=What I Require From Life: Writings on Science and Life from J.B.S. Haldane|last=Clarke|first=Arthur C.|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-923770-8|editor-last=John Burdon Sanderson Haldane|location=Oxford|page=ix|chapter=Foreword|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308021407/https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC&pg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name="dronamjaru1992">{{Cite journal|last=Dronamraju|first=KR|title=J.B.S. Haldane (1892–1964): centennial appreciation of a polymath|journal=American Journal of Human Genetics|year=1992|volume=51|issue=4|pages=885–9|pmid=1415229|pmc=1682816}}</ref> ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪೀಟರ್ ಮೆಡಾವರ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು "ನಾನು ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wApMpVmi-5gC|title=The Lying Stones of Marrakech : Penultimate Reflections in Natural History|last=Gould|first=Stephen Jay|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|year=2011|isbn=978-0-674-06167-5|edition=1st Harvard University Press|location=Cambridge, Mass.|page=305}}</ref> ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಡೊಬ್ಜಾನ್‍ಸ್ಕಿ ಪ್ರಕಾರ, "ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕವಚನ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ"; ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು "ಬಹುಶ್ರುತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು;<ref name=":2">{{Cite journal|last=Adams|first=Mark B.|date=2000|title=Last judgment: the visionary biology of J.B.S. Haldane|journal=Journal of the History of Biology|volume=33|issue=3|pages=457–491|doi=10.1023/A:1004891323595|jstor=4331611|pmid=13678078}}</ref> ಮೈಕೆಲ್ ಜೆಡಿ ವೈಟ್ "ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಶತಮಾನದ";<ref name=":3"/> ಮತ್ತು ಸಹೋತ್ರ ಸರ್ಕಾರ್ "ಬಹುಶಃ ಈ [೨೦ ನೇ] ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ."<ref name=":8"/> ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಅವರು ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ."<ref name=":2" /> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == === ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ === ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್, [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ|ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], ವಿಜ್ಞಾನಿ, [[ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]] ಮತ್ತು ಉದಾರವಾದಿ, ಇವರು ಸುವಾರ್ತಾಬೋಧಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.com/books/edition/Haldane/6dboDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=John+Burdon+Sanderson+Haldane+grandfather+James+Alexander+Haldane&pg=PP10&printsec=frontcover|title=Haldane: The Forgotten Statesman Who Shaped Britain and Canada|last=Campbell, John|work=google.com}}</ref> ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಯಿಸಾ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಟ್ರಾಟರ್, ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂತತಿಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವಳಾದ ನವೋಮಿ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ಎಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಡಿಕ್ ಮಿಚಿಸನ್, ಬ್ಯಾರನ್ ಮಿಚಿಸನ್ (ಆ ಮೂಲಕ ನವೋಮಿ ಮೇರಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮಿಚಿಸನ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಮಿಚಿಸನ್) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fantes|first=Peter|last2=Mitchison|first2=Sally|date=2019|title=J. Murdoch Mitchison. 11 June 1922—17 March 2011|journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society|language=en|volume=67|pages=279–306|doi=10.1098/rsbm.2019.0006}}</ref> ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಲೇಖಕಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕುಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ<ref name="acott">{{Cite journal|last=Acott|first=C.|title=JS Haldane, JBS Haldane, L Hill, and A Siebe: A brief resumé of their lives.|journal=South Pacific Underwater Medicine Society Journal|volume=29|issue=3|year=1999|issn=0813-1988|oclc=16986801|url=http://archive.rubicon-foundation.org/6016|accessdate=12 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727224432/http://archive.rubicon-foundation.org/6016|archivedate=27 July 2011}}</ref> ಬಂದ ವಂಶಸ್ಥರು, ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ಅನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="hedrick">{{Cite journal|last=Hedrick|first=Larry|title=J.B.S. Haldane: A Legacy in Several Worlds|journal=The World & I Online|year=1989|url=http://www.worldandischool.com/public/1989/december/school-resource15482.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222141231/http://www.worldandischool.com/public/1989/december/school-resource15482.asp|archivedate=22 February 2014|accessdate=17 February 2014}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉತ್ತರ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ೧೧ ಕ್ರಿಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://oxonblueplaques.org.uk/plaques/haldane.html|title=J. S. Haldane (1860–1936)|publisher=Oxfordshire Blue Plaques Board|access-date=17 February 2014}}</ref> ಅವರು ಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓದಲು ಕಲಿತರು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಯವಾದ ನಂತರ ಅವರು ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿದರು, "ಇದು ಆಕ್ಸಿಹೆಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಹೆಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್?" ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.com/books/edition/Popularizing_Science/J3h4DQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=anglican|title=Popularizing Science: The Life and Work of JSB Haldane|last=Dronamraju, Krishna R.|work=google.com}}</ref> ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ ತಾವೇ "ಮಾನವ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು" ಆದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಷಾನಿಲಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ. ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ, ನಂತರದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮನೆಯಾದ "ಚೆರ್ವೆಲ್" ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ox.ac.uk/world-war-1/people/john-scott-haldane|title=John Scott Haldane|access-date=15 April 2021|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415115930/https://www.ox.ac.uk/world-war-1/people/john-scott-haldane|url-status=dead}}</ref> ೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮರುಶೋಧಿಸಿದ ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೂನಿಯರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name=":9">{{Citation|last=Sarkar|first=Sahotra|title=Haldane as Biochemist: The Cambridge Decade, 1923–1932|date=1992|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-011-2856-8_4|journal=The Founders of Evolutionary Genetics|series=Boston Studies in the Philosophy of Science|volume=142|pages=53–81|editor-last=Sarkar|editor-first=Sahotra|place=Dordrecht|publisher=Springer Netherlands|doi=10.1007/978-94-011-2856-8_4|isbn=978-0-7923-3392-0|access-date=2021-08-07}}</ref> ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಬಲ್ಲಿಯೋಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾದ ಆರ್ಥರ್ ಡ್ಯುಕಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಅವರು ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸವು "ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಆದರೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರೂ,<ref name="dronamjaru1992"/> ಇದು ಅವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿತು. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು.<ref name=":3"/> ಅವರ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ೧೮೯೭ ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಶಾಲೆ ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಎಟನ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಟನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೊಕ್ಕಿನ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರದ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವನನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name=":4"/> ಅವರು ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ (ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪರಿಹಾರ) ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾನ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.tdisdi.com/tdi-diver-news/decompression-theory-part-2/|title=Decompression Theory - Part 2|last=Devanney|first=Richard|date=2016-09-07|website=www.tdisdi.com|language=en-US|access-date=2021-08-07}}</ref> ಅವರು "ಬೆಂಡ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಾರೀರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದಾಗ. ಇದನ್ನು ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಮುಳುಕರು ಸಹ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="JoH" /> ಜುಲೈ ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ರೊಥೆಸೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ''ಎಚ್ಎಮ್ಎಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾಂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ'', ಯುವ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಡೈವಿಂಗ್ ಸೂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. ಅಧ್ಯಯನವು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಹೈಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ೧೦೧-ಪುಟಗಳ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು "ಜ್ಯಾಕ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ (ವಯಸ್ಸು ೧೩)" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು "ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [ಅವರು] ಡೈವಿಂಗ್ ಡ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿದ್ದ" ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref name="JoH">{{Cite journal|last=Boycott|first=A. E.|last2=Damant|first2=G. C.|last3=Haldane|first3=J. S.|date=1908|title=The Prevention of Compressed-air Illness|journal=The Journal of Hygiene|volume=8|issue=3|pages=342–443|doi=10.1017/s0022172400003399|pmc=2167126|pmid=20474365}}</ref>{{Rp|436}} ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಮಾದರಿ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{Citation|last=Jones|first=Mark W.|title=Hyperbaric Physics|date=2021|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448104/|journal=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28846268|access-date=2021-08-07|last2=Brett|first2=Kaighley|last3=Han|first3=Nathaniel|last4=Wyatt|first4=H. Alan}}</ref> ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಮಾಡರೇಶನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೨ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿನ]] ಜೀನ್ ಲಿಂಕ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಬಂಧ, ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ೩೦-ಪುಟಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಲೇಖನವನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="haldane1912">{{Cite journal|last=Douglas|first=C. G.|last2=Haldane, J. S.|last3=Haldane, J. B. S.|year=1912|title=The laws of combination of haemoglobin with carbon monoxide and oxygen|journal=The Journal of Physiology|volume=44|issue=4|pages=275–304|doi=10.1113/jphysiol.1912.sp001517|pmc=1512793|pmid=16993128}}</ref> ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ರಂದು ''ಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅಧ್ಯಯನದ ಗಣಿತೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1913|title=The dissociation of oxyhemoglobin in human blood during partial CO poisoning (Proceedings of the Physiological Society: October 19, 1912)|journal=The Journal of Physiology|language=en|volume=45|issue=suppl|pages=xxii–xxiv|doi=10.1113/jphysiol.1913.sp001573}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಗ್ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಯೋಜನೆಯು ನಂತರ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, "ಇತರ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿದೆ" (ವಿಶ್ವ ಸಮರ ೧ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ).<ref name=":4"/> ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಏಕೈಕ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕಶೇರುಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಪೂರ್ಣ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name=":5"/> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೪ ರಂದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್‌ನ (ರಾಯಲ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್) ೩ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಎರಡನೇ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಶತ್ರು ಕಂದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಅವರನ್ನು ಕಂದಕ ಫಿರಂಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅನುಭವವನ್ನು ಅವರು "ಆಹ್ಲಾದಕರ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.newstatesman.com/culture/books/2020/11/jbs-haldane-man-who-knew-almost-everything|title=JBS Haldane: the man who knew almost everything|last=Monk|first=Ray|date=2020-11-20|website=New Statesman|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಅವರು ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಷ್ಯನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name=":5"/> ಅವರು ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೧೫ ರಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮ ರಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರು ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ (ಇರಾಕ್) ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ಬಾಂಬ್ ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಯುದ್ಧದ ರಂಗಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು.<ref name=":4" /> ಅವರು ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೦ ರಂದು ತಮ್ಮ ನಿರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗಾಗಿ, ಅವನ ಕಮಾಂಡರ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೇಗ್ ಅವನನ್ನು "ನನ್ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ಅಧಿಕಾರಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="cochran">{{Cite web|url=http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/|title=J.B.S. Haldane|last=Cochran|first=Gregory|last2=Harpending|first2=Henry|date=10 January 2009|website=The 10,000 Year Explosion|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609222810/http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/|archive-date=9 June 2016|access-date=5 May 2016}}</ref> ೧೯೧೯ ಮತ್ತು ೧೯೨೨ ರ ನಡುವೆ, ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="Biol">{{Cite web|url=http://www.new.ox.ac.uk/biological-sciences|title=Biological Sciences|publisher=[[New College, Oxford]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425070751/http://www.new.ox.ac.uk/biological-sciences|archive-date=25 April 2016|access-date=15 April 2016}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉಸಿರಾಟದ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name=":5"/> ನಂತರ ಅವರು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ<ref name="acott"/> ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ರೀಡರ್‌ನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೨ ರವರೆಗೆ ಕಲಿಸಿದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಣ್ವಗಳು ಮತ್ತು [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತದ ಭಾಗ.<ref name="acott" /> ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1964/12/02/archives/prof-jbs-haldane-72-dies-british-geneticist-and-writer-developed.html|title=Prof. J.B.S. Haldane, 72, Dies; British Geneticist and Writer; Developed Simple Treatment for Tetanus—Marxist Quit His Homeland for India|date=1964-12-02|work=The New York Times|access-date=2021-08-06|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೨೭ ರಿಂದ ೧೯೩೭ ರವರೆಗೆ ಸರೆಯ ಮೆರ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ನಂತರ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು)<ref name="jic.ac.uk">{{Cite web|url=https://www.jic.ac.uk/centenary/timeline/info/JBSHaldane.htm|title=John Burdon Sanderson Haldane (1892–1964): Biochemist and geneticist; head of genetics at JIHI, 1927–1937. FRS 1932.|website=jic.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112912/https://www.jic.ac.uk/centenary/timeline/info/JBSHaldane.htm|archive-date=4 March 2016}}</ref> ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದಾಗ,<ref name=":12">{{Cite journal|last=Russell|first=E.J.|date=1942|title=Alfred Daniel Hall, 1864-1942|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1942.0018|journal=Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|language=en|volume=4|issue=11|pages=229–250|doi=10.1098/rsbm.1942.0018|issn=1479-571X}}</ref> ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದದ್ದೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ "ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು. ಜೂಲಿಯನ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿಯಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇಮಿಸಿತು: "ಶ್ರೀ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಗಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹದಿನೈದು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು, ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಈಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು."<ref name="Wilmot2017">{{Cite journal|last=Wilmot|first=Sarah|title=J. B. S. Haldane: the John Innes years|journal=Journal of Genetics|volume=96|issue=5|year=2017|pages=815–826|issn=0022-1333|doi=10.1007/s12041-017-0830-7|pmid=29237891}}</ref> ಅವರು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ತನಿಖೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Pirie, N. W.|title=John Burdon Sanderson Haldane. 1892–1964|journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]]|year=1966|volume=12|pages=218–249|doi=10.1098/rsbm.1966.0010|url=http://dialnet.unirioja.es/servlet/oaiart?codigo=4331308|authorlink=Norman Pirie}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೦ ರಿಂದ ೧೯೩೨ ರವರೆಗೆ ರಾಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಫುಲ್ಲೆರಿಯನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಅಕೆಡಮಿಗಳು|ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref name="ucl">{{Cite web|url=http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&dsqDb=Catalog|title=Full view of record [of Haldane]|website=UCL Archives|publisher=University College London|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302074310/http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&dsqDb=Catalog|archive-date=2 March 2017|access-date=3 February 2017}}</ref> ಹಾಲ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟು ಬೇಗ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗದ ಕಾರಣ (೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು)<ref name=":12" /> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್‌ನಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಡನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="acott"/> ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಸೇವೆಯು "ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜೀವಂತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Wilmot2017" /> [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]] ರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೧೯೪೧ ರಿಂದ ೧೯೪೪ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಥಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.<ref name=":5" /> ವಿಲಿಯಂ ಬೇಟ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೆಜಿನಾಲ್ಡ್ ಪುನ್ನೆಟ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು ೧೯೩೩ ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ತನಕ ಸಂಪಾದಕರಾದರು.<ref name=":11"/> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Marcello_Siniscalco_(standing)_and_J.B.S._Haldane_in_Andra_Pradesh,_India,_1964.jpg|right|thumb| ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಸಿನಿಸ್ಕಾಲ್ಕೊ ''(ನಿಂತಿರುವ)'' ಮತ್ತು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ, ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:John_Burdon_Sanderson_Haldane_Avenue_-_Kolkata_7660.JPG|thumb| [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] ಜೆ. ಬಿ. ಎಸ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವೆನ್ಯೂ, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಬೈಪಾಸ್‌ನಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆ]] ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಐ ಎಸ್ ಐ) ಗೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=":5"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅವರು ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುಕೆ ತೊರೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: "ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಾನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ." ಬೆಚ್ಚಗಿನ [[ವಾಯುಗುಣ|ವಾತಾವರಣವು]] ತನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="dronam">{{Cite journal|title=On Some Aspects of the Life and Work of John Burdon Sanderson Haldane, F.R.S., in India|last=Krishna R. Dronamraju|journal=Notes and Records of the Royal Society of London|volume=41|issue=2|year=1987|pages=211–237|doi=10.1098/rsnr.1987.0006|pmid=11622022|jstor=531546}}</ref> ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ದ ರ್‍ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್‌ಸ್ ವಾರ್ಷಿಕದಲ್ಲಿ'' ಬರೆದ "ಎ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಒಂದು ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಮೆರಿಕನ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಬಹುಶಃ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ನಾನು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೀತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬೋಧನೆಯು ಇಲ್ಲಿಯಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name=":6">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=u_hDAAAAIAAJ|title=Science and Life: Essays of a Rationalist|last=Haldane|first=John Burdon Sanderson|date=1968|publisher=Pemberton Publishing|isbn=978-0-301-66584-9|pages=124–134|language=en}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಹೆಲೆನ್‌ನನ್ನು ಕುಡಿದು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಅವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಸ್ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. "ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ಸಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕು".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GzxvfRbIMbAC|title=The Cold War Politics of Genetic Research: An Introduction to the Lysenko Affair|last=deJong-Lambert|first=William|publisher=Springer|year=2012|isbn=978-94-007-2839-4|edition=2012.|location=Dordrecht|page=150|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308005118/https://books.google.com/books?id=GzxvfRbIMbAC&pg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref> ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರತೀಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="dronamjaru1992"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. "ಎ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ" ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ನನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳು, ಸೈಕ್ಲೋಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಾರದು. ಆದರೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಡಾರ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು ಬೇಟ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು-ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ತೋಟಗಾರರು, ಪಾರಿವಾಳದ ಮೇಲಂತಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳಗಳು-ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು."<ref name=":6"/> ಹಳದಿ ತಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಟಿಟ್ಟಿಭ, ''ವ್ಯಾನೆಲಸ್ ಮಲಬಾರಿಕಸ್'' ಕುರಿತು ಅವರು ಜೂಲಿಯನ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಸಸ್ಯ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ''ವಿಗ್ನಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಕೌಪಿಯಾ) ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಲಂಟಾನ|ಲಂಟಾನ ಕ್ಯಾಮರದ]]'' ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಗಣಿತವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Majumder PP|year=1998|title=Haldane's Contributions to Biological Research in India|journal=Resonance|pages=32–35|url=http://www.ias.ac.in/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf|doi=10.1007/BF02838095|volume=3|issue=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910153330/http://www.ias.ac.in/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf|archivedate=10 September 2008}}</ref> ಅವರು ಹೂವಿನ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಜನವರಿ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೦ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೇರ್ ವಿಜೇತ ಗ್ಯಾರಿ ಬಾಟಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು (ಅವರು ಮೊದಲು ಸುಸಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು, ೧೯೬೦ ಯು ಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೇರ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜೇತ), ''ಆಂಥೆರಿಯಾ'' ಸಿಲ್ಕ್ ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸ್ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಅವರು, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದ್ರೋಣರಾಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಒಬೆರಾಯ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಷಾದದಿಂದ ಗೌರವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೋಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು "ಯುಎಸ್ ಅವಮಾನ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>"Haldane on Fast: Insult by USIS Alleged," ''Times of India'', 19 January 1961; "Protest Fast by Haldane: USIS's "Anti-Indian Activities," ''Times of India'', 18 January 1961; "Situation was Misunderstood, Scholars Explain," ''Times of India'', 20 January 1961; "USIS Explanation does not satisfy Haldane: Protest fast continues," ''Times of India'', 18 January 1961; "USIS Claim Rejected by Haldane: Protest Fast to Continue," ''Times of India'', 18 January 1961; "Haldane Not Satisfied with USIS Apology: Fast to Continue," ''Free Press Journal'', 18 January 1961; "Haldane Goes on Fast In Protest Against U.S. Attitude," ''Times of India'', 18 January 1961; "Haldane to continue fast: USIS explanation unsatisfactory," ''Times of India'', 19 January 1961; "Local boy in hunger strike row," ''Toronto Star'', 20 January 1961; "Haldane, Still on Fast, Loses Weight: U.S.I.S. Act Termed 'Discourteous'," ''Indian Express'', 20 January 1961; "Haldane Slightly Tired on Third Day of Fast," ''Times of India'', 21 January 1961; "Haldane Fasts for Fourth Consecutive Day," ''Globe and Mail'', 22 January 1961</ref><ref>{{Cite book|title=The Orwellian World of Jehovah's Witnesses|last=Botting, Gary|publisher=University of Toronto Press|year=1984|isbn=978-0-8020-6545-2|editor-last=Heather Denise Harden|location=Toronto|page=xvii|chapter=Preface|editor-last2=Gary Botting|chapter-url=https://books.google.com/books?id=MRj4hmqPRxEC|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312150123/https://books.google.com/books?id=MRj4hmqPRxEC&dq|archive-date=12 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>L.M.Cook and J.R.G.Turner 2020 Fifty percent and all that: what Haldane actually said. ''Biological Journal of the Linnean Society'' 129, 765-771.</ref> ಐ ಎಸ್ ಐ ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೊಬಿಸ್‌|ಪಿಸಿ ಮಹಲನೋಬಿಸ್]], ಉಪವಾಸ ಮುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಮಾಡದ ಔತಣಕೂಟ ಎರಡರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು (ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ([[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]]) ರಾಜಧಾನಿ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.<ref name="dronam"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾದರು]].<ref name="dronam"/> ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತವನ್ನು "ಮುಕ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಂದಾಜು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಜೆರ್ಜಿ ನೇಮನ್ ಅವರು "ಭಾರತವು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಳಪೆ ಆಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು.<ref name=":7">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3h4DQAAQBAJ|title=Popularizing Science: The Life and Work of JBS Haldane|last=Dronamraju|first=Krishna R.|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-933392-9|location=New York|pages=280–285|language=en}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು:<blockquote>ಬಹುಶಃ ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದುಷ್ಟನಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್ ಅವರಂತಹ ಜನರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಯು ಎಸ್ ಎ ನಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆಗ (ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ) ಯು ಎಸ್ ಎ ನಲ್ಲಿ ಇವತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಇತರರ "ಅಸಹ್ಯಕರ ಅಧೀನತೆ" ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಜನರು ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಜೆಫರ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/opinion/why-india-survives-the-true-choice-facing-indians/cid/1019066|title=Why india survives - The true choice facing Indians|website=The Telegraph|access-date=2021-08-07}}</ref></blockquote>೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೬೨ ರಂದು ಗ್ರೋಫ್ ಕಾಂಕ್ಲಿನ್ ಅವರಿಂದ "ಸಿಟಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್" ಎಂದು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು:<blockquote>ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಾನು ಕೆಲವು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಜೆ. ಆದರೆ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ ಜೊತೆಗೆ ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಅವನ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು. ವಿಶ್ವ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಾನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಪದ್ರವವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಉತ್ತಮವಾದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯು ಎಸ್ ಎ, ಯು ಎಸ್ ಎಸ್ ಆರ್ ಅಥವಾ ಚೀನಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ನಾನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.<ref name=":7"/></blockquote> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ ಮತ್ತು ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>[https://www.bmj.com/content/2/5423/1536 "J.S.B. Haldane"], Obituary Notices, ''Br Med J'', 1964;2:1536.</ref> ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಡೈಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ'' ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕ್ ಬರ್ಗ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ಳು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್ ''ಡೇಡಾಲಸ್ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ,'' ಅವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name=":4"/> ಆದ್ದರಿಂದ ತಾವು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಹ-ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name=":5"/> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಹೋತ್ರಾ ಸರ್ಕಾರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ: "ಅವಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ವ್ಯಭಿಚಾರ ಮಾಡಿದಳು."<ref name=":8"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು "ಘೋರ ಅನೈತಿಕತೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಸೆಕ್ಸ್ ವಿರಿ (ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿ) ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿ ಕೆ ಚೆಸ್ಟರ್ಟನ್, [[ಬರ್ಟ್ರಾನ್ಡ್ ರಸಲ್|ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್]], ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name=":1"/> ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>GRO marriage register Dec 1945 Pancras</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾ, "ನಾನು ೧೧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಓದಬಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಸಂಗೀತವಿಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮರ್ಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಕಾರ."<ref name=":1"/> ಅವನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ,<ref name=":1" /> ಆದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ತನ ಸೋದರಿ ನವೋಮಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಡೆನಿಸ್, ಮುರ್ಡೋಕ್ ಮತ್ತು ಅವ್ರಿಯನ್ ಮಿಚಿಸನ್ ಅವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.<ref name=":0"/> ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಕ್ತದ ಆಮ್ಲೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ [[ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು]] ಸೇವಿಸಿದರು, ೭% ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಾಳಿಯಾಡದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕೂಡಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದು 'ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತಲೆನೋವು ನೀಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಶುದ್ಧತ್ವದ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವು ಸೆಳವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಕಶೇರುಖಂಡ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಯಿತು.<ref name="jobling2">{{Cite journal|last=Jobling MA|year=2012|title=The unexpected always happens|journal=Investigative Genetics|volume=3|issue=1|page=5|doi=10.1186/2041-2223-3-5|pmc=3298498|pmid=22357349}}</ref> ತಮ್ಮ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಚೇಂಬರ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಕಿವಿತಮಟೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ''ವಾಟ್ ಈಸ್ ಲೈಫ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ,'' "ಕಿವಿತಮಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡರೆ, ಒಬ್ಬರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿವುಡರಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬರು ತಂಬಾಕಿನ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಧನೆ." <ref name="Bryson2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_CWlKRYLbIwC&pg=PT149|title=A Short History Of Nearly Everything|last=Bryson|first=Bill|date=2003|publisher=Broadway Books|isbn=9780385674508|edition=1st|location=New York|page=149|author-link=Bill Bryson}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೋಜನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿರಿಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪಕ್ಷಪಾತಿ, [[ಎಡ್ಗರ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಆಡ್ರಿಯನ್|ಎಡ್ಗರ್ ಆಡ್ರಿಯನ್]] (೧೯೩೨ ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ), ಅವರನ್ನು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್‌ಗೆ ಮೂತ್ರದ ಗ್ಯಾಲನ್ ಜಾರ್ ಅನ್ನು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಾಗ ಒಂದು ಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ನಾಶವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> == ನಂತರದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು == ೧೯೬೩ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯು ಎಸ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ, ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದ ಮೊದಲು ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು, ನಂತರ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ "ಹಾಲ್ಡೇನ್" ನ ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು "ರೈಟ್" ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದರೆ ಪರಿಚಯವು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Crow|first=JF|date=1992|title=Centennial: J. B. S. Haldane, 1892–1964|journal=Genetics|volume=130|issue=1|pages=1–6|doi=10.1093/genetics/130.1.1|pmc=1204784|pmid=1732155}}</ref> ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಬಾರಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಒಪಾರಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೋಲೊರೆಕ್ಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ ಡಾಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಂತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಿ ಬಿ ಸಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಲೈನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್|ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]] ಸೇರಿದ್ದರು. ಡಾಲಿಯ ತಂಡವು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದ ಬದಲಿಗೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000560/19641202/001/0001|title=Obituary on TV — by man who died|last=Sear|first=Richard|date=1964-12-02|work=Daily Mirror|access-date=2021-09-12|page=1}}</ref> ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲುಗಳು:<blockquote>ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು [ಮೂಲತಃ "ನಾನೇ ಹೆಚ್ಚು"] ಇಂದು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಆದರೂ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರದ ದರವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾನು.