ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 10209 1373202 1373148 2026-05-12T04:02:23Z PrasannaKUSA 98856 1373202 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | image = Karpur_Srinivasa_Rao_portrait.jpg | image_caption = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್, ಅಂದಾಜು ೧೯೨೦ರ ದಶಕ | birth_date = {{birth date|1863|7|27|df=y}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|1932|6|2|1863|7|27|df=y}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ | known_for = ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್; [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟು]]; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ; [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕ.ಸಾ.ಪ.]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು | awards = ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ (ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ); ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ; M.R.A.S. (೧೯೧೪) | spouse = ವೆಂಕುಬಾಯಿ | children = ೬ (ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ) | father = ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ | mother = ಜೀವುಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ }} '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' (ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ;{{efn|'ಶ್ರೀನಿವಾಸ' ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತ [[ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ (೧೮೮೬–೮೭), ದಿವಾನರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್, ಫೈಲ್ ಸಂ. ೫೯೧) ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಫಲಕ ('ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್' ಎಂದು) — ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.|group=note}} ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ – ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨), B.Sc., L.C.E., M.R.A.S., ಒಬ್ಬ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ (೧೯೧೨–೧೯೧೭) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದದ್ದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು; ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದದ್ದು. [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] (೧೮೮೭–೧೯೭೫), ಕನ್ನಡ ಕವಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು,{{sfn|Indian Philatelics|1988}} ತಮ್ಮ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಎಂಬ ನೆನಪಿನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 'ಹರ್ಕ್ಯುಲಿಯನ್' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.{{sfn|Gundappa|1970}} ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ ಗೌರಿ ಸತ್ಯ ಅವರು ''ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು'' (ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೨೫) ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ, ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನೇತೃತ್ವ ಕುರಿತು ಆರು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}}{{efn|ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ — ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕ.ಸಾ.ಪ. ಫಲಕಗಳು, ಬಡ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರ ಪ್ರಬಂಧ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ರಂದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್. 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ವಂಶನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೀಗಿದೆ: ಪೂರ್ವಿಕರು ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಅಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ತನಕ ಉಂಡೆ ಕರ್ಪೂರ ಉರಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ ವಂಶಕ್ಕೆ 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾತಕ (B.Sc.) ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯ ಸಾಯನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿ (L.C.E.) ಪಡೆದರು. ೧೮೮೬–೮೭ರ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮ್‌ಶೇಟ್‌ಜಿ ದೊರಾಬ್‌ಜಿ ನಾಗೊಂವ್‌ವಾಲಾ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು — ಆ ವರ್ಷ ಆ ಬಗೆಯ ಏಕೈಕ ಬಹುಮಾನ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Bombay University Calendar|1886}} ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] (ಸರ್ ಎಂ.ವಿ.) ಅವರೂ ಇದ್ದರು; ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Gundappa|1970}} ==ವೃತ್ತಿ== ===ಮುಂಬೈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (೧೮೮೭–೧೯೧೨)=== ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೭ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮುಂಬೈ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಸೇರಿದರು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುಣೆ, ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ನಾಶಿಕ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದರು. ಪುಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಡಕ್‌ವಾಸ್ಲಾ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಿಂಧ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು; ಅಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್ ಜಲ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಶೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=28}} ಇದೇ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ [[ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ವಡಿಯರ್]] ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ]] ಬಡಾವಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು — ನಗರದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ವಸತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿವೇಶನಗಳ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು. ನಗರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ನೇರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ===ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ (೧೯೧೨–೧೯೧೭)=== ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾದಾಗ, ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಕರೆದರು. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಕೋರಿದೆ. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ.'{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=48}} ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯ ಅಧಿಕೃತ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ನೇಮಕ 'ಕಾವೇರಿ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ದಿವಾನ, ಸರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ' ಆಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ನೇಮಕ ಜುಲೈ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂ. ೪೧೨ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.{{sfn|Mysore Gazette|1913}} ಅವರು ೨೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು{{efn|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನ ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಸಿವಿಲ್ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ, G.M. ಫೈಲ್ ಸಂ. ೨೪೯ of ೧೯೧೩-೧೪ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.|group=note}} ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.{{sfn|Mysore PWD Civil List|1912}} ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕೊರತೆ. ಆಮದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಸಿಗದಾದರೂ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದಿತ್ತು. ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಸುಣ್ಣದ ಸುರ್ಕಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ====ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು==== [[ಚಿತ್ರ:KRS_Dam_Principal_Officers_Plaque.png|thumb|right|280px|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಫಲಕ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.]] [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] (ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕಣ್ಣಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಫಲಕ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.{{efn|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಫಲಕ, ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ ಅವರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಲಕದಲ್ಲಿ: "Rajasabhabhushana Karpur Shrinivasa Rav, B.Sc., L.C.E. — Nov 1912 – Jun 1917." ಎಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.|group=note}} ====೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ==== ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವರ ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಡುವಣ ನದಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು' ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ಆದರೆ ಆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ೧೯೨೧ ರಿಂದ ೧೯೨೪ರ ವರೆಗೆ ಮದ್ರಾಸಿನ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕಡಂಬಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಎದುರು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಜೆ. ಹೌಲೇ, ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ), ಮತ್ತು ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಇದ್ದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ೨೦೨೪ರ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಕಡಂಬಿ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರನ್ನು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.'{{sfn|Ramakrishnan|2024|p=33}} ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೪ರಂದು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ ೧೨೪.೮೦ ಅಡಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ ೪೪,೮೨೭ ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಅಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನ ಎ.ಆರ್. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮತ್ತು ಕಡಂಬಿ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಜ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಡಿಯಾರ್ IV]] ಅವರಿಂದ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{efn|ದಕ್ಷಿಣಿ ಮರಾಠಿ ಅಡ್ಡ (೨೦೨೦) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Participants of the first Kannada Sahitya Parishat (Bangalore, 1915).jpg|thumb|right|280px|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ೩ ಮೇ ೧೯೧೫. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ ಐದನೆಯವರು) ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.]] ೩ ಮೇ ೧೯೧೫ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು [[ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ]], ಪಿ.ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ರಘುನಾಥ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] (ಕ.ಸಾ.ಪ.) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|Mysuru Mithra|2024}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೩೨ರ ತಮ್ಮ ನಿಧನದವರೆಗೆ — ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ — ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{sfn|KSP Website|2024}} ಅವರು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಸನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ಕಾಯಂ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿ ಅರಮನೆಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು; ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೬ರಂದು ಅರಮನೆ ₹೩೦,೦೦೦ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ₹೫,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು (ಪತ್ರ ಸಂ. ೫೮, ಟಿ. ತಂಬೂ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಹಿ).{{sfn|Ashwathanarayana|2015}} ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧ರಂದು ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಆಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಃ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು. ಕಟ್ಟಡ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಅದಕ್ಕೆ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Gundappa|1970}} [[ಚಿತ್ರ:Kannada Sahitya Parishat.JPG|thumb|right|280px|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ, ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶಾಶ್ವತ ಕಟ್ಟಡ.]] [[ಚಿತ್ರ:KSP_Foundation_Stone_Plaque_KSR_1931.png|thumb|right|280px|ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.]] ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ''ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.'{{sfn|Gundappa|1970}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{sfn|KSP Website|2024}} ==ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜೀವನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ವೆಂಕುಬಾಯಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಅವರು [[ಮಾಧ್ವ]] ವೈಷ್ಣವ ಮತಾನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ 'ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ಪಡೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}} ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ೧೨ ಮೇ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ (M.R.A.S.) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.{{sfn|JRAS|1914|p=820}} ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ — B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. — ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಹಾಕಿದ ಕ.ಸಾ.ಪ. ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.{{efn|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ.|group=note}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ==ನಿಧನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಪರಂಪರೆ== [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ — ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧,೪೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ನೀರು ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.{{sfn|The Hindu|2023}} ಅವರು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ತಂದ ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ ತನ್ನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಎಸ್. ಗುಹಾನ್ ವರ್ಣಿಸುವಂತೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ನಡುವೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.{{sfn|Guhan|1993|pp=18-22}} ಅವರು ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಬಡಾವಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಮೀರಿ ಹರಡಿತು. ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ಅವರು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಇಂದು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಹಾವೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೬ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.{{sfn|The Hindu KSP|2023}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist|group=note}} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಮೂಲಗಳು== ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | title = Mysore Public Works Department Civil List | year = 1912 | publisher = Government of Mysore | location = Mysore | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD Civil List|1912}} }} * {{cite book | title = Bombay University Calendar 1886 | year = 1886 | publisher = Thacker & Co. | location = Bombay | language = en | ref = {{sfnref|Bombay University Calendar|1886}} }} * {{cite web | title = Mysore Gazette, Notification No. 412: Appointment of Chief Engineer | work = The Mysore Gazette, January–October 1913 | date = July 1913 | publisher = Government Press | location = Bangalore | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.106560 | access-date = 7 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore Gazette|1913}} }} * {{cite web | title = Annual award of a prize of Rs. 100 by Mr. Karpur Srinivasa Rao | website = Karnataka State Archives, Bangalore (via archive.org) | date = September 1908 | url = https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrMTM4NTY4-RGVlcGFrMQ/page/n1/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Karnataka State Archives|1908}} }} * {{cite book | title = Yearly Promotion Recommendation Roll of the Engineer Establishment: Mr. Karpur Shrinivasarao, B.Sc., L.C.E., for the year ending 31 December 1913 | year = 1913 | publisher = General and Revenue Secretariat, Government of Mysore | location = Bangalore | type = Archival document. Karnataka State Archives, Bangalore. G.M. File No. 249 of 1913–14, Serial Nos. 1–2 | language = en | ref = {{sfnref|Promotion Roll|1913}} }} * {{cite web | title = Notes of the Quarter: Anniversary Meeting, 12 May 1914 | work = Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland | date = July 1914 | url = https://archive.org/details/dli.ministry.15625/page/819/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|JRAS|1914}} }} ===ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | last = Visvesvaraya | first = M. | year = 1951 | title = Memoirs of My Working Life | publisher = Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting | location = Delhi | url = https://archive.org/details/VisvesvarayaAutobiography | access-date = 7 April 2026 | language = en }} * {{cite book | title = History of the Mysore Public Works Department (1856–1956) | year = 1956 | publisher = Government Press | location = Bangalore | oclc = 569234854 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD History|1956}} }} * {{cite book | last = Gundappa | first = D. V. | author-link = ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ | year = 1970 | title = ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಸಂಪುಟ ೩: ಸಾಹಿತ್ಯೋಪಾಸಕರು | chapter = ಲೇಖನ ೧೨: ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨) | publisher = ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | chapter-url = https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 }} * {{cite book | last = Guhan | first = S. | year = 1993 | title = The Cauvery River Dispute: Towards Conciliation | publisher = Madras Institute of Development Studies in association with Frontline | location = Madras | isbn = 9788185966014 | language = en }} * {{cite book | last = Nair | first = Janaki | year = 2005 | title = The Promise of the Metropolis: Bangalore's Twentieth Century | publisher = Oxford University Press | location = New Delhi | isbn = 9780195672084 | language = en }} * {{cite book | last = Ashwathanarayana | first = G. | year = 2015 | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ೧೦೦: ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | isbn = 9788193077306 | language = kn }} * {{cite book | last = Ramakrishnan | first = T. | year = 2024 | title = Cauvery: A Long-Winded Dispute | publisher = The Hindu Group | location = Chennai | isbn = 9789393875969 | language = en }} * {{cite book | last = Satya | first = Gouri | year = 2025 | title = ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು | publisher = ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ | location = ಮೈಸೂರು | isbn = 9788198100092 | language = kn | pages = 162–167 }} : ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.'' * {{cite book | last = Chaturvedi | first = Hari Rao R. | title = Rajasabhabhushana Sri Karpur Srinivasa Rao: To My Knowledge | year = 2020 | type = Unpublished manuscript | language = en }} * {{cite news | title = KRS reaches maximum level, water security for Bengaluru ensured | work = The Hindu | date = 2023-08-20 | url = https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu|2023}} }} * {{cite news | title = 86th Kannada Sahitya Sammelana, Haveri | work = The Hindu | date = 2023-01-07 | url = https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu KSP|2023}} }} * {{cite web | title = Rajabhasha Bhushana Karpur Srinivasa Rao | website = Dakshini Marathi Adda | date = 2020 | url = https://www.dakshinimarathiadda.com/rajabhasha-bhushana-karpur-srinivas | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Dakshini MarathiAdda|2020}} }} ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" — ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ನೋಡಿ. ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖ.'' * {{cite web | title = ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು (About the Parishat) | website = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | url = https://kannadasahithyaparishattu.in/%e0%b2%a8%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae-%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%b7%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b3%81/ | language = kn | access-date = 28 April 2026 | ref = {{sfnref|KSP Website|2024}} }} * {{cite web | title = Birth of Kannada Sahitya Parishat | website = Star of Mysore | date = 2015 | url = https://starofmysore.com/birth-kannada-sahitya-parishat/ | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Star of Mysore|2015}} }} * {{cite news | title = ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು: ರಾಜಸಭಾ ಭೂಷಣ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | work = ಮೈಸೂರು ಮಿತ್ರ | date = 2024-07-07 | language = kn | ref = {{sfnref|Mysuru Mithra|2024}} }} * {{cite web | title = Dr. D.V. Gundappa (Scholar and Journalist) | website = Indian Philatelics | url = https://www.indianphilatelics.com/stamps/commemorative-stamps/1987-1988/item/8343-dr-dv-gundappa-scholar-and-journalist-click-for-stamp-information.html | access-date = 8 May 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Indian Philatelics|1988}} }} ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಫೋಲ್ಡರ್ ಆಧರಿಸಿ. * {{cite book | last = Srinivasa Rao | first = S. V. | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರು | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | ref = {{sfnref|SV Srinivasa Rao}} }} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] * [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨)] — ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಪ್ರಬಂಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ, Prekshaa.in. [[ವರ್ಗ:೧೮೬೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೨ ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] jbjljlp1jqxx7yhhavw1t53opz4tuvg 1373203 1373202 2026-05-12T04:04:16Z PrasannaKUSA 98856 1373203 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | image = Karpur_Srinivasa_Rao_portrait.jpg | image_caption = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್, ಅಂದಾಜು ೧೯೨೦ರ ದಶಕ | birth_date = {{birth date|1863|7|27|df=y}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|1932|6|2|1863|7|27|df=y}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ | known_for = ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್; [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟು]]; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ; [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕ.ಸಾ.ಪ.]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು | awards = ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ (ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ); ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ; M.R.A.S. (೧೯೧೪) | spouse = ವೆಂಕುಬಾಯಿ | children = ೬ (ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ) | father = ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ | mother = ಜೀವುಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ }} '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' (ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ;{{efn|'ಶ್ರೀನಿವಾಸ' ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತ [[ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ (೧೮೮೬–೮೭), ದಿವಾನರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್, ಫೈಲ್ ಸಂ. ೫೯೧) ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಫಲಕ ('ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್' ಎಂದು) — ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.|group=note}} ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ – ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨), B.Sc., L.C.E., M.R.A.S., ಒಬ್ಬ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ (೧೯೧೨–೧೯೧೭) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದದ್ದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು; ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದದ್ದು. [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] (೧೮೮೭–೧೯೭೫), ಕನ್ನಡ ಕವಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು,{{sfn|Indian Philatelics|1988}} ತಮ್ಮ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಎಂಬ ನೆನಪಿನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 'ಹರ್ಕ್ಯುಲಿಯನ್' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.{{sfn|Gundappa|1970}} ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ ಗೌರಿ ಸತ್ಯ ಅವರು ''ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು'' (ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೨೫) ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ, ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನೇತೃತ್ವ ಕುರಿತು ಆರು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}}{{efn|ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ — ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕ.ಸಾ.ಪ. ಫಲಕಗಳು, ಬಡ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರ ಪ್ರಬಂಧ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ರಂದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್. 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ವಂಶನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೀಗಿದೆ: ಪೂರ್ವಿಕರು ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಅಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ತನಕ ಉಂಡೆ ಕರ್ಪೂರ ಉರಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ ವಂಶಕ್ಕೆ 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾತಕ (B.Sc.) ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯ ಸಾಯನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿ (L.C.E.) ಪಡೆದರು. ೧೮೮೬–೮೭ರ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮ್‌ಶೇಟ್‌ಜಿ ದೊರಾಬ್‌ಜಿ ನಾಗೊಂವ್‌ವಾಲಾ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು — ಆ ವರ್ಷ ಆ ಬಗೆಯ ಏಕೈಕ ಬಹುಮಾನ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Bombay University Calendar|1886}} ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] (ಸರ್ ಎಂ.ವಿ.) ಅವರೂ ಇದ್ದರು; ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Gundappa|1970}} ==ವೃತ್ತಿ== ===ಮುಂಬೈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (೧೮೮೭–೧೯೧೨)=== ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೭ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮುಂಬೈ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಸೇರಿದರು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುಣೆ, ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ನಾಶಿಕ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದರು. ಪುಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಡಕ್‌ವಾಸ್ಲಾ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಿಂಧ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು; ಅಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್ ಜಲ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಶೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=28}} ಇದೇ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ [[ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ವಡಿಯರ್]] ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ]] ಬಡಾವಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು — ನಗರದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ವಸತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿವೇಶನಗಳ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು. ನಗರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ನೇರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ===ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ (೧೯೧೨–೧೯೧೭)=== ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾದಾಗ, ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಕರೆದರು. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಕೋರಿದೆ. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ.'{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=48}} ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯ ಅಧಿಕೃತ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ನೇಮಕ 'ಕಾವೇರಿ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ದಿವಾನ, ಸರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ' ಆಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ನೇಮಕ ಜುಲೈ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂ. ೪೧೨ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.{{sfn|Mysore Gazette|1913}} ಅವರು ೨೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು{{efn|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನ ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಸಿವಿಲ್ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ, G.M. ಫೈಲ್ ಸಂ. ೨೪೯ of ೧೯೧೩-೧೪ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.|group=note}} ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.{{sfn|Mysore PWD Civil List|1912}} ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕೊರತೆ. ಆಮದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಸಿಗದಾದರೂ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದಿತ್ತು. ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಸುಣ್ಣದ ಸುರ್ಕಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ====ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು==== [[ಚಿತ್ರ:KRS_Dam_Principal_Officers_Plaque.png|thumb|right|280px|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಫಲಕ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.]] [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] (ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕಣ್ಣಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಫಲಕ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.{{efn|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಫಲಕ, ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ ಅವರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಲಕದಲ್ಲಿ: "Rajasabhabhushana Karpur Shrinivasa Rav, B.Sc., L.C.E. — Nov 1912 – Jun 1917." ಎಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.|group=note}} ====೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ==== ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವರ ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಡುವಣ ನದಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು' ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ಆದರೆ ಆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ೧೯೨೧ ರಿಂದ ೧೯೨೪ರ ವರೆಗೆ ಮದ್ರಾಸಿನ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕಡಂಬಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಎದುರು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಜೆ. ಹೌಲೇ, ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ), ಮತ್ತು ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಇದ್ದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ೨೦೨೪ರ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಕಡಂಬಿ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರನ್ನು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.'{{sfn|Ramakrishnan|2024|p=33}} ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೪ರಂದು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ ೧೨೪.೮೦ ಅಡಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ ೪೪,೮೨೭ ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಅಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನ ಎ.ಆರ್. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮತ್ತು ಕಡಂಬಿ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಜ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಡಿಯಾರ್ IV]] ಅವರಿಂದ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{efn|ದಕ್ಷಿಣಿ ಮರಾಠಿ ಅಡ್ಡ (೨೦೨೦) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Participants of the first Kannada Sahitya Parishat (Bangalore, 1915).jpg|thumb|right|280px|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ೩ ಮೇ ೧೯೧೫. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ ಐದನೆಯವರು) ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.]] ೩ ಮೇ ೧೯೧೫ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು [[ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ]], ಪಿ.ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ರಘುನಾಥ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] (ಕ.ಸಾ.ಪ.) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|Mysuru Mithra|2024}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೩೨ರ ತಮ್ಮ ನಿಧನದವರೆಗೆ — ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ — ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{sfn|KSP Website|2024}} ಅವರು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಸನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ಕಾಯಂ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿ ಅರಮನೆಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು; ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೬ರಂದು ಅರಮನೆ ₹೩೦,೦೦೦ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ₹೫,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು (ಪತ್ರ ಸಂ. ೫೮, ಟಿ. ತಂಬೂ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಹಿ).{{sfn|Ashwathanarayana|2015}} ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧ರಂದು ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಆಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಃ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು. ಕಟ್ಟಡ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಅದಕ್ಕೆ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Gundappa|1970}} [[ಚಿತ್ರ:Kannada Sahitya Parishat.JPG|thumb|right|280px|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ, ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶಾಶ್ವತ ಕಟ್ಟಡ.]] [[ಚಿತ್ರ:KSP_Foundation_Stone_Plaque_KSR_1931.png|thumb|right|280px|ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.]] ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ''ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.'{{sfn|Gundappa|1970}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{sfn|KSP Website|2024}} ==ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜೀವನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ವೆಂಕುಬಾಯಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಅವರು [[ಮಾಧ್ವ]] ವೈಷ್ಣವ ಮತಾನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ 'ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ಪಡೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}} ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ೧೨ ಮೇ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ (M.R.A.S.) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.{{sfn|JRAS|1914|p=820}} ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ — B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. — ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಹಾಕಿದ ಕ.ಸಾ.ಪ. ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.{{efn|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ.|group=note}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ==ನಿಧನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಪರಂಪರೆ== [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ — ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧,೪೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ನೀರು ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.{{sfn|The Hindu|2023}} ಅವರು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ತಂದ ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ ತನ್ನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಎಸ್. ಗುಹಾನ್ ವರ್ಣಿಸುವಂತೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ನಡುವೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.{{sfn|Guhan|1993|pp=18-22}} ಅವರು ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಬಡಾವಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಮೀರಿ ಹರಡಿತು. ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ಅವರು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಇಂದು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಹಾವೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೬ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.{{sfn|The Hindu KSP|2023}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist|group=note}} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಮೂಲಗಳು== ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | title = Mysore Public Works Department Civil List | year = 1912 | publisher = Government of Mysore | location = Mysore | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD Civil List|1912}} }} * {{cite book | title = Bombay University Calendar 1886 | year = 1886 | publisher = Thacker & Co. | location = Bombay | language = en | ref = {{sfnref|Bombay University Calendar|1886}} }} * {{cite web | title = Mysore Gazette, Notification No. 412: Appointment of Chief Engineer | work = The Mysore Gazette, January–October 1913 | date = July 1913 | publisher = Government Press | location = Bangalore | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.106560 | access-date = 7 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore Gazette|1913}} }} * {{cite web | title = Annual award of a prize of Rs. 100 by Mr. Karpur Srinivasa Rao | website = Karnataka State Archives, Bangalore (via archive.org) | date = September 1908 | url = https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrMTM4NTY4-RGVlcGFrMQ/page/n1/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Karnataka State Archives|1908}} }} * {{cite book | title = Yearly Promotion Recommendation Roll of the Engineer Establishment: Mr. Karpur Shrinivasarao, B.Sc., L.C.E., for the year ending 31 December 1913 | year = 1913 | publisher = General and Revenue Secretariat, Government of Mysore | location = Bangalore | type = Archival document. Karnataka State Archives, Bangalore. G.M. File No. 249 of 1913–14, Serial Nos. 1–2 | language = en | ref = {{sfnref|Promotion Roll|1913}} }} * {{cite web | title = Notes of the Quarter: Anniversary Meeting, 12 May 1914 | work = Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland | date = July 1914 | url = https://archive.org/details/dli.ministry.15625/page/819/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|JRAS|1914}} }} ===ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | last = Visvesvaraya | first = M. | year = 1951 | title = Memoirs of My Working Life | publisher = Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting | location = Delhi | url = https://archive.org/details/VisvesvarayaAutobiography | access-date = 7 April 2026 | language = en }} * {{cite book | title = History of the Mysore Public Works Department (1856–1956) | year = 1956 | publisher = Government Press | location = Bangalore | oclc = 569234854 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD History|1956}} }} * {{cite book | last = Gundappa | first = D. V. | author-link = ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ | year = 1970 | title = ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಸಂಪುಟ ೩: ಸಾಹಿತ್ಯೋಪಾಸಕರು | chapter = ಲೇಖನ ೧೨: ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨) | publisher = ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | chapter-url = https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 }} * {{cite book | last = Guhan | first = S. | year = 1993 | title = The Cauvery River Dispute: Towards Conciliation | publisher = Madras Institute of Development Studies in association with Frontline | location = Madras | isbn = 9788185966014 | language = en }} * {{cite book | last = Nair | first = Janaki | year = 2005 | title = The Promise of the Metropolis: Bangalore's Twentieth Century | publisher = Oxford University Press | location = New Delhi | isbn = 9780195672084 | language = en }} * {{cite book | last = Ashwathanarayana | first = G. | year = 2015 | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ೧೦೦: ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | isbn = 9788193077306 | language = kn }} * {{cite book | last = Ramakrishnan | first = T. | year = 2024 | title = Cauvery: A Long-Winded Dispute | publisher = The Hindu Group | location = Chennai | isbn = 9789393875969 | language = en }} * {{cite book | last = Satya | first = Gouri | year = 2025 | title = ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು | publisher = ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ | location = ಮೈಸೂರು | isbn = 9788198100092 | language = kn | pages = 162–167 }} : ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.'' * {{cite book | last = Chaturvedi | first = Hari Rao R. | title = Rajasabhabhushana Sri Karpur Srinivasa Rao: To My Knowledge | year = 2020 | type = Unpublished manuscript | language = en }} * {{cite news | title = KRS reaches maximum level, water security for Bengaluru ensured | work = The Hindu | date = 2023-08-20 | url = https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu|2023}} }} * {{cite news | title = 86th Kannada Sahitya Sammelana, Haveri | work = The Hindu | date = 2023-01-07 | url = https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu KSP|2023}} }} * {{cite web | title = Rajabhasha Bhushana Karpur Srinivasa Rao | website = Dakshini Marathi Adda | date = 2020 | url = https://www.dakshinimarathiadda.com/rajabhasha-bhushana-karpur-srinivas | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Dakshini MarathiAdda|2020}} }} ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" — ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ನೋಡಿ. ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖ.'' * {{cite web | title = ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು (About the Parishat) | website = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | url = https://kannadasahithyaparishattu.in/%e0%b2%a8%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae-%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%b7%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b3%81/ | language = kn | access-date = 28 April 2026 | ref = {{sfnref|KSP Website|2024}} }} * {{cite web | title = Birth of Kannada Sahitya Parishat | website = Star of Mysore | date = 2015 | url = https://starofmysore.com/birth-kannada-sahitya-parishat/ | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Star of Mysore|2015}} }} * {{cite news | title = ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು: ರಾಜಸಭಾ ಭೂಷಣ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | work = ಮೈಸೂರು ಮಿತ್ರ | date = 2024-07-07 | language = kn | ref = {{sfnref|Mysuru Mithra|2024}} }} * {{cite web | title = Dr. D.V. Gundappa (Scholar and Journalist) | website = Indian Philatelics | url = https://www.indianphilatelics.com/stamps/commemorative-stamps/1987-1988/item/8343-dr-dv-gundappa-scholar-and-journalist-click-for-stamp-information.html | access-date = 8 May 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Indian Philatelics|1988}} }} ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಫೋಲ್ಡರ್ ಆಧರಿಸಿ. * {{cite book | last = Srinivasa Rao | first = S. V. | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರು | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | ref = {{sfnref|SV Srinivasa Rao}} }} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] * [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨)] — ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಪ್ರಬಂಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ, Prekshaa.in. [[ವರ್ಗ:೧೮೬೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೨ ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] 3kzeq5ospq0crlldev1unkozatf8vfm 1373204 1373203 2026-05-12T04:08:13Z PrasannaKUSA 98856 1373204 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | image = Karpur_Srinivasa_Rao_portrait.jpg | image_caption = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್, ಅಂದಾಜು ೧೯೨೦ರ ದಶಕ | birth_date = {{birth date|1863|7|27|df=y}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|1932|6|2|1863|7|27|df=y}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ | known_for = ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್; [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟು]]; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ; [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕ.ಸಾ.ಪ.]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು | awards = ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ (ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ); ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ; M.R.A.S. (೧೯೧೪) | spouse = ವೆಂಕುಬಾಯಿ | children = ೬ (ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ) | father = ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ | mother = ಜೀವುಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ }} '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' (ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ;{{efn|'ಶ್ರೀನಿವಾಸ' ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತ [[ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ (೧೮೮೬–೮೭), ದಿವಾನರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್, ಫೈಲ್ ಸಂ. ೫೯೧) ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಫಲಕ ('ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್' ಎಂದು) — ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.|group=note}} ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ – ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨), B.Sc., L.C.E., M.R.A.S., ಒಬ್ಬ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ (೧೯೧೨–೧೯೧೭) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದದ್ದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು; ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದದ್ದು. [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] (೧೮೮೭–೧೯೭೫), ಕನ್ನಡ ಕವಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು,{{sfn|Indian Philatelics|1988}} ತಮ್ಮ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಎಂಬ ನೆನಪಿನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 'ಹರ್ಕ್ಯುಲಿಯನ್' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.{{sfn|Gundappa|1970}} ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ ಗೌರಿ ಸತ್ಯ ಅವರು ''ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು'' (ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೨೫) ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ, ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನೇತೃತ್ವ ಕುರಿತು ಆರು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}}{{efn|ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ — ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕ.ಸಾ.ಪ. ಫಲಕಗಳು, ಬಡ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರ ಪ್ರಬಂಧ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ರಂದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್. 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ವಂಶನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೀಗಿದೆ: ಪೂರ್ವಿಕರು ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಅಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ತನಕ ಉಂಡೆ ಕರ್ಪೂರ ಉರಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ ವಂಶಕ್ಕೆ 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾತಕ (B.Sc.) ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯ ಸಾಯನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿ (L.C.E.) ಪಡೆದರು. ೧೮೮೬–೮೭ರ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮ್‌ಶೇಟ್‌ಜಿ ದೊರಾಬ್‌ಜಿ ನಾಗೊಂವ್‌ವಾಲಾ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು — ಆ ವರ್ಷ ಆ ಬಗೆಯ ಏಕೈಕ ಬಹುಮಾನ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Bombay University Calendar|1886}} ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] (ಸರ್ ಎಂ.ವಿ.) ಅವರೂ ಇದ್ದರು; ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Gundappa|1970}} ==ವೃತ್ತಿ== ===ಮುಂಬೈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (೧೮೮೭–೧೯೧೨)=== ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೭ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮುಂಬೈ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಸೇರಿದರು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುಣೆ, ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ನಾಶಿಕ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದರು. ಪುಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಡಕ್‌ವಾಸ್ಲಾ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಿಂಧ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು; ಅಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್ ಜಲ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಶೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=28}} ಇದೇ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ವಡಿಯರ್ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ ಬಡಾವಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು — ನಗರದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ವಸತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿವೇಶನಗಳ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು. ನಗರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ನೇರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ===ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ (೧೯೧೨–೧೯೧೭)=== ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾದಾಗ, ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಕರೆದರು. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಕೋರಿದೆ. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ.'{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=48}} ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯ ಅಧಿಕೃತ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ನೇಮಕ 'ಕಾವೇರಿ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ದಿವಾನ, ಸರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ' ಆಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ನೇಮಕ ಜುಲೈ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂ. ೪೧೨ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.{{sfn|Mysore Gazette|1913}} ಅವರು ೨೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು{{efn|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನ ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಸಿವಿಲ್ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ, G.M. ಫೈಲ್ ಸಂ. ೨೪೯ of ೧೯೧೩-೧೪ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.|group=note}} ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.{{sfn|Mysore PWD Civil List|1912}} ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕೊರತೆ. ಆಮದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಸಿಗದಾದರೂ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದಿತ್ತು. ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಸುಣ್ಣದ ಸುರ್ಕಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ====ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು==== [[ಚಿತ್ರ:KRS_Dam_Principal_Officers_Plaque.png|thumb|right|280px|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಫಲಕ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.]] [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] (ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕಣ್ಣಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಫಲಕ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.{{efn|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಫಲಕ, ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ ಅವರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಲಕದಲ್ಲಿ: "Rajasabhabhushana Karpur Shrinivasa Rav, B.Sc., L.C.E. — Nov 1912 – Jun 1917." ಎಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.|group=note}} ====೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ==== ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವರ ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಡುವಣ ನದಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು' ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ಆದರೆ ಆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ೧೯೨೧ ರಿಂದ ೧೯೨೪ರ ವರೆಗೆ ಮದ್ರಾಸಿನ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕಡಂಬಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಎದುರು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಜೆ. ಹೌಲೇ, ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ), ಮತ್ತು ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಇದ್ದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ೨೦೨೪ರ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಕಡಂಬಿ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರನ್ನು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.'{{sfn|Ramakrishnan|2024|p=33}} ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೪ರಂದು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ ೧೨೪.೮೦ ಅಡಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ ೪೪,೮೨೭ ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಅಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನ ಎ.ಆರ್. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮತ್ತು ಕಡಂಬಿ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಜ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಡಿಯಾರ್ IV]] ಅವರಿಂದ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{efn|ದಕ್ಷಿಣಿ ಮರಾಠಿ ಅಡ್ಡ (೨೦೨೦) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Participants of the first Kannada Sahitya Parishat (Bangalore, 1915).jpg|thumb|right|280px|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ೩ ಮೇ ೧೯೧೫. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ ಐದನೆಯವರು) ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.]] ೩ ಮೇ ೧೯೧೫ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ, ಪಿ.ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ರಘುನಾಥ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] (ಕ.ಸಾ.ಪ.) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|Mysuru Mithra|2024}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೩೨ರ ತಮ್ಮ ನಿಧನದವರೆಗೆ — ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ — ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{sfn|KSP Website|2024}} ಅವರು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಸನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ಕಾಯಂ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿ ಅರಮನೆಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು; ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೬ರಂದು ಅರಮನೆ ₹೩೦,೦೦೦ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ₹೫,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು (ಪತ್ರ ಸಂ. ೫೮, ಟಿ. ತಂಬೂ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಹಿ).{{sfn|Ashwathanarayana|2015}} ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧ರಂದು ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಆಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಃ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು. ಕಟ್ಟಡ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಅದಕ್ಕೆ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Gundappa|1970}} [[ಚಿತ್ರ:Kannada Sahitya Parishat.JPG|thumb|right|280px|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ, ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶಾಶ್ವತ ಕಟ್ಟಡ.]] [[ಚಿತ್ರ:KSP_Foundation_Stone_Plaque_KSR_1931.png|thumb|right|280px|ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.]] ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ''ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.'{{sfn|Gundappa|1970}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{sfn|KSP Website|2024}} ==ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜೀವನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ವೆಂಕುಬಾಯಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಅವರು ಮಾಧ್ವ ವೈಷ್ಣವ ಮತಾನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ 'ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ಪಡೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}} ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ೧೨ ಮೇ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ (M.R.A.S.) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.{{sfn|JRAS|1914|p=820}} ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ — B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. — ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಹಾಕಿದ ಕ.ಸಾ.ಪ. ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.{{efn|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ.|group=note}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ==ನಿಧನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಪರಂಪರೆ== [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ — ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧,೪೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ನೀರು ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.{{sfn|The Hindu|2023}} ಅವರು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ತಂದ ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ ತನ್ನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಎಸ್. ಗುಹಾನ್ ವರ್ಣಿಸುವಂತೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ನಡುವೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.{{sfn|Guhan|1993|pp=18-22}} ಅವರು ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಬಡಾವಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಮೀರಿ ಹರಡಿತು. ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ಅವರು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಇಂದು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಹಾವೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೬ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.{{sfn|The Hindu KSP|2023}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist|group=note}} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಮೂಲಗಳು== ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | title = Mysore Public Works Department Civil List | year = 1912 | publisher = Government of Mysore | location = Mysore | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD Civil List|1912}} }} * {{cite book | title = Bombay University Calendar 1886 | year = 1886 | publisher = Thacker & Co. | location = Bombay | language = en | ref = {{sfnref|Bombay University Calendar|1886}} }} * {{cite web | title = Mysore Gazette, Notification No. 412: Appointment of Chief Engineer | work = The Mysore Gazette, January–October 1913 | date = July 1913 | publisher = Government Press | location = Bangalore | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.106560 | access-date = 7 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore Gazette|1913}} }} * {{cite web | title = Annual award of a prize of Rs. 100 by Mr. Karpur Srinivasa Rao | website = Karnataka State Archives, Bangalore (via archive.org) | date = September 1908 | url = https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrMTM4NTY4-RGVlcGFrMQ/page/n1/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Karnataka State Archives|1908}} }} * {{cite book | title = Yearly Promotion Recommendation Roll of the Engineer Establishment: Mr. Karpur Shrinivasarao, B.Sc., L.C.E., for the year ending 31 December 1913 | year = 1913 | publisher = General and Revenue Secretariat, Government of Mysore | location = Bangalore | type = Archival document. Karnataka State Archives, Bangalore. G.M. File No. 249 of 1913–14, Serial Nos. 1–2 | language = en | ref = {{sfnref|Promotion Roll|1913}} }} * {{cite web | title = Notes of the Quarter: Anniversary Meeting, 12 May 1914 | work = Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland | date = July 1914 | url = https://archive.org/details/dli.ministry.15625/page/819/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|JRAS|1914}} }} ===ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | last = Visvesvaraya | first = M. | year = 1951 | title = Memoirs of My Working Life | publisher = Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting | location = Delhi | url = https://archive.org/details/VisvesvarayaAutobiography | access-date = 7 April 2026 | language = en }} * {{cite book | title = History of the Mysore Public Works Department (1856–1956) | year = 1956 | publisher = Government Press | location = Bangalore | oclc = 569234854 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD History|1956}} }} * {{cite book | last = Gundappa | first = D. V. | author-link = ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ | year = 1970 | title = ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಸಂಪುಟ ೩: ಸಾಹಿತ್ಯೋಪಾಸಕರು | chapter = ಲೇಖನ ೧೨: ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨) | publisher = ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | chapter-url = https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 }} * {{cite book | last = Guhan | first = S. | year = 1993 | title = The Cauvery River Dispute: Towards Conciliation | publisher = Madras Institute of Development Studies in association with Frontline | location = Madras | isbn = 9788185966014 | language = en }} * {{cite book | last = Nair | first = Janaki | year = 2005 | title = The Promise of the Metropolis: Bangalore's Twentieth Century | publisher = Oxford University Press | location = New Delhi | isbn = 9780195672084 | language = en }} * {{cite book | last = Ashwathanarayana | first = G. | year = 2015 | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ೧೦೦: ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | isbn = 9788193077306 | language = kn }} * {{cite book | last = Ramakrishnan | first = T. | year = 2024 | title = Cauvery: A Long-Winded Dispute | publisher = The Hindu Group | location = Chennai | isbn = 9789393875969 | language = en }} * {{cite book | last = Satya | first = Gouri | year = 2025 | title = ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು | publisher = ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ | location = ಮೈಸೂರು | isbn = 9788198100092 | language = kn | pages = 162–167 }} : ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.'' * {{cite book | last = Chaturvedi | first = Hari Rao R. | title = Rajasabhabhushana Sri Karpur Srinivasa Rao: To My Knowledge | year = 2020 | type = Unpublished manuscript | language = en }} * {{cite news | title = KRS reaches maximum level, water security for Bengaluru ensured | work = The Hindu | date = 2023-08-20 | url = https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu|2023}} }} * {{cite news | title = 86th Kannada Sahitya Sammelana, Haveri | work = The Hindu | date = 2023-01-07 | url = https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu KSP|2023}} }} * {{cite web | title = Rajabhasha Bhushana Karpur Srinivasa Rao | website = Dakshini Marathi Adda | date = 2020 | url = https://www.dakshinimarathiadda.com/rajabhasha-bhushana-karpur-srinivas | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Dakshini MarathiAdda|2020}} }} ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" — ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ನೋಡಿ. ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖ.'' * {{cite web | title = ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು (About the Parishat) | website = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | url = https://kannadasahithyaparishattu.in/%e0%b2%a8%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae-%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%b7%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b3%81/ | language = kn | access-date = 28 April 2026 | ref = {{sfnref|KSP Website|2024}} }} * {{cite web | title = Birth of Kannada Sahitya Parishat | website = Star of Mysore | date = 2015 | url = https://starofmysore.com/birth-kannada-sahitya-parishat/ | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Star of Mysore|2015}} }} * {{cite news | title = ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು: ರಾಜಸಭಾ ಭೂಷಣ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | work = ಮೈಸೂರು ಮಿತ್ರ | date = 2024-07-07 | language = kn | ref = {{sfnref|Mysuru Mithra|2024}} }} * {{cite web | title = Dr. D.V. Gundappa (Scholar and Journalist) | website = Indian Philatelics | url = https://www.indianphilatelics.com/stamps/commemorative-stamps/1987-1988/item/8343-dr-dv-gundappa-scholar-and-journalist-click-for-stamp-information.html | access-date = 8 May 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Indian Philatelics|1988}} }} ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಫೋಲ್ಡರ್ ಆಧರಿಸಿ. * {{cite book | last = Srinivasa Rao | first = S. V. | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರು | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | ref = {{sfnref|SV Srinivasa Rao}} }} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] * [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨)] — ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಪ್ರಬಂಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ, Prekshaa.in. [[ವರ್ಗ:೧೮೬೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೨ ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] oz792pd3x5c8u5uxhj8yz24glnnapzt 1373205 1373204 2026-05-12T04:10:49Z PrasannaKUSA 98856 1373205 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | image = Karpur_Srinivasa_Rao_portrait.jpg | image_caption = ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್, ಅಂದಾಜು ೧೯೨೦ರ ದಶಕ | birth_date = {{birth date|1863|7|27|df=y}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|1932|6|2|1863|7|27|df=y}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ | known_for = ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್; [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟು]]; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ; [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕ.ಸಾ.ಪ.]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು | awards = ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ (ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ); ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ; M.R.A.S. (೧೯೧೪) | spouse = ವೆಂಕುಬಾಯಿ | children = ೬ (ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ, ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ) | father = ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್ | mother = ಜೀವುಬಾಯಿ ಕರ್ಪೂರ }} '''ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್''' (ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ – ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨), B.Sc., L.C.E., M.R.A.S., ಒಬ್ಬ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ (೧೯೧೨–೧೯೧೭) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದದ್ದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು; ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]]ದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದದ್ದು. [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] (೧೮೮೭–೧೯೭೫), ಕನ್ನಡ ಕವಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು,{{sfn|Indian Philatelics|1988}} ತಮ್ಮ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಎಂಬ ನೆನಪಿನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 'ಹರ್ಕ್ಯುಲಿಯನ್' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.{{sfn|Gundappa|1970}} ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ ಗೌರಿ ಸತ್ಯ ಅವರು ''ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು'' (ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೨೫) ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ, ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನೇತೃತ್ವ ಕುರಿತು ಆರು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}}{{efn|ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ — ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕ.ಸಾ.ಪ. ಫಲಕಗಳು, ಬಡ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಯವರ ಪ್ರಬಂಧ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨೭ ಜುಲೈ ೧೮೬೩ರಂದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್. 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ವಂಶನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೀಗಿದೆ: ಪೂರ್ವಿಕರು ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಅಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ತನಕ ಉಂಡೆ ಕರ್ಪೂರ ಉರಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ ವಂಶಕ್ಕೆ 'ಕರ್ಪೂರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾತಕ (B.Sc.) ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯ ಸಾಯನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿ (L.C.E.) ಪಡೆದರು. ೧೮೮೬–೮೭ರ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮ್‌ಶೇಟ್‌ಜಿ ದೊರಾಬ್‌ಜಿ ನಾಗೊಂವ್‌ವಾಲಾ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು — ಆ ವರ್ಷ ಆ ಬಗೆಯ ಏಕೈಕ ಬಹುಮಾನ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Bombay University Calendar|1886}} ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] (ಸರ್ ಎಂ.ವಿ.) ಅವರೂ ಇದ್ದರು; ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Gundappa|1970}} ==ವೃತ್ತಿ== ===ಮುಂಬೈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (೧೮೮೭–೧೯೧೨)=== ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೭ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮುಂಬೈ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಸೇರಿದರು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುಣೆ, ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ನಾಶಿಕ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದರು. ಪುಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಡಕ್‌ವಾಸ್ಲಾ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಸಿಂಧ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು; ಅಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕೂರ್ ಜಲ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಶೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=28}} ಇದೇ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ವಡಿಯರ್ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ ಬಡಾವಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು — ನಗರದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ವಸತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿವೇಶನಗಳ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು. ನಗರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ನೇರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ===ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ (೧೯೧೨–೧೯೧೭)=== ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾದಾಗ, ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಕರೆದರು. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಕೋರಿದೆ. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ.'{{sfn|Visvesvaraya|1951|p=48}} ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ.ಯ ಅಧಿಕೃತ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ನೇಮಕ 'ಕಾವೇರಿ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ದಿವಾನ, ಸರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ' ಆಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ನೇಮಕ ಜುಲೈ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂ. ೪೧೨ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.{{sfn|Mysore Gazette|1913}} ಅವರು ೨೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು{{efn|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನ ಮೈಸೂರು ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಸಿವಿಲ್ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ, G.M. ಫೈಲ್ ಸಂ. ೨೪೯ of ೧೯೧೩-೧೪ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.|group=note}} ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.{{sfn|Mysore PWD Civil List|1912}} ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕೊರತೆ. ಆಮದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಸಿಗದಾದರೂ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದಿತ್ತು. ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಸುಣ್ಣದ ಸುರ್ಕಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ====ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು==== [[ಚಿತ್ರ:KRS_Dam_Principal_Officers_Plaque.png|thumb|right|280px|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಫಲಕ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.]] [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] (ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕಣ್ಣಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Mysore PWD History|1956|p=115}} ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಫಲಕ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ರ ವರೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ.{{efn|ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಫಲಕ, ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ ಅವರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಲಕದಲ್ಲಿ: "Rajasabhabhushana Karpur Shrinivasa Rav, B.Sc., L.C.E. — Nov 1912 – Jun 1917." ಎಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.|group=note}} ====೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ==== ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವರ ಬಡ್ತಿ ಶಿಫಾರಸು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಡುವಣ ನದಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು' ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Promotion Roll|1913}} ಆದರೆ ಆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ೧೯೨೧ ರಿಂದ ೧೯೨೪ರ ವರೆಗೆ ಮದ್ರಾಸಿನ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕಡಂಬಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಎದುರು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಜೆ. ಹೌಲೇ, ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ), ಮತ್ತು ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಇದ್ದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ೨೦೨೪ರ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಕಡಂಬಿ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರನ್ನು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.'{{sfn|Ramakrishnan|2024|p=33}} ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೪ರಂದು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ ೧೨೪.೮೦ ಅಡಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ ೪೪,೮೨೭ ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಅಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನ ಎ.ಆರ್. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮತ್ತು ಕಡಂಬಿ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಡಿಯಾರ್ IV ಅವರಿಂದ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{efn|ದಕ್ಷಿಣಿ ಮರಾಠಿ ಅಡ್ಡ (೨೦೨೦) ಬಿರುದನ್ನು 'ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ' ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ 'ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ' ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.|group=note}} ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Participants of the first Kannada Sahitya Parishat (Bangalore, 1915).jpg|thumb|right|280px|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ೩ ಮೇ ೧೯೧೫. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ ಐದನೆಯವರು) ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.]] ೩ ಮೇ ೧೯೧೫ರಂದು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ, ಪಿ.ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ರಘುನಾಥ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] (ಕ.ಸಾ.ಪ.) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|Mysuru Mithra|2024}}{{sfn|Satya|2025|pp=162-167}} ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೩೨ರ ತಮ್ಮ ನಿಧನದವರೆಗೆ — ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ — ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}}{{sfn|KSP Website|2024}} ಅವರು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಸನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Star of Mysore|2015}}{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ಕಾಯಂ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿ ಅರಮನೆಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು; ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೨೬ರಂದು ಅರಮನೆ ₹೩೦,೦೦೦ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ಪೈಕಿ ₹೫,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು (ಪತ್ರ ಸಂ. ೫೮, ಟಿ. ತಂಬೂ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಹಿ).{{sfn|Ashwathanarayana|2015}} ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧ರಂದು ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಆಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಃ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು. ಕಟ್ಟಡ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಅದಕ್ಕೆ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Gundappa|1970}} [[ಚಿತ್ರ:Kannada Sahitya Parishat.JPG|thumb|right|280px|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರ, ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶಾಶ್ವತ ಕಟ್ಟಡ.]] [[ಚಿತ್ರ:KSP_Foundation_Stone_Plaque_KSR_1931.png|thumb|right|280px|ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೧. ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.]] ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರು ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ''ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: 'ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.'{{sfn|Gundappa|1970}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{sfn|KSP Website|2024}} ==ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜೀವನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ವೆಂಕುಬಾಯಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಕರ್ಪೂರ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಗೋವಿಂದರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಶೇಷಿಬಾಯಿ, ಅಂಬಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿಬಾಯಿ.{{sfn|Chaturvedi|2020}} ಅವರು ಮಾಧ್ವ ವೈಷ್ಣವ ಮತಾನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ 'ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ' ಬಿರುದು ಪಡೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Dakshini MarathiAdda|2020}} ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ೧೨ ಮೇ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ (M.R.A.S.) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.{{sfn|JRAS|1914|p=820}} ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಪದ ಪ್ರಮಾಣ — B.Sc., L.C.E., M.R.A.S. — ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಹಾಕಿದ ಕ.ಸಾ.ಪ. ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.{{efn|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಫಲಕ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಪ್ರಸನ್ನ ಕರ್ಪೂರ.|group=note}} ಕ.ಸಾ.ಪ.ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.{{sfn|SV Srinivasa Rao}} ==ನಿಧನ== ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ೨ ಜೂನ್ ೧೯೩೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಪರಂಪರೆ== [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ — ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧,೪೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ನೀರು ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.{{sfn|The Hindu|2023}} ಅವರು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ತಂದ ೧೯೨೪ರ ಕಾವೇರಿ ಒಪ್ಪಂದ ತನ್ನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಎಸ್. ಗುಹಾನ್ ವರ್ಣಿಸುವಂತೆ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ನಡುವೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.{{sfn|Guhan|1993|pp=18-22}} ಅವರು ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಚೌಕ-ಗ್ರಿಡ್ ಬಡಾವಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಮೀರಿ ಹರಡಿತು. ೧೮೯೮ರ ಪ್ಲೇಗ್ ನಂತರ [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಸವನಗುಡಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಜಾನಕಿ ನಾಯರ್ ಅವರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Nair|2005|pp=38-41}} ಅವರು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಇಂದು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ [[ಹಾವೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೬ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.{{sfn|The Hindu KSP|2023}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist|group=note}} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಮೂಲಗಳು== ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | title = Mysore Public Works Department Civil List | year = 1912 | publisher = Government of Mysore | location = Mysore | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD Civil List|1912}} }} * {{cite book | title = Bombay University Calendar 1886 | year = 1886 | publisher = Thacker & Co. | location = Bombay | language = en | ref = {{sfnref|Bombay University Calendar|1886}} }} * {{cite web | title = Mysore Gazette, Notification No. 412: Appointment of Chief Engineer | work = The Mysore Gazette, January–October 1913 | date = July 1913 | publisher = Government Press | location = Bangalore | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.106560 | access-date = 7 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore Gazette|1913}} }} * {{cite web | title = Annual award of a prize of Rs. 100 by Mr. Karpur Srinivasa Rao | website = Karnataka State Archives, Bangalore (via archive.org) | date = September 1908 | url = https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrMTM4NTY4-RGVlcGFrMQ/page/n1/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Karnataka State Archives|1908}} }} * {{cite book | title = Yearly Promotion Recommendation Roll of the Engineer Establishment: Mr. Karpur Shrinivasarao, B.Sc., L.C.E., for the year ending 31 December 1913 | year = 1913 | publisher = General and Revenue Secretariat, Government of Mysore | location = Bangalore | type = Archival document. Karnataka State Archives, Bangalore. G.M. File No. 249 of 1913–14, Serial Nos. 1–2 | language = en | ref = {{sfnref|Promotion Roll|1913}} }} * {{cite web | title = Notes of the Quarter: Anniversary Meeting, 12 May 1914 | work = Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland | date = July 1914 | url = https://archive.org/details/dli.ministry.15625/page/819/mode/2up | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|JRAS|1914}} }} ===ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲಗಳು=== * {{cite book | last = Visvesvaraya | first = M. | year = 1951 | title = Memoirs of My Working Life | publisher = Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting | location = Delhi | url = https://archive.org/details/VisvesvarayaAutobiography | access-date = 7 April 2026 | language = en }} * {{cite book | title = History of the Mysore Public Works Department (1856–1956) | year = 1956 | publisher = Government Press | location = Bangalore | oclc = 569234854 | language = en | ref = {{sfnref|Mysore PWD History|1956}} }} * {{cite book | last = Gundappa | first = D. V. | author-link = ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ | year = 1970 | title = ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಸಂಪುಟ ೩: ಸಾಹಿತ್ಯೋಪಾಸಕರು | chapter = ಲೇಖನ ೧೨: ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨) | publisher = ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | chapter-url = https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 }} * {{cite book | last = Guhan | first = S. | year = 1993 | title = The Cauvery River Dispute: Towards Conciliation | publisher = Madras Institute of Development Studies in association with Frontline | location = Madras | isbn = 9788185966014 | language = en }} * {{cite book | last = Nair | first = Janaki | year = 2005 | title = The Promise of the Metropolis: Bangalore's Twentieth Century | publisher = Oxford University Press | location = New Delhi | isbn = 9780195672084 | language = en }} * {{cite book | last = Ashwathanarayana | first = G. | year = 2015 | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ೧೦೦: ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | isbn = 9788193077306 | language = kn }} * {{cite book | last = Ramakrishnan | first = T. | year = 2024 | title = Cauvery: A Long-Winded Dispute | publisher = The Hindu Group | location = Chennai | isbn = 9789393875969 | language = en }} * {{cite book | last = Satya | first = Gouri | year = 2025 | title = ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು | publisher = ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ | location = ಮೈಸೂರು | isbn = 9788198100092 | language = kn | pages = 162–167 }} : ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸತ್ಯ (೨೦೨೫) ಬಿರುದನ್ನು "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" ಎಂದು ಐದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಿರುದಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.'' * {{cite book | last = Chaturvedi | first = Hari Rao R. | title = Rajasabhabhushana Sri Karpur Srinivasa Rao: To My Knowledge | year = 2020 | type = Unpublished manuscript | language = en }} * {{cite news | title = KRS reaches maximum level, water security for Bengaluru ensured | work = The Hindu | date = 2023-08-20 | url = https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu|2023}} }} * {{cite news | title = 86th Kannada Sahitya Sammelana, Haveri | work = The Hindu | date = 2023-01-07 | url = https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ | access-date = 9 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|The Hindu KSP|2023}} }} * {{cite web | title = Rajabhasha Bhushana Karpur Srinivasa Rao | website = Dakshini Marathi Adda | date = 2020 | url = https://www.dakshinimarathiadda.com/rajabhasha-bhushana-karpur-srinivas | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Dakshini MarathiAdda|2020}} }} ''ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ರಾಜಭಾಷಾ ಭೂಷಣ" ಎಂದಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ರೂಪ "ರಾಜಸಭಾಭೂಷಣ" — ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ನೋಡಿ. ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖ.'' * {{cite web | title = ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು (About the Parishat) | website = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | url = https://kannadasahithyaparishattu.in/%e0%b2%a8%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae-%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%b7%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%a4%e0%b3%81/ | language = kn | access-date = 28 April 2026 | ref = {{sfnref|KSP Website|2024}} }} * {{cite web | title = Birth of Kannada Sahitya Parishat | website = Star of Mysore | date = 2015 | url = https://starofmysore.com/birth-kannada-sahitya-parishat/ | access-date = 4 April 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Star of Mysore|2015}} }} * {{cite news | title = ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯರು: ರಾಜಸಭಾ ಭೂಷಣ ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ | work = ಮೈಸೂರು ಮಿತ್ರ | date = 2024-07-07 | language = kn | ref = {{sfnref|Mysuru Mithra|2024}} }} * {{cite web | title = Dr. D.V. Gundappa (Scholar and Journalist) | website = Indian Philatelics | url = https://www.indianphilatelics.com/stamps/commemorative-stamps/1987-1988/item/8343-dr-dv-gundappa-scholar-and-journalist-click-for-stamp-information.html | access-date = 8 May 2026 | language = en | ref = {{sfnref|Indian Philatelics|1988}} }} ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಫೋಲ್ಡರ್ ಆಧರಿಸಿ. * {{cite book | last = Srinivasa Rao | first = S. V. | title = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರು | publisher = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು | location = ಬೆಂಗಳೂರು | language = kn | ref = {{sfnref|SV Srinivasa Rao}} }} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] * [[ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.prekshaa.in/Karpura-Srinivasa-Rao-Part-1 ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ (ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨)] — ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ''ಜ್ಞಾಪಕಚಿತ್ರಶಾಲೆ'' (೧೯೭೦) ಪ್ರಬಂಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ, Prekshaa.in. [[ವರ್ಗ:೧೮೬೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೨ ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] 3pfycu5ms6b89mn4wcbyhk8coicax2z 0 10328 1373214 1372257 2026-05-12T08:07:27Z Prajwal Mudiyappa 33383 1373214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Awards | awardname = ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ | image = | type = ನಾಗರಿಕ | category = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ | instituted = ೧೯೫೪ | firstawarded = ೧೯೫೪ | lastawarded = ೨೦೨೬ | total = ೩೪೮ | awardedby = [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] | cashaward = | description = | previousnames = ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ<br>ಪೆಹಲಾ ವರ್ಗ್ | obverse = | reverse = | ribbon = [[File:IND Padma Vibhushan BAR.png|100px]] | firstawardees = ೧೯೫೪ {{•}}[[ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಬೋಸ್]]<br>{{•}}[[ನಂದಲಾಲ್ ಬೋಸ್]]<br>[[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]]<br>{{•}}[[ಬಿ. ಜಿ. ಖೇರ್]]<br>{{•}}[[ವಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್|ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]]<br>{{•}}[[ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿ ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್]] | recentawardees = ೨೦೨೬ {{•}} ಧರ್ಮೇಂದ್ರ<br>{{•}}ಕೆ. ಟಿ. ಥಾಮಸ್<br>{{•}}ಎನ್. ರಾಜಮ್<br>{{•}} ಪಿ. ನಾರಾಯಣನ್<br>{{•}}ವಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತಾನಂದನ್ | precededby = [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] | followedby = [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] }} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪರಿಚಯ== [[File:Medal, order (AM 2014.7.12-1).jpg|alt=ಪದಕ|thumbnail|upright|ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪದಕ.]] [[File:Medal, order (AM 2014.7.12-10).jpg|alt=ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ|thumbnail|upright|ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸನ್ನದು / ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ.]] *'''ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ''' ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಪುರಸ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಗಳು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣವನ್ನು [[ಜನವರಿ ೨]], [[೧೯೫೪]] ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಆದ್ಯತೆ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ದ ನಂತರ ಹಾಗೂ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]]ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ. ಸರಕಾರೀ ಸೇವೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಮತ್ತು ವಿಖ್ಯಾತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಜುಲೈ ೧೩]] [[೧೯೭೭]] ರಿಂದ [[ಜನವರಿ ೨೬]] [[೧೯೮೦]] ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. *ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗರಿಕರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗಣತಂತ್ರ ದಿನದ ಶುಭೋತ್ಸವದ ದಿನದಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಹಸ್ತದಿಂದ ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ : '''ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ''' ಎರಡನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. '''[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]''' ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. '''[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]''' ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards-2017_25012017.pdf</ref> ==ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Key ! scope="row" | {{legend|#CEE8F0| {{Hash}} ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|outline=blue|border=1px solid blue}} |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="width:74%" |+ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ<ref name="PadmaAwards">{{cite web|title=Padma Awards: Year wise list of recipients (1954–2014)|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Year_Wise_main_25042017.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=21 May 2014|accessdate=18 October 2015|format=PDF|pages=1, 3–6, 9, 11, 14, 17, 19–20, 23, 25, 29, 32–33, 37, 42, 48, 55, 59, 63, 66, 69–70, 72, 74, 83, 86, 88, 90–93, 95, 99–100, 105–106, 112, 114–115, 117–118, 121, 126, 131, 135, 139–140, 144, 149, 154–155, 160, 166, 172, 178, 183, 188|deadurl=yes|archiveurl=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archivedate=15 November 2014|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2015|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2015_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2015|accessdate=18 October 2015|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002859/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2015_14042017.PDF|archivedate=9 February 2018|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2016|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2016_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2016|accessdate=25 January 2016|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002908/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2016_14042017.PDF|archivedate=9 February 2018|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2017|url=http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards-2017_25012017.pdfhttp://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2017_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2017|accessdate=25 January 2017|format=PDF|pp=1}}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite web|title=Padma Awards: 2018|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards2018_E_25012018.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2018|accessdate=25 January 2018|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002937/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards2018_E_25012018.pdf|archivedate=9 February 2018|df=}}</ref> ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಕ್ಷೇತ್ರ ! scope="col" | ರಾಜ್ಯ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:SatyenBose1925.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ|ಬೋಸ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:Nandalal Bose 1967 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಂದಲಾಲ್|ಬೋಸ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:DR. ZAKIR HUSAIN - PICTORIAL BIOGRAPHY 0005.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಾಕಿರ್|ಹುಸೇನ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:BG Kher 1989 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಜಿ.|ಖೇರ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File: Krishna Menon.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್|ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:Jigme Dorji Wangchuck Maharaja of Bhutan at the International Lowcost Housing Exhibition.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿ|ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Bhutan|Indicates a citizen of Bhutan}} |- | style="text-align:center;" |1955 | style="text-align:center;" | [[File:Dr Dhondo Keshav Karve Cropped.png|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಧೊಂಡೊ ಕೇಶವ|ಕರ್ವೆ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1955 | style="text-align:center;" | [[File:JRD Tata 1994 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ. ಟಾಟ|ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ. ಟಾಟಾ]] | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Saiyid_Fazl_Ali.jpg|75px]] ! scope="row" | ಫಜಲ್ ಅಲಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಜಾನಕಿದೇವಿ ಬಜಾಜ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | [[File:Chandulal Madhavlal Trivedi.png|75px]] ! scope="row" | ಚಂದುಲಾಲ್ ಮಾಧವಲಾಲ್ ತ್ರಿವೇದಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | [[File:GDBIRLAUCOBANK.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಘನಶ್ಯಾಮ ದಾಸ್|ಬಿರ್ಲಾ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | [[File:Sri Prakasa 1991 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಂ. ಸಿ. ಸೇಟಲ್ವಾಡ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[File:John Mathai.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಾನ್ ಮಥಾಯ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Gaganvihari_L._Mehta_(Ambassador_of_India_to_the_United_States_1952_-_1958).png|75px]] ! scope="row" | ಗಗನ್‍ವಿಹಾರಿ ಲಲ್ಲೂಭಾಯಿ ಮೆಹ್ತಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[File:Radhabinod Pal 1947 extracted.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಧಾಬಿನೋದ್ ಪಾಲ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1960 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎನ್. ಆರ್. ಪಿಳ್ಳೈ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:HVR_Iengar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಚ್. ವಿ. ಆರ್. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | [[File:Vijaya Lakshmi Pandit.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿಜಯಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪಂಡಿತ್|ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[File:Sunitikumar Chatterjee.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸುನೀತಿ ಕುಮಾರ್|ಚಟರ್ಜಿ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:A._Lakshmanaswami_Mudaliar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Hari_Vinayak_Pataskar_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹರಿ ವಿನಾಯಕ ಪಾಟಸ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1964 | style="text-align:center;" | [[File:Kaka Kalelkar 1985 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಕರ್|ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್]] | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1964 | style="text-align:center;" | [[File:Gopinath Kaviraj 1988 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗೋಪಿನಾಥ್ ಕವಿರಾಜ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:General Jayanto Nath Chaudhuri.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜೆ. ಎನ್. ಚೌಧುರಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:Nawab Mehdi Nawaz Jung.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೆಹ್ದಿ ನವಾಜ್ ಜಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:Marshal Arjan Singh (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1966 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Cardinal_Valerian_Gracias_in_Malta.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಲೇರಿಯನ್ ಗ್ರಾಸಿಯಸ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸಿ. ಕೆ. ದಫ್ತಾರಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Hafiz_Mohammad_Ibrahim.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹಫೀಜ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭೋಲನಾಥ್ ಝಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಿ. ವಿ. ಆರ್. ರಾವ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[File:Madhav Shrihari Aney 2011 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾಧವ್ ಶ್ರೀಹರಿ ಅಣೆ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Subrahmanyan_Chandrasekhar.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:PC_Mahalanobis_1993_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ|ಮಹಲನೋಬಿಸ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kirpalsingh.jpg|70px]] ! scope="row" | ಕ್ರಿಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕಲ್ಯಾಣ ಸುಂದರಂ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜೇಶ್ವರ್ ದಯಾಳ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಡಿ. ಎಸ್. ಜೋಶಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | [[File:Har Gobind Khorana.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹರಗೋಬಿಂದ|ಖುರಾನ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮೋಹನ್ ಸಿನ್ಹಾ ಮೆಹ್ತಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಘನಾನಂದ್ ಪಾಂಡೆ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ತಾರಾಚಂದ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಸುರಂಜನ್ ದಾಸ್{{hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಆಂಟೋನಿ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಲಾಟ್ ಡಾಯ್ಸ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:General Paramasiva Prabhakar Kumramangalam.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪರಮಶಿವ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಕುಮಾರಮಂಗಲಂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Ramaswamy Mudaliar.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸಾಮಿ ಮುದಲಿಯಾರ್]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Binay Ranjan Sen.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಿನಯ್ ರಂಜನ್ ಸೇನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Harbaksh Singh.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹರ್‌ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Bimala_Prasad_Chaliha.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಿಮಲಪ್ರಸಾದ್ ಚಾಲಿಹಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಅಸ್ಸಾಂ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad Alauddin Khan Full 1 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Sumati morarjee.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸುಮತಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Uday Shankar, 1930s.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಉದಯ|ಶಂಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ವಿಠಲ್ ನಾಗೇಶ್ ಶಿರೋಡ್ಕರ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಗೋವಾ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಿ. ಶಿವರಾಮನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Justice P.B. Gajendragadkar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಬಿ. ಗಜೇಂದ್ರಗಡ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಆದಿತ್ಯ ನಾಥ್ ಝಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:ACM PC Lal.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪ್ರತಾಪ್ ಚಂದ್ರ ಲಾಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Sam Manekshaw 2008 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸ್ಯಾಮ್|ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Jivraj Mehta.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜೀವರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮೆಹ್ತಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Admiral_SM_Nanda.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸರ್ದಾರಿಲಾಲ್ ಮಾಥ್ರಾದಾಸ್ ನಂದಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Gulam Mohammad Sadiq.png|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಾದಿಖ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Vikram Sarabhai.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ವಿಕ್ರಮ್|ಸಾರಾಭಾಯಿ}}{{Hash}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹೋರ್ಮಸ್ಜಿ ಮಾಣಿಕ್‍ಜಿ ಸೀರ್ವಾಯ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಸಂತಿ ದೇವಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[File:U. N. Dhebar.png|75px]] ! scope="row" | ಯು. ಎನ್. ಧೇಬರ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[File:Daulat Singh Kothari 2011 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ದೌಲತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೊಠಾರಿ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Nellie_and_Jatindra_Mohan_Sengupta_1985_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | ನೆಲ್ಲಿ ಸೇನ್‍ಗುಪ್ತಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ನಾಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಟಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ನಿರೇನ್ ಡೇ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಿನೋದ್ ಬಿಹಾರಿ ಮುಖರ್ಜಿ | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ವಿ. ಕೆ. ಆರ್. ವಿ|ರಾವ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹರೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಸರಿನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:CD Deshmukh 2004 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ಡಿ. ದೇಶಮುಖ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:Durgabai Deshmukh 1982 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ದುರ್ಗಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:MaryJadhav_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೇರಿ ಕ್ಲಬ್‍ವಾಲಾ ಜಾಧವ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಸಂತಿ ದುಲಾಲ್ ನಾಗ್‍ಚೌಧರಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ರಾಜಾರಾಮಣ್ಣ]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಹೋಮಿ|ಸೇತ್ನಾ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:MSSubbulakshmi.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಂ.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪ್ರೇಮಲೀಲಾ ವಿಠಲದಾಸ್ ಥ್ಯಾಕರ್ಸೇ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ||ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Salim ali mns.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಲೀಂ|ಅಲಿ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Giani Gurmukh Singh Musafir 2001 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜ್ಞಾನಿ ಗುರುಮುಖ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಸಾಫಿರ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Cartoonist_Shankar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಶಂಕರ್ ಪಿಳ್ಳೈ | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:K R Ramanathan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Satyajit Ray.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತ್ಯಜಿತ್|ರೇ}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Kl shrimali.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಎಲ್. ಶ್ರೀಮಾಲಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಶೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಜೈದಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Balasaraswati 2010 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಟಿ.|ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Ali_Yavar_Jung_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಲಿ ಯಾವರ್ ಜಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Ajudhia_Nath_Khosla.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಜುಧಿಯಾ ನಾಥ್ ಖೋಸ್ಲಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:ACM OP Mehra.jpg|75px]] ! scope="row" | ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Ajoy Mukherjee.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಜೋಯ್ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Chandeshwar Prasad Narayan Singh.png|75px]] ! scope="row" | ಚಂದೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1980 | style="text-align:center;" | [[File:Bismillah at Concert1 (edited) 2.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1980 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಯ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1981 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:S_Dhawan_official_Portrait_ISRO.webp|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತೀಶ್|ಧವನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1981 | style="text-align:center;" | [[File:Ravi Shankar.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್|ರವಿಶಂಕರ್]] | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1982 | style="text-align:center;" | [[File:Madeleine Slade 1983 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೀರಾ ಬೆಹನ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |1985 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Chintamani_Nagesa_Ramachandra_Rao_03650.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಿ. ಎನ್. ಆರ್.|ರಾವ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1985 | style="text-align:center;" | [[File:Prof M G K Menon.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ. ಜಿ. ಕೆ.|ಮೆನನ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | [[File:Baba Amte 2014 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಾಬಾ|ಅಮ್ಟೆ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Birju Maharaj.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿರ್ಜೂ ಮಹಾರಾಜ್‌]] | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಅವತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಪೈಂತಲ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Kamaladevi Cha.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕಮಲಾದೇವಿ|ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Benjamin Peary Pal 2008 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೆಂಜಮಿನ್ ಪಿಯರಿ ಪಾಲ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Manmohansingh04052007.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮನಮೋಹನ್|ಸಿಂಗ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:General Arunkumar Shridhar Vaidya.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಅರುಣ್ ಶ್ರೀಧರ್ ವೈದ್ಯ{{hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[File:Justice M. Hameedullah Beg.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಂ. ಎಚ್. ಬೇಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[File:Kuvempu 2017 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sort|ಕುವೆಂಪು}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Stamp_of_India_-_1991_-_Colnect_164196_-_Mahadevi_Verma_Poetess_and_-_Varsha.jpeg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಮಹಾದೇವಿ|ವರ್ಮಾ}}{{hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Uma_Shankar_Dikshit_Rajya_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಉಮಾ ಶಂಕರ|ದೀಕ್ಷಿತ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[File:Dia7275 Ali Akbar Khan r.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[File:Monkombu Sambasivan Swaminathan - Kolkata 2013-01-07 2689.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ. ಎಸ್.|ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ವಿ. ಎಸ್. ಆರ್. ಅರುಣಾಚಲಂ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:T. N. Chaturvedi.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಟಿ. ಏನ್. ಚತುರ್ವೇದಿ|ಟಿ. ಎನ್. ಚತುರ್ವೇದಿ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭವತೋಶ್ ದತ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kumar gandharva.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕುಮಾರ|ಗಂಧರ್ವ}} | ಕಲೆ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:Abdulkalam04052007.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್|ಕಲಾಂ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:Semmangudi Srinivasa Iyer.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್ | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit balamuralikrishna.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ.|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:MFHussain.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ.ಎಫ್.|ಹುಸೇನ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹೀರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:Gulzarilal Nanda (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್|ನಂದಾ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:I. G. Patel.jpg|75px]] ! scope="row" | ಐ. ಜಿ. ಪಟೇಲ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:NG Ranga 2001 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎನ್. ಜಿ. ರಂಗಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:COMMAND OFFICE OF SH K F RUSTAMJI, DIRECTOR GENERAL BSF.jpg|75px]] ! scope="row" | ಖುಸ್ರೋ ಫಾರಮುರ್ಜ್ ರುಸ್ತಂಜಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜಾರಾಮ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Aruna Asaf Ali 1998 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅರುಣಾ ಅಸಫ್|ಅಲಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಲಕ್ಷ್ಮಣಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜೋಶಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Mallikarjun Mansur.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ|ಮನ್ಸೂರ್}} | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Si-padmavati.webp|75px]] ! scope="row" | ಶಿವರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಪದ್ಮಾವತಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kaloji_Narayanarao.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಾಳೋಜಿ ನಾರಾಯಣರಾವ್ | ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ರಾವಿ ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ{{hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:V. Shantaram.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿ ಶಾಂತರಾಮ್‌|ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಮ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Govinbhai shroff.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗೋವಿಂದಭಾಯಿ ಶ್ರಾಫ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Swaran_Singh_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Atal Bihari Vajpayee 2004 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ|ವಾಜಪೇಯಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Usha Mehta.png|75px]] ! scope="row" | [[ಉಷಾ ಮೆಹ್ತಾ]] | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Nanabhoy Palkhivala 2004 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾನಿ|ಪಾಲ್ಖಿವಾಲಾ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Lakshmi Sahgal.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Walter_Sisulu_1991_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಾಲ್ಟರ್ ಸಿಸುಲು | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|South Africa|Indicates a citizen of South Africa}} |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಾಂಡುರಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅಠಾವಳೆ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Rajagopala Chidambaram.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಜಗೋಪಾಲ ಚಿದಂಬರಂ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Nanaji Deshmukh 2017 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾನಾಜಿ|ದೇಶಮುಖ್}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Satish Gujral photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸತೀಶ್ ಗುಜ್ರಾಲ್ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Justice vr krishna iyyar.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Bhimsen Joshi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಭೀಮಸೇನ|ಜೋಶಿ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಚ್. ಆರ್. ಖನ್ನಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Dr. V. kurien cropped.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವರ್ಗೀಸ್|ಕುರಿಯನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:LataMangeshkar10.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಲತಾ|ಮಂಗೇಶ್ಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Braj Kumar Nehru (cropped).gif|75px]] ! scope="row" | ಬ್ರಜ್ ಕುಮಾರ್ ನೆಹರೂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | ! scope="row" | {{sortname|ಡಿ. ಕೆ.|ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಲಲ್ಲನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Dharma Vir, ICS.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಧರ್ಮವೀರ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sikander_Bakht_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿಕಂದರ್ ಬಖ್ತ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Jagdish Bhagwati in May 2012.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗದೀಶ್ ಭಗವತಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:HariprasadChaurasia.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹರಿಪ್ರಸಾದ್|ಚೌರಾಸಿಯಾ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Minister of State for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಂ. ಎಸ್. ಗಿಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:K. Kasturirangan (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ|ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕೆ. ಬಿ. ಲಾಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kelucharan_Mohapatra_2023_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೇಳುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Pt.Jasraj.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್|ಜಸರಾಜ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಂ. ನರಸಿಂಹಂ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:RKNarayan.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್]] | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭೈರಬ್ ದತ್ ಪಾಂಡೆ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:DrKNRaj.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಎನ್. ರಾಜ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ತರ್ಲೋಕ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:John Kenneth Galbraith 1944.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಾನ್ ಕೆನೆಥ್ ಗಾಲ್‍ಬ್ರೈಟ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Benjamin Gilman.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೆಂಜಮಿನ್ ಎ. ಗಿಲ್ಮನ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad amjat ali khan.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮ್ಜದ್ ಅಲಿ|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:ZubinMehtaMar11.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜುಬಿನ್|ಮೆಹ್ತಾ}} | ಕಲೆ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹೃಷಿಕೇಶ್|ಮುಖರ್ಜಿ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕೊತ್ತ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Chakravarthi V Narasimhan (1966).jpg|75px]] ! scope="row" | ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿ. ನರಸಿಂಹನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Hosei Norota.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹೋಸೈ ನೊರೋಟಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Calyampudi Radhakrishna Rao at ISI Chennai (cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ಆರ್. ರಾವ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮನಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Shivkumar Sharma Santoor.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಶಿವಕುಮಾರ್|ಶರ್ಮಾ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಕಿಶೋರಿ|ಅಮೋನ್‍ಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:Gangubai Hangal (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗಂಗೂಬಾಯಿ|ಹಾನಗಲ್}} | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Portrait_of_Priyaranjan_Dasmunsi_felicitating_noted_Tabla_Maestro_Pandit_Kishan_Maharaj_with_Life_time_Award_at_the_annual_concert_of_Shakhri_Begum_Memorial_Trust_at_Science_city_Auditorium,_Calcutta_on_December_9,_2006_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಿಶನ್ ಮಹಾರಾಜ್ | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:The Chairman, Economic Advisory Council to PM, Dr. C. Rangarajan addressing a Press Conference on Review of Economy 2009-10, in New Delhi on February 19, 2010 (4).jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ರಂಗರಾಜನ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೋಲಿ ಜಹಾಂಗೀರ್|ಸೊರಾಬ್ಜಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kazi_Lhendup_Dorjee_.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಾಜಿ ಲ್ಹೆಂಡುಪ್ ದೋರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[File:Sonal Mansingh.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೋನಾಲ್|ಮಾನ್ಸಿಂಗ್}} | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಲರಾಮ್ ನಂದಾ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[File:Brihaspati Dev Triguna 2019 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವ್ ತ್ರಿಗುಣಾ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[File:Jayant Vishnu Narlikar - Kolkata 2007-03-20 07342.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಯಂತ|ನಾರ್ಳಿಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Amrita_Pritam_(1919_–_2005)_,_in_1948.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮೃತಾ|ಪ್ರೀತಮ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[File:Justice M. N. Venkatachaliah BNC.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಮ್. ಎನ್.|ವೆಂಕಟಾಚಲಯ್ಯ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮಿಲೋನ್ ಕೆ. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:MohanDharia.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೋಹನ್ ಧಾರಿಯಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_Foreign_Minister_of_Pakistan_Mr._Khurshid_M._Kasuri_meets_the_National_Security_Advisor_Shri_J.N._Dixit_in_New_Delhi_on_September_6,_2004_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರನಾಥ್ ದೀಕ್ಷಿತ್{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಕೆ.|ಗೋಯಲ್}} | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:R.K. Laxman 2005.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Ram Narayan in Delhi 2010.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಾಮ|ನಾರಾಯಣ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Dr-Karan-Singh-sept2009.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Dr.M.S.Valiathan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮ ಶಂಕರನ್ ವಲಿಯಥಾನ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Norman Borlaug crop.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾರ್ಮನ್|ಬೊರ್ಲಾಗ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Charles Correa.jpg|75px]] ! scope="row" | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೊರಿಯಾ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Late Nirmala Deshpande.jpg|75px]] ! scope="row" | ನಿರ್ಮಲಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Mahashweta devi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮಹಾಶ್ವೇತಾ|ದೇವಿ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:DirectorAdoor.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಡೂರು|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್}} | ಕಲೆ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Justice V.N. Khare.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಎನ್. ಖಾರೆ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾವ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಒಬೈದ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಟಂಡನ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Justice P.N. Bhagwati.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಎನ್. ಭಗವತಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Naresh Chandra July 2012.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜಾ ಚೆಲ್ಲಯ್ಯ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ|ವಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Dr._A.P.J._Abdul_Kalam_presenting_Padma_Vibhushan_to_Shri_Fali_Sam_Nariman,_at_an_Investiture_Ceremony_at_Rashtrapati_Bhavan_in_New_Delhi_on_March_23,_2007_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಫಾಲಿ ಸ್ಯಾಮ್|ನಾರಿಮನ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:ರಾಜಾರಾವ್.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ರಾಜಾ|ರಾವ್}}{{Hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಬಾಲು ಶಂಕರನ್]] | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Khushwantsingh.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಖುಷ್ವಂತ್|ಸಿಂಗ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:ECG Sudarshan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಈ. ಸಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಸುದರ್ಶನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:J&K Governor N.N. Vohra.JPG|75px]] ! scope="row" | ಎನ್. ಎನ್. ವೋಹ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಹರಿಯಾಣ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Justice_A.S._Anand.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎ. ಎಸ್.|ಆನಂದ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:London Chess Classic 2010 Anand 04.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವಿಶ್ವನಾಥನ್|ಆನಂದ್}} | ಕ್ರೀಡೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Asha Bhosle - still 47160 crop.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಆಶಾ|ಭೋಂಸ್ಲೆ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಿ. ಎನ್. ಧರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Edmundhillarycropped.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಎಡ್ಮಂಡ್|ಹಿಲರಿ}}{{Hash}} | ಕ್ರೀಡೆ || {{flag|New Zealand|Indicates a citizen of New Zealand}} |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Lakshmi Mittal LM.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಿತ್ತಲ್‌]] | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Pranab Mukherjee (cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಣಬ್|ಮುಖರ್ಜಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Narayana_Murthy_CIF_(cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣ|ಮೂರ್ತಿ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಒಬೆರಾಯ್ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Dr R K Pachauri.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ.|ಪಚೌರಿ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:E. Sreedharan "Metro Man".jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಇ.|ಶ್ರೀಧರನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:RatanTata.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರತನ್|ಟಾಟಾ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Sachin at Castrol Golden Spanner Awards.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಚಿನ್|ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್}} | ಕ್ರೀಡೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:Sunderlal Bahuguna at New Tehri cropped.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಸುಂದರ್ ಲಾಲ್ ಬಹುಗುಣ]] | ಇತರೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಜಸ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಬಜಾಜ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:D._P._Chattopadhyaya_Rajya_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಡಿ. ಪಿ. ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಅಶೋಕ್ ಶೇಖರ್ ಗಂಗೂಲಿ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ನಿರ್ಮಲಾ ಜೋಶಿ|ಸಿಸ್ಟರ್ ನಿರ್ಮಲಾ]] | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:Anil Kakodkar.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅನಿಲ್|ಕಾಕೋಡ್ಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಲಾಲ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:ജി-മാധവന്‍-നായര്‍.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಿ. ಮಾಧವನ್|ನಾಯರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಗೋವಿಂದ|ನಾರಾಯಣ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಚಂದ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ಕಾಜಿ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-08.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್|ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Prathap C. Reddy (1).jpg|75px]] ! scope="row" | ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:The Governor of Reserve Bank of India, Shri Y.V. Reddy addressing a seminar on ‘Challenges and Implications of Basel II for Asia’ at 39th Asian Development Bank Annual General Body Meeting in Hyderabad on May 3, 2006 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವೈ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ರೆಡ್ಡಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Zohra Segal on April 07, 2010 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್|ಜೋಹ್ರಾ ಸೆಹಗಲ್]] | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Umayalpuram sivaraman1.jpeg|75px]] ! scope="row" | ಉಮಯಾಳಪುರಂ ಕೆ. ಶಿವರಾಮನ್ | ಕಲೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Montekahuwalia.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾಂಟೆಕ್ ಸಿಂಗ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Vijay Kelkar.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿಜಯ್ ಕೇಳ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Akhlaqur_Rahman_Kidwai_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಖ್ಲಾಕ್ ಉರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಕಿದ್ವಾಯಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:ONV DSC 0118.A.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಒ.ಎನ್.ವಿ. |ಕುರುಪ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Sitakant Mahapatra.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೀತಾಕಾಂತ್|ಮಹಾಪಾತ್ರ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Smt._Pratibha_Devisingh_Patil_presenting_the_Padma_Vibhushan_award_to_Shri_Brajesh_Chandra_Mishra,_at_an_Investiture_Ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_March_24,_2011_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಬ್ರಜೇಶ್ ಮಿಶ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಕೆ. ಪರಶರನ್|ಕೆ. ಪರಾಶರನ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Azim H. Premji World Economic Forum 2013.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಜಿಮ್|ಪ್ರೇಮ್‍ಜಿ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಪಲ್ಲೆ ರಾಮರಾವ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:A.Nageswara Rao.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್]] | ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Kapilavatsyayan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಪಿಲಾ ವಾತ್ಸಾಯನ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The photograph of Mrs. Homai Vyarawalla of Vadodara, one of the recipients of the First National Photo Award – Life Time Achievement 2010. The Vice President.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹೋಮಿ|ವ್ಯಾರವಾಲ}} | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಭೂಪೇನ್|ಹಝಾರಿಕಾ}}{{Hash}} | ಕಲೆ || ಅಸ್ಸಾಂ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:Miranda de Miranda.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಮಾರಿಯೊ|ಮಿರಾಂಡ}}{{Hash}} | ಕಲೆ || ಗೋವಾ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:T. V. Rajeswar (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಟಿ. ವಿ. ರಾಜೇಶ್ವರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕಾಂತಿಲಾಲ್ ಹಸ್ತಿಮಲ್ ಸಂಚೇತಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:K.G. Subramanyan 2008.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Padma Vibhushan Raghunath Mohapatra (Architect and Sculptor) 01.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಘುನಾಥ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Roddam narasimha.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರೊದ್ದಂ|ನರಸಿಂಹ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Prof. Yash Pal.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಯಶ್‌ ಪಾಲ್‌]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Sayed Haider Raza (1995).png|75px]] ! scope="row" | [[ಎಸ್.ಎಚ್. ರಾಝಾ|ಸಯ್ಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಜಾ]] | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2014 | style="text-align:center;" | [[File:BKS Iyengar.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್.|ಐಯ್ಯಂಗಾರ್}} | ಇತರೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2014 | style="text-align:center;" | [[File:Ramesh Mashelkar Apr09.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಘುನಾಥ್|ಮಶೇಲ್ಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Lkadvani.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಲ್. ಕೆ. |ಅಡ್ವಾಣಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Amitabh.Bachchan.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮಿತಾಭ್|ಬಚ್ಚನ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:ParkashSinghBadal.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್|ಬಾದಲ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Veerendra Heggade 01.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವೀರೇಂದ್ರ|ಹೆಗ್ಗಡೆ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Dilip Kumar 2006.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ (ಚಿತ್ರ ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Jagadguru Rambhadracharya.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಮಭದ್ರಾಚಾರ್ಯ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:The Ex Chairman Atomic Energy Commission (AEC) and Member Planning Commission and presently Member, AEC, Dr. M.R. Srinivasan addressing at the India Power Awards 2011 ceremony, in New Delhi on November 24, 2011.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಮ್.ಆರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್|ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Kottayan Katankot Venugopal, K K Venugopal.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಕೆ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:His Highness the Aga Khan (15760993697).jpg|75px]] ! scope="row" | ಆಗಾ ಖಾನ್ IV | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} <br> {{flag|France|Indicates a citizen of France}} |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:V._K._Aatre_in_2016_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಕೆ. ಆತ್ರೆ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Dhirubhai Ambani 2002 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಧೀರೂಭಾಯಿ|ಅಂಬಾನಿ}}{{Hash}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Girija Devi at Bhopal (4).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗಿರಿಜಾ|ದೇವಿ}} | ಕಲೆ|| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Avinash Dixit.JPG|75px]] ! scope="row" | ಅವಿನಾಶ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:The Union Minister for Tourism and Culture Shri Jagmohan going round, a pictorial presentation on spirituality titled "A Soul Speaks", in New Delhi on February 13, 2004 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗಮೋಹನ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Yamini Krishnamurthy.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಯಾಮಿನಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Rajinikanth Felicitates Writer Kalaignanam.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] | ಕಲೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Cherukuri Ramoji rao.png|75px]] ! scope="row" | ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" |[[File:Sri Sri Ravi Shankar - new.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವಿ ಶಂಕರ್|ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರ್ ಗುರೂಜಿ]] | ಇತರೆ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Dr._V._Shanta,_in_New_Delhi_on_March_20,_2006_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಶಾಂತಾ | ವೈದ್ಯಕೀಯ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:Murli Manohar Joshi MP.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಶಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sundar_Lal_Patwa.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಸುಂದರಲಾಲ್ ಪಟ್ವಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶರದ್ ಪವಾರ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:U R Rao (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಯು.ಆರ್.ರಾವ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:The former Lok Sabha Speaker Shri P.A. Sangma met the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on January 18, 2004 (cropped).png|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಪಿ. ಎ. ಸಂಗ್ಮಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮೇಘಾಲಯ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:Sadhguru - India Economic Summit 2017 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜಗ್ಗಿ ವಾಸುದೇವ್]] | ಇತರೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:K.J. Yesudas.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್]] | ಕಲೆ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:Ilaiyaraaja BHung.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಇಳಯರಾಜಾ]] | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:A still of Shri Ghulam Mustafa Waris Khan who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Hindustani Music - Vocal by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗುಲಾಮ್ ಮುಸ್ತಫಾ ಖಾನ್ | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:Parameshwaran.JPG|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಪರಮೇಶ್ವರನ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;"|2019 | style="text-align:center;" | [[File:Tijan Bai 1.jpg|75px]] ! scope="row" | ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ | ಕಲೆ || ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File: Ismail Omar Guelleh 2010.jpg|75px]] ! scope="row" | ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಒಮರ್ ಗ್ಯುಲ್ಲೇಹ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Djibouti|Indicates a citizen of Djibouti}} |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File:Mr. A.M. Naik.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅನಿಲ್ ಮಣಿಭಾಯಿ ನಾಯಕ್ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File:Babasaheb Purandare.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಲವಂತ್ ಮೋರೇಶ್ವರ್ ಪುರಂದರೆ | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:George Fernandes (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:The official photograph of the Defence Minister, Shri Arun Jaitley (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Sushma Swaraj Ji.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Vishvesha Tirtha Swamiji of Pejawar Mutt meets PM Modi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ವಿಶ್ವೇಶ ತೀರ್ಥ|ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳು]]{{Hash}} | ಇತರೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Anerood Jugnauth January 2013.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅನಿರುದ್ಧ ಜಗನ್ನಾಥ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Mauritius|Indicates a citizen of Mauritius}} |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Mary Kom - British High Commission, Delhi, 27 July 2011.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಮೇರಿ ಕೋಮ್]] | ಕ್ರೀಡೆ || ಮಣಿಪುರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Chhannulal Mishra.jpg|75px]] ! scope="row" | ಚನ್ನುಲಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:Shinzō Abe Official.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶಿಂಜೋ ಅಬೆ]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:S. P. Balasubrahmanyam at the 'Gurkha' Audio Launch.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]{{Hash}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:BMHegde.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿ.ಎಮ್.ಹೆಗ್ಡೆ|ಬಿ. ಎಂ. ಹೆಗಡೆ]] | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ನರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಕಪಾನಿ{{Hash}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:Maulanawahiduddin.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಾಹಿದುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್]] | ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:B._B._Lal.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿ.ಬಿ.ಲಾಲ್|ಬಿ. ಬಿ. ಲಾಲ್]] | ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sudarshan_Sahoo_receiving_Padma_Vibhushan_2021.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಸುದರ್ಶನ್ ಸಾಹು]] | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:Prabha atre.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪ್ರಭಾ ಅತ್ರೆ]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ರಾಧೇಶ್ಯಾಮ್ ಖೇಮ್ಕಾ{{Hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:General Bipin Rawat, India's 1st Chief of Defence Staff.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್]]{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:Kalyan Singh1.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಕಲ್ಯಾಣ್ ಸಿಂಗ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File: Balkrishna Doshi.JPG|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಬಿ. ವಿ. ದೋಶಿ{{Hash}} | ಇತರೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad Zakir Hussain 1.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:India-eam-krishna (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಸ್. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ದಿಲೀಪ್ ಮಹಾಲನಬಿಸ್{{Hash}} | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:Srinivasa Varadhan Heidelberg.JPG|75px]] ! scope="row" | ಎಸ್. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವರದನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Uttar Pradesh Chief Minister Shri.Mulayam Singh Yadav, addressing at the National Development Council, New Delhi on December 9, 2006 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಮುಲಾಯಂ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Vyjayanthimala.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ]] |ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the National Tourism Awards 2011-12, at a function, in New Delhi on March 18, 2013. The Minister of State (Independent Charge) for Tourism, Shri K. Chiranjeevi is also seen (1) (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಚಿರಂಜೀವಿ (ನಟ)|ಚಿರಂಜೀವಿ]] |ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Venkaiah Naidu official portrait.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು]] |ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Bindeshwar Pathak.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಬಿಂದೇಶ್ವರ್ ಪಾಠಕ್]]{{hash}} |ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[ಚಿತ್ರ:Padmasubramanyam.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Dr._Duvvur_Nageshwar_Reddy.jpg|75px]] ! scope="row" | ಡಿ. ನಾಗೇಶ್ವರ ರೆಡ್ಡಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತೆಲಂಗಾಣ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Justice_Jagdish_Singh_Khehar_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗದೀಶ್ ಸಿಂಗ್ ಖೇಹರ್ | ಇತರೆ || ಚಂಡೀಗಢ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kumudini_Lakhia_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಕುಮುದಿನಿ ಲಖಿಯಾ]] | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:L._Subramaniam_at_Bharat_Bhavan.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಎಲ್. ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:M_T_Vasudevan_nair_-_cropped_image.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಎಂ.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್|ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]]{{hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Osamu_Suzuki_2022.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಓಸಾಮು ಸುಜುಕಿ{{hash}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sharda_Sinha_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಶಾರದಾ ಸಿನ್ಹಾ]]{{hash}} | ಕಲೆ || ಬಿಹಾರ |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{ಭಾರತದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗು ಗೌರವಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು]] 67dtcvq3ngh4gftvscysv4stbefxxd3 1373215 1373214 2026-05-12T08:25:53Z Prajwal Mudiyappa 33383 /* ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ */ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ 1373215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Awards | awardname = ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ | image = | type = ನಾಗರಿಕ | category = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ | instituted = ೧೯೫೪ | firstawarded = ೧೯೫೪ | lastawarded = ೨೦೨೬ | total = ೩೪೮ | awardedby = [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] | cashaward = | description = | previousnames = ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ<br>ಪೆಹಲಾ ವರ್ಗ್ | obverse = | reverse = | ribbon = [[File:IND Padma Vibhushan BAR.png|100px]] | firstawardees = ೧೯೫೪ {{•}}[[ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಬೋಸ್]]<br>{{•}}[[ನಂದಲಾಲ್ ಬೋಸ್]]<br>[[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]]<br>{{•}}[[ಬಿ. ಜಿ. ಖೇರ್]]<br>{{•}}[[ವಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್|ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]]<br>{{•}}[[ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿ ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್]] | recentawardees = ೨೦೨೬ {{•}} ಧರ್ಮೇಂದ್ರ<br>{{•}}ಕೆ. ಟಿ. ಥಾಮಸ್<br>{{•}}ಎನ್. ರಾಜಮ್<br>{{•}} ಪಿ. ನಾರಾಯಣನ್<br>{{•}}ವಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತಾನಂದನ್ | precededby = [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] | followedby = [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] }} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪರಿಚಯ== [[File:Medal, order (AM 2014.7.12-1).jpg|alt=ಪದಕ|thumbnail|upright|ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪದಕ.]] [[File:Medal, order (AM 2014.7.12-10).jpg|alt=ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ|thumbnail|upright|ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸನ್ನದು / ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ.]] *'''ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ''' ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಪುರಸ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಗಳು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣವನ್ನು [[ಜನವರಿ ೨]], [[೧೯೫೪]] ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಆದ್ಯತೆ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ದ ನಂತರ ಹಾಗೂ [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]]ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ. ಸರಕಾರೀ ಸೇವೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಮತ್ತು ವಿಖ್ಯಾತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಜುಲೈ ೧೩]] [[೧೯೭೭]] ರಿಂದ [[ಜನವರಿ ೨೬]] [[೧೯೮೦]] ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. *ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗರಿಕರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗಣತಂತ್ರ ದಿನದ ಶುಭೋತ್ಸವದ ದಿನದಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಹಸ್ತದಿಂದ ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ : '''ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ''' ಎರಡನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. '''[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]''' ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. '''[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]''' ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards-2017_25012017.pdf</ref> ==ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Key ! scope="row" | {{legend|#CEE8F0| {{Hash}} ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|outline=blue|border=1px solid blue}} |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="width:74%" |+ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ<ref name="PadmaAwards">{{cite web|title=Padma Awards: Year wise list of recipients (1954–2014)|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Year_Wise_main_25042017.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=21 May 2014|accessdate=18 October 2015|format=PDF|pages=1, 3–6, 9, 11, 14, 17, 19–20, 23, 25, 29, 32–33, 37, 42, 48, 55, 59, 63, 66, 69–70, 72, 74, 83, 86, 88, 90–93, 95, 99–100, 105–106, 112, 114–115, 117–118, 121, 126, 131, 135, 139–140, 144, 149, 154–155, 160, 166, 172, 178, 183, 188|deadurl=yes|archiveurl=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archivedate=15 November 2014|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2015|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2015_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2015|accessdate=18 October 2015|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002859/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2015_14042017.PDF|archivedate=9 February 2018|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2016|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2016_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2016|accessdate=25 January 2016|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002908/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2016_14042017.PDF|archivedate=9 February 2018|df=}} * {{cite web|title=Padma Awards: 2017|url=http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards-2017_25012017.pdfhttp://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Awards_2017_14042017.PDF|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2017|accessdate=25 January 2017|format=PDF|pp=1}}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite web|title=Padma Awards: 2018|url=http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards2018_E_25012018.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2018|accessdate=25 January 2018|format=PDF|pp=1|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180209002937/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/PadmaAwards2018_E_25012018.pdf|archivedate=9 February 2018|df=}}</ref> ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಕ್ಷೇತ್ರ ! scope="col" | ರಾಜ್ಯ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:SatyenBose1925.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ|ಬೋಸ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:Nandalal Bose 1967 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಂದಲಾಲ್|ಬೋಸ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:DR. ZAKIR HUSAIN - PICTORIAL BIOGRAPHY 0005.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಾಕಿರ್|ಹುಸೇನ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:BG Kher 1989 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಜಿ.|ಖೇರ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File: Krishna Menon.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್|ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1954 | style="text-align:center;" | [[File:Jigme Dorji Wangchuck Maharaja of Bhutan at the International Lowcost Housing Exhibition.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿ|ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Bhutan|Indicates a citizen of Bhutan}} |- | style="text-align:center;" |1955 | style="text-align:center;" | [[File:Dr Dhondo Keshav Karve Cropped.png|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಧೊಂಡೊ ಕೇಶವ|ಕರ್ವೆ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1955 | style="text-align:center;" | [[File:JRD Tata 1994 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ. ಟಾಟ|ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ. ಟಾಟಾ]] | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Saiyid_Fazl_Ali.jpg|75px]] ! scope="row" | ಫಜಲ್ ಅಲಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಜಾನಕಿದೇವಿ ಬಜಾಜ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1956 | style="text-align:center;" | [[File:Chandulal Madhavlal Trivedi.png|75px]] ! scope="row" | ಚಂದುಲಾಲ್ ಮಾಧವಲಾಲ್ ತ್ರಿವೇದಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | [[File:GDBIRLAUCOBANK.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಘನಶ್ಯಾಮ ದಾಸ್|ಬಿರ್ಲಾ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | [[File:Sri Prakasa 1991 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1957 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಂ. ಸಿ. ಸೇಟಲ್ವಾಡ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[File:John Mathai.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಾನ್ ಮಥಾಯ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Gaganvihari_L._Mehta_(Ambassador_of_India_to_the_United_States_1952_-_1958).png|75px]] ! scope="row" | ಗಗನ್‍ವಿಹಾರಿ ಲಲ್ಲೂಭಾಯಿ ಮೆಹ್ತಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1959 | style="text-align:center;" | [[File:Radhabinod Pal 1947 extracted.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಧಾಬಿನೋದ್ ಪಾಲ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1960 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎನ್. ಆರ್. ಪಿಳ್ಳೈ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:HVR_Iengar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಚ್. ವಿ. ಆರ್. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Padmaja_Naidu.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1962 | style="text-align:center;" | [[File:Vijaya Lakshmi Pandit.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿಜಯಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪಂಡಿತ್|ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[File:Sunitikumar Chatterjee.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸುನೀತಿ ಕುಮಾರ್|ಚಟರ್ಜಿ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:A._Lakshmanaswami_Mudaliar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎ. ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1963 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Hari_Vinayak_Pataskar_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹರಿ ವಿನಾಯಕ ಪಾಟಸ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1964 | style="text-align:center;" | [[File:Kaka Kalelkar 1985 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಕರ್|ಆಚಾರ್ಯ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್]] | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1964 | style="text-align:center;" | [[File:Gopinath Kaviraj 1988 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗೋಪಿನಾಥ್ ಕವಿರಾಜ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:General Jayanto Nath Chaudhuri.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜೆ. ಎನ್. ಚೌಧುರಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:Nawab Mehdi Nawaz Jung.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೆಹ್ದಿ ನವಾಜ್ ಜಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1965 | style="text-align:center;" | [[File:Marshal Arjan Singh (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1966 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Cardinal_Valerian_Gracias_in_Malta.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಲೇರಿಯನ್ ಗ್ರಾಸಿಯಸ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸಿ. ಕೆ. ದಫ್ತಾರಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Hafiz_Mohammad_Ibrahim.