<ref name=":8">{{Cite journal|last=Sarkar|first=Sahotra|date=1992|title=A Centenary Reassessment of J. B. S. Haldane, 1892-1964|url=https://academic.oup.com/bioscience/article-lookup/doi/10.2307/1311997|journal=BioScience|volume=42|issue=10|pages=777–785|doi=10.2307/1311997|jstor=1311997}}</ref></blockquote>{{poemquote}} [[ಕಾಕಿನಾಡ|ಕಾಕಿನಾಡದ]] ರಂಗರಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗೆ<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/TheLifeAndWorkOfJ.B.S.Haldane-English/haldanebio_djvu.txt|title=The Life and Work of J.B.S. Haldane|last=Clark|first=Ronald|date=1969|publisher=New York, Coward-McCann|access-date=29 June 2019}}</ref> ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.<ref name="vigyan">{{Cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm|title=John Burdon Sanderson Haldane: The Ideal of a Polymath|last=Mahanti|first=Subodh|website=Vigyan Prasar Science Portal|archive-url=https://web.archive.org/web/20130414044023/http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm|archive-date=14 April 2013|access-date=19 February 2014}}</ref> ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭ ರಂದು ಜಾನ್ ಮೇನಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಾನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು [ಆಪರೇಷನ್ ಮಾಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ಮೇಲೆ] ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." <ref name=":8"/> ಅವರು ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೪ ರಂದು [[ಭುವನೇಶ್ವರ|ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ]] ನಿಧನರಾದರು. ಆ ದಿನ ಬಿ ಬಿ ಸಿ ಅವರ ಸ್ವ ಮರಣವಾರ್ತೆಯನ್ನು "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜೆ ಬಿ ಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್, ಮರಣವಾರ್ತೆ" ಎಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.<ref name=":13"/><ref>{{Cite journal|last=Boon|first=Timothy|date=2015|title='The televising of science is a process of television': establishing Horizon, 1962-1967|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25833799|journal=British Journal for the History of Science|volume=48|issue=1|pages=87–121|doi=10.1017/S0007087414000405|jstor=43820569|pmid=25833799}}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಯಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ'' ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನಿಂದ ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಗಿತ್ತು,<ref name="haldane1912"/> ಮತ್ತು ಅವರು ತರುವಾಯ pH ಬಫರ್ ಆಗಿ ರಕ್ತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Davies|first=HW|last2=Haldane, JB|last3=Kennaway, EL|title=Experiments on the regulation of the blood's alkalinity: I|journal=The Journal of Physiology|year=1920|volume=54|issue=1–2|pages=32–45|pmid=16993473|pmc=1405746|doi=10.1113/jphysiol.1920.sp001906}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|title=Experiments on the regulation of the blood's alkalinity: II|journal=The Journal of Physiology|year=1921|volume=55|issue=3–4|pages=265–75|pmid=16993510|pmc=1405425|doi=10.1113/jphysiol.1921.sp001969}}</ref> ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Baird|first=MM|last2=Haldane, JB|title=Salt and water elimination in man|journal=The Journal of Physiology|year=1922|volume=56|issue=3–4|pages=259–62|pmid=16993567|pmc=1405382|doi=10.1113/jphysiol.1922.sp002007}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Davies|first=HW|last2=Haldane, JB|last3=Peskett, GL|title=The excretion of chlorides and bicarbonates by the human kidney|journal=The Journal of Physiology|year=1922|volume=56|issue=5|pages=269–74|pmid=16993528|pmc=1405381|doi=10.1113/jphysiol.1922.sp002009}}</ref> === ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆ === ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಡುಕಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಜಪಾನೀಸ್ ವಾಲ್ಟ್‌ಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಚ ಇಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗದ ಕುರಿತು ಒಂದು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Darbishire|first=A. D.|date=1904|title=On the Result of Crossing Japanese Waltzing with Albino Mice|url=https://www.jstor.org/stable/2331519|journal=Biometrika|volume=3|issue=1|pages=1–51|doi=10.2307/2331519|jstor=2331519}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ರೆಜಿನಾಲ್ಡ್ ಪುನ್ನೆಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":3"/> ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ನವೋಮಿ ಮತ್ತು ತಮಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವರಾದ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಡಾಲ್ಜೆಲ್ ಸ್ಪ್ರಂಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಗಿನಿಯಿಲಿ|ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> ಆದರೆ ''ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸುವಿಕೆ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref name="haldane1915">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|last2=Sprunt, A. D.|last3=Haldane, N. M.|year=1915|title=Reduplication in mice (Preliminary Communication)|url=https://www.ias.ac.in/article/fulltext/jgen/005/02/0133-0135|journal=Journal of Genetics|volume=5|issue=2|pages=133–135|doi=10.1007/BF02985370}}</ref> ಇದು [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿನ]] ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ (ನಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿದಂತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯ).<ref name="Dronamraju-Recollections"/> (೧೯೧೨ ಮತ್ತು ೧೯೧೪ ರ ನಡುವೆ, ಹಣ್ಣಿನ ನೊಣ ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲ್ಲಾ,''<ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=T. H.|last2=Lynch|first2=Clara J.|date=1912|title=The Linkage of Two Factors in Drosophila That Are Not Sex-Linked|journal=Biological Bulletin|volume=23|issue=3|pages=174–182|doi=10.2307/1535915|jstor=1535915}}</ref> [[ರೇಷ್ಮೆಹುಳು|ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು]],<ref>{{Cite journal|last=Tanaka|first=Yoshimaro|date=1913-04-30|title=Gametic coupling and repulsion in silkworm, Bombyx Mori|url=https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/handle/2115/12515|journal=The Journal of the College of Agriculture, Tohoku Imperial University, Sapporo, Japan|language=en|volume=5|issue=5|pages=115–148}}</ref> ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಸಂಬಂದಿ ಸಂಯೋಜನೆಯು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Bridges|first=Calvin B.|date=1914|title=The Chromosome Hypothesis of Linkage Applied to Cases in Sweet Peas and Primula|journal=The American Naturalist|language=en|volume=48|issue=573|pages=524–534|doi=10.1086/279428}}</ref>) ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ಕ್ರೌ ಇದನ್ನು "ಸೇನಾಮುಖ ಕಂದಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name=":3"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸ್ವತಃ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕಾರಿ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=":4"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರಂತೆ, ಸ್ಪ್ರಂಟ್ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೧೫<ref>{{Cite web|url=https://www.iwm.org.uk/memorials/item/memorial/14590|title=A D Sprunt|website=Imperial War Museums|language=en|access-date=2021-08-08}}</ref> ರಂದು ನ್ಯೂವ್ ಚಾಪೆಲ್ಲೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು (ಎ ಡಿ ಎಸ್) ಈಗಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."<ref name="haldane1915"/> ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಳಿ|ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ]]<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1921|title=Linkage in poultry|url=https://zenodo.org/record/1448275|journal=Science|volume=54|issue=1409|page=663|bibcode=1921Sci....54..663H|doi=10.1126/science.54.1409.663|pmid=17816160}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bell|first=J.|last2=Haldane|first2=J. B. S.|date=1937|title=The Linkage between the Genes for Colour-Blindness and Haemophilia in Man|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=123|issue=831|pages=119–150|bibcode=1937RSPSB.123..119B|doi=10.1098/rspb.1937.0046}}</ref> ಮತ್ತು (ಜೂಲಿಯಾ ಬೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. === ಕಿಣ್ವ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ === ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ, ಜಿ.&amp;nbsp;ಇ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹೆನ್ರಿಯ ಕಿಣ್ವದ ಚಲನ ನಿಯಮದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೧೯೧೩ ರ ಮೈಕೆಲಿಸ್-ಮೆಂಟೆನ್ ಸಮೀಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Srinivasan|first=Bharath|title=A Guide to the Michaelis-Menten equation: Steady state and beyond|journal=The FEBS Journal|year=2021|language=en|volume=n/a|issue=n/a|doi=10.1111/febs.16124|pmid=34270860|issn=1742-4658}}</ref> ಲಿಯೊನರ್ ಮೈಕೆಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಮೌಡ್ ಮೆಂಟೆನ್ ಕಿಣ್ವ (ವೇಗವರ್ಧಕ) ಮತ್ತು ತಲಾಧಾರ (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ) ಅವುಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಸ್ಲೈಕ್ ಮತ್ತು ಜಿ.ಇ. ಕಲೆನ್<ref>{{Cite journal|last=Van Slyke|first=DD|last2=Cullen|first2=GE|title=The mode of action of urease and of enzyme in general|journal=Journal of Biological Chemistry|volume=19|pages=141–180|year=1914|issue=2|doi=10.1016/S0021-9258(18)88300-4}}</ref> ಬಂಧಕ ಹಂತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಗ್ಸ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಮೀಕರಣವು ಹಿಂದಿನ ಎರಡೂ ಸಮೀಕರಣಗಳಂತೆಯೇ ಬೀಜಗಣಿತದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವು ಅರೆ- ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, ಅದೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಕೀರ್ಣದ (ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು) ಸಾರತೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, "ಮೈಕೆಲಿಸ್ ಕಾನ್‍ಸ್ಟೆಂಟ್" (K_m) ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಕೆಲಿಸ್-ಮೆಂಟೆನ್ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಗ್ಸ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Briggs|first=GE|last2=Haldane, JB|title=A Note on the Kinetics of Enzyme Action|journal=The Biochemical Journal|year=1925|volume=19|issue=2|pages=338–9|pmid=16743508|pmc=1259181|doi=10.1042/bj0190338}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Chen|first=W. W.|last2=Niepel, M.|last3=Sorger, P. K.|title=Classic and contemporary approaches to modeling biochemical reactions|journal=Genes & Development|year=2010|volume=24|issue=17|pages=1861–1875|doi=10.1101/gad.1945410|pmid=20810646|pmc=2932968}}</ref> === ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ನ ತತ್ವ === ''ಆನ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ದ ರೈಟ್ ಸೈಜ಼್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ನ ತತ್ವವನ್ನು''' ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಯು ಯಾವ ದೈಹಿಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಾತ್ರವು ಬಹಳವೇಳೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: "ಕೀಟಗಳು, ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವುಗಳ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯ ಸರಳ ಪ್ರಸರಣದಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು."<ref>{{Cite book|title=Dictionary of Scientific Principles|last=Marvin|first=Stephen|publisher=John Wiley & Sons|year=2012|isbn=978-1-118-58224-4|location=Chicester|page=140}}</ref> === ಜೀವನದ ಮೂಲ === ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ''ದ'' ''ರ್‍ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್'' ''ಆನುಯಲ್‌''ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' ಎಂಬ ಎಂಟು ಪುಟಗಳ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="lazcano">{{Cite journal|last=Lazcano|first=A.|title=Historical development of origins research|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|date=2010|volume=2|issue=11|pages=a002089|doi=10.1101/cshperspect.a002089|pmid=20534710|pmc=2964185}}</ref> ಆದಿಮ ಸಾಗರವನ್ನು ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು "ಬಿಸಿ ಸಾರರಿಕ್ತ ಸೂಪ್"‍ನಂತೆ ಇದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯ]] ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್‍ಹೀನ ವಾತಾವರಣವು "ಜೀವಂತ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ-ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಗಳು" ಆದ ವಿವಿಧ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಅಣುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶೀಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ "ತೈಲಯುಕ್ತ ಪದರ" ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅದು ಸ್ವಯಂ-ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶವಾಯಿತು. ಜೆ ಡಿ ಬರ್ನಾಲ್ ಈ ಊಹನವನ್ನು ''ಬಯೋಪಾಯಿಸಿಸ್'' ಅಥವಾ ''ಬಯೋಪೊಯೋಸಿಸ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಆದರೆ ನಿರ್ಜೀವ ಅಣುಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಂತ ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ವೈರಾಣುಗಳು ಜೀವಿಪೂರ್ವ ಸೂಪ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಘಟಕಗಳು ಎಂದು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಊಹನ ಮಾಡಿದರು. ಜೀವಿಪೂರ್ವ ಜೀವನವು "ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸೂಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮುನ್ನ ಹಲವು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವೈರಾಣು ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="lazcano" /> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಅವಿಚಾರಿತ ಊಹಾಪೋಹ" ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6KoRvUeUUuEC|title=The Emergence of Life on Earth: A Historical and Scientific Overview|last=Fry|first=Iris|publisher=Rutgers University Press|year=2000|isbn=978-0-8135-2740-6|location=New Brunswick, N.J.|pages=65–66, 71–74}}</ref> ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಒಪಾರಿನ್ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು (೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು). ಊಹನವು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಜಾತ ಮಿಲ್ಲರ್-ಯುರೆ ಪ್ರಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ಸೂಪ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು (ಒಪಾರಿನ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕಲ್ಪನೆ) ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.simsoup.info/Origin_Landmarks_Oparin_Haldane.html|title=The Oparin–Haldane Hypothesis|last=Gordon-Smith|first=Chris|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226225142/http://www.simsoup.info/Origin_Landmarks_Oparin_Haldane.html|archive-date=26 February 2014|access-date=18 February 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chem.ox.ac.uk/vrchemistry/chapter26/page10.htm|title=The Oparin–Haldane Theory of the Origin of Life|publisher=Department of Chemistry, University of Oxford|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202551/http://www.chem.ox.ac.uk/vrchemistry/chapter26/page10.htm|archive-date=23 September 2015|access-date=18 February 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lazcano|first=A.|title=Historical development of origins research|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|year=2010|volume=2|issue=11|pages=a002089|doi=10.1101/cshperspect.a002089|pmid=20534710|pmc=2964185}}</ref> ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೇ ಒಪಾರಿನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಪಾರಿನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಒಪಾರಿನ್ ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂದೇಹವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Miller|first=Stanley L.|last2=Schopf|first2=J. William|last3=Lazcano|first3=Antonio|date=1997|title=Oparin's "Origin of Life'': Sixty Years Later|journal=Journal of Molecular Evolution|volume=44|issue=4|pages=351–353|bibcode=1997JMolE..44..351M|doi=10.1007/PL00006153|pmid=9089073}}</ref> === ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ === ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿನ ನಡುವಿನ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮೊದಲು ಅರಿತುಕೊಂಡವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರದ ದರಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವಾಗ, ಮಲೇರಿಯಾದಂತಹ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸೋಂಕು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ [[ಥಲಸ್ಸಿಮಿಯಾ|ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾಗಳಂತಹ]] ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಇವುಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ (ಕುಡಗೋಲು ಕೋಶದ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯ ಆನುವಂಶಿಕತೆ) ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Sabeti|first=Pardis C|title=Natural selection: uncovering mechanisms of evolutionary adaptation to infectious disease|journal=Nature Education|year=2008|volume=1|issue=1|page=13|url=http://www.nature.com/scitable/topicpage/natural-selection-uncovering-mechanisms-of-evolutionary-adaptation-34539|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109143615/http://www.nature.com/scitable/topicpage/Natural-Selection-Uncovering-Mechanisms-of-Evolutionary-Adaptation-34539|archivedate=9 January 2015}}</ref> ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಂಟನೇ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಮಾನವ ಜೀನ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರದ ದರ" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಊಹನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|date=July 2010|title=The 1948 international congress of genetics in Sweden: people and politics|journal=Genetics|volume=185|issue=3|pages=709–15|doi=10.1534/genetics.110.119305|pmc=2907196|pmid=20660651}}</ref> [[ಮಲೇರಿಯಾ]] -ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣ) ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಯಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು: "ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಗಳ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸತ್ವದ ದ್ರಾವಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ಪೊರೊಜೋವಾದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ."<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1949|title=The rate of mutation of human genes|journal=Hereditas|volume=35|issue=S1|pages=267–273|doi=10.1111/j.1601-5223.1949.tb03339.x}}</ref> ಇದನ್ನು "ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮಲೇರಿಯಾ ಕಲ್ಪನೆ" ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "ಮಲೇರಿಯಾ ಕಲ್ಪನೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|date=September 1999|title=J. B. S. Haldane (1949) on infectious disease and evolution|journal=Genetics|volume=153|issue=1|pages=1–3|doi=10.1093/genetics/153.1.1|pmc=1460735|pmid=10471694}}</ref> ಈ ಊಹೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಸಿ. ಆಲಿಸನ್ ಅವರು ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ [[ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Allison|first=AC|title=The distribution of the sickle-cell trait in East Africa and elsewhere, and its apparent relationship to the incidence of subtertian malaria|journal=Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene|year=1954|volume=48|issue=4|pages=312–8|pmid=13187561|doi=10.1016/0035-9203(54)90101-7}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hedrick|first=Philip W|title=Resistance to malaria in humans: the impact of strong, recent selection|journal=Malaria Journal|year=2012|volume=11|issue=1|page=349|doi=10.1186/1475-2875-11-349|pmid=23088866|pmc=3502258}}</ref> === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ === ರೊನಾಲ್ಡ್ ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಬ್ಬರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು]] ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ಪರಂಪರೆಯ ಗಣಿತದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಾಸದ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1990|title=A mathematical theory of natural and artificial selection--I. 1924|journal=Bulletin of Mathematical Biology|volume=52|issue=1–2|pages=209–40; discussion 201–7|doi=10.1007/BF02459574|pmid=2185859}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1959|title=The theory of natural selection today|journal=Nature|volume=183|issue=4663|pages=710–3|bibcode=1959Natur.183..710H|doi=10.1038/183710a0|pmid=13644170}}</ref> ಅವರು ಹತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆದರು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಗಣಿತದ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಜೀನ್ ಆವರ್ತನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ವ್ಯತ್ಯಯನ|ರೂಪಾಂತರ]] ಹಾಗೂ ವಲಸೆಯೊಂದಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಈ ಸರಣಿಯು ೧೯೨೪ ಮತ್ತು ೧೯೩೪ ರ ನಡುವೆ ''ಜೈವಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು'' (ಭಾಗ ೨), ''ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಗಣಿತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು'' (ಭಾಗಗಳು ೧ ಮತ್ತು ೩ ರಿಂದ ೯ ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ''ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್'' (ಭಾಗ ೧೦) ನಂತಹ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name=":10">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1990|origyear=1924|title=A mathematical theory of natural and artificial selection—I|url=https://www.blackwellpublishing.com/ridley/classictexts/haldane1.pdf|journal=Bulletin of Mathematical Biology|language=en|volume=52|issue=1–2|pages=209–240|doi=10.1007/BF02459574|pmid=2185859}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B.|date=1934|title=A Mathematical Theory of Natural and Artificial Selection Part X. Some Theorems on Artificial Selection|journal=Genetics|volume=19|issue=5|pages=412–429|doi=10.1093/genetics/19.5.412|pmc=1208491|pmid=17246731}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bodmer|first=W. F.|date=2017|title=A Haldane perspective from a Fisher student|url=http://link.springer.com/10.1007/s12041-017-0825-4|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=96|issue=5|pages=743–746|doi=10.1007/s12041-017-0825-4|pmid=29237882}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ೧೯೩೩<ref name=":9"/> ರ ''ವಿಕಾಸದ ಕಾರಣಗಳು'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಮೊದಲ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವು ಮಚ್ಚೆಗಳುಳ್ಳ ಪತಂಗದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ದರವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪ್ರಭಾವೀ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕರಿಮೆ ಸಂಬಂಧಿ ರೂಪಗಳು) ಅಥವಾ ಅಪ್ರಭಾವಿ (ಬೂದು ಅಥವಾ ಕಾಡು ಪ್ರಕಾರದ) ಪತಂಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಅವನತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು. ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಮಸಿಯುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ, ಪ್ರಬಲವಾದ ಕರಿಮೆಯುಳ್ಳ ಪತಂಗಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದವುಗಳಿಗಿಂತ ಐವತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.<ref name=":8"/> ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ೧% ಪ್ರಬಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೯% ಎಂದು ಊಹಿಸಿ, "ಬದಲಾವಣೆಗೆ [ಪ್ರಬಲತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು] ೪೮ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ... ಕೇವಲ ೧೩ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಬಲರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗುತ್ತಾರೆ." <ref name=":10"/> ಅಂತಹ ಗಣಿತೀಯ ಭವಿಷ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅಸಂಭವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":8" /> ಆದರೆ ಇದು ತರುವಾಯ ೧೯೫೩ ಮತ್ತು ೧೯೫೮ ರ ನಡುವೆ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ವೆಲ್ ನಡೆಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ (ಕೆಟಲ್‌ವೆಲ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗ) ಸಾಬೀತಾಯಿತು,<ref name="kett1955">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=H B D|year=1955|title=Selection experiments on industrial melanism in the Lepidoptera|journal=Heredity|volume=9|issue=3|pages=323–342|doi=10.1038/hdy.1955.36}}</ref><ref name="kett56">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=Bernard|year=1956|title=Further selection experiments on industrial melanism in the Lepidoptera|journal=Heredity|volume=10|issue=3|pages=287–301|doi=10.1038/hdy.1956.28|authorlink=Bernard Kettlewell}}</ref><ref name="kett58">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=Bernard|year=1958|title=A survey of the frequencies of ''Biston betularia'' (L.) (Lep.) and its melanic forms in Great Britain|journal=Heredity|volume=12|issue=1|pages=51–72|doi=10.1038/hdy.1958.4|authorlink=Bernard Kettlewell}}</ref> ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈಕೆಲ್ ಮಜೆರಸ್ ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ ನಡುವೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref name="Cook2012">{{Cite journal|last=Cook, L. M.|last2=Grant, B. S.|last3=Saccheri, I. J.|last4=Mallet, James|year=2012|title=Selective bird predation on the peppered moth: the last experiment of Michael Majerus|journal=Biology Letters|volume=8|issue=4|pages=609–612|doi=10.1098/rsbl.2011.1136|pmc=3391436|pmid=22319093}}</ref> ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾನವ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮುಂದಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನವ ಸಂಯೋಜನಾ ನಕ್ಷೆಗಳ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ವಿಧಾನಗಳು; ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರ ದರಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಧಾನಗಳು; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರದ ದರದ ಮೊದಲ ಅಂದಾಜುಗಳು (ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ]] [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ೨×೧೦^−೫ ರೂಪಾಂತರಗಳು); ಮತ್ತು "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚ" ಇದೆ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪನೆ.<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1935|title=The rate of spontaneous mutation of a human gene|journal=Journal of Genetics|volume=31|issue=3|pages=317–326|doi=10.1007/BF02982403}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೨ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಕಾಸಸ್ ಆಫ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು''.''<ref>{{Cite journal|last=Nachman|first=Michael W.|date=2004|title=Haldane and the first estimates of the human mutation rate|journal=Journal of Genetics|volume=83|issue=3|pages=231–233|doi=10.1007/BF02717891|pmid=15689624}}</ref> ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಹುಗುಣಿತಗಳಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಯೋಜನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು;<ref name="jic.ac.uk"/><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1930|title=Theoretical genetics of autopolyploids|url=http://link.springer.com/10.1007/BF02984197|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=22|issue=3|pages=359–372|doi=10.1007/BF02984197}}</ref> ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಜೀನ್/ಕಿಣ್ವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.<ref name=":3"/><ref>{{Cite journal|last=Crow|first=James F.|date=1985|title=JBS Haldane-an appreciation|url=http://link.springer.com/10.1007/BF02923548|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=64|issue=1|pages=3–5|doi=10.1007/BF02923548}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Old_Low's_Almanack_-_Prophesies_for_1949;_J.B._S._Haldane_Wellcome_L0073422.jpg|thumb|ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಡೇವಿಡ್ ಲೋರ ಕಾರ್ಟೂನ್ – "೧೯೪೯"ರ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು"]] [[ಚಿತ್ರ:Lysenko_with_Stalin.gif|thumb| ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈಸೆಂಕೊ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ''(ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ)'' ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕೊಸಿಯೊರ್, ಅನಸ್ತಾಸ್ ಮಿಕೊಯಾನ್, ಆಂಡ್ರೇ ಆಂಡ್ರೀವ್ ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಇದ್ದಾರೆ.]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿಯಾದರು]]; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು; ತದನಂತರ ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಪಕ್ಷದ ಮುಕ್ತ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದ್ವಂದ್ವೀಯ-ಭೌತಿಕವಾದಿ [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ, ಅವರು ''ಡೈಲಿ ವರ್ಕರ್‌''ಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ''ಆನ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ರೈಟ್ ಸೈಜ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವು]] ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ, ಆನೆಯು [[ಲಾಗ|ಪಲ್ಟಿಯಾಗಿ]] ಅಥವಾ ಹಿಪಪಾಟಮಸ್ ಬೇಲಿಯ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." ಪೀಟರ್ ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಪಿಂಚರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೇಖಕರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಜಿ ಆರ್ ಯು ಗೂಢಚಾರ (ಗುಪ್ತನಾಮ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸಿಯಾ)'' ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/spycatcher00wrig|title=Spycatcher|last=Wright|first=Peter|publisher=Heinemann|year=1987|isbn=9780855610982|page=[https://archive.org/details/spycatcher00wrig/page/236 236]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&pg=PT52|title=Treachery: Betrayals, Blunders and Cover-Ups: Six Decades of Espionage|last=Pincher|first=Chapman|publisher=Mainstream|year=2011|isbn=978-1-84596-811-3|page=52|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111142103/https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&pg=PT52|archive-date=11 November 2017|df=dmy-all}}</ref> ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು "ನಾನು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದವು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಲೈಸೆಂಕೋಯಿಸಂನ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಡಾರ್ವಿನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವೀಯ ಭೌತವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ನಿಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಮೇಲೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ನಿಕೊಲಾಯ್ ವಾವಿಲೋವ್ ಅವರ ಸೋವಿಯತ್ ವಿಚಾರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು: == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == === ಬಹಿರ್ವರ್ಧನ ಮತ್ತು ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ಫಲೀಕರಣ === ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧ ''ಡೇಡಾಲಸ್; ಅಥವಾ, ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್'' (೧೯೨೪) ಎಕ್ಟೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಂತರ [[ಪ್ರನಾಳ ಶಿಶು ಸೃಷ್ಟಿ|''ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ'' ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಶನ್]] (ಟೆಸ್ಟ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಬೇಬೀಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬಹಿರ್ವರ್ಧನವನ್ನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ (ಸುಜನನಶಾಸ್ತ್ರ) ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|last=James|first=David N.|title=Ectogenesis: a reply to Singer and Wells|journal=Bioethics|date=1987|volume=1|issue=1|pages=80–99|doi=10.1111/j.1467-8519.1987.tb00006.x|pmid=11649763}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಕೆಲಸವು ಹಕ್‍ಸ್ಲಿಯ ''ಬ್ರೇವ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್'' (೧೯೩೨) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಹರ್ಡ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ''ಪಾಸಿಬಲ್ ವರ್‌ಲ್ಡ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕ, ''ARP (ವಿಮಾನ ದಾಳಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು)'' (೧೯೩೮) ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುದಾಳಿಗಳ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವಾಯುದಾಳಿಗಳ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. === ಸಿ ಎಸ್ ಲೂವಿಸ್ ಅವರ ಟೀಕೆ === ಓಲಾಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಪಲ್ಡನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೇ ಓಗ್ಡೆನ್, ಐಎ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್|ಹೆಚ್ ಜಿ ವೆಲ್ಸ್]] ಜೊತೆಗೆ, ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂವಿಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಮೇಲೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಲೂವಿಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾನ್ಸಮ್ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯನ್ನು "ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪುಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಅವರ ಅವಹೇಳನಕ್ಕಾಗಿ" ಟೀಕಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ''ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಲೀಕಿ'' (೧೯೩೭) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದು "ಎ ಮೀಲ್ ವಿತ್ ಎ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್", "ಎ ಡೇ ಇನ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಎ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್", "ಮಿಸ್ಟರ್ ಲೀಕಿಸ್ ಪಾರ್ಟಿ", "ರ್‍ಯಾಟ್ಸ್", "ದ ಸ್ನೇಕ್ ವಿತ್ ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೀತ್‌", "ಮೈ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಕಾಲರ್ ಸ್ಟಡ್" ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕ್ವೆಂಟಿನ್ ಬ್ಲೇಕ್‌ನ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಲೂವಿಸ್‍ರ ವಾದಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು, "ಮೋರ್ ಆಂಟಿ-ಲೂವಿಸೈಟ್", ಇದು ವಿಷಾನಿಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿವಿಷಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು. === ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳು === ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ "ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು]] ಮುಗಿಸಿಬಿಡುವುದನ್ನು ಮುಂಗಾಣುವ ಹಾಲ್ಡೇನ್, [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೋಜನ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಜಲಜನಕ ಆಧಾರಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofinformation.com/expanded.php?id=4107|title=An Early Vision of Transhumanism, and the First Proposal of a Hydrogen-Based Renewable Energy Economy|publisher=Jeremy Norman & Co., Inc.|access-date=19 February 2014}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LfFIEQg1iioC&pg=PA202|title=Hydrogen & Fuel Cells: Advances in Transportation and Power|last=Hordeski|first=Michael Frank|publisher=The Fairmont Press, Inc.|year=2009|isbn=978-0-88173-562-8|location=Lilburn, GA|pages=202–203|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308004636/https://books.google.com/books?id=LfFIEQg1iioC&pg=PA202&lpg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1w9DMBh7JOUC|title=Biohydrogen For Future Engine Fuel Demands|last=Demirbas|first=Ayhan|publisher=Springer London|year=2009|isbn=978-1-84882-511-6|edition=Online-Ausg.|location=London|page=106|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234653/https://books.google.com/books?id=1w9DMBh7JOUC&dq|archive-date=7 March 2017|df=dmy-all}}</ref> === ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ತಮ್ಮ ''ಆನ್'' ''ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ ಇನ್ ಬ್ರೀಫ್'' ನಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ನಾಲ್ಕು ನಿಕಟ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು: ಟಿಎ ಡೇವಿಸ್, ದ್ರೋಣಮ್‍ರಾಜು ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್, ಸುರೇಶ್ ಜಯಕರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಕೆ ರಾಯ್.<ref>"Selected Genetic Papers of JBS Haldane", pp. 19–24, New York: Garland, 1990</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೩೨<ref name="ucl"/> ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ]] ಡಾರ್ವಿನ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಹಕ್‍ಸ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ನಾಜಿಯೋನೇಲ್ ಡೀ ಲಿನ್ಸಿಯಿಂದ ಫೆಲ್ಟ್ರಿನೆಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಕಿಂಬರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೫೮<ref name="vigyan"/> ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಲಿನ್ನಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಡಾರ್ವಿನ್-ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. === ಪರಂಪರೆ === ೧೯೨೭ ರಿಂದ ೧೯೩೭ ರವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್<ref name="jic">{{Cite web|url=https://www.jic.ac.uk/news-and-events/whats-on/friday-seminars/haldane-lecture/|title=The Haldane Lecture - John Innes Centre|last=Sponge|first=Creative|website=www.jic.ac.uk}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Wilmot2017"/> ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ದ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು<ref name="geneticsorguk">{{Cite web|url=https://genetics.org.uk/medals-and-prizes/genetics-society-medals-and-lectures/jbs-haldane-lecture/|title=JBS Haldane Lecture}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ''ಆಂಟಿಕ್ ಹೇ'' (೧೯೨೩) ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲೆಯಿಂದ "ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಜೊತೆ ಸಂಭೋಗಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಆಗದಷ್ಟು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಬ್ಬ ಗೀಳಿನ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಯೋಗಕಾರನಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8esnhRxBomMC&q=the+biologist+too+absorbed+in+his+experiments+to+notice+his+friends+bedding+his+wife&pg=PA186|title=In the Name of Eugenics: Genetics and the Uses of Human Heredity|last=Kevles|first=Daniel J.|date=1995|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-05763-0|pages=186|language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Inordinate_fondness_for_beetles_display.jpg|thumb|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರ ಉತ್ತರ.]] * ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ನೀಡಿದ (ಬಹುಶಃ ಅವಿಶ್ವಸನೀಯ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ: "ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಒಲವು."<ref>{{Cite journal|last=Hutchinson|first=G. Evelyn|authorlink=G. Evelyn Hutchinson|year=1959|title=Homage to Santa Rosalia or Why Are There So Many Kinds of Animals?|journal=[[The American Naturalist]]|volume=93|issue=870|pages=145–159|doi=10.1086/282070|jstor=2458768}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cain, A.J.|year=1993|journal=The Linnean|volume=9|issue=1|publisher=The Linnean Society of London|title=[no title cited]}}</ref> ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, "....ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜೀರುಂಡೆಗಳು."<ref>[https://quoteinvestigator.com/2010/06/23/beetles/#:~:text=God%20has%20an%20inordinate%20fondness%20for%20stars%20and,2018%20the%20bibliographic%20style%20was%20switched%20to%20numeric. God has an inordinate fondness for stars and beetles.] ''quoteinvestigator.com'', accessed 31 October 2020</ref> ಇದು ೪೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ [[ದುಂಬಿ|ಜೀರುಂಡೆಗಳ]] ಜಾತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇದು ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (ಹೇಳಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/BF00056669|issn=0960-3115|volume=2|issue=3|pages=215–232|last=Stork|first=Nigel E.|title=How many species are there?|journal=Biodiversity and Conservation|accessdate=25 February 2011|date=June 1993|url=http://www.griffith.edu.au/__data/assets/pdf_file/0007/351871/Stork1993.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120413191651/http://www.griffith.edu.au/__data/assets/pdf_file/0007/351871/Stork1993.pdf|archivedate=13 April 2012}}</ref> * ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ''ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು'', "ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಮಾನವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವು ನಾವು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಊಹಿಸುಬಹುದಾದಕ್ಕಿಂತ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ."<ref name="Haldane1932">{{Cite book|title=Possible Worlds, and Other Essays|last=Haldane, J.B.S.|publisher=Chatto and Windus|year=1932|edition=reprint|location=London, UK|orig-year=1927}}{{Rp|286}} Emphasis in the original.</ref> * "ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಭೌತದ್ರವ್ಯದ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅಸಂಭವವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನನ್ನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾಣುಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಅವು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮೆದುಳು ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ." <ref name="Haldane1932" /> * "ಮೂಲಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಪ್ರೇಯಸಿಯಂತೆ: ಅವನು ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite book|title=Philosophy of Biological Science|last=Hull, D.|publisher=Prentice–Hall|year=1973|series=Foundations of Philosophy Series|location=Englewood Cliffs, N.J.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Boston Studies in the Philosophy of Science|last=Mayr, Ernst|year=1974|volume=XIV|pages=91–117}}</ref> * "ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ನಾನು ಓದುವವರೆಗೂ ನಾನು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಠರದುರಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಾ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AbITAQAAIAAJ&pg=PA151|title=On being the right size and other essays|last=Haldane|first=J.B.S.|publisher=Oxford University Press|year=1985|isbn=978-0-19-286045-3|editor-last=Smith|editor-first=John Maynard|location=Oxford|page=151|via=Google Books}}</ref> * "ಸ್ವೀಕಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ: (i)ಇದು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಅಸಂಬದ್ಧ; (ii)ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ, ಆದರೆ ವಿಕೃತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ; (iii)ಇದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ; (iv)ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ."<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J.B.S.|department=Book review|title=The Truth about Death: The Chester Beatty Research Institute Serially Abridged Life Tables, England and Wales, 1841–1960|journal=Journal of Genetics|year=1963|volume=58|issue=3|page=464|doi=10.1007/bf02986312|url=http://www.ias.ac.in/jarch/jgenet/58/450.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222033748/http://www.ias.ac.in/jarch/jgenet/58/450.pdf|archivedate=22 February 2014}}</ref> * "ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮುನ್ನೂರ ಹತ್ತು ಜಾತಿಗಳು, ಇನ್ನೂರ ಮೂವತ್ತೆಂಟು ತಳಿಗಳು, ಅರವತ್ತೆರಡು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಗಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆರ್ಕ್ ಮೇಲೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತ ಮಾತ್ರ, ಮತ್ತು ''ಪಕ್ಷಿಗಳು'' ಮಾತ್ರ."<ref name="botting">{{Cite book|title=The Orwellian World of Jehovah's Witnesses|last=Botting, Gary|year=1984|isbn=9780802025371|page=xvi|chapter=Preface|chapter-url=https://archive.org/details/orwellianworldof0000bott}}</ref> * "''ಮೈನಾಗಳ'' ಮೂರ್ಖತನವು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರಂತೆ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿರಬಹುದು."<ref>{{Cite journal|last=Majumder|first=Partha P.|date=1 February 2016|title=A Humanitarian and a Great Indian|url=|journal=Genome Biology and Evolution|language=en|volume=8|issue=2|pages=467–469|doi=10.1093/gbe/evw012|issn=1759-6653|pmc=4779617|pmid=26837547}}</ref> * ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗಾಗಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, "ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Dugatkin|first=L.A.|title=Inclusive fitness theory from Darwin to Hamilton|journal=Genetics|year=2007|volume=176|issue=3|pages=1375–80|doi=10.1093/genetics/176.3.1375|pmid=17641209|url=http://www.genetics.org/content/176/3/1375.full|pmc=1931543|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324230626/http://www.genetics.org/content/176/3/1375.full|archivedate=24 March 2015}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == * ''Daedalus; or, Science and the Future'' (1924), E.{{nbsp}}P. Dutton and Company, Inc., a paper read to the Heretics, Cambridge, on 4 February 1923 ** second edition (1928), London: Kegan Paul, Trench & Co. ** see also ''Haldane's'' Daedalus ''Revisited'' (1995), ed. with an introd. by Krishna R. Dronamraju, Foreword by Joshua Lederberg; with essays by M. F. Perutz, Freeman Dyson, Yaron Ezrahi, Ernst Mayr, Elof Axel Carlson, D. J. Weatherall, N. A. Mitchison and the editor. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-854846-X}} * A Mathematical Theory of Natural and Artificial Selection, a series of papers beginning in 1924 * {{Cite journal|year=1925|title=A note on the kinetics of enzyme action|pmid=16743508|pmc=1259181|journal=Biochemical Journal|volume=19|issue=2|pages=338–339|doi=10.1042/bj0190338|last=Briggs|first=G. E|last2=Haldane|first2=J. B}} (With G.E. Briggs) * [https://searchworks.stanford.edu/view/3145729 ''Callinicus: A Defence of Chemical Warfare''] (1925), E. P. Dutton * [https://searchworks.stanford.edu/view/8708294 ''Possible Worlds and Other Essays''] (1927), Chatto & Windus; 2001 reprint, Transaction Publishers: {{ISBN|0-7658-0715-7}} (includes "On Being the Right Size" and "[https://books.google.com/books?id=4iOqz-vlOo4C&pg=107 On Being One's Own Rabbit]") * The Last Judgment, an essay sequel to ''Daedalus'' (1927)''.<ref name=":2"/>'' * [[iarchive:in.ernet.dli.2015.470199|''Possible Worlds and other Essays'']]'', (1927), London: Chatto and Windus.'' * ''On Being the Right Size'' (1929) * [http://www.uv.es/~orilife/textos/Haldane.pdf "The origin of life"] in the ''Rationalist Annual'' (1929) * ''Animal Biology'' (1929) Oxford: Clarendon * [https://searchworks.stanford.edu/view/21827 ''The Sciences and Philosophy''] (1929) NY: Doubleday, Doran and Company. By John Scott Haldane, JBS Haldane's father. * ''Enzymes'' (1930), MIT Press 1965 edition with new preface by the author written just prior to his death: {{ISBN|0-262-58003-9}} * {{Cite journal|title=Mathematical Darwinism: A discussion of the genetical theory of natural selection|journal=The Eugenics Review|date=1931|volume=23|issue=2|pages=115–117|pmid=21259979|pmc=2985031|last=Haldane|first=J. B}} * [http://mugu.com/haldane/books/1932-Inequality-of-Man/ ''The Inequality of Man, and Other Essays''] (1932) * [https://books.google.com/books/about/The_Causes_of_Evolution.html?id=JupUCPvgO6AC ''The Causes of Evolution''] London: Longmans, Green, 1932. * ''Science and Human Life'' (1933), Harper and Brothers, Ayer Co. reprint: {{ISBN|0-8369-2161-5}} * ''Science and the Supernatural: Correspondence with Arnold Lunn'' (1935), Sheed & Ward, Inc, * ''Fact and Faith'' (1934), Watts Thinker's Library<ref name="Fact and faith">{{Cite web|url=http://www.worldcatlibraries.org/oclc/4423692|title=Fact and faith|website=worldcatlibraries.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929145748/http://www.worldcatlibraries.org/oclc/4423692|archive-date=29 September 2007}}</ref> * ''Human Biology and Politics'' (1934) * "A Contribution to the Theory of Price Fluctuations", ''The Review of Economic Studies'', 1:3, 186–195 (1934). * [https://searchworks.stanford.edu/view/8703849 ''My Friend Mr Leakey''] (1937), Jane Nissen Books reprint (2004): {{ISBN|978-1-903252-19-2}} * "A Dialectical Account of Evolution" in ''Science & Society'' Volume I (1937) * {{Cite journal|title=View on race and eugenics: propaganda or science?|journal=The Eugenics Review|date=1937|volume=28|issue=4|pages=333–334|pmid=21260239|pmc=2985639|last=Haldane|first=J. B}} * {{Cite journal|title=The Linkage between the Genes for Colour-blindness and Haemophilia in Man|journal=Annals of Human Genetics|year=1937|volume=50|issue=1|pages=3–34|doi=10.1111/j.1469-1809.1986.tb01935.x|pmid=3322165|bibcode=1937RSPSB.123..119B|last=Bell|first=J|last2=Haldane|first2=J. B}} (with Julia Bell) * {{Cite journal|title=A new estimate of the linkage between the genes for colourblindness and haemophilia in man|journal=Annals of Eugenics|year=1947|volume=14|issue=1|pages=10–31|doi=10.1111/j.1469-1809.1947.tb02374.x|pmid=18897933|last=Haldane|first=J. B|last2=Smith|first2=C. A}} (with C.A.B. Smith) * ''Air Raid Precautions (A.R.P.)'' (1938), Victor Gollancz * [http://mugu.com/haldane/books/1938-Heredity-and-Politics/ ''Heredity and Politics''] (1938), Allen and Unwin. * "Reply to A.P. Lerner's Is Professor Haldane's Account of Evolution Dialectical?" in ''Science & Society'' volume 2 (1938) * [https://searchworks.stanford.edu/view/8496533 ''The Marxist Philosophy and the Sciences''] (1939), Random House, Ayer Co. reprint: {{ISBN|0-8369-1137-7}} * Preface to Engels' ''Dialectics of Nature'' (1939) * ''Science and Everyday Life'' (1940), Macmillan, 1941 Penguin, Ayer Co. 1975 reprint: {{ISBN|0-405-06595-7}} * "Lysenko and Genetics" in ''Science & Society'' volume 4 (1940) * "Why I am a Materialist" in ''Rationalist Annual'' (1940) * "The Laws of Nature" in ''Rationalist Annual'' (1940) * ''Science in Peace and War'' (1941), Lawrence & Wishart Ltd * [https://searchworks.stanford.edu/view/8702524 ''New Paths in Genetics''] (1941), George Allen & Unwin * [https://searchworks.stanford.edu/view/8447420 ''Heredity & Politics''] (1943), George Allen & Unwin * ''Why Professional Workers should be Communists'' (1945), London: Communist Party (of Great Britain) In this four page pamphlet, Haldane contends that Communism should appeal to professionals because Marxism is based on the scientific method and Communists hold scientists as important; Haldane subsequently disavowed this position. * ''Adventures of a Biologist'' (1947) * ''Science Advances'' (1947), Macmillan * [https://searchworks.stanford.edu/view/8631282 ''What is Life?''] (1947), Boni and Gaer, 1949 edition: Lindsay Drummond * ''Everything Has a History'' (1951), Allen & Unwin—Includes "Auld Hornie, F.R.S."; C.S. Lewis's "Reply to Professor Haldane" is available in "On Stories and Other Essays on Literature," ed. Walter Hooper (1982), {{ISBN|0-15-602768-2}}. * "The Origins of Life", ''New Biology'', 16, 12–27 (1954). Suggests that an alternative biochemistry could be based on liquid ammonia. * ''The Biochemistry of Genetics'' (1954) * {{Cite journal|title=Origin of Man|journal=Nature|date=1955|volume=176|issue=4473|pages=169–170|doi=10.1038/176169a0|pmid=13244650|last=Haldane|first=J. B|bibcode=1955Natur.176..169H}} * {{Cite journal|title=The cost of natural selection|journal=Journal of Genetics|date=1957|volume=55|issue=3|pages=511–524|doi=10.1007/BF02984069|last=Haldane|first=J. B. S}} * {{Cite journal|title=Natural selection in man|journal=Acta Genetica et Statistica Medica|date=1956|volume=6|issue=3|pages=321–332|pmid=13434715|last=Haldane|first=J. B|doi=10.1159/000150849}} * "Cancer's a Funny Thing", in ''New Statesman'', 21 February 1964.  == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==   * Works by J.B.S. Haldane * ಟೊರೊಂಟೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ''[https://www.torontopubliclibrary.ca/detail.jsp?Entt=RDMDC-37131068272368D&R=DC-37131068272368D ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಪಂಚಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಬಂಧಗಳು]'' * [http://mugu.com/haldane/ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳ ನಕಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ವಿವರವಾದ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ]. * [http://cscs.umich.edu/~crshalizi/Daedalus.html ''ಡೇಡಾಲಸ್ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ನ'' ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರತಿ] * [http://cscs.umich.edu/~crshalizi/reviews/causes-of-evolution ''ವಿಕಸನದ ಕಾರಣಗಳ'' ವಿಮರ್ಶೆ (ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ).] * [http://www.stephenjaygould.org/people/john_haldane.html ಅನಧಿಕೃತ SJG ಆರ್ಕೈವ್ – ಜನರು – JBS ಹಾಲ್ಡೇನ್ (1892–1964)] * [https://web.archive.org/web/20070615001014/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.marxists.org/archive/haldane/ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಬರಹಗಾರರು: ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್] * ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಬರಹಗಾರರ ಪುಟದಲ್ಲಿನ [http://www.marxists.org/glossary/people/h/a.htm#haldane-jbs ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯು] ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [http://www.marxists.org/archive/haldane/works/1930s/leakey.htm ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಶ್ರೀ. ಲೀಕಿ – ಪಠ್ಯ – ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಜಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪರಿಚಯ] * [http://wellcomelibrary.org/using-the-library/subject-guides/genetics/makers-of-modern-genetics/digitised-archives/j-b-s-haldane/ ಕೋಡ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್: ಮೇಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್: ದ ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪೇಪರ್ಸ್] * [http://blog.wellcomelibrary.org/2013/07/haldane-a-cantankerous-and-charismatic-pioneer/ ಹಾಲ್ಡೇನ್: ಒಬ್ಬ ಜಗಳಗಂಟ ಮತ್ತು ವರ್ಚಸ್ವಿ ಪ್ರವರ್ತಕ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] 4v1s8uaib72if99v2bfw1tfgp5vhfgj 0 146296 1372046 1351421 2026-04-25T09:55:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372046 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader | name = ಶ್ರೀ ನ್ರ‍ಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ <br> नृसिंह सरस्वती | image = Datta Paduka Mandir 01.jpg | caption = | father = ಮಾಧವ | mother = ಅಂಬಾಭವಾನಿ | birth_date = ೧೩೭೮ ಸಿ‍ಇ | birth_place = ಕಾರಂಜ ಲಾಡ್, ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು<br />{{small|(ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಭಾರತ)}} | birth_name = ನರಹರಿ | full_name = | death_date = ೨೮ ಜನವರಿ ೧೪೫೯ ಸಿ‍ಇ (ವಯಸ್ಸು ೮೧) ಸಮಾಧಿ (ನಿಜಾನಂದಗಮನ) | death_place =ಶ್ರೀಶೈಲದ ಹತ್ತಿರ ಕರ್ದಳಿ ವನ, [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]<br />{{small|(ಪ್ರಸ್ತುತ[[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ)}} | guru = | philosophy = [[ಅದ್ವೈತ]],ಗುರುಚರಿತ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ | religion = [[ಹಿಂದು]] }} '''ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ''' (೧೩೭೮-೧೪೫೯) ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ (ಸಂಪ್ರದಾಯ) ಭಾರತೀಯ [[ಗುರು]].<ref>''Shri Dattatreya Dnyankosh'' by Dr. P. N. Joshi (Shri Dattateya Dnyankosh Prakashan, Pune, 2000)</ref> ಶ್ರೀ ಗುರುಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಶ್ರೀಪಾದ ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭರ ನಂತರ ''[[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ]]'' [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ|ದತ್ತಾತ್ರೇಯನ]] ಎರಡನೇ ಅವತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sreedattavaibhavam.org/sree-nrusimha-saraswati-swamy|title=Sree Nrusimha Saraswati Swamy &#124; Sree Datta Vaibhavam|access-date=2022-10-29|archive-date=2020-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703191719/http://www.sreedattavaibhavam.org/sree-nrusimha-saraswati-swamy/|url-status=dead}}</ref>   == ಜೀವನ == ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ ೧೩೭೮ ರಿಂದ ೧೪೫೯ ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು (ಶಕ ೧೩೦೦ ರಿಂದ ಶಾಕ ೧೩೮೦).<ref>''Shri Narasimha Saraswati'' (Karanja) page with [http://www.gurumandir.org/gurucharitra.html Shri Guru Charitra.]</ref> ಸರಸ್ವತಿಯವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ವಿದರ್ಭ]] ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ವಾಶಿಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರಂಜಾಪುರ, ಆಧುನಿಕ ಲಾಡ್-ಕರಂಜಾ (ಕಾರಂಜಾ) ದಲ್ಲಿ [[ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.gurumandir.org/|title=Gurumandir Temple}}</ref> ಅವನ ತಂದೆ (ಮಾಧವ) ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ (ಅಂಬಾ-ಭವಾನಿ) ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಳೆ ಎಂಬ ಉಪನಾಮದೊಂದಿಗೆ ನರಹರಿ ಅಥವಾ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದೇವ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:SriPada_Sri_vallabha.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/SriPada_Sri_vallabha.jpg/220px-SriPada_Sri_vallabha.jpg|thumb| ಮೊದಲ ಅವತಾರ - ಶ್ರೀಪಾದ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ]] [[ಚಿತ್ರ:Sri_Nrusinh_Saraswati.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Sri_Nrusinh_Saraswati.jpg/220px-Sri_Nrusinh_Saraswati.jpg|thumb| ಇದು ಶ್ರೀ ನೃಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]] ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ|ದತ್ತಾತ್ರೇಯರ]] ಎರಡನೇ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅವತಾರ ಶ್ರೀಪಾದ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭರು, ಅಂಬಾ ಭವಾನಿಗೆ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಂತೆ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಪಾದ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭರು ಅವಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವನು ಅವಳ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ''[[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ]]'' ಸನಾತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಈ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯ ೫ ರಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ ರವರೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ಗುರು ಚರಿತ್ರೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/doc/140448614/Shri-GuruCharitra-English|title=Shri GuruCharitra (English) {{!}} Guru {{!}} Shiva|website=Scribd|language=en|access-date=2019-12-09}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Karanja_Guru_Mandir.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Karanja_Guru_Mandir.jpg/220px-Karanja_Guru_Mandir.jpg|thumb| ಗುರು ಮಂದಿರ ಕಾರಂಜಾ - ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ ಶಾಂತ ಮಗು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರಸ್ವತಿ ತನ್ನ ''[[ಉಪನಯನ]]'' ಅಥವಾ ''ಮುಂಜಿ'' (ಪವಿತ್ರ ದಾರ ಸಮಾರಂಭ) ನಂತರ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೈ ಸನ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಜಾನೆಯ ನಂತರ ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಕಲಿಯಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯವರು ೧೩೮೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸರಸ್ವತಿಯವರಿಂದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸನ್ಯಾಸ]] ಪಡೆದರು. ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಗವು ಈ ಗುರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. (ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹೆಸರು. ) ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದ ನಂತರ, ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯವರು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ೩೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾರಂಜಾಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಗಾಣಗಾಪುರ|ಗಾಣಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]] (ಗಾಣಗಾಪುರ) <ref>{{Cite web|url=http://www.dattapeetham.com/india/tours/2005/ganagapur/ganagapur.html|title=Ganagapur|publisher=|access-date=18 September 2014|archive-date=12 ನವೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112223816/http://www.dattapeetham.com/india/tours/2005/ganagapur/ganagapur.html|url-status=dead}}</ref> (ಈಗ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ) ನೆಲೆಸುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.swamisamarth.com/swamicharitra/swamicharitra.html|title=Shri Guru Charitra.|publisher=|access-date=18 September 2014|archive-date=19 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141119120844/http://www.swamisamarth.com/swamicharitra/swamicharitra.html|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ [[ಬೀದರ|ಬೀದರ್‌ನ]] [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ರಾಜ (ಸುಲ್ತಾನ್) ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಬಹುಶಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದವನು [[ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ಬಹಮನಿ]] ಸುಲ್ತಾನರ 'ಅಲಾ-ಉದ್-ದಿನ್ ಅಹಮದ್ ಶಾ'.<ref>{{Cite web|url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/19385/|title=Marathi Vishwakosh (मराठी विश्वकोश)|access-date=2022-10-29|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019173545/https://vishwakosh.marathi.gov.in/19385/|url-status=dead}}</ref> ಆ ಅವತಾರದ ಅವರ ಕರ್ಮವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಾರಣ, ಅವರು [[ಸಮಾಧಿ|ಸಮಾಧಿಯನ್ನು]] ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕದಳಿ (ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಬಳಿಯ ಕದಳಿ ವನ) ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಸರಸ್ವತಿ ೧೪೫೯ ರಲ್ಲಿ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ''ನಿಜಾನಂದಗಮನ'' (निजानंदगमन) ರೀತಿಯ [[ಸಮಾಧಿ|ಸಮಾಧಿಯನ್ನು]] ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>''Akkalkot Niwasi Shree Swami Samarth (Shri Narasimha Saraswati)'' Complete Biography</ref> === ಕಾಲಗಣನೆ === ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಯ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ''ಶ್ರೀ ಗುರುಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ ವಿವರಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಭವನೀಯ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref> ''Bharatiya Itihas Sanshodhan Mandal'' trimonthly 9.4 (''Gurucharitratil Aitihasik Mahiti'', J. S. Karandikar) pp.6-16; Maharashtramahodayacha Purvaranga: N.S.K. Gadre, pp.68</ref> * ಶಾ. ೧೩೦೦ (೧೩೭೮ ಸಿ‍ಇ): ಜನನ ಕರಂಜಾ, ವಾಶಿಮ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ವಿದರ್ಭ]] ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ * ಶಾ. ೧೩೦೭ (೧೩೮೫ ಸಿ‍ಇ): [[ಉಪನಯನ]] * ಶಾ. ೧೩೦೮ (೧೩೮೬ ಸಿ‍ಇ): ಮನೆ ಬಿಟ್ಟರು * ಶಾ. ೧೩೧೦ (೧೩೮೮ ಸಿ‍ಇ): [[ಸಂನ್ಯಾಸ|ಸನ್ಯಾಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು]] * ಶಾ. ೧೩೩೮ (೧೪೧೬ ಸಿ‍ಇ): ಕಾರಂಜಾದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದರು * ಶಾ. ೧೩೪೦ (೧೪೧೮ ಸಿ‍ಇ): ಗೌತಮಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು * ಶಾ. ೧೩೪೨ (೧೪೨೦ ಸಿ‍ಇ): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಲಿ-ವೈಜನಾಥದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು * ಶಾ. ೧೩೪೩ (೧೪೨೧ ಸಿ‍ಇ): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಸಾಂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸಾಂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಔದುಂಬರದಲ್ಲಿ ( ಭಿಲವಾಡಿ ಬಳಿ) ತಂಗಿದ್ದರು * ಶಾ. ೧೩೪೪-೧೩೫೬ (೧೪೨೨-೧೪೩೪ ಸಿ‍ಇ): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಸೋಬಾ ವಾಡಿ (ನರಸಿಂಹಪುರ ) ನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು * ಶಾ. ೧೩೫೭-೧೩೮೦ (೧೪೩೫-೧೪೫೮ ಸಿ‍ಇ): ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಗಾಣಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ೨೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದರು * ಶಾ. ೧೩೮೦ (೨೮ ಜನವರಿ ೧೪೫೯ ಸಿ‍ಇ): ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಶ್ರೀಶೈಲ|ಶ್ರೀಶೈಲಂನಲ್ಲಿರುವ]] ಕಾರ್ಡಲಿ ವನದಲ್ಲಿ ನಿಜಾನಂದಗಮನ್ === ಬೋಧನೆಗಳು === ಸರಸ್ವತಿಯವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜೀವನವು ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಮೋಕ್ಷ|ಮೋಕ್ಷವನ್ನು]] ಸಾಧಿಸಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref>''Shri Narasimha (Nrusimha) Saraswati'' (Karanja) page with [http://www.gurumandir.org/gurumaharaj.html Brief life history of Shri Gurumaharaj.]</ref> === ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ === ಸರಸ್ವತಿ ಗಂಗಾಧರ್ ಅವರು ಬರೆದ ''ಶ್ರೀ ಗುರುಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ'' ಸರಸ್ವತಿಯ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>''Shri GuruCharitra'' (Sri Gurucharitra) (new, abbreviated version) [http://www.rasik.com/cgi_bin/display_online_book.cgi?bookId=ob8&lang=marathi online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181216031255/https://www.rasik.com/cgi_bin/display_online_book.cgi?bookId=ob8&lang=marathi |date=2018-12-16 }}</ref><ref>''Shri GuruCharitra'' (Sri GuruCharitra) [http://www.saidarbar.org/glory/glory4.htm see point 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206041745/http://www.saidarbar.org/glory/glory4.htm |date=2006-02-06 }} on this page to see the difference between modern and old Shri Guru-Charitra</ref><ref>[http://divyajanani.org/saibharadwaja/books/SreeGuruCharitra/Introduction.html Sree Guru Charitra] {{Webarchive|url=https://archive.is/20071018085332/http://divyajanani.org/saibharadwaja/books/SreeGuruCharitra/Introduction.html |date=2007-10-18 }} Complete online book in English by Acharya Ekkirala Bharadwaja.</ref> == ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು == === ಗುರು ಸಂಪ್ರದಾಯ === ಸರಸ್ವತಿ [[ಶೃಂಗೇರಿ]] ಮಠದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಬಂದವರು. ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು]] ಈ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಗುರು ಚರಿತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಗುರು-ವಂಶವು ಈ ರೀತಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ - ಶಂಕರ - ವಿಷ್ಣು - ಬ್ರಹ್ಮ - ವಸಿಷ್ಠ - ಶಕ್ತಿ - ಪರಾಶರ - ವ್ಯಾಸ - ಶುಕ - ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ - ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ - ಶ್ರೀ [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] - ವಿಶ್ವರೂಪಾಚಾರ್ಯ - ಜ್ಞಾನಗಿರಿ - ಸಿಧಗಿರಿ - ಈಶ್ವರತೀರ್ಥತೀರ್ಥ - ಈಶ್ವರತೀರ್ಥತೀರ್ಥ ವಿದ್ಯಾತೀರ್ಥ - ಶಿವತೀರ್ಥ - ಭಾರತಿ - ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ - ವಿದ್ಯಾತೀರ್ಥ ಸರಸ್ವತಿ - ಮಲಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ - ದೇವತೀರ್ಥ ಸರಸ್ವತಿ - ಯಾದವೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ - ಕೃಷ್ಣ ಸರಸ್ವತಿ - ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ. === ಶಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ === ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಹಲವಾರು ಶಿಷ್ಯರಿದ್ದರು. ಅವರೆಂದರೆ: * [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಪ್ರಯಾಗದಿಂದ]] ಶ್ರೀ ಮಾಧವ ಸರಸ್ವತಿ * ಬಾಲ-ಸರಸ್ವತಿ * ಕೃಷ್ಣ ಸರಸ್ವತಿ * ಉಪೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ * ಸದಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ * ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿ ಸರಸ್ವತಿ * ಸಿದ್ಧ ಸರಸ್ವತಿ * [http://www.dattadevasthan.org/ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸರಸ್ವತಿ] ಸಿದ್ಧ ಸರಸ್ವತಿ ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ''ಗುರುಚರಿತ್ರದ'' ಮೂಲ ಲೇಖಕರು, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತಿ ಗಂಗಾಧರ್ ಅವರು [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿಗೆ]] ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪರಂಪರೆ == ಅವರು ಜನಿಸಿದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮನೆ ಕಾರಂಜಾದಲ್ಲಿದೆ. ಮನೆಯು ಈಗ ಮೂಲ ಆಕಾರದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>''Shri Gurumandir Sansthan, Karanja - Birthplace of Shri Nrusimha (Narasimha) Saraswati Swami Maharaj [http://www.gurumandir.org - Home Page of Gurumandir - a Lord Dattatreya Temple]''</ref> === ಅಂತಿಮ ಶಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ === ಸರಸ್ವತಿಯ ಅಂತಿಮ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಹೀಗಿದೆ: ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ - ಮಾಧವೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ - ಅಮೃತೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ (ಅಮೃತಾನಂದ) - ಗಗನೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ - ಮಾಧವೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ (ಮಾಧವ ಸರಸ್ವತಿ). ಮಾಧವ ಸರಸ್ವತಿಯ ನಂತರ, ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು: * ಏಕನಾಥ್ - ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ - ಬ್ರಹ್ಮದಾಸ್ * ವಿಠ್ಠಲ್ ಸರಸ್ವತಿ - ಅಂಬಿಕಾ ಸರಸ್ವತಿ - ಅಮೃತ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.sreedattavaibhavam.org/sree-nrusimha-saraswati/ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150215005907/http://www.sreedattavaibhavam.org/sree-nrusimha-saraswati/ |date=2015-02-15 }} * http://saibharadwaja.org/books/srigurucharitra/readbook.aspx?book=43&chapter=0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200703112430/http://saibharadwaja.org/books/srigurucharitra/readbook.aspx?book=43&chapter=0 |date=2020-07-03 }} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] tdqi3guvu5p4v137i2pqakygk2t8bnw 0 146846 1372027 1349957 2026-04-25T04:11:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372027 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:TELUGU_GANGA_^ATMAKUR,AP_-_panoramio.jpg|thumb|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಆತ್ಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆ]] '''ತೆಲುಗು ಗಂಗಾ ಯೋಜನೆಯು''' ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್|ಎನ್‌ಟಿಆರ್‌ರಾಮರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಎಮ್. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್|ಎಂಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್]] ಅವರು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ಚೆನ್ನೈ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಜಂಟಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://spsnellore.ap.gov.in/special-collector-office-telugu-ganga-project/</ref> ಹಿಂದಿನ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ]] ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಚೆನ್ನೈ ಬಳಿಯ ಪೂಂಡಿ ಜಲಾಶಯದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ೪೦೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಅಂತರ-ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಚೆನ್ನೈಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿ|ಪೆನ್ನಾ ನದಿ]] ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮಸಿಲ ಜಲಾಶಯ, ಕಂದಲೇರು ಜಲಾಶಯ, ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಉತ್ತುಕ್ಕೊಟ್ಟೈ ಬಳಿಯ 'ಝೀರೋ ಪಾಯಿಂಟ್' ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸತ್ಯಮೂರ್ತಿ ಸಾಗರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೂಂಡಿ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚೆಕ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪೂಂಡಿಯಿಂದ ರೆಡ್ ಹಿಲ್ಸ್, ಶೋಲವರಂ ಮತ್ತು ಚೆಂಬರಂಬಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಶೇಖರಣಾ ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್-ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನದಿ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ನದಿ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿ (೧೪೦×೧೦೬ ಘನ ಮೀಟರ್) ನೀರನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ೧೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿಗಳ (೪೨೦×೧೦೬ ಘನ ಮೀಟರ್) ಪೂರೈಕೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ೧೨ ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿಗಳಿಗೆ (೩೪೦×೧೦೬ ಘನ ಮೀಟರ್) ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಸರಬರಾಜಾಗುವ ನೀರು ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದ್ದು, ೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ (೧೪×೧೦೬ ಘನ ಮೀಟರ್) ಕಡಿಮೆ ನೀರನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದೆ. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ [[ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ]] ಅವರು ಕಾಲುವೆಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಲೈನಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು (ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮ). ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜಲಾಶಯಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಯೋಜನೆಯು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಪೂಂಡಿ ಜಲಾಶಯವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದಾಗ.<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2004/03/09/stories/2004030913280300.htm|title=Kandaleru water reaches Satyamurthi Sagar|date=2004-03-08|work= The Hindu|access-date=2007-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20040508103601/http://www.hindu.com/2004/03/09/stories/2004030913280300.htm|archive-date=2004-05-08|location=Chennai, India}}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ೩.