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹಫೀಜ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭೋಲನಾಥ್ ಝಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1967 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಿ. ವಿ. ಆರ್. ರಾವ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[File:Madhav Shrihari Aney 2011 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾಧವ್ ಶ್ರೀಹರಿ ಅಣೆ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Subrahmanyan_Chandrasekhar.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:PC_Mahalanobis_1993_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ|ಮಹಲನೋಬಿಸ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kirpalsingh.jpg|70px]] ! scope="row" | ಕ್ರಿಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1968 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕಲ್ಯಾಣ ಸುಂದರಂ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜೇಶ್ವರ್ ದಯಾಳ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಡಿ. ಎಸ್. ಜೋಶಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | [[File:Har Gobind Khorana.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹರಗೋಬಿಂದ|ಖುರಾನ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮೋಹನ್ ಸಿನ್ಹಾ ಮೆಹ್ತಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1969 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಘನಾನಂದ್ ಪಾಂಡೆ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ತಾರಾಚಂದ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಸುರಂಜನ್ ದಾಸ್{{hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಆಂಟೋನಿ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಲಾಟ್ ಡಾಯ್ಸ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:General Paramasiva Prabhakar Kumramangalam.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪರಮಶಿವ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಕುಮಾರಮಂಗಲಂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Ramaswamy Mudaliar.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸಾಮಿ ಮುದಲಿಯಾರ್]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Binay Ranjan Sen.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಿನಯ್ ರಂಜನ್ ಸೇನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1970 | style="text-align:center;" | [[File:Harbaksh Singh.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹರ್‌ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Bimala_Prasad_Chaliha.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಿಮಲಪ್ರಸಾದ್ ಚಾಲಿಹಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಅಸ್ಸಾಂ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad Alauddin Khan Full 1 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Sumati morarjee.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸುಮತಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | [[File:Uday Shankar, 1930s.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಉದಯ|ಶಂಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ವಿಠಲ್ ನಾಗೇಶ್ ಶಿರೋಡ್ಕರ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಗೋವಾ |- | style="text-align:center;" |1971 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಿ. ಶಿವರಾಮನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Justice P.B. Gajendragadkar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಬಿ. ಗಜೇಂದ್ರಗಡ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಆದಿತ್ಯ ನಾಥ್ ಝಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:ACM PC Lal.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪ್ರತಾಪ್ ಚಂದ್ರ ಲಾಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Sam Manekshaw 2008 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸ್ಯಾಮ್|ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Jivraj Mehta.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜೀವರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮೆಹ್ತಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Admiral_SM_Nanda.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸರ್ದಾರಿಲಾಲ್ ಮಾಥ್ರಾದಾಸ್ ನಂದಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Gulam Mohammad Sadiq.png|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಾದಿಖ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | [[File:Vikram Sarabhai.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ವಿಕ್ರಮ್|ಸಾರಾಭಾಯಿ}}{{Hash}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1972 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹೋರ್ಮಸ್ಜಿ ಮಾಣಿಕ್‍ಜಿ ಸೀರ್ವಾಯ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಸಂತಿ ದೇವಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[File:U. N. Dhebar.png|75px]] ! scope="row" | ಯು. ಎನ್. ಧೇಬರ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[File:Daulat Singh Kothari 2011 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ದೌಲತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೊಠಾರಿ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Nellie_and_Jatindra_Mohan_Sengupta_1985_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | ನೆಲ್ಲಿ ಸೇನ್‍ಗುಪ್ತಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ನಾಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ರಾಜಸ್ಥಾನ |- | style="text-align:center;" |1973 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಟಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ನಿರೇನ್ ಡೇ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಿನೋದ್ ಬಿಹಾರಿ ಮುಖರ್ಜಿ | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ವಿ. ಕೆ. ಆರ್. ವಿ|ರಾವ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1974 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹರೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಸರಿನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:CD Deshmukh 2004 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ಡಿ. ದೇಶಮುಖ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:Durgabai Deshmukh 1982 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ದುರ್ಗಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:MaryJadhav_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೇರಿ ಕ್ಲಬ್‍ವಾಲಾ ಜಾಧವ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Basanti_Dulal_Nagchaudhuri.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಸಂತಿ ದುಲಾಲ್ ನಾಗ್‍ಚೌಧರಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ರಾಜಾರಾಮಣ್ಣ]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಹೋಮಿ|ಸೇತ್ನಾ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | [[File:MSSubbulakshmi.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಂ.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1975 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪ್ರೇಮಲೀಲಾ ವಿಠಲದಾಸ್ ಥ್ಯಾಕರ್ಸೇ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ||ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Salim ali mns.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಲೀಂ|ಅಲಿ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Giani Gurmukh Singh Musafir 2001 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜ್ಞಾನಿ ಗುರುಮುಖ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಸಾಫಿರ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Cartoonist_Shankar.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಶಂಕರ್ ಪಿಳ್ಳೈ | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:K R Ramanathan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Satyajit Ray.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತ್ಯಜಿತ್|ರೇ}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | [[File:Kl shrimali.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಎಲ್. ಶ್ರೀಮಾಲಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1976 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಶೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಜೈದಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Balasaraswati 2010 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಟಿ.|ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Ali_Yavar_Jung_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಲಿ ಯಾವರ್ ಜಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Ajudhia_Nath_Khosla.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಜುಧಿಯಾ ನಾಥ್ ಖೋಸ್ಲಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:ACM OP Mehra.jpg|75px]] ! scope="row" | ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Ajoy Mukherjee.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಜೋಯ್ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1977 | style="text-align:center;" | [[File:Chandeshwar Prasad Narayan Singh.png|75px]] ! scope="row" | ಚಂದೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1980 | style="text-align:center;" | [[File:Bismillah at Concert1 (edited) 2.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1980 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಯ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1981 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:S_Dhawan_official_Portrait_ISRO.webp|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸತೀಶ್|ಧವನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1981 | style="text-align:center;" | [[File:Ravi Shankar.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್|ರವಿಶಂಕರ್]] | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1982 | style="text-align:center;" | [[File:Madeleine Slade 1983 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೀರಾ ಬೆಹನ್ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |1985 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Chintamani_Nagesa_Ramachandra_Rao_03650.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಿ. ಎನ್. ಆರ್.|ರಾವ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1985 | style="text-align:center;" | [[File:Prof M G K Menon.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ. ಜಿ. ಕೆ.|ಮೆನನ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | [[File:Baba Amte 2014 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಾಬಾ|ಅಮ್ಟೆ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Birju Maharaj.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿರ್ಜೂ ಮಹಾರಾಜ್‌]] | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1986 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಅವತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಪೈಂತಲ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Kamaladevi Cha.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕಮಲಾದೇವಿ|ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Benjamin Peary Pal 2008 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೆಂಜಮಿನ್ ಪಿಯರಿ ಪಾಲ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:Manmohansingh04052007.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮನಮೋಹನ್|ಸಿಂಗ್}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1987 | style="text-align:center;" | [[File:General Arunkumar Shridhar Vaidya.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಅರುಣ್ ಶ್ರೀಧರ್ ವೈದ್ಯ{{hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[File:Justice M. Hameedullah Beg.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಂ. ಎಚ್. ಬೇಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[File:Kuvempu 2017 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sort|ಕುವೆಂಪು}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1988 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Stamp_of_India_-_1991_-_Colnect_164196_-_Mahadevi_Verma_Poetess_and_-_Varsha.jpeg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಮಹಾದೇವಿ|ವರ್ಮಾ}}{{hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Uma_Shankar_Dikshit_Rajya_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಉಮಾ ಶಂಕರ|ದೀಕ್ಷಿತ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[File:Dia7275 Ali Akbar Khan r.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1989 | style="text-align:center;" | [[File:Monkombu Sambasivan Swaminathan - Kolkata 2013-01-07 2689.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ. ಎಸ್.|ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ವಿ. ಎಸ್. ಆರ್. ಅರುಣಾಚಲಂ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:T. N. Chaturvedi.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಟಿ. ಏನ್. ಚತುರ್ವೇದಿ|ಟಿ. ಎನ್. ಚತುರ್ವೇದಿ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭವತೋಶ್ ದತ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kumar gandharva.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕುಮಾರ|ಗಂಧರ್ವ}} | ಕಲೆ || ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:Abdulkalam04052007.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್|ಕಲಾಂ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1990 | style="text-align:center;" | [[File:Semmangudi Srinivasa Iyer.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್ | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit balamuralikrishna.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ.|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:MFHussain.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಂ.ಎಫ್.|ಹುಸೇನ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಹೀರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:Gulzarilal Nanda (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗುಲ್ಜಾರಿ ಲಾಲ್|ನಂದಾ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:I. G. Patel.jpg|75px]] ! scope="row" | ಐ. ಜಿ. ಪಟೇಲ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:NG Ranga 2001 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎನ್. ಜಿ. ರಂಗಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | [[File:COMMAND OFFICE OF SH K F RUSTAMJI, DIRECTOR GENERAL BSF.jpg|75px]] ! scope="row" | ಖುಸ್ರೋ ಫಾರಮುರ್ಜ್ ರುಸ್ತಂಜಿ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜಾರಾಮ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Aruna Asaf Ali 1998 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅರುಣಾ ಅಸಫ್|ಅಲಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಲಕ್ಷ್ಮಣಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜೋಶಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Mallikarjun Mansur.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ|ಮನ್ಸೂರ್}} | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Si-padmavati.webp|75px]] ! scope="row" | ಶಿವರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಪದ್ಮಾವತಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kaloji_Narayanarao.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಾಳೋಜಿ ನಾರಾಯಣರಾವ್ | ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Ravi_Narayan_Reddy.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ರಾವಿ ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ{{hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:V. Shantaram.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಿ ಶಾಂತರಾಮ್‌|ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಮ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Govinbhai shroff.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗೋವಿಂದಭಾಯಿ ಶ್ರಾಫ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Swaran_Singh_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |1992 | style="text-align:center;" | [[File:Atal Bihari Vajpayee 2004 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ|ವಾಜಪೇಯಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Usha Mehta.png|75px]] ! scope="row" | [[ಉಷಾ ಮೆಹ್ತಾ]] | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Nanabhoy Palkhivala 2004 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾನಿ|ಪಾಲ್ಖಿವಾಲಾ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[File:Lakshmi Sahgal.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Walter_Sisulu_1991_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಾಲ್ಟರ್ ಸಿಸುಲು | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|South Africa|Indicates a citizen of South Africa}} |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಾಂಡುರಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅಠಾವಳೆ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Rajagopala Chidambaram.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಜಗೋಪಾಲ ಚಿದಂಬರಂ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Nanaji Deshmukh 2017 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾನಾಜಿ|ದೇಶಮುಖ್}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Satish Gujral photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸತೀಶ್ ಗುಜ್ರಾಲ್ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Justice vr krishna iyyar.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Bhimsen Joshi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಭೀಮಸೇನ|ಜೋಶಿ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಚ್. ಆರ್. ಖನ್ನಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Dr. V. kurien cropped.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವರ್ಗೀಸ್|ಕುರಿಯನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:LataMangeshkar10.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಲತಾ|ಮಂಗೇಶ್ಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Braj Kumar Nehru (cropped).gif|75px]] ! scope="row" | ಬ್ರಜ್ ಕುಮಾರ್ ನೆಹರೂ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:DK_Pattammal_2014_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಡಿ. ಕೆ.|ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಲಲ್ಲನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |1999 | style="text-align:center;" | [[File:Dharma Vir, ICS.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಧರ್ಮವೀರ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sikander_Bakht_Lok_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿಕಂದರ್ ಬಖ್ತ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Jagdish Bhagwati in May 2012.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗದೀಶ್ ಭಗವತಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:HariprasadChaurasia.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹರಿಪ್ರಸಾದ್|ಚೌರಾಸಿಯಾ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Minister of State for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill.jpg|75px]] ! scope="row" | ಎಂ. ಎಸ್. ಗಿಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:K. Kasturirangan (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ|ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕೆ. ಬಿ. ಲಾಲ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kelucharan_Mohapatra_2023_stamp_of_India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೇಳುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:Pt.Jasraj.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್|ಜಸರಾಜ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಂ. ನರಸಿಂಹಂ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:RKNarayan.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್]] | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಭೈರಬ್ ದತ್ ಪಾಂಡೆ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | [[File:DrKNRaj.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಎನ್. ರಾಜ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ತರ್ಲೋಕ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:John Kenneth Galbraith 1944.jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಾನ್ ಕೆನೆಥ್ ಗಾಲ್‍ಬ್ರೈಟ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Benjamin Gilman.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೆಂಜಮಿನ್ ಎ. ಗಿಲ್ಮನ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad amjat ali khan.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮ್ಜದ್ ಅಲಿ|ಖಾನ್}} | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:ZubinMehtaMar11.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜುಬಿನ್|ಮೆಹ್ತಾ}} | ಕಲೆ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹೃಷಿಕೇಶ್|ಮುಖರ್ಜಿ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಕೊತ್ತ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Chakravarthi V Narasimhan (1966).jpg|75px]] ! scope="row" | ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿ. ನರಸಿಂಹನ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Hosei Norota.jpg|75px]] ! scope="row" | ಹೋಸೈ ನೊರೋಟಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Calyampudi Radhakrishna Rao at ISI Chennai (cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ಆರ್. ರಾವ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮನಮೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2001 | style="text-align:center;" | [[File:Pandit Shivkumar Sharma Santoor.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಶಿವಕುಮಾರ್|ಶರ್ಮಾ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಕಿಶೋರಿ|ಅಮೋನ್‍ಕರ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:Gangubai Hangal (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗಂಗೂಬಾಯಿ|ಹಾನಗಲ್}} | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Portrait_of_Priyaranjan_Dasmunsi_felicitating_noted_Tabla_Maestro_Pandit_Kishan_Maharaj_with_Life_time_Award_at_the_annual_concert_of_Shakhri_Begum_Memorial_Trust_at_Science_city_Auditorium,_Calcutta_on_December_9,_2006_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಿಶನ್ ಮಹಾರಾಜ್ | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:The Chairman, Economic Advisory Council to PM, Dr. C. Rangarajan addressing a Press Conference on Review of Economy 2009-10, in New Delhi on February 19, 2010 (4).jpg|75px]] ! scope="row" | ಸಿ. ರಂಗರಾಜನ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" | [[File:Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೋಲಿ ಜಹಾಂಗೀರ್|ಸೊರಾಬ್ಜಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kazi_Lhendup_Dorjee_.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಾಜಿ ಲ್ಹೆಂಡುಪ್ ದೋರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[File:Sonal Mansingh.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೋನಾಲ್|ಮಾನ್ಸಿಂಗ್}} | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಬಲರಾಮ್ ನಂದಾ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2003 | style="text-align:center;" | [[File:Brihaspati Dev Triguna 2019 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವ್ ತ್ರಿಗುಣಾ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[File:Jayant Vishnu Narlikar - Kolkata 2007-03-20 07342.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಯಂತ|ನಾರ್ಳಿಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Amrita_Pritam_(1919_–_2005)_,_in_1948.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮೃತಾ|ಪ್ರೀತಮ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2004 | style="text-align:center;" | [[File:Justice M. N. Venkatachaliah BNC.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಮ್. ಎನ್.|ವೆಂಕಟಾಚಲಯ್ಯ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಮಿಲೋನ್ ಕೆ. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:MohanDharia.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮೋಹನ್ ಧಾರಿಯಾ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_Foreign_Minister_of_Pakistan_Mr._Khurshid_M._Kasuri_meets_the_National_Security_Advisor_Shri_J.N._Dixit_in_New_Delhi_on_September_6,_2004_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರನಾಥ್ ದೀಕ್ಷಿತ್{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಕೆ.|ಗೋಯಲ್}} | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:R.K. Laxman 2005.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Ram Narayan in Delhi 2010.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಾಮ|ನಾರಾಯಣ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Dr-Karan-Singh-sept2009.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2005 | style="text-align:center;" | [[File:Dr.M.S.Valiathan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮ ಶಂಕರನ್ ವಲಿಯಥಾನ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Norman Borlaug crop.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ನಾರ್ಮನ್|ಬೊರ್ಲಾಗ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ||{{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Charles Correa.jpg|75px]] ! scope="row" | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೊರಿಯಾ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Late Nirmala Deshpande.jpg|75px]] ! scope="row" | ನಿರ್ಮಲಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Mahashweta devi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಮಹಾಶ್ವೇತಾ|ದೇವಿ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:DirectorAdoor.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಡೂರು|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್}} | ಕಲೆ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | [[File:Justice V.N. Khare.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಎನ್. ಖಾರೆ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಸಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾವ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಒಬೈದ್ ಸಿದ್ದಿಖಿ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2006 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಟಂಡನ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Justice P.N. Bhagwati.jpg|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಎನ್. ಭಗವತಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Naresh Chandra July 2012.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ನರೇಶ್ ಚಂದ್ರ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ರಾಜಾ ಚೆಲ್ಲಯ್ಯ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ|ವಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Dr._A.P.J._Abdul_Kalam_presenting_Padma_Vibhushan_to_Shri_Fali_Sam_Nariman,_at_an_Investiture_Ceremony_at_Rashtrapati_Bhavan_in_New_Delhi_on_March_23,_2007_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಫಾಲಿ ಸ್ಯಾಮ್|ನಾರಿಮನ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:ರಾಜಾರಾವ್.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ರಾಜಾ|ರಾವ್}}{{Hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಬಾಲು ಶಂಕರನ್]] | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:Khushwantsingh.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಖುಷ್ವಂತ್|ಸಿಂಗ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:ECG Sudarshan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಈ. ಸಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಸುದರ್ಶನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2007 | style="text-align:center;" | [[File:J&K Governor N.N. Vohra.JPG|75px]] ! scope="row" | ಎನ್. ಎನ್. ವೋಹ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಹರಿಯಾಣ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Justice_A.S._Anand.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎ. ಎಸ್.|ಆನಂದ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:London Chess Classic 2010 Anand 04.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವಿಶ್ವನಾಥನ್|ಆನಂದ್}} | ಕ್ರೀಡೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Asha Bhosle - still 47160 crop.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಆಶಾ|ಭೋಂಸ್ಲೆ}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪಿ. ಎನ್. ಧರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Edmundhillarycropped.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಎಡ್ಮಂಡ್|ಹಿಲರಿ}}{{Hash}} | ಕ್ರೀಡೆ || {{flag|New Zealand|Indicates a citizen of New Zealand}} |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Lakshmi Mittal LM.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಿತ್ತಲ್‌]] | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Pranab Mukherjee (cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಣಬ್|ಮುಖರ್ಜಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Narayana_Murthy_CIF_(cropped).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣ|ಮೂರ್ತಿ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಒಬೆರಾಯ್ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Dr R K Pachauri.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ.|ಪಚೌರಿ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:E. Sreedharan "Metro Man".jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಇ.|ಶ್ರೀಧರನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:RatanTata.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರತನ್|ಟಾಟಾ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2008 | style="text-align:center;" | [[File:Sachin at Castrol Golden Spanner Awards.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸಚಿನ್|ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್}} | ಕ್ರೀಡೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:Sunderlal Bahuguna at New Tehri cropped.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಸುಂದರ್ ಲಾಲ್ ಬಹುಗುಣ]] | ಇತರೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಜಸ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಬಜಾಜ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:D._P._Chattopadhyaya_Rajya_Sabha_photo.jpg|75px]] ! scope="row" | ಡಿ. ಪಿ. ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಅಶೋಕ್ ಶೇಖರ್ ಗಂಗೂಲಿ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ನಿರ್ಮಲಾ ಜೋಶಿ|ಸಿಸ್ಟರ್ ನಿರ್ಮಲಾ]] | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:Anil Kakodkar.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅನಿಲ್|ಕಾಕೋಡ್ಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಲಾಲ್ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | [[File:ജി-മാധവന്‍-നായര്‍.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಜಿ. ಮಾಧವನ್|ನಾಯರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | {{sortname|ಗೋವಿಂದ|ನಾರಾಯಣ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2009 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಚಂದ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | ಎಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ಕಾಜಿ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-08.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್|ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Prathap C. Reddy (1).jpg|75px]] ! scope="row" | ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:The Governor of Reserve Bank of India, Shri Y.V. Reddy addressing a seminar on ‘Challenges and Implications of Basel II for Asia’ at 39th Asian Development Bank Annual General Body Meeting in Hyderabad on May 3, 2006 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವೈ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ರೆಡ್ಡಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Zohra Segal on April 07, 2010 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್|ಜೋಹ್ರಾ ಸೆಹಗಲ್]] | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" | [[File:Umayalpuram sivaraman1.jpeg|75px]] ! scope="row" | ಉಮಯಾಳಪುರಂ ಕೆ. ಶಿವರಾಮನ್ | ಕಲೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Montekahuwalia.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮಾಂಟೆಕ್ ಸಿಂಗ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Vijay Kelkar.jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿಜಯ್ ಕೇಳ್ಕರ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Akhlaqur_Rahman_Kidwai_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಅಖ್ಲಾಕ್ ಉರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಕಿದ್ವಾಯಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:ONV DSC 0118.A.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಒ.ಎನ್.ವಿ. |ಕುರುಪ್}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Sitakant Mahapatra.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಸೀತಾಕಾಂತ್|ಮಹಾಪಾತ್ರ}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Smt._Pratibha_Devisingh_Patil_presenting_the_Padma_Vibhushan_award_to_Shri_Brajesh_Chandra_Mishra,_at_an_Investiture_Ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_March_24,_2011_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಬ್ರಜೇಶ್ ಮಿಶ್ರಾ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಕೆ. ಪರಶರನ್|ಕೆ. ಪರಾಶರನ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Azim H. Premji World Economic Forum 2013.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಜಿಮ್|ಪ್ರೇಮ್‍ಜಿ}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" | [[ಪಲ್ಲೆ ರಾಮರಾವ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:A.Nageswara Rao.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್]] | ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[File:Kapilavatsyayan.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಪಿಲಾ ವಾತ್ಸಾಯನ | ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2011 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:The photograph of Mrs. Homai Vyarawalla of Vadodara, one of the recipients of the First National Photo Award – Life Time Achievement 2010. The Vice President.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಹೋಮಿ|ವ್ಯಾರವಾಲ}} | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಭೂಪೇನ್|ಹಝಾರಿಕಾ}}{{Hash}} | ಕಲೆ || ಅಸ್ಸಾಂ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:Miranda de Miranda.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಮಾರಿಯೊ|ಮಿರಾಂಡ}}{{Hash}} | ಕಲೆ || ಗೋವಾ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:T. V. Rajeswar (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಟಿ. ವಿ. ರಾಜೇಶ್ವರ್ | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kantilal_Hastimal_Sancheti_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಕಾಂತಿಲಾಲ್ ಹಸ್ತಿಮಲ್ ಸಂಚೇತಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2012 | style="text-align:center;" | [[File:K.G. Subramanyan 2008.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Padma Vibhushan Raghunath Mohapatra (Architect and Sculptor) 01.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಘುನಾಥ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Roddam narasimha.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರೊದ್ದಂ|ನರಸಿಂಹ}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Prof. Yash Pal.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಯಶ್‌ ಪಾಲ್‌]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2013 | style="text-align:center;" | [[File:Sayed Haider Raza (1995).png|75px]] ! scope="row" | [[ಎಸ್.ಎಚ್. ರಾಝಾ|ಸಯ್ಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಜಾ]] | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2014 | style="text-align:center;" | [[File:BKS Iyengar.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್.|ಐಯ್ಯಂಗಾರ್}} | ಇತರೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2014 | style="text-align:center;" | [[File:Ramesh Mashelkar Apr09.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ರಘುನಾಥ್|ಮಶೇಲ್ಕರ್}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Lkadvani.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಎಲ್. ಕೆ. |ಅಡ್ವಾಣಿ}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Amitabh.Bachchan.jpg|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಅಮಿತಾಭ್|ಬಚ್ಚನ್}} | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:ParkashSinghBadal.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್|ಬಾದಲ್}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಪಂಜಾಬ್ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Veerendra Heggade 01.JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ವೀರೇಂದ್ರ|ಹೆಗ್ಗಡೆ}} | ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Dilip Kumar 2006.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ (ಚಿತ್ರ ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Jagadguru Rambhadracharya.jpg|75px]] ! scope="row" | ರಾಮಭದ್ರಾಚಾರ್ಯ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:The Ex Chairman Atomic Energy Commission (AEC) and Member Planning Commission and presently Member, AEC, Dr. M.R. Srinivasan addressing at the India Power Awards 2011 ceremony, in New Delhi on November 24, 2011.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಮ್.ಆರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್|ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:Kottayan Katankot Venugopal, K K Venugopal.jpg|75px]] ! scope="row" | ಕೆ. ಕೆ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" | [[File:His Highness the Aga Khan (15760993697).jpg|75px]] ! scope="row" | ಆಗಾ ಖಾನ್ IV | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|United Kingdom|Indicates a citizen of United Kingdom}} <br> {{flag|France|Indicates a citizen of France}} |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:V._K._Aatre_in_2016_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಕೆ. ಆತ್ರೆ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Dhirubhai Ambani 2002 stamp of India.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | {{sortname|ಧೀರೂಭಾಯಿ|ಅಂಬಾನಿ}}{{Hash}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Girija Devi at Bhopal (4).JPG|75px]] ! scope="row" | {{sortname|ಗಿರಿಜಾ|ದೇವಿ}} | ಕಲೆ|| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Avinash Dixit.JPG|75px]] ! scope="row" | ಅವಿನಾಶ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:The Union Minister for Tourism and Culture Shri Jagmohan going round, a pictorial presentation on spirituality titled "A Soul Speaks", in New Delhi on February 13, 2004 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗಮೋಹನ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Yamini Krishnamurthy.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಯಾಮಿನಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]] | ಕಲೆ|| ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Rajinikanth Felicitates Writer Kalaignanam.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] | ಕಲೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[File:Cherukuri Ramoji rao.png|75px]] ! scope="row" | ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" |[[File:Sri Sri Ravi Shankar - new.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವಿ ಶಂಕರ್|ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರ್ ಗುರೂಜಿ]] | ಇತರೆ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2016 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Dr._V._Shanta,_in_New_Delhi_on_March_20,_2006_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ವಿ. ಶಾಂತಾ | ವೈದ್ಯಕೀಯ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:Murli Manohar Joshi MP.jpg|75px]] ! scope="row" | ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಶಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sundar_Lal_Patwa.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಸುಂದರಲಾಲ್ ಪಟ್ವಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶರದ್ ಪವಾರ್]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:U R Rao (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಯು.ಆರ್.ರಾವ್]] | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:The former Lok Sabha Speaker Shri P.A. Sangma met the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on January 18, 2004 (cropped).png|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಪಿ. ಎ. ಸಂಗ್ಮಾ{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| ಮೇಘಾಲಯ |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:Sadhguru - India Economic Summit 2017 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜಗ್ಗಿ ವಾಸುದೇವ್]] | ಇತರೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2017 | style="text-align:center;" | [[File:K.J. Yesudas.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್]] | ಕಲೆ|| ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:Ilaiyaraaja BHung.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಇಳಯರಾಜಾ]] | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:A still of Shri Ghulam Mustafa Waris Khan who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Hindustani Music - Vocal by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg|75px]] ! scope="row" | ಗುಲಾಮ್ ಮುಸ್ತಫಾ ಖಾನ್ | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2018 | style="text-align:center;" | [[File:Parameshwaran.JPG|75px]] ! scope="row" | ಪಿ. ಪರಮೇಶ್ವರನ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;"|2019 | style="text-align:center;" | [[File:Tijan Bai 1.jpg|75px]] ! scope="row" | ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ | ಕಲೆ || ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File: Ismail Omar Guelleh 2010.jpg|75px]] ! scope="row" | ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಒಮರ್ ಗ್ಯುಲ್ಲೇಹ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Djibouti|Indicates a citizen of Djibouti}} |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File:Mr. A.M. Naik.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅನಿಲ್ ಮಣಿಭಾಯಿ ನಾಯಕ್ | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" | [[File:Babasaheb Purandare.jpg|75px]] ! scope="row" | ಬಲವಂತ್ ಮೋರೇಶ್ವರ್ ಪುರಂದರೆ | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:George Fernandes (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:The official photograph of the Defence Minister, Shri Arun Jaitley (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Sushma Swaraj Ji.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್]]{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Vishvesha Tirtha Swamiji of Pejawar Mutt meets PM Modi (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ವಿಶ್ವೇಶ ತೀರ್ಥ|ಪೇಜಾವರ ಶ್ರೀಗಳು]]{{Hash}} | ಇತರೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Anerood Jugnauth January 2013.jpg|75px]] ! scope="row" | ಅನಿರುದ್ಧ ಜಗನ್ನಾಥ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Mauritius|Indicates a citizen of Mauritius}} |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Mary Kom - British High Commission, Delhi, 27 July 2011.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಮೇರಿ ಕೋಮ್]] | ಕ್ರೀಡೆ || ಮಣಿಪುರ |- | style="text-align:center;" |2020 | style="text-align:center;" | [[File:Chhannulal Mishra.jpg|75px]] ! scope="row" | ಚನ್ನುಲಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:Shinzō Abe Official.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಶಿಂಜೋ ಅಬೆ]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:S. P. Balasubrahmanyam at the 'Gurkha' Audio Launch.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]{{Hash}} | ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:BMHegde.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿ.ಎಮ್.ಹೆಗ್ಡೆ|ಬಿ. ಎಂ. ಹೆಗಡೆ]] | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ನರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಕಪಾನಿ{{Hash}} | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[File:Maulanawahiduddin.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವಾಹಿದುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್]] | ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:B._B._Lal.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಬಿ.ಬಿ.ಲಾಲ್|ಬಿ. ಬಿ. ಲಾಲ್]] | ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ |- | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sudarshan_Sahoo_receiving_Padma_Vibhushan_2021.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಸುದರ್ಶನ್ ಸಾಹು]] | ಕಲೆ || ಒಡಿಶಾ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:Prabha atre.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪ್ರಭಾ ಅತ್ರೆ]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ರಾಧೇಶ್ಯಾಮ್ ಖೇಮ್ಕಾ{{Hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:General Bipin Rawat, India's 1st Chief of Defence Staff.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್]]{{Hash}} | ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ |- | style="text-align:center;" |2022 | style="text-align:center;" | [[File:Kalyan Singh1.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಕಲ್ಯಾಣ್ ಸಿಂಗ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File: Balkrishna Doshi.JPG|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಬಿ. ವಿ. ದೋಶಿ{{Hash}} | ಇತರೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:Ustad Zakir Hussain 1.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]] | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:India-eam-krishna (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಎಸ್. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | – ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ದಿಲೀಪ್ ಮಹಾಲನಬಿಸ್{{Hash}} | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[File:Srinivasa Varadhan Heidelberg.JPG|75px]] ! scope="row" | ಎಸ್. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವರದನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{flag|USA|Indicates a citizen of USA}} |- | style="text-align:center;" |2023 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Uttar Pradesh Chief Minister Shri.Mulayam Singh Yadav, addressing at the National Development Council, New Delhi on December 9, 2006 (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಮುಲಾಯಂ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್{{Hash}} | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Vyjayanthimala.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ]] |ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the National Tourism Awards 2011-12, at a function, in New Delhi on March 18, 2013. The Minister of State (Independent Charge) for Tourism, Shri K. Chiranjeevi is also seen (1) (cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಚಿರಂಜೀವಿ (ನಟ)|ಚಿರಂಜೀವಿ]] |ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Venkaiah Naidu official portrait.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು]] |ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[File:Bindeshwar Pathak.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಬಿಂದೇಶ್ವರ್ ಪಾಠಕ್]]{{hash}} |ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಬಿಹಾರ |- | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |[[ಚಿತ್ರ:Padmasubramanyam.jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Dr._Duvvur_Nageshwar_Reddy.jpg|75px]] ! scope="row" | ಡಿ. ನಾಗೇಶ್ವರ ರೆಡ್ಡಿ | ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತೆಲಂಗಾಣ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Justice_Jagdish_Singh_Khehar_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | ಜಗದೀಶ್ ಸಿಂಗ್ ಖೇಹರ್ | ಇತರೆ || ಚಂಡೀಗಢ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Kumudini_Lakhia_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" | [[ಕುಮುದಿನಿ ಲಖಿಯಾ]] | ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:L._Subramaniam_at_Bharat_Bhavan.JPG|75px]] ! scope="row" | [[ಎಲ್. ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] | ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:M_T_Vasudevan_nair_-_cropped_image.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಎಂ.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್|ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]]{{hash}} | ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Osamu_Suzuki_2022.jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | ಓಸಾಮು ಸುಜುಕಿ{{hash}} | ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{flag|Japan|Indicates a citizen of Japan}} |- | style="text-align:center;" |2025 | style="text-align:center;" | [[ಚಿತ್ರ:Sharda_Sinha_(cropped).jpg|75px]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" | [[ಶಾರದಾ ಸಿನ್ಹಾ]]{{hash}} | ಕಲೆ || ಬಿಹಾರ |- | 2026 | [[File:Shri Dharmendra Deol on April 04, 2012.jpg|75px]] | bgcolor="#CEE8F0" align="center"| '''ಧರ್ಮೇಂದ್ರ'''# | ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |- | 2026 | [[File:Justice K T Thomas (2023).jpg|75px]] ! ಕೆ. ಟಿ. ಥಾಮಸ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- | 2026 | ! ಎನ್. ರಾಜಮ್ | ಕಲೆ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |- | 2026 | ! ಪಿ. ನಾರಾಯಣನ್ | ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ |- | 2026 | [[File:V._S._Achuthanandan.JPG|75px]] | bgcolor="#CEE8F0" align="center"| '''ವಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತಾನಂದನ್'''# | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ |- |} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{ಭಾರತದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗು ಗೌರವಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು]] 5o89w76dhl6sw2t8fyvb0oi8oemmnj7 0 22668 1373216 1348367 2026-05-12T08:46:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373216 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --> | Name = Jonas Brothers | Img = The Jonas Brothers perform at the Kids' Inaugural cropped.jpg | Img_capt = From left to right: [[Nick Jonas|Nick]], [[Joe Jonas|Joe]], and [[Kevin Jonas]] performing at the [[Inauguration of Barack Obama#Kids' Inaugural: "We Are the Future"|Kids' Inaugural: "We Are the Future"]] event in January 2009. | Landscape = yes | Background = group_or_band | Origin = United States <!--Please discuss before adding Wyckoff, New Jersey. It is unknown if this is where they founded the group.--> | Genre = [[Pop music|Pop]],<ref name="Monger">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/jonas-brothers-p778430|title=((( Jonas Brothers > Overview )))|last=Monger|first=James Christopher|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=2009-10-22}}</ref> [[soft rock]]<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1494029/Jonas-Brothers|title=Jonas Brothers (American band)|last=Wallenfeldt|first=Jeff|work=[[Encyclopædia Britannica]]|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|accessdate=2009-11-01}}</ref>, [[post-grunge]]<ref name="Monger"/> | Years_active = 2005–present | Label = [[Columbia Records|Columbia]], [[Daylight Records|Daylight]], [[Fascination Records|Fascination]], [[Hollywood Records|Hollywood]], [[INO Records|INO]] | URL = [http://www.jonasbrothers.com/ www.jonasbrothers.com/] | Current_members = [[Joe Jonas]]<br />[[Kevin Jonas]]<br />[[Nick Jonas]] | Past_members = }} '''ಜೋನಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್''' ಅಮೇರಿಕದ [[ಪಾಪ್ ರಾಕ್]] [[ಯುವಕರ ತಂಡ]].<ref>{{cite web|first=Greg |last=Kot |title=Jonas Brothers: Not just another boy band |url=http://www.chicagotribune.com/features/arts/chi-teen-pop-0824aug24,0,1414287.story |date=August 24, 2008 |accessdate=2009-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080829211501/http://www.chicagotribune.com/features/arts/chi-teen-pop-0824aug24,0,1414287.story|archivedate=2008-08-29}}</ref><ref>{{cite web|first=Douglas |last=Quenqua |date=August 4, 2008 |title=A Rare CD by Today's Hot Boy Band: Bids Start at $160. Do I Hear $200? |url=https://www.nytimes.com/2008/08/04/business/media/04jonas.html?partner=rssnyt&emc=rss |accessdate=2009-03-09}}</ref><ref>{{cite web|first=Elysa |last=Gardner |title=Jonas Brothers are "each other's best friends" |url=http://www.usatoday.com/life/music/news/2008-03-26-jonas-brothers-side_N.htm |date=March 26, 2008 |accessdate=2009-03-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Jonas Brothers the latest, hottest thing |url=http://www.iht.com/articles/2008/08/04/business/04jonas.php |accessdate=2009-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919020429/http://www.iht.com/articles/2008/08/04/business/04jonas.php|archivedate=2008-09-19}}</ref> ತಂಡವು ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ]] ಮಕ್ಕಳ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿತು. [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯದ, ವೈಕಾಫ್ ನಗರದ]] ಈ ತಂಡವು, ಮೂವರು ಸಹೋದರರಾದ ಪೌಲ್ ಕೆವಿನ್ ಜೊನಸ್ II([[ಕೆವಿನ್ ಜೊನಸ್]]), ಜೋಸೆಫ್ ಆಡಮ್ ಜೊನಸ್([[ಜಾಯ್ ಜೊನಸ್]]), ಮತ್ತು ನಿಖೊಲಸ್ ಜೆರ್ರಿ ಜೊನಸ್ ([[ನಿಕ್ ಜೊನಾಸ್‌]])ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ,ಇವರು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲ ಚಿತ್ರ]] ''[[ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ತಂಡವು ನಾಲ್ಕು ಅಲ್ಬಮ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು: ''[[ಇಟ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಟೈಮ್]]'', ''[[ಜೋನಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]]'', ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್]] '' ಹಾಗೂ ''[[ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್]]''. 2008ರ [[51ನೆ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ]], ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇವರ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಥ್ರೋ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರು ಗೆದ್ದರು. 2009 ಮೇನಲ್ಲಿ, ಅವರು ''[[ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್]] '' ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ,ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದರು.<ref name="nytimes.com"> [https://www.nytimes.com/2009/05/25/arts/music/25jonas.html?_r=1 ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರರರ್ಸ್ ಆರ್ ಸ್ಟಾರಿಂಗ್ ಟು ಫೀಲ್ ದಿ ಹಾರ್ಟ್]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ನಿಕ್ ಜೋನಸ್: ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರಿಂದಲೇ ಅಲ್ಬಮ್(1999–2005) === {{Main|Nick Jonas|Nicholas Jonas (album)}} ಈ ತಂಡವು ನಿಕ್ ಜೋನಸ್ ಪರವಾಗಿ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="MTV News">{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1527894/20060405/jonas_brothers.jhtml |title=More Blink-182 Than Hanson, It's Time For The Jonas Brothers |publisher=[[MTV]] |date=April 6, 2006 |accessdate=2008-08-21 |first=Corey |last=Moss |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722071414/http://www.mtv.com/news/articles/1527894/20060405/jonas_brothers.jhtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ccmmagazine.com/music/artist/jonas_brothers/ |title=Jonas Brothers Biography |work=[[CCM Magazine]] |accessdate=2008-08-21 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915015625/http://www.ccmmagazine.com/music/artist/jonas_brothers/ |url-status=dead }}</ref><ref name="MTV video">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Gd3Hj1cfDKU |publisher=MTV News |title=Jonas Brothers |work=YouTube}}</ref> ನಿಖೋಲಸ್ ತಮ್ಮ 7 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಾಡ್ ವೇ]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jonasbrothers.htm |title=Jonas Brothers |publisher=Ken Phillips Publicity Group |accessdate=2008-08-21 |date=January 20, 2006 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905143354/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jonasbrothers.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Clubhouse">{{cite web |url=http://www.clubhousemagazine.com/truelife/interviews/a0001236.cfm |title=Star Bright |first=Suzanne |last=Hadley |work=Clubhouse Magazine |access-date=2010-02-25 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605005038/http://www.clubhousemagazine.com/truelife/interviews/a0001236.cfm |url-status=dead }}</ref> ಇವರು, ''[[ಎ ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಕರೋಲ್]]'' (2000 ದಲ್ಲಿ ಟಿನಿ ಟಿಮ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂಜ್ ಆಗಿ),''[[ಎನಿ ಗೆಟ್ ಯುವರ್ ಗನ್]]'' (2001 ರಲ್ಲಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ),''[[ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಡ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್]] '' (2002 ರಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ ಆಗಿ) ಮತ್ತು ''[[ಲೆಸ್ ಮಿಸರೇಬಲ್ಸ್]] '' (2003 ರಲ್ಲಿ ಗವ್ರೊಚೆ ಆಗಿ) ಹಲವು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref name="Clubhouse"/><ref>{{cite web|url=http://www.playbill.com/news/article/71258.html |title=Beauty and the Beast Becomes 8th Longest-Running Show Aug. 4 |publisher=[[Playbill]] |date=August 4, 2002 |first=Andrew |last=Gans}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.playbill.com/news/article/77733.html |title=Photo Call: Les Misérables: Leading Mann |publisher=Playbill |date=February 3, 2003 |accessdate=2008-08-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.playbill.com/celebritybuzz/whoswho/biography/12193.html |title=Playbill Biography: Nicholas Jonas |publisher=Playbill |accessdate=2008-08-22}}</ref> ''ಲೆಸ್ ಮಿಸರೇಬಲ್ಸ್ '' ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಇವರು [[ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಸೌಂಡ್ ಆಫ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್]] '' ನಲ್ಲಿ(ಕರ್ಟ್ ಆಗಿ)ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://web.playbill.com/news/article/81717.html |title=Playbill News: Meg Bussert Joins Paper Mill Sound of Music |publisher=Playbill |date=September 20, 2003 |accessdate=2008-08-22 |first=Andrew |last=Gans |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821153551/http://web.playbill.com/news/article/81717.html |url-status=dead }}</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ,''ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಡ್ ಬೀಸ್ಟ್ '' ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುವಾಗ, ನಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ "[[ಜಾಯ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್(ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ)]]" ಪದ್ಯ ಬರೆದರು. ''ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಡ್ ಬೀಸ್ಟ್ '' ನಟವರ್ಗದವರ ಹಿಮ್ಮೇಳನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನಿಕ್ 2002ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಾಡ್ ವೇ ಅಲ್ಬಮ್ "[[ಈಕ್ವಿಟಿ ಫೈಟ್ಸ್ ಏಡ್ಸ್]]" ನಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಾಡ್ ವೇ ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಣಿಕೆ: ಕರೋಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ಕ್ಯೂರ್, ಭಾಗ 4'' ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು.<ref name="Kansas City Star">{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbkansascitystar.htm |title=Kansas City Star: Band interview: The Jonas Brothers, on the road, promoting their first CD |publisher=Ken Phillips Publicity Group |accessdate=2008-08-20 |first=Claire |last=Askew |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905143026/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbkansascitystar.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Allentown Morning Call">{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jballentown.htm |title=Allentown Morning Call: The Jonas Brothers: hearththrobs of the Hanson kind |publisher=Ken Phillips Publicity Group |accessdate=2008-08-22 |first=John J. |last=Moser |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002191425/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jballentown.htm |url-status=dead }}</ref> 2003 ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಐಎನ್ ಒ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] "ಜಾಯ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ (ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ)" ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inorecords.com/nicholasjonas/dg-bio.html |title=Nicholas Jonas - Dear God |publisher=INOrecords |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040139/http://www.inorecords.com/nicholasjonas/dg-bio.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ]] ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರೇಡಿಯೋದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಡಲ್ಟ್ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಚಾರ್ಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Allentown Morning Call"/> ನಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಏಕ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದಾಗ,ಜಾಯ್ ಅವರು ಬ್ರಾಡ್ ವೇ ನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ ರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತಿನಂತೆ ಪ್ರವೇಶನೀಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಬಝ್‌ ಲುರ್ಹಮನ್‌‍]]ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ''[[ಲಾ ಬೊಹೆಮೆ]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಿಕ್ ಪ್ರಕಾರ ಆ ವರ್ಷ ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರೂ ಸಹೋದರರು ಸೇರಿ ಗೀತೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಕೂಡ.<ref>{{cite interview|last=Jonas |first=Nick |subject=Nick Jonas |subjectlink=Nick Jonas |last2=Jonas |first2=Joe |subject2=Joe Jonas |subjectlink2=Joe Jonas |last3=Jonas |first3=Kevin |subject3=Kevin Jonas |subjectlink3=Kevin Jonas |interviewer=Nicole Anderson |title=Jonas Fan Van |program=Disney Channel |year=2009 |accessdate=2009-06-16}}</ref> 2004ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ,[[ಕೋಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ನಿಕ್ ರ ಹಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು.<ref name="Kansas City Star"/><ref name="Allentown Morning Call"/> ನಿಕ್ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ [[ಐಎನ್ ಒ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕೋಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ಹಾಗೂ "[[ಡಿಯರ್ ಗಾಡ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://christianmusic.about.com/od/upcomingreleases/a/aanjonassigned.htm |title=INO Records Signs 12-Year Old Singer/Actor Nicholas Jonas |publisher=[[About.com]] |accessdate=2008-08-22 |first=Kim |last=Jones |archive-date=2012-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127034713/http://christianmusic.about.com/od/upcomingreleases/a/aanjonassigned.htm |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಒಬ್ಬರೇ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಹೊಸ "ಜಾಯ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್(ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ)" ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.rhapsody.com/nicholasjonas/joytotheworldachristmasprayer |title=Joy To The World (A Christmas Prayer) by Nicholas Jonas |publisher=[[Rhapsody (online music service)|Rhapsody]] |accessdate=2008-08-22}}</ref> ಅವರೊಬ್ಬರದೇ ಸ್ವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ನಿಖೊಲಸ್ ಜೋನಸ್]] '' ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿತ್ತು,ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಬಮ್ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ<ref>{{cite web |url=http://christianmusic.about.com/od/cdreviewsal/gr/jonasbrstime.htm |title=Jonas Brothers – It's About Time |publisher=About.com |first=Kim |last=Jones |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2012-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128134140/http://christianmusic.about.com/od/cdreviewsal/gr/jonasbrstime.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.walmart.com/catalog/product.gsp?product_id=3362837 |publisher=WalMart.com |title=Nicholas Jonas}}</ref> ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ,ನಿಕ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರಾದ ಕೆವಿನ್ ಹಾಗೂ ಜಾಯ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref name="Kansas City Star"/> 2005 ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ಗ್ರೀನ್ ಬರ್ಗ್]] ನಿಕ್‌‍ರ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಗ್ರೀನ್ ಬರ್ಗ್ ನಿಕ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು.<ref name="M+C">{{cite web |url=http://music.monstersandcritics.com/news/article_1266165.php/Jonas_Brothers_deliver_squeaky_clean_punk_music |title=Jonas Brothers deliver squeaky clean "punk" music |access-date=2010-02-25 |archive-date=2007-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070226090431/http://music.monstersandcritics.com/news/article_1266165.php/Jonas_Brothers_deliver_squeaky_clean_punk_music |url-status=dead }}</ref> ನಿಕ್ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಸಹೋದರರಿಂದ ಬರೆದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವರ ಗೀತೆ "ಪ್ಲೀಸ್ ಬಿ ಮೈನ್" ಕೇಳಿದ ನಂತರ,[[ಡೇಲೈಟ್]]/ಕೋಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗುಂಪಿನ ನಟನೆಗೆ ಈ ಮೂವರ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="Kansas City Star"/><ref name="New Haven Register">{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbctcentral.htm |title=New Haven Register: Brothers In Arms |publisher=Ken Phillips Publicity Group |date=February 16, 2006 |first=Patrick |last=Ferrucci |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905143119/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbctcentral.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.boysoloist.com/artist.asp?VID=317 |title=BCSD – Nicholas Jonas |publisher=Boy Soloist |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2017-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707225412/https://boysoloist.com/artist.asp?VID=317 |url-status=dead }}</ref> === (2005–2006)''ರ ಕಾಲಾವಧಿ '' === ಕೋಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ,ಸಹೋದರರು "ಜೋನಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್"ಎಂದು ತಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಿತ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು,"ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜೊನಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/bands/b/boy_bands/050207/index2.jhtml |title=The New Boy Bands |first=Gil |last=Kaufman |date=February 7, 2005 |publisher=[[MTV]] |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128092933/http://www.mtv.com/bands/b/boy_bands/050207/index2.jhtml |url-status=dead }}</ref> 2005 ರ ಪೂರ್ತಿ, ಈ ಸಹೋದರರು [[ಜಂಪ್5]], [[ಕೆಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸನ್]], [[ಜೆಸ್ಸಿ ಮೆಕ್ ಕಾರ್ಟ್ನಿ]], [[ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಾಯ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಫೈವ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರ ಅನಾವರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.<ref name="MTV News"/><ref name="Fall 2005 Tour Release">{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbfall2005tour.htm |title=Get Out the Red Bull...Here Come the Jonas Brothers |publisher=Ken Phillips Publicity Group |date=October 14, 2005 |accessdate=2008-08-22 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905143751/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbfall2005tour.htm |url-status=dead }}</ref> ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವರು ಅಲೈ & ಎಜೆ ಮತ್ತು [[ದಿ ಚೀತಾ ಗರ್ಲ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ವಿರೋಧಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.<ref name="Fall 2005 Tour Release"/><ref name="Montclair Times">{{cite web |url=http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbmontclair.htm |title=The Montclair Times: ''It's About Time'' the Jonas Brothers come to Montclair |publisher=Ken Phillips Publicity Group |date=November 16, 2005 |accessdate=2008-08-22 |first=Mary Anne |last=Christiano |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905143207/http://www.kenphillipsgroup.com/Phillips/jbmontclair.htm |url-status=dead }}</ref> ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, 2006 ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇವರು [[ದಿ ವೆರೊನಿಕಾಸ್]] ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Kansas City Star"/> ''[[ಇಟ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಟೈಮ್]]'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಲ್ಬಮ್‌‍ಗಾಗಿ ತಂಡವು ಹಲವು ಬರಹಗಾರರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅವರೆಂದರೆ [[ಆದಮ್ ಶ್ಲೆಸಿಂಗರ್]]([[ಫೌಂಟೇನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇನ್]]), [[ಮೈಕೆಲ್ ಮಂಗಿನಿ]] ([[ಜಾಸ್ ಸ್ಟೋನ್]]), [[ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಚೈಲ್ಡ್]] ([[ಏರೊಸ್ಮಿಥ್]],[[ಬೊನ್ ಜೊವಿ]]), [[ಬಿಲ್ಲಿ ಮನ್]] ([[ಡೆಸ್ಟಿನೀಸ್ ಚೈಲ್ಡ್]], [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಸಿಂಪ್ಸನ್]]) ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್ ಗ್ರೀನ್ ಬರ್ಗ್.<ref name="Montclair Times"/> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು 2006 ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Kansas City Star"/><ref name="New Haven Register"/><ref name="Fall 2005 Tour Release"/><ref name="Montclair Times"/> [[ಸೋನಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು(ಸೋನಿಯು ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಮೂಲ ಕಂಪೆನಿ) ಕಾರಣ ಇದು ಅಲ್ಬಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ "ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಏಕೈಕ" ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌‍ಗಾಗಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಯು.ಕೆ. ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಬಸ್ಟೆಡ್‌‍]]ನ ಎರಡು ಯಶಸ್ವಿ ಗೀತೆ-"[[ಇಯರ್ 3000]]" ಮತ್ತು "[[ವಾಟ್ ಐ ಗೋ ಟು ಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್]]" ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="M+C"/> ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರ ಮೊದಲ ಒಂಟಿ ಅಲ್ಬಮ್ "[[ಮ್ಯಾಂಡಿ]]" ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2005ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sonymusicstore.com/store/c/Jonas-Brothers/LT_talent=1104175/Mandy/Digital-Audio-Track/LT_sku=93279/ |title=Mandy - Jonas Brothers |publisher=SonyMusicStore |access-date=2010-02-25 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014003641/http://www.sonymusicstore.com/store/c/Jonas-Brothers/LT_talent=1104175/Mandy/Digital-Audio-Track/LT_sku=93279/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ 22, 2006ರಲ್ಲಿ [77][[ಎಮ್ ಟಿವಿ]] ಯ ''[[ಟೋಟಲ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಲೈವ್]] '' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಗೀತೆ "[[ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಮಿ ಟು ಫ್ಲೈ]]" ''[[ಅಕ್ವಾಮರಿನ್]]'' ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Greater Rome Times">{{cite web |url=http://www.greaterrometimes.com/business/fashion-show-to-be-held-in-rome.shtml |title=Fashion Show To Be Held In Rome |publisher=Greater Rome Times |date=January 2, 2007 |accessdate=2008-08-22 |first=Julie |last=Black |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913095343/http://www.greaterrometimes.com/business/fashion-show-to-be-held-in-rome.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ "[[ಮ್ಯಾಂಡಿ]]" ಅಲ್ಬಮ್ [[ನಿಕಲೋಡಿಯನ್]] ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[ಜಾಯ್ 101:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬ್ರೇಕ್ ಅಪ್]] '' ಮತ್ತು''[[Zoey 101: Music Mix]]'' ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಟವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಖೋಲಸ್ ಜೊನಸ್ ಅವರನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Greater Rome Times"/> ಇವರ ಗುಂಪು ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಕಾರ್ಟೂನ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್]] ನ ''ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಫ್ರೈಡೇಸ್‌‍'' ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="MTV News"/><ref name="Greater Rome Times"/> ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ''[[ಡಿಸ್ನಿಮನಿಯಾ 4]]'' ಅಲ್ಬಮ್ ಗೆ ಈ ತಂಡ ''[[ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕೆರೇಬಿಯನ್‌‍]]'' ನಿಂದ "[[ಯೋ ಹೋ(ಎ ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಲೈಫ್ ಫಾರ್ ಮಿ)]] "ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/disneymania-vol-4-r823795 |title=Disneymania, Vol. 4 > Overview |publisher=[[Allmusic]] |accessdate=2008-08-29}}</ref> 2006ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ನಂತರ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಅಲೈ &amp; ಎಜೆ ಜೊತೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://archive.capecodonline.com/cctimes/edits/cctblogs/reviews/archives/2006_06.htm |title=Aly & AJ pump up the volume |date=June 18, 2006 |first=Gwenn |last=Friss |publisher=[[Cape Cod Times]] |accessdate=2008-08-29 |archive-date=2008-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080908010609/http://archive.capecodonline.com/cctimes/edits/cctblogs/reviews/archives/2006_06.htm |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ 2006 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 ರ ವರೆಗೆ [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎರಡನೆ ಅವಧಿಯ '' [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಜೇಕ್ ಲಾಂಗ್‌‍]]'' ನ ವಿಷಯ ಸೂಚಿಸುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ರಚಿಸಿದರು.<ref name="Greater Rome Times"/><ref>{{cite web |url=http://www.tv.com/american-dragon-jake-long/show/26513/episode_guide.html?season=2&tag=season_dropdown;dropdown;1 |title=American Dragon: Jake Long episode guide |publisher=[[TV.com]] |accessdate=2008-08-29 |archive-date=2009-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114014103/http://www.tv.com/american-dragon-jake-long/show/26513/episode_guide.html?season=2&tag=season_dropdown;dropdown;1 |url-status=dead }}</ref> ಕೊನೆಗೂ ''[[ಇಟ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಟೈಮ್]]'' ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=769568&aid=786824 |title=Jonas Brothers – It's About Time |work=[[Billboard]] |accessdate=2008-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211070247/http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=769568&aid=786824 |archivedate=2007-12-11 |url-status=live }}</ref> ತಂಡದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಾಧಿಕಾರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು 50,000 ಪ್ರತಿಗಳ "ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಡುಗಡೆ" ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು [[ಇಬೆ]]ಯಂತಹ ಹರಾಜು ತಾಣದಲ್ಲಿ $200–$೩೦೦ ಯುಎಸ್ ಡಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸೋನಿ ಈ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಮುಂದೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಕಾರಣ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಅನ್ನು ಸೀಓನಿ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ನಿಕ್ ಅವರ ಸೋಲೋ ಸಿಂಗಲ್,"ಜಾಯ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್(ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆ), ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2006ರಲ್ಲಿ ''ಜಾಯ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್:ದಿ ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ '' ಎಂದು ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.worshipmusic.com/40462.html |title=Joy To The World: The Ultimate Christmas Collection |publisher=WorshipMusic.com |accessdate=2008-09-01}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ''[[ದಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಮರ್ಮೇಡ್‌‍]]'' ನಿಂದ" [[ಪೂರ್ ಅನ್ ಫಾರ್ಚುನೇಟ್ ಸೌಲ್ಸ್]]" ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಗೀತೆಯು ಎರಡು ಡಿಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ [[ದಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಮರ್ ಮೇಡ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್|''ದಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಮರ್ ಮೇಡ್ '' ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/B000FZDIL8 |title=Little Mermaid Soundtrack (Special Edition) |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> ''ಇಟ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಟೈಂ'' ನ ಎರಡನೆ ಸಿಂಗಲ್ "[[ಇಯರ್ 3000]]". ಈ ಗೀತೆಯು [[ರೇಡಿಯೊ ಡಿಸ್ನಿಯಲ್ಲಿ]] ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವೀಡಿಯೊ 2007 ಜನೆವರಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2007 ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಕೋಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡಿತು. === ''ಜೋನಸ್ ಸಹೋದರರು'' (2007–2008) === ಫೆಬ್ರುವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದೆ ಜೋನಸ್ ಸಹೋದರರು ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://sev.prnewswire.com/entertainment/20070208/LATH11608022007-1.html |title=PR Newswire: The Jonas Brothers Sign Record Deal With Disney's Hollywood Records |accessdate=2008-09-01 |archive-date=2007-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213073434/http://sev.prnewswire.com/entertainment/20070208/LATH11608022007-1.html |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರು ಬೇಬಿ ಬಾಟ್ಲ್ ಪಾಪ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಗಲ್]] ಪದ್ಯ ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.jsonline.com/entertainment/festivals/29443719.html |title=Jonas Brothers thrill tween audience at Summerfest |publisher=Journal Sentinel |last=Kosidowski |first=Paul |date=July 7, 2008 |accessdate=2009-07-03 |archive-date=2009-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214042755/http://www.jsonline.com/entertainment/festivals/29443719.html |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 24 ಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಳ ಮತ್ತೆರಡು ಗೀತೆಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು: [[ಮೀಟ್ ದಿ ರಾಬಿನ್ ಸನ್ಸ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌|''ಮೀಟ್ ದಿ ರಾಬಿನ್ ಸನ್ಸ್ '' ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌]]<ref>{{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/B000N0KVQ0 |title=Meet the Robinsons (soundtrack) |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> ನಿಂದ "[[ಕಿಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್]]"([[ಕಿಮ್ ವೈಲ್ಡ್]] ರ "[[ಕಿಡ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]"ವನ್ನು ಆದರಿಸಿದ್ದು) ಮತ್ತು ''[[ಡಿಸ್ನಿಮೇನಿಯಾ 5]]'' ನ "[[ಐ ವನ್ನಾ ಬಿ ಲೈಕ್ ಯು]]".