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿಗಳು (೧೦೦×೧೦೬ ಘನ ಮೀಟರ್) ಆಗಿತ್ತು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/topic/telugu-ganga-project</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060807/nation.htm#3|title=AP to release Krishna waters to Chennai|date=2006-08-06|website=The Tribune|access-date=2007-09-17}}</ref> ಮರು-ಲೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಕಂದಲೇರು-ಪೂಂಡಿ ಕಾಲುವೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಯಿ ಗಂಗಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/2004/12/01/stories/2004120113280300.htm|title=Chennai benefits from Sai Baba's initiative|date=1 December 2004|work= The Hindu|access-date=5 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016193830/http://www.thehindu.com/2004/12/01/stories/2004120113280300.htm|archive-date=16 October 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/2004/02/13/stories/2004021301330500.htm|title=Water projects: CM all praise for Satya Sai Trust|date=13 February 2004|work= The Hindu|access-date=5 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016193829/http://www.thehindu.com/2004/02/13/stories/2004021301330500.htm|archive-date=16 October 2015}}</ref><ref>https://www.researchgate.net/figure/The-Telugu-Ganga-project-location-and-schematic-representation-Adapted-from-various_fig1_324891924</ref> == ಜೆರ್ಡನ್ಸ್ ಕೋರ್ಸರ್ == ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದ ನದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatogether.org/2006/mar/env-courser.htm|title=Illegal construction threatens Courser|last=Kohli, Kanchi|year=2006|publisher=Civil Society Information Exchange Pvt. Ltd.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/CanalAndTheCourser|title=Construction of Telugu-Ganga Canal in and around two protected areas in Cuddapah District, Andhra Pradesh, India. Immediate threat to the world population of the critically endangered Jerdon's Courser ''Rhinoptilus bitorquatus''. Survey Report.|last=Jeganathan, P.|last2=Rahmani, A.R.|last3=Green, R.E.|publisher=Bombay Natural History Society, Mumbai, India.|year=2005}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == # {{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/nic/069/index3.htm|title=Krishna Water|publisher=The Hindu|archive-url=https://archive.today/20040506153001/http://www.thehindubusinessline.com/nic/069/index3.htm|archive-date=2004-05-06|access-date=2007-09-17}} # {{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/01/20/stories/2007012018740300.htm|title=Krishna water project hits milestone|date=2007-01-20|work= The Hindu|access-date=2007-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20070122140406/http://www.hindu.com/2007/01/20/stories/2007012018740300.htm|archive-date=2007-01-22|location=Chennai, India}} # {{Cite web|url=http://pib.nic.in/feature/feyr2003/faug2003/f110820032.html|title=Interlinking of Rivers in India|date=2003-08-11|publisher=Govt. of India|access-date=2007-09-17}} # https://www.indianetzone.com/33/telugu_ganga_andhra_pradesh.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112084213/https://www.indianetzone.com/33/telugu_ganga_andhra_pradesh.htm |date=2022-11-12 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು]] 9b2jxd8wd7pluo5wy2fgefuwsmlsyy0 0 147668 1372051 1351763 2026-04-25T11:15:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372051 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name=ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ | skyline=awesome temple.JPG| skyline_caption= ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ | latd = 23.675|longd=68.538| state_name=ಗುಜರಾತ್ | district=[[ಕಚ್]] | leader_title= | leader_name= | altitude= | population_as_of =| population_total =| population_density =| area_magnitude= | area_total= | area_telephone= ೨೮೩೨| postal_code=೩೭೦೬೨೭| vehicle_code_range=ಜಿಜೆ-೧೨| footnotes = | }} '''ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ''' ಅಥವಾ '''ನಾರಾಯಣಸರ್''' ಕೋರಿ ಕ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಕಚ್|ಕಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಲಖ್ಪತ್ [[ತಾಲ್ಲೂಕು|ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ]]. ಪುರಾತನ ಕೋಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ದೇವಾಲಯಗಳು == ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅದರ ಹೊರಗೆ ಹಳ್ಳಿಗರ ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವಿದೆ. ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಅಗಲದ ಹಳದಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಇದು ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ೧೮೬೩ ರಲ್ಲಿ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಬಾಂಬೆಯ]] [[ಭಾಟಿಯಾ]] ಗೋಕಾಲ್‌ದಾಸ್ ಲೀಲಾಧರ್ ಪಾದ್ಶಾ ಎಂಬವರು ಸುಮಾರು ೨೫೦೦ ಪೌಂಡ್‍ನ ( ೧,೦೦,೦೦೦ ಕಚ್ ಕೋರಿಗಳು ) ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dLUBAAAAYAAJ&pg=PA210|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Cutch, Palanpur, and Mahi Kantha|publisher=Printed at the Government Central Press|year=1880|pages=245–248}}</ref> ಈಗ ಹೊಸ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇದು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸರೋವರದ ಖಾತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] ನದಿಯ ಹಾದಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು ೧೦೦೦) ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ೧೮೧೯ ರ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಭಾಗಶಃ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆದಿನಾರಾಯಣನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕಾನ್ಫಟ ಪಂಥದ ಪುರೋಹಿತರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೧೫೫೦ ರಲ್ಲಿ ( [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಸಂವತ್]] ೧೬೦೭) ಜುನಾಗಢದ [[ಜುನಾಗಢ|ನರಂಗಾರ್]] ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ಅತಿತ್ ಅವರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನರಂಗಾರ್ ಕೊಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಇದನ್ನು ೧೦೫೬ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾದ ನೀರಿನ ಹಾಳೆ ಹಾಗೂ ೯೯೦ ರಂದ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾರಾಟದಿಂದ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.<ref name="books.google.com">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dLUBAAAAYAAJ&pg=PA210|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Cutch, Palanpur, and Mahi Kantha|publisher=Printed at the Government Central Press|year=1880|pages=245–248}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[https://books.google.com/books?id=dLUBAAAAYAAJ&pg=PA210 ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Cutch, Palanpur, and Mahi Kantha'']. Printed at the Government Central Press. 1880. pp.&nbsp;245–248.</cite></ref> ೬೨ ರಿಂದ ೧೬೪ ಅಡಿಗಳ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.  ದೇವಾಲಯಗಳು ಸರೋವರದಿಂದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಒಂದನೇ ರಾವ್ ದೇಶಲ್ಜಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ ವಘೇಲಿ ಮಹಾಕುಂವರ್ [[ದ್ವಾರಕಾ|ದ್ವಾರಕಾದ]] ಪುರೋಹಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಧಾನಗೊಂಡು ಆಕೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ನಾರಾಯಣಸರರನ್ನು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="books.google.com"/><ref name="w">[https://books.google.com/books?id=nxtnsT8CdZ4C&pg=PA112&dq=narayan+sarovar&hl=en&ei=jZa1TbzPDsrKrAe0j-3IDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&q=narayan%20sarovar&f=false] Encyclopaedia of tourism resources in India, Volume 2 By Manohar Sajnani</ref> ಅದರಂತೆ ೧೭೩೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಾಮ್ರಾಯರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ದ್ವಾರಕಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆದಿನಾರಾಯಣ, ಗೋವರ್ಧನಾಥ, ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀಜಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="books.google.com"/> ತ್ರಿಕಾಮ್ರಾಯನ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಟೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ೭೨ ಅಡಿ ಉದ್ದ ೬೮, ೬೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ೫ ಅಡಿ ೯ ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೂರು ಬದಿಯ ಮುಖಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೆರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯದ ಮುಖಮಂಟಪವು ೨೧ ಅಡಿ ಚದರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಬದಿಯ ಮುಖಮಂಟಪವು ೯ ಅಡಿ ಇಂಚು ಇದೆ. ೧೮೧೯ ರ ಭೂಕಂಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗುಮ್ಮಟವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯ ಗುಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ನಡುವಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಗುಲದ ಪೂರ್ವ ಪರದೆಯ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನವಿರುವ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಫಲಕವಿದೆ. ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪನವಿದೆ. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ, ತ್ರಿಕಾಮ್ರಾಯನ ಕಪ್ಪು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ವಿಗ್ರಹದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೆಳಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹದ್ದು [[ಗರುಡ|ಗರುಡನ]] ಕಪ್ಪು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಆಕೃತಿಯು ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಕಾಮ್ರಾಯನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೇಲೆ ನಲವತ್ತು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಯ್ಕೊಡೆ ಭಕ್ತರು ನೀಡಿರುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="books.google.com"/> ವಘೇಲಿ ಮಹಾಕುಂವರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಇತರ ಐದು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಲ್ಯಾಣರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಆರು ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತು ನಲವತ್ತೆಂಟು ಪಿಲಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಆಧಾರಗಳು, ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರದೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಉಳಿದವು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಗುಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಮರದ ಜಾಲರಿಗಳ ಪರದೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ಶಾಸನವಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಜಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿಲ್ಲ. ದ್ವಾರಕಾನಾಥನ ಅಥವಾ ರಾಂಚೋಡ್ಜಿಯ ದೇವಾಲಯವು ಅದರ ಎದುರು [[ಗರುಡ|ಗರುಡನ]] ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇಗುಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಬಿಂದುವು ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವ ಆಯುಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋವರ್ಧನನಾಥನ ಮೂರನೇ ದೇಗುಲ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಆದಿನಾರಾಯಣನ ದೇವಾಲಯದ ಕಿರುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಅದರ ಎದುರಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಪಾಲಜಿಯ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿ ಇದೆ. ಕೊನೆಯದು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಗ್ರಹದ ಸಿಂಹಾಸನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೇಲಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಐದು ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣರಾಯರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ ( [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಸಂವತ್]] ೧೮೮೫) ಎರಡನೇ ರಾವ್ ದೇಶಲ್ಜಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಲೇಪನವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ದೇವರ ಮೇಲಾವರಣವು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಕೊಳಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯು ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref name="books.google.com"/><ref name="History 2007">[[KGK Community|Shree Kutch Gurjar Kshatriya Samaj]] : A brief History & Glory of our fore-fathers : Page :27 by Raja Pawan Jethwa. (2007) Calcutta.</ref> ಈ ನಿರ್ಮಿತ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲದೆ ಕೋಟೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮೃದುವಾದ ಮರಳುಗಲ್ಲು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳಾಗಿ ಟೊಳ್ಳಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಾಮಗುಪಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಗುಫಾ ಮತ್ತು ಶೇಷಗುಪಾ ಗುಹೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಅವು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="books.google.com"/> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ''ಪಂಚ - ಸರೋವರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಐದು ಸರೋವರಗಳೆಂದರೆ [[ಮಾನಸಸರೋವರ|ಮಾನಸ]] ಸರೋವರ, ಬಿಂದು ಸರೋವರ, ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ, [[ಪಂಪಾ ಸರೋವರ]] ಮತ್ತು [[ಪುಷ್ಕರ್ ಸರೋವರ|ಪುಷ್ಕರ ಸರೋವರ]].<ref>[https://books.google.com/books?id=nxtnsT8CdZ4C&pg=PA112&dq=narayan+sarovar&hl=en&ei=jZa1TbzPDsrKrAe0j-3IDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&q=narayan%20sarovar&f=false <nowiki>[1]</nowiki>] Encyclopaedia of tourism resources in India, Volume 2 By Manohar Sajnani</ref> ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ|ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯು]] ಇಂದಿನ ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಸರೋವರದ ನೀರು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಹಿಂದೂಗಳ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="History 2007"/><ref>{{Cite web |url=http://www.hindunet.org/hindu_history/sarasvati/sarasvati_river/history.html |title=One outlet of the Saraswati into the sea was at Lokpat which was also a major seat of learning and a port. Further downstream was Narayan Sarovar which is mentioned in the Mahabharta as a holy place. |access-date=2022-12-25 |archive-date=2017-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329013952/http://www.hindunet.org/hindu_history/sarasvati/sarasvati_river/history.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html|title=Aaina Mahal, Kutch|website=sktourism.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827100221/http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html|archive-date=27 August 2011|access-date=17 January 2022}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=P7EHTBl_pyQC&q=koteshwar%2C+kutch&pg=PA326|title=Gujarat–Daman–Diu: A Travel Guide|last=Ward|date=1998-01-01|isbn=9788125013839|access-date=2015-07-27}}</ref> [[ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ|ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರು]] ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಈ ತಾಣವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nathdwara.in/narayansarovar_baithkji.php|title=Narayan Sarovar Baithakji|publisher=Nathdwara.in|access-date=2015-07-27}}</ref> == ಜಾತ್ರೆಗಳು == ಎರಡು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ (ಏಪ್ರಿಲ್ - ಮೇ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ತಿಕ (ನವೆಂಬರ್ - ಡಿಸೆಂಬರ್) ೧೦ ರಿಂದ ೧೫ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ.<ref name="books.google.com"/><ref name="Aaina Mahal, Kutch">{{Cite web|url=http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html|title=Aaina Mahal, Kutch|website=sktourism.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827100221/http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html|archive-date=27 August 2011|access-date=17 January 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20110827100221/http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html "Aaina Mahal, Kutch"]. ''sktourism.info''. Archived from [http://sktourism.info/gujarat/koteshwar%20%26%20narayan_sarovar.html the original] on 27 August 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 January</span> 2022</span>.</cite></ref> ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ.<ref name="Aaina Mahal, Kutch"/> ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಂಪು ಹುಲ್ಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಚಿಂಕಾರಗಳು ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Aaina Mahal, Kutch"/><ref>{{Cite web|url=http://www.eicinformation.org/data/narayan.htm|title=NARAYAN SAROVAR SANCTUARY – KUTCH DIST. GUJARAT|archive-url=https://web.archive.org/web/20080221194737/http://www.eicinformation.org/data/narayan.htm|archive-date=21 February 2008|access-date=25 April 2011}}</ref> == ಛಾಯಾಂಕಣ == <gallery mode="packed" heights="134"> ಚಿತ್ರ:Narayan Sarover Temple, Kachchh - panoramio.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಚಿತ್ರ:Narayan sarovar2.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಒಳ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Narayan Sarovar temple 2014-01-27 13-21.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ ಚಿತ್ರ:Narayan sarovar3.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯ ಚಿತ್ರ:Narayan sarovar6.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗೃಹ ಮತ್ತು ಭೋಜನಾಲಯ ಚಿತ್ರ:Narayan sarovar1.jpg|ಹಳೆಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಚಿತ್ರ:Narayan Sarovar.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ ಚಿತ್ರ:Chinkara.jpg|ನಾರಾಯಣ ಸರೋವರ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂಕಾರ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] 60axd56jwzev4jkjvpnutm8gir99wgm 0 152909 1372050 1351517 2026-04-25T10:27:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372050 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name= ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ |image= |image_size= |birth_date= |birth_place= [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |occupation= ನಟ, ಬರಹಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |father= ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ |birthname=ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ |othername= ಅಕ್ಷಯ ಕೃಷ್ಣ |yearsactive= 1982–ಪ್ರಸ್ತುತ |nationality=[[ಭಾರತೀಯ]] }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ''' [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ]] ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಆಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |title=Naveen Krishna To Act In This New Kannada Serial |url=https://www.news18.com/movies/actor-naveen-krishna-to-act-in-this-new-serial-what-we-know-7292875.html |publisher=News18 |access-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2023}}</ref>.  ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ''[[ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು]]'' (2000) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ನಟನೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಕದಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕದಂಬ]]'' (2004) ''[[ನೆನಪಿರಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿರಲಿ]]'' (2005) ''ಧಿಮಾಕು'' (2008) ಮತ್ತು ''[[ಮತ್ತೊಂದ್ ಮದುವೇನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೊಂದು ಮಧುವೇನಾ]]'' (2011). [[ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ]] (2014) ಮತ್ತು ಆಕ್ಟರ್ (2016) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. 2013ರಲ್ಲಿ, ''ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ನವೀನ್ ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |date=5 February 2013 |title=Naveen Krishna turns director |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Naveen-Krishna-turns-director/articleshow/18349811.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref>ಅವರು ''ಬಿಡಲಾರೆ ಎಂದೂ ನಿನ್ನಾ'' (2013) ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹ - ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ನವೀನ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ನಟ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ ದಂಪತಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಹೋದರ ನಿತಿಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಕೂಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ನಂತರ ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಪರದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |date=13 July 2013 |title=Naveen Krishna changes name |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Naveen-Krishna-changes-name/articleshow/21456849.cms |publisher=Bangalore Mirror}}</ref> ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ದೊರೆಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ. !ಚಲನಚಿತ್ರ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |1982 |ಪಾರಿಜಾತ | |ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ |- |1988 |''ಮಾತೃ ದೇವೋ ಭವ'' | |ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ |- |2000 |''[[ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು]]'' | | |- |2003 |''ಹುಡುಗಿಗಾಗಿ'' | | |- |2003 |ಬಾಲ ಶಿವ | | |- |2004 |''[[ಕದಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕದಂಬ]]'' |ರಾಜಶೇಖರ | |- |2005 |''[[ನೆನಪಿರಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿರಲಿ]]'' |ಏಕಾಂತ್ |ಅಕ್ಷಯ್ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ |- |2006 |ಗುಡ್‌ಲಕ್ | | |- |2006 | ''ಆಟೋಗ್ರಾಫ್ ಪ್ಲೀಸ್'' | | |- |2006 |''ಗೀಯಾ ಗೀಯಾ'' | |ಅಕ್ಷಯ್ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ |- |2007 |''ಅಮೃತಾ ವಾಣಿ'' | |ಅಕ್ಷಯ್ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ |- |2008 |''ಧೀಮಾಕು'' |ಬಾಲ ಮುರಳೀಕೃಷ್ಣ | |- |2008 |''ಹೊಂಗನಸು'' |ಸಂತೋಷ್ | |- |2010 |''[[ಶ್ರೀ ಹರಿಕಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀ ಹರಿಕಥೆ]]'' |ರಾಮ್. | |- |2010 |''ಶಂಭೋ ಶಂಕರ'' | | |- |2010 |''ನಾರಿಯಾ ಸೀರೆ ಕದ್ದ'' |ವಿಜಯ್ | |- |2011 |''[[5 ಈಡಿಯಟ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|5 ಈಡಿಯಟ್ಸ್]]'' | |' ರಿಂಗ ರಿಂಗ " ಹಾಡಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. |- |2011 |[[ಮತ್ತೊಂದ್ ಮದುವೇನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೊಂದು ಮದುವೇನಾ]] |ಸನ್ನಿ | |- |2011 |''[[ವಿನಾಯಕ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಿನಾಯಕ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ]]'' | | |- |2011 |''ಯೋಗರಾಜ್ ಬಟ್'' |ಯೋಗರಾಜ್ | |- |2011 |''ನೆನೆವುವೆ ನಿನ್ನಾ'' | |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. |- |2012 |''ಪೇಪರ್ ಡೋನಿ'' |ಚೇತನ್ | |- |2012 |''[[ರ‌್ಯಾಂಬೊ (೨೦೧೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಂಬೋ]]'' |ಸ್ವತಃ |ಅತಿಥಿಗಳ ಕಾಣಿಕೆ |- |2012 |''ಜೀವನಾ ಜೋಕ್ - ಅಲಿ'' | | |- |2013 |''ಬಿಡಲಾರೆ ಎಂ ನಿನ್ನಾದು'' |ಲೋಕೀ | |- |2014 |ಘರ್ಷಣೆ | |ವಾಯ್ಸ್ ಓವರ್ |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನೆನಪಿದೆಯಾ'' | | |- |2014 |''[[ತಿರುಪತಿ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತಿರುಪತಿ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್]]'' | | |- |2014 |''[[ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ]]'' |ಚನ್ನಾ | |- |2014 |''ಚಿರಾಯು'' | | |- |2015 |''ಶ್ರೀ ಸಾಯಿ'' | | |- |2015 |''[[ಲೊಡ್ಡೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲೊಡ್ಡೆ]]'' | | |- |2015 |''[[ಊಜಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಊಜಾ]]'' | | |- |2015 |''[[ವಂಶೋದ್ಧಾರಕ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಂಶೋದ್ದಾರಕ]]'' | | |- |2016 |''[[ಮಸ್ತ್ ಮೊಹಬ್ಬತ್]]'' | | |- |2016 |''ಆಕ್ಟರ್'' |ಸಂಜಯ್ | |- |2016 |''ಅಹಮ್'' | | |- |2016 |''ಮಂಡ್ಯದಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ'' | | |- |2016 |''ಶ್ರೀ ಓಂಕಾರ ಅಯ್ಯಪ್ಪನೆ'' | | |- |2016 |''1944'' | | |- |2017 |''ಈ ಕಲಾರವ'' | | |- |2018 |''ಆ ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿ'' | |ಸಂವಾದ ಲೇಖಕರೂ ಹೌದು. |- |2018 |''ಪುಟ 109'' | |ಸಂವಾದ ಲೇಖಕರೂ ಹೌದು. |- |2018 |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |2022 |ಕಟ್ಟಿಂಗ್ ಶಾಪ್ | | |- |} == ದೂರದರ್ಶನ == ===ನಟನಾಗಿ=== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಧಾರಾವಾಹಿ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !!ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ'' || || [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] || |- | || [[ಮನೆಯೊಂದು ಮೂರು ಬಾಗಿಲು]] || ||[[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]]|| |- | || ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ದಶಾವತಾರ || ಹಿರಣ್ಯ ಕಶ್ಯಪು|| [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]|| |- | 2019 || ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ದಶಾವರ್ತಂ || || ಝೀ ತಮಿಳು || |- | 2023|| [[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]] || ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ (ಕಥಾನಾಯಕ) ||[[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]|| <ref>{{cite web |title=ಭಕ್ತನಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ |url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/zee-kannada-new-serial-bhoomige-banda-bhagavantha-soon-svl-kvd-939627.html |publisher=News18 Kannada |access-date=16 ಜನವರಿ 2023 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite web |title=ನೂರು ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/naveen-krishna-kruttika-ravindra-ms-umesh-starrer-bhoomige-banda-bhagavantha-serial-completes-100-episodes/articleshow/102431385.cms |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2023}}</ref> |- |} ===ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಚಾನೆಲ್ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2016 |ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ |[[ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್]] |<ref>{{cite web |title=Naveen Krishna turns director for TV serial |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/Naveen-Krishna-turns-director-for-TV/articleshow/51862157.cms |publisher=The Times of India |access-date=17 April 2016}}</ref> |- |2017 |ಪತ್ತೇದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ | rowspan="4" |[[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | |- |2018 |ಕಮಲಿ | |- |2018–2019 |ಉಘೇ ಉಘೇ ಮಾದೇಶ್ವರ | |- |2019–2020 |ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ ೨ | |- |2020 - ಪ್ರಸ್ತುತ |ಯಡಿಯೂರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ |[[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] | |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Imdb name|id=5852404|name=Naveen Krishna}} {{Authority control}}  [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] 4gg5ge37r1qhbag50ipdte92rpnme21 0 154887 1371985 1346791 2026-04-24T12:25:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371985 wikitext text/x-wiki '''ಚೆಲಮ್ಮ''', [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಪ್ರದೇಶದವಾದ [[ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆ. ಚೆಲಮ್ಮ ವೃಶ್ಚಿಕ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು [[ಕೋಲಾರ|ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ]] [[ಕೋಲಾರಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೋಲಾರಮ್ಮನ]] ಜೊತೆಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆಲಮ್ಮನ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಚೇಳು ಕಡಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತನವಾದ ಹುಂಡಿಯನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಕಳೆದ 1,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ತೆರೆದಿಲ್ಲ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿವೆ. ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಪರೋಪಕಾರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದೇವಿಯು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾಳೆ. ದೇವಿಯು ತನ್ನ ದೈವಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಯಾಯಿಗಳು ದೇವಿಯು ಉದಾರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಂತಹ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯು ಆರಾಧನೆಯು ನಂಬಿಕೆಯ ಆಳವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚೇತನದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಸರು "ಅಮ್ಮ" ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ. (ನೋಡಿ ಅಮ್ಮನ್) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.templenet.com/Karnataka/kolar.html ಕೋಲಾರದ ದೇವಾಲಯಗಳು] * [https://www.ancientpages.com/2016/01/26/mysterious-scorpion-goddess-myths-legends/]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{HinduMythology}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] 93dhvmq69xof33p2nsgwy6plfmvs9br 0 155679 1372033 1350550 2026-04-25T06:43:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372033 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Deodhoni_Dance_Ritual-1.jpg|thumb| ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯ ಆಚರಣೆ]] '''ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯವು''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] ಶಾಮನ್ [[ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು|ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ]]. ಇದನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವವರು ಬೋಡೋ ಮೂಲದವರು. ದೇವಧಾನಿಯ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ನಾಗದೇವತೆ ಮಾರೆ/ಮಾರೋಯಿ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=A ritual dance, Deodhani dance, Assam, Travel, India Video |url=https://www.indiavideo.org/assam/art/ritual-deodhani-dance-2049.php |access-date=12 March 2022 |website=IndiaVideo}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂನ ದರ್ರಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಡೋ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೋರಸ್ ನಾಯಕ ''ಓಜಾ'' ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಧಾನಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="webindia">[http://www.webindia123.com/Assam/ARTS/ojapali.htm Oja-pali] Webarchive|date=11 October 2013, WebIndia</ref> '''ದಿಯೋಧಾನಿ''' ನೃತ್ಯವು ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಮಂಗಳದೈ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಲಖಿಂಪುರದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಕಾಡು ನೃತ್ಯದ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ಮಾನಸ ಪೂಜೆ' ಅಂದರೆ ನಾಗದೇವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಳೆಯ ನೃತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. == ದೇವಧಾನಿ ಪದದ ಅರ್ಥ == ದಿಯೋಧಾನಿ ಎಂಬ ಪದವು ಎರಡು ಪದಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. 'ದಿಯೋ' ಪದದ ಅರ್ಥ 'ದೇವರು' ಮತ್ತು 'ಧನಿ' ಎಂದರೆ 'ಮಹಿಳೆ'. ದಿಯೋಧಾನಿ ಎಂಬ ಪದವು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಶಃ ದೇವರಿಂದ (ಶಾಮನ್) ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆ ಎಂದರ್ಥ. ಪುರುಷ ಶಾಮನ ರೂಪವೂ ಸಹ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ''ಕಾಮರೂಪದಲ್ಲಿ'' 'ಜಾಕಿ'ಯೆಂದು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 'ದಿಯೋಧೈ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Deodhani Dance |url=https://indianetzone.com/54/deodhani_dance.htm |website=IndiaNetzone.com }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Deodhani dance at Jeeban Kite Festival.JPG|thumb|ಜೀಬಾನ್ ಗಾಳಿಪಟ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದಿಯೋಧಾನಿನೃತ್ಯ]] == ಇತಿಹಾಸ == ದಿಯೋಧಾನಿ ಶಾಮನ್ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಪುರುಷನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವಿಯಿಂದ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಅವರ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಯೋಧಾನಿಯಲ್ಲಿ, ಓಜಪಾಲಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅವಿಭಜಿತ ದರ್ರಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಸುಕ್ನೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವಿಭಜಿತ ಕಾಮರೂಪ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಮರೂಪಿ ಬೋರ್-ಧೋಲ್ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2012-09-08 |title=Assam - Performing Arts |url=http://www.nezcc.in/layouts/2012-09-08-10-40-06/assam-performing-arts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010130418/http://www.nezcc.in/layouts/2012-09-08-10-40-06/assam-performing-arts |archive-date=10 October 2013 |access-date=2013-06-09 |publisher=Nezcc.in}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2009-11-28 |title=Beauty Of Assam |url=http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214003651/http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html |archive-date=14 December 2013 |access-date=2013-06-09 |publisher=Info-assam.hpage.co.in}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ನರ್ತಕರು ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೀರೋಚಿತ ಯುದ್ಧ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |date=2009-11-28 |title=Beauty Of Assam |url=http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214003651/http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html |archive-date=14 December 2013 |access-date=2013-06-09 |publisher=Info-assam.hpage.co.in}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131214003651/http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html "Beauty Of Assam"]. Info-assam.hpage.co.in. 28 November 2009. Archived from [http://info-assam.hpage.co.in/folk-dances-of-assam_45774691.html the original] on 14 December 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fnffAAAAMAAJ|title=Sainik Samachar: The Pictorial Weekly of the Armed Forces|year=1990|access-date=9 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140107142144/http://books.google.com/books?id=fnffAAAAMAAJ|archive-date=7 January 2014}}</ref> == ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ == ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂಪು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರವು ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಭವಾನಿ ಚರೈ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಭವಾನಿಮಾಯಿಯ ಪ್ರಭಾವ. ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ 'ಡಾ' ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ. ದಾ ಒಂದು ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧ.<ref>{{cite web |title=Assam: Deodhani Festival Keeps Age-Old Traditions Alive; Dancers Enthral Lakhs of People |url=https://www.news18.com/india/assam-deodhani-festival-keeps-age-old-traditions-alive-dancers-enthral-lakhs-of-people-8543466.html |website=News18 |language=en |date=20 August 2023}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೇಕೆಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳವನ್ನು ಮಾನ್ಶಾ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಸೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓಜಾ ನಂತರ ಅವರ ಪಾಲಿಸ್ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಓಜಪಾಲಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಶುಕ್ನಾಮ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾನಸಾ ದೇವಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಜೈಧೋಲ್ ಅಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ತಾಳವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಖುಟಿತಾಲ್ ಅಂದರೆ ತಾಳೆ ಗಾತ್ರದ ಸಿಂಬಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಖುಟಿತಾಲ್ ಅನ್ನು ಪಾಲಿಸ್ ಆಡುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] ajrksqn54ksnfaszr3u08ytlpdaxjk2 0 172808 1372032 1364268 2026-04-25T06:23:47Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Logotipo_de_Venevisión_(unoffical_blue_version).svgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Logotipo_de_Venevisión_(alternate_blue_version).svg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1372032 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ವೆನೆವಿಷನ್|logo=|logo_size=200px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಗ್ರೂಪೋ ಸಿಸ್ನೆರೋಸ್]]|key_people=|country={{VEN}}|language=[[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಕ್ಯಾರಕಾಸ್]] |sister_channels=|website=|network=|online_serv_1=|online_chan_1=|type=ಭೂಮಂಡಲ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲ|broadcast area={{VEN}}|launch={{Start date and age|1961|3|1|df=y}}|logofile=Logotipo de Venevisión (alternate blue version).svg|online serv 1=|online chan 1=|picture format=|web={{URL|venevision.com}}|sister names=|logosize=200px}} '''ವೆನೆವಿಷನ್''' ({{lang-es|Venevisión}}) [[ಗ್ರೂಪೊ ಸಿಸ್ನೆರೋಸ್]] ಒಡೆತನದ [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜುವೆಲಾದ]] ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Lo Mejor de Venevisión desde 1961|url=https://www.flickr.com/photos/112682086@N07/31045311067|website=[[Flickr]]|accessdate=2024-03-18|date=2018-11-21}}</ref> ಇದನ್ನು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ [[ಡಿಯಾಗೋ ಸಿಸ್ನೆರೋಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=VENEVISIÓN EN SU 60 ANIVERSARIO: UNA HISTORIA QUE HABLA POR SÍ SOLA.|url=https://www.lamovidaenvenezuela.com/2021/03/01/venevision-en-su-60-aniversario-una-historia-que-habla-por-si-sola/|website=La Movida Venezuela|accessdate=2024-05-09|date=2021-03-01|archive-date=2024-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240511085943/https://www.lamovidaenvenezuela.com/2021/03/01/venevision-en-su-60-aniversario-una-historia-que-habla-por-si-sola/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ ರಿಂದ, ವೆನೆವಿಷನ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಆರ್‌ಸಿಟಿವಿ]] ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ನಂತರ [[ಟೆಲಿವೆನ್]], [[ಟೆವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜೋಲಾನಾ ಡಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್]] ಜೊತೆಗೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="cisneros-nyt">{{cite web|title=Media Mogul Learns to Live With Chávez|url=http://www.nytimes.com/2007/07/05/world/americas/05venez.html?