<ref>[http://www.amazon.com/dp/B000N0KVPQ ಡಿಸ್ನೇಯ್ಮಾನಿಯಾ,ವಾಲ್ಯೂಮ್.5]</ref> ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2007 ಸೋಮವಾರದಂದು ಶ್ವೇತ ಭವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ ರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/04/20070409-1.html |title=White House Easter Egg Roll 2007}}</ref> ಜೂನ್ 27, 2007 ಬುಧವಾರದಂದು, ಸೌತ್ ಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳೆಯರ ಉತ್ಸವ ಟೀ ಬಾಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ ನಂತರ ಇವರು ಮರಳಿದರು. ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಅಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಟದ ನಂತರ ವಿಹಾರಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಯ್ದ ಹಲವು ಯಶಸ್ವಿ ಗೀತೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನ ರಂಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/teeball/2007/june27teeball.html |title=White House Tee Ball Game}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2007 ರಂದು ಅವರ [[ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಎರಡನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=769568&aid=933954 |title=Jonas Brothers – Jonas Brothers |work=[[Billboard]] |accessdate=2008-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070817022906/http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=769568&aid=933954 |archivedate=2007-08-17 |url-status=live }}</ref> ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ, [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ 200]]ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಎರಡು ಗೀತೆಗಳ ಜೊತೆ ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು-ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆ "[[ಹೋಲ್ಡ್ ಆನ್]]" ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ4 ದಿನ ಮುಂಚೆ "[[ಎಸ್.ಓ.ಎಸ್]]" ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಆಗಸ್ಟ್ 17ರಂದು,ಇವರು ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್‌ನ ''[[ಹನ್ನಾ ಮೊಂಟನಾದ]] '' " [[ಮಿ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್]]" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ನಟರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ದಿನ ಅವರು [[ಮಿಲಿ ಸೈರಸ್]] ಜೊತೆಗೂಡಿ "[[ವಿ ಗಾಟ್ ದಿ ಪಾರ್ಟಿ]]" ಗೀತೆ ಕೂಡ ನುಡಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ 2]]'' ನಂತರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾತ್ರಿ 10.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.multichannel.com/article/CA6470023.html |title=Millions Sold on ''HSM2'' |publisher=Multichannel News |access-date=2010-02-25 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509001917/http://www.multichannel.com/article/CA6470023.html |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 24 ರಂದು,[[ಮಿಸ್ ಟೀನ್ ಯುಎಸ್ ಎ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.nbc.com/Miss_Teen_USA_2007/ |title=Miss Teen USA 2007}}</ref> ನಂತರದ ದಿನದಲ್ಲಿ [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕ್ರೀಡೆಯ]] ಮುಕ್ತಾಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 2007 ಏಪ್ರಿಲ್ 27 ರಂದು [[ಫ್ಲೊರಿಡಾದ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೋ]] ದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3112747&type=lead |title=Disney Channel Games 2007 |access-date=2010-02-25 |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205183600/http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3112747&type=lead |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 26 [[ಟೀನ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಮಿಲಿ ಸೈರಸ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 18, 2007ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರು "ಎಸ್.ಓ.ಎಸ್." ಗೀತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 22ರಂದು, 81ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಮ್ಯಾಕೀಸ್ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಗಿವಿಂಗ್ ಡೇ ಪರೇಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಈ ಸಹೋದರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 2007 ರ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು, ''[[ಡಿಕ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌‍ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ರಾಕಿಂಗ್ ಈವ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ "ಹೋಲ್ಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಎಸ್.ಓ.ಎಸ್" ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನುಡಿಸಿದರು. ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ [[ಲುಕ್ ಮಿ ಇನ್ ದಿ ಐಸ್ ಟೂರ್‌ ಅನ್ನು]] [[ಅರಿಜೊನಾದ ಟುಕ್ಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನೆವರಿ 31, 2008ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಹಲವು ಹೊಸ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. === ''ಎ ಲಿಟ್ಲ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್ '' (2008–2009) === [[File:JonasBrothers.JPG|thumb|200px| ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಜೊನಾಸ್ ಸೋದರರು ಗಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.]] ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರ ಮೂರನೆ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್]] '' ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2008ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ''ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ '' ತರಹವೆ [[ಸಿಡಿವಿಯು+ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಬಳಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಜೂನ್ 24, 2008ರಲ್ಲಿ ಐಟ್ಯೂನ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ''ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್‌'' ನ ನಾಲ್ಕು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewCustomPage?name=pageCountdownToJonasBrothers |title=Jonas Brothers countdown to A Little Bit Longer |access-date=2010-02-25 |archive-date=2019-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074406/http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewCustomPage?name=pageCountdownToJonasBrothers |url-status=dead }}</ref> ಒಂದೊಂದು ಹಾಡನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಪೂರ್ತಿ ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಬೆಲೆಯಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಇದು ಅಲ್ಬಮ್‌‍ನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಗೀತೆಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು: ಜೂನ್ 24, 2008 ಕ್ಕೆ "[[ಬರ್ನಿನ್ ಅಪ್]]"; ಜುಲೈ 15, 2008 ಕ್ಕೆ "[[ಪುಶ್ಶಿಂಗ್ ಮಿ ಅವೆ]]"; ಜುಲೈ 29, 2008ಕ್ಕೆ "[[ಟುನೈಟ್]]"; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2008ಕ್ಕೆ" [[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂ]]ಗರ್". ಇವೆಲ್ಲವೂ [[ಐಟ್ಯುನ್ಸ್]] ಸ್ಥಾನಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೂ 3 ದಿನ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮಾರ್ಚ್ 22, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಲುಕ್ ಮಿ ಇನ್ ದಿ ಐಸ್ ಪ್ರವಾಸ]] ಮುಗಿದ ನಂತರ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು [[ಬಾಯ್ಸ್‌ ಲೈಕ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್‌‍]] ಜೊತೆ [[ಎವ್ರಲ್ ಲವೀನ್‌]]ರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ [[ಬೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವೆನ್ನುವಂತೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮೇ ಕೊನೆಯಿಂದ ಜೂನ್ 2008ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿದಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ''ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್ '' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ಗೆಳತಿ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ತಾರೆ [[ಡೆಮಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ]] ಅವರ ಮುಂಬರುವ ''[[ಡೋಂಟ್ ಫಾರ್ಗೆಟ್]] '' ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಆರು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಹ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/televisionNews/idUSN1542015620080615 |title=Camp Rock sets the stage for newcomer Demi Lovato |publisher=Reuters |date=June 15, 2008 |accessdate=2008-09-02}}</ref> ಡಿಸ್ನಿ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌‍ಗಾಗಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ ತಮ್ಮ ಹಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು. "ನಾನು(ಲೊವ್ಯಾಟೊ) ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವು, ನಾನು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದದ್ದು ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಉಳ್ಳದ್ದು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಗೀತೆ ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಬೇಕು"ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ರೂನಿ ಫ್ರಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ವಾಟ್ಜ್‌ಮನ್‌‍ ಅವರ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನುಡಿದರು. "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನನ್ನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಬಂದರು. ನಾನು ಸಾಕಷ್ಟು ನನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಈ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕೇವಲ ಕೊಂಡಿಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಪದಾರ್ಥದಂತೆ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ." <ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1593648/20080827/lovato__demi.jhtml |title=Camp Rock sets the stage for newcomer Demi Lovato |publisher=Reuters |date=June 15, 2008 |accessdate=2008-09-02 |archive-date=2010-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803203520/http://www.mtv.com/news/articles/1593648/20080827/lovato__demi.jhtml |url-status=dead }}</ref>"ನಾನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ, ಆದರೆ ಇದು ಡಿಸ್ನಿ ಅಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ತೀರಾ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿದೆ..."<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/televisionNews/idUSN1542015620080615 |title="Camp Rock" sets the stage for newcomer Demi Lovato |publisher=Reuters}}</ref> ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸಹೋದರರು ಲೊವ್ಯಾಟೊ ಅವರ ಅಲ್ಬಮ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಜೂನ್ 17, 2008ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್]] '' ಚಿತ್ರದ ಒಂದು [[ಧ್ವನಿಸುರಳಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ 188,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200]] ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #3ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003820412 |title=Coldplay Cruises To No. 1 On The Billboard 200 |first=Katie |last=Hasty |work=[[Billboard]] |date=June 25, 2008 |accessdate=2008-08-21}}</ref> 2008ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್]] '' ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ'' ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ ದಿ ''ಬರ್ನಿಂಗ್ ಅಪ್ ಟೂರ್ '' ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ಗೀತೆಗಳಾದ ''[[ಇಟ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ಟೈಮ್]] '' ಹಾಗೂ ''[[ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] '' ಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ನುಡಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಜುಲೈ 4, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಒಂಟೇರಿಯೋದ ಟೊರಾಂಟೊದಲ್ಲಿ]] [[ಮೊಲ್ ಸನ್ ಎಂಪಿಥಿಯೇಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. [[ಡಿಸ್ನಿ ಡಿಜಿಟಲ್ 3D]] ನಿರ್ಮಾಣದ ತಂಡ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಅನಹೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 13 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 14<ref name="Ticketmaster">{{cite web |url=http://www.ticketmaster.com/event/090040BBB5B0614B?artistid=1052712&majorcatid=10001&minorcatid=1 |title=Ticketmaster |access-date=2010-02-25 |archive-date=2018-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114130650/https://www1.ticketmaster.com/event/090040BBB5B0614B?artistid=1052712&majorcatid=10001&minorcatid=1 |url-status=dead }}</ref> ರಂದು [[ಟೇಲರ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌‍]]<ref name="youtube1">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xYB92uNW7l0 |title=Jonas Brothers, Taylor Swift Performing for 3D Movie |work=YouTube}}</ref> ಜೊತೆ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಲ್ಬಮ್'' [[ಟೇಲರ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌]]'' ನ ಹಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಡಿದರು, ಅದು ೩ಡಿ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಫೆಬ್ರುವರಿ 22, 2009ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://news.sawf.org/Entertainment/49826.aspx |title=Jonas Brothers return from their UK Trip}}</ref> ಜುಲೈ 14 ರಂದು ನಿಕ್ ಜೊನಾಸ್ ಅವರು, ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಾಗಿ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು(ಮೂರನೆಯದು ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ).<ref name="youtube1"/> [[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ]] ಜುಲೈ 2008 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ತಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rollingstone.com/news/coverstory/21896731 |title=The Clean Teen Machine |publisher=Rolling Stone |access-date=2010-02-25 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725231834/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/21896731 |url-status=dead }}</ref> ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರು ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2008ರ ಸಂಜೆ [[ಬ್ಲಾಸಮ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಸೆಂಟರ್]] ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಮುಂಚೆ [[ಒಹಿಯೋದ ಕ್ಲೆವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಡೌನ್ ಟೌನ್‌ನ [[ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌‍ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜಿಮ್ ಹೆನ್‌ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಈ ತಂಡವು ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್‌]]'' ನ ಕವರ್‌ನ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ಸೂಟು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟುಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಆ ಸೂಟುಗಳು ''ರೈಟ್ ಹಿಯರ್, ರೈಟ್ ನೌ!'' ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://newsroom.mtv.com/2008/08/22/jonas-brothers-donate-their-little-bit-longer-suits-to-rock-and-roll-hall-of-fame-and-museum/ |title=Jonas Brothers Donate Their Little Bit Longer Suits To Rock And Roll Hall Of Fame And Museum |first=Jocelyn |last=Vena |publisher=MTV Newsroom |date=August 22, 2008 |accessdate=2008-09-02 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://archive.is/20120527002935/http://newsroom.mtv.com/2008/08/22/jonas-brothers-donate-their-little-bit-longer-suits-to-rock-and-roll-hall-of-fame-and-museum/ |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರ [[51ನೇ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರು]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರು ಸೂಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಹೋದರರು ಆರ್ &amp;ಬಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಟಿಂಬಲ್ಯಾಂಡ್]] ಜೊತೆ ಅವರ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ''ಶಾಕ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು 2'' ರ ಗೀತೆ ಡಂಬ್‌ಗಾಗಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಚಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sprinklepoponline.com/2642724 |title=Jonas + Timbaland = Dumb |publisher=Sprinkle Pop |author=cherrybomb54 |date=December 27, 2008 |accessdate=2009-07-03 |archive-date=2009-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090123025045/http://www.sprinklepoponline.com/2642724 |url-status=dead }}</ref> ''ಜಸ್ಟ್ ಜೇರ್ಡ್.ಕಾಮ್‌'' ನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್]], ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. "ಬಹುಶಃ ನಾನು ಅವರ ಜೊತೆ ಏನೋ ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದರೆ,ನಾನು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ,ಆದರೆ ನಾನು ಆ ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ"ಎಂದು ಬ್ರೌನ್ ಹೇಳಿದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 14 ರಂದು ''[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್]] '' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಸಂಗೀತದ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು SNL ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.tvguide.com/News/SNL-Baldwin-Jonas-1002533.aspx |title=SNL's Valentine to You: Alec Baldwin and the Jonas Brothers |publisher=TVGuide |accessdate=2009-02-06 |archive-date=2009-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525101919/http://www.tvguide.com/News/SNL-Baldwin-Jonas-1002533.aspx |url-status=dead }}</ref> === ''ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' (2009-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) === [[File:Jonas Brothers KCA.jpg|thumb|200px| ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರು 2009ರ ಕಿಡ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ]] 2009 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '' ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2008 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬರ್ನಿನ್’ ಅಪ್ ಪ್ರವಾಸದಿಂದಲೇ]] ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದೆವು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಕೂಡ ಮಾಡಿದೆವು ಎಂದು ಅವರು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4rfaVC8E2JA |accessdate=2009-03-11 |title=MTV Interview (Fourth Album Confirmed) |publisher=MTV |work=[[YouTube]]}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 11, 2009ರಂದು ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'',ಜೂನ್ 15, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/jonas-brothers-fourth-album-due-june-15-1003952570.story |title=Jonas Brothers' Fourth Album Due June 15 |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |accessdate=2009-04-18 |date=2009-03-18 |first=Gary |last=Graff}}</ref> ನಿಕ್ ಅವರು ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕುರಿತು ''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]]'' ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಲೈನ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಏನೋ ಒಂದು, ಯಾರಾದರು ನಿಮಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು, ವೈನ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನ, ಅದು ಮಾತ್ರ ಇರಲೇ ಬೇಕು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಿಕ್ ಜೊನಾಸ್ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ಹೇಳಿದರು, "ನಾವು ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು. ಜೊತೆಗೆ ಕೆವಿನ್ "ಇದರ ಒಟ್ಟೂ ಸಂದೇಶ ಹಿಂದಿನ ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರ ಸಂದೇಶವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದರರ್ಥ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಗೀತದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಆಗಲೇ ಇರುವ ಸಂಗೀತದ ಜೊತೆಗೂಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ನಿಕ್ ಕೂಡ ಅಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳು "ನಾವು ಸ್ವತಃ ಯಾವುದರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದೆವೊ ಅದರ ಅನುಭವ, ನಾವು ಕಳೆದುಬಂದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳೂ ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಹೇಳದೆ ನಾವು ಕೂಡ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇವೆ.<ref>{{cite news|title=Jonas Brothers Lines, Vines and Trying Times |date=March 2009 |web=http://www.flickr.com/photos/maddix3jonas/3366437394/sizes/o/ |publisher=Rolling Stone Magazine |accessdate=2009-03-18 |first=Jenny |last=Eliscu}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 11, 2009ರಂದು ತಂಡವು 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಡೀ [[ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರವಾಸ]] ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=22191827&blogId=476015132 |accessdate=2009-03-11 |title=World Tour Dates Announced --- More to Come |publisher=Jonas Brothers |work=[[MySpace]] |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321151032/http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=22191827&blogId=476015132 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ವಂಡರ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್]] ತಂಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೊರಿಯನ್ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ನ್ಯೂಸ್ ಡೆಸ್ಕ್. [http://www.mtvasia.com/News/200907/24018273.html ವಂಡರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಮೇಕ್ ವೇವ್ ಇನ್ ದಿ ಯು ಎಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಒಪನಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್ ಫಾರ್ ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಟೂರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828071702/http://www.mtvasia.com/News/200907/24018273.html |date=2009-08-28 }}. ''[[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಏಷಿಯಾ]] ''. ಜುಲೈ 24, 1999 ಅಗಸ್ಟ್ 20, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.</ref> ಈ ಹುಡುಗರು [[ಲೈನ್ಸ್,ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೊದಲು ಎರಡು ಒಂಟಿ ಗೀತೆ [[ಪರನೈಡ್‌‍]] ಅನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈ ವಿತ್ ಮಿ]]ಯನ್ನು 7 ದಿನ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ''[[ಲೈನ್ಸ್, ವೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '' ಈ ತಂಡದ ಎರಡನೆಯ ನಂಬರ್ 1 ಅಲ್ಬಮ್ ಎನಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=769568&model.vnuAlbumId=1255320 |title=Artist Chart History |publisher=Billboard |accessdate=2009-07-03}}</ref> ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದರ ಎರಡನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಇವರು ಜುಲೈ 7, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಹಾನರ್ ಸೊ]]ಸೈಟಿ ಜೊತೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಮೊದಲು ಇವರು ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.streetbrand.com/20090707990/news/honor-society-signs-with-jonas-brothers-label.html |title=Honor Society signs with Jonas Brothers' label |publisher=STREETBRAND |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129023620/http://www.streetbrand.com/20090707990/news/honor-society-signs-with-jonas-brothers-label.html |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[ರೇಡಿಯೋ ಡಿಸ್ನಿಯಲ್ಲಿ]] "[[ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಆನ್]]" ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. [[ಡಿಸ್ನೀಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ರೇಡಿಯೊ ಒಂಟಿ ಗೀತೆಯು [[ಡೆಮಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ]], [[ಮಿಲಿ ಸೈರಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸಲೀನಾ ಗೋಮೇಜ್]] ಅವರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="planetpremiere">{{cite web|url=http://radio.disney.go.com/music/planet_premiere2.html|title=Radio Disney - Planet Premiere|publisher=Radio Disney|accessdate=2009-08-11|archive-date=2009-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925225924/http://radio.disney.go.com/music/planet_premiere2.html|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2009ರಂದು ಹಾಡಿನ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್]] ನಡೆಸಿತು.<ref name="SIOPR">ಸೆಂಡ್ ಇಟ್ ಅನ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2009ರ [[ಟೀನ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌‍]]ನಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/08/10/2009-08-10_whats_on_tv_monday_night.html |title=What's on TV Monday night |work=[[Daily News (New York)|Daily News]] |date=August 10, 2009 |accessdate=August 10, 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕೆನಡಾದ ಒಂಟೇರಿಯೋ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಜಾಯ್ ಅವರು(ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್ ಬಿಟ್ಟು) [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಐಡಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[Camp Rock 2: The Final Jam]]ಅತಿಥಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.celebuzz.com/jonas-brothers-toronto-g132611/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091208113226/http://www.celebuzz.com/jonas-brothers-toronto-g132611/ |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, 2009 ರಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2009ರಂದು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>http://twitter.com/ddlovato/status/4921823344</ref> ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ 2010 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=6vxAnk_nTC8 Camp Rock 2: ದಿ ಫೈನಲ್ ಜಾಮ್ ಟೀಸರ್ ಟ್ರೇಲರ್</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/CRK2_finaljam.doc |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090730220646/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/CRK2_finaljam.doc |url-status=dead }}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್]] ಮೂಲಕ ಡೆಮಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ ಮತ್ತು ಜೋನಸ್ ಸಹೋದರರ [[ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್ CD-DVD ಸೌಂಡ್‌‍ಚೆಕ್‌]].<ref>https://www.youtube.com/watch?v=dAEoNvKHSjk&amp;feature=sub</ref> ನಿಕ್ ಅವರು (ಜಾಯ್ ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್ ಬಿಟ್ಟು) [[ದಿ ನ್ಯೂ ಪವರ್ ಜನರೇಶನ್]] ನ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ [[ನಿಕ್ ಜೋನಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಎಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌‍]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.oceanup.com/2009/11/17/nick-jonas-on-the-administration-album |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2019-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190307001056/http://oceanup.com/2009/11/17/nick-jonas-on-the-administration-album/ |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಇತರ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ [[ವಿ ಆರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್:25 ಫಾರ್ ಹೈಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. == ನಟನೆ ಮಾಡುವುದು == === ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು === ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು [[ಡಿಸ್ನಿ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲ ಸಂಚಿಕೆ]] 2ನೆ ಋತುವಿನ'' [[ಹನ್ನಾ ಮೊಂಟನಾ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅತಿಥಿ ತಾರೆಗಳಾಗಿ "[[ಮಿ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್ ಎಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್.ಜೊನಸ್]]" ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಶಿಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು,ಮತ್ತೆ[[ಮಿಲಿ ಸೈರಸ್]] ಜೊತೆಗೆ ಅವರ 3D ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert]]'' ಸಹಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇದು ಸೈರಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''[[ಲುಕ್ ಮಿ ಇನ್ ದಿ ಐಸ್ ಪ್ರವಾಸದ]] '' ವೇಳೆ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶಾರ್ಟ್ ಸಿರೀಸ್ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ''[[Jonas Brothers: Living the Dream]]'' ಇದು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮೇ 16, 2008ರಂದು [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2008ರ ವರೆಗೂ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ತಂಡದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಯಾಣ, ಪ್ರದರ್ಶನ, ಓದುವುದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ''[[Studio DC: Almost Live]]'' ಮುಪೆಟ್ ಹಾಗೂ ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ನ ಬೇರೆ ತಾರೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅರ್ಧ ಘಂಟೆಯ ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು, ಓಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ವಿಶೇಷ ಸಣ್ಣಸಂಚಿಕೆ, ''[[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ಗೇಮ್ಸ್]] '' ಮೂರನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. === 2008—ಇಂದಿನವರೆಗೆ === [[File:Kempthorne and the Jonas Brothers.jpg|right|thumb|250px| 2008ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಿರ್ಕ್ ಕೆಂಪ್‌ಥೋರ್ನ್‌‍ ಜೊತೆಗೆ ಜೋನಾಸ್ ಸೋದರರು]] ತಂಡವು ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ಒರಿಜಿನಲ್ ಮೂವಿ]] ನಿರ್ಮಾಣದ ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂಡ ''[[ಕನೆಕ್ಟ್ ತ್ರೀ]]'' ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಜಾಯ್ ಜೊನಸ್ ಅವರು "ಶೇನ್ ಗ್ರೇ" ಹೆಸರಿನ ಮುಖ್ಯ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರರಾಗಿ; ನಿಕ್ ಜೊನಸ್ ಅವರು "ನೇಟ್" ಹೆಸರಿನ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ; ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್ ಜೊನಸ್ ಕೂಡ, "ಜೇಸನ್" ಹೆಸರಿನ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲು ಜೂನ್ 20 ರಂದು ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]] ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಇದು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=8479 |title=Jonas Brothers sign first ever book deal with Disney Group |publisher=Business of Cinema |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220071646/http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=8479 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-News-Blog/Todays-News/Jonas-Brothers-Book/800040845 |title=The Jonas Brothers to Rock Out Their First Book |publisher=TVGuide |access-date=2010-02-25 |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913025930/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-News-Blog/Todays-News/Jonas-Brothers-Book/800040845 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು [[ಡಿಸ್ನಿ ಡಿಜಿಟಲ್ 3-D]] ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಅನಹೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 13 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 14, 2008<ref name="Ticketmaster"/> ರಂದು ಎರಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು,ಅದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ 27, 2009 ರಲ್ಲಿ [[Jonas Brothers: The 3D Concert Experience|3D ಸಂಗೀತ ಸಂಜೆಯ ಸಿನೆಮಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://moviesblog.mtv.com/2008/08/01/jonas-brothers-3-d-concert-flick-gets-a-release-date |title=Jonas Brothers 3-D Concert Flick Gets A Release Date |publisher=MTV |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504201939/http://moviesblog.mtv.com/2008/08/01/jonas-brothers-3-d-concert-flick-gets-a-release-date |url-status=dead }}</ref> 2009ಏಪ್ರಿಲ್‌‍ನಲ್ಲಿ, ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಅವರ [[ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿರೀಸ್‌]]ನ ''[[ಜೊನಸ್]]'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಋತುವಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=22191827&blogId=481949660 |title=Catching You Up |publisher=Jonas Brothers via Blogging |date=April 8, 2009 |accessdate=2009-05-26 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426083357/http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=22191827&blogId=481949660 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸರಣಿಯು [[ಮೈಕೆಲ್ ಕರ್ಟೀಸ್]](''[[ಫಿಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯುಚರ್]] '' ಮತ್ತು ''[[ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]'' ) ಮತ್ತು [[ರೋಗರ್ ಎಸ್.ಎಚ್.ಸ್ಕಲ್ ಮನ್]] ''([[ಶ್ರೆಕ್]]) '' ಅವರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಜೆರೆಮಿಯಾಹ್ ಎಸ್.ಚೆಚಿಕ್]] ''([[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಂಪ್ಸನ್ಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೆಕೇಷನ್]])'',''[[ದಿ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್ ಈಸ್ ಬರ್ನಿಂಗ್]]'' ) ಅವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು "ಜೂನಿಯರ್ ಆಪರೇಟಿವ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಪೈಸಸ್" ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ.<ref>{{cite web |url=http://www.tv.com/story/11536.html |publisher=TV.com |title=Jonas Bros show gets major changes |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402204726/http://www.tv.com/story/11536.html |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲ ಪೈಲಟ್‌ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯುವ ರಾಕ್‌ ತಂಡವನ್ನು (ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು) ಸರಕಾರವು ಗುಪ್ತಚರ ದಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಇವರು ಎರಡು ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನ ಮರಣದ ನಂತರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಮೂವರು ಸಹೋದರರ ತಂಡ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ರಾಕ್ ತಾರೆಗಳಾಗುವುದನ್ನು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೇ 2, 2009ರಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://blogs.orlandosentinel.com/entertainment_tv_tvblog/2008/07/disney-channel.html |publisher=Orlando Sentinel |title=Disney Channel offers updates on "Hannah Montana", "Camp Rock", Jonas Brothers, Demi Lovato, "High School Musical", Disney Channel Games}}</ref>''[[ಕ್ಯಾಂಪ್ ರಾಕ್‌‌]]'' ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಇದರ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಕನ್ಸರ್ಟ್ ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮರಳುವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಫ್ರಾಂಕಿ ಜೊನಸ್]] ಕೂಡ ತಾರೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಡಿಸ್ನಿಯು, ಸಹೋದರರು ಸದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |url=http://chattahbox.com/entertainment/2008/06/17/disney-already-planning-sequel-to-camp-rock/ |title=Disney Already Planning Sequel to Camp Rock |access-date=2010-02-25 |archive-date=2008-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080912192451/http://chattahbox.com/entertainment/2008/06/17/disney-already-planning-sequel-to-camp-rock/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು 2009ರ ಚಳಿಗಾಲ ಇಲ್ಲವೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3ib3b4f691bfdc20777e32639ff64db485|title=''Camp Rock'' sequel in the works|publisher=Hollywood Reporter|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626042009/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3ib3b4f691bfdc20777e32639ff64db485|archivedate=2008-06-26|access-date=2010-02-25|url-status=live}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ''[[Night at the Museum: Battle of the Smithsonian]]'' ಚೆರಬ್ಸ್‌‍ನ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇವರು ಮುಂದೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೊಟ್ಜ್ ವಿಂಕಲ್]] ಮತ್ತು ಗ್ಲೆನ್ ಮರ್ರೆ ಬರೆದ ''ವಾಲ್ಟರ್ ದಿ ಫಾರ್ಟಿಂಗ್ ಡಾಗ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ; [[ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ]] ಉತ್ತಮ ಸರಣಿ ಮಾರಾಟದ ಒಂದು ಅಳವಡಿಕೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರರ ಒಂದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿತ್ರ.<ref>{{cite web|url=http://www.variety.com/article/VR1117994756.html?categoryid=13&cs=1 |title=Jonas Bros. whiff Fox's ''Farting Dog'' |publisher=Variety |accessdate=2008-10-28}}</ref> ಮೇ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರನ್ನು ಎಬಿಸಿ [[ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವಿಶೇಷ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದಾಗ''[[Un-broke: What You Need to Know About Money]]'', [[ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಅನ್ನು]] ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಡಿಸ್ನಿ ಚಾನೆಲ್ ಈ ಮೂವರ ಸಣ್ಣ ತರಹದ ನೈಜ ಸರಣಿ "ಜೊನಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್:ಲಿವಿಂಗ್ ದಿ ಡ್ರೀಮ್" ಅನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆದಿದೆ.<ref>http://jbmoveonfansite.blogspot.com/2009/11/disney-channel-has-renewed-jonas-jonas.html</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಜೊನಸಸ್‌‍ರು ಅವರ ಆರೋಗ್ಯಕರ "ಕುಟುಂಬ-ಸ್ನೇಹಿ" ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |url=http://www.sacbee.com/121/story/1673013.html |title=They're family – and family-friendly |last=Moore |first=Roger |date=2009-03-06 |work=Orlando Sentinel |accessdate=2009-03-25 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426084459/http://www.sacbee.com/121/story/1673013.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಈ ಸಹೋದರರು [[ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಂದೆಯು [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್‌‍]]ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ [[ಪಾದ್ರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರೆಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯಿಂದ [[ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪಾಠ]] ಕಲಿತರು. ಇದರ ಜೊತೆ [[ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಲೈಂಗೀಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ]] [[ದೂರವಿರುವ]] ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು. ಇದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಡ ಕೈನ ಒಂದು ಬೆರಳಿಗೆ [[ಉಂಗುರ(purity ring)]]ವನ್ನು ತೊಡುತ್ತಾರೆ. [[ಜಾಯ್]] ಅವರು ನಿರೂಪಿಸುವಂತೆ ಈ ಉಂಗುರವು"ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿರಲು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಭಾಷೆ" ಹಾಗೂ ಈ ಉಂಗುರವು"ಕೇವಲ ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ದಾರಿ" ಎಂದು [[ನಿಕ್]] ಹೇಳುವರು.<ref>{{cite web |url=http://www.usmagazine.com/jonas_brothers_we_are_all_virgins |title=Jonas Brothers: We are all virgins |publisher=US Magazine |date=February 22, 2008 |accessdate=2009-05-31 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825210343/http://www.usmagazine.com/jonas_brothers_we_are_all_virgins |url-status=dead }}</ref> ಇವರ ಹೆತ್ತವರಾದ ಡೆನೀಸ್ ಹಾಗೂ ಕೆವಿನ್ ಸೀನಿಯರ್, ಉಂಗುರ ತೊಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೀರೆ? ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗಿನಿಂದ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಉಂಗುರ ತೊಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಸಹೋದರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/105564 |title=The Boy Band Next Door |publisher=Newsweek}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಇವರೆಲ್ಲರೂ [[ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್]],[[ತಂಬಾಕು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗ]]ಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{citeweb|url=http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSN0136625220080201 |title=Straight-laced Jonas Brothers defy rocker image |first=Sue |last=Zeidler |publisher=Reuters |date=February 1, 2008 |accessdate=2009-03-13}}</ref> [[2008 ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ರುಸೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]] ಪ್ಯುರಿಟಿ ರಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Telegraph-Brand">{{cite news |first=Jemima |last=Lewis |url=http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=/opinion/2008/09/14/do1407.xml |title=Jonas Brothers vs Russell Brand |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |location=[[ಲಂಡನ್]] |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-11-25 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207091327/http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=%2Fopinion%2F2008%2F09%2F14%2Fdo1407.xml |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ<ref name="Telegraph-Brand"/> ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು ಮತ್ತು "ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಾವು ಸಂಭೋಗ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಂಗುರವನ್ನು ಜನನಾಂಗದ ಸುತ್ತ ಧರಿಸಿದರೆ; ಅವರ ವಾದವನ್ನು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ"<ref name="NOW-brand">{{cite news|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/273091/russell-brand-apologises-for-jonas-brothers-gag/1/ |title=Russell Brand apologises for Jonas Brothers gag |work=[[NOW magazine (UK)|Now]] |date=September 9, 2008 |accessdate=2008-11-25}}</ref> ಎಂದು ನುಡಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು[[2009ರ ಎಂಟಿವಿ ವೀಡಿಯೊ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="NOW-brand"/> ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರ ನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತು [[ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನ [[ದಿ ರಿಂಗ್]] ಎಪಿಸೋಡಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Time0312">{{Citation |last=Poniewozik |first=James |title=Is South Park the Most Moral Show on TV? |newspaper=[[Time (magazine)|Time]] |date=2009-03-12 |url=http://tunedin.blogs.time.com/2009/03/12/is-south-park-the-most-moral-show-on-tv/ |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2010-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101219103750/http://tunedin.blogs.time.com/2009/03/12/is-south-park-the-most-moral-show-on-tv/ |url-status=dead }}</ref><ref name="IGN0312">{{Citation |last=Fickett |first=Travis |title=South Park: "The Ring" Review – The Jonas Bros. come to Colorado, ruin Kenny's would-be sex life |publisher=[[IGN]] |date=2009-03-12 |url=http://tv.ign.com/articles/961/961804p1.html |accessdate=2009-03-12}}</ref><ref>{{Cite news | last=Flanagan | first=Ben | title=Ben Around: "South Park: on a roll | date=2009-05-01 | work=The Tuscaloosa News | location=[[Tuscaloosa, Alabama|Tuscaloosa]], [[Alabama]] | url=http://www.tuscaloosanews.com/article/20090501/NEWS/904309962/1005?Title=BEN-AROUND-South-Park-on-a-roll | accessdate=2009-05-03 | archive-date=2011-06-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110606064708/http://www.tuscaloosanews.com/article/20090501/NEWS/904309962/1005?Title=BEN-AROUND-South-Park-on-a-roll | url-status=dead }}</ref> ಜೇ-zರ "[[ಆನ್ ಟು ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಒನ್]] " ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇವರು ಈ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು.<ref>http://www.metrolyrics.com/on-to-the-next-one-lyrics-jayz.html</ref> ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು [[ಚೆರೊಕಿ]]ಗಳೂ,[[ಐರಿಶ್‌]]ಗಳೂ (ತಾಯಿಯ ಕಡೆ ಅಜ್ಜ), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್]] ಕುಲದವರೂ<ref>https://www.youtube.com/watch?v=qM6JXZCm_yU</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=Lgjyo8J-IF8</ref> ಆಗಿದ್ದಾರೆ. === ಲೋಕೋಪಕಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Laura Bush with the Jonas Brothers.jpg|thumb|220px|right| ನವೆಂಬರ್ 2, 2008ರಲ್ಲಿ ಟೆಸಾಸ್‌‍ ರಾಜ್ಯದ ಡಾಲಾಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಲೂಮ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರು ಫಸ್ಟ್ ಲೇಡಿ ಲಾರಾ ಬುಷ್‌‍ರವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.]] 2007ರಲ್ಲಿ ಜೊನಸ್ ಸಹೋದರರು ಅಂದಾಜು $12 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ 10% ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವರ ಚ್ಯಾರಿಟಿ,''ಚೇಂಜ್ ಫಾರ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ '' ಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2008/04/29/2008-04-29_some_teen_stars_are_still_wellscrubbed_o.html |title=Some teen stars are still well-scrubbed, others have gone wild |publisher=NY Daily News |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090607101427/http://www.nydailynews.com/gossip/2008/04/29/2008-04-29_some_teen_stars_are_still_wellscrubbed_o.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://changeforthechildren.org/dvision.php |title=D-Vision |publisher=Change For The Children |accessdate=2008-09-02 |archive-date=2008-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080822015124/http://www.changeforthechildren.org/dvision.php |url-status=dead }}</ref> ''ಚೇಂಜ್ ಫಾರ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ '' ನ್ನು ಜೊನಾಸ್ ಸಹೋದರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,ಇಲ್ಲಿ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು "ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ನೆಟ್ಸ್", "ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ಫೌಂಡೇಷನ್", "ಸೇಂಟ್. ಜ್ಯೂಡ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್", "ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್", ಮತ್ತು "ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್: ಕ್ಯಾಂಪ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್" ನಂತಹ ಹಲವು ಚ್ಯಾರಿಟಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ತಂಡ ಹೇಳಿರು ಪ್ರಕಾರ: <blockquote> ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರತೀಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ, ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಾವು ಚೇಂಜ್ ಫಾರ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಜನರು ಅವರದೇ ವರ್ಗದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ-- ಮಕ್ಕಳು ತಮಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅದೃಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮವಾದುದು. </blockquote> ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2008ರಿಂದ ಬೇಯರ್ ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಕೇರ್, ನಿಕ್ ಜೊನಸ್ ಜೊತೆ ಯುವ ಜನರಿಗೆ ಸಿಹಿ ಮೂತ್ರ ಖಾಯಿಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಲು [[ಡಯಾಬಿಟೀಸ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. ನಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ 13 ನೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಹಿಮೂತ್ರ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://changeforthechildren.org/mission_news_bayer.php |title=Bayer diabetes care partners with Nick Jonas to encourage young people to proactively manage their diabetes |publisher=Change For The Children |date=August 6, 2008 |accessdate=2008-09-02 |archive-date=2008-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807215737/http://www.changeforthechildren.org/mission_news_bayer.php |url-status=dead }}</ref> ನಿಕ್ [[ಯು.ಎಸ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]] [[ಸಿಹಿಮೂತ್ರ ರೋಗ]] ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಂತೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.starpulse.com/news/index.php/2009/06/24/nick_jonas_meets_barack_obama_lobbies_fo_1 |title=Nick Jonas Meets Barack Obama, Lobbies For Diabetes Funding |publisher=Star Pulse |date=June 24, 2009 |accessdate=2009-06-24 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305215525/http://www.starpulse.com/news/index.php/2009/06/24/nick_jonas_meets_barack_obama_lobbies_fo_1 |url-status=dead }}</ref> == ಸದಸ್ಯರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು: === * [[ಜೋ ಜೊನಸ್]]- [[ಮುಖ್ಯ ಗಾಯಕ]],[[ಆನದ್ಧವಾದ್ಯ]],[[ಗಿಟಾರ್]], [[ಕೀಬೋರ್ಡ್]] * [[ಕೆವಿನ್ ಜೊನಸ್]]-[[ಮುಖ್ಯ ಗಿಟಾರ್‌‍ವಾದಕ]], [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]],[[ಪಿಯಾನೊ]] * [[ನಿಕ್ ಜೊನಸ್]]- [[ಮುಖ್ಯ ಗಾಯಕ]],[[ರಿಧಮ್ ಗಿಟಾರ್]],[[ಪಿಯಾನೊ]],[[ಡ್ರಮ್ಸ್]] ==== ಹಿನ್ನಲೆ ವಾದ್ಯ ==== * [[ಜಾನ್ ಟೈಲರ್]]-[[ಗಿಟಾರ್]] * [[ಗ್ರೇಗ್ ಗರ್ಬೌಸ್ಕೈ]]-[[ಬಾಸ್ ಗಿಟಾರ್]] * [[ಜಾಕ್ ಲಾಲೇಸ್]]-[[ಡ್ರಮ್ಸ್]],[[ಆನದ್ಧವಾದ್ಯ]] * [[ರಯನ್ ಲೇಸ್ಟ್‌‍ಮನ್]]- [[ಕೀಬೋರ್ಡ್ಸ್]] === ಮಾಜಿ === * [[ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡರ್ ನೊಯಸ್]]-[[ಡ್ರಮ್ಸ್]] == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Jonas Brothers discography}} * 2006: ''[[ಇಟ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ಟೈಮ್]] '' * 2007: ''[[ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]]'' * 2008: ''[[ಎ ಲಿಟ್ಲ್ ಬಿಟ್ ಲಾಂಗರ್]]'' * 2009: ''[[ಲೈನ್ಸ್,ವಿನೆಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '' == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" | '''ವರ್ಷ''' | <center>'''ಶೀರ್ಷಿಕೆ''' </center> | <center>'''[[Joe]]''' </center> | <center>'''[[Nick]]''' </center> | <center>'''[[Kevin]]''' </center> | <center>'''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' </center> |- | [[೨೦೦೭]] | valign="top"| ''[[ಹನ್ನಾ ಮೊಂಟಾನಾ]]'' | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | valign="top"| Episode: [[Me and Mr. Jonas and Mr. Jonas and Mr. Jonas]] |- | rowspan="2"| [[೨೦೦೮]] | valign="top"| ''[[Jonas Brothers: Living the Dream]]'' | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | valign="top"| | ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- |- | valign="top"| ''[[ಕ್ಯಾಂಪ್‌ ರಾಕ್]]'' | align="center" valign="top"| Shane Gray | align="center" valign="top"| Nate | align="center" valign="top"| Jason | valign="top"| [[ಡಿಸಿ ಚಾನೆಲ್ ಒರಜಿನಲ್ ಮೂವಿ]] |- | rowspan="3"| [[೨೦೦೯]] | valign="top"| ''[[Jonas Brothers: The 3D Concert Experience]]'' | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | align="center" valign="top"| ತಮ್ಮದೇ ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | valign="top"| | ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- |- | valign="top"| ''[[JONAS]]'' | align="center" valign="top"| Joe Lucas | align="center" valign="top"| Nick Lucas | align="center" valign="top"| Kevin Lucas | valign="top"| | ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- |- | valign="top"| ''[[Night at the Museum: Battle of the Smithsonian]]'' | align="center" valign="top"| Cherub | align="center" valign="top"| Cherub | align="center" valign="top"| Cherub | valign="top"| [[20ಯತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌]] |- | [[೨೦೧೦]] | valign="top"| ''[[Camp Rock 2: The Final Jam]]'' | align="center" valign="top"| Shane Gray | align="center" valign="top"| Nate | align="center" valign="top"| Jason | valign="top"| [[ಡಿಸಿ ಚಾನೆಲ್ ಒರಜಿನಲ್ ಮೂವಿ]] |} == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == * ''ಬರ್ನಿಂಗ್ ಅಫ್: ಅನ್ ಟೂರಿಂಗ್ ವಿಥ್ ದಿ ಜೊನಾಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ '' (ನವೆಂಬರ್18,2008) ** ಎ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಸೀನ್ಸ್ ಬುಕ್,ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟಿಂಗ್ ದಿ ''[[ಬರ್ನಿಂಗ್ ಅಪ್ ಟೂರ್]]'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{Main|List of awards and nominations received by the Jonas Brothers}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{official|http://www.jonasbrothers.com/}} * {{myspace|jonasbrothers}} * {{allmusic|11:3bfexqusld0e}} {{Jonas Brothers}} {{Nick Jonas and the Administration}} {{Nick Jonas}} {{JONAS}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ದೂರದರ್ಶನದ (ಕಿರುತೆರೆ) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಯ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಜೊನಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ (ಸೋದರರು)]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1960ರ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮ್ಮೋಹನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:(ಸಿಬ್ಲಿಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಟ್ರೈಯೋಸ್)]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] ofi2vtdvfcjg55wgsigjnnfmhmn0z2v 0 22948 1373196 1344129 2026-05-11T19:04:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373196 wikitext text/x-wiki {{Two other uses|the Canadian province|the province's capital city|Quebec City}} {{Coord|53|45|N|071|59|W |region:CA-QC_type:adm1st |display=title |name=Quebec}} {{Infobox Province or territory of Canada | Name = Quebec <!--usual form in English; See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Naming_conventions_(use_English) --> | AlternateName = Québec<!-- French form--> | Flag = Flag of Quebec.svg{{!}}border | EntityAdjective = Provincial | CoatOfArms = Coat of arms of Québec.svg | Map = Québec, Canada.svg | Label_map = no | Motto = ''[[Je me souviens]]''<br /><small>({{lang-en|I remember}})</small> | OfficialLang = [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]<ref name=language>[http://www.oqlf.gouv.qc.ca/charte/charte/clflgoff.html Titre I&nbsp;– Le statut de la langue française&nbsp;– Chapitre I&nbsp;– La langue officielle du Québec<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211093058/http://www.oqlf.gouv.qc.ca/charte/charte/clflgoff.html |date=2006-12-11 }}.</ref> | Flower = [[Iris versicolor|Blue Flag Iris]]<ref name="Qsymbols"/> | Tree = [[Betula alleghaniensis|Yellow Birch]]<ref name="Qsymbols"/> | Bird = [[Snowy Owl]]<ref name="Qsymbols"/> | Capital = [[Quebec City]] | CapCoord = {{Coord|46|48|58|N|071|13|27|W |type:city_region:CA-QC |display=inline |name=Quebec City}} | LargestCity = [[Montreal]] | LargestMetro = [[Greater Montreal]] | Demonym = Quebecer,<ref>It is sometimes spelled "Quebecker"</ref> [[French-speaking Quebecer|''Québécois''(''e'')]]<ref>The term ''[[French-speaking Quebecer|Québécois]]'' (feminine: ''Québécoise''), which is usually reserved for [[French-speaking Quebecer|francophone Quebecers]], may be rendered in English without both [[é|e-acute (''é'')]]: ''Quebecois'' (fem.: ''Quebecoise''). (''Oxford Guide to Canadian English Usage''; ISBN 0-19-541619-8; p. 335).</ref> | Premier = [[Philippe Couillard]] | PremierParty = [[Quebec Liberal Party|Liberal]] | Viceroy = [[Pierre Duchesne]] | ViceroyType = Lieutenant-Governor | PostalAbbreviation = QC<ref>{{cite web |url=http://www.canadapost.ca/tools/pg/manual/PGaddress-e.asp#1380608 |title=Addressing Guidelines |work=[[Canada Post]]}}</ref> | PostalCodePrefix = [[List of G Postal Codes of Canada|G]], [[List of H Postal Codes of Canada|H]], [[List of J Postal Codes of Canada|J]] | AreaRank = 2nd | TotalArea_km2 = 1542056 | LandArea_km2 = 1365128 | WaterArea_km2 = 176928 | PercentWater = 11.5 | PopulationRank = 2nd | Population = 7,782,561 (est.)<ref>{{cite web | author= Statistics Canada|publisher= |title= Canada's population estimates 2009-26-03 |accessdate=209-07-04 |url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/090326/t090326a2-eng.htm}}</ref> | PopulationYear = 2009 | DensityRank = 5th | Density_km2 = 5.63 | GDP_year = 2006 | GDP_total = C$285.158&nbsp;billion<ref>[http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15.htm Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420144936/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15.htm |date=2008-04-20 }}.</ref> | GDP_rank = 2nd | GDP_per_capita = C$37,278 | GDP_per_capita_rank = 10th | AdmittanceOrder = 1st | AdmittanceDate = July 1, 1867 | Nationalday = June 24 | TimeZone = [[UTC]]−5, −4 | HouseSeats = 75 | SenateSeats = 24 | ISOCode = CA-QC | Website = www.gouv.qc.ca }} '''ಕ್ವಿಬೆಕ್''' {{IPAc-en|k|ə|ˈ|b|ɛ|k}} ಅಥವಾ {{IPAc-en|k|w|ɨ|ˈ|b|ɛ|k}} ({{lang-fr|'''Québec'''}} {{IPA-fr|kebɛk||FR-Québec.ogg}}) <ref name="EFname">[[ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪ್ರಕಾರ''' ಕ್ವಿಬೆಕ್''' ( (with the [[acute accent]]) ) [[ಫ್ರೆಂಚ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತವಾದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು (without the accent) [[ಇಂಗ್ಲೀಷ]]ನಲ್ಲಿ '''ಕ್ವಿಬೆಕ್''' ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಸರು ಅಧೀಕೃತ;the name is [http://geonames.nrcan.gc.ca/info/pan_can_e.php one of 81 locales of pan-Canadian significance with official forms in both languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210041815/http://geonames.nrcan.gc.ca/info/pan_can_e.php |date=2009-12-10 }}. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ,[[ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ|ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ]]]]ದ ಅಧೀಕೃತ ಹೆಸರು. ''ಕ್ವಿಬೆಕ್ '' ಸರ್ಕಾರ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದೆ.</ref>, ಇದು [[ಪೂರ್ವ]]-[[ಮಧ್ಯ]] [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಒಂದು [[ಪ್ರಾಂತ್ಯ]].<ref>"[http://www.merriam-webster.com/dictionary/Quebec ಕ್ವಿಬೆಕ್]." ''[[ಮೇರಿಯಮ್-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ]]'',11ನೇಯ ಎಡಿಶನ್. 2003 (ISBN 0-87779-809-5) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮೇರಿಯಮ್-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್, Inc."</ref><ref name="QLocation">ಕ್ವಿಬೆಕ್ [[ಕೆನಡಾದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ]],ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿದೆ([[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]).</ref> ಇದು ಕೆನಡಾದ ಏಕಮಾತ್ರ [[ಫ್ರೆಂಚ್-ಮಾತನಾಡುವ]] ಅಭಿನ್ನತೆಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ಣ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಆಗಿದೆ. ಕ್ವಿಬೆಕ್ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಆಡಳಿತದ ವಿಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ; ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅಲ್ಲದೇ ಬರಿ [[ನನುವಟ್]] ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಒಂದು ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ, [[ಜೇಮ್ಸ್ ಖಾರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಹಡ್ಸನ್ ಖಾರಿ]]ಗಳಿವೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಹಡ್ಸನ್ ಜಲಸಂಧಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅನ್‌ಗೇವ ಖಾರಿ]]ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನ ಖಾರಿ]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಫೌಂಡಲ್ಯಾಂಡ್, ಲ್ಯಾಬ್ರಡೊರ್]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[U.S. ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಮೆನ್]], [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೀಯರ್]], [[ವರ್‌ಮೌಂಟ್]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್‌]]ಗಳಿವೆ. [[ನನುವಟ್]], [[ಪ್ರಿಂನ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ]] ಹಾಗೂ [[ನೊವಾ ಸ್ಕೋಟಿಯ]]ಗಳ ಜೊತೆ ಜಲ ಗಡಿಯನ್ನು ಇದು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಒಂಟಾರಿಯೋ]]ದ ನಂತರ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಎರಡನೇಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಹಲವು ನಿವಾಸಿಗರು [[ಸಂತ ಲಾರೆಂನ್ಸ್ ನದಿ]]ಯ ಹತ್ತಿರದ [[ಮೊಂಟ್ರೇಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರ]] ರಾಜಧಾನಿಯ ಮಧ್ಯದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಮೊಂಟ್ರೇಲ್ ದ್ವೀಪ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ-ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳು]] ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ [[ಔಟುವಾಯಿಸ್]] ಎಂಬ [[ಪೂರ್ವ ಉಪನಗರಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಗ್ಯಾಸ್ಪ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ [[ನೊರ್ಡ್-ಡು-ಕ್ವಿಬೆಕ್]] ಪ್ರದೇಶ ವಿರಳವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CD&Code1=2499&Geo2=PR&Code2=24&Data=Count&SearchText=Nord-du-Qu%E9bec&SearchType=Begins&SearchPR=24&B1=All&Custom= |title=Community highlights for Nord-du-Québec |year=2006 |publisher=Statistics Canada |accessdate=2008-12-01 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಅಧಿಕೃತ ವಿರೋಧಿ]] [[ಸಮಾಜದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] [[ಪಕ್ಷ ಕ್ವಿಬೆಕೊಸ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ]] ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜನಾಭಿಮತಗಳನ್ನು [[1980]] ಹಾಗೂ [[1995]]ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು; ಎರಡೂ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ಸೋಲನ್ನು ದೊರಕಿಸಿದರು, 1995ರ ಸೋಲು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಿತ್ತು. 2006ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾನೆಡಿಯನ್ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆ]] "[[ಕ್ವಿಬೆಕೊಸ್‌]] ಅನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಕೆನಡಾದ ಅಂತರಗತದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]" ಎಂದು ಒಂದು [[ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಲನೆ]]ಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?Language=E&Mode=1&Parl=39&Ses=1&DocId=2528725#SOB-1788846 |work=Hansard of 39th Parliament, 1st Session; No. 087 |title=Routine Proceedings: The Québécois |publisher=Parliament of Canada |date=2006-11-22 |accessdate=2008-04-30 |archive-date=2007-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071130125352/http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?Language=E&Mode=1&Parl=39&Ses=1&DocId=2528725#SOB-1788846 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20061127/quebec_motion_061127?s_name=&no_ads= |title=House of Commons passes Quebec nation motion |publisher=CTV News |date=2006-11-27 |accessdate=2009-10-03 |archive-date=2008-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306062605/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20061127/quebec_motion_061127?s_name=&no_ads= |url-status=dead }}"ಚಲನೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕ್ವಿಬಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗುರುತಾಗಿ ಕಾಣಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.</ref> ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ [[ನೈಜ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು]] ಬಹು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಧಾನ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ; [[ಏರೋಸ್ಪೇಸ್]], ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಗಳು, [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಔಷಧೀಯ ಉದ್ಯೋಗ]]ಗಳಂತಹ [[ಜ್ಞಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪ]]ಗಳು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಒಂಟೋರಿಯೊ]]ದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|last=Poitras|first=François |title=Regional Economies Special Report Micro-Economic Policy Analysis |publisher=Industry Canada |url=http://www.ic.gc.ca/epic/site/eas-aes.nsf/vwapj/srreo200401e.PDF/$FILE/srreo200401e.PDF |format=PDF |date=2004-01 |accessdate=2008-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527201529/http://www.ic.gc.ca/epic/site/eas-aes.nsf/vwapj/srreo200401e.PDF/$FILE/srreo200401e.PDF|archivedate=2008-05-27}}{{Dead link|date=September 2009}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Le château Frontenac Vieux-Québec, ville de Québec, Québec.jpg|thumb|right|alt=Château Frontenac in Quebec City|upright=1.5|ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಚ್ಯಾಂಟೊ ಪ್ರೋಂಟಾನಿಕ್]][[ಚಿತ್ರ:VuedeMontreal.jpg|thumb|right|alt=Montréal|upright=1.5|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮೊಂಟ್ರೆಯಲ್]] == ಪದಗಳ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಗಡಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Samuel de Champlain arrive à Québec - George Agnew Reid - 1909.jpg|left|thumb|175px| ಕ್ಯೂಬೆಕ್‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಹರಿಕಾರ ಸ್ಯಾಮುವೆಲ್‌ ಡೆ ಚಾಂಪ್ಲೇನ್‌‍ನ ಆಗಮನ.]] "ಕ್ವಿಬೆಕ್" ಹೆಸರು, [[ಅಲ್ಗೊಕ್ವಿನ್‌]]ಯಿಂದ ದೊರೆತ '''ಕಿಬೆಕ್''' ಪದದಿಂದ ದೊರಕಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ "ನದಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗುವ ಪ್ರದೇಶ", ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂತ ಲಾರೆಂನ್ಸ್ ನದಿ ಕಿರಿದಾಗುವ ಕ್ಲಿಫ್-ರೇಖೆಯ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ''Québecq'' (ಲೆವಾಸ್ಯೂರ್‌, 1601) ಮತ್ತು ''Kébec'' (ಲೆಸ್ಕಾರ್‌ ಬೋಟ್ 1609) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ಅಫೆಬಲ್, ಪೆಟ್ರಿಸಿಯಾ ಒ. ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ ಮಾಡಿಸನ್ ಎಸ್.ಬೀಲರ್ (1996). "ಪ್ಲೇಸ್ ನೇಮ್ಸ್". ಇನ್ "ಲ್ಯಾಂಗ್ವೆಜ್ಸ್", ಎಡಿಶನ್. ಇವ್ಸ್ ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್. ವಾಲ್ಯೂಮ್. 17 ಆಫ್''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್'',ಎಡಿಶನ್. ವಿಲಿಯಂ ಸಿ.ಸ್ಟರ್ಟೆವೆಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.: ಸ್ಮಿಥ್‌ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್,ಪು. 191.</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಶೋಧಕ [[ಸ್ಯಾಮ್ಯೂಲ್ ಡಿ ಚಾಂಪ್ಲೇನ್]] ಅವರು ''ಕ್ವಿಬೆಕ್'' ಹೆಸರನ್ನು 1608ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ವಸಾಹತಿಗ ಹೊರ ಠಾಣೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪೀಠವಾಗಿ [[ನ್ಯೂ ಫ್ರಾಂನ್ಸ್‌]]ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗೋಸ್ಕರ ಬಳಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://history.cbc.ca/history/?MIval=EpContent.html&series_id=1&episode_id=2&chapter_id=4&page_id=4&lang=E | title = Canada: A People's History&nbsp;– The birth of Quebec | publisher = Canadian Broadcast Corporation|year=2001 | accessdate = 2006-08-26}}</ref> [[ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಸಂಧಿ]]ಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಕೆನಡಾ]]ದ<ref>1763ರ [http://en.wikisource.org/wiki/Treaty_of_Paris_%281763%29 ''ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್'' ]‌ದಿಂದ: ಬ್ರಿಟನಿಕ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿ ಕೆನಡಾದ ಜೊತೆಗೆ ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ ತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎಲ್ಲವು, ಭೂಮಿ,ದ್ವೀಪ,ಮತ್ತು ಕಡಲತೀರಗಳು, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಆಸ್ತಿ,ಒಡೆತನ,ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳು,ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಿ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ದೊರೆಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು,ಭೂಮಿ,ದ್ವೀಪಗಳು,ಸ್ಥಳಗಳು,ಕಡಲತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು.</ref> [[ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು]]ಗಳನ್ನು [[ಬ್ರಿಟೆನ್‌]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ನಂತರ [[1763ಯ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಕಟಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸಂತ ಲಾರೆಂನ್ಸ್ ನದಿಯ ದಡದ ಉದ್ದದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. 1774ರ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕಾನೂನು]] [[ಗ್ರೆಟ್ ತಳಗಳನ್ನು]] ಹಾಗೂ [[ಒಹಾಯೊ ನದಿ]] ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿತು. [[1783ಯ ವರ್ಸೈಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಧಿ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ತಳಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮರಳಿಸಿತು. [[1791ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಕಾನೂನಿನ]] ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು [[ಕೆಳಗಿನ ಕೆನಡಾ]] (ಇವತ್ತಿನ ಕ್ವಿಬೆಕ್) ಹಾಗೂ [[ಮೇಲಿನ ಕ್ಯಾನಡ]] (ಇವತ್ತಿನ ಒಂಟಾರಿಯೋ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಚುನಾಯಿತ [[ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1840ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಸಂಸತ್ತು ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಿನ ಕೆನಡಾಗಳನ್ನು [[ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಎಂದು ಏಕೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಇವು [[ಕೆನಡಾ ಪೂರ್ವ]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾನಡ ಪಶ್ಚಿಮ]] ಆದವು. 1867ರ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಹಾಗೂ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಎಂದು ಪುನಃ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದವು. 1870ರಲ್ಲಿ [[ಹಡ್ಸನ್‌ನ ಖಾರಿ ಕಂಪನಿ]]ಯಿಂದ [[ರುಪರ್ಟ್‌ನ ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಕೆನಡಾ ಖರೀದಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾದ ಸಂಸತ್ತು]] ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾತ್ರ ಮೂರು ಪಟ್ಟುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>[[ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಪ್ ಕೆನಡ]], [http://www.parl.gc.ca/information/library/PRBpubs/bp412-e.htm#B ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613195221/http://www.parl.gc.ca/information/library/PRBpubs/bp412-e.htm#B |date=2006-06-13 }}.</ref> 1898ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಸಂಸತ್ತು ಮೊದಲ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಗಡಿ ವಿಸ್ತಾರ ಕಾನೂನ]]ನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು, ಇದು ಉತ್ತರದ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ [[ಕ್ರೀ]] ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[1912ರ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಗಡಿ ವಿಸ್ತಾರ ಕಾನೂನು]] [[ಅನ್‌ಗೇವ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಎಸ್ಕಿಮೊ(ವ್ಯಕ್ತಿ)]] ಅವರ ಭೂಮಿಯಗಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಎಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿತ್ತು. 1927ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಬ್ರಡೊರ್‌]]ನ ಮಧ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಖಾಸಗಿ ಆಲೋಚನಾ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯಕ ಮಂಡಳಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಕ್ವಿಬೆಕ್ [[ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಗಡಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ]]. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Geography of Quebec}} [[ಚಿತ್ರ:Map of Quebec (English).png|right|200px|thumb|ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ್ ನಕ್ಷೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Quebec SPOT 1035.jpg|left|200px|thumb|ಸ್ಪಾಟ್ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಿಟಿ]] ಕೆನಡಾದ [[ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ದ್ರಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ) [[ಮಧ್ಯ ಕೆನಡಾ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್.ಇದು ಫ್ರಾಂನ್ಸ್ ಅಥವಾ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‍‌]]ನ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ವಿರಾಳವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಬ್ರಡೋರ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೊಂಟ್ ಡಿ’ಇಬರ್ವಿಲ್]] ಆಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ವಿಶಾಲ ಒಳಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿರುವ ಆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಬಂದರುಗಳು ಮೊಂಟ್ರೇಲ್ (ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ), [[ಟ್ರೋಯಿಸ್-ರಿವರ್ಸ್]] ಹಾಗೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರ (ರಾಜಧಾನಿ) ಗಳು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಇವೆ. 17ನೇಯ ಹಾಗೂ 18ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಇದನ್ನು ಆರಂಭದ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯ]] ತಾಣವಾಗಿಸಿತು. 1959ರಿಂದ [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಮುದ್ರ ದಾರಿಯು]] ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ತಳಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದ ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯು ಅಗಲವಾಗಿ ಜಗ್ಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಅಳಿವೆ]] ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವು ಬಗೆಗಳಿನ ತಿಮಿಂಗಲುಗಳ, ಮೀನುಗಳ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಹಾರ ತಾಣ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Saguenay-St. Lawrence National Park |url=http://www.greatcanadianparks.com/quebec/saguenp/index.htm |access-date=2010-03-29 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711123512/http://www.greatcanadianparks.com/quebec/saguenp/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ನದಿಯು [[ಸಂತ ಲಾರೆಂನ್ಸ್ ಖಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲಿನ ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಕೆಳಗಿನ ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್]] (''ಬೆಸ್-ಸೆಯಿಂಟ್-ಲಾರನೆಟ್'' ), [[ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರ ದಡ]] (''ಕೊಟ್ ನೊರ್ಡ್'' ) ಹಾಗೂ [[ಗ್ಯಾಸ್ಪ್]] (ಗ್ಯಾಸ್‌ಪಿಸೆ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಿನುಗಾರಿಕೆಗಳ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಬಂದರುಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Monteregian Hills from space.jpg|left|200px|thumb|ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಮೊಂಟೆರೆಜಿಯನ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ಗಳು.]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ [[ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಭೂಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ]] [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಲೊಲ್ಯಾಂಡ್]]. ಇದು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ದಡದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಿಂದ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ದಿಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಅಂಟಿಕೋಸ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]], [[ಮಿನ್‌ಗನ್ ದ್ವೀಪ ಸಮುದಾಯ]]<ref>{{cite web | title = Mingan Archipelago National Park Reserve of Canada | publisher = Parks Canada | url = http://www.pc.gc.ca/pn-np/qc/mingan/index_e.asp | date = 2008-05-02 | accessdate = 2008-05-15 | archive-date = 2005-06-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050610090541/http://www.pc.gc.ca/pn-np/qc/mingan/index_e.asp | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಖಾರಿಯ ಇತರ ಚಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="NAC">{{cite web | title = Borderlands / St. Lawrence Lowlands | work = The Atlas of Canada | publisher = Natural Resources Canada | date = 2006-10-25 | url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/land/st_lawrence_lowlands.html | accessdate = 2008-04-28 | archive-date = 2008-01-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080105112126/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/land/st_lawrence_lowlands.html | url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಭೂದೃಶ್ಯ ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಮೊಂಟ್ರೇಲ್ ಹತ್ತಿರ [[ಮೊಂಟೆರೆಜಿನ್ ಗಡ್ಡ]]ಗಳೆಂಬಲ್ಲಿ ಹೊರಚಾಚುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ಬೆಂಕಿಯ]] ಬಂಡೆಗಳಿವೆ. ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಾರ ಈ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಬಿರುಕು ಕಂದರ]]ಗಳಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದಾದರು ಮುಖ್ಯ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಬಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶವಿದು.<ref name="Elson">{{cite web | last = Elson | first = J.A. | title = St Lawrence Lowland | work = Canadian Encyclopedia | publisher = Historica Foundation | url = http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0007093 | accessdate = 2008-04-28 | archive-date = 2007-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071026003655/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0007093 | url-status = dead }}</ref> [[ಸಂಚಿತ ಬಂಡೆ]]ಗಳ ಇತ್ತಿಚಿನ ಪದರಗಳು ಪುರಾತನ [[ಚಾಂಪ್ಲೆನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತಳವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿದ್ದು [[ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 14,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ.<ref>{{cite web | last = Lasalle | first = Pierre | coauthors = Robert J. Rogerson | title = Champlain Sea work = Canadian Encyclopedia | publisher = Historica Foundation | url = http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001507 | accessdate = 2008-04-28 | archive-date = 2007-12-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071209000806/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001507 | url-status = dead }}</ref> ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇಸಾಯ ಯೋಗ್ಯದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣದ ಸಂಯೋಗ ಈ ಕಂದರವನ್ನು ಅತಿ ಫಲಭರಿತ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೇಪಲ್ ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಪಾಕದ ಏಸರ್ ಮರದ ದಾರು ಪಾನಕ ವಸಂತ ಋತು ಪ್ರತಿ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಮಿಶ್ರ ವನಗಳು]] ಕೆನಡಾದ [[ಏಸರ್ ಮರದ ಪಾನಕ]]ದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭೂದೃಶ್ಯದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗ ಕಿರಿದಾದ ಆಯತಾಕೃತಿಯ ಹರವುನಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ನದಿಯ ದಡದಿಂದ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ [[17ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಿಂದ ನ್ಯೂ ಫ್ರಾಂನ್ಸ್‌ನ ನೆಲೆಸುನಾಡಿನ ಮಾದರಿ]] ಇದೇ ರೀತಿ ಇವೆ.[[ಚಿತ್ರ:Évacuateur de crues R-B.jpg|thumb|left|upright=1.1|ರಾಬರ್ಟ್-ಬೌರಾಸ್ಸಾ ಜನರೇಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿನ್ವೇ]] ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಶೇಖಡ 90%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೇತ್ರ [[ಕೆನಡಾದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ]]. ಇದು ಹಲವು ಅನುಕ್ರಮಗಳ ಹಿಮಯುಗಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಕೆತ್ತನೆed and ತುಂಡುed ಆಗಿ ಒರಟಾದ ಹಾಗೂ rocky ಭೂಪ್ರದೇಶ ಆಗಿದೆ. [[ಹಿಮಯುಗಗಳ]] ಅನುಕ್ರಮದಿಂದ ಒರಟಾದ, ಬಂಡೆಗಳ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಕೆತ್ತನೆ ಹಾಗೂ ತುಂಡು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿಸಿತು. ಇದು ವನ್ಯರಾಶಿ, ಖನಿಜ ಹಾಗೂ hydro-electric ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. [[ಅಬಿಟಿಬಿ-ಟೆಮಿಸ್‌ಕ್ಯಾಮಿಂಗೆ]], [[ಸ್ಯಾಗುನೆ-ಲ್ಯಾಕ್-ಸೆಯಿಂಟ್-ಜೀನ್]] ಹಾಗೂ [[ಕೋಟ್-ನೊರ್ಡ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ನಗರಗಳನ್ನು [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳು]] ಆಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ [[ಲ್ಯಾಬ್ರಡೊರ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]]ದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದೂರ ಉತ್ತರದ [[ನುನವಿಕ್]] ಪ್ರದೇಶ [[ಅನ್‌ಗೇವ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರಧ್ರುವದ]] [[ಅತಿ ಛಳಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಛಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಎಸ್ಕಿಮೊ(ವ್ಯಕ್ತಿ)]]ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಕೆಳಗಿನ]] [[ಟೈಗಾ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ವನ]]ಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ [[ಮೊನಚಾದ ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಫರ್ ಮರ]], [[ಫರ್ ಮರ]] ಹಾಗೂ [[ಪಾಪ್ಲರ್]] ಮರಗಳು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ [[ತಿರುಳು ಹಾಗೂ ಕಾಗದ]] ಮತ್ತು [[ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ]] ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕ್ರೀ]], [[ನಾಸ್ಕಪಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇನು]] [[ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಾಯಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ರಾಡಿಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಲಾ ಗ್ರಾಂಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಇಸ್ಟ್‌ಮೆನ್]] ನದಿಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಸುದೃಢವಾದ [[ಜೆಮ್ಸ್ ಬೆ Hydroelectric ಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ [[ಲಾರೆಂಟಿನ್ಸ್‌]]ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೊಂಟ್ರೇಲ್ ಹಾಗೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಆಗಿದ್ದು ಸ್ಥಳಿಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರ್ಯಟಕರನ್ನು ಜಾರು ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆರೆ ದಂಡೆಯ ವಿಹಾರ ಧಾಮಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ಆಪಲ್ಯಾಚಿನ್ ಗುಡ್ಡಗಳ]] [[ಮಿಶ್ರ ವನಗಳು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು flank ಮಾಡಿ, ಇವು [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಯಿಂದ [[ಪೂರ್ವದ ಉಪನಗರಗಳ]]ವರೆಗೆ, [[ಬೊಸಿ]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವ ದಿಷೆಯತ್ತ ಹಾಗೂ [[ಗ್ಯಾಸ್ಪ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ]]ಗಳತ್ತ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಯೇ [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಖಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವನ್ಯರಾಶಿ, ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಟನದ ಮಿಶ್ರಣವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹವಾಗುಣದ ಪ್ರೇಶಗಳಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಕೇಂದ್ರವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ತೇವ ಭೂಖಂಡದ ಹವಾಗುಣ]]ವಿರುತ್ತದೆ ([[ಕೊಪೆನ್ ಹವಾಗುಣ ವಿಂಗಡನೆ]] ''Dfb'' ), ಹೀಗಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಾಗೂ ತೇವದ ವಾತವರಣವಿದ್ದು ಛಳಿಗಾಲ ಶೀತ, ಹಿಮಭರಿತ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಗುಣದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಣಾಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಉತ್ತರದತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಮುದ್ರಗಳ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿ ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅಥವ ಹಿಮಪಾತ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 100 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ (40 ಅಂಗುಲ) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನು ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 300 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (120 ಅಂಗುಲ)ಗಳಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತವು ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಸ್ವರೂಪಗಳು ([[ಸುಂಟರಗಾಳಿ]] ಹಾಗೂ [[ತೀವ್ರ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚುಗಳ ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳಂತಹವುಗಳು) ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಕೆಳಗಿನ ಹವಾಗುಣ]] ಮಧ್ಯ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಬಹುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ (ಕೊಪೆನ್ ''Dfc'' ).ಛಳಿಗಾಲ ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಕೆನಡಾದ ಅತಿ ಛಳಿ ಪ್ರದೇಶವಿದು, ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಕಾರಣ ಎತ್ತರದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಗಾಳಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ. ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರೆತು ಪಡಿಸಿ, ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಕಡಿಮೆ. ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಹವಾಗುಣ]] ಇದೆ (ಕೊಪೆನ್ ''ET'' ), ಅಂದರೆ ಛಳಿಗಾಲ ಬಹಳ ತಂಪು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದಾಗಿದ್ದು ಬೇಸಿಗೆ ಕೂಡ ಶೀತಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಉತ್ತರಧ್ರುವ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಪ್ರವಾಹಗಳು (ಉದಾಹರೆಣೆಗೆ [[ಲ್ಯಾಬ್ರೊಡೊರ್ ಪ್ರವಾಹ]]) ಹಾಗೂ [[ಎತ್ತರದ ಉತ್ತರಧ್ರುವ]]ದಿಂದ ಭೂಖಂಡದ ಹವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Quebec}} === ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು === ಮೊದಲ ಯೂರೋಪ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈಗಿನ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಗೋಕ್ವ್ಯೇನ್‌]], [[ಐರೋಕ್ಯೋಐನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇನ್ಯೂಟ್‌]] ಜನಾಂಗದವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೀವನ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ತಾವು ಇದ್ದ ನೆಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆನಡಾದ ಕೊರಕಲು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಆಲ್ಗೋಕ್ವ್ಯೇನ್‌ ಗುಂಪುಗಳು ಬೇಟೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ [[ಅಲೆಮಾರಿ]] ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು: (ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬೇ ಕ್ರೀ, [[ಇನ್ನು]], [[ಆಲ್ಗೋಕ್ವ್ಯೇನ್‌]]ಗಳು) ಮತ್ತು ಆಪಲೇಚನ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳು([[ಮಿಮ್ಯಾಕ್‌]], [[ಅಬೆನಕಿ]]). [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಐರೋಕ್ಯೋಐನ್‌]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲೆವಾಸಿ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಕುಂಬಳವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈಗಲೂ ಉತ್ತರ ಧೃವದ ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಡ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಉಂಗಾವ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು [[ನೀರುನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜನರು ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. === ಆರಂಭದ ಯೂರೋಪ್‌ ಅನ್ವೇಷಣೆ === [[ಬಾಸ್ಕ್ಯೂ]] ವೇಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರು 16ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಯಾಗುನೇಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=A1ARTA0000550 ಬಾಸ್ಕ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014061733/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0000550 |date=2011-10-14 }}, ''ದ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ''</ref> ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌ [[ಅನ್ವೇಷಕ]]ನೆಂದರೆ [[ಜಾಕ್ಯೂಸ್‌ ಕಾರ್ಟಿಯರ್‌]], ಈತನು 1534ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಳ ಉತ್ತರ ತಟ]]ದ [[ಗ್ಯಾಸ್ಪೆ]] ಅಥವಾ [[ಹಳೇಕೋಟೆ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌ ನೆಟ್ಟನು. ಈತನು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ನದಿಗೆ 1535ರಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಡಾಕೋನ]] ಎಂಬ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಇವತ್ತಿನ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ದುರಾದೃಷ್ಟ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, [[ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಐರೋಕ್ಯೋಐನ್‌]]ನ ಹಳ್ಳಿ. ಮುಂದೆ ಫ್ರೆಂಚರು ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ, ''[[ಹಾಡೆನೊಸೌನೀ]]'' ಯ ಐದು ರಾಷ್ಟಗಳಂತಹ ಐರೋಕ್ಯೋಐನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಈ ಜನರು ಭಿನ್ನ ಎಂದು [[ಭಾಷಾತಜ್ಞರು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಕ್ತನ ವಿಮರ್ಶಕ]]ರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ಭಾಷೆ ಐರೋಕ್ಯೋಐನ್‌‍ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಲಾರೆನ್ಟಿಯನ್‌]]. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇವರು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಯಿಂದಲೇ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. === ಹೊಸ ಫ್ರಾನ್ಸ್ === {{Main|New France}}1522 - 1523ರ ವೇಳೆಗೆ, ಇಟಲಿಯ ನಾವಿಕ [[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಡಾ ವೆರಾಜ್ಯಾನೊ]] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರಾಜಾ ಮೊದಲನೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ಅನ್ನು, [[ಕ್ಯಾದೆ]] (ಚೀನಾ)ಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಯಾತ್ರೆ ಹೊರಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. 1523ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವೆರಾಜ್ಯಾನೋ, ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕ್ಯಾರಾವೆಲ್‌ನ ಮೇಲೆ 53 ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ದಾಟಿ [[ಡಿಎಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮುದ್ರಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತಿನ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ಸ್‌ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಕರಾವಳಿಯ ಗುಂಟ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರೆಸಿದ, ಹಾಗೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕಿರಿದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಲಂಗರುಹಾಕಿದನು. ಇವತ್ತಿನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ‌ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಆದ ಈತನು, ರಾಜನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಅದನ್ನು ನೌವೆಲ್ಲೆ-ಆಂಗೌಲೇಮ್‌, ಆ‍ಯ್‌೦ಗಲೋಮ್‌ನ ಈ ಹಿಂದಿನ ಕೌಂಟಿ ಆಗಿದ್ದ. ವೆರಾಜ್ಯಾನೋನ ಸಮುದ್ರಯಾನದಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂದುಹಿಡಿದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಸಾಹತು ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ರಾಜನು ವೆರಾಜ್ಯಾನೋ ನ್ಯೂ ಸ್ಪ್ಯೇನ್‌ (ಮೆಕ್ಸಿಕೋ) ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನಡುವಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ''ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕಾ'' ಮತ್ತು ''ನೋವ ಗೇಲಿಯಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ.[[ಚಿತ್ರ:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|left|thumb|200px|ಥಿಯೀಫಿಲೆ ಹಮೆಲ್‌ರಿಂದ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾರ್ಟೀಯರ್‌ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ, 1844. No contemporary likeness of Cartier has been found to exist.<ref>[39]</ref> ]] 1534ರಲ್ಲಿ, [[ಜ್ಯಾಕ್ಯೂಸ್‌ ಕಾರ್ಟಿಯರ್‌]] [[ಗ್ಯಾಸ್ಪೆ‌ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌ಅನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ರಾಜ ಮೊದಲನೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದ. ಅದು ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥಾನ. ಆದರೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಫ್ರೆಂಚರ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೀನುಗಾರ ಹಡಗು ಸಾಲುಗಳು ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಕರಾವಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ನದಿಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ ಮಹತ್ತ್ವವೆನಿಸಬಹುದಾದ [[ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶವು [[ಉಣ್ಣೆ]]-ಕೊಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ನೀರುನಾಯಿ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹುಬೇಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು, [[ಯೂರೋಪಿನ ನೀರುನಾಯಿ]] ಬಹುತೇಕ ವಿನಾಶವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಉಣ್ಣೆಯು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರಾಜರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಸಾಹತು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು. 1603ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ನದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಡೇ ಚ್ಯಾಂಪ್ಲ್ಯೇನ್‌]] ಕೂಡ ಇದ್ದ. 1608ರಲ್ಲಿ, ಆತ ಒಂದು ದಂಡಿನ ನಾಯಕನಾಗಿ ವಾಪಾಸು ಬಂದ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಪ್ರೆಂಚ್‌ ವಸಾಹತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಚ್ಯಾಂಪ್ಲ್ಯೇನ್‌ ತನ್ನ ''ಹ್ಯಾಬಿಟೇಷನ್‌ ಡೇ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌'' ಅನ್ನು ಕಾಯಂ‌ [[ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ, ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಆಲ್ಗೋಕ್ವ್ಯೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹುರಾನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಮಿಲಿಟರಿ]] ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು, ಪಿಸ್ತೂಲುಗಳು, ಹೆಂಡ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌]] [[ವಾಸಸ್ಥರಾ]]ದ (ನೆಲೆವಾಸಿಗಳು) ಪೀರ್‌ ಡೆಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಫ್ರಾಂಕೋಸ್‌ ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೋಸ್‌ರಿಗೆ ಜುಲೈ 7, 1620ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಹೆಲೆನ್‌ ಡೆಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]], ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ [[ಯೂರೋಪಿನ]] ಕೂಸು. ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಿಂದ, [[ಕೊರಿಯುರ್ಸ್‌ ಡೆಸ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌]], [[ವೊಯೇಜ್ಯುರ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಮಿಷಿನರಿಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಳನಾಡುಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು [[ಕ್ಯಾನೊ‌]] ನದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು, [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಲೇಕ್ಸ್‌]] ([[ಎಟೆನ್‌ ಬ್ರ್ಯೂಲ್‌]] 1615), [[ಹಡ್ಸನ್‌ ಬೇ]] ([[ರ್ಯಾಡಿಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊಸಿಲಿಯರ್ಸ್‌]] 1659–60), [[ಒಹಿಯೊ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ]] ([[ಲಾ ಸಾಲ್‌]] 1682), ಹಾಗೆಯೇ [[ಪ್ರೇಯ್ರೀ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸೌರಿ ನದಿ]] ([[ಡೇ ಲಾ ವೆರೆನ್‌ಡ್ರೈ]] 1734–1738) ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. 1627ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಹದಿಮೂರನೆ ಲೂಯಿಸ್‌]] [[ಸೆನ್ಯೂರಲ್‌ ಪದ್ಧತಿಯನು]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌]]ರನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆಯವರು ನೆಲೆಯೂರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ. [[ಸಲ್‌ಪಿಸಿಯನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌]] ಕ್ಲೆರಿಕ್‌ಗಳು [[ಟ್ರಾಯ್ಸ್‌-ರಿವಿರೆಸ್‌]] (ಲ್ಯಾವಿಯೊಲೆಟ್‌) ಮತ್ತು [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌]] ಅಥವಾ ವಿಲ್ಲೆ-ಮೇರಿ ([[ಪಾಲ್‌‌ ಚೊಮೆಡಿ ಡೇ ಮೈಸೊನ್ನೇವ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೀನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌]])ನಲ್ಲಿ ಮಿಷಿನರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, [[ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ [[ಹುರಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್‌ಗೋಂಕಿಯನ್‌]] ಮಿತ್ರರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಮತ]]ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಲು. ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಆಳುವ ಸೆನ್ಯೂರಲ್‌ ಪದ್ಧತಿಯು ತಾಯಿನಾಡಿನಿಂದ ಜನ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ನ್ಯೂಫ್ರಾನ್ಸ್‌ 1663ರಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಲೂಯಿಸ್‌]]ನ ಕೆಳಗೆ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಯಿತು, [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ]] [[ಜೀನ್‌ ಟೇಲನ್‌]]ನನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ರಾಜ ಮಂಡಲ]]ದೊಂದಿಗೆ. ಇದರಿಂದ ನ್ಯೂಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನೆಲೆವಾಸಿತನ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ]]ಯ ಸ್ವರ್ಣಯುಗವನ್ನೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, "[[ಫಿಲ್ಲೆಸ್‌ ಡು ರಾಯ್‌]]"ನ ಆಗಮನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು. 1666 ಮತ್ತು 1760ರ ನಡುವೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 3,000ದಿಂದ 60,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>[http://www.statcan.ca/english/freepub/98-187-XIE/pop.htm ಎಸ್ಟಿಮೇಟೆಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಕೆನಡ, 1605 ಟು ಪ್ರೆಸೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015090234/http://www.statcan.ca/english/freepub/98-187-XIE/pop.htm |date=2008-10-15 }}.</ref> ವಸಾಹತುಕಾರರು ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ತೋಟಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು ಮತ್ತು "[[ಕೆನಡಾದವರು]]" ಅಥವಾ "[[ನೆಲೆವಾಸಿಗಳು]]" ಎಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವಸಾಹತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಿತಿಯಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದ ಚಳಿಗಾಲದ ಕಾರಣ; ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ; ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರಾಜರು [[ಹ್ಯುಯೆನಾಟ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರೋಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ರನ್ನು ಬಿಡಲು ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ.ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದಕ್ಷಿಣದ [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಇದು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಭೇದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. === ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ / ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ === [[ಚಿತ್ರ:PlainesAbraham.jpg|thumb|right|175px|ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ದ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬ್ರಹಾಮ್.]] 1753ರಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಿದ [[ಓಹಿಯೋ ದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಕೋಟೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜ್ಯಪಾಲನು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 1754ರಲ್ಲಿ, ಒಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇರಲು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌]] ಫ್ರೆಂಚ್‌ [[ಡ್ಯುಕ್ಯೂಸ್ನೆ ಕೋಟೆ]]ಯ (ಈಗಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು. ಈ ಗಡಿಯುದ್ಧವೇ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ನರ]] ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. 1756ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.1758ರಲ್ಲಿ,[[ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಲೂಯಿಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 1759ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ನಗರದ ಹೊರಗಡೆ [[ಅಬ್ರಾಹಾಮ್‌ ಸಮನೆಲ]]ದಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್‌ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌]] ಜನರಲ್‌ [[ಲೂಯಿಸ್‌-ಜೋಸೆಫ್‌ ಡೆ ಮೋಂಟ್‌ಕಾಮ್‌]]ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ [[ಸಂತ ಪೇಯ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಯುಲೋನ್‌]]ನ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದ (1763)]]ದ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಡೆತನವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿತು, ಆಗ್ಗೆ-ಲಾಭದಾಯಕವಾದ [[ಕಬ್ಬಿನ]] ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹೊಂದಿದ [[ಗಾಡ್‌ಲೊಪ್‌]] ದ್ವೀಪಕ್ಕಾಗಿ. [[1763ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜ ಘೋಷಣೆ]]ಯು ಕೆನಡಾವನ್ನು (ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಭಾಗ) [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಪ್ರಾಂತ]] ಎಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಸುಮಾರಾಗಿ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕೊಡುವಾಗ ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿನ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಕಡೆಗೆ ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 1762ರ [[ಫೌಂಟೇನ್‌ಬ್ಲ್ಯೂ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ (ಲೂಸಿಯಾನ)ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯೇನ್‌ಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನವನ್ನು ಸ್ಪೇನರಿಗೆ ಅಧೀನ ಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಮೊದಲ ವಸಾಹತು ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಕುಸಿಯಿತು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದಿಂದ ಬಹುತೇಕೆ ’ಹೊರಹಾಕಿದ’ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಕೆಲವು ವಸಾಹತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. === ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಅಧಿನಿಯಮ === ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಚರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅವರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌]]ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದರು ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೋದರರನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಈ ಸಜಾತೀಕರಣ ನಿಯಮವನ್ನು (1763–1774) ವಿಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆನಾಡಾದ ಎಲೈಟ್‌ಗಳ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಗೈ‌ ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್]] ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಲಂಡನ್‌ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಜಾತೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿರೋಧವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಗುಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಮೈತ್ರಿಯಾದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷಿಕರು ದಂಗೆಯೆದ್ದಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣದ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಪಕ್ಷವಹಿಸುವರೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆದರಿದರು. 1774ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಅಧಿನಿಯಮ]]ವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಜನ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೊದಲ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಧಿನಿಯಮವು ''ಕೆನಾಡಾದವರ'' ನ್ನೂ ಫ್ರೆಂಚ್‌ [[ಸಿವಿಲ್‌ ಕಾನೂನ]]ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿತು, [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]]ಅನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಬಿಟ್ಟಿತು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವೇ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಮೊದಲನೆಯದು. ಮುಂದೆ ಅದು ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಿರಿಸಿತು. ಒಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಸಾಹತನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಅಧಿನಿಯಮವು ದಕ್ಷಿಣದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮೇಲೆ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ನೆಲೆವಾಸಿಗಳು "[[ಅಸಹನೀಯ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು]]" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಅಧಿನಿಯಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸೇರಿಹೋಗಿತ್ತು, [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಶಸ್ತ್ರ-ಸಹಿತ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಾವಾಯಿತು. === ಅಮೆರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ === ಜೂನ್ 27, 1775ರಂದು, ಜನರಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಅಮೆರಿಕಾ [[ಭೂಖಂಡದ ಸೇನೆ]]ಯಿಂದ [[ಕೆನಡಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ]]ವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರಿಂದ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಮಾಂಟ್ಗೊಮೆರಿ]] ಮುಂದಾಳತ್ವದ ಸೈನ್ಯವು ಉತ್ತರದ [[ಚಂಪ್‌ಲೈನ್ ಸರೋವರ]]ದ ಜೊತೆಗೆ [[ಟಿಕೊಂಡೆರಾಗ ಕೋಟೆ]]ಯಿಂದ ಸೇಂಟ್.ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆವರೆಗೂ ಚಾಚಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ, ಕರ್ನಲ್ [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್]] ಮೈನೆ ಮರುಭೂಮಿ ಮೂಲಕ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಯಾತ್ರೆ]]ಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ತನಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿದವು, ಆದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1775ರ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಯುದ್ದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋತವು. ಈ ಯುದ್ದದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ಗೊಮೆರಿ (ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು) ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರಾದರೂ, ಈ ಆಕ್ರಮಣವು 1776ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಸೇಂಟ್.ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನತ್ತ ಬಂದಾಗ ವಿಫಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಟ್ರೊಯಿಸ್-ರಿವರೆಸ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಟಿಕೊಂಡೆರಾಗಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರಾದರೂ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಕಾರ್ಲೆಟನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನುಕಂಪವಂತರು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ]]ವು ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.[[ಪ್ಯಾರೀಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಲ್ಲಿ (1783), ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 50,000 [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಷ್ಠಾವಂತರು]] ಕೆನಡಾಗೆ ಬಂದು, 90,000 ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಶೇರ್‌ಬ್ರೂಕ್, ಡ್ರಮೊನ್‌ಡ್ವೈಲ್‌ ಮತ್ತು ಲೆನ್ನೊಕ್ಸ್‌ವೈಲ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕ್ವಿಬೆಕ್‍ನ ಪೂರ್ವದ ಪಟ್ಟಣದ ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. === '''''ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿಗಳ ದಂಗೆ''' '' === [[ಚಿತ್ರ:Flag of the Patriote movement (Lower Canada).svg|thumb|right|200px|ಲೋವರ್-ಕೆನಡ ಪೆಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್ ಫ್ಲಾಗ್]] {{Main|Lower Canada Rebellion}} 1837ರಲ್ಲಿ [[ಲೂಯಿಸ್-ಜೋಸೆಫ್ ಪಾಪಿನೆ]]ಯು ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ನೆಲ್ಸನ್‌]]ರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |author=SWiSH v2.0 |url=http://cgi2.cvm.qc.ca/glaporte/1837.pl?cat=ptype&cherche=DOCUMENT |title=Les Patriotes de 1837@1838 |publisher=Cgi2.cvm.qc.ca |date= |accessdate=2010-02-21 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706202410/http://cgi2.cvm.qc.ca/glaporte/1837.pl?cat=ptype&cherche=DOCUMENT |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕರಿಗಾಗಿ ಸಮಾನತೆಯಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು 1838ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>[[ಲೋವರ್ ಕೆನಡಾದ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]. 2010-02-21ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೆಳ ಮತ್ತು [[ಮೇಲ್ಭಾಗ ಕೆನಡಾ]] ಎರಡರಲ್ಲಿನ ದಂಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ]]ಯನ್ನು [[ಮಿಲಿಟಿಯಾ]] ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರು, ಕ್ರಾಂತಿ ಸೈನ್ಯಗಳು [[ಸೈಂಟ್-ಡೆನಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವಾದರೂ, ಬೇಗನೆ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು [[St-ಯುಸ್ಟಾಚೆ]] ಚರ್ಚ್‌ ಅನ್ನು ಸುಟ್ತು ಹಾಕಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಚರ್ಚಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬಾಲ್ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. === ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾಯಿದೆ === ದಂಗೆಗಳ ನಂತರ, [[ಲಾರ್ಡ್ ದುರ್ಹಾಮ್]] ಅವರನ್ನು ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವರದಿ]]ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು ಮೇಲ್ಬಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗ ಕೆನಡಾದ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ. ದುರ್ಹಾಮ್‌ನ ಎರಡನೇ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ [[ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ದುರ್ಹಾಮ್‌ನ [[ವರದಿ]]ಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು 1840ರಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾಯಿದೆ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಸಹತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು [[ಕೆನಡಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆನಡಾ(ಮುಂಚೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೆನಡಾ)ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಕೆನಡಾ (ಮುಂಚೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾ) ಎರಡರಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಾರರು ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಎರಡು ವಸಾಹತುಗಳು ಆಡಳಿತ, ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು. 1848ರಲ್ಲಿ, ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್ ಮತ್ತು ಲಫಾಂಟೈನ್‌ ಅವರನ್ನು [[ಲಾರ್ಡ್ ಎಲ್ಜಿನ್‌]]ರವರು [[ಜವ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಹೊಸ ನಿಯಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದರು. ತರುವಾಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪುನಃಪಡೆಯಿತು. === ಕೆನಡಾದ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟ === 1860ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]] (ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್‌ಸ್ವಿಕ್, ನೊವ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್)ದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೊಸ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿದ್ದರು. ಮೊದಲನೇ ಸಭೆಯಾದ [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆಟೌನ್ ಸಭೆಯನ್ನು]] [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆಟೌನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಭೆಯನ್ನು]] ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಭೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋದಂತಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ತಂಡದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತ್ತು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ತಂಡಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1867ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಸಂಸತ್ತು]] [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳೇ [[ಕೆನಡಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವನ್ನು ಅದರ ಎರಡು ಮುಂಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]](ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೆನಡಾ) ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್ (ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆನಡಾ) ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * [[ನ್ಯೂ ಬ್ರೌನ್‌ಸ್ವಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ನೊವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ]], [[ಕೆನಡಾದ ಹೊಸ ಅಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿದವು. * [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅನ್ನು 1873ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆಡಳಿತ]]ವು 1949ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.. === ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ === {{Main|Quiet Revolution}} [[ಮೌರೈಸ್ ಡುಪ್ಲೆಸಿಸ್‌]]ನ [[ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]] ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅವನ [[ಯೂನಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]], [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಚರ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 1944ರಿಂದ 1959ರವರೆಗೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. [[ಪೈರೆ ಎಲ್ಲಿಯಟ್ ಟ್ರುಡುಯೊ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಗತಿ ಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಡುಪ್ಲೆಸಿಸ್‍ನ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದವು, [[ಜೀನ್ ಲೆಸಜೆ]]ಯ [[ಲಿಬರಲ್ಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗೆ ಮೂಲಪಾಯವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಅನೀರಿಕ್ಷಿತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ನಿರಾಕರಣೆ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವದ ನಿರಾಕರಣೆ, [[ಹೈಡ್ರೊ-ಕ್ವಿಬೆಕ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಹೈಡ್ರೊ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ]] ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಲಿಬರಲ್ ಮಂತ್ರಿ [[ರೆನೆ ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ]] ಅವರ ಅಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ [[ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ-ಪರ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ==== ಫ್ರಂಟ್ ಡೆ ಲಿಬರೇಷನ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ==== {{Main|Front de libération du Québec}} 1963ರ ಅರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಭಯೋತ್ಪಾದಕ]] ಗುಂಪೊಂದು [[ಫ್ರಂಟ್ ಡೆ ಲಿಬರೇಷನ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್]](FLQ) ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರಿಯಿಟ್ಟಂತಹ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ, ದರೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಗಳು <ref name="FLQ">[http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=A1ARTA0003082 ಫ್ರಂಟ್ ಡೆ ಲಿಬರೇಶನ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720043127/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0003082 |date=2011-07-20 }} [[ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ]]ದಿಂದ.</ref> ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊನೇಪಕ್ಷ ಐದು ಜನರ ಸಾವುಗಳಾದರೂ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. 1970ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ-ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ಪೈರ್ರೆ ಲಪೊರ್ಟೆ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಯುಕ್ತರಾದ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್]] ಅವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಂತಹ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟ]]ನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.<ref name="Tetley2006AppendixD">{{citation | last = Tetley | first = William | authorlink = William Tetley | title = The October Crisis, 1970: An Insider's View | url = http://www.mcgill.ca/maritimelaw/crisis/ | archiveurl = https://www.webcitation.org/5hl8BdnQR?url=http://www.mcgill.ca/maritimelaw/crisis/ | archivedate = ಜೂನ್ 24, 2009 | accessdate = June 23, 2009 | year = 2006 | publisher = McGill-Queen's University Press | isbn = 9780773531185 | oclc = 300346822 | chapter = Appendix D: The Crisis per se (in chronological order - October 5, 1970 to December 29, 1970) - English text | chapterurl = http://www.mcgill.ca/files/maritimelaw/D.doc | url-status = dead }}</ref> ಲಾಪೊರ್ಟೆ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಜಪಮಾಲೆ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತಿಗೆ ಬಿಗಿದು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು.ಅವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಹೇಳಿದ್ದೆನೆಂದರೆ "ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಬೌರಸ್ಸಾ]] ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; 100,000 ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ". ಉಪ-ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೌರಸ್ಸಾರ ಮನವಿಯಂತೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಪೈರೆ ಟ್ರುಡೆ]]ಯು [[ವಾರ್ ಮೆಶರ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆ]]ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾದ ಲೂಯಿಸ್ ಮಾರ್ಸಿಯೊ ಅವರು ಕೈದಿಗಳ ದೂರುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ(ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ) ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.protecteurducitoyen.qc.ca/en/index.asp |title=ಲೀ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ ಡು ಸಿಟೊಯೆನ್ |access-date=2010-03-29 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913063355/http://www.protecteurducitoyen.qc.ca/en/index.asp |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 3, 1971ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಜಾನ್ ಟರ್ನರ್]] ಅವರು, ವಾರ್ ಮೆಶರ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಾದ್ಯಂತ 497 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದು, 435 ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿದರು.ಉಳಿದ 62ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 32 ಜನರು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಪಟ್ಟಿದ್ದರು, [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ನ್ಯಾಯಧೀಶರು ಅವರ ಬೇಲ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಪೆರ್ರೆ ಲ್ಯಾಪೊರ್ಟೆ ಅವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದವರಿಂದಲೇ ಅವರ ಕೊಲೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕ್ಷೀಣತೆಯು ಜೆನಿತ್ ಮತ್ತು FLQ ಟ್ವಿಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು, FLQ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. === ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಾಯಿಸ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ === 1977ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ [[ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಾಸ್]] ಸರ್ಕಾರದ [[ರೆನೆ ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು [[ಬಿಲ್ 101]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆಂಬಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆವೆನೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಕ್ಷವು ಕೆನಡಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 1970 ಮತ್ತು 1973ರ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಮತಹಂಚಿಕೆಯು 23%ನಿಂದ 30%ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು- ಮತ್ತು ಲೆವೆನೆಸ್ಕ್ಯೂ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ]] ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದ.1976ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಬದಲಾಗಿ [[ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ-ಸಂಘಟನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ (ಜನಮತಗಣನೆ)ವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಕೆನಡಾದೊಂದಿಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಣ್ಯಪದ್ಧತಿಯಂತಹ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 15, 1976ರಲ್ಲಿ, ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಾಸ್ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ-ಸಂಘಟನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು [[1980ರ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರಿಗೂ ಮುಂಚೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಳುವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಪೆರ್ರಿ ಟ್ರುಡೆಯೊ]] ಈ ಮತವು ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೆನಡಾದ ಮತ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಟ್ರುಡೆಯೊ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಿಂದ ಕೆನಡಾ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಪೇಟ್ರಿಯೇಷನ್]] ಪರ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಕೆನಡಾ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮನವಿ ಮೇರೆಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸಂಸತ್ತಿ]]ನಿಂದ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಕಡತ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಶೇಕಡಾ ಅರವತ್ತರಷ್ಟು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮತದಾರರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು.ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸೆದೆಬಡಿದ ಬಹುತೇಕ ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮತಚಲಾಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಈ ಮತದಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು ಪಕ್ಷಪಾತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವೃದ್ಧ ಮತದಾರರು ಮತ್ತು ಯುವ ಮತದಾರರು ಎಂದು ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಫಲನಾದ ನಂತರ ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ, ಟ್ರುಡೆಯು, ತನ್ನ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿ [[ಜೀನ್ ಚೆಟ್ರಿಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಒಂಭತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಲು ಒಟ್ಟಾವಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಹೋದರು. ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಸಂಧಾನಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಲುಪುವುದು ನಿಂತಿತು.ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 4, 1981ರ ರಾತ್ರಿಯಂದು (ಕ್ಯೂಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''La nuit des longs couteaux'' ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಇತರೆಡೆಯಲ್ಲಿ [["Kitchen Accord"]]) ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿ ಜೀನ್ ಚ್ರೆಟಿಯಾನ್ ಕಡತಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ರೆನೆ ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ]] ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಕೆನಡಾದ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವಾಯಿತು. ಮಾರನೇ ದಿನ ಅವರು ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂಗೆ "ಫೈಟ್ ಅಕಂಪಲಿ"ಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.ಲೆವೆಸ್ಕ್ಯೂ ಕಡತಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಗೆ ವಾಪಾಸ್ಸಾದರು. 1982ರಲ್ಲಿ ಟ್ರುಡೆಯೊ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು, ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್‍ನ ಸಹಿ ಇರಲಿಲ್ಲ (ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆ ಇದೆ). ಕೆನಡಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಮ್ಮತಿಯು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಟ್ರೆಡೆಯೊ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದೆ.1982ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ [[ಪೇಟ್ರಿಯೇಷನ್‌]]ಗೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001869|title=Constitution, Patriation of|last=Sheppard|first=Robert|publisher=The Canadian Encyclopedia|accessdate=2009-09-23|archive-date=2010-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100102145936/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001869|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎರಡು ಧಾಳಿಗಳು ನಡೆದವು. ಮೊದಲನೆಯದಾದ 1987ರ [[ಮೀಚ್ ಲೇಕ್ ಅಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ಗಡುವಿನೊಳಗೆ [[ಮನಿಟೊಬಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕೊನೆಗೂ ಜಾರಿಗೊಳಿಸದಿದ್ದಾಗ 1990ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ([[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿನ]] ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಸ್ಲೈಡ್ ವೆಲ್ಸ್]] ಅವರು ಈ ಅಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರಾದರೂ,ಅದು ಮನಿಟೋಬಾದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಮೀಚ್ ವಿರುದ್ಧ ಮತವು ಅವರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ). ಇದು [[ಲುಸಿಯೆನ್ ಬೌಚರ್ಡ್‌‌]]ನ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾವದ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಕ್ವಿಬೆಕಸ್]] ಅಧಿಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು, ಅವರು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೆ ದಾಳಿಯಾದ 1992ರ [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆಟೌನ್ ಅಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು 56.7%ರಷ್ಟು ಕೆನಡಾ ಜನರು ಮತ್ತು 57%ರಷ್ಟು ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಈ ಪರಿಣಾಮವು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಲಿಬರೆಲ್ ಪಕ್ಷ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು [[ಮರಿಯೊ ಡುಮಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜೀನ್ ಅಲೈರೆ]] ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ಯೂ]](ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್) ಪಕ್ಷದ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1995ರಲ್ಲಿ, 1994ರ ನಂತರ [[ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಸ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೆ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಬಹುಮತದಿಂದ (50.6% ಇಲ್ಲ-49.4% ಹೌದು) ತಿರಸ್ಕೃತವಾಯಿತು; ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡುವ ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವು ಅಧಿಪತ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತದಲ್ಲಿ ಮತಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ-ಪರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಕೊಮೆಡೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಓಟಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಯುಕ್ತವಾದಿಗಳು ದೂರಿದರು( 11.7 % ಅಥವಾ 5,500ರಷ್ಟು ಅದರ ಓಟಿನ ಚೀಟಿಗಳು ನಾಶಗೊಂಡಿವೆ, ಇದನ್ನು 1994ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯ 750 ಅಥವಾ 1.7% ಓಟಿ ಚೀಟಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ಆದಾಗ್ಯೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಈ ಮೋಸವನ್ನು ಬಯದಿಗೆಳೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರ ಆಪಾದಿಸಿತ್ತು ( [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಗರಣವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅದು ದಶಕದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಯಿತು, ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅದ್ಭುತ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು) ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ದೇಶೀಕರಣವನ್ನಾಗಿ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿತು, ದೇಶೀಕರಣಗೊಂಡ ನಾಗರೀಕರ ಮತ ಚಲಾವಣೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.(43,850 ವಲಸೆಗಾರರು 1995ರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದರು, 1988 ಮತ್ತು 1998ರ ನಡುವೆ ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 21,733ರಷ್ಟಿತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ) ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದ ಅದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, "ಹೌದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕರಾದ [[ಜಾಕ್ವೇಸ್ ಪರಿಜೆಯು]] ಕೋಪದಿಂದ, "[[ಹಣ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ]]"ವು ಈ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪರಿಜೊಯು ಸೋಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭಾದ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಲುಸಿಯೆನ್ ಬೌಚರ್ಡ್]] ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅವರ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಕಡೆಯಿಂದ ಓಟಿನ ಚೀಟಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೊಂದಲವುಂಟು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸಂಯುಕ್ತವಾದಿಗಳು ಆರೋಪಿಸಿದರು.ಇದರ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಓದಿ: <blockquote>'' ಜೂನ್ 12, 1995ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಕರಡು ಮಸೂದೆಯ ಉದ್ದೇಶದೊಳಗಿರುವ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆನಡಾಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಕರೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನೀವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿರಾ?'' </blockquote> 1998ರಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಬೌಚರ್ಡ್ 2001ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ರಿ]] ಅವರು ಮತ್ತೆ [[ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಆಫ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌]]ಗೆ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 2003ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ರಿ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಜೀನ್ ಚರೆಸ್ಟ್‌]]ಗೆ ಚುನಾಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು. ಲ್ಯಾಂಡ್ರಿ 2005ರಲ್ಲಿ PQ ನಾಯಕನಂತೆ ದುರ್ಬಲರಾದರು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ, [[ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೆ ಬಯೊಸ್ಕ್ಲೇರ್]] ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್ರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು.ಅವರು ಸಹ [[2007ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಲಿಬರೆಲ್ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದುವರಿದ ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ಯೂ ಪಕ್ಷದ ನಂತರ ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ವಿಬೆಕಾಸ್ ಎರಡನೇ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. PQ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. === ''ಸ್ಟೇಟಟ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ್'' ("ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ") === ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ (ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ) ಗುರುತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಅದರ ಜನರು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ(''ಸ್ಟೇಟಟ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ್'' )ವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ.[[ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಾಜ]]ದಂತಿರುವ ಕಿಬೆಕ್‌ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆನಡಾ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವ ಮುಂಚಿನ ಧಾಳಿಗಳು- ಕಾನೂನು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಕೆನಡಾದೊಳಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ- ಅವು ಯಶಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿಲ್ಲ;ಆದರೆ, [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಜೀನ್ ಚ್ರೆಟಿಯೆನ್]] ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ "ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಾಜ" ವೆಂಬ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.exec.gov.nl.ca/currentevents/unity/unityr1.htm |title=The Calgary Declaration: Premiers' Meeting |date=September 14, 1997 |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 29, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401191635/http://www.exec.gov.nl.ca/currentevents/unity/unityr1.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2003 ರಂದು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು "ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು [[ದೇಶ]]ವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ" ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ದೃಡವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಮತಚಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{PDFlink|[http://www.saic.gouv.qc.ca/publications/resolutions/20031030.pdf ''Résolution de l'Assemblée Nationale du Québec'', October 30, 2003]|95.4&nbsp;KB}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 27, 2006ರಂದು, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಸ್ಟೀಫೆನ್ ಹಾರ್ಪರ್]] ಅವರು "[[ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು]] ಸಂಯುಕ್ತ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸದನದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದಂತಹ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?Pub=hansard&amp;Language=E&amp;Mode=1&amp;Parl=39&amp;Ses=1&amp;DocId=2544166&amp;File=0#SOB-1798651 ಹನ್ಸಾರ್ಡ್; ಥರ್ಟಿನೈನ್‌‌ತ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್, ಫಸ್ಟ್ ಸೆಶನ್; ನಂ. 087; ನವೆಂಬರ್ 27, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215123247/http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?Pub=hansard&Language=E&Mode=1&Parl=39&Ses=1&DocId=2544166&File=0#SOB-1798651 |date=2007-12-15 }}.</ref><ref>{{cite news |url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20061128.wnation28/BNStory/National/home |author=Galloway, Gloria; Curry, Bill; Dobrota, Alex |work=Globe and Mail |title='Nation' motion passes, but costs Harper |date=November 28, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724054432/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20061128.wnation28/BNStory/National/home|archivedate=July 24, 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20061127.wchong1127/BNStory/National |author=Bonoguore, Tenille; Sallot, Jeff; |work=Globe and Mail |title=Harper's Quebec motion passes easily |date=November 27, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061129050254/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20061127.wchong1127/BNStory/National|archivedate=November 29, 2006}}</ref> ಆದರೆ, ಅದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಇದರರ್ಥವೇನು ಎಂಬ ಅನಿರ್ಧಾರಿತ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://www.cbc.ca/news/background/parliament39/motion-quebecnation.html| title = Debate: The motions on the Québécois nation | publisher = Canadian Broadcasting Corporation |date=2006-11-24 | accessdate = 2007-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061127212957/http://www.cbc.ca/news/background/parliament39/motion-quebecnation.html|archivedate=2006-11-27}}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.cbc.ca/canada/story/2006/12/19/harper-motion.html?ref=rss | title = Who's a Québécois? Harper isn't sure | publisher = Canadian Broadcasting Corporation |date=2006-12-19 | accessdate = 2006-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070126111147/http://www.cbc.ca/canada/story/2006/12/19/harper-motion.html?ref=rss|archivedate=2007-01-26}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ]]ವು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಸಂಘ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} 40%ರಷ್ಟು ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಪೂರ್ಣ [[ಅಧಿಪತ್ಯ]](ಕೆನಡಾದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ [[ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು) ಅಥವಾ [[ಕೆನಡಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತ್ಯ-ಸಂಘ]]ದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಣ್ಯಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಸಮಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರ ಪ್ರಮುಖ ಒಳಪಂಗಡಗಳು ''ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕ್ಯೂ'' ಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿ, ಸಂಯಕ್ತ ಕೆನಡಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರು. == ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಮಾಜದ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು == ಫೆಬ್ರುವರಿ 8, 2007ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜೀನ್ ಚರೆಸ್ಟ್]] ಅವರು ''[[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿದ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಯೋಗ]]'' ವನ್ನು ರಚಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯು<ref>''Le premier ministre énonce sa vision et crée une commission spéciale d’étude'' (8 février 2007) ''[http://www.premier-ministre.gouv.qc.ca/salle-de-presse/communiques/2007/fevrier/2007-02-08.shtml ]''. 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಮಾಜದ ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃ ದೃಢಪಡಿಸಿತು: * ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಸಮಾನತೆ * ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಅಗ್ರ ಗಣ್ಯತೆ * ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ {{"|[These Values] are not subject to any arrangement. They cannot be subordinated to any other principle.<ref>''Ibid''. Free translation.</ref>}} ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಮಾಜವಾಗಿದ್ದು, ಅದು [[ಕಾನೂನು ನಿಯಮ]]ಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/gouv/societedroit/?lang=en ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720065836/http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/gouv/societedroit/?lang=en |date=2011-07-20 }} 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಮಾಜವು ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಹಕ್ಕು ಪತ್ರ]]'' <ref>[https://web.archive.org/web/20031116143301/http://www.cdpdj.qc.ca/en/commun/docs/charter.pdf] 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> * ''[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಸನ್ನದು]]'' <ref>[http://www.olf.gouv.qc.ca/english/charter/index.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822062739/http://www.olf.gouv.qc.ca/english/charter/index.html |date=2006-08-22 }} 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> * ''[[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಸಿವಿಲ್ ಸಂಕೇತ]] '' <ref>[http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&amp;file=/CCQ/CCQ_A.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723162528/http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=%2FCCQ%2FCCQ_A.html |date=2012-07-23 }} 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == {{Main|Demographics of Quebec|French Canadian}} ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಯ 1.74 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gouv.qc.ca/salle-presse/communiq/2009/avril/avril0914_an.htm |title=Fertility rate of women Quebecers over 1.7 children per woman for the first time since 1976 |date=April 14, 2009 |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 29, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 12, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612111258/http://www.stat.gouv.qc.ca/salle-presse/communiq/2009/avril/avril0914_an.htm |url-status=dead }}</ref> ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ 2008ರ [[ಫಲವಂತಿಕೆ ದರ]]ವು ಕೆನಡಾ-ವಿಸ್ತಾರ ದರ 1.59,<ref>{{Cite web |url=http://communiques.gouv.qc.ca/gouvqc/communiques/GPQF/Juin2008/03/c7737.html |title=Un peu plus de naissances et de décès au Québec en 2007 : Portail Québec : site officiel du gouvernement du Québec |access-date=2010-03-29 |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116091610/http://communiques.gouv.qc.ca/gouvqc/communiques/GPQF/Juin2008/03/c7737.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಿರಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಈಗ ಫಲವಂತಿಕೆ ದರ 2.1ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1960ಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಫಲವತಿಂಕೆ ದರದೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕೈಗಾರಿಕೀಕೃತ ಸಮಾಜದ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕೆನಡಾದ 23.9%ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ, ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗೀಕಾರಗಳು ಕೆನಡಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿವೆ.2001ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ 42%ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗೀಕಾರಗಳು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. === 1851ರ ನಂತರ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {| class="wikitable sortable sortable" |- !ವರ್ಷ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಐದು-ವರ್ಷ<br />% ಬದಲಾವಣೆ !ಹತ್ತು-ವರ್ಷ<br />% ಬದಲಾವಣೆ !ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ<br />ಶ್ರೇಣಿ |- | 1851 | 892,061 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 2 |- | 1861 | 1,111,566 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 24.6 | 2 |- | 1871 | 1,191,516 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 7.2 | 2 |- | 1881 | 1,359,027 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 14.1 | 2 |- | 1891 | 1,488,535 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 9.5 | 2 |- | 1901 | 1,648,898 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 10.8 | 2 |- | 1911 | 2,005,776 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 21.6 | 2 |- | 1921 | 2,360,665 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 17.8 | 2 |- | 1931 | 2,874,255 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 21.8 | 2 |- | 1941 | 3,331,882 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 15.9 | 2 |- | 1951 | 4,055,681 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 21.8 | 2 |- | 1956 | 4,628,378 | 14.1 | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 2 |- | 1961 | 5,259,211 | 13.6 | 29.7 | 2 |- | 1966 | 5,780,845 | 9.9 | 24.9 | 2 |- | 1971 | 6,027,765 | 4.3 | 14.6 | 2 |- | 1976 | 6,234,445 | 3.4 | 7.8 | 2 |- | 1981 | 6,438,403 | 3.3% | 6.8 | 2 |- | 1986 | 6,532,460 | 1.5 | 4.8 | 2 |- | 1991 | 6,895,963 | 5.6 | 7.1 | 2 |- | 1996 | 7,138,795 | 3.5 | 9.3 | 2 |- | 2001 | 7,237,479 | 1-4 | 5.0 | 2 |- | 2006 | 7,546,131 | 4.3 | 5.7 | 2 |} <small>''ಮೂಲ: [[ಕೆನಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ]]'' </small><ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62f.htm |title=Population urban and rural, by province and territory |access-date=2010-03-29 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501112831/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62f.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/popdwell/Table.cfm?T=101 |title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, 2006 and 2001 censuses - 100% data |access-date=2010-03-29 |archive-date=2008-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213160312/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/popdwell/Table.cfm?T=101 |url-status=dead }}</ref> === ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗ === {| class="wikitable sortable sortable" style="float:left;" |- " !ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾ |- ಕೆನಡಿಯನ್ |4,474,115 |66.2% |- ಫ್ರೆಂಚ್‌ |2,292,450 |30.8% |- ಐರಿಷ್ |406,085 5.5% |- ಇಟಾಲಿಯನ್‌ |299,655 |4.0% |- ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |245,155 3.3% |- |[[ಅಮೆರಿಕಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿ]] |219,815 3.0 |- |[[ಸ್ಕಾಟೀಶ್]] |202,515 2/7 |- ಜರ್ಮನ್‌ |131,795 |1.8% |- ಚೀನಿಯರು |91,900 1/2 |- |[[ಹೈಟಿಯಾನ್]] |91,435 1/2 |- ಸ್ಪ್ಯಾನೀಷ್‌ |72,090 1/0 |- ಯಹೂದಿ |71,380 1/0 |- ಗ್ರೀಕ್ |65,985 |0.9% |- ಪೋಲಿಶ್‌ |62,800 |0.8% |- |[[ಲೆಬೆನೆಸೆ]] |60,950 |0.8% |- ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು |57,445 |0.8% |- |[[ಬೆಲ್ಜಿಯನ್]] |43,275 |0.6% |- |[[ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಭಾರತೀಯರು]] |41,601 |0.6% |- ರೊಮೇನಿಯನ್ |40,320 0/5 |- ರಷಿಯನ್‌ |40,155 0/5 |} {{clearleft}} <small>''ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾರರ (7,435,905) ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಎರಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ 100%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು. '' </small><br /><small>''0.5% ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.'' </small> <small></small><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;Code=24&amp;Data=Count&amp;Table=2&amp;StartRec=1&amp;Sort=3&amp;Display=All&amp;CSDFilter=5000 ಎಥ್‌ನಿಕ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ 2006 ಕೌಂಟ್ಸ್, ಫಾರ್ ಕೆನಡ, ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ - 20% ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಡಾಟಾ].</ref> === ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ === 2006ರ ಜನಗಣತಿಯು 65,085 [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು]] (0.9%), 27,985 [[ಮೆಟಿಸ್]] (0.4%), ಮತ್ತು 10,950 [[ಇನುಯಿಟ್]] (0.15%) ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 108,425 (1.5%) ಎಂದು ಗಣನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಗಣನೆಯಾಗಿತ್ತು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಕೆನಡಾದ ಜನಗಣತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ,[[ಮೊಹಕ್]] [[ಇರೊಕಿಯೊ]]ಸ್ ([[ಕಾನ್‌ಅವೇಕ್]], [[ಆಕ್‌ವೆಸಸ್ನೆ]] ಮತ್ತು [[ಕನೆಸ್ಟೇಕ್]]) ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <small>''ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾರರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತದಂತೆ ಈ ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ(7,435,905)'' </small><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/aboriginal/Details/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=24&amp;Geo2=PR&amp;Code2=01&amp;Data=Count&amp;SearchText=Quebec&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;B1=All&amp;GeoLevel=&amp;GeoCode=24 ಅಬ್‌ಒರಿಜಿನಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಪ್ರೋಪೈಲ್(2006 ಸೆನ್ಸ್‌ಸ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213000656/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/aboriginal/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=&GeoCode=24 |date=2008-02-13 }}.</ref> === ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ವರ್ಗಗಳು === ಸುಮಾರು 9%ರಷ್ಟು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾ]] ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಒಂಟಾರಿಯೊ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನಿತರ ಆರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಗೋಚರವಾಗುವ ಅನೇಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ಮಾಂಟ್ರೆಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.[[ಚಿತ್ರ:PQuebecVM2006.jpg|right|thumb|250px|ವಿಸಿಬಲ್ ಮೈನೊರಿಟಿಸ್ ಇನ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್]] {| class="wikitable sortable sortable" |- " !ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ವರ್ಗ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾವಾರು |- |ಒಟ್ಟು ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ |654,355 |8.8% |- ಕರಿಯರು |188,070 |2.5% |- |ಅರಬ್ |109,020 1/5 |- |ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಮೆರಿಕಾ |89,505 1/2 |- ಚೀನಿಯರು |79,830 1.1% |- |ದಕ್ಷಿಣಾ ಏಷ್ಯಾದವರು |72,845 1/0 |- |ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ |50,455 |0.7% |} <small>''ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾರರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತದಂತೆ ಈ ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (7,435,905).'' </small><br /><small>''0.5% ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ'' </small><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;Code=01&amp;Table=1&amp;Data=Count&amp;StartRec=1&amp;Sort=11&amp;Display=Page&amp;CSDFilter=5000 ವಿಸಿಬಲ್ಮಾನಿಟರಿ ಗ್ರೂಪ್ಸ್, 2006 ಕೌಂಟ್ಸ್, ಫಾರ್ ಕೆನಡ, ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ - 20% ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಡಾಟಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕತೆ === ಕ್ವಿಬೆಕ್ ತನ್ನ ಅಗಾಧವಾದ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. [[ನವ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದಕ್ಕೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತಾಗ ಇದು ವಸಾಹತು ಸಮಯದ ಸ್ವತ್ತಾಗಿತ್ತು.2001ರ ಜನಗಣತಿಯು 83.4% [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] (83.2% [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಸೇರಿದಂತೆ); 4.7% [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] (1.2% [[ಆಂಗ್ಲಿಕಾನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ, 0.7% [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚ್]]; ಮತ್ತು 0.5% [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]); 1.4% [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] (0.7% [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರೀಕರು]] ಸೇರಿದಂತೆ); ಮತ್ತು 0.8% ಇತರೆ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]]; ಹಾಗೆ 1.5% [[ಮುಸ್ಲಿಂ]]; 1.3% [[ಯಹೂದಿ]]; 0.6% [[ಬುದ್ಧಿಧರ್ಮಿಯರು]]; 0.3% [[ಹಿಂದೂ]]; ಮತ್ತು 0.1% [[ಸಿಖ್]]ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 5.8%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತಾವು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಗೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ (ತಾವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ 5.6%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸೇರಿದಂತೆ).<br /> <small>''ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾರರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತದಂತೆ ಈ ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ(7,125,580)'' </small><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/Religion/Page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;View=1a&amp;Code=24&amp;Table=1&amp;StartRec=1&amp;Sort=2&amp;B1=24&amp;B2=All ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ರಿಲಿಜನ್ಸ್, ಫಾರ್ ಕೆನಡ, ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130727170912/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/Religion/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=1a&Code=24&Table=1&StartRec=1&Sort=2&B1=24&B2=All |date=2013-07-27 }}.</ref> === ಭಾಷೆ === {{Main|Language demographics of Quebec}} [[ಚಿತ್ರ:St-Jean!042.jpg|thumb|right|80.1% ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಜನರು ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ, 95 % ಜನರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರು.]]ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] [[ಫ್ರೆಂಚ್]]. ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾಂಕೊಪೋನ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ, 2006 ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 80.1% (5,877,660) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಏಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/language/Table401.cfm |title=Population by mother tongue and age groups, percentage distribution (2006), for Canada, provinces and territories, and census metropolitan areas and census agglomerations&nbsp;– 20% sample data |accessdate=2008-02-18 |work=Statistics Canada |archive-date=2009-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310155903/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/language/Table401.cfm |url-status=dead }}</ref> 95%ರಷ್ಟು ಜನರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ.[[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕಾನೂನು]] ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="en.wikipedia.org">[http://en.wikipedia.org/wiki/Charter_of_the_French_Language ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ್ ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್-ವಿಕೀಪೀಡಿಯಾ,ದ ಫ್ರಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ]</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಶಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ''[[1867ರ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯ್ದೆ]]'' ಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.canlii.org/en/ca/scc/doc/1979/1979canlii21/1979canlii21.html |title=Att. Gen. of Quebec v. Blaikie et al., 1979 CanLII 21 (S.C.C.) |accessdate=2007-11-24 |work=Canadian Legal Information Institute }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.canlii.org/eliisa/highlight.do?language=en&searchTitle=Federal&path=/en/ca/scc/doc/1981/1981canlii14/1981canlii14.html |title=A.G. (Quebec) v. Blaikie et al., [1981] 1 S.C.R. 312 }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ 575,560 (7.7% ಜನಸಂಖ್ಯೆ) ಜನರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಮಾತೃ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, 744,430 (10.0%)ಜನರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಮನೆ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು ಮತ್ತು 918,955 (2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 12.9% ಜನರು)ಜನರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಥಮ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ]] ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="gmcdi_a">{{cite web | title = Population by mother tongue and age groups, percentage distribution (2006), for Canada, provinces and territories&nbsp;– 20% sample data | publisher = Statistics Canada | location = Ottawa | year = 2007 | month = December | url = http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/language/Table401.cfm | accessdate = 2007-12-04 | archive-date = 2009-03-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090310155903/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/language/Table401.cfm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Population by language spoken most often at home and age groups, percentage distribution (2006), for Canada, provinces and territories, and census metropolitan areas and census agglomerations&nbsp;– 20% sample data | publisher = Statistics Canada | location = Ottawa | year = 2007 | month = December | url = http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/language/Table402.cfm | accessdate = 2007-12-04 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | last = Greater Montreal Community Development Initiative (GMCDI) | title = Demographics and the Long-term Development of the English-speaking Communities of the Greater Montreal Region | publisher = The Quebec Community Groups Network | location = Montreal | year = 2007 | month = April | url = http://www.qcgn.ca/files/QCGN/a20070409_demographics.pdf | accessdate = 2007-04-18 | format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070809121803/http://www.qcgn.ca/files/QCGN/a20070409_demographics.pdf|archivedate=2007-08-09}}</ref> [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯ]] ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಲೋಫೊನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ;<ref name="en.wikipedia.org" /> ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಯಾವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದ [[ಆಲೊಫೋನ್ಸ್]], 11.9% (886,280)ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ<ref name="autogenerated1" />. ಈ ಜನರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ವತಃ [[ದ್ವಿಭಾಷಿ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ) ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ, 40.6% (3,017,860)ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ವಿಭಾಷಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಮಾಂಟ್ರೆಯಲ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 60.0% (1,020,760)ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ದ್ವಿಭಾಷಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕೆನಡಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗದ]]ಲ್ಲಿನ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರ 10.2% (2,430,990)ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, 17.4% (5,448,850) ರಷ್ಟು ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ದ್ವಿಭಾಷಿಗಳೆಂದು ವರದಿಯಾಗ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Language&Custom= |title=Language |accessdate=2007-12-04 |work=Statistics Canada |archive-date=2008-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210110207/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Language&Custom= |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CD&Code1=2466&Geo2=PR&Code2=24&Data=Count&SearchText=Montreal&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Language&Custom= |title=Language |accessdate=2008-02-18 |work=Statistics Canada }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವ್ಯಾಪಾರಿಕ ಸಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಯಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಅರ್ಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾದಗಳು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಡೆಯುವ ಕೆಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=June 2009}}. ==== ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರಸಂಗ ==== ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು, ಅದರ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು ಆಂಗ್ಲ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳೆಂದರೆ '''ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್''' ಮತ್ತು '''ಕ್ವಿಬ್ಯಾಕ್''', ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಪ್ಯಾನ್-ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದಿಲ್ಲ.ಹೇಗಾದರೂ, ಕ್ವಿಬ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಧವು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. '''ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್''' ಮತ್ತು '''ಕ್ವಿಬ್ಯಾಕ್''' (ಪಟ್ಟಣ) ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅವರ ಆಂಗ್ಲ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ''ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಕ್ರಮ'' ಹೇಳುತ್ತದೆ. ==== ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ ==== 2006 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 7,546,131 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 7,435,905 ಜನರು ಭಾಷೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ, 7,339,495 ಜನರು ಅವರ [[ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ]]ಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಏಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದರು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವರದಿಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ: {| class="wikitable sortable sortable" |- " !ಭಾಷೆ !<br />ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತುಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾವಾರು <br />ಏಕ ವಚನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ |- ಫ್ರೆಂಚ್‌ |5,877,660 |80.1% |- ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |575,555 |7.8% |- ಇಟಾಲಿಯನ್‌ |124,820 1.7% |- ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ |108,790 1/5 |- ಅರೇಬಿಕ್ |108,105 1/5 |- ಚೀನಿಯರು |63,415 |0.9% |- |[[ಬೆರ್ಬರ್]] |54,145 |0.6% |- ಗ್ರೀಕ್ |41,845 |0.6% |- ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು |34,710 0/5 |- ರೊಮೇನಿಯನ್ |27,180 |0.4% |- ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್‌ |25,370 |0.3% |- ರಶಿಯನ್‌ |19,275 |0.3% |- ಜರ್ಮನ್‌ |17,855 |0.2% |- ಪೋಲಿಶ್‌ |17,305 |0.2% |- |[[ಅರ್ಮೆನಿಯಂ]] |15,520 |0.2% |- ಪರ್ಷಿಯನ್‌ |14,655 |0.2% |- ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸೇರಿ |14,060 |0.2% |- |[[ಕ್ರೀ]] |13,340 |0.2% |- ಪಂಜಾಬಿ |11,905 |0.2% |- |[[ಟ್ಯಾಗ್‌ಲ್ಯಾಗ್]] (ಫಿಲಿಪಿನೊ) |11,785 |0.2% |- ತಮಿಳು |11,570 0/1 |- ಹಿಂದಿ |9,685 0/1 |- ಬಂಗಾ‍ಳಿ |9,660 0/1 |- |[[ಇನುಕ್ಟಿಟುಟ್]] |9,615 0/1 |- |[[ಮಂಟಾಗ್ನಿಸ್]]-[[ನಾಸ್ಕಪಿ]] |9,335 0/1 |- |[[Khmer]] (ಕಂಬೊಡಿಯಾನ್) |8,250 0/1 |- |[[ಯಿಡ್ಡೀಷ್]] |8,225 0/1 |- |[[ಹಂಗೇರಿಯನ್]] (ಮ್ಯಾಗ್‌ಯಾರ್) |7,750 0/1 |- ಮರಾಠಿ |6,050 0/1 |- ಟರ್ಕಿಷ್ |5,865 0/1 |- ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ |5,395 0/1 |- |[[ಅಟಿಕಮೆವ್]] |5,245 0/1 |- ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ |5,215 0/1 |- ಲಾವೋ |4,785 0/1 |- ಹೀಬ್ರೂ |4,110 0/1 |- ಕೊರಿಯನ್‌ |3,970 0/1 |- ಡಚ್‌ |3,620 |0.05% |} ಬೇರೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಎಣಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೇವಲ 3,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<br />(ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಅಂಕೆಗಳು, ಏಕ ಭಾಷಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೂ ಏಕ-ಭಾಷಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು)<ref>{{cite paper |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=89186&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=701&Temporal=2006&Theme=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&GID=837953 |title=Detailed Mother Tongue (148), Single and Multiple Language Responses (3) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census&nbsp;– 20% Sample Data |year=2007 |access-date=2010-03-29 |archive-date=2008-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210105351/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=89186&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=701&Temporal=2006&Theme=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&GID=837953 |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Quebec}} [[ಚಿತ್ರ:Montreal Twilight Panorama 2006.jpg|thumb|350px|right|ಮೌಂಟ್-ರಾಯಲ್ ಬೆಲ್ವೆಡರ್‌ನಿಂದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ವೀಕ್ಷಣೆ.]] ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಒಂದು ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ, ಇಲ್ಲಿ [[ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನ]] ತಯಾರಿಕೆ, [[ಹಣ್ಣು]], [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು, [[ಫೊಯ್ ಗ್ರಾಸ್]], [[ಮೇಪಲ್ ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಪಾಕ]] (ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ಕ್ವಿಬ್ಯಾಕ್), [[ಮೀನು]], ಮತ್ತು [[ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ]] ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸೇಂಟ್. ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಕೇತ್ರವು ಇದರ ಕಾನ್ಫಿರಸ್ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ-ಪಲ್ಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಗದ]], [[ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌]](ಇದು [[ಜಲ-ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಆಗಿದೆ]])<ref>{{cite news|title=Using Russian hydro to power China|work=Financial Times |author=Ed Crooks|date=6 July 2009|url=http://blogs.ft.com/energy-source/2009/07/06/using-russian-hydro-to-power-china/|accessdate=2009-07-07}}</ref><ref>{{cite news|title=Hydro-Quebec agrees to buy NB Power for C$4.75 billion|work=HydroWorld|author=PennWell|date=29 October 2009|url=http://www.hydroworld.com/index/display/article-display/9416279805/articles/hrhrw/News-2/2009/10/hydro-quebec-agrees.html|accessdate=2009-10-29|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009102713/http://www.hydroworld.com/index/display/article-display/9416279805/articles/hrhrw/News-2/2009/10/hydro-quebec-agrees.