_r=4&n=Top/News/World/Countries%20and%20Territories/Venezuela&oref=slogin&|website=[[The New York Times]]|accessdate=2024-03-18|date=2007-07-05}}</ref> == ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == === ಸುದ್ದಿ === * ನೋಟಿಸಿಯಾಸ್ ವೆನೆವಿಷನ್ * ಪ್ರೈಮರ್ ಸಂಪರ್ಕ * ಎಂಟ್ರೆವಿಸ್ಟಾ ಮಾತುಟಿನಾ * ಅಬ್ರಿಯೆಂಡೋ ಪೋರ್ಟಾಸ್ === ಟೆಲಿನೋವೆಲಾಗಳು === * ವೆನೆವಿಷನ್ ಟೆಲಿನೋವೆಲಾಗಳು === ಗೇಮ್ ಶೋ === * ಪೋರ್ಟಡಾಸ್ ಅಲ್ ದಿಯಾ === ಮನರಂಜನೆ === * ಮಾಸ್ ಅಲಿಯಾ ಡೆ ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆಜಾ * ಕ್ಲೋಸ್ ಅಪ್ * ಸುಪರ್ ಸಬಾಡೋ ಸೆನ್ಸೇಷನಲ್ === ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ === * ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ವೆನೆವಿಷನ್ === ಕ್ರೀಡೆ === * ಡಿಪೋರ್ಟಿವಾಸ್ ವೆನೆವಿಷನ್ === ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು === * ಮಿಸ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಟೆಲಿವಿಸಾ]] * [[ಟಿವಿ ಅಜ್ಟೆಕಾ]] * [[ಟೆಲಿಮುಂಡೋ]] * [[ಟಿವಿ ಗ್ಲೋಬೊ]] == ಆಕರಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|https://www.venevision.com}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆನೆಜುವೆಲಾ]] ni98rrttsn3gbwptmyf2ngitkquokik 0 174160 1372052 1351787 2026-04-25T11:21:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372052 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = Politics of Norway | native_name = ''Norges politiske system'' ([[Bokmål|Norwegian Bokmål]])<br>''Noregs politiske system'' ([[Nynorsk|Norwegian Nynorsk]]) | image = Coat of arms of Norway.svg | image_size = 100 | caption = [[Coat of arms of Norway]] | type = [[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] | constitution = [[Constitution of Norway]] | legislature = [[Storting]] | legislature_type = [[Unicameralism|Unicameral]] | legislature_place = [[Storting building]] | legislature_speaker = [[Masud Gharahkhani]] | legislature_speaker_title = [[List of presidents of the Storting|President of the Storting]] | upperhouse = | upperhouse_speaker = | upperhouse_speaker_title = | upperhouse_appointer = | lowerhouse = | lowerhouse_speaker = | lowerhouse_speaker_title = | lowerhouse_appointer = | title_hos = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | current_hos = [[Harald V of Norway|Harald V]] | appointer_hos = [[Succession to the Norwegian throne|Hereditary]] | title_hog = [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]] | current_hog = [[Jonas Gahr Støre]] | appointer_hog = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | title_hosag = | current_hosag = | appointer_hosag = | cabinet = [[Council of State (Norway)|Council of State]] | current_cabinet = [[Støre's Cabinet]] | cabinet_leader = Prime Minister | cabinet_deputyleader = | cabinet_appointer = Monarch | cabinet_hq = [[Regjeringskvartalet|Government Quarter]] | cabinet_ministries = [[Government agencies in Norway|17]] | judiciary = [[Judiciary of Norway]] | judiciary_head = [[Monica Mæland]] | courts = | court = [[Supreme Court of Norway|Supreme Court]] | chief_judge = [[Toril Marie Øie]] | court_seat = | court1 = | chief_judge1 = | court_seat1 = }} "ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜಕೀಯ"ವು [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯ]], [[ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು [[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]], [[ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ]], [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರ]] ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಶಾಸಕಾಂಗ]], [[ಬಹು-ಪಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯೊಳಗೆ ಚುನಾಯಿತವಾದ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವತಂತ್ರ]]. [[ವಿ-ಡೆಮ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು]] ಪ್ರಕಾರ, 2023 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="vdem_dataset">{{cite web |last=V-Dem Institute |date=2023 |title=The V-Dem Dataset |url=https://www.v-dem.net/data/the-v-dem-dataset/ |access-date=14 October 2023}}</ref> [[ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರರು]] 2024 ರ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2024 |title=2024 World Press Freedom Index |url=https://rsf.org/en/index |work=Reporters Without Borders}}</ref> ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್‌ನ 2020 ರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿಯು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು "ಸ್ವತಂತ್ರ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ, "ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು" ಮತ್ತು "ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು" ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Norway|url=https://freedomhouse.org/country/norway/freedom-world/2020|website=Freedom House|publisher=FreedomHouse |access-date=24 March 2020}}</ref> ==ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ]], [[ಈಡ್ಸ್ವಾಲ್]] ಸಭೆಯಿಂದ ಮೇ 17, 1814 ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು [[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] ದಿಂದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. 1814 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (§100) ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ (§§ 96, 97, 99) ನಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: *4 ನವೆಂಬರ್ 1814: [[ಸ್ವೀಡನ್]] ರಾಜನೊಂದಿಗೆ [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಮರು-ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು *1851: [[ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳು|ಯಹೂದಿಗಳು]] ಪ್ರವೇಶದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ (''[[ಯಹೂದಿ ಷರತ್ತು]]'' ನೋಡಿ) *1884: [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯತೆ]] 1884 ರಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಇರಬಾರದು (ಅನಂಬಿಕೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ, ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ), ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಸದೀಯ ಬಹುಮತವಿದ್ದಾಗ ರಾಜನ ನೇಮಕಾತಿಯು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸದೀಯ ನಿಯಮವು [[ಕಸ್ಟಮ್ (ಕಾನೂನು)|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿ]] ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜನು ''[[ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ]]'' ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ''[[ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ]]'' ಅಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, ರಾಜನು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ *1887: [[ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ]] ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷೇಧ ರದ್ದು *1898: ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪುರುಷ [[ಮತದಾನ]] ಸ್ಥಾಪನೆ *1905: ಸ್ವೀಡನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಸರ್ಜನೆ *1913: [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನ]] ಸ್ಥಾಪನೆ *1956: ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಜೀಸಸ್ ಸಮಾಜ|ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ ನಿಷೇಧ ರದ್ದು (''[[ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಷರತ್ತು]]'' ನೋಡಿ) *2004: ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಹೊಸ ನಿಬಂಧನೆ, ಹಳೆಯ § 100 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ * 2007: ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್ಟಿಂಗ್ ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು (2009 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು). ದೋಷಾರೋಪಣೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಈಗ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇವಲ [[ಕಸ್ಟಮ್ (ಕಾನೂನು)|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿ]] ಆಗಿತ್ತು) (ಹೊಸ §&nbsp;15) ==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆ== {{main|ನಾರ್ವೆಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್}} [[File:President Medvedev with King Harald V of Norway big225593 (crop).jpg|thumb|ನೇರವಾಗಿ|[[ಹರಾಲ್ಡ್ V]] 1991 ರಿಂದ [[ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.]] {{office-table}} |[[ನಾರ್ವೆಯ ದೊರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜ]] |[[ನಾರ್ವೆಯ ಹರಾಲ್ಡ್ V]] | |17 ಜನವರಿ 1991 |- |[[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] |[[ಜೋನಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ]] |[[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] |14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 |} ನಾರ್ವೆ ಒಂದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]], ಅಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ|ರಾಜ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. [[ರಾಜಮನೆತನ|ರಾಜಮನೆತನ]] [[ಜರ್ಮನಿ]] ದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ಲೆಸ್ವಿಗ್-ಹೋಲ್ಸ್ಟೈನ್-ಸೋಂಡರ್ಬರ್ಗ್-ಗ್ಲುಕ್ಸ್ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೆ-ಕೋಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಥಾ ಮನೆ]] ರಾಜ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ಹರಾಲ್ಡ್ V|ಹರಾಲ್ಡ್ V]] ರಾಜನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|1814 ರ ಸಂವಿಧಾನ]] ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ [[ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ|ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ]] ರಾಜನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ರಾಜನ ಮಂಡಳಿ, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್) ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನು [[ನಾರ್ವೆಯ ಚರ್ಚ್]] ([[ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮ|ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚ್]]) ನ ಉನ್ನತ ರಕ್ಷಕ, [[ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಓಲಾವ್]] ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮಾಂಡರ್. ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಆಳುವ ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು [[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ಮತ್ತು ರಾಜನಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅವರ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸಂಸದೀಯತೆ]] 1884 ರಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಂಸತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಇರಬಾರದು ಮತ್ತು ರಾಜನ ನೇಮಕಾತಿಯು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ರಾಜನು ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸದೀಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಯಕನನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಜವಾದಿಯಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಸದೀಯ ಮತಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: {{main|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು kontor}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ರೂಕ್ಸ್- og ಮ್ಯಾಟ್‌ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಬಾರ್ನೆ- og likestillingsdepartement}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಕಲ್ಚರ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಫೋರ್ಸ್‌ವರ್ಸ್‌ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Kunnskapsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Miljøverndepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ|ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Finansdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Fiskeri- og kystdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Utenriksdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Fornyings- og administrasjonsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಸೇವೆಗಳು|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಸೇವೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಸಹಾಯ- ಮತ್ತು omsorgsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಚಿವಾಲಯ|ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ನ್ಯಾಯ- ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸೇರ್ಪಡೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಆರ್ಬೀಡ್ಸ್- ಮತ್ತು ಇಂಕ್ಲುಡೆರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಕಮ್ಯುನಲ್- ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇಲಾಖೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಓಲ್ಜೆ- ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸೇರ್ಪಡೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ({{Lang|no|Nærings- og handelsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Samferdselsdepartementet}}) === ಸರ್ಕಾರಗಳು 1935–1981 === [[1927 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1927 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ [[2017 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2017 ಚುನಾವಣೆ]] ವರೆಗೆ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್|ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು 1928 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇದು ಕೇವಲ 18 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. [[1936 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1936 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಹೊಸ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, [[ನಾರ್ವೆಯ ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ]]ದಿಂದಾಗಿ 1940–1945 ರಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟವಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಂತರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪಾರ್ಟಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮೊದಲ [[೧೯೪೫ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|೧೯೪೫ ರ ಚುನಾವಣೆ]] ದಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್|ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ೧೯೪೫ ರಿಂದ ೧೯೮೧ ರವರೆಗೆ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆಳಿದವು, ಮೂರು ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (೧೯೬೩, ೧೯೬೫–೧೯೭೧, ಮತ್ತು ೧೯೭೨–೧೯೭೩). ೧೯೪೫ ರಿಂದ ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ [[ಬಹುಮತ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]] ಮತ್ತು [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ]] ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. [[1985 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|1985 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಪಂಥೀಯ [[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್|ವಿಲ್ಲೋಚ್]] ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2005 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್|ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಹುಮತದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. === ೧೯೮೧–೨೦೦೫ ಸರ್ಕಾರಗಳು === [[File:Kare Willoch 2009.jpg|thumb|[[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್]] ([[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ| ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ]]) ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೮೬ ರವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೯೮೧, ೧೯೮೫, ೧೯೮೯) ನಾಲ್ಕು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಆ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ (೧೯೮೬, ೧೯೯೦) ಎರಡು ಬಾರಿ ಉರುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ (೧೯೯೩) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವರ್ಷಗಳ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. [[1981 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1981 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ನಾಯಕ [[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್]] [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ [[ಬಹುಮತ ಸರ್ಕಾರ|ಬಹುಮತ]] ಮೂರು-ಪಕ್ಷಗಳ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರ|ಒಕ್ಕೂಟ]], [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು]] ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. [[1985 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಆದರೆ 1986 ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು, [[ಪೆಟ್ರೋಲ್]] ತೆರಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದು ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು. [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಾಯಕ [[ಗ್ರೋ ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂರು ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಫೆಬ್ರವರಿ 1981 ರಿಂದ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ, ನಂತರ ಮೇ 1986 ರಿಂದ [[1989 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1989 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ವರೆಗೆ, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರವರೆಗೆ ಅವರು ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1989 ರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ 1983–1986 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅದೇ ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಪಂಥೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಬಾರಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ನಾಯಕ [[ಜಾನ್ ಪಿ. ಸೈಸ್]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು 1989 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 1990 ರವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿತು, [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕುಸಿಯಿತು. [[ಫೈಲ್: ಥಾರ್ಬ್‌ಜಾರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್.jpg|ಹೆಬ್ಬೆರಳು|ನೇರವಾಗಿ|[[ಥಾರ್ಬ್‌ಜಾರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಕಾರ್ಮಿಕ) 1996–97 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಆದರು.]] 1996 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಲೇಬರ್ ನಾಯಕ [[ಥಾರ್ಬ್‌ಜೋರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹೊಸ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಅದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು, [[1997 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ, ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 36.9% ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು - ಇದು [[1993 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1993 ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೇಬರ್ ಗೆದ್ದ ಶೇಕಡಾವಾರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಕೆಜೆಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಬೊಂಡೆವಿಕ್]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಸೆಂಟರ್]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್]], ಮತ್ತು [[ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಲಿಬರಲ್]] ಪಕ್ಷಗಳ ಮೂರು-ಪಕ್ಷ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಬೊಂಡೆವಿಕ್ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರಗಳ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾರ್ಚ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಶ್ರಿತರಾದ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ [[2001 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001 ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು [[ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. 2001 ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಡೆವಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು, ಈ ಬಾರಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಲಿಬರಲ್ಸ್]] ಎಂಬ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, [[ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ]]ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟ. 1965–1969ರ [[ಪರ್ ಬೋರ್ಟೆನ್]] ಅವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಂತರ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಮೊದಲನೆಯದು. ===ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ 2005–2013=== [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ]], ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟವು [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2005 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ {{2005|10|17|alt=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005}} ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ 169 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 87 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಎರಡನೇ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=ಕೇಂದ್ರ-ಎಡ ಬಣ ನಾರ್ವೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದೆ |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4236744.stm |date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005}}</ref> ಇದು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡಪಂಥೀಯರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು, 1945 ರ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪಾರ್ಟಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ (ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ), ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಟಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ (ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ) ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು. [[2009 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|2009 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಕ್ಷಗಳು 169 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 86 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>ವಾಲ್ಟರ್ ಗಿಬ್ಸ್: [https://www.nytimes.com/2009/09/16/world/europe/16norway.html ನಾರ್ವೆ ಎಡಪಂಥೀಯರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ] ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009</ref> ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುನರ್ರಚನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ=== [[2021 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2021 ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿ [[ಸೋಲ್ಬರ್ಗ್ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ]] ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |title=Norway's centre-left defeats Solberg's conservative rule |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58555690 |work=BBC News |date=14 September 2021}}</ref>[[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ನ [[ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರ್]] ಅವರು [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ದೊಂದಿಗೆ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]] [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿದರು. [[ಸಂಸದೀಯ ಬಹುಮತ|ಬಹುಮತ]] ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರವು [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ]] ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 ರಂದು, ನಾರ್ವೆಯ ಮಧ್ಯ-ಎಡ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರ್]] ಅವರು ನಾರ್ವೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯ-ಎಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವು ಹತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಪುರುಷರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/norways-prime-minister-present-government-80577776|title = Norway's prime minister presents his new government|website = [[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> ==ಶಾಸಕ ಶಾಖೆ== ನಾರ್ವೆಯು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ("ಗ್ರೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್") ಎಂಬ ಏಕಸಭೆಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ [[ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ (ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ) ಜನಪ್ರಿಯ ಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Storting Spring 2016.JPG|thumb|right|300px|ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್, ಓಸ್ಲೋ]] ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಸ್ತುತ 169 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (165 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2005 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದ]] ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ). [[ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ 19 [[ನಾರ್ವೆಯ ಕೌಂಟಿಗಳು|ಕೌಂಟಿಗಳು]] ನಿಂದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ತನ್ನನ್ನು ಎರಡು ಸದನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ''[[ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೆ)|ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್]]''. ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ವಿರಳವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್‌ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು [[ರಬ್ಬರ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ (ರಾಜಕೀಯ)|ರಬ್ಬರ್-ಸ್ಟಾಂಪ್ಡ್]]. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು [[೨೦೦೯ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|೨೦೦೯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] ಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಏಕಸಭೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title=Norway to have single chamber parliament | date=22 February 2007 | url =http://www.norden.org/en/news-and-events/news/norway-to-have-single-chamber-parliament| work =Norden | access-date = 5 September 2007 }}</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು== {{elect|List of political parties in Norway|Elections in Norway}} [[File:Norway Storting 2021.svg|thumb|Distribution of seats after the 2021 election: {{legend-col|thumb size=narrow |{{legend|#E73445|[[:en:Red (Norway)|Red Party]] (8)}} |{{legend|#BC2149|[[:en:Socialist Left Party (Norway)|Socialist Left Party]] (13)}} |{{legend|#E01220|[[:en:Labour Party (Norway)|Labour Party]] (48)}} |{{legend|#008542|[[:en:Centre Party (Norway)|Centre Party]] (28)}} |{{legend|#F69465|[[:en:Patient Focus (Norway)|Patient Focus]] (1)}} |{{legend|#6A9325|[[:en:Green Party (Norway)|Green Party]] (3)}} |{{legend|#006666|[[:en:Liberal Party (Norway)|Liberal Party]] (8)}} |{{legend|#fec11e|[[:en:Christian Democratic Party (Norway)|Christian Democratic Party]] (3)}} |{{legend|#0065F1|[[:en:Conservative Party (Norway)|Conservative Party]] (36)}} |{{legend|#024c93|[[:en:Progress Party (Norway)|Progress Party]] (21)}} }}]] ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಎರಡನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕು. <gallery> Norwegian Storting Monthly Party Polls.svg|Monthly national election poll results. Norwegian Storting Monthly Party Polls, zoom.svg|Monthly national election poll results for the smaller parties. Jens Stoltenberg 2007 04 18.jpg|[[Jens Stoltenberg]] ([[Norwegian Labour Party|Labour]]) was [[Prime Minister of Norway]] 2005–2013. </gallery> ==ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ನಾರ್ವೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ}} ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು, ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಳಿದಾಗ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಸಲಹಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕಡ್ಡಾಯ ICJ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 18 ಖಾಯಂ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ({{lang|no|ಹೊಯೆಸ್ಟೆರೆಟ್}}), ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ), ನಗರ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ), ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಮಂಡಳಿಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿವಿಲ್-ಕೋಡ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ) ಸೇರಿವೆ. ನಿಯಮಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ({{lang|no|ರಿಕ್ಸ್ರೆಟ್}}) ಸರ್ಕಾರ, ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧದ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಐದು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 1884 ರ ನಂತರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಯಲ್ಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1927 ರಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು {{lang|no|ರಿಕ್ಸ್ರೆಟ್}} ಅನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ದೋಷಾರೋಪಣೆ== ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಅಥವಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಷಾರೋಪಣೆಯನ್ನು ತರಬಹುದು. ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ನಿಂದ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು== ''ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಧಾನ'' -      ''ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಹೀರಾತು:'' ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಕಾಯ್ದೆ, ವಿಭಾಗ 4 <ref name=":0">{{Cite web |title=Lov om statens ansatte mv. (statsansatteloven) - Lovdata |url=https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2017-06-16-67 |access-date=2025-01-25 |website=lovdata.no}}</ref>ರ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು. -      '''ಅರ್ಹತಾ ತತ್ವ:'' ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿಭಾಗ 3 ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಅರ್ಹತಾ ತತ್ವವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಶಿಕ್ಷಣ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ - ಒಟ್ಟಾರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಈ ತತ್ವವು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. -      ''ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು:''' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೆಸರುಗಳು, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೇಮಕಾತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೇರ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಒಂಬಡ್ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |title=Employment in the public sector |url=https://www.tekna.no/en/salary-and-negotiations/employment-law/employment-in-the-public-sector/ |access-date=2025-01-25 |website=www.tekna.no |language=en}}</ref> ''''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ'' 2021 ರಲ್ಲಿ OECD ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನೋಟದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಗಾತ್ರವು ನಾರ್ವೆಯ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 30.92% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವೀಡನ್ 29.27% ​​ರೊಂದಿಗೆ ನಂತರ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ 28.04% ಮತ್ತು 25.41% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದ 8.83% ಮತ್ತು 4.55% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite book |last=OECD |url=https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2023_3d5c5d31-en.html |title=Government at a Glance 2023 |date=2023-06-30 |publisher=OECD |isbn=978-92-64-67279-6 |series=Government at a Glance |language=en |doi=10.1787/3d5c5d31-en}}</ref> ಲಿಂಗ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ, 2020 ರಲ್ಲಿ OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 69.99% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವೀಡನ್ 77.51% ರೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ನಂತರ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ 72.19% ರೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":1" /> ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಒಟ್ಟು 574,498 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 328,959 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ..<ref>{{Cite web |title=Norway: monthly salary by sector and gender 2022 {{!}} Statista |url=https://www.statista.com/statistics/1169726/average-monthly-salary-in-the-public-and-private-sector-norway-by-gender/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114212725/https://www.statista.com/statistics/1169726/average-monthly-salary-in-the-public-and-private-sector-norway-by-gender/ |archive-date=2024-01-14 |access-date=2025-01-25 |website=Statista |language=en |url-status=live }}</ref> ''''ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು'''' ''''ರಜಾ ರಜೆ:'' ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ರಜಾ ಕಾಯ್ದೆ (ಫೆರಿಲೋವೆನ್)<ref>{{Cite web |title=NATLEX - Norway - Holidays Act (No. 21 of 1988). |url=https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=6472 |access-date=2025-01-25 |website=natlex.ilo.org |archive-date=2025-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225043412/https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=6472 |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ರಜಾ ರಜೆ ಮತ್ತು ರಜಾ ವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 25 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಭಾನುವಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ನೌಕರರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರೊಳಗೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರು ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆರು ದಿನಗಳ ರಜೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಜಾ ವೇತನವು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ದರವು ವಾರ್ಷಿಕ ಗಳಿಕೆಯ 10.2% ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಐದು ವಾರಗಳ ರಜೆ ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ) ಇದು 12% ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರ ರಜೆ ಪಡೆಯುವ 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ 12.5% ​​ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. '''ಪೋಷಕರ ರಜೆ:''' ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆ <ref>{{Cite web |title=ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ, ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ರಕ್ಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆ (ಕೆಲಸದ ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆ) - ಲವ್‌ಡೇಟಾ |url=https://lovdata.no/dokument/NLE/lov/2005-06-17-62 |access-date=2025-01-25 |website=lovdata.no}}</ref> ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪೋಷಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ರಜೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡದ ಹೊರತು ತಾಯಂದಿರು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಆರು ವಾರಗಳ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ತಂದೆಗೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ತಂದೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಪೋಷಕರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಒಂಟಿ ಪೋಷಕರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಲಮಕ್ಕಳ ದತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಗು 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮತ್ತು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ಪ್ರಯೋಜನದ ಅವಧಿಯು ಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ 49 ವಾರಗಳನ್ನು (ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 100%) ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ 59 ವಾರಗಳನ್ನು (ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 80%) ನೀಡುತ್ತದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪೋಷಕರಿಗೆ, ಪ್ರಯೋಜನದ ಅವಧಿಯು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ 46 ವಾರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ 56 ವಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು.<ref>{{Cite web |last=Inclusion |first=ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಚಿವಾಲಯ |date=2024-03-13 |title=ದಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ 2024 |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-norwegian-social-insurance-scheme-20242/id3029440/ |access-date=2025-01-25 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ'' 1814 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶವನ್ನು ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: ಹಂಚಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್; ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆ, ಸರ್ಕಾರ; ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು. ರಾಜನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ,<ref name=":12">{{cite web |title=ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು |url=https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/national-education-systems/norway/main-executive-and-legislative-bodies |access-date=2025-01-25 |website=eurydice.eacea.ec.europa.eu }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು "ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜನಲ್ಲಿ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಔಪಚಾರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=ರಾಜನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಾತ್ರ |url=https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=29977&sek=27300 |access-date=2025-01-25 |website=www.royalcourt.no |language=en}}</ref> ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಕೌಂಟಿ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಪುರಸಭೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":12" /> '''ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ'' ನಾರ್ವೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು 16 ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |date=2006-11-17 |title=ಸಚಿವಾಲಯಗಳು |url=https://www.regjeringen.no/en/dep/id933/ |access-date=2025-01-25 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ, ಶಾಸನ ರಚನೆ (ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2">{{cite web |title=ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/upload/kmd/komm/veiledninger_og_brosjyrer/local_government_in_norway_h-2313e.pdf}}</ref> -     ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ. -      ವಿಶೇಷ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು (ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು). -      ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರು. -     ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ, ರೈಲ್ವೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. -     ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಕಾರಾಗೃಹಗಳು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ. -      ವಿಶೇಷ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು. ''''ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ'' ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. 