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂತಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಏರ‍್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ತಯಾರಕರಾದ [[ಬಾಂಬ್‌ಬಾರ್ಡಿಯರ್]], ಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ ಕಂಪನಿ [[ಪ್ರಾಟ್ &amp; ವಿಟ್ನಿ]], ವಿಮಾನ ವೇಷಧಾರಿ ಕಟ್ಟಡ [[CAE]], ರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಕೆನಡಾದ ಲಾಕ್‌ಹೆಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪನಿ [[ಬೆಲ್ ಕೆನಡಾ]]ದಂತಹ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾಂಟ್ರೆರಿಯಲ್ ಸುತ್ತಲೂ ಅಧಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದ್ದವು. ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್]] ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾಂಟ್ರೆರಿಯಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>[http://theconsolewars.blogspot.com/2005/11/montreal-and-revolution.html ದ ಕನ್ಸೊಲ್ ವಾರ್ಸ್: ಮೆಂಟ್ರೆಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್ ದ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ | Xbox 360, ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 3 PS3, ರೆವಲ್ಯೂಶನ್].</ref> == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Politics of Quebec|Monarchy in Quebec|Government of Quebec}} [[ಚಿತ್ರ:Québec - Hôtel du Parlement 3.jpg|thumb|right|ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಿಟಿ]] [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ]]ಯಾಗಿ [[ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ರಾಣಿ]]ಯನ್ನು [[ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಪ್ರೆಮಿಎರ್‌]] ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕ (ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಪ್ರೆಮಿಎರ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಈತನು [[ಯೂನಿಕ್ಯಾಮೆರಾಲ್‌]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಅಥವಾ ''ಅಸೆಂಬ್ಲೀ ನ್ಯಾಷನೇಲ್‌'' ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1968ರವರೆಗೆ, ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ [[ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತು]] ಮತ್ತು [[ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ]] [[ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯು [[ಬೈಕ್ಯಾಮೆರಲ್‌]]ಆಗಿತ್ತು.ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯೆಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ ಕಡೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌. ನಿಯಮಬದ್ಧ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ [[ಸೈನ್ಯಬಲದ ಗೌರವ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರೇರ‍ೇಪಿತವಾಗಿದೆ.ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ (ಆದರೆ ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರನ್ನು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ ಸೇರಿಸಬಹುದು) ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು === {{Main|Administrative subdivisions of Quebec}} ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಸ್ಥಳೀಯತೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಭೂಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ, ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ: * 17 [[ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]. ಸ್ಥಳೀಯತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ: * 86 [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪುರಸಭೆಗಳು]] ಅಥವಾ RCMs (''municipalités régionales de comté'', ''MRC'' ); * 2 [[ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳು]] (''communautés métropolitaines'' ). ಸ್ಥಳೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ: * ವಿವಿಧ [[ವಿಧಾನಗಳ]] 1,117 [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು]]; * 11 [[ಗುಂಪುಗಳು]] (''agglomérations'' ) ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 42 ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು; * 8 ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳೊಳಗೆ, 45 [[ಗ್ರಾಮಗಳು]] (''arrondissements'' ). == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು == {{Main|List of population centres in Quebec}} {{Largest Metropolitan Areas in Quebec2}} == ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು == * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು]] * [[ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಅಲೌಟ್ಟೆಸ್]] * [[ಕ್ಯಾನ್-ಆ‍ಯ್‌ಮ್ ತಂಡ]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟೇಲ್ಸ್]] * [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕೆಬ್ಸ್]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಾಸರ್ ತಂಡಗಳು]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್]] * [[ಕೆನಡಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಫೋಯೆನಿಕ್ಸ್]] === ಮಾಜಿ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು === * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಾರ್ಡಿಕ್ಯೂಸ್]] ([[ಕೊಲೊರಾಡೊದ ಡೆನ್ವರ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಈಗ [[ಕೊಲೊರಾಡೊ ಅವಲಾಂಚೆ]] ಆಗಿದೆ) ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್]] ([[ಒಂಟಾರಿಯೊದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಟೈಗರ್ಸ್]] ಆಯಿತು) ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಮಾರೂನ್ಸ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ವಂಡರರ್ಸ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ಪ್ರಮುಖ ತಂಡದ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್ಪೊಸ್]] ([[ಡಿ.ಸಿ.ಯ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‍ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ]] ಮತ್ತು ಈಗ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್]] ಆಗಿದೆ) * [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಿಟಾಡೆಲ್ಸ್]] ([[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು) ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅಸೆಸ್]] ( [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ರಿಚ್‌ಮಂಡ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ತಂಡದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರಾಬಿನ್ಸ್]] ಆಯಿತು) ** [[ಶೇರ್‌ಬ್ರೂಕ್ ಕೆನಡಿಯನ್ಸ್]] ([[ಫ್ರೆಡೈರಿಕ್ಷನ್‌]]ಗೆ ಹೋಯಿತು) * [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ವಿಶ್ವಕೂಟ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಮೇಷಿನ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ಕೆನಡಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೂಟ]] ** ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಬ್ರೇವ್ಸ್/ಅಲೌಟ್ಟೆಸ್/ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್(ಅಪ್ರಚಲಿತ) ** ಟ್ರೊಯಿಸ್-ರಿವಿಯೆರ್ಸ್ ರಾಯಲ್ಸ್ (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ರಿಫೇಲ್ಸ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ಕೆನಡಿಯನ್ ಸಾಸರ್ ತಂಡ (1987-1992)]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಸೂಪ್ರಾ]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಕ್ರೊಸ್ಸೆ ತಂಡ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] (ಸಂಸ್ಥೆ ಕುಸಿದು ತಂಡದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು, ಕೊನೆಗೆ ಅದು [[ಮೈನ್ನೆಸೊಟಾ ಸ್ವಾರ್ಮ್]] ಆಯಿತು) * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಕ್ರೊಸ್ಸೆ ತಂಡ(1974–1975)]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕ್ಯಾರಿಬೌಸ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] ** [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಆಕ್ಸಿಯಾನ್]] ** [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಅವಲಾಂಚೆ]] * [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಾಸರ್ ತಂಡ (1968-1984)]] ** [[ಮಾಂಟ್ರೆಯಲ್ ಮ್ಯಾನಿಕ್]] (ಅಪ್ರಚಲಿತ) == ಸಂಕೇತಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Quebecois flag.jpg|thumbnail|100px|left|The Fleurdelisé leads a ship to harbour near Quebec City.]] === ಚಿಹ್ನೆಗಳು === 1939ರಲ್ಲಿ,[[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸರ್ಕಾರವು]]ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತನ್ನ [[ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು]]‌ [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು]] ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು: ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತ (ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣದ ಲಿಲಿ), ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಡಳಿತ (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ) ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಯನ್ನರ ಆಡಳಿತ(ಮೇಪಲ್ ಎಲೆ) ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ "Je me souviens" ಎಂಬ ಕ್ವಿಬೆಕ್‍ನ ಘೋಷಣಾ ವಾಕ್ಯವಿತ್ತು.<ref>http://www.drapeau.gouv.qc.ca/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009212247/http://www.drapeau.gouv.qc.ca/ |date=2007-10-09 }} Justice Québec&nbsp;– Drapeauet et symboles nationaux {{fr}}</ref> === ಘೋಷಣಾ ವಾಕ್ಯ === {{Main|Je me souviens}} [[Je me souviens ("ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ")|''Je me souviens'' ("ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ")]] ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯವನ್ನು 1883ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ [[ಸಂಸತ್ತು ಭವನ]]ದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೆತ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು "''[[La belle province]]'' " (ಸುಂದರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ಬದಲಾಗಿ, 1978ರ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತ ಪರವಾನಗಿ ಫಲಕ ಹೊಂದಿದ ಘೋಷ ವಾಕ್ಯವಾಯಿತು. ''La belle province'' ನುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಧ್ವಜ === {{Main|Flag of Quebec}} fleur-de-lis, ಇದು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ]]ಪುರಾತನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಜಾಕ್ವೇಸ್ ಕಾರ್ಟಿಯರ್]]‌ನ ಮೊದಲ ಯಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ 1534ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಸ್‌ಪೆಸೀ]] ಕಿನಾರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. 1900ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿಬೆಕ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯತ್ನಿಸಿತು. 1903ರ ನಂತರ,ಇಂದಿನ ಧ್ವಜದ ಪೋಷಕರು "''[[Fleurdelisé]]'' "ನಂತೆ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಳಿ ಗೆರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ 4 ಬಿಳಿ "[[fleur-de-lis]]" ಲಿಲ್ಲಿಗಳಿರುವ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದ ಧ್ವಜವು, ಜನವರಿ 21, 1948ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ [[ಸಂಸತ್ತು ಭವನ]]ದ ಮೇಲಿರುವ [[ಯೂನಿಯನ್ ಜಾಕ್‌]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು. === ಬೇರೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಿನ್ಹೆಗಳು === * ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಹೂವಿನ ಲಾಂಛನ ''[[ಐರಿಸ್ ವೆರ್ಸಿಕಲರ್]]''.<ref name="Qsymbols">{{cite web|url=http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/portrait?id=portrait.drapeau&lang=en|publisher=Services Québec|accessdate=2008-03-09|title=National Flag and Emblems|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720065807/http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/portrait?id=portrait.drapeau&lang=en|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Harfang sur neige.jpg|thumbnail|150px|right|ಹಾರ್‌ಫ್ಯಾಂಗ್ ಡೆಸ್ ನೆಇಗೆಸ್ (ಸ್ನೋ ವೂಲ್),ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪಕ್ಷಿ .]] * 1987ರ ನಂತರ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಪಕ್ಷಿ ಲಾಂಛನ [[ಹಿಮಗೂಬೆ]].<ref name="Qsymbols"/> * ಅಧಿಕೃತ ಮರವಾದ [[ಯೆಲ್ಲೊ ಬರ್ಚ್]] (''bouleau jaune'', ''merisier'' ), ಕ್ವಿಬೆಕಿಯನ್ನರು ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮರವು ಇದರ ವಿವಿಧ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ, ಇದರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೂ ಕೂಡ.<ref name="Qsymbols"/> 1998ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಕೀಟ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಅಧಿಕೃತ ಕೀಟವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತದಾನವನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು. [[ಶ್ವೇತ ಪತಂಗ]] ಚಿಟ್ಟೆ (''Limenitis arthemis'' )<ref>{{Cite web |url=http://www2.ville.montreal.qc.ca/insectarium/toile/info_insectes/fiches/fic_fiche08_amiral.htm |title=Amiral &#91; Toile des insectes du Québec - Insectarium &#93; |access-date=2010-03-29 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413163022/http://www2.ville.montreal.qc.ca/insectarium/toile/info_insectes/fiches/fic_fiche08_amiral.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಹೆಣ್ದುಂಬಿ]] (''Coleomegilla maculata lengi'' ), the [[ಗಾಢ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದ ಜೆವೆಲ್‌ವಿಂಗ್]] [[ಕನ್ನೆ ನೊಣ]] (''Calopteryx maculata'' ), 0}ಝೇಂಕರಿಸುವ ದಪ್ಪ ಜೇನುನೊಣದ ಬಗೆಗಳು (''Bombus impatiens'' ) ಮತ್ತು ಆರು-ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ [[ಜೀರುಂಡೆ]] (''Cicindela sexguttata sexguttata'' )ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 230 660 ಮತ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ 32 % ಅಂತರದೊಂದಿಗೆ ಜಯ ಗಳಿಸಿತು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಚರಣೆ === {{Main|Fête nationale du Québec}} 1977ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸಂಸತ್ತು]] ಜೂನ್ 24 ಅನ್ನು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜೂನ್ 24, ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂತ [[ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪಿಸ್ಟ್]] ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ರಜಾದಿನವಾಗಿತ್ತು. ಆದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''La Saint-Jean-Baptiste'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ''La St-Jean'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅಂದು [[ಗಿಲ್ಸ್ ವಿಗ್ನಾಲ್ಟ್]]‌ರ "[[Gens du pays]]" ಹಾಡನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಅನಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Quebec portal}} {{main|Outline of Quebec|Index of Quebec-related articles}} * [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] {{clear}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == * ಆರ್ಮೊನಿ, ವಿಕ್ಟರ್(2007). ಲೀ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಿಕ್‌ ಆಕ್ಸ್‌ ವಲಸೆಗಾರರು. ಮೊನ್ಟ್ರಿಯಲ್,ವಿಎಲ್‌ಬಿ ಎಡಿಟರ್, 208 ಪುಟಗಳು, ISBN 978-2-89005-985-6. * ಲ್ಯಾಕೊರ್ಸಿಯರ್, ಜಾಕ್ವೆಸ್, ಜೀನ್ ಪ್ರೊವೆಂಟರ್ et ಡೆನಿಸ್ ವೈಜೆಯೊಸ್ (2000). ಕೆನಡ-ಕ್ವಿಬೆಕ್ 1534–2000. ಸಿಲ್ಲೆರಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಟ್ರಿಯಾನ್. 591 ಪುಟಗಳು, (ISBN 2-89448-156-X) * ಜಕ್ವೆಸ್ ಲ್ಯಾಕೊರ್ಸಿಯರ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್, ಡೆಸ್‌ ಒರಿಜಿನ್ಸ್‌ ಎ ನೊಸ್‌ ಜೋರ್ಸ್‌, ಎಡಿಶನ್ ನೌವೆಯು ಮೊಂಡೆ, 2005, ISBN 2-84736-113-8 * ಲಿಂಟೆಯು, ಪೌಲ್-ಆ‍ಯ್‌ಂದ್ರೆ(1989). ಹಿಸ್ಟರಿ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕಂಟೆಂಪರಿಯನ್&nbsp;– ಆವೄತ್ತಿ 1; ಡೆ ಲಾ ಕಾನ್‌ಫೆಡರೆಶನ್ ಎ ಲಾ ಕ್ರೈಸ್ (1867–1929), ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕೊಲ್. «ಬೊರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ » n° 14, 758 ಪುಟಗಳು, (ISBN 2-89052-297-8) * ಲಿಂಟೆಯು, ಪೌಲ್- ಆ‍ಯ್‌ಂ‍ದ್ರೆ (1989). ಹಿಸ್ಟರಿ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಕಂಟೆಂಪರಿಯನ್ – ಆವೄತ್ತಿ 2; ಲೀ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಡೆಪುಯಿಸ್ 1930 ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕೊಲ್. «ಬೊರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್» n° 15, 834 ಪುಟಗಳು, (ISBN 2-89052-298-5) * ಕ್ವಿಬೆಕ್. ಇನ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಡೆ ಲಾ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್(2007). ಲೀ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಚಿಫ್ರೆಸ್ ಎನ್ ಮೇನ್,ಎಡಿಶನ್ 2007[pdf]. 56 ಪುಟಗಳು, (ISBN 2-550-49444-7) * ವೇನ್,ಮಿಷೆಲ್(dir.) | 2006- ಲಾನುಯಾರ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್ 2007. ಮಾಂಟ್ರೆಯಲ್, ಪೈಡ್ಸ್. 455 ಪುಟಗಳು, (ISBN 2-7621-2746-7) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} * {{en icon}} [http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs?lang=en ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927045602/http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs?lang=en |date=2011-09-27 }} * {{dmoz|Regional/North_America/Canada/Quebec}} * {{en icon}} [http://www.discoverthequebec.ca/ ಡಿಸ್ಕವರ್ ದ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಇನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್,ಪೋಟೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929084947/http://www.discoverthequebec.ca/ |date=2007-09-29 }} * {{en icon}} [http://www.bonjourquebec.com/ ಬೊಂಜೊಯರ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್], ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಲತಾಣ * {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20050403113940/http://www.cbc.ca/news/background/bill101/ ಬಿಲ್ 101] * {{en icon}} [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-651/politics_economy/quebec_elections/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಚೀವರ್ಸ್&nbsp;– ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್: 1960–1998] * {{fr icon}} [http://www.agora.qc.ca/ ಅಗೊರಾ] ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ, * {{en icon}} [http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=A1ARTA0006591 ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆನ್ ದ ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಫ್ರಾಮ್''ದ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518191546/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0006591 |date=2011-05-18 }} * {{en icon}} {{wikivoyage|Quebec}} ;ಇತಿಹಾಸ * {{en icon}} [http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214133429/http://marianopolis.edu/quebechistory |date=2009-02-14 }},ಮರಿನೊಪಾಲಿಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ. * {{en icon}} [http://www.mccord-museum.qc.ca/scripts/explore.php?Lang=1&amp;tableid=11&amp;tablename=theme&amp;elementid=2__true ದ 1837–1838 ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಇನ್ ಲೋವರ್ ಕೆನಡ,], ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಮ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು * {{fr icon}} [http://www4.bnquebec.ca/cargeo/accueil.htm ಬಿಬ್ಲಿಯೊಥಿಕ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ಸ್ ಡು ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222010240/http://www4.bnquebec.ca/cargeo/accueil.htm |date=2007-12-22 }}, 5,000 ಡಿಜಿಟಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ * {{en icon}} [http://www.haldimand-collection.ca/ ಹಾಲ್ಡಿಮಂಡ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್], ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಯಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಂಬಂಧಗಳ ದಾಖಲೆ(1775–1784) <br />{{Quebec topics}} {{Quebec|regions=yes|cities=yes}} {{Provinces and territories of Canada}} {{Canada topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ವಿಬೆಕ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆನಾಡಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1867ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು]] 0c7ix4gc2c6702f6ithgeg49l4buo94 0 23191 1373191 1365933 2026-05-11T13:03:59Z Inner Engineer 99348 ಸಂಪದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಮುದಾಯ ಬರವಣಿಗೆ: ಸಂಪದವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಲ್ಲ ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು (Blogs) ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. "ಬರೆದವರೆಲ್ಲ ಲೇಖಕರಾಗಬಹುದೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಪದವು 'ಹೌದು' ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳೇ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪದ: ಇದು ಈ ತಾಣದ ಆಶಯವಾಕ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವವಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು "೧೦ ಲೇಖನಗಳು · ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ" ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂ 1373191 wikitext text/x-wiki '''[https://sampada.net ಸಂಪದ] ಒಂದು [[ಕನ್ನಡ]] ಸಮುದಾಯ [[ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ]]. ಇದು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಇದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ''[[ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್‌‌ ನಾಡಿಗ್|ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]]'' ಇದರ ನಿರ್ಮಾತೃ. [[ಕನ್ನಡ]] ಬಲ್ಲವರು ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಲೇಖನ, ಬ್ಲಾಗು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ತಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಬರೆದು ಇತರೆ ಸಂಪದದ ಓದುಗರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.''' === ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು === === ಸಂಪದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ === * '''ಸಮುದಾಯ ಬರವಣಿಗೆ:''' ಸಂಪದವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಲ್ಲ ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ '''[https://sampada.net/posts/create ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು] (Blogs)''' ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. "ಬರೆದವರೆಲ್ಲ ಲೇಖಕರಾಗಬಹುದೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಪದವು 'ಹೌದು' ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. * '''ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳೇ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪದ:''' ಇದು ಈ ತಾಣದ ಆಶಯವಾಕ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವವಿದೆ. * '''ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ:''' ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು '''"೧೦ ಲೇಖನಗಳು · ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ"''' ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊರತರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. * '''೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮ:''' ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ತಾಣವು '''೨೦೨೬ಕ್ಕೆ ೨೨ ವರ್ಷಗಳನ್ನು''' ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ==== ೧. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ==== * '''ಆರಂಭ:''' ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [https://hpnadig.net/ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್] ಅವರು ಡ್ರುಪಲ್ (Drupal) ಎಂಬ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. * '''ಉದ್ದೇಶ:''' ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. * '''ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆ:''' ನುಡಿ (Nudi) ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಯುನಿಕೋಡ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಲು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ==== ೨. ಕೃಷಿ ಸಂಪದ ಮತ್ತು [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] ==== ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ '''<nowiki/>'ಕೃಷಿ ಸಂಪದ'''' ಇ-ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕನ್ನಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. * '''ಸಂಪಾದಕತ್ವ:''' ಹಿರಿಯ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞ [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊರಬಂತು. * '''ಪರವಾನಗಿ:''' ಇದು '''ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (Creative Commons)''' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನದ ಮುಕ್ತ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ==== ೩. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು ==== ಸಂಪದದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * '''ಮಂಥನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೫):''' ಇ-ಕಂಟೆಂಟ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮಟ್ಟದ ಗೌರವ. * '''ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ:''' ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಾಗಿ. ---- === ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು 'ವಿಕಿ' ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ (Quick Reference) === {| class="wikitable" |'''ಅಂಶ''' |'''ವಿವರ''' |- |'''ಸ್ಥಾಪಕರು''' |ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್ |- |'''ವರ್ಷ''' |2004-2026 |- |'''ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮ''' |ಕೃಷಿ ಸಂಪದ, ಆಯುರ್ವಿಕಿ |- |'''ಪರವಾನಗಿ''' |ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (CC BY-SA) |} <blockquote></blockquote> * [http://sampada.net/ ಸಂಪದ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * [https://hpnadig.net/ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್] * [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು]] nm3xrh4jk26u3gp007c8zwsi0pyqvyd 1373193 1373191 2026-05-11T16:33:31Z A826 72368 Removed inappropriate markdown - [[User:Sophisticatedevening/AI Cleaner.js|AI-Cleaner]] | Cleaned up using [[WP:AutoEd|AutoEd]] 1373193 wikitext text/x-wiki '''[https://sampada.net ಸಂಪದ] ಒಂದು [[ಕನ್ನಡ]] ಸಮುದಾಯ [[ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ]]. ಇದು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಇದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ''[[ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್‌‌ ನಾಡಿಗ್|ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]]'' ಇದರ ನಿರ್ಮಾತೃ. [[ಕನ್ನಡ]] ಬಲ್ಲವರು ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಲೇಖನ, ಬ್ಲಾಗು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ತಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಬರೆದು ಇತರೆ ಸಂಪದದ ಓದುಗರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.''' == ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು == === ಸಂಪದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ === * ಸಮುದಾಯ ಬರವಣಿಗೆ: ಸಂಪದವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಲ್ಲ ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ [https://sampada.net/posts/create ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು] (Blogs) ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. "ಬರೆದವರೆಲ್ಲ ಲೇಖಕರಾಗಬಹುದೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಪದವು 'ಹೌದು' ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. * ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳೇ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪದ: ಇದು ಈ ತಾಣದ ಆಶಯವಾಕ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವವಿದೆ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು "೧೦ ಲೇಖನಗಳು · ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ" ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊರತರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. * ೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮ: ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ತಾಣವು ೨೦೨೬ಕ್ಕೆ ೨೨ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. == ೧. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == * ಆರಂಭ: ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [https://hpnadig.net/ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್] ಅವರು ಡ್ರುಪಲ್ (Drupal) ಎಂಬ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. * ಉದ್ದೇಶ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. * ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆ: ನುಡಿ (Nudi) ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಯುನಿಕೋಡ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಲು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. == ೨. ಕೃಷಿ ಸಂಪದ ಮತ್ತು [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] == ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ 'ಕೃಷಿ ಸಂಪದ' ಇ-ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕನ್ನಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. * ಸಂಪಾದಕತ್ವ: ಹಿರಿಯ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞ [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊರಬಂತು. * ಪರವಾನಗಿ: ಇದು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (Creative Commons) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನದ ಮುಕ್ತ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. == ೩. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಂಪದದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * ಮಂಥನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೫): ಇ-ಕಂಟೆಂಟ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮಟ್ಟದ ಗೌರವ. * ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಾಗಿ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://sampada.net/ ಸಂಪದ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * [https://hpnadig.net/ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್] * [https://www.addoor.in/ ಅಡ್ಡೂರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು]] p31iab1y9zbj1w5a23wz01km5w1tm27 0 24871 1373201 1346423 2026-05-12T02:24:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373201 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal | subject_name = Charles Miles Manson | image_name = Charles-mansonbookingphoto.jpg | image_size = 150px | image_caption = Charles Manson, 1969 | birth_date = {{Birth date |1934|11|12|mf=y}}<!--See Helter Skelter 1994, page 136.--> | birth_place = [[Cincinnati, Ohio]], United States | death_date = 19 November [[2017]] (aged 83) | death_place = | charge = Murder and conspiracy<!--See appeals-court decision at http://online.ceb.com/calcases/CA3/61CA3d102.htm--> | penalty = Death, reduced by abolition of death penalty to life in prison | status = Incarcerated. Next parole hearing scheduled for 2012. | parents = Kathleen Maddox (mother) <br> Colonel Scott (father) <br> William Manson (stepfather) | spouse = Rosalie Jean Willis <br> Leona (last name unknown) aka Candy Stevens | children = Charles Milles Manson, Jr. (mother Rosalie Jean Willis), Charles Luther Manson (mother Leona), Valentine Michael "Pooh Bear" Manson (mother [[Mary Brunner]]) }} '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮಿಲ್ಲೆಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್''' (ಜನನ: 1934ರ ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು - died 19 November [[2017]]) ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ಅಪರಾಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕುಟುಂಬ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಮೇಲ್ನೋಟದ-ಸಮುದಾಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ; ಈ ಸಮುದಾಯವು 1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>ಲಿಂಡರ್‌, ಡೌಗ್‌. [http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansonaccount.html ''ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ (ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಮರ್ಡರ್‌‌) ಟ್ರಯಲ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208185749/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansonaccount.html |date=2007-12-08 }}. UMKC ಲಾ. 2002. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="bugliosi">ಗೆಂಟ್ರಿ, ಕರ್ಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಗ್ಲಿಯೋಸಿ, ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌‌. ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌ — ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮರ್ಡರ್ಸ್‌‌ 25ತ್‌‌ ಆನಿವರ್ಸರಿ ಎಡಿಷನ್‌'', W.W. ನಾರ್ಟನ್‌‌‌ &amp; ಕಂಪನಿ, 1994. ISBN 0-393-08700-X.</ref>{{Rp|163-4, 313}}<ref>{{cite journal |url= http://charliesfamily.tripod.com/journal.html |journal= Journal of the American Society of Psychosomatic Dentistry and Medicine |year= 1970 |volume= 17 |issue=3 |pages=99–106 |author= Smith, David E. and Rose, Alan J. |title= A Case Study of the Charles Manson Group Marriage Commune |archiveurl= https://web.archive.org/web/20071127020405/http://charliesfamily.tripod.com/journal.html |archivedate= November 27, 2007 }}</ref> ಅವನ ಸೂಚನೆಯ ಅನುಸಾರ, ಅವನ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಟೇಟ್‌/ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಎಸಗಲು ಒಳಸಂಚು ಹೂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಂಟಿ-ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಅವನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ; ಒಳಸಂಚಿನ ಉದ್ದೇಶದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ಸಹವರ್ತಿ ಪಿತೂರಿಗಾರರು ಎಸಗುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಳಸಂಚೊಂದರ ಪ್ರತಿಯೋರ್ವ ಸದಸ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಈ ಜಂಟಿ-ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.<ref>‌[http://www.2violent.com/closing_argument.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831224320/http://www.2violent.com/closing_argument.html |date=2009-08-31 }} ಬಹು-ಪುಟದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ ಪುಟ 1, 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>‌[http://www.2violent.com/closing_argument35.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014014005/http://www.2violent.com/closing_argument35.html |date=2013-10-14 }} ಬಹು-ಪುಟದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ ಪುಟ 37, 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌]] ತಂಡದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌ ಎಂಬ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವನು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿಕೊಂಡ. ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ತಾನು ನಂಬಿದ ಒಂದು ಭೀಕರವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಸದರಿ ಕೊಲೆಗಳು ಅದನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಅವನ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಂಬಂಧವು, ಒಂದು ಪಾಪ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ತಳುಕುಹಾಕಿತು; ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹುಚ್ಚುತನ, ಹಿಂಸೆ, ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುಸೂಚಕದ ಒಂದು ಲಾಂಛನವೇ ಆಗಿಹೋದ. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಅಭಿಯೋಜಕನಾದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ ಎಂಬಾತ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೊಲೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಸಮುದಾಯವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಓರ್ವ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಮಾಜಿ-ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿದ್ದ; ತಾನು ಎಸಗಿದ್ದ ಬಗೆಬಗೆಯ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದ. ಸದರಿ ಕೊಲೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌‌ನ ಸಂಗೀತ ಉದ್ಯಮದ ಹೊರ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬ ಗಾಯಕ-ಗೀತರಚನೆಕಾರನಾಗಿದ್ದ; ದಿ ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌‌ ತಂಡದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅವನಿಗೆ ಈ ಅವಕಾಶವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೊರಕಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಗನ್ಸ್‌‌ N' ರೋಸಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಯ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿದ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ 1972ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನವು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ [[ಮರಣದಂಡನೆ|ಮರಣ ದಂಡನೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.deathpenalty.org/article.php?id=48 ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ'ಸ್‌ ಡೆತ್‌ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160113131059/http://www.deathpenalty.org/article.php?id=48 |date=2016-01-13 }} deathpenalty.org. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಗುರುತರವಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊರ್ಕೊರಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆರೆಮನೆಯ ಓರ್ವ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ===ಬಾಲ್ಯ=== ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್‌‌ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿನ್‌‌ಸಿನಾಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ 16-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಓರ್ವ ಅವಿವಾಹಿತೆಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ "ನೋ ನೇಮ್‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}}<ref>ಎಮ್ಮಾನ್ಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯೆಲ್‌‌. [https://books.google.com/books?id=pl3KHfExjN4C&amp;pg=PA28&amp;dq=%22manson+in+his+own+words%22+%22no+name+maddox%22&amp;sig=MKQhXIUKOORIOg-YY7quqxNBdAY ][https://books.google.com/books?id=pl3KHfExjN4C&amp;pg=PA28&amp;dq=%22manson+in+his+own+words%22+%22no+name+maddox%22&amp;sig=MKQhXIUKOORIOg-YY7quqxNBdAY ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌''.] ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌; 1988. ISBN 0-8021-3024-0. ಪುಟ 28. (ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊಂಡಿಯು ನೇರವಾಗಿ 28ನೇ ಪುಟಕ್ಕೆ ಹೋಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಲಿಸಿ; "ನೋ ನೇಮ್‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌" ಎಂಬುದನ್ನು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.)</ref><ref name="mom">‌‌ಸ್ಮಿತ್, ಡೇವ್‌. ‌''ಮದರ್‌ ಟೆಲ್ಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಆಸ್‌ ಬಾಯ್.'' 1971ರ ಲೇಖನ. 2007ರ ಜೂನ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳೊಳಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮಿಲ್ಲೆಸ್‌‌'' ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}}<ref>‌ರೀಟ್‌ವೈಸ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ ಆಡಮ್ಸ್‌‌. [http://www.wargs.com/other/manson.html ‌''ಪ್ರಾವಿಷನಲ್‌ ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌''.] 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="birthcert">[http://www.mansondirect.com/birthcert.html ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದ ಛಾಯಾಪ್ರತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130817101153/http://www.mansondirect.com/birthcert.html |date=2013-08-17 }} MansonDirect.com. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅವನ ಜನನವಾದ ನಂತರದ ಒಂದಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌<ref name="birthcert" /> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿಯು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಳು; ಈತನ ಹೆಸರಿನ ಕೊನೆಯಭಾಗವನ್ನೇ ಈ ಹುಡುಗನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹುಡುಗನ ಜೈವಿಕ ತಂದೆಯು ಓರ್ವ "ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌" ಆಗಿದ್ದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ; ಅವನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ವಿವಾಹೇತರ ಜನನದ ದಾವೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌ ಹೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1937ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾದ ತೀರ್ಪು ದೊರೆಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ಪ್ರಾಯಶಃ, ಈ ಹುಡುಗ ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}}<ref name="mom" /> ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಕಳೆದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವನ 1951ರ ಪ್ರಕರಣದ ಕಡತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಹೇಳಿಕೆಗಳು, "ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌" ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|555}} ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಎರಡು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: "ತಂದೆ: ಅಜ್ಞಾತ. ಆತ ಸ್ಕಾಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಮಿಶ್ರವರ್ಣೀಯ ಅಡುಗೆಯವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹುಡುಗನ ತಾಯಿಯು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು."<ref name="bugliosi" />{{Rp|556}} 1971ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ ಈ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ತನ್ನ ಜೈವಿಕ ತಂದೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅವನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|588}} ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ-ಆತ್ಮಕಥೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ, ಕರ್ನಲ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಔಷಧಿಗಳ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಓರ್ವ ಕಿರಿಯ ಲಫಂಗನಾಗಿದ್ದ... ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ಹಂಗಾಮಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಾಗಿದ್ದ." "ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ" ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ವಿವರಣೆಯು ಒಂದು ಪ್ಯಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಂಟುಕಿಯ ಆಶ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿಬಂದ ನಂತರ, "ಸಿನ್‌‌ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು."<ref>ಎಮ್ಮಾನ್ಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯೆಲ್‌‌. ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌''. ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌; 1988. ISBN 0-8021-3024-0. ಪುಟಗಳು 28-29.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ತಾಯಿಯು ಓರ್ವ ಭಾರೀ ಕುಡುಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನೋರ್ವನು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಮರಿಗೆಯಷ್ಟು ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಅವಳು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಪರಿಚಾರಕಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾರಿದ್ದಳು; ಕೆಲ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವಳಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ್ನು ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮರುವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ.<ref name="emmons">ಎಮ್ಮಾನ್ಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯೆಲ್‌‌. ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌''. ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌; 1988. ISBN 0-8021-3024-0</ref> 1939ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರವೊಂದನ್ನು ದರೋಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸೋದರನಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಸೆರೆವಾಸದ ದಂಡನೆಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಮೆಕ್‌ಮೆಚೆನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಓರ್ವ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1942ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌ಗೆ ಪೆರೋಲು ದೊರೆತಾಗ, ಅವಳು ಮಗನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಹಾಗೂ ಅವನತಿಗೆ-ಇಳಿದಿರುವ ಹೊಟೇಲು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ಅವಳು ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ದಿನದಂದು ಅವಳ ಶಾರೀರಿಕ ಅಪ್ಪುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದುದು, ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಂತೋಷದ ನೆನಪಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸ್ವತಃ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="emmons" /> 1947ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಅನಾಥಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಅಂಥ ಯಾವ ಮನೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳು ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಟೆರ್ರೆ ಹೌಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ, ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಗಿಬೌಲ್ಟ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇರಿಸಿತು. 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೆಡೆಗೆ ಓಡಿಬಂದನಾದರೂ, ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ===ಮೊದಲ ಅಪರಾಧಗಳು=== ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ; ಒಂದು ಕೋಣೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಹಣವು ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|136-7}} ಇತರ ಅಂಗಡಿಗಳ ಕನ್ನಗಳ್ಳತನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕಲ್ ಒಂದನ್ನು ಕದಿಯುವಾಗ ಅವನು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನ ಕಳ್ಳತನಗಳ ಸರಣಿಯು ಅಂತ್ಯವಾದಂತಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಳೆಯರ ಕೇಂದ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಆತ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅವನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಸ್‌ ಟೌನ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅವನು ಆಗಮಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮತ್ತೋರ್ವ ಹುಡುಗನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಆ ಮತ್ತೋರ್ವ ಹುಡುಗನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮನೆಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸಶಸ್ತ್ರ ದರೋಡೆಗಳನ್ನು ಆ ಜೋಡಿಯು ಎಸಗಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುರಿದು ನುಗ್ಗಿ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿದ್ದರ ಪೈಕಿ, ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಅವನ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ, ಅವನು ನಂತರ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವನು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಶೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪಾಶವೀಕೃತ್ಯಗಳ ಬಲಿಪಶುವಾದ.<ref name="emmons" /> ಅನೇಕ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1951ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ತಾವು ಕಳವುಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆ ಮೂವರೂ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯೂಟ|ಅಟಾಹ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಹಾದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ಹಲವಾರು ಅನಿಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ದರೋಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಕಳವುಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾರ್ಗವೊಂದರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾವಧಿ ಹಾಗೂ 109ರಷ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು [[ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕ್ವೋಷೆಂಟ್‌|I.Q.]]ನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ (ನಂತರ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಇದು 121ರಷ್ಟಿತ್ತು),<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಆತ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ. ಆತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಓರ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವ ಅವನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ===ಮೊದಲ ಸೆರೆವಾಸ=== 1951ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮನೋವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌ ಆನರ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. 1952ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ, ಅವನು "ಒಂದು ರೇಜರ್‌‌ ಬ್ಲೇಡನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೋರ್ವ ಹುಡುಗನ ಗಂಟಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಗುದಮೈಥುನ ನಡೆಸಿದ."<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}}<ref name="emmons" /> ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸುಧಾರಣಾ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ (ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಫಾರ್ಮೇಟರಿ) ಅವನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ; ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು "ಅಪಾಯಕಾರಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} 1952ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶಿಸ್ತುಪಾಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಅನೇಕ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಅವನು ಎಸಗಿದ್ದರಿಂದ, ಓಹಿಯೋದ ಚಿಲಿಕೋಥ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಭದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸುಧಾರಣಾ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಅವನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಓರ್ವ ಮಾದರಿ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ. ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅವನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಮೇಲಿನ ಏಳನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ಅವನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, 1954ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪೆರೋಲು ದೊರಕಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ವಾಸಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪೆರೋಲು ಷರತ್ತೊಂದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ. 1955ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ರೊಸಾಲೀ ಜೀನ್‌ ವಿಲ್ಲಿಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾದ; ಅವನದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಪ್ಪಟವಾದ ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖವನ್ನು ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ.<ref name="emmons" /> ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಕಳ್ಳತನಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವನು ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ತಿಂಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಓಹಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಕಳವುಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಗರ್ಭಿಣಿ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌ಗೆ ಬಂದಿಳಿದ; ವಾಹನವನ್ನು ಅಂತರ-ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನ ತಲೆಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಅವಲೋಕನದ ನಂತರ, ಅವನಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆರೋಪವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, 1956ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಪೆಡ್ರೊ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಟರ್ಮಿನಲ್‌‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸೆರೆವಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಅವರ ಮಗನಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಜೂನಿಯರ್‌ಗೆ ರೊಸಾಲೀ ಜನ್ಮವಿತ್ತಳು. ಟರ್ಮಿನಲ್‌‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರೊಸಾಲೀ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು; ರೊಸಾಲೀ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಈಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1957ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪತ್ನಿಯು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ರೊಸಾಲೀಯು ಮತ್ತೋರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ತಾಯಿಯು ಅವನಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದಳು. ನಿಗದಿತ ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕದಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಪೆರೋಲನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ===ಎರಡನೇ ಸೆರೆವಾಸ=== 1958ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪೆರೋಲನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಫೈಸಲಾತಿಯೊಂದನ್ನು ರೊಸಾಲೀ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು. ನವೆಂಬರ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 16-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ತಲೆಹಿಡುಕತನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಆಸರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. 1959ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಖೋಟಾ ರುಜುಮಾಡಿದ U.S. ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆ ಚೆಕ್‌‌‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಲಪಟಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರ ಆರೋಪವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಬಂಧನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಿರಿಯ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ "ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮನವಿ"ಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ, ತಾನು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ "ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ... ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೀಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿಯೂ" ತಿಳಿಸಿದ ನಂತರ, 10-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಆ ಹೆಂಗಸು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವಳ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ವಿರುದ್ದದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಲಿಯೋನಾ ಎಂಬುದು ಆ ಹೆಂಗಸಿನ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು; ಓರ್ವ ವೇಶ್ಯೆಯಾಗಿ ಅವಳು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೋರ್ವ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಕರೆತಂದ ನಂತರ, ಮಾನ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡನಾದರೂ ಸಹ, ತನಿಖೆಯಿನ್ನೂ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ, ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶಂಕಿಸಿದ. ಅವನು ಕಣ್ಮರೆಯಾದಾಗ, ಅವನ ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಹಾಜರು ವಾರಂಟನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಲಾಯಿತು; 1960ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾನ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ದೋಷಾರೋಪಣ ಪತ್ರವು ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬಳು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ಜೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಲ್ಯಾರೆಡೊನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಚೆಕ್‌ನ್ನು-ನಗದೀಕರಿಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ತನ್ನ 10-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} 1961ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಬಂಧವಿಮೋಚನೆಯ ರದ್ದಿಯಾತಿಗಾಗಿ ಅವನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮನವಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾರಾಗೃಹದಿಂದ ಮೆಕ್‌ನೀಲ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾಲಯಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾನ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆ ಚೆಕ್‌‌‌ನ್ನು ನಗದೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಇನ್ನೂ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. 1961ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುರಿತಾಗಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅವಲೋಕನವು ಸೂಚಿಸಿದ ಅನುಸಾರ, "ಸ್ವತಃ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದ; ಈ ವೀಕ್ಷಣೆಯು 1964ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} 1963ರಲ್ಲಿ, ಲಿಯೋನಾಗೆ ಒಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ದೊರಕಿತು; ಇದರ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ನಡುವಿನ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದ ಫಲವಾಗಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಲೂಥರ್ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಮಗನನ್ನು ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} 1966ರ ಜೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಟರ್ಮಿನಲ್‌‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌‌ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನವಾದ 1967ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 21ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಅದುವರೆಗಿನ 32 ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚುಭಾಗವನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಿಕ್ಷಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದಂತಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಸೆರೆಮನೆಯೆಂಬುದು ತನ್ನ ಮನೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ತನಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}} ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು; ಈ ಅಂಶವು 1981ರಲ್ಲಿ ಟಾಮ್‌ ಸ್ನೈಡರ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.charliemanson.com/tom-snyder-1981.htm 1981ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಟಾಮ್‌ ಸ್ನೈಡರ್‌‌ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027140300/http://www.charliemanson.com/tom-snyder-1981.htm |date=2006-10-27 }}. ಆರನ್‌ ಬ್ರೆಡ್‌ಲೌನಿಂದ ಲಿಪ್ಯಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. CharlieManson.com. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕುಟುಂಬ== ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನದಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗೆ ತೆರಳಲು ಅವನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಸೆರೆಮನೆಯ ಓರ್ವ ಪರಿಚಯಸ್ಥನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಕಲಿಯಲ್ಲಿನ ವಾಸದ ಮಹಡಿಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆಲ್ವಿನ್‌ ಕಾರ್ಪಿಸ್‌ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ದರೋಡೆಕೋರ ಅವನಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರ್‌‌‌ನ್ನು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137-146}}<ref name="emmons" /><ref>‌ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೈವ್‌ಸೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಿಸ್, ಆಲ್ವಿನ್‌‌. ‌''ಆನ್‌ ದಿ ರಾಕ್‌: ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫೈವ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ಅಲ್‌ಕ್ಯಾಟ್ರಾಜ್'', 1980</ref> ಈಗ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿ ಬ್ರೂನರ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು; 23-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಈಕೆ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಓರ್ವ ಪದವೀಧರೆಯಾಗಿದ್ದಳು. UC ಬರ್ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಬ್ರೂನರ್‌‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ವಸತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದ. ಅನ್ಯಮೂಲದಿಂದ ದೊರೆತ ವಿವರಣೆಯ ಅನುಸಾರ, ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕರೆತರುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ವರ್ತನೆಗೆ ಅವಳು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವನು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ. ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಬ್ರೂನರ್‌‌ಳ ನಿವಾಸವನ್ನು ಇತರ 18 ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|163–174}} ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊವಿನ ಹಾಯ್ಟ್‌‌-ಆಶ್‌ಬರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಓರ್ವ ಗುರುವಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ; ಈ ಪ್ರದೇಶವು 1967ರ ದಶಕದ "ಸಮ್ಮರ್‌‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌‌" ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಪ್ಪಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|163–164}} ಇರುವಾಗ ಅವನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿದ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ತತ್ತ್ವವೊಂದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಅವನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ; ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|137–146}} ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌‌‌ನ ಮೆಕ್‌ನೀಲ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ U.S. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾಲಯದಲ್ಲಿ 1961ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಸೆರೆಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಾಡಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅವಲೋಕನವೊಂದರ ನಂತರ, "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವರ್ತಕ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|143–144}} ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಮುಗಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಉತ್ಸಾಹಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮರು-ಗೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹಿಪ್ಪಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಶಾಲಾ ಬಸ್ಸೊಂದರೊಳಗೆ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡು, ತಾವು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದ ಅನೇಕ ಆಸನಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕಂಬಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದಿಂಬುಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿದರು. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟೂ ಅಲೆದಾಡಿದ ಅವರು ನಂತರ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]], ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು. ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ, ನಗರ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗಗಳಾದ ಟೊಪಾಂಗಾ ಕ್ಯಾನಿಯನ್‌‌, ಮಾಲಿಬು, ಮತ್ತು ವೆನಿಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|163–174}} ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವಂತೆ, ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌‌ ವ್ಯಾನೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಅವಧಿಯ ಪರ್ಯಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೂನರ್ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಜೊತೆಗೂಡಿದಳು‌‌. ಹಿಗ್ಗಿಸಿದ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಿಂದ ಶಾಲಾ ಬಸ್ಸು ಹೊರಟಾಗ ಅದು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌, ಸಂಪಾದಿತ ''ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ''. ಥಂಡರ್‌'ಸ್‌ ಮೌತ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, 2002. ISBN 1-56025-396-7. ಪುಟಗಳು 13–20.</ref> ===ವಿಲ್ಸನ್‌‌, ಮೆಲ್ಚರ್‌, ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗಿನ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ=== ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡ ಘಟನೆಗಳು 1968ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು; ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಣೆಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌‌ ತಂಡದ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಬಿಟ್ಟಿಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಇಬ್ಬರು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ಯಾಲಿಸೇಡ್‌‌ ಮನೆಗೆ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆತಂದ. ರಾತ್ರಿಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯವೊಂದರ ನಂತರ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ, ತನ್ನದೇ ನಿವಾಸದ ವಾಹನಪಥದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಎದುರುಗೊಂಡ; ಆಗ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಮುಜುಗರಗೊಂಡ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ತನ್ನನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಅವನಿಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆ ಅಪರಿಚಿತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ಆ ಬಗೆಯ ಯಾವುದೇ ಆಶಯವೂ ತನಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಚುಂಬಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}}<ref name="sanders34">ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್, 2002, ಪುಟ 34.</ref> ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ, 12 ಅಪರಿಚಿತರನ್ನು ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}}<ref name="sanders34" /> ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಂತೆ, ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಸನ್‌ಸೆಟ್‌ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್‌ ಬಳಗದ ಭಾಗವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವನಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 100,000$ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗೊನೊರಿಯಾ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಿಲ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರು ಎರವಲು ತಂದಿದ್ದ, ಅವನ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸದ ಕಾರಿನ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 21,000$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಈ ವೆಚ್ಚವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="watkins4">ಸೋಲ್‌ಡ್ಯಾಡ್‌, ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಪಾಲ್‌‌. ''ಮೈ ಲೈಫ್‌ ವಿತ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌'', ಬಂಟಾಮ್‌‌, 1979. ISBN 0-553-12788-8. ಅಧ್ಯಾಯ 4.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ಸೇವಕಿಯರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲು ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅವಧಿಗಾಗಿ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಹಣಪಾವತಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿರುವ ತನ್ನ ಪರಿಚಯಸ್ಥರಿಗೆ ಅವನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಇಂಥವರ ಪೈಕಿ ಗ್ರೆಗ್‌ ಜಾಕೋಬ್‌ಸನ್‌‌, ಟೆರ್ರಿ ಮೆಲ್ಚರ್‌, ಮತ್ತು ರೂಡಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು (ಇವರ ಪೈಕಿ ರೂಡಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಆತ ನಟಿ ಶರೋನ್‌‌ ಟೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಮನ್‌‌ ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿ)ಗೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ).<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}} ಕಲಾವಿದ/ಜೀವನಶೈಲಿಕಾರ/ದಾರ್ಶನಿಕನ "ಸಮಗ್ರವಾದ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಒಟ್ಟುರೂಪ"ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಜಾಕೋಬ್‌ಸನ್ ಕೂಡಾ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲು ಹಣಪಾವತಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|155-161, 185-188, 214-219}}<ref name="watson9">[http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-009.php ರೇ ಹೋಕ್‌‌ಸ್ಟ್ರಾಗೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಹೇಳಿದಂತೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405004745/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-009.php |date=2007-04-05 }}[http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-009.php ''ವಿಲ್‌ ಯು ಡೈ ಫಾರ್‌ ಮಿ?'', ಅಧ್ಯಾಯ 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405004745/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-009.php |date=2007-04-05 }} ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌. 2007ರ ಮೇ 3ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನೋರ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮೊದಲು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ; ಗಾಂಜಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ಆಮನೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತೆರಳಿದ್ದ. ದಿ ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್‌ ತಂಡದ ಈತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ತನ್ನ ಸನ್‌ಸೆಟ್‌ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್‌ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮತ್ತು ಆತ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ.<ref name="emmons" /> ===ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರ=== ಟೊಪಾಂಗಾ ಕ್ಯಾನಿಯನ್‌‌ನಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೂರವಿರದ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ನ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು 1968ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ; ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುವಂತೆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ.<ref name="watson6">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-006.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 6 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111161948/http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-006.php |url-status=dead }}</ref><ref name="watson7">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-007.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 7 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119080347/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-007.php |url-status=dead }}</ref> ಸಮಗ್ರ ಸಮುದಾಯವು ನಂತರ ಸದರಿ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}} ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ವಲಯದ ಒಂದು ಸಜ್ಜಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಇದರ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುವಂಥ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದ 80-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾಲೀಕನಾದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಎಂಬಾತನೊಂದಿಗೆ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಂತೆ ತನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಆದೇಶಿಸಿದ; ಹೀಗೆ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರಲ್ಲಿ ಲಿನೆಟ್‌ "ಸ್ಕ್ವೀಕಿ" ಫ್ರೋಮ್‌‌ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದಳು. ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ಗೋಸ್ಕರ ವೀಕ್ಷಣಾ-ಕಣ್ಣಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಿಯರಾಗಿಯೂ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಪಾತ್ರವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಗುಂಪು ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ತಂಗಲು ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|99-113}}<ref>ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಪುಟಗಳು 34 &amp; 40.</ref> ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಅವಳ ತೊಡೆಯನ್ನು ಚಿವುಟಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವಳು ಕೀಚುಗುಟ್ಟುವಂಥ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸ್ಕ್ವೀಕಿಗೆ ಅವಳ ಆ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|163-174}}<ref name="watkins4" /> ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ನ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಗುಂಪನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಸಣ್ಣ-ಪಟ್ಟಣವಾದ ಟೆಕ್ಸಾನ್‌ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಕಾಲೇಜನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಗೆ<ref name="watson4">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-004.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 4 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212120305/http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-004.php |url-status=dead }}</ref> ಬಂದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದ. ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಕಾರುಗಳು ಭಗ್ನಗೊಂಡಿದ್ದ ನಂತರ ಅವನು ಬಿಟ್ಟಿಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಅವನಿಗೊಮ್ಮೆ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸವಾರಿಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದ.<ref name="watson6" /> ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನ್ನು "ಟೆಕ್ಸ್‌‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ; ಟೆಕ್ಸಾನ್‌ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಳೆದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಉಚ್ಚರಣಾ ಶೈಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="watson7" /> ===ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌=== {{Main|Helter Skelter (Manson scenario)}} 1968ರ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ; ಇಲ್ಲಿ ಮೈಯರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಕರ್‌‌ ಎಂಬ ಬಳಸಲ್ಪಡದ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪವೇ-ಬಳಸಿದ ಎರಡು ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.<ref name="watson9" /><ref name="watkins10">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 10.</ref> ಸದರಿ ಗುಂಪು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಮೈಯರ್ಸ್‌‌ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ, ಆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಹೆಂಗಸೋರ್ವಳ ಅಜ್ಜಿಯು ಮಾಲೀಕಳಾಗಿದ್ದಳು. ಬಾರ್ಕರ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ವಯಸ್ಸಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಂಗಸು ಮಾಲೀಕಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಮುಂದೆ ತನ್ನನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಓರ್ವ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌, ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಜಾಗವೊಂದರ ಅಗತ್ಯ ತಮಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರ ಬಳಿ ಠೇವಣಿಯಾಗಿಡುವಂಥ ಏನಾದರೂ ವಸ್ತುಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುವುದಾಗಿ ಆ ಹೆಂಗಸು ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ‌‌ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್ ತಂಡದ ಬಂಗಾರದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ<ref name="watkins10" /> ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅವಳ ಮನವಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ; ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಆತನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ.<ref name="watkins11">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 11</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಟೊಪಾಂಗಾ ಕ್ಯಾನಿಯನ್‌‌ನ ಓರ್ವ ಪರಿಚಯಸ್ಥನನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು; ಆಗಷ್ಟೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌]] ತಂಡದ ''ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌‌'' ನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಅವರಿಗಾಗಿ ನುಡಿಸಿದ.<ref name="watson9" /><ref>ಅಧ್ಯಾಯ 1, "ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌," [http://www.aboundinglove.org/sensational/mrhmso/mrhmso-002.php ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌’ಸ್‌ ರೈಟ್‌-ಹ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಔಟ್‌!'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011190804/http://www.aboundinglove.org/sensational/mrhmso/mrhmso-002.php |date=2007-10-11 }}. ISBN 0-9678519-1-2. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="watkins12">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 12</ref> ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು 1964ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದು ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ತಂಡವು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite|title=Larry King Interview with Paul Watkins |work= [[CNN]] [[Larry King Live]]: Interview with Paul Watkins}} ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ಗೀಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮೆಕ್‌ನೀಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆಲ್ವಿನ್‌ ಕಾರ್ಪಿನ್‌‌‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|200-202, 265}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 11.</ref> ಈ ಗುಂಪನ್ನೂ ತಾನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಸದರಿ ಗುಂಪು "ಆತ್ಮ"ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ಅನಂತದಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದ.<ref name="watkins12" /><ref name="watkins12" /> ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆಯಂತೂ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಹೀಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕರಿಯರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯರ ನಡುವಿನ ವರ್ಣಭೇದನೀತಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಯರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ದಂಗೆಯೇಳಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="watson11" /><ref name="umkc">‌‌‌[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansonbeatles.html ''ದಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌ ಆನ್‌‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್'' ]. UMKC ಲಾ. 2006ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1968ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 4ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್|ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಲೂಥರ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌‌, ಜೂನಿಯರ್‌‌‌‌‌]]ನ ಹತ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒತ್ತುನೀಡಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="watkins10" /> ಮೈಯರ್ಸ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಹೊಸವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರ ಸುತ್ತ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ತಾನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನುಡಿಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಬೀಟಲ್ಸ್ ತಂಡವೂ ಸಹ ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನುಡಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="watkins12" /> ''ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌‌'' ಹಾಡುಗಳ ಕುರಿತು ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಹಿದನಾದರೂ ಅದು ಸಂಕೇತದ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಸಮುದಾಯದೆಡೆಗೆ ಈ ಗೀತಸಂಪುಟವು ಬೆಟ್ಟುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ (ಅಥವಾ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮರ್ಥಿಸುವವನಿದ್ದ); ತನ್ನದು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಯೋಗ್ಯರಾದವರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಆಯ್ದು ತೆಗೆದ ಕೂಟ ಎಂಬುದು ಅವನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="watson11">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-011.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 11 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119075303/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-011.php |url-status=dead }}</ref><ref name="umkc" /> 1969ರ ಜನವರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮರುಭೂಮಿಯ ಶೀತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯವು, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೂರವಿರದ ಕ್ಯಾನೊಗಾ ಪಾರ್ಕ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಹಚ್ಚಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, L.A.ನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತನ್ನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|244-247}}<ref name="watkins12" /><ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 99–100.</ref> "ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದ<ref name="bugliosi" />{{Rp|244-247}}<ref>ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಪುಟ 137.</ref> ಅರಿವಿಗೆ ಬಾರದೆಯೇ ಒಳಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಇದನ್ನು ಹಳದಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆದ; ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಭೀಕರ ಘಟನೆಗೆ<ref name="watkins13" /><ref name="watson12" /> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದರು; ಶಿಬಿರಾಗ್ನಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸಮುದಾಯದವರು ಸೇರಿದ್ದಾಗ ಈ ಭೀಕರ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದ. ಇದು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಹಾಡು ಬಂದ ನಂತರ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಮಾಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ವೇಳೆಗೆ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಕಲ್ಪನಾದೃಷ್ಟಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯವು ಗೀತಸಂಪುಟವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರ ಹಾಡುಗಳು ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌ ಗೀತೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಊಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಿದ್ದವು. ಬಿಳಿಯರು ಕರಿಯರಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ನೆರವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿವಾದಿಗಳಲ್ಲದ ಬಿಳಿಯರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಬಿರುಕು, ಬಿಳಿಯರ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲುದಾಗಿತ್ತು. ಕರಿಯರ ವಿಜಯವು ಅದಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೇವಲ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿರುವಂತಿದ್ದು, ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ನಗರವಾದ "ತಳಕಾಣದ ಕಮರಿ"ಯಲ್ಲಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಅದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansontestimony-w.html ಟೆಸ್ಟಿಮನಿ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಟ್ರಯಲ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320085827/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansontestimony-w.html |date=2007-03-20 }} UMKC ಲಾ. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕ್ಯಾನೊಗಾ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮರುಭೂಮಿಯಿಂದ ತಾವು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ತಮ್ಮ ಗೀತಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗೀತಸಂಪುಟದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಟೆರ್ರಿ ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಆ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಮಹಿಳೆಯರು ಭೋಜನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಎಂದಿಗೂ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ.<ref name="watson11" /><ref name="watkins13">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 13</ref> ===ಟೇಟ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಮುಖಾಮುಖಿ=== 1969ರ<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಮಾರ್ಚ್‌ 23ರಂದು ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆಯೇ 10050 ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌‌‌‌ನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ; ಅದು ಟೆರ್ರಿ ಮೆಲ್ಚರ್‌‌‌ನ ನಿವಾಸ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|155-161}} ಇದು ರೂಡಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿ ಎಂಬಾತನ ಸ್ವತ್ತಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಓರ್ವ ಬಾಡಿಗೆದಾರನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಶರೋನ್‌‌ ಟೇಟ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌‌ ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಅಲ್ಲಿನ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಓರ್ವ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಟೇಟ್‌‌ಳ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ ಶಾಹ್ರೋಖ್‌ ಹಟಾಮಿ ಎಂಬಾತ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ. ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಟೇಟ್‌ [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌‌‌]]ಗೆ ತೆರಳುವವಳಿದ್ದರಿಂದ, ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲೆಂದು ಹಟಾಮಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಪ್ರಧಾನಗೃಹವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕಿಟಕಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ನೋಡಿದ್ದ ಹಟಾಮಿ, ಅವನಿಗೇನು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಲೆಂದು ಮುಂಭಾಗದ ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಹಟಾಮಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಯಾವುದೋ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ತಾನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹಟಾಮಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಆ ಜಾಗವು ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿಯ ನಿವಾಸ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಟಾಮಿ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. "ಹಿಂಭಾಗದ ಓಣಿಯಲ್ಲಿರುವ" ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಹಟಾಮಿ ಅವನಿಗೆ ಅಲಹೆ ನೀಡಿದ; ಪ್ರಧಾನಗೃಹದಿಂದ ಆಚೆಯಿದ್ದ ಅತಿಥಿಗೃಹದೆಡೆಗೆ ಇದ್ದ ಹಾದಿಯು ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಸ್ವತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅಪರಿಚಿತ ಬಂದುದಕ್ಕೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಹಟಾಮಿಯು ಈಗ ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುದಾರಿಯೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದ; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಟಾಮಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಟೇಟ್‌, ಆತ ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹಟಾಮಿ ಅವಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. ಹಟಾಮಿ ಮತ್ತು ಟೇಟ್‌ ತಂತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಒಂದೂ ಮಾತನ್ನಾಡದೆಯೇ ಅತಿಥಿಗೃಹದೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದ, ಹಾಗೂ ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಚೆಗೆ ತೆರಳಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಅದೇ ದಿನದ ಸಂಜೆವೇಳೆಗೆ, ಸದರಿ ಸ್ವತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅತಿಥಿಗೃಹದೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದ. ಸುತ್ತವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವರಾಂಡವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯ ತೋರಿದ ಅವನು, ಆಗಷ್ಟೇ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ರೂಡಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದ. ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಕುರಿತಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನಾದರೂ, ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಲೆಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|226}} ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೆಲ್ಚರ್ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅಭಿಯೋಜಕ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇದು ಸುಸಂಗತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತಿದೆ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233, 369-377}} ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ಒಳಭಾಗದ ಪರದೆ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಲಿಬು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. ಮೆಲ್ಚರ್‌ನ ಹೊಸ ವಿಳಾಸವು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆತ ಸುಳ್ಳುಹೇಳಿದ. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಾನು ಸ್ವತಃ ಮನರಂಜನಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ; ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದನಾದರೂ, ಅದಾಗಲೇ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಿತ್ತು. ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ನುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ನಿರುತ್ಸಾಹದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಮಾರನೆಯ ದಿನ ತಾನು ದೇಶದಿಂದಾಚೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತಿಳಿಸಿದ; ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳುಹೇಳಿದ. ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ ತಾನು ಅತಿಥಿಗೃಹದೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ವಿವರಿಸಿದ; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಆಗಮನದಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ತನ್ನ ಬಯಕೆ ಎಂದು ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಿದ. ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಟೇಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ರೋಮ್‌ಗೆ ತೆರಳುವಾಗ, "ತೆವಳುವಂತೆ-ಕಾಣುವ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು" ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅತಿಥಿಗೃಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಿದ್ದನೇ ಎಂದು ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಟೇಟ್‌ ಕೇಳಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}} ==ಸಮುದಾಯದ ಅಪರಾಧಗಳು== ===ಕ್ರೋವೆಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವಿಕೆ=== ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಲೆಂದು, 1969ರ ಮೇ 18ರಂದು ಟೆರ್ರಿ ಮೆಲ್ಚರ್‌ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ. ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತರುವಾಯದ ಭೇಟಿಯೊಂದನ್ನು ಮೆಲ್ಚರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಅವನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆತಂದ; ಆದರೆ ಅವನು ಸ್ವತಃ ಗುಂಪಿನ ಗೀತೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|156,185}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 133–36.</ref> "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌"ನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಾವು ಕರಿಯರಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಜೂನ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೇಳಲು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಶುರುಮಾಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|244-247}}<ref name="watson12">[http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-012.php ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818080042/http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-012.php |date=2013-08-18 }}.</ref><ref name="watkins15">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 15</ref> ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ವಹಿಸಿದಾಗ, ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ "ಲಾಟ್ಸಪೊಪ್ಪಾ" ಕ್ರೋವೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಕರಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದ. ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ಒಂದು ಬೆದರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೋವೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ. 1969ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಕ್ರೋವೆಗೆ ಅವನ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವಾಸದ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಎದುರೇಟು ನೀಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|99-113}}<ref name="bugliosi" />{{Rp|91-96}}<ref name="watson13">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-013.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 13 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119075249/http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-013.php |url-status=dead }}</ref><ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 147–49.</ref> ತಾನು ಕ್ರೋವೆಯನ್ನು ಕೊಂದಿರುವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ ನಂಬಿಕೆಯು, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಓರ್ವ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಯಾಂಥರ್‌‌ ಬಣದವನ ಶರೀರವು ಪತ್ತೆಯಾದುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯಿಂದಾಗಿ ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ರೋವೆಯು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಯಾಂಥರ್‌ಗಳ ಬಣದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನು ಆ ಬಣದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್, ಆ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದಾಳಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ. ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಅವನು, ಸಶಸ್ತ್ರ ರಕ್ಷಾಭಟರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ.<ref name="watson13" /><ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 151.</ref> ಈ ಕುರಿತು ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌ ಆದಷ್ಟು ಎರಗಲಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ, ಇದು ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು; ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರಿಯರು ದಾಳಿಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು."<ref name="watson13" /> ===ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಕೊಲೆ=== 1969ರ ಜುಲೈ 25ರಂದು, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಬಾಬ್ಬಿ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಮೇರಿ ಬ್ರೂನರ್‌‌ ಮತ್ತು ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾರಿ ಹಿನ್ಮನ್ ಎಂಬ ಪರಿಚಯಸ್ಥನ ಮನೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ; ಹಿನ್ಮನ್‌ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ಹಿನ್ಮನ್‌ನ ಮನವೊಲಿಸಲು ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77}}<ref name="watson13" /><ref name="atkins">ಬಾಬ್‌ ಸ್ಲೋಸ್ಸರ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಸುಸಾನ್‌. ''ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸತಾನ್‌, ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್‌'' ; ಲೋಗೊಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌, ಪ್ಲೇನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌, ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ; 1977; ISBN 0-88270-276-9; ಪುಟಗಳು 94–120.</ref> ಅಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ್ನು ಈ ಮೂವರೂ ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡರು; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಕತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವನ ಕಿವಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ. ಅದಾದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ್ನು ಇರಿದು ಸಾಯಿಸಿದ. ಟೊಪಾಂಗಾ ಕ್ಯಾನಿಯನ್‌‌ ನಿವಾಸವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌, ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬಳು, ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ ರಕ್ತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ "ರಾಜಕೀಯ ಹಂದಿಮರಿ" ಎಂದು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಯಾಂಥರ್‌ ಬಣದ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾದ ಚಿರತೆಯ ಒಂದು ಪಂಜವನ್ನು ಬರೆದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|33, 91-96, 99-113}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, ಪುಟ 184.</ref> 1981ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1998–99ರಲ್ಲಿ<ref name="oui">[http://www.charliemanson.com/beausoleil.htm ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ''ಕ್ವೀ'' ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122031638/http://www.charliemanson.com/beausoleil.htm |date=2010-11-22 }}. Charlie Manson.com.</ref><ref name="seconds">[http://www.beausoleil.net/mminterview.html ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ''ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್‌'' ಸಂದರ್ಶನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180026/http://www.beausoleil.net/mminterview.html |date=2007-06-07 }}. beausoleil.net.</ref> ನಡೆದ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವಂತೆ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲುಮಾಡಲು ತಾನು ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ; ತನ್ನ ಆಶಯದ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಬ್ರೂನರ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕೇವಲ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ತನ್ನ ಜೊತೆ ತೆರಳಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನೂ ಅವನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ 1977ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಹಿನ್ಮನ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌, ಬ್ರೂನರ್‌‌, ಮತ್ತು ತನಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಳಿ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಇದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ 21,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೇಳಿದ್ದನೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಎರಡು ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌, "ಮುಖ್ಯವಾದುದನ್ನೇನಾದರೂ ಮಾಡಲು" ಅವಳು ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ‌ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ಅವನ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದಳು.<ref name="atkins" /> ===ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳು=== ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ ಕಾರನ್ನು ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಓಡಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದ ನಂತರ, 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರಂದು ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಟೈರಿನ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೊಲೆಯ ಆಯುಧವು ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ಎರಡು ದಿನಗಳು ನಂತರ, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌ಗೆ ಈಗ ಕಾಲಕೂಡಿಬಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}}<ref name="watson13" /><ref>[http://www.2violent.com/closing_argument4.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212062154/http://www.2violent.com/closing_argument4.html |date=2010-12-12 }} ಬಹು-ಪುಟದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ 6ನೇ ಪುಟ, 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರಂದು ರಾತ್ರಿ, "ಮೆಲ್ಚರ್‌ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆನ್ನಲಾದ ಮನೆಗೆ" ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಲಿಂಡಾ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌, ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ರೀಷಿಯಾ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌‌‌‌‌ರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, "ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡು" ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|463-468}}<ref name="watson14">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-014.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 14 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119075221/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-014.php |url-status=dead }}</ref> ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಅವನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}} ಸಮುದಾಯದ ಆರಂಭಿಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ ಬಿಟ್ಟಿಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರ ಪೈಕಿಯೂ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದು, ಅವಳನ್ನು ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|250-253}} ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌‌ ಸ್ವತ್ತಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿಗೆ ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ದ್ವಾರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ದೂರವಾಣಿ ಕಂಬವೊಂದನ್ನು ಹತ್ತಿದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌, ದೂರವಾಣಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿದ. ಸಮುದಾಯದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ.<ref name="watson9" /> ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರ ದಿನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಕಾರನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಲುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಗುಂಪು, ಮತ್ತೆ ಮನೆಯೆಡೆಗೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯೊಂದಿಗೆ<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184}} ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದ ಅವರು, ಅದರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿದ್ದ ಒಂದು ಪೊದೆಪೊದೆಯಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿದರು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಕೋನೀಯವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಂದೀಪಗಳು ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾದವು. ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟ, ನಿಲ್ಲಲು ಒಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಟೀವನ್‌ ಪೇರೆಂಟ್‌ ಎಂಬ 18-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಚಾಲಕನನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಸಾಯಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|22-25}}<ref name="watson14" /> ಪ್ರಧಾನಗೃಹದ ತೆರೆದ ಕಿಟಕಿಯೊಂದರ ಪರದೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಕತ್ತರಿಸಿದ ನಂತರ, ದ್ವಾರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ಇಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಕಸಾಬಿಯನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}}<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184}}<ref name="watson14" /> ಪರದೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಅವನು ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಬರಲು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184}} ====ಹತ್ಯೆ==== ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಪಿಸುಗುಟ್ಟುತ್ತಿರುವಂತೆ, ವಾಸದ-ಕೊಠಡಿಯ ಒರಗುಮಂಚದ ಮೇಲಿದ್ದ ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ವೋಜ್‌ಸೀಕ್‌ ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ; ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಅವನ ತಲೆಗೆ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ.<ref name="watson14" /> "ನೀನ್ಯಾರು? ಇಲ್ಲೇನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ?" ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿ ಕೇಳಿದಾಗ, "ನಾನೊಂದು ಭೂತ; ಭೂತದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಾನಿಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಉತ್ತರಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184}}<ref name="watson14" /> ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ, ಆ ಮನೆಯ ಇತರ ಮೂವರು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 297-300}} ಅವರನ್ನು ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಕರೆತಂದಳು. ಎಂಟೂವರೆ ತಿಂಗಳುಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಟೇಟ್‌, ಅವಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಜೇ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕಾರ, ಹಾಗೂ ಅಬಿಗೇಲ್‌‌ ಫೋಲ್ಜರ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯ ಪ್ರೇಮಿ ಹಾಗೂ ಫೋಲ್ಜರ್‌‌ ಕಾಫಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ವಾರಸುದಾರಿಣಿ ಇವರೇ ಆ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ಟೇಟ್‌ಳ ಪತಿಯಾದ ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿ, ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರ ಯೋಜನೆಯ ಮೇರೆಗೆ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|10-14}} ತಾನು ತಂದಿದ್ದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಟೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಸೆಬ್ರಿಂಗ್‌‌ ಇಬ್ಬರ ಕುತ್ತಿಗೆಗೂ ಒಟ್ಟಿಗೆಯಾಗಿ ಬಿಗಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ನಂತರ ಅವರನ್ನು ತೊಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕಿದ. ಟೇಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಒರಟಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಸೆಬ್ರಿಂಗ್‌‌ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತನಾದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಅವನಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ. ಫೋಲ್ಜರ್‌‌ಳನ್ನು ಅವಳ ಹಣದ ಚೀಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅವಳ ಶಯ್ಯಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ 70$ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಸದರಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ ಅವಳು ನೀಡಿದಳು. ಅದಾದ ನಂತರ, ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್‌ಗೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಏಳು ಬಾರಿ ಇರಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}}<ref name="watson14" /> ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಂಗವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಗಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವತಃ ಅದರಿಂದ ತಾನೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದ; ಅವನನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯಲೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚಾಕುವಿನಿಂದಲೇ ಅವಳು ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಇರಿದಳು.<ref name="watson14" /> ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಅವನು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅವನನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಇರಿದ ಹಾಗೂ ಅವನಿಗೆ ಎರಡುಬಾರಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ.<ref name="watson14" /> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಬಂದೂಕಿನ ಸರಿಯಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಇದೇ ಸಮಯದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ, "ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು" ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ವಾಹನಪಥದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅವಳು ಬಾಗಿಲಿನ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಯಾರೋ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವಳು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}}<ref name="watson14" /> ಮನೆಯೊಳಗಡೆ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಫೋಲ್ಜರ್‌‌, ಶಯ್ಯಾಗೃಹದ ಬಾಗಿಲೊಂದರಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೊಂಡದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|341-344, 356-361}} ಫೋಲ್ಜರ್‌‌ಳನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನವರೆಗೆ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್, ಅವಳನ್ನು ಇರಿದಳು{{ndash}} ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವಳೊಡನೆ ಸೆಣಸಾಡಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದಳು. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಅವಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದ; ಅವಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಇಬ್ಬರೂ ಅವಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಬಾರಿ ಇರಿದಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}}<ref name="watson14" /> ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಭಸದಿಂದ ಇರಿಯುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದ. ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯು ಒಟ್ಟು ಐವತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಇರಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38, 258-269}}<ref name="watson14" /> ಇತ್ತ ಮನೆಯೊಳಗಡೆ, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಟೇಟ್‌ಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು; ಅವಳಿಗೆ ಹದಿನಾರು ಬಾರಿ ಇರಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರೆಗಾದರೂ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ ಟೇಟ್‌ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು; ಅವಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವವರೆಗೂ "ಅಮ್ಮಾ... ಅಮ್ಮಾ..." ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು.<ref name="watson14" /> ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಮಂದಿ ಹೊರಡುವಾಗ, "ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುರೂಪದ್ದಾಗಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬರುವಂತೆ" ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದ.<ref name="watson14" /> ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ್ದ ಅಂಗವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಟೇಟ್‌ಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ "ಹಂದಿ"ಯನ್ನು ಬರೆದಳು. ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೊಲೆಗಾರರು ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು; ಇವು ಅವರ ಆಯುಧಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|84-90, 176-184}}<ref name="watson14" /> ಸಿಬಿಲ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸೆರೆಕೋಣೆಯ ಒಡನಾಡಿಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಟೇಟ್‌ಳನ್ನು ತಾನೇ ಸಾಯಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಹೇಳಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|84-90}} ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗೆ, ಅಭಿಯೋಜಕ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿಗೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ಮಹಾಮಂಡಲಿಯೊಂದರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನಿಂದ ಟೇಟ್‌ ಇರಿತಕ್ಕೊಳಗಾದಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದಳು‌.<ref name="bugliosi" />{{Rp|163-174, 176-184}} 1978ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ತಾನು ಟೇಟ್‌ಳನ್ನು ಇರಿದುದಾಗಿಯೂ, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಇರಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಸ್ವತಃ ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="watson14" /> ಅಭಿಯೋಜಕನಾದ ಬಗ್ಲಿಯೋಸಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಗೆ ಟೇಟ್‌ಳನ್ನು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಳೇ ಇರಿದಳು ಎಂಬುದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಅರಿತಿದ್ದರಿಂದ, ಅವಳನ್ನು ತಾನು ಇರಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆತ ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ.<ref name="watson19">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-007.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 19. |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119080347/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-007.php |url-status=dead }}</ref> ===ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳು=== ಮಾರನೆಯ ರಾತ್ರಿ, ಸಮುದಾಯದ ಆರು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಸೂಚನೆಯ ಅನುಸಾರ ಹೊರಗೆ ಸವಾರಿ ಹೊರಟರು; ಲೆಸ್ಲಿ ವಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌‌ "ಕ್ಲೆಮ್‌‌" ಗ್ರೋಗನ್‌‌ ಇವರುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಸೇರಿದ್ದ ನಾಲ್ವರೂ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಲಿಪಶುಗಳ ಕಂಗಾಲಿನಿಂದ ಅಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಈ ಆರುಮಂದಿಯ ಜೊತೆಗೂಡಿದ; "ಇಂಥ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎಸಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು."<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}}<ref name="watson15">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-015.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 15 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119080010/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-015.php |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಕೊಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಅವನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಕ್ಕೆ<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}}<ref name="watson15" /> ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲ ಗಂಟೆಗಳ ಸವಾರಿಯ ನಂತರ, ಆತ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ಳಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 3301 ವೇವರ್ಲಿ ಡ್ರೈವ್‌ ತಾಣಕ್ಕೆ ಆ ಗುಂಪು ಬಂದಿತು. ಸೂಪರ್‌‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿರುವ ಲೆನೊ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಹಾಗೂ ದಿರಿಸುಗಳ ಅಂಗಡಿಯ ಸಹ-ಮಾಲೀಕಳಾಗಿರುವ ಅವನ ಪತ್ನಿ ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಎಂಬುವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮನೆ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|22-25, 42-48}} ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಲಾಸ್‌ ಫೆಲಿಜ್‌‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಮನೆಯು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಸಂತೋಷಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮನೆಯೊಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 204-210}} ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಹೇಳಿದ ಅನುಸಾರ, ವಾಹನಪಥದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು ಮನೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ತಾನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ; ನಂತರ ಆತ, ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}} ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬನೇ ಹೋದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲೆಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಕಿಟಕಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತೋರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಬೀಗಹಾಕಿರದ ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಮೂಲಕ ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref name="watson15" /> ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅವನು ಮಹಿಳೆಯರ ಪರಿಗಣನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೋದ; ಈ ಕ್ರಮವು ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಅವನು ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="watson19" /> ಈ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕೋವಿ ತೋರಿಸಿ ಬೆದರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಲಗಿದ್ದ ಲೆನೊ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾನನ್ನು ಒರಗುಮಂಚದಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಒಂದು ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದ. ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳನ್ನು ಶಯ್ಯಾಗೃಹದಿಂದ ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ತಂದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಸೂಚನೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಆ ಜೋಡಿಯ ತಲೆಗಳನ್ನು ದಿಂಬಿನ ಚೀಲಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಮುಚ್ಚಿದ. ದೀಪದ ಹುರಿಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಆತ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ. ಆ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಲಿ ವಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌‌‌ರನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}}<ref name="watson15" /> ====ಹತ್ಯೆಗಳು==== ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಆಯುಧಗಳ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ದೂರಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}} ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದ ಶಯ್ಯಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಈಗ ಅಡುಗೆಮನೆಯಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಳಿಸಿದ ಆತ, ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್‌-ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ತಿವಿಯುವ ಅಲಗನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲೆನೊ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾನನ್ನು ಇರಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಮೊದಲ ಹೊಡೆತವು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಂಟಲೊಳಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref name="watson15" /> ಶಯ್ಯಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಾಟದ ಕಾದಾಟವೊಂದರ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದ; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳು ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದ ದೀಪವನ್ನು ತೂಗಾಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ತಿವಿಯುವ ಅಲಗನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಇರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಆತ, ಲೆನೊವಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಿವಿಯುವ ಅಲಗಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಉಳಿದ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿಯವರೆಗೆ ಇರಿದ. ತನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ "WAR" ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಕೆತ್ತಿದ. ಇದನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="watson15" /> ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ಮಹಾಮಂಡಲಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತಾನು ನೀಡಿದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸದ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಆ ಪದವನ್ನು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ ಕೆತ್ತಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಾನು ನಂಬಿದುದಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೇಳಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184}}<ref>{{cite|title=Atkinson grand jury testimony |work= Afternoon grand-jury testimony of Susan Atkins, Los Angeles, California, December 5, 1969}} ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೊಂದಲದ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಬರುತ್ತದೆ; "ಯುದ್ಧದ" ಸಿದ್ಧತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ''ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ'' ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ ಆಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಾನು ನಂಬಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಭವ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.</ref> ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದು, ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗೆ<ref name="bugliosi" />{{Rp|160,193}} ಈ ಹಿಂದೆ ಅವಳು ನೀಡಿದ್ದ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು; ಆ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಕೆತ್ತಿದ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದಳು.<ref>ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ 2 ನೈಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮರ್ಡರ್‌‌ ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'', ಭಾನುವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 14, 1969.</ref> ಶಯ್ಯಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳ ಅಡುಗೆಮನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳನ್ನು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ ಇರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡ. ಗುಂಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನಿಂದ ದೊರಕಿದ್ದ ಸೂಚನೆಯ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಶ್ರೀಮತಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳನ್ನೂ ಸಹ ಇರಿಯುವಂತೆ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="watson15" /> ಅವಳ ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪೃಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 16 ಬಾರಿ ಇರಿಯುವ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಅವನ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|204-210, 297-300, 341-344}} ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳನ್ನು ಅವಳು ಇರಿದಾಗ, ಅವಳಾಗಲೇ ಸತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|433}} ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾವೆಯು ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀಮತಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಆಗಿದ್ದ ನಲವತ್ತೊಂದು ಇರಿತದ ಗಾಯಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|44, 206, 297, 341–42, 380, 404, 406–07, 433}} ತಿವಿಯುವ ಅಲಗನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಮುಂದಾದರೆ, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ "ಉದಯ" ಮತ್ತು "ಹಂದಿಗಳಿಗಾದ ಸಾವು" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌‌ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ "ಹೀಲ್ಟರ್‌‌ [ಈ ರೀತಿ] ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ ಬರೆದಳು. ದಂತದ-ಹಿಡಿಕೆಯ, ಎರಡು-ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಕೆತ್ತುವ ಕವಲುಗೋಲಿನಿಂದ ಲೆನೊ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಚುಚ್ಚು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಅವಳು, ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಅದು ಮುಂಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿದಳು. ಅವನ ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹರಿತವಾದ ಹಲ್ಲಿನ ಚಾಕುವನ್ನೂ ಸಹ ಅವಳು ನೆಟ್ಟಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}}<ref name="watson15" /> ಒಂದು ಜೋಡಿ ಅಪರಾಧದ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಲು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಹೋಗಿದ್ದ; ಮತ್ತೊಂದು "ಹಂದಿಮರಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಅವಳ ಓರ್ವ ಪರಿಚಯಸ್ಥ ನಟನ ವೆನಿಸ್‌ ಮನೆಗೆ ಸಾಗುವಂತೆ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾಸದ ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬಳಿ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ಎರಡನೇ ತ್ರಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಅವನು, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಾಹನವನ್ನು ಚಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟು, ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 258-269}} ತಪ್ಪಾದ ವಾಸದ ಮಹಡಿಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಡಿದು ಅಪರಿಚಿತನೋರ್ವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಈ ಕೊಲೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದಳು. ಕೊಲೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಗುಂಪು ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ಟಿಲಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|270-273}} ==ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ===ತನಿಖೆ=== 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರಂದು ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಪೋಲನ್ಸ್‌ಕಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮನೆವಾರ್ತೆಯವಳಾದ ವಿನಿಫ್ರೆಡ್‌ ಚಾಪ್‌ಮನ್ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಂದಾಗ, ಕೊಲೆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|5-6, 11-15}} ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು, ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆಯ ಪತ್ತೆದಾರರು, ಟೇಟ್‌ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಆರಕ್ಷಕ ಇಲಾಖೆಯ (ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌-LAPD) ಪತ್ತೆದಾರರಿಗೆ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಬರಹದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾದಕವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನಾಲಹರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಟೇಟ್‌ ತಂಡವು ಇದನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಗಳ ಇತರ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 243–44.</ref> ಟೇಟ್‌ ಶವಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ದೇಹಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಬಾಕಿಯಿತ್ತು. ಟೇಟ್‌ ವಾಹನಪಥದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವಿಕೆಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಸ್ಟೀವನ್‌ ಪೇರೆಂಟ್‌, ಅತಿಥಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ನ ಓರ್ವ ಪರಿಚಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ ಓರ್ವ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು ಅವನನ್ನು ರೂಡಿ ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ಆಲ್ಟೊಬೆಲ್ಲಿಯು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಆಚೆಯಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ಗೆ ವಹಿಸಿದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ಕೊಲೆಗಾರರು ಆಗಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಪೇರೆಂಟ್‌ ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ‌‌.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಯ ಓರ್ವ ಶಂಕಿತನಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌ ಆರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕೊಲೆ ನಡೆದ ರಾತ್ರಿಯಂದು ತಾನು ಏನನ್ನೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆತ ಸದರಿ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸುಳ್ಳು ಪತ್ತೆಕಾರಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಾಗಿಯಾದ ನಂತರ, 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 11ರಂದು ಅವನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38, 42-48}} ದಶಕಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ತಾನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಅವನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. (ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ "ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು" ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.)<ref name="charliemanson.com">[http://www.charliemanson.com/garretson-1999.htm ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿನಾಪ್ಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್‌‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818144009/http://www.charliemanson.com/garretson-1999.htm |date=2013-08-18 }} "ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಶರೋನ್‌‌ ಟೇಟ್‌," ''ದಿ E! '' ''ಟ್ರೂ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ''. CharlieManson.com. 2007ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದ ಸರಿಸುಮಾರು 19 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 10:30ರ ವೇಳೆಗೆ, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಅಪರಾಧದ ದೃಶ್ಯವು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಒಂದು ಮದುವೆಯಿಂದ ರೋಸ್‌ಮೆರಿಯು ಪಡೆದಿದ್ದ ಮಗನಾದ ಹಾಗೂ ಲೆನೊನ ಮಲಮಗನಾದ ಹದಿನೈದು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೂಥರ್ಸ್‌, ಒಂದು ಶಿಬಿರಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಿತಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಘಾಸಿಗೊಂಡ. ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಅವನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ. ಹಿರಿಯ ಸೋದರಿಯ ಸಂಗಾತಿಯಾದ ಜೋ ಡೋರ್ಗಾನ್‌‌, ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಸ್ಟ್ರೂಥರ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋದ ಮತ್ತು ಲೆನೊನ ಶರೀರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೋಸ್‌ಮೆರಿಯ ಶರೀರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|38}} 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರಂದು LAPD ತಂಡವು ಪತ್ರಿಕೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಟೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ನರಹತ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದನ್ನು ತಾನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|42-48}} ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 16ರಂದು, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿನಡೆಸಿದ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಚೇರಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಇತರ 25 ಮಂದಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು; ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌‌ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಮರಳರಾಶಿ ಸಾಗಿಸುವ ಹಗುರ-ಗಾಡಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ "ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಹನ ಕಳ್ಳತನದ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿನ ಶಂಕಿತರನ್ನಾಗಿ" ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಾದರೂ, ಬಂಧನದ ವಾರಂಟಿನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸದರಿ ಗುಂಪನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|56}} ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಯ ಪತ್ತೆದಾರರು ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಯ ಪತ್ತೆಯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ವಸ್ತುತಃ ಎಲ್ಲಾ ಸುಳಿವುಗಳೂ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಬರಹಗಳು ಹಾಗೂ "ಹಾಡುವ ತಂಡವಾಗಿರುವ ಬೀಟಲ್ಸ್‌‌ನ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗೀತಸಂಪುಟ"ದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|65}} ====ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿ==== ಟೇಟ್‌ ತಂಡದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ತಂಡವು, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಚೇರಿಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ನ ಗೆಳತಿಯಾದ ಕಿಟ್ಟಿ ಲ್ಯೂಟ್‌ಸಿಂಗರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಪತ್ತೆದಾರರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸಹ ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. "ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಮುದಾಯದ" ಸದಸ್ಯರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವಳು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77}} ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು; ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಮುದಾಯವು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಅದರ ಮೂಲವು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ಸದಸ್ಯರು ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಂಧ್ರಕ್ಕಾಗಿ-ತಳಕಾಣದ ಕಮರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ- ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|228–233}}<ref name="watkins21">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 21.</ref><ref name="watson2">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-002.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 2 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111162619/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-002.php |url-status=dead }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೋದ್ಯಾನ ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹೆದ್ದಾರಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆ ವಿಭಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ಯೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಚೇರಿಯ—[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ|ಒಕ್ಕೂಟ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಸಂಸ್ಥಾನ‌]], ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದವರ- ಒಂದು ಜಂಟಿ ಪಡೆಯು, ಮೈಯರ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಕರ್‌‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆರಡರ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು; ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕದ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮೃಚ್ಚಾಲಕವನ್ನು (ಅರ್ತ್‌ಮೂವರ್‌) ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಸುಟ್ಟನಂತರ, ಅದರ ಸುಳುಹುಗಳನ್ನು ಅರಿಯದೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಈ ಜಂಟಿಪಡೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|125-127}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 282–83.</ref><ref name="watkins22">ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 22</ref> ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳವುಮಾಡಿದ್ದ ಮರಳರಾಶಿಯ ಹಗುರ-ಗಾಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಹನಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಡಜನ್‌‌ ಜನರು ಅವರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೆದ್ದಾರಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ವಿಭಾಗದ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿಯು, ಬಾರ್ಕರ್‌‌‌ನ ಬಚ್ಚಲಮನೆಯ ತೊಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿನ ಕಪಾಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77, 125-127}} ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅವರೂ ಸಹ ಲ್ಯೂಟ್‌ಸಿಂಗರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು; ಸಮುದಾಯವು ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ತನ್ನ ಅಂಗರಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದ ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌ ತಂಡವೊಂದರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಪತ್ತೆದಾರರು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಕೊಲೆಗಳ<ref name="bugliosi" />{{Rp|84-90, 99-113}} ನಡುವಿನ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌‌ಳ ಓರ್ವ ಸಂಗಾತಿಯು ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ LAPD ತಂಡಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|99-113}} ಬಾರ್ಕರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಳ ಮೇಲೆ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಕೊಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರೋಪವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು; ಲ್ಯೂಟ್‌ಸಿಂಗರ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಕೊಲೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಅವಳು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಚೇರಿಯ ಪತ್ತೆದಾರರಿಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77}}<ref>ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಪಾಲ್‌‌ ವೈಟ್ಲೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಗುಯೆಂಥರ್‌ರವರು 1969ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 13ರಂದು ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಲ್ಯೂಟ್‌ಸಿಂಗರ್‌‌ ಮತ್ತು ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದುದರ ಕುರಿತಾದ ವರದಿ.</ref> ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಾನಬದ್ಧತಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಿಬಿಲ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು, ಅಟ್ಟಶಯ್ಯೆಯ ಸಹವರ್ತಿಗಳಾದ ರೋನೀ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಳು; ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಸಹವರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|91-96}} ====ದಸ್ತಗಿರಿ==== 1969ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 1ರಂದು, ಈ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದ LAPDಯು, ಟೇಟ್‌ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಕಸಾಬಿಯನ್‌ರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾರಂಟುಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು; ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಂಕಿತರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ; ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಮತ್ತು ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಪ್ರಕರಣದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|125-127, 155-161, 176-184}} ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು; LAPDಯಿಂದ ಬಂದ ಸೂಚನೆಯ ಅನುಸಾರ ಮೆಕ್‌ಕಿನ್ನೆ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಮೊಬಿಲ್‌‌, [[ಅಲಬಾಮ|ಅಲಬಾಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಂದಿದ್ದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|155-161}} ತನ್ನ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾರಂಟೊಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 2ರಂದು ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌‌ನ ಕನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಕಸಾಬಿಯನ್‌ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶರಣಾದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|155-161}} ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌‌ನಲ್ಲಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|15, 156, 273, and photographs between 340–41}} LAPDಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌ಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನ ಕೈಬೆರಳ ಗುರುತುಗಳಂಥ ಶಾರೀರಿಕ ಪುರಾವೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಪುರಾವೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಪೇರೆಂಟ್‌, ಸೆಬ್ರಿಂಗ್‌‌, ಮತ್ತು ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿ ಇವರುಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಬಳಸಿದ್ದ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ.22-ಒಳವ್ಯಾಸದ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ "ಬಂಟ್‌ಲೈನ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌‌" ರಿವಾಲ್ವರ್‌‌‌ 1969ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 1ರಂದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು; ಟೇಟ್‌ ನಿವಾಸದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಟೀವನ್‌ ವೇಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಹತ್ತು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗ ಇದನ್ನು ಆರಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|66}} ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗೆ<ref name="bugliosi" />{{Rp|160,193}} ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ-ಸಂಬಂಧಿ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ವೇಸ್‌ನ ತಂದೆಯು ಹಲವಾರು ಫೋನ್‌ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ; ಇದು ಬಂದೂಕನ್ನು ಅದರ ಪುರಾವೆ ಕಡತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಲು LAPDಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕೊಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ತನ್ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|198-199}} ಅದೇ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ABC ದೂರದರ್ಶನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರು, ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಾರರಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|197-198}} ಟೇಟ್‌ ನಿವಾಸದಿಂದ ತೆರಳುವಾಗ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಚಾಕುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ LAPD ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಶೋಧಕಾರ್ಯವು ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಅವು ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|198, 273}} ಟೇಟ್‌ ಗೃಹದ ವಾಸದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕುರ್ಚಿಯೊಂದರ ಮೆತ್ತೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಒಂದು ಚಾಕುವು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಳದಾಗಿತ್ತು; ದಾಳಿಯು ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಚಾಕುವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|17, 180, 262}}<ref>ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ 1977, 141.</ref> ===ವಿಚಾರಣೆ=== 1970ರ ಜೂನ್‌‌ 15ರಂದು ವಿಚಾರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|297-300}} ಕಸಾಬಿಯನ್ ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಏಳು ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಳಸಂಚಿನ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|185-188}} ಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರದಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಅಪರಾಧಗಳು ನಡೆದ ರಾತ್ರಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|214-219, 250-253, 330-332}} ಮೂಲತಃ, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕುದುರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಅನುಸಾರ ಅವಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವಂತೆ ತಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷವು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೋಷಾರೋಪಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ಮಹಾಮಂಡಲಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಅವಳಿಗೆ ಕರಾರು ಹಾಕಿತ್ತು; ಆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸದರಿ ವ್ಯವಹಾರವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|169, 173-184, 188, 292}} ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಕೇವಲ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಳಸಂಚಿನ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲತಃ, ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ವಿಲಿಯಂ ಕೀನ್‌ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಒಂದು ವಂಚನೆಯ ಆದೇಶದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ಮತ್ತು "ತೀರಾ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ" ಹಾಗೂ "ಅಸಂಬದ್ಧವಾದ" ವಿಚಾರಣಾ-ಪೂರ್ವ ಅರ್ಜಿಗಳ ನಿವೇದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ನಡತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ವಿಚಾರಣೆಯು ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|200-202, 265}} ಕೀನ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪೂರ್ವಗ್ರಹದ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೀನ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ H. ಓಲ್ಡರ್‌‌ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಆಗಮಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|290}} ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮೊದಲ ದಿನವಾದ ಜುಲೈ 24ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು, ತನ್ನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ X ಗುರುತನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನು ಈ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, "ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನನ್ನು ಅಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಅನರ್ಹ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|310}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 388.</ref> ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತೊಂದು ದಿನದೊಳಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆ ಗುರುತನ್ನು ನಕಲುಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|316}} (ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ X ಗುರುತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ವಸ್ತಿಕದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ "ನೋಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು" ಎಂಬ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.) "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌"ನ ಪ್ರಚೋದಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷವು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಿತು.<ref>[http://www.2violent.com/closing_argument27.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212062511/http://www.2violent.com/closing_argument27.html |date=2010-12-12 }} ಬಹು-ಪುಟದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ 29ನೇ ಪುಟ, 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com.</ref> ಅಪರಾಧ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ''ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌‌'' ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾದ -''ಹಂದಿ'', ''ಉದಯ'', ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌'' - ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಊಹೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು; ಅಂದರೆ, ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌ನ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಕರಿಯರು ಎಸಗುವ ಕೊಲೆಗಳು, ಬಲಿಪಶುಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ "ಹಂದಿಗಳು" ಎಂದು ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಆ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|244-247, 450-457}} "ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌ಗೆ ಈಗ ಕಾಲಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಹೇಳಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಹೇಳಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ, ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಓರ್ವ ಕರಿಯನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ರೋಸ್‌ಮೆರಿ ಲೇಬಿಯಾಂಕಾಳ ಹಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಎಸೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಎಂಬುದೇ ಆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}} ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, "ಓರ್ವ ಕರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಅವನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದ; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಜನರ ಸಾವಿನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪೊಂದರ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನರು, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದು ಅವನ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="wallet">[http://www.2violent.com/closing_argument20.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609181850/http://www.2violent.com/closing_argument20.html |date=2011-06-09 }} ಬಹು-ಪುಟದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ 22–23ನೇ ಪುಟಗಳು, 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com.</ref> ಅವನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ, ಕರಿಯರು ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರವೊಂದರ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ರಾಂತಿಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಹಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|176-184, 190-191, 258-269, 369-377}} ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಮನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ವಾಹನವನ್ನು ಚಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕರಿಯರಿಗೆ ತೋರಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದ.<ref name="wallet" /> ====ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು==== ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪಡಸಾಲೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಾ ಕಾಲಕಳೆದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡದ ಆವರಣದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಆಚೆಯಿರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಕೋರ್ಟಿನ ಹಾಜರಿ ಕರೆಯು ಅವರನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇತರರು ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|309}} ಪಾದಚಾರಿ ಹಾದಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಲು ಆ ಗುಂಪು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ "ಕಟ್ಟಾ" ಸದಸ್ಯನೂ ಒರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಬೇಟೆಯ ಚಾಕುವನ್ನು ಧರಿಸಿದ; ಸಾಧಾರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿದ್ದ X ಗುರುತಿನಿಂದಾಗಿಯೂ ಸಹ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಸಹ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|339}} ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕ್ಷಿ ಒದಗಿಸದಂತೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾದ ಪಾಲ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಜುವಾನ್‌ ಫ್ಲಿನ್‌ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು;<ref name="bugliosi" />{{Rp|280, 332-335}} ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ನ ವ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಭೀಕರವಾಗಿ ಸುಡುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|280}} ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ ರುಥ್‌‌ ಆನ್‌‌ ಮೂರ್‌ಹೌಸ್ ಎಂಬುವವಳಿಗೆ ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕದ್ದುಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯದ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯಳಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಹಾಯ್ಟ್, [[ಹವಾಯಿ]]ಗೆ ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಮೂರ್‌ಹೌಸ್‌ಳ ಜತೆಗೂಡಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದಳು. ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಹಲವಾರು ಡೋಸುಗಳಷ್ಟು LSDಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಒಂದು ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್‌ನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರ್‌ಹೌಸ್‌ ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದಳು. ಹೊನಲುಲುವಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಾದಕವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರದ ಒಂದು ಅರೆ-ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡು ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಹಾಯ್ಟ್‌ಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ಓರ್ವ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಹಾಯ್ಟ್‌‌ ಓರ್ವ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳನ್ನು ಮೌನವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ, ಅವಳ ಮೌನಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|348-350, 361}} ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 4ರಂದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮುಂಜಾಗರೂಕತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಯ ಮುಂದೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ; "ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಎಂದು ನಿಕ್ಸನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ" ಎಂಬ ತಲೆಬರಹವು ಆ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕವಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ವೈಭವೀಕರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್|ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸನ್‌‌]] ತೆಗಳಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಓಲ್ಡರ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಸತ್ಯವಚನ ಶಪಥಕ್ಕೀಡಾದ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳು, ಸದರಿ ತಲೆಬರಹವು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಎದ್ದುನಿಂತ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ, ನಿಕ್ಸನ್‌‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|323-238}} ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 5ರಂದು, ಪ್ರತಿವಾದದ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಪಾಟಿಸವಾಲು ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಓರ್ವ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಆ ಕುರಿತು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿವಾದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿನಿಂದ ಹಾರಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಣಗಾಡಿ ಅವನನ್ನು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಣಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಮಣಮಣಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|369-377}} ಈ ಘಟನೆಯಾದ ನಂತರ, ಓಲ್ಡರ್‌‌ ತನ್ನ ನಿಲುವಂಗಿಗಳ ಒಳಗೆ ಒಂದು ರಿವಾಲ್ವರ್‌ನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|369-377}} ====ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಪ್ರತಿವಾದ==== ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು, ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಂತರ, ಪ್ರಮಾಣಕ ಬರಖಾಸ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕರೆಯದೆಯೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿವಾದದ ಪಕ್ಷವು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ ಕೂಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌, ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌‌ ಹೌಟನ್‌ ಮೊದಲಾದವರು, ಸಾಕ್ಷಿ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|382-388}} ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯ ವಿಚಾರಣಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ವಕೀಲರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರರು ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಒದಗಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|382-388}} ತಮ್ಮ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿವಾದಿ ವಕೀಲರು ಇದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು; ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ಳ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಹ್ಯೂಸ್‌ ಭಾವಾವೇಶದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಓರ್ವ ಕಕ್ಷಿದಾರನನ್ನು ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ನೂಕಲು" ತಾನು ಅವಕಾಶಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದು ಅಭಿಯೋಜಕನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|382-388}} 1987ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸದರಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಸಮಗ್ರ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಲೀಯು ರೂಪಿಸಿದ್ದ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref>''ಬಯಾಗ್ರಫಿ'' — "ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌." A&amp;E ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌</ref> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ. ತನ್ನ ಸಹ-ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ''ಜನರು v. ಅರಾಂಡಾ'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಅವನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಆಗದ ಹಾಗೆ, ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|134}} ಒಂದು ಗಂಟೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಪೈಕಿ, "ಸ್ಥಾಪಿತ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಯುವಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಆತ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಏಕೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತೀರಿ? ನಾನು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, 'ಒಂದು ಚಾಕುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೋ, ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸು, ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡು' ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನೆಂದಾದರೂ ಹೇಳಿದ್ದು ನನಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನುಡಿದ.<ref name="bugliosi" /><ref name="bugliosi" />{{Rp|388-392}} ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಧಾನಭಾಗವು ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ವಾದಗಳು ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಂತೆ, ವಾರಾಂತ್ಯ ಪ್ರವಾಸವೊಂದರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಹ್ಯೂಸ್‌ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|393-398}} ಹ್ಯೂಸ್‌ನ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲೆಂದು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ವೆಲ್‌‌ ಕೀತ್‌ ಎಂಬಾತ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಹಲವು ಸಂಪುಟಗಳುಳ್ಳ ವಿಚಾರಣೆ ಪ್ರತಿಲಿಪಿಗಳನ್ನು ತಾನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೀತ್‌‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು, ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ವಿಳಂಬಿತ ಅವಧಿಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|393-398}} ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಕ್ತಾಯದ ವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಅಡೆತಡೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹತೆಯ ಹಂತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಓಲ್ಡರ್‌ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಕುರಿತು ಓಲ್ಡರ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಗುಟ್ಟಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|399-407}} ====ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯ ಹಂತ==== 1971ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ತಲಾ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂಬ ತೀರ್ಪುಗಳು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|411-419}} ವಿಚಾರಣೆಯ ದಂಡನೆಯ ಹಂತದೊಳಗೆ ತೀರಾ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗದೆ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಏನನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳು ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೂ ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|455}} ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಗೆ ಈಗ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಕೊಲೆಯ "ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯ" ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿ ಸದರಿ ಕೊಲೆಗಳು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌, ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಬ್ಬಿ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ಗೆ ಜೈಲುಶಿಕ್ಷೆಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಹೋಲುವ ಮೂಲಕ, ಅವನ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಹೊರಸೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈ ಹತ್ಯೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾದಂತೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಂಡಾ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಲಾಗಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|424-433}} ತಾನು ಈ ಹಿಂದೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ "ರಾಜಕೀಯ ಹಂದಿಮರಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಾನು ಬರೆದಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಅಸಮರ್ಥಳಾಗಿದ್ದುದು ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರದ ದುರ್ಬಲ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|424-433, 450-457}} ದಂಡನೆಯ ಹಂತದ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬೋಳಿಸಿಕೊಂಡ, ಒಂದು ಕವಲುಗೋಲಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಒಪ್ಪವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ; ಈ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ನಾನೊಂದು ಭೂತ, ಭೂತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಬೋಳು ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|439}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಅನುಕರಣೆಯು ಮಾತ್ರವೇ ಅವನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಡವಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಫಿರ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷವು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ವು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನವಿಯನ್ನು ತೂಗಿನೋಡಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳು ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ಬೋಳಿಸದೆ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|439, 455}} "ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯ" ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. 1971ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 29ರಂದು, ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕೂ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಯು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಮರಣದಂಡನೆಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|450-457}} 1971ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 19ರಂದು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಓಲ್ಡರ್‌‌ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಮಂದಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|458-459}} ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ತೀರ್ಪುಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನದಂದು, ಮಿಂಚಿನ ಸುದ್ದಿಯೊಂದು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಂದಿತು; ತೀರಾ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿರುವ ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಹ್ಯೂಸ್‌ ಶರೀರವು ವೆಂಚುರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಎರಡು ದುಂಡಾದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಆ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|457}} ಎಂದಿಗೂ ಸಾಬೀತಾಗದಿದ್ದರೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯ ಅನುಸಾರ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಹ್ಯೂಸ್‌ ಕೊಲೆಯು ನಡೆಯಿತು; ಅವನು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಎದ್ದುನಿಂತಿದ್ದು, ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವನ ಕೊಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|387, 394, 481}} ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ<ref name="bugliosi" />{{Rp|393-394, 481}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 436–38.</ref> ಅವನು ನಾಶವಾಗಿದ್ದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತಾದರೂ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯನಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌ ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಹ್ಯೂಸ್‌ “ಪ್ರತೀಕಾರ ಕೊಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ.”<ref name="bugliosi" />{{Rp|481-482, 625}} ==ಪರಿಣಾಮಗಳು== ತನ್ನ ಬಂಧನಕ್ಕೆ<ref name="watson16">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-016.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 16 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2013-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130818081550/http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-016.php |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಊರಾದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|204-210, 356-361}}<ref name="watson18">{{Cite web |url=http://www.aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-018.php |title=ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಅಧ್ಯಾಯ 18 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100920051431/http://aboundinglove.org/sensational/wydfm/wydfm-018.php |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತೆನೆಲೆಸಿದ್ದ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಡಾವಳಿಗಳು, ಅವನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಒಳಪಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. 1971ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ, ಅವನೂ ಸಹ ಏಳು ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಒಳಸಂಚಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ. ಇತರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಒಂದು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರತಿವಾದವನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಸಾದರಪಡಿಸಿದ್ದ; ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ನ ಹುಚ್ಚುತನದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿಯೋಜಕ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಯಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನ ಸಹ-ಪಿತೂರಿಗಾರರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ಗೂ ಸಹ ಮರಣ ದಂಡನೆಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|463-468}} 1972ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಐದೂ ಸಹಭಾಗಿಗಳ ಮರಣ ದಂಡನೆಗಳು, ''ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ v. ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌‌'' 493 ಪುಟ 2ನೇ 880, 6 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 3ನೇ 628 (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 1972) ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಇದರ ಅನುಸಾರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು‌.<ref name="bugliosi" />{{Rp|488-491}} ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಷಣಕಲೆ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ಪಿ ಭಾಷಣಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.{{Who|date=August 2010}} ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತ ಆರ್ಯನ್‌ ಸೋದರಿಕೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನಾದರೂ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲನಾಗಿರುವ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಮಣಿಯಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವುದು ಅವನ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |first=Edward |last=George |coauthor=Dary Matera |url=https://books.google.com/?id=5t7eXdmx8c8C |title=Taming the Beast: Charles Manson's Life Behind Bars |publisher=Macmillan |year=1999 |pages=42–45 |isbn=9780312209704}}</ref> ಅವನ ಟೇಟ್‌/ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯಗಳ ನಂತರ 1971ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾರಿ ಹಿನ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌ "ಷಾರ್ಟಿ" ಷಿಯಾರ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವನಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಷಿಯಾ ಓರ್ವ ಸಾಹಸ-ಪ್ರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಗೋಪಾಲಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ; 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 16ರಂದು ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯ ದಾಳಿಯಾದ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅವನು ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಾಳಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಷಿಯಾ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶಂಕಿಸಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್, ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಓಡಿಸುವಂತೆ ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಷಿಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ. ಬಿಳಿಯ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಷಿಯಾ, ಓರ್ವ ಕರಿಯ ಜನಾಂಗದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಒಂದು "ಪಾಪ" ಎಂಬಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಪರಿಗಣಿಬಹುದಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಟೇಟ್‌/ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಹತ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಷಿಯಾಗೆ ವಿಷಯಗಳು ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|99-113}}<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 271–2.