1837 ರ ಆಲ್ಡರ್‌ಮನ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳು ಎರಡೂ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ''ಓಸ್ಲೋ'' ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name=":2" /> ನಾರ್ವೆ ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಹಂತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 1, 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಾರ್ವೆ 15 [[ನಾರ್ವೆಯ ಕೌಂಟಿಗಳು|ಕೌಂಟಿಗಳು]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ 11 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ವೈಕೆನ್ ಅನ್ನು ಅಕೆರ್ಶಸ್, ಬುಸ್ಕೆರುಡ್ ಮತ್ತು ಓಸ್ಟ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಟ್ರೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು 2020 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಕೌಂಟಿ ವಿಲೀನಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Norwegian counties face financial strain amid rising costs |url=https://nordiccreditrating.com/article/norwegian-counties-face-financial-strain-amid-rising-costs?language_content_entity=en |access-date=2025-01-25 |website=Nordic Credit Rating |language=en}}</ref> ನಾರ್ವೆ 357 [[ಪುರಸಭೆ|ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು 11 ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ({{Lang|no|fylker}}, ಏಕವಚನ {{Lang|no|fylke}}): [[Agder]], [[Innlandet]], [[Møre og Romsdal]], [[Nordland]], [[Oslo]], [[Rogaland]], [[Rogaland] [[ಟ್ರೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ಟ್ರೊಂಡೆಲಾಗ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಮತ್ತು [[ವಿಕೆನ್ (ಕೌಂಟಿ)|ವಿಕೆನ್]]. ಇದನ್ನು 2020 ರಲ್ಲಿ 18 ರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-12-19 |title=Nye fylker |url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/regionreform/regionreform/nye-fylker/id2548426/ |access-date=2022-05-12 |website=Regjeringen.no |language=no}}</ref>ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ದ್ವೀಪ ಗುಂಪು [[ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ [[ಜಾನ್ ಮಾಯೆನ್]] ಇವೆ. ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳು [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್|ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕೌಂಟಿ ಗವರ್ನರ್ (ನಾರ್ವೆ)|ಗವರ್ನರ್]] ({{ಲ್ಯಾಂಗ್|ನೋ|ಸ್ಟಾಟ್ಸ್‌ಫೋರ್ವಾಲ್ಟರ್}}) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಸ್ಲೋ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ವಿಕೆನ್ ಕೌಂಟಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬ ಗವರ್ನರ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೌಂಟಿಯು [[ಮೇಯರ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾದ [[ಕೌಂಟಿ ಪುರಸಭೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೌಂಟಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೌಂಟಿಗಳ (ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಗವರ್ನರ್|ಗವರ್ನರ್]] ({{ಲ್ಯಾಂಗ್|ಇಲ್ಲ|ಸಿಸ್ಸೆಲ್ಮೆಸ್ಟರ್}}) ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೌಂಟಿಗಳಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ''ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2" /> -       ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ • ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ -       ಕೌಂಟಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ -     ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ -       ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ) -       ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ -       ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ''ಪುರಸಭೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2" /> -       ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ. -         ನರ್ಸರಿಗಳು/ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್‌ಗಳು. -       ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ. -       ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಆರೈಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು. -       ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆ, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ರಸ್ತೆಗಳು, ಬಂದರುಗಳು. -       ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ. - ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. == ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು == ನಾರ್ವೆಯು ಮೂರು ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ: [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೌವೆಟ್ ದ್ವೀಪ]], ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಣಿ ಮೌಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]]ದ ಆಚೆಗೆ [[ಪೀಟರ್ I ದ್ವೀಪ]]. ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 1930 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಎರಿಕ್ ದಿ ರೆಡ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್|ಪೂರ್ವ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವು 1933 ರಲ್ಲಿ [[ಶಾಶ್ವತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಹೇಗ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು == ನಾರ್ವೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ತತ್ವಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [https://www.norgeshistorie.no/kilder/grunnlov-og-ny-union/K1310-Norges-Grunnlov-av-17-mai.html 1814 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ] ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು, ನಾಗರಿಕರು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.<ref name=":3">{{cite web |date=2022-09-02 |title=ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, 1814 |url=https://nordics.info/show/artikel/the-writing-of-the-norwegian-constitution-1814 |access-date=2025-01-28 |website=nordics.info |language=en}}</ref> ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಾಗರಿಕರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇವು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ''.'' === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ === 1814 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1814 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name=":3" /> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ. 1837 ರಲ್ಲಿ, ''[[:no:Formannskapslovene|Formannskapslovene]]'' (ಪುರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಪುರಸಭೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.<ref>{{Citation |last=Grindheim |first=Jan Erik |title=Norway |date=2021 |work=European Regions, 1870 – 2020: A Geographic and Historical Insight into the Process of European Integration |pages=99–113 |editor-last=Martí-Henneberg |editor-first=Jordi |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-61537-6_10 |access-date=2025-01-28 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-61537-6_10 |isbn=978-3-030-61537-6}}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪುರಸಭೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಬಲವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಾತ್ರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ, ನಾಗರಿಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು === ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ: '''ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ (2018):''' ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಅದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೊದಲು ಪುರಸಭೆಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web|last=ಆಧುನೀಕರಣ |first=ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು |date=2021-04-21 |title=ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-local-government-act/id2672010/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> '''ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ (2009):''' ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ನಾರ್ವೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಾಗರಿಕರು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web|title=ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆ (ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ) - ಲವ್‌ಡೇಟಾ |url=https://lovdata.no/dokument/NLE/lov/2006-05-19-16 |access-date=2025-01-28 |website=lovdata.no}}</ref> '''ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಯ್ದೆ (2003):''' ಈ ಕಾನೂನು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪರಿಸರ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ವಕಾಲತ್ತು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. <ref>{{cite web|last=ಪರಿಸರ |first=ಸಚಿವಾಲಯ |date=2003-05-09 |title=ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಯ್ದೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/environmental-information-act/id173247/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ಆಡಳಿತವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. === ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನವೀನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಧಾನಗಳವರೆಗೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಪುರಸಭೆ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. <ref>https://www.regjeringen.no/globalassets/upload/kmd/komm/veiledninger_og_brosjyrer/local_government_in_norway_h-2313e.pdf</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಟ್ರಾಂಡ್‌ಹೈಮ್]] ನಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|date =2009-05-27 |title=ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ |url=https://www.oecd.org/en/publications/focus-on-citizens_9789264048874-en.html |access-date=2025-01-28 |website=OECD |language=en |doi=10.1787/9789264048874-12-en}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ನಾಗರಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಕಗಳು ==== [[ಬರ್ಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಾಗರಿಕ ಫಲಕವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕುರಿತು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿಯಮಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{cite web |title=ದಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಪ್ಯಾನಲ್ |url=https://www.uib.no/en/digsscore/122111/norwegian-citizen-panel |access-date=2025-01-28 |website=University of Bergen |language=en |archive-date=2019-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717233312/https://www.uib.no/en/digsscore/122111/norwegian-citizen-panel |url-status=dead }}</ref> ನಾಗರಿಕ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ನೀತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅಂತರ್ಗತ ಆಡಳಿತದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಾರ್ವೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|date=2014-12-08 |title=ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು |url=https://www.regjeringen.no/en/find-document/consultations/id1763/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕ್ಕೆ ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಇದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. <ref name=":4">{{cite journal |last=Holum |first=Marthe |date=2023-10-03 |title=ನಾಗರಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ನಿಜವಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01900692.2022.2048667 |journal=International Journal of Public Administration |volume=46 |issue=13 |pages=915–925 |doi=10.1080/01900692.2022.2048667 |issn=0190-0692|hdl=11250/3027838 |hdl-access=free }}</ref> ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಯಶಸ್ವಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ, ಇದು 80% ನಾಗರಿಕರು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, OECD ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (2022) 12 ಅಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು. <ref>{{cite web|date =2023-06-29 |title=ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನೋಟ 2023: ನಾರ್ವೆ |url=https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2023_c4200b14-en/norway_2d302411-en.html |access-date=2025-01-29 |website=OECD |language=en}}</ref> ==== ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (CSOಗಳು) ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಸರ ವಕಾಲತ್ತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. <ref>https://www.norad.no/contentassets/f404d39a2d2943749cbf2029e14ea777/norads-support-to-civil-society-guiding-principles/</ref> CSOಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ, ನಾಗರಿಕರು ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘ]] ಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು CSOಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಗತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ==== ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NGOಗಳು) ವಿವಿಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನೀತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref name=":4" /> [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಪತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ನೀತಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೀತಿಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, NGOಗಳು ಒತ್ತುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳಿಂದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ==== ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ==== [https://www.digiung.no/ DigiUng] ಮತ್ತು [https://www.ung.no/ Ung.no] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕರು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Ung.no, 13 ರಿಂದ 20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಣಮಟ್ಟದ-ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಅಡ್ಡ-ವಲಯ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಕರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, Ung.no 21.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೇಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 110,000 ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |last=forvaltningsdepartementet |first=Digitaliserings-og |date=2024-11-04 |title=ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾರ್ವೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-digital-norway-of-the-future/id3054645/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಯುವ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ, Ung.no ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ನಾಗರಿಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[Nesodden]] ಪುರಸಭೆಯು ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು [https://www.facebook.com/Nesoddenkommune Facebook] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |last=Nuse |first=Ingrid P. |date=2015-09-22 |title=Internet ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ |url=https://www.sciencenorway.no/democracy-election-forskningno/internet-sparks-local-political-engagement/1422753 |access-date=2025-01-28 |website=www.sciencenorway.no |language=en-GB}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪುರಸಭೆಗಳು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಿರಿಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಕೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. == ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು == ನಾರ್ವೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಜಾಗತೀಕರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. 1980 ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ (NPM) ಅಳವಡಿಕೆಯು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿತು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ನಾರ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು <ref name=":5">ಹುಡ್, ಸಿ. (1991). ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ? ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, 69(1), 3–19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779</ref> ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ, ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಸ್ಪಂದಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು <ref>Bjørnå, H., & Weigård, J. (2020). ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ. SAGE ಓಪನ್, 10(3). https://doi.org/10.1177/2158244020957042</ref> ಏರಿಳಿತದ ತೈಲ ಆದಾಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಡಳಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಬಜೆಟ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಹಿಂಜರಿತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1980 ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ವೆಚ್ಚ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು <ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಟಿ., & Lægreid, P. (2007). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಧಾನವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ವಿಮರ್ಶೆ, 67(6), 1059-1066. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2007.00797.x</ref> ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮಾಪನಗಳು NPM ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಸೇವಾ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಂತಹ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಸೂಚಕಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ <ref name=":5"></ref> === ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ (NPM) ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ (MBOR) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸರ್ಕಾರದ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗುರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ <ref name=":6">ಲೇಗ್ರೀಡ್, ಪಿ., ರೋನೆಸ್, ಪಿ. ಜಿ., & ರುಬೆಕ್ಸೆನ್, ಕೆ. (2006). ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾರ್ಗ. ಹಣಕಾಸು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ (22(3); ಜರ್ನಲ್ ಸಂಕಲನ, ಪುಟಗಳು 251–270). ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. </ref> ==== MBOR ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ==== • ವಾರ್ಷಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳು: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ವಾರ್ಷಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ <ref name=":5"></ref> • ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸೂಚಕಗಳು: 1. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚ-ದಕ್ಷತೆಯ ಅನುಪಾತಗಳು, 2. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ದರಗಳು, 3. ಸೇವಾ-ಆಧಾರಿತ: ನಾಗರಿಕ ತೃಪ್ತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ಮಾಪನಗಳು <ref name=":9">DFØ. (2020). DFO ಸಂಬಂಧ 2020 11 Nar stovet har lagt seg. ರಾಜ್ಯ ಸುಧಾರಕರಿಂದ ಎರ್ಫರಿಂಗರ್. https://dfo.no/sites/default/files/fagomr%C3%A5der/Rapporter/2020/DFO-rapport-2020-11-Nar-stovet-har-lagt-seg.-Erfaringer-fra-statlige-reformer.pdf</ref> • ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಂವಾದಗಳು: ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ <ref name=":6"></ref> ==== ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ MBOR ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ==== 1. 1986 – ಬಜೆಟ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಉತ್ಪಾದಕತೆ-ಆಧಾರಿತ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, 2. 1990 - MBOR ಆದೇಶ: ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ರಾಜಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಗುರಿ-ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, 3. 1991 - ಸಂಬಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ, ಆಡಳಿತ ನಾಯಕರ ವೇತನವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, 4. 1996 - ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಗಳು: ಬಜೆಟ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಔಪಚಾರಿಕ “ಹಂಚಿಕೆ ಪತ್ರಗಳು”, ಒಪ್ಪಂದದಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳು <ref name=":6"></ref> === ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು === ===== ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ (NAO) ==== ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ (NAO ನಾರ್ವೆ) ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name=":7">ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ. (2023). ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ: ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. 29 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು https://www.riksrevisjonen.no/en/about-the-oag/about-us/</ref> ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ NAO ನಡೆಸಿದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯು ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧಾರಿತ ಹಣಕಾಸು (PBF) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ:<ref name=":7"></ref> • ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು: 41% ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಸ ರೋಗನಿರ್ಣಯ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪಿಗೆ (DRG) ಮರು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name=":7"></ref> • ಕೋಡಿಂಗ್ ಅಸಂಗತತೆಗಳು: ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ ನಂತರ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ 2.7 ರಿಂದ 2.3 ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಇಳಿದವು ಮತ್ತು ಸೊಂಟ ಬದಲಿಗಳು 1.5 ರಿಂದ 1.0 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದವು, ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೋಡಿಂಗ್ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (ಕೋಷ್ಟಕ 4 ನೋಡಿ).<ref name=":7"></ref> • ಶಿಫಾರಸುಗಳು: ನಾರ್ವೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು NAO ಸುಧಾರಿತ ಕೋಡಿಂಗ್ ನಿಖರತೆ, ಕಠಿಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿತ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. <ref name=":7"></ref> ==== ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ==== ಸಿವಿಲೊಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ನೆನ್ 1962 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನೇತರ ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾದರಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್. (2025). ಓಂಬುಡ್ ಬಗ್ಗೆ: ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು. 29 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು https://www.sivilombudsmannen.no</ref> ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ '''ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ'' 2021 ರಲ್ಲಿ, ಓಂಬುಡ್ಸ್ 4,032 ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ 50% ಅನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿತು. ಇದು ಜೈಲು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿಳಂಬಗಳ ಕುರಿತು 26 ಸ್ವಂತ-ಉಪಕ್ರಮ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್. (2021). ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 2021. ಫೆಬ್ರವರಿ 01, 2025 ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, https://www.sivilombudet.no/wp-content/uploads/2023/08/Annual-report-2021.pdf ನಿಂದ</ref> ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ==== ಹೊಯ್ರಿಂಗರ್ ನಾಗರಿಕರು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಒದಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":8">ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ. (2025). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು: ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ. https://www.regjeringen.no/en/find-document/consultations/id1763/</ref> '''ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು'' 1. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ: ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಕರಡು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ, 2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ: ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ (Høringsportalen) ಲಭ್ಯವಿದೆ, 3. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಂಗ್ರಹ: ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, 4. ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು: ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ, 5. ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ: ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. <ref name=":8"></ref> === ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು === 2000 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ದಕ್ಷತೆ, ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಚಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref name=":10">ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಟಿ., ಲಾಗ್ರೈಡ್, ಪಿ., & ಹೆಚ್. ರೈಕ್ಜಾ, ಎಲ್. (2024). ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್. ಎ. ಫರಾಜ್ಮಂಡ್ (ಸಂ.), ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (ಪುಟಗಳು 64–66). ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ ನೇಚರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಎಜಿ. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/978-3-031-70306-5_4</ref> ===== ಆರೋಗ್ಯ ವಲಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2002 ಮತ್ತು 2012) ==== 2002 ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಸುಧಾರಣೆಯು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref>ಬೈರ್ಕ್‌ಜೆಫ್ಲಾಟ್, ಹೆಚ್., & ವ್ರಾಂಗ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ಕೆ. (2012). ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಆಯಾಮಗಳು. ಟಿ. ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್ & ಪಿ. ಲೆಗ್ರೀಡ್ (ಸಂಪಾದಕರು), ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ (ಪುಟಗಳು 105–118). ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್.</ref> 2012 ರ ಸಹಯೋಗ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪುರಸಭೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ದ್ವಿತೀಯಕ ಆರೈಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. <ref name=":9"></ref> '''ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:'''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ವೇಗವಾದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ (FRW) ಯೋಜನೆಯು ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನು 12–15 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆಯನ್ನು ಸರಾಸರಿ 8 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. FRW ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 15–23 ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಬಿ. ಜೆ., ಲೆಂಟ್ಜ್, ಆರ್., ಲ್ಯಾಸೆನ್, ಡಿ. ಡಿ., & ಮಟಿಯಾಸೆನ್, ಜೆ. ಆರ್. (2012). ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಾಯುವ ಸಮಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆ ಅವಧಿ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ 10/12 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು). ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಬರ್ಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.</ref> ===== ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ (2005-2007) ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 2005 ರ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟಕವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು. ಸೇವಾ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 2007 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಿಂಚಣಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯದಿಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":9"></ref><ref name=":10"></ref> ==== ಪೊಲೀಸ್ ವಲಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2001 ಮತ್ತು 2015) ==== 2001 ರ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು, ಪೊಲೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು 54 ರಿಂದ 27 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. 2015 ರ "ಸಮುದಾಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸುಧಾರಣೆ" ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು 12 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು 350 ರಿಂದ 210 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏಕೀಕರಿಸಿತು. <ref name=":9"></ref> ==== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2015 ಮತ್ತು 2020) ==== 2015 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪುರಸಭೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು 428 ರಿಂದ 356 ಕ್ಕೆ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2020 ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು 19 ರಿಂದ 11 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":9"></ref><ref>ಕ್ಲಾಸೆನ್, ಜೆ. ಇ., ಅಸ್ಕಿಮ್, ಜೆ., ಮತ್ತು ಟಿ. ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್ ಟಿ. (2021). ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆ: ಅಡ್ಡ-ಕತ್ತರಿಸುವ ಸೀಳುಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜಿ. ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಮರ್ಶೆ, 19(1), 111–126. https://doi.org/10.1177/1478929919887649 </ref> ==== ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2020) ==== 2020 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref name=":10"></ref> ===== ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2020) ==== ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ. (2020). ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ. ಜನವರಿ 12, 2025 ರಂದು https://www.regjeringen.no/en/topics/education/innsikt/national-tests/id2006130/ ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ </ref> '''ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸುಧಾರಣಾ ಪರಿಣಾಮ:''' ಸುಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (VGO) ಡ್ರಾಪ್ಔಟ್ ದರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಧಾರಣೆಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ. (2021). ಮೆಲ್ಡ್. ಸೇಂಟ್ 21 (2020–2021) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಸುಧಾರಣೆ - ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ. 01 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, https://www.regjeringen.no</ref> '''ಫಲಿತಾಂಶಗಳು'' • ಗಣಿತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: OECD ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ 97.1% ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ 38 OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":11">OECD. (2022). ನಾರ್ವೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ (PISA 2022). ಜನವರಿ 12, 2025 ರಂದು https://gpseducation.oecd.org/CountryProfile?primaryCountry=NOR&treshold=10&topic=PI ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ </ref> • ಓದುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: 88% ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ 38 OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ 11 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು OECD ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. <ref name=":11"></ref> ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ== {{ಮುಂದೆ|ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು}} [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|AfDB]], [[ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|AsDB]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಗುಂಪು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸಾಹತುಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|BIS]], [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ|CBSS]], [[ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ|CE]], [[CERN]], [[ಯೂರೋ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಂಡಳಿ|EAPC]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|EBRD]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ಯುರೋಪ್|ECE]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್|EFTA]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ|ESA]], [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ|FAO]], [[ಅಂತರ-ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|IADB]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ|IAEA]], [[ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|IBRD]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ICAO]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ಕೋರ್ಟ್|ಐಸಿಸಿಟಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ|ಐಸಿಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐಸಿಎಫ್‌ಟಿಯು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳುವಳಿ|ಐಸಿಆರ್‌ಎಂ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘ|ಐಡಿಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಇಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ|ಐಎಫ್‌ಎಡಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮ|ಐಎಫ್‌ಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಸಹಾಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಡಿಇಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳುವಳಿ|ಐಎಫ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಸ್]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಎಚ್‌ಒ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಎಲ್‌ಒ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ|ಐಎಂಎಫ್]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆ|ಇನ್‌ಮಾರ್‌ಸಾಟ್]], [[ಇಂಟೆಲ್‌ಸಾಟ್]], [[ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ (ಸಂಸ್ಥೆ)|ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್]], [[ಐಒಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಒಎಂ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ|ISO]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟ|ITU]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಹಾರಾದಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್|MINURSO]], [[ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ|NAM]] (ಅತಿಥಿ), [[NATO]], [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್|NC]], [[ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ|NEA]], [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್|NIB]], [[ಪರಮಾಣು ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಗುಂಪು|NSG]], [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ|OECD]], [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಷೇಧ ಸಂಸ್ಥೆ|OPCW]], [[ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|OSCE]], [[ಶಾಶ್ವತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|PCA]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ|UN]], [[ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|UNCTAD]], [[UNESCO]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್|UNHCR]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ|UNIDO]], [[ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್|UNMIBH]], [[ಕೊಸೊವೊದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಿಷನ್|UNMIK]], [[ಪ್ರಿವ್ಲಾಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್ ಆಫ್ ವೀಕ್ಷಕರು|UNMOP]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಟ್ರೂಸ್ ಸೂಪರ್‌ವಿಷನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|UNTSO]], [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್|UPU]], [[ವಿಶ್ವ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|WCO]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್|WEU]] (ಸಹವರ್ತಿ), [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ|WHO]], [[ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|WIPO]], [[ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|WMO]], [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|WTO]], [[ಝಾಂಗರ್ ಸಮಿತಿ]]. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, J. H.; A. ಹಾಲ್ಸ್; G. J. Natvik (2023). ''ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಡೇಟಾಸೆಟ್'']. * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, J. H.; R. J. ಸೋರೆನ್ಸೆನ್; R. Vøllo (2021). ''ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಡೇಟಾಸೆಟ್'']. * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, ಜೆ. ಹೆಚ್. ಮತ್ತು ಡಿ. ಎಂ. ಸ್ಮಿತ್ (2022): "ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು, 1906–2021"] {{Commonscat|Politics of Norway}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ರಾಜಕೀಯ| ]] aalkyy82amyrtn0dyg7e4wopuo0236i 2 175166 1372017 1320128 2026-04-24T20:50:45Z ~2026-25233-92 99175 1372017 wikitext text/x-wiki <ref>shri basavaksha swamiji</ref>[[ಶ್ರೀ ಬಸವಾಕ್ಷ ಸ್ವಾಮೀಜಿ#Basavaksha #sribasavaksha # shribasavakshaswamiji|Shri Basavaksha Swamiji]] ಶ್ರೀ ಬಸವಾಕ್ಷ ಸ್ವಾಮಿಗಳು( shri basavaksha swamiji) Based on the details provided, here is a structured profile of Shri Basavaksha Swamiji. I have organized the information into clear sections for better readability. Profile: Shri Basavaksha Swamiji (ಪರಿಚಯ: ಶ್ರೀ ಬಸವಾಕ್ಷ ಸ್ವಾಮಿಗಳು) 1. Personal Details (ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು) <nowiki/>* Name: Shri Basavaksha Swamiji (ಶ್ರೀ ಬಸವಾಕ್ಷ ಸ್ವಾಮಿಗಳು) <nowiki/>* Date of Birth: 20 January 1995 <nowiki/>* Place of Birth: Kaggere (Holalagunda), Kunigal Taluk, Tumakuru District. <nowiki/>* Father: Sri Manjunath B. <nowiki/>* Mother: Smt. Dakshayini H.M. <nowiki/>* Education: Bachelor of Arts (B.A.) 2. Spiritual Journey (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣ) <nowiki/>* Initiation (Jangama Diksha): Received Basava Tatva Upadesha and Samaja Seva Diksha on March 3, 2025. <nowiki/>* Guru: Shri Basavaprabhu Swamiji (Virakta Matha). 3. Achievements & Social Service (ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆ) <nowiki/>* Scientific Awareness: Conducted awareness programs regarding the "Scientific Ishtalinga" across Karnataka and Andhra Pradesh. <nowiki/>* Ishtalinga Dharana: Successfully facilitated Ishtalinga Dharana (initiation into wearing the Ishtalinga) for over 5,000 people. 4. Literary Works (ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ) <nowiki/>* Vachanas: Composed thousands of new Vachanas. <nowiki/>* Published Works:    * Lingaikya (ಲಿಂಗೈಕ್ಯ)    * Antarangada Anubhava Mantapa (ಅಂತರಂಗದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪ) 5. Vision & Mission (ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ) > "To build a strong 'Basava Bharata' through the implementation of Kayaka Dasoha and Basava Tatva principles in society." > > "ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಾಯಕ ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಬಸವ ತತ್ವದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಗುರಿ... ಸದೃಢ ಬಸವ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣ." ಜನನ ಜಂಗಮ ದೀಕ್ಷೆ:- ಬಸವ ತತ್ವ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ದೀಕ್ಷೆ 2025 ಮಾರ್ಚ್ 3ರಂದು ಶ್ರೀ ಬಸವಪ್ರಭು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಿರಕ್ತ ಮಠ ಇವರಿಂದ, <references /> 0kgpw9blyruz6c1zsgivpdixgvo34lm 0 178113 1372022 1349235 2026-04-25T01:06:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1372022 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox person | name = ಐವಿ | native_name = 艾菲 | native_name_lang = zh | image = 艾菲_新浪娱乐.jpg | caption = ಐವಿ (2015) | birth_name = ಡೆಂಗ್ ವಾನ್ಶಿಂಗ್ | birth_date = {{Birth date and age|1987|1|30}} | birth_place = ನಾನ್ನಿಂಗ್, ಗ್ವಾಂಗ್‍ಸೀ, [[ಚೀನಾ]] | alma_mater = ಗ್ವಾಂಗ್‍ಸೀ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ | occupation = {{flatlist| * ಗಾಯಕಿ * ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ }} | years_active = 2013–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = ಪಾಪ್ [[ಸಂಗೀತ]], [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ]], ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರಾಕ್, ಬ್ರಿಟ್‌ಪಾಪ್ | instrument = ಗಾಯನ | label = {{flatlist| * ಶೆಂಗ್ಕಿಯಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ * ಯುಹುವಾ ಮನರಂಜನೆ }} }} }} '''ಡೆಂಗ್ ವಾನ್ಶಿಂಗ್''' ({{Langx|zh|婉婞|Dèng Wǎnxìng}} , ಜನನ: 30 ಜನವರಿ 1987), ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ '''ಐವಿ''' {{Langx|zh|艾菲|Ai Fei}} ''')''' ಅಥವಾ '''ಐ ಫೇಯಿ''' ಎಂದು ಪರಿಚಿತರು. ಚೀನಾದ ಗಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ. ಅವರು ಗ್ವಾಂಗ್‍ಸೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನಾನ್ನಿಂಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರು. '''ಚೈನೀಸ್ ವಿಗ್ರಹ''' ದೂರದರ್ಶನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. == ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಐವಿ ನಾನ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಏಕಪೋಷಕ ತಾಯಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಹುಯ್ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.<ref>{{cite web |title=艾菲是谁 中国梦之声艾菲个人资料 艾菲love on top视频完整版 |url=https://www.52fuqing.com/newsshow-245956.html |website=52 Fuqing |accessdate=20 July 2019 |archive-date=20 ಜುಲೈ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720195931/https://www.52fuqing.com/newsshow-245956.html |url-status=dead }}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಂಗ್‍ಸೀ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆನಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=广艺附中知名校友集锦---艾菲 |url=https://fz.gxau.edu.cn/lsznxq/zmxy/content_216059 |website=Guangxi Arts Institute |accessdate=20 July 2019 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === 2006–2012: ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ === ಐವಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಅವರ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=梦之声艾菲：庆幸曾当六年酒吧歌手 |url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2013-08-22/11053993346.shtml |website=Sina |publisher=Sina Weibo}}</ref> ಅವರು '''ಜಿಕ್ ಜುನಿ''' ಜೊತೆ ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. === 2013: ''Chinese Idol'' ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ === 2012ರಲ್ಲಿ '''ಚೈನೀಸ್ ವಿಗ್ರಹ''' ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಬೆಯಾನ್ಸ್ ಅವರ "ಒಂಟಿ ಮಹಿಳೆಯರು (ಉಂಗುರ ಹಾಕಿ)" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. "ಲವ್ ಆನ್ ಟೋಪ್" ಹಾಡಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=《夢之聲》艾菲熱辣《Love On Top》凸顯巨星氣質 |url=https://kknews.cc/entertainment/2a399gg.html |website=KK News |accessdate=20 July 2019}}</ref> ಅವರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=南宁妹艾菲拿下梦之声季军 将与林志玲比美（图） |url=http://news.gxnews.com.cn/staticpages/20130827/newgx521c1f23-8390774-1.shtml |website=GX News |accessdate=20 July 2019}}</ref> === 2014–2016 === 2014ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ EP ''ಕ್ರೇಜಿ ಇನ್ ಲವ್'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Ivy's new album |url=http://www.yue365.com/musiclist/45347.shtml |website=Yue 365 |accessdate=20 July 2019 |archive-date=20 ಜುಲೈ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720202518/http://www.yue365.com/musiclist/45347.shtml |url-status=dead }}</ref> 2015ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಟ್ರಿಕಿ (ಸಂಗೀತಗಾರ) ಅವರ "ಶಾಲಿಯಾಬಾ" ಹಾಡಿನ ಪರ್ಯಾಯ ಆವೃತ್ತಿ "ಬೀಜಿಂಗ್ ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.trickysite.com/skilled-mechanics/ |website=Tricky |title=Beijing to Berlin |accessdate=16 February 2020}}</ref><ref>{{cite web |last1=Richards |first1=Sam |title=Tricky's Beijing To Berlin is another gem |url=https://www.theguardian.com/music/2015/oct/30/this-weeks-new-tracks |website=The Guardian |date=30 October 2015 |accessdate=16 February 2020}}</ref> 2016ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಹೀರೋಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=艾菲《盖世英雄》炸翻全场 |url=http://music.yule.sohu.com/20160629/n456879547.shtml |website=Yule Music |accessdate=20 July 2019}}</ref> === 2017–ಇಂದಿನವರೆಗೆ === 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಎರಡನೇಇಪಿ ''ಐ. ಸ್ತ್ರೀವಾದ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=China V Chart |url=http://vchart.yinyuetai.com/album/weekly?type=ml&period=78 |accessdate=20 July 2019 |archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021112051/http://vchart.yinyuetai.com/album/weekly?type=ml&period=78 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್ ಚೀನಾ ವಿ ಚಾರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. 2018ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊರಿಯನ್ DJ TPA ಜೊತೆ ಸಹಕಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |title=China Trap House |url=https://www.amazon.co.uk/China-Trap-House/dp/B07C27Y2F2 |website=Amazon Music |accessdate=27 February 2020}}</ref> == ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ == === ವಿಸ್ತೃತ ನಾಟಕಗಳು (EPs) === {| class="wikitable" |- ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕ !! ಲೇಬಲ್ |- | ''ಕ್ರೇಜಿ ಇನ್ ಲವ್'' || 13 ಮೇ 2014 || ಶೆಂಗ್ಕಿಯಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ |- | ''I. ಸ್ತ್ರೀವಾದ'' || 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 || ಯುಹುವಾ ಮನರಂಜನೆ |} === ಸಿಂಗಲ್ಸ್ === {| class="wikitable" |- ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ವರ್ಷ |- | ವೆಕ್ ಆಪ್ || 2014 |- | ಶಾಲಿಯಾಬಾ || 2015 |- | ಬೀಜಿಂಗ್ ಟು ಬರ್ಲಿನ್ || 2015 |- | Li Sao || 2017 |- | ಬಾರ್ಬಿಸ್ ಕ್ನೊ ಕ್ನೊ || 2018 |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ivy}} [[Category:1987 births]] [[Category:Living people]] [[Category:People from Nanning]] [[Category:Chinese women singers]] [[Category:Hui people]] [[Category:21st-century Chinese women singers]] q75eo3e7ezbta0rnlxird7wk8ue7gie 0 178686 1371983 1346696 2026-04-24T12:06:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1371983 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{short description|Chinese table tennis player}} {{Infobox Sportsperson | name = ಝು ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ಯುನ್ (ಚು ಹ್ಸಿಯಾಂಗ್-ಯುನ್) | image = | imagesize = | caption = | education = | nationality = {{CHN}} | playingstyle = | birth_date = 1950 | birth_place = | death_date = | death_place = | height = | weight = | medaltemplates = {{MedalCompetition|ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್|ಮಹಿಳೆಯರ ಡಬಲ್ಸ್}} {{MedalSilver|1975 ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು|ಮಹಿಳೆಯರ ಡಬಲ್ಸ್}} {{MedalSilver|1977 ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು|ಮಹಿಳೆಯರ ಡಬಲ್ಸ್}} {{MedalGold|1977 ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು|ಮಹಿಳಾ ತಂಡ}} |}} {{family name hatnote|[[Zhu (surname)|Zhu]]|lang=Chinese}} ''ಚು ಹ್ಸಿಯಾಂಗ್-ಯುನ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ''ಝು ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ಯುನ್'' ({{zh|s=朱香云}}; ಜನನ 1950) [[ಚೀನಾ]]ದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು.<ref>{{cite web|url=https://tabletennis.guide/profile.php?name=xiangyun-zhu-130187|title=Profile|publisher=Table Tennis Guide|access-date=2026-03-11|archive-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020203336/https://tabletennis.guide/profile.php?name=xiangyun-zhu-130187|url-status=dead}}</ref> ==ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಅವರು ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://sports123.com/tte/index.html|title=Table Tennis World Championship medal winners|publisher=Sports123|access-date=2018-03-18|archive-date=2018-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922055935/http://sports123.com/tte/index.html|url-status=dead}}</ref> 1975 ರ ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಿನ್ ಮೆಯಿಕುನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]] ಪದಕ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ittf.com/museum/WorldChResultsWD.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120412073641/http://www.ittf.com/museum/WorldChResultsWD.pdf|url-status=dead|archive-date=2012-04-12|title=Women's doubles results|publisher=International Table Tennis Federation}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ವೀ ಲಿಜಿ (ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಬಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬೆಳ್ಳಿ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.allabouttabletennis.com/world-table-tennis-championships-medal-winners.html|title=List of Winners|publisher=All About Table Tennis}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ಗೆ ಕ್ಸಿನೈ, ಜಾಂಗ್ ಡೀಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಂಗ್ ಲಿ (ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಬಿಲ್ಲನ್ ಕಪ್ (ಮಹಿಳಾ ತಂಡ ಈವೆಂಟ್) ನಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]] ಪರ [[ಚಿನ್ನ]]ದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite book|last=Montague|first=Trevor|title=A-Z of Sport, pages 699-700|year=2004|publisher=The Bath Press|isbn=0-316-72645-1}}</ref><ref>{{cite book|last=Matthews/Morrison|first=peter/Ian|title=The Guinness Encyclopaedia of Sports Records and Results, pages 309-312|year=1987|publisher=Guinness Superlatives|isbn=0-85112-492-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/guinnessencyclop00matt}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ * ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪದಕ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Zhu, Xiangyun}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:1950ರ ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆನ್ಸಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಲಿಯಾನಿಂಗ್‌ನ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪದಕ ವಿಜೇತರು]] 3f6x4ptivjseg4yafrrduiti9oj3djg 2 179022 1372021 1371975 2026-04-24T21:47:04Z Maris Dreshmanis 99171 Update babel to lv|ru-4 (remove en-3, de-1) 1372021 wikitext text/x-wiki {{#babel:lv|ru-4}} == Maris Dreshmanis == Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata. * '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,400+ edits * '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (27 national registries + ESCO, 57,000+ occupation entries, 26,991 Wikidata items, 152,000+ multilingual labels across 53 languages) * '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 27 source languages [[Category:Wikipedians]] 1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4 0 179026 1372036 2026-04-25T08:49:26Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1372036 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ |image = Henry Kater00.jpg |birth_date = {{Birth date|1777|4|16|df=yes}} |birth_place = [[Bristol]], Great Britain |death_date = {{Death date and age|1835|4|26|1777|4|16|df=yes}} |death_place = |field = [[Physics]] |awards = [[Copley Medal]] {{small|(1817)}}<br>[[Gold Medal of the Royal Astronomical Society]] {{small|(1831)}} }} '''ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ ''' 1777-1835. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ಈತನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳೇನೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ. ಮುಂದೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ (179gಯ 9). ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈ ದೇಶದ ಭೂಮಿತಿಯ ಅಳತೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಅಷ್ಟರ ತನಕ ಸಮಯ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ [[ಲೋಲಕ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಗುಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ತೂಗು ಹಾಕಿದ ಲೋಲಕವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಟರ್‍ನ ಲೋಲಕವೆಂದು ಹೆಸರು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇಂಥ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೇಟರನ ಲೋಲಕ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಶಿಷ್ಟವೆನಿಸಿವೆ. ಉದ್ದಳತೆಗಳ ಶಿಷ್ಟೀಕರಣ, ಸೆಕೆಂಡು ಲೋಲಕಗಳ ಉದ್ದದ ನಿರ್ಣಯ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಇಂದು ಸುಲಭವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅಂದು ಅವು ಬಲು ಕ್ಲಿಷ್ಟವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೇಟರ್ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಎಪ್.ಆರ್.ಎಸ್. ಪದವಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯ ದೇಶದಿಂದ ಗೌರವ ಕೇಟರನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದುವು. ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತೇಲುವ ಸಮಾಂತರಕಾರಕವನ್ನು (ಕಾಲಿಮೇಟರ್) ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದವ ಈತನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0002//0000019.000.html Awarding of RAS gold medal] *[https://web.archive.org/web/20040821044259/http://www.usyd.edu.au/su/macleay/kater1.htm Biographical information] dr3hxpy4koqznjh6hwxuo5g0u23t5le 1372037 1372036 2026-04-25T08:49:50Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372037 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ |image = Henry Kater00.jpg |birth_date = {{Birth date|1777|4|16|df=yes}} |birth_place = [[Bristol]], Great Britain |death_date = {{Death date and age|1835|4|26|1777|4|16|df=yes}} |death_place = |field = [[Physics]] |awards = [[Copley Medal]] {{small|(1817)}}<br>[[Gold Medal of the Royal Astronomical Society]] {{small|(1831)}} }} '''ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ ''' 1777-1835. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ಈತನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳೇನೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ. ಮುಂದೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ (179gಯ 9). ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈ ದೇಶದ ಭೂಮಿತಿಯ ಅಳತೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಅಷ್ಟರ ತನಕ ಸಮಯ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ [[ಲೋಲಕ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಗುಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ತೂಗು ಹಾಕಿದ ಲೋಲಕವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಟರ್‍ನ ಲೋಲಕವೆಂದು ಹೆಸರು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇಂಥ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೇಟರನ ಲೋಲಕ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಶಿಷ್ಟವೆನಿಸಿವೆ. ಉದ್ದಳತೆಗಳ ಶಿಷ್ಟೀಕರಣ, ಸೆಕೆಂಡು ಲೋಲಕಗಳ ಉದ್ದದ ನಿರ್ಣಯ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಇಂದು ಸುಲಭವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅಂದು ಅವು ಬಲು ಕ್ಲಿಷ್ಟವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೇಟರ್ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಎಪ್.ಆರ್.ಎಸ್. ಪದವಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯ ದೇಶದಿಂದ ಗೌರವ ಕೇಟರನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದುವು. ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತೇಲುವ ಸಮಾಂತರಕಾರಕವನ್ನು (ಕಾಲಿಮೇಟರ್) ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದವ ಈತನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0002//0000019.000.html Awarding of RAS gold medal] *[https://web.archive.org/web/20040821044259/http://www.usyd.edu.au/su/macleay/kater1.htm Biographical information] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] rkv17z8x5q5e8ky4995qd2pgcqsjnt2 1372038 1372037 2026-04-25T08:50:24Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372038 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ |image = Henry Kater00.jpg |birth_date = {{Birth date|1777|4|16|df=yes}} |birth_place = [[Bristol]], Great Britain |death_date = {{Death date and age|1835|4|26|1777|4|16|df=yes}} |death_place = |field = [[Physics]] |awards = [[Copley Medal]] {{small|(1817)}}<br>[[Gold Medal of the Royal Astronomical Society]] {{small|(1831)}} }} '''ಹೆನ್ರಿ ಕೇಟರ್ ''' 1777-1835. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ಈತನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳೇನೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ. ಮುಂದೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ (179gಯ 9). ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈ ದೇಶದ ಭೂಮಿತಿಯ ಅಳತೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಅಷ್ಟರ ತನಕ ಸಮಯ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ [[ಲೋಲಕ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಗುಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ತೂಗು ಹಾಕಿದ ಲೋಲಕವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಟರ್‍ನ ಲೋಲಕವೆಂದು ಹೆಸರು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇಂಥ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೇಟರನ ಲೋಲಕ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಶಿಷ್ಟವೆನಿಸಿವೆ. ಉದ್ದಳತೆಗಳ ಶಿಷ್ಟೀಕರಣ, ಸೆಕೆಂಡು ಲೋಲಕಗಳ ಉದ್ದದ ನಿರ್ಣಯ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಇಂದು ಸುಲಭವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅಂದು ಅವು ಬಲು ಕ್ಲಿಷ್ಟವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೇಟರ್ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಎಪ್.ಆರ್.ಎಸ್. ಪದವಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯ ದೇಶದಿಂದ ಗೌರವ ಕೇಟರನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದುವು. ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತೇಲುವ ಸಮಾಂತರಕಾರಕವನ್ನು (ಕಾಲಿಮೇಟರ್) ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದವ ಈತನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0002//0000019.000.html Awarding of RAS gold medal] *[https://web.archive.org/web/20040821044259/http://www.usyd.edu.au/su/macleay/kater1.htm Biographical information] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] d0otw2ap9dz574h3azxdw4rfu8bpxy5 0 179027 1372040 2026-04-25T09:30:04Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1372040 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | name = | native_name = {{native name|akk|𒆳𒌵𒆠}}<br /><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Akkadī}}</span><hr>{{native name|akk|𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠}}<br/><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Bābilim}}</span> | conventional_long_name = Babylonia | common_name = Babylonian Kingdom | year_start = 1890 BC | year_end = 539 BC | event_end = [[Fall of Babylon|Disestablished]] | p1 = Sumer | p2 = Akkadian Empire | s1 = Achaemenid Empire | s2 = | image_map = Hammurabi's Babylonia 1.svg | image_map_alt = | image_map_caption = The extent of the Babylonian Empire at the start and end of [[Hammurabi]]'s reign, in modern-day Iraq. | capital = [[Babylon]] | official_languages = {{plainlist| * [[Akkadian language|Akkadian]] * [[Sumerian language|Sumerian]] * [[Aramaic]]}} | religion = [[Babylonian religion]] | currency = | title_leader = | today = {{plainlist| *[[Iraq]] |conventional_long_name=Babylonia|demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} }} '''ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' (ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ) [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನರ ರಾಜ್ಯ. [[ಬೈಬಲ್]] ಗ್ರಂಥದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ ಮತ್ತು ಬೆಬಿಲೋನಿಯನರೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಮೂಲನಿವಾಸದ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ನದೀಮುಖಗಳ ಅಂದಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಇವರು ಬಹುಶಃ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ|ಅರೇಬಿಯ]]ದಿಂದ ಬಂದವರೆಂದೂ, ಆರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೆಲಸಿದರೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಟ್ ಯಕಿನ್ ಇವರ ಪುರಾತನ ರಾಜಧಾನಿ. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 884-859ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ದೊರೆ ಅಷುರ್ ಬನಿಪಾಲನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ವಿಷಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.850ರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಷಾಲ್ಮನೆಸೆರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪುನಃ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಬಂದ 5ನೆಯ ಷಂಷಿ-ಅಂಡಾಡ್, 3ನೆಯ ಅಡಾಡ್-ನಿರಾರಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.810), 3ನೆಯ ತಿಗ್ಲಾತ್-ಪಿಲೆಸೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.745-727) ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಇವರನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. 2ನೆಯ ಸಾರಗಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿರೊಡಾಕ್-ಬಲಾಡನ್ ಎಂಬ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ವೀರ ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.721-710) ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ. ಅವನು ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್‍ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಜುಡಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 710ರಲ್ಲಿ ಆತ ಸೋತರೂ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 703-02ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕಡೆಗೂ ಆತ ಸೋತು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಿರಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಅನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರ ನಬೊಪೊಲಸ್ಸಾರನಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆತ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 626ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ದೊರೆಯಾದ. ಅವನ ವಂಶಜರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಆಳಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನೆಂದರೆ ನೆಬು ಚಡ್ರೆಸಾóರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.605-562). ಅವನು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ನಬೊನಿಡಸ್ ಶಕ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.556-539). ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಸೈರಸ್ ಮಹಾಶಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯವನ್ನೂ (ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೂ ಸೇರಿ) ಗೆದ್ದು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ಅರಸರು ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ತೂಗುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಬೇಬಲ್ ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾತರು. ನೆಬ್ರು ಚೆಡ್ರೆಸಾóರನ ಅರಮನೆ ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೊಳಪು ಹೆಂಚುಗಳ ಅಲಂಕರಣ ಅಮೋಘ, ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ದು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://ancientneareast.tripod.com/Old_Kingdom_of_Babylonia.html Old Babylonian Period] * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/from-under-the-dust-of-ages/index.html From under the Dust of Ages] by ''William St. Chad Boscawen'' * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/the-chaldean-account-of-genesis/index.html The Chaldean account of Genesis] by ''George Smith'' * [http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html Babylonian Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050425234108/http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html |date=2005-04-25 }} * [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html Babylonian Numerals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927211425/http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.halloran.com/babylon1.htm Babylonian Astronomy/Astrology] * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/babylon/babybibl.htm Bibliography of Babylonian Astronomy/Astrology] * [https://web.archive.org/web/20110716114724/http://www.speechisfire.com/ Recordings of modern scholars reading Babylonian poetry in the original language] n8buccc00rpe08wil44bkemilme3d2c 1372041 1372040 2026-04-25T09:31:11Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372041 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | name = | native_name = {{native name|akk|𒆳𒌵𒆠}}<br /><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Akkadī}}</span><hr>{{native name|akk|𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠}}<br/><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Bābilim}}</span> | conventional_long_name = Babylonia | common_name = Babylonian Kingdom | year_start = 1890 BC | year_end = 539 BC | event_end = [[Fall of Babylon|Disestablished]] | p1 = Sumer | p2 = Akkadian Empire | s1 = Achaemenid Empire | s2 = | image_map = Hammurabi's Babylonia 1.svg | image_map_alt = | image_map_caption = The extent of the Babylonian Empire at the start and end of [[Hammurabi]]'s reign, in modern-day Iraq. | capital = [[Babylon]] | official_languages = {{plainlist| * [[Akkadian language|Akkadian]] * [[Sumerian language|Sumerian]] * [[Aramaic]]}} | religion = [[Babylonian religion]] | currency = | title_leader = | today = {{plainlist| *[[Iraq]] |conventional_long_name=Babylonia|demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} }} '''ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' (ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ) [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನರ ರಾಜ್ಯ. [[ಬೈಬಲ್]] ಗ್ರಂಥದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ ಮತ್ತು ಬೆಬಿಲೋನಿಯನರೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಮೂಲನಿವಾಸದ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ನದೀಮುಖಗಳ ಅಂದಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಇವರು ಬಹುಶಃ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ|ಅರೇಬಿಯ]]ದಿಂದ ಬಂದವರೆಂದೂ, ಆರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೆಲಸಿದರೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಟ್ ಯಕಿನ್ ಇವರ ಪುರಾತನ ರಾಜಧಾನಿ. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 884-859ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ದೊರೆ ಅಷುರ್ ಬನಿಪಾಲನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ವಿಷಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.850ರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಷಾಲ್ಮನೆಸೆರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪುನಃ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಬಂದ 5ನೆಯ ಷಂಷಿ-ಅಂಡಾಡ್, 3ನೆಯ ಅಡಾಡ್-ನಿರಾರಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.810), 3ನೆಯ ತಿಗ್ಲಾತ್-ಪಿಲೆಸೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.745-727) ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಇವರನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. 2ನೆಯ ಸಾರಗಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿರೊಡಾಕ್-ಬಲಾಡನ್ ಎಂಬ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ವೀರ ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.721-710) ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ. ಅವನು ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್‍ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಜುಡಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 710ರಲ್ಲಿ ಆತ ಸೋತರೂ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 703-02ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕಡೆಗೂ ಆತ ಸೋತು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಿರಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಅನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರ ನಬೊಪೊಲಸ್ಸಾರನಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆತ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 626ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ದೊರೆಯಾದ. ಅವನ ವಂಶಜರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಆಳಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನೆಂದರೆ ನೆಬು ಚಡ್ರೆಸಾóರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.605-562). ಅವನು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ನಬೊನಿಡಸ್ ಶಕ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.556-539). ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಸೈರಸ್ ಮಹಾಶಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯವನ್ನೂ (ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೂ ಸೇರಿ) ಗೆದ್ದು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ಅರಸರು ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ತೂಗುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಬೇಬಲ್ ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾತರು. ನೆಬ್ರು ಚೆಡ್ರೆಸಾóರನ ಅರಮನೆ ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೊಳಪು ಹೆಂಚುಗಳ ಅಲಂಕರಣ ಅಮೋಘ, ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ದು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://ancientneareast.tripod.com/Old_Kingdom_of_Babylonia.html Old Babylonian Period] * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/from-under-the-dust-of-ages/index.html From under the Dust of Ages] by ''William St. Chad Boscawen'' * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/the-chaldean-account-of-genesis/index.html The Chaldean account of Genesis] by ''George Smith'' * [http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html Babylonian Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050425234108/http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html |date=2005-04-25 }} * [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html Babylonian Numerals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927211425/http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.halloran.com/babylon1.htm Babylonian Astronomy/Astrology] * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/babylon/babybibl.htm Bibliography of Babylonian Astronomy/Astrology] * [https://web.archive.org/web/20110716114724/http://www.speechisfire.com/ Recordings of modern scholars reading Babylonian poetry in the original language] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] bykxl7c966lui0vg864jwvw2mu5b35u 1372042 1372041 2026-04-25T09:31:44Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372042 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | name = | native_name = {{native name|akk|𒆳𒌵𒆠}}<br /><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Akkadī}}</span><hr>{{native name|akk|𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠}}<br/><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Bābilim}}</span> | conventional_long_name = Babylonia | common_name = Babylonian Kingdom | year_start = 1890 BC | year_end = 539 BC | event_end = [[Fall of Babylon|Disestablished]] | p1 = Sumer | p2 = Akkadian Empire | s1 = Achaemenid Empire | s2 = | image_map = Hammurabi's Babylonia 1.svg | image_map_alt = | image_map_caption = The extent of the Babylonian Empire at the start and end of [[Hammurabi]]'s reign, in modern-day Iraq. | capital = [[Babylon]] | official_languages = {{plainlist| * [[Akkadian language|Akkadian]] * [[Sumerian language|Sumerian]] * [[Aramaic]]}} | religion = [[Babylonian religion]] | currency = | title_leader = | today = {{plainlist| *[[Iraq]] |conventional_long_name=Babylonia|demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} }} '''ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' (ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ) [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನರ ರಾಜ್ಯ. [[ಬೈಬಲ್]] ಗ್ರಂಥದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ ಮತ್ತು ಬೆಬಿಲೋನಿಯನರೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಮೂಲನಿವಾಸದ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ನದೀಮುಖಗಳ ಅಂದಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಇವರು ಬಹುಶಃ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ|ಅರೇಬಿಯ]]ದಿಂದ ಬಂದವರೆಂದೂ, ಆರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೆಲಸಿದರೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಟ್ ಯಕಿನ್ ಇವರ ಪುರಾತನ ರಾಜಧಾನಿ. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 884-859ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ದೊರೆ ಅಷುರ್ ಬನಿಪಾಲನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ವಿಷಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.850ರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಷಾಲ್ಮನೆಸೆರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪುನಃ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಬಂದ 5ನೆಯ ಷಂಷಿ-ಅಂಡಾಡ್, 3ನೆಯ ಅಡಾಡ್-ನಿರಾರಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.810), 3ನೆಯ ತಿಗ್ಲಾತ್-ಪಿಲೆಸೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.745-727) ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಇವರನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. 2ನೆಯ ಸಾರಗಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿರೊಡಾಕ್-ಬಲಾಡನ್ ಎಂಬ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ವೀರ ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.721-710) ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ. ಅವನು ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್‍ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಜುಡಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 710ರಲ್ಲಿ ಆತ ಸೋತರೂ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 703-02ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕಡೆಗೂ ಆತ ಸೋತು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಿರಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಅನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರ ನಬೊಪೊಲಸ್ಸಾರನಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆತ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 626ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ದೊರೆಯಾದ. ಅವನ ವಂಶಜರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಆಳಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನೆಂದರೆ ನೆಬು ಚಡ್ರೆಸಾóರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.605-562). ಅವನು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ನಬೊನಿಡಸ್ ಶಕ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.556-539). ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಸೈರಸ್ ಮಹಾಶಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯವನ್ನೂ (ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೂ ಸೇರಿ) ಗೆದ್ದು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ಅರಸರು ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ತೂಗುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಬೇಬಲ್ ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾತರು. ನೆಬ್ರು ಚೆಡ್ರೆಸಾóರನ ಅರಮನೆ ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೊಳಪು ಹೆಂಚುಗಳ ಅಲಂಕರಣ ಅಮೋಘ, ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ದು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://ancientneareast.tripod.com/Old_Kingdom_of_Babylonia.html Old Babylonian Period] * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/from-under-the-dust-of-ages/index.html From under the Dust of Ages] by ''William St. Chad Boscawen'' * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/the-chaldean-account-of-genesis/index.html The Chaldean account of Genesis] by ''George Smith'' * [http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html Babylonian Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050425234108/http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html |date=2005-04-25 }} * [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html Babylonian Numerals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927211425/http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.halloran.com/babylon1.htm Babylonian Astronomy/Astrology] * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/babylon/babybibl.htm Bibliography of Babylonian Astronomy/Astrology] * [https://web.archive.org/web/20110716114724/http://www.speechisfire.com/ Recordings of modern scholars reading Babylonian poetry in the original language] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] 1h5n3nnjixsd6q555ljnoacii2i26pd 0 179028 1372043 2026-04-25T09:49:39Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1372043 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | image = Charles Stuart Calverley.jpg | image_size = | birth_date = {{Birth date|df=y|1831|12|22}} | birth_place = [[Worcestershire]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1884|2|17|1831|12|22}} | death_place = | signature = Charles Stuart Calverley sig.jpg }} '''ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೂ ಅರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಲಿ''' 1831-1884. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]]ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾಕಾರ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವೂಸ್ಟರ್‍ಷೈರ್‍ನ ಮಾಟ್ರ್ಲಿ. ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗನಾದ ಈತನ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಬ್ಲಾಯ್ಡ್ಸ್. ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 1852ರಲ್ಲಿ. ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಆಶುಕವಿತೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ಹೆಸರಾದವ. ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾರಲ್‍ಬರ, ಹಾರೊ, [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಿಂದ ಈತನ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಫೆಲೋ ಆದ. ಅನಂತರ ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂದು 1865ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ. ಆದರೆ ಅದರ ಮರುವರ್ಷವೇ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ತಲೆಗೆ ಏಟು ತಿಂದು, ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅರೆಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಬಾಳಿದ. ಥಯೋಕ್ರಿಟಿಸನ [[ಜಾನಪದ ಗೀತೆ|ಜನಪದಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪದ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೆ 1862ರಲ್ಲಿ ''ವರ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಲೇಷನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನೂ 1866 ''ಫ್ಲೈ ಲೀವ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಅಣಕವಾಡುಗಳು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಆಂಗ್ಲೋ ಸ್ಯಾಕ್ಸನರ ಯುಗ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * {{Gutenberg author |id=1387| name=Charles Stuart Calverley}} * {{Internet Archive author |sname=Charles Stuart Calverley}} * {{Librivox author |id=3561}} * [http://theotherpages.org/poems/poem-cd.html#calverley Index entry for Charles S. Calverley at Poets' Corner] thwdkav9xrcbjfahixmd8odbmqlobz4 1372044 1372043 2026-04-25T09:50:02Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372044 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | image = Charles Stuart Calverley.jpg | image_size = | birth_date = {{Birth date|df=y|1831|12|22}} | birth_place = [[Worcestershire]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1884|2|17|1831|12|22}} | death_place = | signature = Charles Stuart Calverley sig.jpg }} '''ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೂ ಅರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಲಿ''' 1831-1884. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]]ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾಕಾರ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವೂಸ್ಟರ್‍ಷೈರ್‍ನ ಮಾಟ್ರ್ಲಿ. ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗನಾದ ಈತನ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಬ್ಲಾಯ್ಡ್ಸ್. ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 1852ರಲ್ಲಿ. ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಆಶುಕವಿತೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ಹೆಸರಾದವ. ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾರಲ್‍ಬರ, ಹಾರೊ, [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಿಂದ ಈತನ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಫೆಲೋ ಆದ. ಅನಂತರ ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂದು 1865ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ. ಆದರೆ ಅದರ ಮರುವರ್ಷವೇ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ತಲೆಗೆ ಏಟು ತಿಂದು, ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅರೆಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಬಾಳಿದ. ಥಯೋಕ್ರಿಟಿಸನ [[ಜಾನಪದ ಗೀತೆ|ಜನಪದಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪದ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೆ 1862ರಲ್ಲಿ ''ವರ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಲೇಷನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನೂ 1866 ''ಫ್ಲೈ ಲೀವ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಅಣಕವಾಡುಗಳು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಆಂಗ್ಲೋ ಸ್ಯಾಕ್ಸನರ ಯುಗ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * {{Gutenberg author |id=1387| name=Charles Stuart Calverley}} * {{Internet Archive author |sname=Charles Stuart Calverley}} * {{Librivox author |id=3561}} * [http://theotherpages.org/poems/poem-cd.html#calverley Index entry for Charles S. Calverley at Poets' Corner] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] ook90fpkbr1bnttva6w5bmbtuzg7y6w 1372045 1372044 2026-04-25T09:50:22Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372045 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | image = Charles Stuart Calverley.jpg | image_size = | birth_date = {{Birth date|df=y|1831|12|22}} | birth_place = [[Worcestershire]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1884|2|17|1831|12|22}} | death_place = | signature = Charles Stuart Calverley sig.jpg }} '''ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೂ ಅರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಲಿ''' 1831-1884. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]]ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾಕಾರ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವೂಸ್ಟರ್‍ಷೈರ್‍ನ ಮಾಟ್ರ್ಲಿ. ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗನಾದ ಈತನ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಬ್ಲಾಯ್ಡ್ಸ್. ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 1852ರಲ್ಲಿ. ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಆಶುಕವಿತೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ಹೆಸರಾದವ. ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾರಲ್‍ಬರ, ಹಾರೊ, [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಿಂದ ಈತನ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಫೆಲೋ ಆದ. ಅನಂತರ ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂದು 1865ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ. ಆದರೆ ಅದರ ಮರುವರ್ಷವೇ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ತಲೆಗೆ ಏಟು ತಿಂದು, ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅರೆಹುಚ್ಚನಾಗಿ ಬಾಳಿದ. ಥಯೋಕ್ರಿಟಿಸನ [[ಜಾನಪದ ಗೀತೆ|ಜನಪದಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪದ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೆ 1862ರಲ್ಲಿ ''ವರ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಲೇಷನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನೂ 1866 ''ಫ್ಲೈ ಲೀವ್ಸ್'' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಅಣಕವಾಡುಗಳು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಆಂಗ್ಲೋ ಸ್ಯಾಕ್ಸನರ ಯುಗ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * {{Gutenberg author |id=1387| name=Charles Stuart Calverley}} * {{Internet Archive author |sname=Charles Stuart Calverley}} * {{Librivox author |id=3561}} * [http://theotherpages.org/poems/poem-cd.html#calverley Index entry for Charles S. Calverley at Poets' Corner] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] jg6xdbrhlodr6h9bqeydznyfhi6f1ga 0 179029 1372047 2026-04-25T10:10:29Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1372047 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = President Calvin Coolidge, 1924 portrait photograph (3x4 cropped).jpeg | caption = Coolidge in 1924 | alt = Black-and-white head shot of Coolidge facing slightly right | order = 30th | office = President of the United States | term_start = August 2, 1923 | term_end = March 4, 1929 | vice_president = {{plainlist| * Vacant {{nowrap|(1923–1925)}}{{Efn|Coolidge was vice president under Warren G. Harding and became president upon Harding's death on August 2, 1923. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution]] in 1967, the vacancy was not filled until the next election and inauguration.}} * {{longitem|[[Charles G. Dawes]]<br/>(1925–1929)}} }} | predecessor = [[Warren G. Harding]] | successor = [[Herbert Hoover]] | order2 = 29th | office2 = Vice President of the United States | term_start2 = March 4, 1921 | term_end2 = August 2, 1923 | president2 = Warren G. Harding | predecessor2 = [[Thomas R. Marshall]] | successor2 = Charles G. Dawes | order3 = 48th | office3 = Governor of Massachusetts | lieutenant3 = Channing H. Cox | term_start3 = January 2, 1919 | term_end3 = January 6, 1921 | predecessor3 = [[Samuel W. McCall]] | successor3 = [[Channing H. Cox]] | order4 = 46th | office4 = Lieutenant Governor of Massachusetts | governor4 = Samuel W. McCall | term_start4 = January 6, 1916 | term_end4 = January 2, 1919 | predecessor4 = [[Grafton D. Cushing]] | successor4 = Channing H. Cox | office5 = 16th [[Northampton, Massachusetts#Government|Mayor of Northampton]] | term_start5 = January 3, 1910 | term_end5 = January 1, 1912 | predecessor5 = James W. O'Brien | successor5 = William Feiker {{Collapsed infobox section begin | Legislative offices | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} | office6 = [[President of the Massachusetts Senate]] | term_start6 = January 7, 1914 | term_end6 = January 6, 1915 | predecessor6 = [[Levi H. Greenwood]] | successor6 = [[Henry Gordon Wells]] | office7 = Member of the [[Massachusetts Senate]] | term_start7 = January 3, 1912 | term_end7 = January 6, 1915 | predecessor7 = [[Allen T. Treadway]] | successor7 = John B. Hull | constituency7 = Berkshire, Hampden, and Hampshire counties | state_house8 = Massachusetts | district8 = [[Massachusetts House of Representatives' 1st Hampshire district|1st Hampshire]] | term_start8 = January 2, 1907 | term_end8 = January 6, 1909 | predecessor8 = Moses M. Bassett | successor8 = Charles A. Montgomery {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = John Calvin Coolidge Jr. | birth_date = {{birth date|1872|7|4}} | birth_place = [[Plymouth Notch, Vermont]], U.S. | death_date = {{death date and age|1933|1|5|1872|7|4}} | death_place = [[Northampton, Massachusetts]], U.S. | resting_place = [[Plymouth Notch Cemetery]] | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | father = [[John Calvin Coolidge Sr.]] | spouse = {{marriage|[[Grace Coolidge|Grace Goodhue]]|October 4, 1905}} | children = 2, including [[John Coolidge|John]] | relatives = {{plainlist| * [[Calvin Galusha Coolidge]] (grandfather) * [[Park Pollard]] (cousin) }} | education = [[Amherst College]] ([[Bachelor of Arts|AB]]) | occupation = {{hlist|Politician|lawyer}} | blank1 = Other names | data1 = Wamblee-Tokaha | nickname = "Silent Cal" | signature = C Coolidge signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Speech on Taxes, Liberty, and the Philosophy of Government, by Calvin Coolidge.ogg|title=Calvin Coolidge's voice|type=speech|description=Coolidge speaking on [[Government spending in the United States|government spending]]<br/>Recorded August 11, 1924}} }} ''ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಜ್''' 1872-1933. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ 30ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಈತ 1899ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ. 1918-1919ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಇವನ ಚುನಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈತ ತೋರಿಸಿದ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದ. 1923ರ ಆಗಸ್ಟ್ 3 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮೃತನಾದಾಗ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನನಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ 1928ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದ. ಈತನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ [[ಉದ್ಯಮ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು. ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಇವನ ಪ್ರಧಾನ ಧೋರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{external media| float = right| video1 = [https://www.c-span.org/video/?310540-1/amity-shlaes ''Q&A'' interview with Amity Shlaes on ''Coolidge'', February 10, 2013], [[C-SPAN]]| video2 = [https://www.c-span.org/video/?110049-1/coolidge-american-enigma ''Booknotes'' interview with Robert Sobel on ''Coolidge: An American Enigma'', August 30, 1998], [[C-SPAN]]}} '''Biographical information''' * [https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/presidents/calvin-coolidge/ White House biography] * {{CongBio|C000738}} '''Digital collections''' * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/calvin-coolidge}} * {{Gutenberg author|id=1661}} * {{Internet Archive author |sname=Calvin Coolidge}} * [http://millercenter.org/president/speeches#coolidge Text of a number of Coolidge speeches], [[Miller Center of Public Affairs]] * {{librivox author|id=7190}} '''Physical collections''' * [https://forbeslibrary.org/coolidge/ Calvin Coolidge Presidential Library & Museum] * [https://www.coolidgefoundation.org/ Calvin Coolidge Presidential Foundation] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/coolidge/index.html Calvin Coolidge: A Resource Guide], [[Library of Congress]] * [http://www.shapell.org/Collection/Presidents/Coolidge-Calvin Calvin Coolidge Personal Manuscripts] '''Other''' * {{NYT topic|people/c/calvin_coolidge}} * ''[https://archive.org/details/coolidge_1924 President Coolidge, Taken on the White House Ground]'', the first presidential film with sound recording * [http://www.c-span.org/video/?151626-1/life-portrait-calvin-coolidge "Life Portrait of Calvin Coolidge"], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', September 27, 1999 * {{C-SPAN|39815}} * {{IMDb name}} * {{PM20|FID=pe/003451}} {{Calvin Coolidge}} {{navboxes |title = Offices and distinctions |list1 = {{s-start}} {{s-par|us-ma-hs}} {{s-bef|before=[[Moses M. Bassett]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts House of Representatives]]|years=1907–1909}} {{s-aft|after=[[Charles A. Montgomery]]}} {{s-par|us-ma-sen}} {{s-bef|before=[[Allen T. Treadway]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts Senate]]|years=1912–1915}} {{s-aft|after=[[John B. Hull]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[James W. O'Brien]]}} {{s-ttl|title=Mayor of [[Northampton, Massachusetts]]|years=1910–1912}} {{s-aft|after=[[William Feiker]]}} {{s-bef|before=[[Levi H. Greenwood]]}} {{s-ttl|title=[[President of the Massachusetts Senate]]|years=1914–1915}} {{s-aft|after=[[Henry Gordon Wells]]}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1916–1919}} {{s-aft|rows=2|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of Massachusetts]]|years=1919–1921}} {{s-bef|before=[[Thomas R. Marshall]]}} {{s-ttl|title=[[Vice President of the United States]]|years=1921–1923}} {{s-aft|after=[[Charles G. Dawes]]}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[President of the United States]]|years=1923–1929}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1915, 1916, 1917}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Governor of Massachusetts]]|years=[[1918 Massachusetts gubernatorial election|1918]], [[1919 Massachusetts gubernatorial election|1919]]}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Charles W. Fairbanks]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for Vice President of the United States|years=[[1920 United States presidential election|1920]]}} {{s-aft|after=[[Frank Orren Lowden]]<br/>{{small|Withdrew}}}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for President of the United States|years=[[1924 United States presidential election|1924]]}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-end}} }} {{Navboxes |title=Articles related to Calvin Coolidge |state=collapsed |list1= {{US Presidents}} {{Coolidge cabinet}} {{USVicePresidents}} {{Harding cabinet}} {{USRepPresNominees}} {{Governors of Massachusetts}} {{Lieutenant Governors of Massachusetts}} {{Presidents of the Massachusetts Senate}} {{United States presidential election, 1920}} {{United States presidential election, 1924}} {{United States presidential election, 1932}} {{Conservatism US footer}} }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ddiar1ed23noqmda532f7o5m9v8sheo 1372048 1372047 2026-04-25T10:11:55Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372048 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = President Calvin Coolidge, 1924 portrait photograph (3x4 cropped).jpeg | caption = Coolidge in 1924 | alt = Black-and-white head shot of Coolidge facing slightly right | order = 30th | office = President of the United States | term_start = August 2, 1923 | term_end = March 4, 1929 | vice_president = {{plainlist| * Vacant {{nowrap|(1923–1925)}}{{Efn|Coolidge was vice president under Warren G. Harding and became president upon Harding's death on August 2, 1923. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution]] in 1967, the vacancy was not filled until the next election and inauguration.}} * {{longitem|[[Charles G. Dawes]]<br/>(1925–1929)}} }} | predecessor = [[Warren G. Harding]] | successor = [[Herbert Hoover]] | order2 = 29th | office2 = Vice President of the United States | term_start2 = March 4, 1921 | term_end2 = August 2, 1923 | president2 = Warren G. Harding | predecessor2 = [[Thomas R. Marshall]] | successor2 = Charles G. Dawes | order3 = 48th | office3 = Governor of Massachusetts | lieutenant3 = Channing H. Cox | term_start3 = January 2, 1919 | term_end3 = January 6, 1921 | predecessor3 = [[Samuel W. McCall]] | successor3 = [[Channing H. Cox]] | order4 = 46th | office4 = Lieutenant Governor of Massachusetts | governor4 = Samuel W. McCall | term_start4 = January 6, 1916 | term_end4 = January 2, 1919 | predecessor4 = [[Grafton D. Cushing]] | successor4 = Channing H. Cox | office5 = 16th [[Northampton, Massachusetts#Government|Mayor of Northampton]] | term_start5 = January 3, 1910 | term_end5 = January 1, 1912 | predecessor5 = James W. O'Brien | successor5 = William Feiker {{Collapsed infobox section begin | Legislative offices | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} | office6 = [[President of the Massachusetts Senate]] | term_start6 = January 7, 1914 | term_end6 = January 6, 1915 | predecessor6 = [[Levi H. Greenwood]] | successor6 = [[Henry Gordon Wells]] | office7 = Member of the [[Massachusetts Senate]] | term_start7 = January 3, 1912 | term_end7 = January 6, 1915 | predecessor7 = [[Allen T. Treadway]] | successor7 = John B. Hull | constituency7 = Berkshire, Hampden, and Hampshire counties | state_house8 = Massachusetts | district8 = [[Massachusetts House of Representatives' 1st Hampshire district|1st Hampshire]] | term_start8 = January 2, 1907 | term_end8 = January 6, 1909 | predecessor8 = Moses M. Bassett | successor8 = Charles A. Montgomery {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = John Calvin Coolidge Jr. | birth_date = {{birth date|1872|7|4}} | birth_place = [[Plymouth Notch, Vermont]], U.S. | death_date = {{death date and age|1933|1|5|1872|7|4}} | death_place = [[Northampton, Massachusetts]], U.S. | resting_place = [[Plymouth Notch Cemetery]] | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | father = [[John Calvin Coolidge Sr.]] | spouse = {{marriage|[[Grace Coolidge|Grace Goodhue]]|October 4, 1905}} | children = 2, including [[John Coolidge|John]] | relatives = {{plainlist| * [[Calvin Galusha Coolidge]] (grandfather) * [[Park Pollard]] (cousin) }} | education = [[Amherst College]] ([[Bachelor of Arts|AB]]) | occupation = {{hlist|Politician|lawyer}} | blank1 = Other names | data1 = Wamblee-Tokaha | nickname = "Silent Cal" | signature = C Coolidge signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Speech on Taxes, Liberty, and the Philosophy of Government, by Calvin Coolidge.ogg|title=Calvin Coolidge's voice|type=speech|description=Coolidge speaking on [[Government spending in the United States|government spending]]<br/>Recorded August 11, 1924}} }} ''ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಜ್''' 1872-1933. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ 30ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಈತ 1899ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ. 1918-1919ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಇವನ ಚುನಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈತ ತೋರಿಸಿದ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದ. 1923ರ ಆಗಸ್ಟ್ 3 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮೃತನಾದಾಗ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನನಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ 1928ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದ. ಈತನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ [[ಉದ್ಯಮ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು. ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಇವನ ಪ್ರಧಾನ ಧೋರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{external media| float = right| video1 = [https://www.c-span.org/video/?310540-1/amity-shlaes ''Q&A'' interview with Amity Shlaes on ''Coolidge'', February 10, 2013], [[C-SPAN]]| video2 = [https://www.c-span.org/video/?110049-1/coolidge-american-enigma ''Booknotes'' interview with Robert Sobel on ''Coolidge: An American Enigma'', August 30, 1998], [[C-SPAN]]}} '''Biographical information''' * [https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/presidents/calvin-coolidge/ White House biography] * {{CongBio|C000738}} '''Digital collections''' * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/calvin-coolidge}} * {{Gutenberg author|id=1661}} * {{Internet Archive author |sname=Calvin Coolidge}} * [http://millercenter.org/president/speeches#coolidge Text of a number of Coolidge speeches], [[Miller Center of Public Affairs]] * {{librivox author|id=7190}} '''Physical collections''' * [https://forbeslibrary.org/coolidge/ Calvin Coolidge Presidential Library & Museum] * [https://www.coolidgefoundation.org/ Calvin Coolidge Presidential Foundation] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/coolidge/index.html Calvin Coolidge: A Resource Guide], [[Library of Congress]] * [http://www.shapell.org/Collection/Presidents/Coolidge-Calvin Calvin Coolidge Personal Manuscripts] '''Other''' * {{NYT topic|people/c/calvin_coolidge}} * ''[https://archive.org/details/coolidge_1924 President Coolidge, Taken on the White House Ground]'', the first presidential film with sound recording * [http://www.c-span.org/video/?151626-1/life-portrait-calvin-coolidge "Life Portrait of Calvin Coolidge"], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', September 27, 1999 * {{C-SPAN|39815}} * {{IMDb name}} * {{PM20|FID=pe/003451}} {{Calvin Coolidge}} {{navboxes |title = Offices and distinctions |list1 = {{s-start}} {{s-par|us-ma-hs}} {{s-bef|before=[[Moses M. Bassett]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts House of Representatives]]|years=1907–1909}} {{s-aft|after=[[Charles A. Montgomery]]}} {{s-par|us-ma-sen}} {{s-bef|before=[[Allen T. Treadway]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts Senate]]|years=1912–1915}} {{s-aft|after=[[John B. Hull]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[James W. O'Brien]]}} {{s-ttl|title=Mayor of [[Northampton, Massachusetts]]|years=1910–1912}} {{s-aft|after=[[William Feiker]]}} {{s-bef|before=[[Levi H. Greenwood]]}} {{s-ttl|title=[[President of the Massachusetts Senate]]|years=1914–1915}} {{s-aft|after=[[Henry Gordon Wells]]}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1916–1919}} {{s-aft|rows=2|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of Massachusetts]]|years=1919–1921}} {{s-bef|before=[[Thomas R. Marshall]]}} {{s-ttl|title=[[Vice President of the United States]]|years=1921–1923}} {{s-aft|after=[[Charles G. Dawes]]}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[President of the United States]]|years=1923–1929}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1915, 1916, 1917}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Governor of Massachusetts]]|years=[[1918 Massachusetts gubernatorial election|1918]], [[1919 Massachusetts gubernatorial election|1919]]}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Charles W. Fairbanks]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for Vice President of the United States|years=[[1920 United States presidential election|1920]]}} {{s-aft|after=[[Frank Orren Lowden]]<br/>{{small|Withdrew}}}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for President of the United States|years=[[1924 United States presidential election|1924]]}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-end}} }} {{Navboxes |title=Articles related to Calvin Coolidge |state=collapsed |list1= {{US Presidents}} {{Coolidge cabinet}} {{USVicePresidents}} {{Harding cabinet}} {{USRepPresNominees}} {{Governors of Massachusetts}} {{Lieutenant Governors of Massachusetts}} {{Presidents of the Massachusetts Senate}} {{United States presidential election, 1920}} {{United States presidential election, 1924}} {{United States presidential election, 1932}} {{Conservatism US footer}} }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] inbixb03pkxoqykip4p855hwf080471 1372049 1372048 2026-04-25T10:12:56Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1372049 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = President Calvin Coolidge, 1924 portrait photograph (3x4 cropped).jpeg | caption = Coolidge in 1924 | alt = Black-and-white head shot of Coolidge facing slightly right | order = 30th | office = President of the United States | term_start = August 2, 1923 | term_end = March 4, 1929 | vice_president = {{plainlist| * Vacant {{nowrap|(1923–1925)}}{{Efn|Coolidge was vice president under Warren G. Harding and became president upon Harding's death on August 2, 1923. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution]] in 1967, the vacancy was not filled until the next election and inauguration.}} * {{longitem|[[Charles G. Dawes]]<br/>(1925–1929)}} }} | predecessor = [[Warren G. Harding]] | successor = [[Herbert Hoover]] | order2 = 29th | office2 = Vice President of the United States | term_start2 = March 4, 1921 | term_end2 = August 2, 1923 | president2 = Warren G. Harding | predecessor2 = [[Thomas R. Marshall]] | successor2 = Charles G. Dawes | order3 = 48th | office3 = Governor of Massachusetts | lieutenant3 = Channing H. Cox | term_start3 = January 2, 1919 | term_end3 = January 6, 1921 | predecessor3 = [[Samuel W. McCall]] | successor3 = [[Channing H. Cox]] | order4 = 46th | office4 = Lieutenant Governor of Massachusetts | governor4 = Samuel W. McCall | term_start4 = January 6, 1916 | term_end4 = January 2, 1919 | predecessor4 = [[Grafton D. Cushing]] | successor4 = Channing H. Cox | office5 = 16th [[Northampton, Massachusetts#Government|Mayor of Northampton]] | term_start5 = January 3, 1910 | term_end5 = January 1, 1912 | predecessor5 = James W. O'Brien | successor5 = William Feiker {{Collapsed infobox section begin | Legislative offices | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} | office6 = [[President of the Massachusetts Senate]] | term_start6 = January 7, 1914 | term_end6 = January 6, 1915 | predecessor6 = [[Levi H. Greenwood]] | successor6 = [[Henry Gordon Wells]] | office7 = Member of the [[Massachusetts Senate]] | term_start7 = January 3, 1912 | term_end7 = January 6, 1915 | predecessor7 = [[Allen T. Treadway]] | successor7 = John B. Hull | constituency7 = Berkshire, Hampden, and Hampshire counties | state_house8 = Massachusetts | district8 = [[Massachusetts House of Representatives' 1st Hampshire district|1st Hampshire]] | term_start8 = January 2, 1907 | term_end8 = January 6, 1909 | predecessor8 = Moses M. Bassett | successor8 = Charles A. Montgomery {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = John Calvin Coolidge Jr. | birth_date = {{birth date|1872|7|4}} | birth_place = [[Plymouth Notch, Vermont]], U.S. | death_date = {{death date and age|1933|1|5|1872|7|4}} | death_place = [[Northampton, Massachusetts]], U.S. | resting_place = [[Plymouth Notch Cemetery]] | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | father = [[John Calvin Coolidge Sr.]] | spouse = {{marriage|[[Grace Coolidge|Grace Goodhue]]|October 4, 1905}} | children = 2, including [[John Coolidge|John]] | relatives = {{plainlist| * [[Calvin Galusha Coolidge]] (grandfather) * [[Park Pollard]] (cousin) }} | education = [[Amherst College]] ([[Bachelor of Arts|AB]]) | occupation = {{hlist|Politician|lawyer}} | blank1 = Other names | data1 = Wamblee-Tokaha | nickname = "Silent Cal" | signature = C Coolidge signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Speech on Taxes, Liberty, and the Philosophy of Government, by Calvin Coolidge.ogg|title=Calvin Coolidge's voice|type=speech|description=Coolidge speaking on [[Government spending in the United States|government spending]]<br/>Recorded August 11, 1924}} }} ''ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಜ್''' 1872-1933. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ 30ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಈತ 1899ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ. 1918-1919ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಇವನ ಚುನಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈತ ತೋರಿಸಿದ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದ. 1923ರ ಆಗಸ್ಟ್ 3 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮೃತನಾದಾಗ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನನಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ 1928ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದ. ಈತನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ [[ಉದ್ಯಮ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು. ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಇವನ ಪ್ರಧಾನ ಧೋರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{external media| float = right| video1 = [https://www.c-span.org/video/?310540-1/amity-shlaes ''Q&A'' interview with Amity Shlaes on ''Coolidge'', February 10, 2013], [[C-SPAN]]| video2 = [https://www.c-span.org/video/?110049-1/coolidge-american-enigma ''Booknotes'' interview with Robert Sobel on ''Coolidge: An American Enigma'', August 30, 1998], [[C-SPAN]]}} '''Biographical information''' * [https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/presidents/calvin-coolidge/ White House biography] * {{CongBio|C000738}} '''Digital collections''' * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/calvin-coolidge}} * {{Gutenberg author|id=1661}} * {{Internet Archive author |sname=Calvin Coolidge}} * [http://millercenter.org/president/speeches#coolidge Text of a number of Coolidge speeches], [[Miller Center of Public Affairs]] * {{librivox author|id=7190}} '''Physical collections''' * [https://forbeslibrary.org/coolidge/ Calvin Coolidge Presidential Library & Museum] * [https://www.coolidgefoundation.org/ Calvin Coolidge Presidential Foundation] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/coolidge/index.html Calvin Coolidge: A Resource Guide], [[Library of Congress]] * [http://www.shapell.org/Collection/Presidents/Coolidge-Calvin Calvin Coolidge Personal Manuscripts] '''Other''' * {{NYT topic|people/c/calvin_coolidge}} * ''[https://archive.org/details/coolidge_1924 President Coolidge, Taken on the White House Ground]'', the first presidential film with sound recording * [http://www.c-span.org/video/?151626-1/life-portrait-calvin-coolidge "Life Portrait of Calvin Coolidge"], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', September 27, 1999 * {{C-SPAN|39815}} * {{IMDb name}} * {{PM20|FID=pe/003451}} {{Calvin Coolidge}} {{navboxes |title = Offices and distinctions |list1 = {{s-start}} {{s-par|us-ma-hs}} {{s-bef|before=[[Moses M. Bassett]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts House of Representatives]]|years=1907–1909}} {{s-aft|after=[[Charles A. Montgomery]]}} {{s-par|us-ma-sen}} {{s-bef|before=[[Allen T. Treadway]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts Senate]]|years=1912–1915}} {{s-aft|after=[[John B. Hull]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[James W. O'Brien]]}} {{s-ttl|title=Mayor of [[Northampton, Massachusetts]]|years=1910–1912}} {{s-aft|after=[[William Feiker]]}} {{s-bef|before=[[Levi H. Greenwood]]}} {{s-ttl|title=[[President of the Massachusetts Senate]]|years=1914–1915}} {{s-aft|after=[[Henry Gordon Wells]]}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1916–1919}} {{s-aft|rows=2|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of Massachusetts]]|years=1919–1921}} {{s-bef|before=[[Thomas R. Marshall]]}} {{s-ttl|title=[[Vice President of the United States]]|years=1921–1923}} {{s-aft|after=[[Charles G. Dawes]]}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[President of the United States]]|years=1923–1929}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1915, 1916, 1917}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Governor of Massachusetts]]|years=[[1918 Massachusetts gubernatorial election|1918]], [[1919 Massachusetts gubernatorial election|1919]]}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Charles W. Fairbanks]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for Vice President of the United States|years=[[1920 United States presidential election|1920]]}} {{s-aft|after=[[Frank Orren Lowden]]<br/>{{small|Withdrew}}}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for President of the United States|years=[[1924 United States presidential election|1924]]}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-end}} }} {{Navboxes |title=Articles related to Calvin Coolidge |state=collapsed |list1= {{US Presidents}} {{Coolidge cabinet}} {{USVicePresidents}} {{Harding cabinet}} {{USRepPresNominees}} {{Governors of Massachusetts}} {{Lieutenant Governors of Massachusetts}} {{Presidents of the Massachusetts Senate}} {{United States presidential election, 1920}} {{United States presidential election, 1924}} {{United States presidential election, 1932}} {{Conservatism US footer}} }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು]] 125bfsimouwn39ccgouucimqyfooy8i