</ref> ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಡೇವಿಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್‌‌ "ಕ್ಲೆಮ್‌‌" ಗ್ರೋಗನ್‌‌ ಸಹ ಷಿಯಾನ ಕೊಲೆಯ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|99-113, 463-468}}<ref>[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansonparole.html ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌'ನ 1992ರ ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020804023947/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/mansonparole.html |date=2002-08-04 }} ಮಿಸ್ಸೌರಿ-ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾ. 2007ರ ಮೇ 24ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಟೇಟ್‌/ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಸಲಾದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ ವಿಚಾರಣೆಯ ತೀರ್ಮಾನವು ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಓರ್ವ ವರದಿಗಾರನು, ಮರುಮದುವೆಯಾಗಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ತಾಯಿಯ ಸುಳಿವುಹಿಡಿದು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದ. ಹಿಂದಿನ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್‌‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌ ಒಂದಷ್ಟು ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, "ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಅವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಮುದ್ದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref name="mom" /> ===ನೋಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು=== [[File:FolsomStatePrison.jpg|thumb|ಫಾಲ್ಸಾಮ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ಸೆರೆಮನೆಯು ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.]] 1975ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 5ರಂದು, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ ಫೋರ್ಡ್‌ ಕೊಲೆಗೆ ಸ್ಕ್ವೀಕಿ ಫ್ರೋಮ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸಮುದಾಯವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|502-511}} ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನಡೆಯಿತು; ಫಾಲ್ಸಾಮ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊಗೆ ಸ್ಕ್ವೀಕಿ ಫ್ರೋಮ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌ ತೆರಳಿದಾಗ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ನಡೆಯಿತು. ಫ್ರೋಮ್‌‌, ಗುಡ್‌, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಒಬ್ಬಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಸದ ಮಹಡಿಯ ಶೋಧವೊಂದನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಪುರಾವೆಯೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿತು; ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಅವಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಸಂಚುಹೂಡಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಸಂಸ್ಥಾನ‌ದ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಲಕ ಕೊಲೆಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ್ದರ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. (ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಹಾಗೂ US ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಅವರ ಪರಿಸರೀಯ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪಕ್ಕೆ ಅವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು.)<ref name="bugliosi" />{{Rp|502-511}} ಫ್ರೋಮ್‌‌ಗೆ 15 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು; ತನ್ಮೂಲಕ ಅವಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 18, ಅಧ್ಯಾಯ 84 (1965)<ref>[http://www4.law.cornell.edu/uscode/html/uscode18/usc_sec_18_00001751----000-.html 18 U.S.C. § 1751]</ref> ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಳು; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವು, ಇದರ ಅನುಸಾರ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. 1977ರಲ್ಲಿ, ಷಾರ್ಟಿ ಷಿಯಾನ ಅವಶೇಷಗಳ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ತಾಣವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಸುಳುಹುಗಳು ಸಮುದಾಯದವರ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಷಿಯಾನ ದೇಹದ ಅಂಗಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಹೂತಿಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅವನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿಯೋಜಕನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಸ್ಟೀವ್‌‌ ಗ್ರೋಗನ್‌‌, ಷಿಯಾನ ಕಳೇಬರವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ; ಶರೀರವನ್ನು ದಫನುಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ತಾಣವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಅವನು ಬರೆದ. ಈ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಅವನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌-ಆದೇಶಿಸಿದ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರ ಪೈಕಿ, 1985ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೋಗನ್‌‌ ಮೊದಲನೆಯವ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ- ಮತ್ತು, {{As of|2009|lc=on}}, ಪೆರೋಲು ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|509}} 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮೂರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಶನವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1981ರ ಜೂನ್‌‌ 13ರಂದು ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು; NBC ವಾಹಿನಿಯ ''ದಿ ಟುಮಾರೊ ಷೋ'' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಟಾಮ್‌ ಸ್ನೈಡರ್‌‌ ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ. ಎರಡನೇ ಸಂದರ್ಶನವು ಸ್ಯಾನ್‌ ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1986ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 7ರಂದು ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು; ''CBS ನ್ಯೂಸ್‌ ನೈಟ್‌ವಾಚ್‌'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಚಾರ್ಲೀ ರೋಸ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದ. "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂದರ್ಶನ"ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಯ ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇದು 1987ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>‌ಜೊಯಂಟ್, ಕರೋಲ್‌‌. ‌‌[http://www.nathanslunch.com/diary_aprilmay_2005.htm ''ಡೈರಿ ಆಫ್‌ ಎ ಮ್ಯಾಡ್‌ ಸಲೂನ್‌ ಓನರ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714155203/http://www.nathanslunch.com/diary_aprilmay_2005.htm |date=2011-07-14 }}. ಏಪ್ರಿಲ್‌‌–ಮೇ 2005.</ref> ಕೊನೆಯ ಸಂದರ್ಶನವು, 1988ರಲ್ಲಿ ಜೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವೆರಾ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆಯಿತು; ಸೈತಾನಾರಾಧನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಆ ಪತ್ರಕರ್ತನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ, ಪರಮಾವಧಿ-ಕಾಲದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref>''ರಿವೆರಾ'ಸ್‌ 'ಡೆವಿಲ್‌ ವರ್ಷಿಪ್‌' ವಾಸ್‌ TV ಅಟ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ವರ್ಸ್ಟ್‌''. ಟಾಮ್‌ ಶೇಲ್ಸ್‌ಮಾಡಿರುವ ಅವಲೋಕನ. ‌ಸ್ಯಾನ್‌ ಜೋಸ್‌ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ನ್ಯೂಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 31, 1988.</ref> ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಸ್ನೈಡರ್‌‌ ಸಂದರ್ಶನದವರೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಸ್ತಿಕವಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನ ವಿಚಾರಣೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ X ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ಅವನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>{{cite news |title=Hearts and Souls Dissected, in 12 Minutes or Less |url=https://www.nytimes.com/2007/07/31/arts/television/31tomo.html |work=[[New York Times]] |date=July 31, 2007 |accessdate=October 31, 2009 |quote=Appraisal of Tom Snyder, upon his death. Includes photograph of Manson with swastika on forehead during 1981 interview. | first=Dave | last=Itzkoff}}</ref> ವ್ಯಾಕವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೆಡಿಕಲ್‌‌ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1984ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 25ರಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಾದವು; ಓರ್ವ ಸಹವರ್ತಿ ನಿವಾಸಿಯು ಅವನ ಮೇಲೆ ಪೈಂಟ್‌ ತೆಳುಕಾರಕವನ್ನು ಸುರಿದು ಅವನಿಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಜಾನ್‌ ಹೋಲ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೋರ್ವ ಸೆರೆಯಾಳು ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಮಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಿದ್ದ. ತನ್ನ ಶರೀರದ 20 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಎರಡನೇ- ಮತ್ತು ಮೂರನೇ- ಹಂತದ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಗೆ ಈಡಾದರೂ ಸಹ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ತನ್ನ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|497}} ಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ರೋಮ್‌,‌ 1987ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಡರ್‌ಸನ್‌‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೆರೆಮನೆ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ವೃಷಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅವಳು, ಅವನನ್ನು ತಲುಪಲೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|502-511}} 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 14ರಂದು ಕಾರ್ಸ್‌ವೆಲ್‌‌ನ ಫೆಡರಲ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ನಿಂದ ಅವಳು ಪೆರೋಲಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಳು.<ref name="abc">{{cite news |title= Would-Be Assassin 'Squeaky' Fromme Released from Prison |url=http://abcnews.go.com/Politics/MansonMurders/story?id=8327414&page=1|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] |date=August 14, 2009 |accessdate=August 14, 2009}}</ref> ===ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು=== ಒಂದು-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌-ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಶೇರ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ ಅಭಿಯೋಜಕನಾದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1994ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅನುಸಾರ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಂಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಳು ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಒಂದು ಕಟ್ಟುಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು; ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅನಿಲ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ ಅದನ್ನು ನುಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|502-511}} ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯ-ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಶೇರ್‌‌ಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಅನ್ವಯ ಮೂರು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಲಿಂಡಾ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|424-433}} ''ಹಾರ್ಡ್‌ ಕಾಪಿ'' ಎಂಬ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ 1997ರ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಶಾರೀರಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಒಡ್ಡಿದ್ದ ಒಂದು ಬೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾನು ಸಾಕ್ಷ್ಯನುಡಿಯಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಶೇರ್‌‌ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XR-EqsE8lHc ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಷೇರ್‌‌ ವಿತ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ, ''ಹಾರ್ಡ್‌ ಕಾಪಿ'', 1997] youtube.com. 2007ರ ಮೇ 30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1971ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪದ ಚಿಲ್ಲರೆ-ಅಂಗಡಿ ದರೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಶೇರ್‌‌ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಲೆಂದು ನೆರವು ನೀಡಲು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಈ ದರೋಡೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು‌‌.<ref name="bugliosi" />{{Rp|463-468}} 1996ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ-ದಿನದ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟಿಮ್ಸನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌ ನೆರವು ನೀಡಿದಳು. ಕೊಲೆಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ 15-ವರ್ಷಗಳ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪೈಕಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರ, 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಳು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|502-511}}<ref>[https://archive.is/20120919051805/www.wired.com/culture/lifestyle/news/1997/04/3182 ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'ಸ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಅಫೇರ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌'']. wired.com, ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 16, 1997. 2007ರ ಮೇ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ATWA.com ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. 1998–99ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ಬಿ ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಗ್ಯಾರಿ ಹಿನ್ಮನ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ತನಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಆದೇಶಿಸಿದ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ.<ref name="seconds" /> ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಹಿನ್ಮನ್‌‌ನ್ನು ಒಂದು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ''ಔವಿ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದೊಂದಿಗೆ 1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಬ್ಯೂಸೊಲೈಲ್‌ ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, "ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನಾನು ಓದಿದಾಗ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಗುಂಪನ್ನು ಬಂಧಿಸುವವರೆಗೂ, ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೂ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದರ ಒಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆಯು ನನಗಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತರಂಗಗಳು ಎದ್ದಿದ್ದವು..." ಎಂದು ನುಡಿದ. ''ಔವಿ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಯಾರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ನನಗದು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮನದಟ್ಟಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="oui" /> 1999ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ''E!'' ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸಿಯೆಲೊ ಡ್ರೈವ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕಿರಿಯ ಗೃಹಪಾಲಕನಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್ ಎಂಬಾತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಸದರಿ ಸ್ವತ್ತಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿಥಿಗೃಹದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ತಾಣದಿಂದ ಟೇಟ್‌ ಕೊಲೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಾನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಸುಳ್ಳು ಪತ್ತೆಕಾರಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅನಧಿಕೃತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೊಂದುವಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಓರ್ವ ಶಂಕಿತ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅದು ಅವನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತ್ತು.<ref>[http://www.charliemanson.com/documents/garretson-polygraph.htm ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ ಪಾಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ಎಕ್ಸಾಮ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818144751/http://www.charliemanson.com/documents/garretson-polygraph.htm |date=2013-08-18 }} CharlieManson.com. 2007ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸದರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ LAPD ಅಧಿಕಾರಿಯು, ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ "ನಿಷ್ಕಳಂಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನಾದರೂ, ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು "ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|28–38}} ಸದರಿ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಾನೇಕೆ ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ಯಾರೆಸ್ಟನ್‌‌ ವಿವರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="charliemanson.com" /> ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮಿದುಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="deniedrelease">[http://www.cnn.com/2008/CRIME/07/15/release.denied/index.html "ಏಲಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಫಾಲೋಯರ್‌ ಡಿನೈಡ್‌ ರಿಲೀಸ್‌ ಫ್ರಂ ಪ್ರಿಸನ್‌"] ''CNN'', ಜುಲೈ 15, 2008.</ref> ಅವಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು 2008ರ<ref name="deniedrelease" /> ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2ರಂದು ಅವಳಿಗೆ ಪೆರೋಲನ್ನು 18ನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಬಾರಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://abcnews.go.com/US/story?id=8462901 |title=Dying Manson Murderer Denied Release |first=Sarah |last=Netter |coauthors=Lindsay Goldwert |publisher=ABC News |date=September 2, 2009 |accessdate=September 3, 2009}}</ref> 22 ದಿನಗಳ ನಂತರ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 24ರಂದು, ಚೌಚಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಳು.<ref name="NYT_obit">{{cite news |title=Susan Atkins, Manson Follower, Dies at 61 |work=[[New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2009/09/26/us/26atkins.html |date=September 26, 2009 |last=Fox |first=Margalit |accessdate=September 26, 2009}}</ref><ref>{{cite news |first=Andrew |last=Blankstein |title=Manson follower Susan Atkins dies at 61 |work=[[Los Angeles Times]] |date=September 25, 2009 |accessed=2009-09-25 |url=http://www.latimes.com/news/obituaries/la-mew-atkins26-2009sep26,0,5728221.story }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು=== 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 5ರಂದು, ''ದಿ ಮೈಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು MSNBC ವಾಹಿನಿಯು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು; ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ 1987ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. "ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ, ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ, ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಬಗ್ಗದ" ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಈ ತುಣುಕು "ತೀರಾ ನಂಬಲಾಗದ" ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತೋ ''ದಿ ಟುಡೆ ಷೋ'' ಎಂಬ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಳು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮೂಲತಃ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌, [http://www.msnbc.msn.com/id/20623572/ ''MSNBC ಲೈವ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111190639/http://www.msnbc.msn.com/id/20623572/ |date=2007-11-11 }}. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2007. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಡಿಸ್ಕವರಿ ವಾಹಿನಿ‌‌ಯ ''ಮೋಸ್ಟ್‌ ಇವಿಲ್‌‌'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ 2008ರ ಜನವರಿಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಹಾಯ್ಟ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ತಾನು ರುಥ್‌‌ ಆನ್‌‌ ಮೂರ್‌ಹೌಸ್‌‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹವಾಯಿಗೆ ತೆರಳಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ದೋಷಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ, ತಾನು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದುದಾಗಿ ಹಾಯ್ಟ್‌ ತಿಳಿಸಿದಳು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಅವಳು, 'ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಜನರೆಲ್ಲ ಸಾಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಲೆಗಳು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು' ಎಂಬಂಥ ಬೆದರಿಕೆಯ ಕರೆಗಳು ತನಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ನುಡಿದಳು.<ref name="Charles Manson Murders">{{cite episode |title=Charles Manson Murders |url=http://investigation.discovery.com/tv/most-evil/ep-guide/most-evil-ep-guide.html |series=Most Evil |serieslink=Most Evil |network=Discovery Channel |airdate=2008-01-31 |season=3 |number=1}}</ref><ref name="Charles Manson Murders"/> 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನದ ತನಿಖೆಗಾರರು ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಕರ್‌‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಶೋಧವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಸಮುದಾಯವು ಬಾರ್ಕರ್ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯೊಳಗೆ ಬಂದ ಬಿಟ್ಟಿಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಕೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬಂಥ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ತನಿಖೆಗಾರರು, "ರಹಸ್ಯವಾದ ಸಮಾಧಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಎರಡು ತಾಣಗಳು... ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ತನಿಖೆಗೆ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಣವನ್ನು" ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080319084417/http://www.iht.com/articles/ap/2008/03/15/america/CSI-Manson-Ranch.php "AP ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲುಸಿವ್‌: ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌’ಸ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌, ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್‌ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಪಾಸಿಬಲ್‌ ನ್ಯೂ ಗ್ರೇವ್‌ ಸೈಟ್ಸ್‌."] ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, ''ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದು. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಗೆಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ಅವರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರಾದರೂ, ಶೋಧದ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಇನ್ಯೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾಧಿಕಾರಿಯು, ಯಾವುದೇ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು CNN ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.cnn.com/2008/CRIME/03/28/manson.ranch/index.html ''ಮೋರ್‌ ಟೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಬರೀಡ್‌ ಬಾಡೀಸ್‌'' ]. CNN.com. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳ 9ರಂದು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಾಧನಕ್ಕೆ<ref>[https://secure.passport.mnginteractive.com/mngi/servletDispatch/ErightsPassportServlet.dyn?url=http://www.mercurynews.com/breakingnews/ci_9054839?nclick_check=1&amp;forced=true ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಗೆಯುವುದರ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ತಳೆಯಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727135901/https://secure.passport.mnginteractive.com/mngi/servletDispatch/ErightsPassportServlet.dyn?url=http%3A%2F%2Fwww.mercurynews.com%2Fbreakingnews%2Fci_9054839%3Fnclick_check%3D1&forced=true |date=2011-07-27 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌ ವರದಿ, mercurynews.com. 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅದ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಳಂಬದ ನಂತರ, ಸದರಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳ 20ರಂದು "ಪರಿಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಉತ್ಖನನ"ವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾಧಿಕಾರಿಯು ಘೋಷಿಸಿದ.<ref>[http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/09/manson.ranch/ ಅಥಾರಿಟೀಸ್‌ ಟು ಡಿಗ್‌ ಅಟ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ರ್ಯಾಂಚ್‌] cnn.com. 2008ರ ಮೇ 9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಿ, ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದ ನಂತರ ತಾನಿದ್ದ ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಭೂಮಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ "ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>[http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/08/bts.rowlands.manson/index.html#cnnSTCOther1 ''ಲೆಟರ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌.'' ] CNN.com. 2008ರ ಮೇ 9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.aboundinglove.org/mv/2008/mv-005.php ''ಮಂಥ್ಲೀ ವ್ಯೂ -- ಮೇ 2008''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714161412/http://www.aboundinglove.org/mv/2008/mv-005.php |date=2014-07-14 }} Aboundinglove.org. 2008ರ ಮೇ 9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳ 21ರಂದು, ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕೆಲಸದ ನಂತರ, ಶಾಂತಿಪಾಲನಾಧಿಕಾರಿಯು ಶೋಧಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿದ; ನಾಲ್ಕು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಮಾಧಿತಾಣಗಳನ್ನು ಅಗೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಇದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080529024704/http://www.iht.com/articles/ap/2008/05/24/america/NA-GEN-US-Manson-Ranch.php ''ಫೋರ್‌ ಹೋಲ್ಸ್‌ ಡಗ್‌, ನೋ ಬಾಡೀಸ್‌ ಫೌಂಡ್‌...''] iht.com. 2008ರ ಮೇ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://edition.cnn.com/2008/CRIME/05/21/manson.ranch/ ''ಡಿಗ್‌ ಟರ್ನ್ಸ್‌ ಅಪ್‌ ನೋ ಬಾಡೀಸ್‌ ಅಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌ ಸೈಟ್‌'' ] CNN.com, ಮೇ 21, 2008. 2008ರ ಮೇ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[File:Charlesmanson2009mug1.jpg|thumb|200px|right|74ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ (ಮಾರ್ಚ್‌ 2009)]] ಒಂದು ತಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಕೇಶರೇಖೆ, ನರೆಗೂದಲಿನ ಕಂದು ಗಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಹಾಗೂ ಅವನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಈಗಲೂ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಸ್ವಸ್ತಿಕದ ಹಚ್ಚೆ ಇವುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ, 74-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದಂಡನಾಧಿಕಾರಿಗಳು 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |title= New prison photo of Charles Manson released |publisher=[[CNN]] |date=March 20, 2009 |url=http://www.cnn.com/2009/CRIME/03/19/california.manson.photo/index.html |accessdate=July 21, 2009}}</ref> 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಾಹಿನಿಯು, ಸಮುದಾಯದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರರೂಪಕವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿತು; ಹತ್ಯೆಗಳ 40ನೇ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದು ಬಿತ್ತರವಾಯಿತು.<ref name="history">{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE56R0GV20090728 |title=Manson Family member interviewed for special |publisher=[[Reuters]] |date=July 28, 2009 |accessdate=October 27, 2009}}</ref> ಲಿಂಡಾ ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಸವಿವರವಾದ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ''ಎ ಕನ್‌ಕರೆಂಟ್‌ ಅಫೇರ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಸುದ್ದಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ 1989ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಲಿಂಡಾ ಕಸಾಬಿಯನ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.<ref name="history" /> ಹಿಸ್ಟರಿ ವಾಹಿನಿಯ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಶೇರ್‌‌, ಮತ್ತು ಶರೋನ್‌‌ಳ ಸೋದರಿಯಾದ ಡೆಬ್ರಾ ಟೇಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.history.com/genericContent.do?id=71946 |title=Manson, About the Show |publisher=[[History Channel]] |accessdate=October 27, 2009}}</ref> ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳ ನಲವತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ''ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು 2009ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸ"ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರು, ಕಾನೂನು-ಜಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇತರರು, ಬಂಧನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕುಖ್ಯಾತನಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಓರ್ವ ಕೆಲಸಗಾರನಾದ ಜುವಾನ್‌ ಫ್ಲಿನ್ ಎಂಬಾತ, ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಹೀಗಿತ್ತು: {{cquote|Charles Manson got away with everything. People will say, 'He's in jail.' But Charlie is exactly where he wants to be.<ref>Oney, Steve. [http://www.lamag.com/article.aspx?id=16518 "Last Words. In the end..."] [[Los Angeles (magazine)|''Los Angeles'' magazine]]. July 2009. Retrieved July 8, 2009.</ref>}} 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, {{visible anchor|Matthew Roberts}} ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಓರ್ವ DJ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರನು, ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ತನ್ನ ಜೈವಿಕ ತಂದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌ನ ಜೈವಿಕ ತಾಯಿಯು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಮುದಾಯದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯೆ ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ್ದು, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನಿಂದ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ 1967ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಂದಿದ್ದಳು; ತನ್ನ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌‌ನ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು; 1968ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 22ರಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿದ ಅವಳು, ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಳು. ಈ ಕುರಿತು ಸ್ವತಃ ವಿವರಿಸಿದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ತಾನು ಅವನ ತಂದೆ "ಆಗಿರಬಹುದಾದ" ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಆ ಜೈವಿಕ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ 1967ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ; ಇದು, ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಕೊಲೆಪಾತಕ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿನ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>"ಮ್ಯಾನ್‌ ಫೈಂಡ್ಸ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲಾಂಗ್‌-ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡ್ಯಾಡ್‌ ಈಸ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌" - ಹುವ್‌ ಬೊರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ''ಸ್ಕೈ ನ್ಯೂಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌'', [http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Charles-Manson-Matthew-Roberts-Says-Manson-Family-Murders-Serial-Killer-Is-My-Long-Lost-Dad/Article/200911415463172 ನವೆಂಬರ್ 23, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091126020110/http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Charles-Manson-Matthew-Roberts-Says-Manson-Family-Murders-Serial-Killer-Is-My-Long-Lost-Dad/Article/200911415463172 |date=2009-11-26 }}</ref><ref>"ಐ ಟ್ರೇಸ್ಡ್‌ ಮೈ ಡ್ಯಾಡ್‌... ಅಂಡ್‌ ಡಿಸ್ಕವರ್ಡ್‌ ಹೀ ಈಸ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌" - ಪೀಟರ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌‌, ''ದಿ ಸನ್‌‌'', [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/features/2740414/I-traced-my-dad-and-discovered-he-is-Charles-Manson.html ನವೆಂಬರ್ 23, 2009]</ref> ===ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಗಳು=== ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮರಣ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಿದ 1972ರ ತೀರ್ಮಾನವಾದ, ''ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ v. ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌‌'' ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: :"ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಗ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸೆರೆಯಾಳು, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಸಾಮಿ ಹಾಜರಿ ಹುಕುಂ‌ನ (ಹೇಬಿಯಸ್‌ ಕಾರ್ಪಸ್) ಆಜ್ಞಾಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ; ಯಾವ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸನದಿಂದ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಪೆರೋಲಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲೆಂದು ಸೆರೆಯಾಳು ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ."<ref>[http://online.ceb.com/calcases/C3/6C3d628.htm ಪೀಪಲ್‌ v. ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009165711/http://online.ceb.com/calcases/C3/6C3d628.htm |date=2007-10-09 }}, 493 ಪುಟ 2ನೇ 880, 6 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 3ನೇ 628 (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 1972), ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಅಂತಿಮ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ (45). 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 7ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದ ನಂತರ ಪೆರೋಲಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಲು ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|488}} ಅವನ ಮೊದಲ ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಯು 1978ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|498}} 2007ರ ಮೇ 23ರಂದು, ಹನ್ನೊಂದನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಪೆರೋಲು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,21786271-5006003,00.html?from=public_rss ''72-ಇಯರ್‌-ಓಲ್ಡ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಡಿನೈಡ್‌ ಪೆರೋಲ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428073840/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,21786271-5006003,00.html?from=public_rss |date=2009-04-28 }}. ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌, ಮೇ 24, 2007. ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ). 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪೆರೋಲಿಗಾಗಿ ಮರು-ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಲು 2012ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾನೆ. B33920 ಎಂಬುದು ಕೊರ್ಕೊರಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಅವನ ನಿವಾಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cdcr.ca.gov/Offenders/docs/hearing_sched_0507.pdf |title= ''Life Prisoner Parole Consideration Hearings May 7, 2007 - June 2, 2007'' |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071202120033/http://www.cdcr.ca.gov/Offenders/docs/hearing_sched_0507.pdf |archivedate=December 2, 2007|format=PDF}}. ಪೆರೋಲು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಮಂಡಳಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಇಲಾಖೆ. ಪುಟ 261. 2007ರ ಮೇ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು=== {{Main|Recordings by Charles Manson}} ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ<ref name="bugliosi" />{{Rp|258-269}} ವಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ದಿನವಾದ 1970ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ''[[Lie: The Love & Terror Cult|LIE]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಗೀತಸಂಪುಟವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 336.</ref><ref>[http://www.amazon.com/dp/B000005X1J ''ಲೈ: ದಿ ಲವ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆರರ್‌ ಕಲ್ಟ್‌'' ]. ASIN: B000005X1J. Amazon.com. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: ನವೆಂಬರ್ 23, 2007.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090114175911/http://www.geocities.com/theancientrocker/manson.html ಸಿಂಡಿಕೇಟೆಡ್‌ ಕಲಮ್‌ ರಿ ಲೈ ರಿಲೀಸ್‌] ಮೈಕ್‌ ಜಾನ್‌‌, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 1970.</ref> "ಸೀಸ್‌ ಟು ಎಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು "ನೆವರ್‌ ಲರ್ನ್‌ ನಾಟ್‌ ಟು ಲವ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ದಿ ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿತ್ತು.<ref>ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌‌ 2002, 64–65.</ref><ref>[http://www.cinetropic.com/blacktop/circus.html ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌ ಸಂದರ್ಶನ] ''ಸರ್ಕಸ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 26, 1976. 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಂದಿನ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಗೀತಸಂಪುಟದ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಕೇವಲ 300ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು.<ref name="RSstory">[http://www.charliemanson.com/rolling-stone-1.htm ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌‌'' ಸ್ಟೋರಿ ಆನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಜೂನ್‌‌ 1970] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122034119/http://www.charliemanson.com/rolling-stone-1.htm |date=2010-11-22 }} CharlieManson.com. 2007ರ ಮೇ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿವೆ.<ref name="recordlist">[http://www.mansondirect.com/music.html ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129135647/http://mansondirect.com/music.html |date=2009-01-29 }} mansondirect.com. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ''ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಜ್ಯಾಮ್ಸ್'' ಗೀತಸಂಪುಟವು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ ಹಾಡುಗಳ ಎರಡು ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 1970ರಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ವತಿಯಿಂದ ಇವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಗಿಟಾರ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯನಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಟೀವ್‌‌ ಗ್ರೋಗನ್‌‌<ref name="bugliosi" />{{Rp|125-127}} ಒದಗಿಸಿದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಾಯನಭಾಗಗಳನ್ನು ಲಿನೆಟ್‌ ಫ್ರೋಮ್‌‌, ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾ ಗುಡ್‌, ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಶೇರ್‌‌, ಮತ್ತು ಇತರರು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="recordlist" /><ref>[http://www.amazon.com/dp/B0002UXM2Q ''ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಜ್ಯಾಮ್ಸ್‌‌'' ]. ASIN: B0002UXM2Q. 2004. Amazon.com.</ref> ಸಂಗೀತ, ಕವಿತೆ, ಮತ್ತು ಆಡುಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ''ಒನ್‌ ಮೈಂಡ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಗೀತಸಂಪುಟವು, 2005ರ<ref name="recordlist" /> ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೊಸ ಕೃತಿ ಎನಿಸಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಟಿವ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌‌ ಪರವಾನಗಿಯೊಂದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.pcmag.com/article2/0,1759,2281577,00.asp ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227052748/http://www.pcmag.com/article2/0,1759,2281577,00.asp |date=2008-12-27 }} pcmag.com. 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://blog.limewire.com/posts/1679 ಯೆಸ್‌ ಇಟ್‌ ಈಸ್‌ CC!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227054309/http://blog.limewire.com/posts/1679 |date=2008-12-27 }} ಫೋಟೋ ವೆರಿಫೈಯಿಂಗ್‌ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ''ಒನ್‌ ಮೈಂಡ್‌''. blog.limewire.com. 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಗನ್ಸ್‌ N’ ರೋಸಸ್‌ ರಾಕ್‌ ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ "ಲುಕ್‌ ಅಟ್‌ ಯುವರ್‌ ಗೇಮ್‌, ಗರ್ಲ್‌‌"ನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ, 1993ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''"ದಿ ಸ್ಪಾಘೆಟಿ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್‌?"'' <ref name="bugliosi" />{{Rp|488-491}}<ref>[http://allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:3nftxqugld0e ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ''ದಿ ಸ್ಪಾಘೆಟಿ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್‌?'' ] allmusic.com. 2007ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.rollingstone.com/artists/gunsnroses/biography ಗನ್ಸ್‌ ಎನ್‌ ರೋಸಸ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404031100/http://www.rollingstone.com/artists/gunsnroses/biography |date=2010-04-04 }} rollingstone.com. 2007ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎಂಬ ತನ್ನ ಗೀತಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡದ ಒಂದು ಹದಿಮೂರನೇ ಧ್ವನಿಪಥವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿತು. ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನಿಂದ (ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಿಯಲ್ಲ) ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ "ಮೈ ಮಂಕಿ"ಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹೀಗಿದೆ: "ಐ ಹ್ಯಾಡ್‌ ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಮಂಕಿ/ಐ ಸೆಂಟ್‌ ಹಿಮ್‌ ಟು ದಿ ಕಂಟ್ರಿ ಅಂಡ್‌ ಐ ಫೆಡ್‌ ಹಿಮ್‌ ಆನ್‌ ಜಿಂಜರ್‌ಬ್ರೆಡ್‌/ಅಲಾಂಗ್‌ ಕೇಮ್‌ ಎ ಚೂ-ಚೂ/ನಾಕ್‌ಡ್‌ ಮೈ ಮಂಕಿ ಕುಕೂ/ಅಂಡ್ ನೌ ಮೈ ಮಂಕಿ'ಸ್‌ ಡೆಡ್‌."<ref>[http://www.charliemanson.com/music.htm "ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ರಿಲೇಟೆಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824210256/http://www.charliemanson.com/music.htm |date=2013-08-24 }} CharlieManson.com. 2009ರ ಜೂನ್‌ 3ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ "ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌"ನಿಂದ<ref>[http://www.charliemanson.com/art-manson-3.htm ಲಿರಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ "ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818144433/http://www.charliemanson.com/art-manson-3.htm |date=2013-08-18 }} CharlieManson.com. 2008ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ''[[Lie: The Love & Terror Cult|LIE]]'' ಗೀತಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೂಡಾ ಹೋಲಿ ವುಡ್‌ ಗೀತಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್‌ ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನೆವರ್‌ ಸೇ 'ನೆವರ್‌' ಟು ಆಲ್ವೇಸ್‌ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಪಿನ್‌ ಗ್ಲೋವರ್ ತನ್ನ ದಿ ಬಿಗ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ≠ ದಿ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌ ಎಂಬ ಗೀತಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ.ದಿ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌ = ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ ಗೀತಸಂಪುಟವು 1989ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/The_Big_Problem_%E2%89%A0_The_Solution._The_Solution_%3D_Let_It_Be</ref> "ಐಯಾಮ್‌ ಸ್ಕ್ರಾಚಿಂಗ್‌ ಪೀಸ್‌ ಸಿಂಬಲ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಯುವರ್‌ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್‌‌‌" (ಈ ಹಾಡು "ಫಸ್ಟ್‌ ದೆ ಮೇಡ್‌ ಮಿ ಸ್ಲೀಪ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಕ್ಲೋಸೆಟ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ), [[Lie: The Love & Terror Cult|"ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಡಂಪ್‌"]], ಮತ್ತು "ಐ ಕೆನಾಟ್‌ ರಿಮೆಂಬರ್‌ ವೆನ್‌‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ನ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳು, 1976 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌'' ಎಂಬ TV-ಚಲನಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ಸ್ಟೀವ್‌‌ ರೈಲ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌‌ನಿಂದ ಅವು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0706883/#soundtrack ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರಾಕ್‌, ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌'' (1976)] ಸೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೀವ್‌‌ ರೈಲ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌‌ ಎಂಟ್ರಿ, imdb.com. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಅನುಸಾರ, ಮಂಕೀಸ್‌ ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1965ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ನೀಲ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್ನೂ ಸೆರೆವಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ದಂತಕಥೆಯು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.snopes.com/radiotv/tv/monkees.asp "ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌."] snopes.com. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ===ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮ=== ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಂಧನಗಳು ನಡೆದ ತಿಂಗಳುಗಳೊಳಗಾಗಿ, 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು; ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಮುದಾಯವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|221-222}}<ref name="RSstory" /> ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಬರಹಗಾರನೊಬ್ಬ 1970ರ ಒಂದು ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ<ref>[http://www.rollingstone.com/photos/gallery/5392212/1970_rolling_stone_covers/photo/12/large/vanmorrison ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌‌'' ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410034106/http://www.rollingstone.com/photos/gallery/5392212/1970_rolling_stone_covers/photo/12/large/vanmorrison |date=2009-04-10 }} rollingstone.com. 2007ರ ಮೇ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತಾಗ, ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ "ಹೀಲ್ಟರ್‌‌ [''ಈ ರೀತಿ'' ] ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌" ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಗಾದ.<ref>ಡಾಲ್ಟನ್‌‌, ಡೇವಿಡ್‌. [http://www.gadflyonline.com/archive/October98/archive-manson.html ''ಇಫ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇಮ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆಸ್‌ ಎ ಕಾನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011161519/http://www.gadflyonline.com/archive/October98/archive-manson.html |date=2007-10-11 }} gadflyonline.com. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಫ್ಯಾಷನ್‌,<ref>{{Cite web |url=http://www.bant-shirts.com/Charles-Manson-t-shirt.htm |title=ಬ್ಯಾಂಟ್‌ ಷರ್ಟ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ T-ಷರ್ಟ್‌ |access-date=2010-09-23 |archive-date=2014-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140223070231/http://www.bant-shirts.com/Charles-Manson-t-shirt.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.prankplace.com/tshirts_charlesmanson.htm |title=ಪ್ರಾಂಕ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ T-ಷರ್ಟ್‌ |access-date=2010-09-23 |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715112631/http://www.prankplace.com/tshirts_charlesmanson.htm |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಕಲೆ,<ref>[http://www.theartsnob.com/mansonprint.htm "ನೋ ನೇಮ್‌ ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071130170401/http://www.theartsnob.com/mansonprint.htm |date=2007-11-30 }} ಗಾಂಜಾ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಭಾವಚಿತ್ರ. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.allposters.com/-sp/Charles-Manson-Rolling-Stone-no-61-June-1970-Posters_i2063021_.htm |title=ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌‌ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಚಿತ್ರ |access-date=2010-09-23 |archive-date=2013-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817235037/http://www.allposters.com/-sp/Charles-Manson-Rolling-Stone-no-61-June-1970-Posters_i2063021_.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಂಗೀತ,<ref>[http://www.charliemanson.com/music.htm ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌-ರಿಲೇಟೆಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824210256/http://www.charliemanson.com/music.htm |date=2013-08-24 }} CharlieManson.com. 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌'' ಅಕಲ್ಪಿತ-ಕೃತಿಯ 1994ರ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಭಿಯೋಜಕ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಬುಗ್ಲಿಯೊಸಿ BBC ನೌಕರನ ಒಂದು ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ; [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು "ನವ-ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಪಂಥ"ವು, ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಪೈಕಿ, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 70 ರಾಕ್‌ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು "ಅವನ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು" ಈ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದೇ ಆ ಸಮರ್ಥನೆಯಗಿತ್ತು.<ref name="bugliosi" />{{Rp|488-491}} ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾದರಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಆಲ್ಕಲೈನ್‌ ಟ್ರಯೋನ "ಸ್ಯಾಡೀ" ಆಗಿದೆ; ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಸ್ಯಾಡೀ G", "ಮಿಸ್‌. ಸುಸಾನ್‌ A", ಮತ್ತು "ಚಾರ್ಲೀ’ಸ್‌ ಬ್ರೋಕನ್‌‌.22"ನಂಥ ಪದಗುಚ್ಛಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Sadie-lyrics-Alkaline-Trio/A62C1AAF6E432A8648256E8B0009E84B ಲಿರಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ "ಸ್ಯಾಡೀ," ಬೈ ಆಲ್ಕಲೈನ್‌ ಟ್ರಯೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831090945/http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Sadie-lyrics-Alkaline-Trio/A62C1AAF6E432A8648256E8B0009E84B |date=2009-08-31 }} sing365.com. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> "ಸ್ಯಾಡೀ ಮೇ ಗ್ಲುಟ್ಜ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸುಸಾನ್‌ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಸಮುದಾಯದ<ref name="bugliosi" />{{Rp|75-77}}<ref name="atkins" /> ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ, ವೋಜ್‌ಸೀಕ್‌ ಫ್ರೈಕೊವ್ಸ್‌ಕಿಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ರಿವಾಲ್ವರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಒಡೆದ ಅದರ ಹಿಡಿತವು, ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡರಷ್ಟು ಒಳವ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="watson14" /> ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಂಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಆಡುಮಾತಿನ ಉದ್ಧೃತಭಾಗವು "ಸ್ಯಾಡೀಯ‌" ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="bugliosi" />{{Rp|428-429}}<ref>[http://www.myspace.com/alkalinetrio ಆಲ್ಕಲೈನ್‌ ಟ್ರಯೋ ಆನ್‌ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌] "ಸ್ಯಾಡೀ" ಕೃತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಶ್ರವಣ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸ್ಪಾಹ್ನ್‌‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌, ಕಸಾಬಿಯನ್‌‌, ಮತ್ತು ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ನಂಥ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ; ಕೊನೆಯದು ಒಂದು ರಂಗನಾಮವಾಗಿದ್ದು, "ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌" ಮತ್ತು "[[ಮ್ಯಾರಿಲಿನ್ ಮೊನ್ರೊ|ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮನ್ರೋ]]" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0001504/bio ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಫಾರ್‌ ಮೆರಿಲಿನ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌] imdb.com. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸಮುದಾಯದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಥೆಯು ಜಾನ್‌‌ ಮೊರಾನ್‌‌‌‌‌ನ ಗೀತನಾಟಕವಾದ ''ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್‌‌ ಸೋಂಧೀಮ್‌‌‌‌ನ ಸಂಗೀತಮಯ ಕೃತಿಯಾದ ''ಅಸಾಸಿನ್ಸ್‌‌'' ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ; ಅಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕೃತಿಯು ಲಿನೆಟ್‌ ಫ್ರೋಮ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE7D91130F934A25754C0A966958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=print "ವಿಲ್‌ ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಸ್ಟೋರಿ ಪ್ಲೇ ಆಸ್‌ ಮಿಥ್‌, ಒಪೇರಾಟಿಕಲಿ ಅಟ್‌ ದಟ್‌?"] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' ಜುಲೈ 17, 1990. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.sondheim.com/shows/assassins/ ಸೋಂಧೀಮ್‌.com ''ಅಸಾಸಿನ್ಸ್‌‌'' ]</ref> ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌'' ನ ಎರಡು ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕೀಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಈ ಕಥೆಯು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಷಯ-ವಷ್ತುವಾಗಿದೆ.<ref>{{imdb title|id=0383393|title=Helter Skelter (2004)}}</ref><ref>{{imdb title|id=0074621|title=Helter Skelter (1976)}}</ref> ಸೌತ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನ ''ಮೆರ್ರಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'' ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಒಂದು ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, 06660 ಎಂಬ ಒಂದು ನಿವಾಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ಬೈಬಲಿನಲ್ಲಿರುವ "ಮೃಗದ ಸಂಖ್ಯೆ"ಯಾದ 666ಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.southparkstudios.com/guide/216 ''ಮೆರ್ರಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827083200/http://www.southparkstudios.com/guide/216 |date=2008-08-27 }} southpark.comedyಕೇಂದ್ರೀಯ.comನಲ್ಲಿನ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು</ref><ref>[http://mathworld.wolfram.com/BeastNumber.html ಬೀಸ್ಟ್‌ ನಂಬರ್‌‌] ವೊಲ್‌ಫ್ರಾಮ್‌ಮಾತ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌. 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ===ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು=== * ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್‌ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ ಮೆರಿಕ್‌‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌''. 1973.<ref>{{imdb title|id=0068918|title=Manson}}</ref> * ನಿಕೋಲಸ್‌‌ ಶ್ರೆಕ್‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಸೂಪರ್‌‌ಸ್ಟಾರ್‌‌''. 1989.<ref>{{imdb title|id=0097047|title=Charles Manson Superstar}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು=== {{Reflist|2}} ===ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳು=== *ಬಾಬ್‌ ಸ್ಲೋಸ್ಸರ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಸುಸಾನ್‌. ‌''ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸತಾನ್‌, ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್''. ಲೋಗೊಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌; ಪ್ಲೇನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌, ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ; 1977. ISBN 0-88270-276-9. * ಕರ್ಟ್‌ ಗೆಂಟ್ರಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಗ್ಲಿಯೋಸಿ, ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌‌. ''ಹೆಲ್ಟರ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್‌‌: ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮರ್ಡರ್ಸ್‌‌''. (ನಾರ್ಟನ್‌‌‌, 1974; ಆರೋ ಬುಕ್ಸ್‌‌, 1992ರ ಆವೃತ್ತಿ, ISBN 0-09-997500-9; W. W. ನಾರ್ಟನ್‌‌‌ &amp; ಕಂಪನಿ, 2001, ISBN 0-393-32223-8) * ಎಮ್ಮಾನ್ಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯೆಲ್‌‌, ತಿಳಿಸಿದಂತೆ. ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಓನ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌''. ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌, 1988. ISBN 0-8021-3024-0. * ‌‌ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್, ಸಂಪಾದಿತ ''ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ''. ಥಂಡರ್‌'ಸ್‌ ಮೌತ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ 2002. ISBN 1-56025-396-7. * ‌‌ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಸೋಲ್‌ಡ್ಯಾಡ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಕಿನ್ಸ್, ಪಾಲ್‌‌. ''‌‌‌ಮೈ ಲೈಫ್‌ ವಿತ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್''. ಬಂಟಾಮ್‌‌, 1979. ISBN 0-553-12788-8. * ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌. ''ವಿಲ್‌ ಯು ಡೈ ಫಾರ್‌ ಮಿ?''. F. H. ರೆವೆಲ್‌‌, 1978. ISBN 0-8007-0912-8. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ಜಾರ್ಜ್‌, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಡೇರಿ ಮಟೇರಾ. ‌‌''ಟೇಮಿಂಗ್‌ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್‌: ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌'ಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಬಾರ್ಸ್''. ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌'ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 1999. ISBN 0-312-20970-3. * ‌‌ಗಿಲ್‌ಮೋರ್, ಜಾನ್‌‌. ''ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌: ದಿ ಅನ್‌ಹೋಲಿ ಟ್ರೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರ್ಲೀ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ''. ಅಮೋಕ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌‌, 2000. ISBN 1-878923-13-7. * ಗಿಲ್‌ಮೋರ್‌‌, ಜಾನ್‌‌. ‌‌''ದಿ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಪೀಪಲ್''. ಒಮೆಗಾ ಪ್ರೆಸ್‌‌, 1971. * ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್‌, ಜೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಐವರ್‌ ಡೇವಿಸ್‌‌. ''5 ಟು ಡೈ''. ಹಾಲೊವೇ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌, 1971. ISBN 0-87067-306-8. * ಪೆಲ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ಮೈಕೇಲ್‌ J. ''ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌ ಕೊಲೆ ಟ್ರಯಲ್‌: ಎ ಹೆಡ್‌ಲೈನ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌''. ಎನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌‌, 2004. ISBN 0-7660-2167-X. * ರೌಲೆಟ್‌‌, ಕರ್ಟ್‌. ''ಲೇಬಿರಿಂತ್‌‌13: ಟ್ರೂ ಟೇಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಕಲ್ಟ್‌, ಕ್ರೈಮ್‌ &amp; ಕಾನ್ಸ್ಪಿರಸಿ'', ಅಧ್ಯಾಯ 10, ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌, ಸನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪ್ರೋಸೆಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫೈನಲ್‌ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್‌ ದಿ ಅಲೆಜ್ಡ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌''. ಲುಲು ಪ್ರೆಸ್‌‌, 2006. ISBN 1-4116-6083-8. * ‌‌ಶ್ರೆಕ್, ನಿಕೋಲಸ್‌‌. ‌''ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಫೈಲ್'' ಅಮೋಕ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌. 1988. ISBN 0-941693-04-X. * ಉಡೊ, ಟಾಮಿ. ‌‌''ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌: ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, ಮೇಹೆಮ್‌, ಮರ್ಡರ್''. ಸ್ಯಾಂಕ್ಚುಯರಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌, 2002. ISBN 1-86074-388-9. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Sister project links}} * ಬಾರ್ಡ್‌ಸ್ಲೆ, ಮೆರಿಲಿನ್‌‌. [http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/manson/murder_1.html ಕ್ರೈಮ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ - ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌]. ಕ್ರೈಮ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ. ಕೋರ್ಟ್‌ರೂಮ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌, LLC. ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 7, 2006. * ಡಾಲ್ಟನ್‌‌, ಡೇವಿಡ್‌. ‌[http://www.gadflyonline.com/archive/October98/archive-manson.html ''ಇಫ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ ಕೇಮ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆಸ್‌ ಎ ಕಾನ್‌ ಮ್ಯಾನ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011161519/http://www.gadflyonline.com/archive/October98/archive-manson.html |date=2007-10-11 }}. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕುರಿತಾಗಿ 1970ರ ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸಹ-ಲೇಖಕ ಬರೆದ 1998ರ ಲೇಖಕ‌. gadflyonline.com. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. * ಲಿಂಡರ್‌, ಡೌಗ್ಲಾಸ್‌. ‌[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/manson.htm ''ಫೇಮಸ್‌ ಟ್ರಯಲ್ಸ್‌ - ದಿ ಟ್ರಯಲ್‌ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070520113112/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/manson/manson.htm |date=2007-05-20 }}. ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಿಟಿ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್‌. 2002. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 7, 2007 * ನೊಯೆ, ಡೆನಿಸ್‌. [http://crimemagazine.com/04/manson,1212.htm "ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಮಿಥ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907212231/http://crimemagazine.com/04/manson,1212.htm |date=2008-09-07 }}. CrimeMagazine.com ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 12, 2004. * [http://www.2violent.com/closing_argument.html ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌'ಸ್‌ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831224320/http://www.2violent.com/closing_argument.html |date=2009-08-31 }} 2ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ.com. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=478 ಆರ್ಟ್‌ ಬೈ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814123028/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=478 |date=2009-08-14 }} * [http://online.ceb.com/calcases/CA3/61CA3d102.htm ಡಿಸಿಷನ್‌ ಇನ್‌ ಅಪೀಲ್‌ ಬೈ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌, ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಕ್ರೆನ್‌ವಿಂಕೆಲ್‌‌, ಅಂಡ್‌ ವ್ಯಾನ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಫ್ರಂ ಟೇಟ್‌-ಲೇಬಿಯಾಂಕಾ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302023159/http://online.ceb.com/calcases/CA3/61CA3d102.htm |date=2008-03-02 }}''ಪೀಪಲ್‌ v. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'', 61 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ 3ನೇ 102 (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌, ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಒನ್‌, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 13, 1976). 2007ರ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. * [http://online.ceb.com/calcases/CA3/71CA3d1.htm ಡಿಸಿಷನ್‌ ಇನ್‌ ಅಪೀಲ್‌ ಬೈ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಫ್ರಮ್‌ ಹಿನ್ಮನ್‌‌-ಶಿಯಾ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302023216/http://online.ceb.com/calcases/CA3/71CA3d1.htm |date=2008-03-02 }} ''ಪೀಪಲ್‌‌ v. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌'', 71 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ 3ನೇ 1 (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌, ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಒನ್‌, ಜೂನ್‌‌ 23, 1977). 2007ರ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. * [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/08/12/BA8M195I8I.DTL ಹಾರಿಫಿಕ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಹಾಂಟ್ಸ್‌ ಫಾರ್ಮರ್‌ ಕಲ್ಟ್‌ ಮೆಂಬರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424061657/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F08%2F12%2FBA8M195I8I.DTL |date=2012-04-24 }} ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌‌ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12, 2009 {{Manson Family}} {{Persondata |NAME= Manson, Charles Milles |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=convict who led the "Manson Family" |DATE OF BIRTH= November 12, 1934 |PLACE OF BIRTH= [[Cincinnati, Ohio]], United States |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Manson, Charles}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಪರಾಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಈಡಾದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಡಾದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೆರೆವಾಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌‌ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಹೊರಗಿನವರ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್‌‌ಸಿನಾಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೆರೆವಾಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಡಾದ ಸೆರೆವಾಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಘೋಷಿತ ಉದ್ಧಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲೆಯ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವರ್ತಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲೆಯ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಪರಾಧಿಗಳು]] fa8j08q3nl2760xpg8afm7cstus5oe0 0 26394 1373199 1344866 2026-05-11T21:15:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373199 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Domestic Guinea pig | status = DOM | image =Two_adult_Guinea_Pigs_(Cavia_porcellus).jpg | image_width = 300px | regnum = Animalia | phylum = Chordata | classis = [[Mammal]]ia | ordo = [[Rodent]]ia | subordo = [[Hystricomorpha]] | familia = [[Caviidae]] | subfamilia = [[Caviinae]] | genus = ''[[Cavia]]'' | species = '''''C. porcellus''''' | binomial = ''Cavia porcellus'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Mus porcellus''<br/>''Cavia cobaya''<br/>''[[Cavia anolaimae]]''<br/>''Cavia cutleri''<br/>''Cavia leucopyga''<br/>''Cavia longipilis'' }} '''ಗಿನಿಯಿಲಿ''' (''ಕೆವಿಯಾ ಪೊರ್ಸೆಲಸ್‌ (Cavia porcellus)'' ) ಕೇವೀಡೇ (Caviidae)ವಂಶ ಹಾಗೂ ''ಕೇವಿಯಾ (Cavia)'' ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದನ್ನು '''ಕೇವಿ (Cavy)''' ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಗಿನಿ ಪಿಗ್ (Guinea Pig)‌' ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯನಾಮವಾದರೂ, ಇದು ಹಂದಿಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಗಿನಿ ದೇಶದ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಅವು [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್‌]] ಪರ್ವತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿದವು. ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಕರೀಕರಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಿಗೆ ಬಹಳ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ''ಕೇವಿಯಾ ಅಪೆರೆರಾ'', ''ಕೇವಿಯಾ ಫಲ್ಗಿಡಾ'', ಅಥವಾ ''ಕೇವಿಯಾ ಷುಡೀ'' ಯಂತಹ ಜಾತಿಗಳ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಸಂತತಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇವು ಸಹಜವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗದು.<ref name="weir" /><ref name="Walker">{{cite book | last = Nowak | first = Ronald M. | title = Walker's Mammals of the World, 6th edition | publisher = Johns Hopkins University Press | year = 1999 | isbn = 0801857899 }}</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ]] ಪಂಗಡಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಹಾರ ಮೂಲವಲ್ಲದೆ, ಜಾನಪದ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="morales">{{cite book | last = Morales | first = Edmundo | title = The Guinea Pig: Healing, Food, and Ritual in the Andes | publisher = University of Arizona Press | year = 1995 | isbn = 0-8165-1558-1 }}</ref> 1960ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದಾಚೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="cbs">{{cite news | last = Vecchio | first = Rick | title = Peru Pushes Guinea Pigs as Food | publisher = [[CBS News]] | url = http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/19/world/main650148.shtml | date = 2004-10-19 | accessdate = 2007-03-12 | archive-date = 2013-11-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131113041855/http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/19/world/main650148.shtml | url-status = dead }}</ref> 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗಿಂದಲೂ, ಅದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳ ನಮ್ರ ಗುಣಗಳು, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಉಣಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಕಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಾಕಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ. ತುಪ್ಪಳಗಳ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಣೆಗಾರರು ಬೆಳೆಸಿ ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 19ನೆಯ ಹಾಗೂ 20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಾದರಿ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 'ಪ್ರಯೋಗದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಗಿನಿಯಿಲಿ (Guinea pig for a test subject)' ಎಂಬ ಆಡುಮಾತು ಬಳಕೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಕಿರಿ-ವಯಸ್ಸಿನ ಮಧುಮೇಹ, [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗ]], ರಕ್ತಪಿತ್ತವ್ಯಾಧಿ ಹಾಗೂ ಬಸಿರಿನ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಖಂಡದ [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಯನ್]]‌ ವಲಯ (ಇಂದಿನ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ, [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]], [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]] <ref name="Morales, p. 3">ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 3.</ref> ದೇಶಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 5000ದ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ಆಹಾರದ ಸಲುವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, ಈ ಪಂಗಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂಟೆ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಣಿ(ಕ್ಯಾಮೆಲಿಡ್)ಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಿದ್ದುಂಟು.<ref>ಚಝನ್‌, ಪು. 272</ref> ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 500ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 500ರ ವರೆಗಿನ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪೆರು ಮತ್ತು ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಅಗೆಯುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆಯೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 3–4.</ref> ಪುರಾತನ ಪೆರು ದೇಶದ ಮೊಷೆ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರಾಣಿಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಬೆರಿನ್‌, ಕ್ಯಾತೆರೀನ್‌ &amp; ಲಾರ್ಕೊ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌. ''ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ಏನ್ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಪೆರು: ಟ್ರೆಸರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಆರ್ಕಿಯೊಲಾಜಿಕೊ ರಫೆಲ್ ಲಾರ್ಕೊ ಹೆರೆರಾ. '' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಥೇಮ್ಸ್‌ &amp; ಹಡ್ಸನ್‌, 1997.</ref> ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1200ರಿಂದ 1532ರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪಡೆಗಳ‌ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ತನಕ, ಆಯ್ದ ಗಿನಿಯಿಲಿ ತಳಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ದೇಶೀಯ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇವು ಇಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವೆಂದೆನಿಸಿವೆ.<ref name="walker">{{cite book | last = Nowak | first = Ronald M. | title = Walker's Mammals of the World | edition = 6th | year = 1999 | pages = 1667–1669 | isbn = 0-8018-5789-9 | publisher = Johns Hopkins University Press | location = Baltimore, Md.}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಆಹಾರದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಆಂಡಿಯನ್‌ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕಿಹೋದ ತರಕಾರಿ ಚೂರುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 8.</ref> ಹಲವು ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ರೂಪಕೋಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 10–16, 45–74.</ref> ''ಕ್ಯೂರಾಂಡೆರೊಗಳು'' ಎನ್ನಲಾದ ಜಾನಪದ ವೈದ್ಯರು ನಡೆಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕಾಮಾಲೆ|ಅರಿಶಿನಕಾಮಾಲೆ]], ಸಂಧಿವಾತ, [[ಸಂಧಿವಾತ|ಕೀಲುನೋವು]] ಮತ್ತು ಟೈಫಸ್‌ ಜ್ವರಗಳ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 96.</ref> ರೋಗಿಗಳ ಶರೀರಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಜ್ಜಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕೃತ್ಯತೀತ ಜೀವಿ ಎಂದು ಈ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 78.</ref> ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 87-88.</ref> ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ರೀತಿಯು ಫಲಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಅದರ ಮಿದು ಒಳಾಂಗಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 83.</ref> ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅಲಭ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸನೀಯವಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಆಂಡೆಸ್‌ ಪರ್ವತ ವಲಯದ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿವೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 75–78.</ref> ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌‌, ಡಚ್‌ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು [[ಯುರೋಪ್]]‌ಗೆ ತಂದರು. ಕುಲೀನ ಜನವರ್ಗ ಹಾಗೂ [[ಮೊದಲನೆಯ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ರಾಣಿ ಮೊದಲ ಎಲಿಜಬೆತ್]]‌ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಅವು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.<ref name="Morales, p. 3" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಾರಂಭ ಕಾಲಿಕ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಯು 1547ರ ಕಾಲದ್ದು. ಸ್ಯಾಂಟೊ ಡೊಮಿಂಗೊದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೇವೀ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಯೊಲಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="weir">{{Cite book | last = Weir | first = Barbara J. | contribution = Notes on the Origin of the Domestic Guinea-Pig | editor-last = Rowlands | editor-first = I. W. | editor2-last = Weir | editor2-first = Barbara J. | title = The Biology of Hystricomorph Rodents | publisher = Academic Press | year = 1974 | pages = 437–446 | isbn = 0-12-6133334-4}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಅಂದರೆ 1554ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಸ್]]‌ ಪ್ರಕೃತಿ ತತ್ತ್ವವಾದಿ ಕಾನ್ರಾಡ್‌ ಗೆಸ್ನರ್‌ ಇದರ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite book | last = Gmelig-Nijboer | first = C. A. | title = Conrad Gessner's "Historia Animalum": An Inventory of Renaissance Zoology | year = 1977 | publisher = Krips Repro B.V. | pages = 69–70}}</ref> 1777ರಲ್ಲಿ ಎರ್ಕ್ಸ್‌ಲೆಬೆನ್‌ ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮದ್ವಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು. 1766ರಲ್ಲಿ ಪಲಾಸ್‌ ನೀಡಿದ ಕುಲದ ವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ 1758ರಲ್ಲಿ ಲಿನೇಯಸ್‌ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ ಜಾತಿನಾಮದಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="weir" /> ==ಹೆಸರು== ''ಕೇವಿಯಾ ಪೊರ್ಸೆಲಸ್‌'' ಎಂಬುದು ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭೇದದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟೀನ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[wikt:la:porcus|ಪೊರ್ಸೆಲಸ್]]'' ‌ ಎಂದರೆ 'ಚಿಕ್ಕ ಹಂದಿ'. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಗಯಾನಾ ದೇಶದ ಗಲಿಬಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ''ಕೇಬಿಯಾಯಿ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ''ಕೇವಿಯಾ'' ಎಂಬುದು ಹೊಸ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Cavy | publisher = Oxford English Dictionary online (subscription access required) | url = http://dictionary.oed.com/ | accessdate = 2007-04-25 | archive-date = 2006-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060625103623/http://dictionary.oed.com/ | url-status = dead }}</ref> ''ಕೇಬಿಯಾಯಿ'' ಎಂಬುದು ''ಕೇವಿಯಾ'' (ಇಂದು ''ಸೇವಿಯಾ'' ) ಎಂಬ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್]] ಪದದ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರಬಹುದು.‌ ಸೇವಿಯಾ ಎಂಬುದು ''ಸೌಜಾ'' (ಇಲಿ ಎಂದರ್ಥ) ಎಂಬ ಟುಪಿ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Definition of cavy | publisher = Merriam-Webster Online | url = http://www.m-w.com/cgi-bin/dictionary?book=Dictionary&va=cavy | accessdate = 2007-03-12 | archive-date = 2008-01-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080121221309/http://www.m-w.com/cgi-bin/dictionary?book=Dictionary&va=cavy | url-status = dead }}</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯೂಚುವಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಕ್ಯುವಿ'' ಅಥವಾ ''ಜಾಕಾ'' ಹಾಗೂ ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌, ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾ ದೇಶಗಳ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಕಯ್‌'' ಅಥವಾ ''ಕಯೊ'' (ಬಹವಚನ ''ಕಯ್ಸ್‌, ಕಯೊಸ್‌'' ) ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.<ref name="diccionario">{{cite web | last = | first = | title = Diccionario de la Lengua Española | publisher = Real Academia Española | url = http://buscon.rae.es/draeI/ | language = Spanish | accessdate = 2007-03-12 }}</ref> ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂಬಂತೆ, ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಕಣೆಗಾರರು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ 'ಕೇವಿ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವರು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ, ಆಡುಭಾಷೆಯ ಪದ Guinea Pig ('ಗಿನಿಯಿಲಿ')ಯೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.<ref name="wagner">{{cite book | last = Wagner | first = Joseph E. | last2 = Manning | first2 = Patrick J | title = The Biology of the Guinea Pig | year = 1976 | publisher = Academic Press | pages = 2 | isbn = 0-12-730050-3}}</ref> ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು 'ಹಂದಿಗಳು' ಎನ್ನಲು ಕಾರಣಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಹಂದಿಗಳಂತೆಯೇ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಆಕಾರವಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತಲೆ, ದಪ್ಪ ಕುತ್ತಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ದುಂಡಗಿನ ಪಿರೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಬಾಲವಿರದು. ಇವು ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಸದ್ದುಗಳು ಹಂದಿಯ ಸದ್ದಿನಂತಿವೆ. ಅವು ಆಹಾರ ಭಕ್ಷಿಸಲು ಬಹಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 2; ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 2.</ref> ಸಾಕುಹಂದಿಗಳಂತೆ, ಸಣ್ಣ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಬಹಳ ಅವಧಿಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 2.</ref> ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಹೆಸರು ಹಂದಿಯಂತಹ ಅಧಿಕಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಹೆಸರುಗಳು [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[wikt:Meerschweinchen|Meerschweinchen]]'' (ಸಣ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಹಂದಿ), ಪೊಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''świnka morska'', ಹಂಗೇರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''tengerimalac'' ಹಾಗೂ [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''морская свинка'' (ಸಮುದ್ರ ಹಂದಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ನಾವಿಕ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೂತನ ಪ್ರಪಂಚ(ಅರ್ಥಾತ್‌ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಲಾರ್ಧ)ದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಸರಬರಾಜಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಹಡಗುಗಳು, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವ ತಾಜಾಮಾಂಸದ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[wikt:fr:cavia|Cochon d'Inde]]'' (ಭಾರತದ ಹಂದಿ) ಆಥವಾ ''ಕೊಬಾಯೆ'' ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್ಚರು]] ಇದನ್ನು ''[[wikt:nl:cavia|Guinees biggetje]]'' ಗಿನಿಯನ್‌ ಹಂದಿಮರಿ) ಅಥವಾ ಕೇವಿಯಾ ಎನ್ನುವರು. ಕೆಲವು ಡಚ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಇಲಿ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]]‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ''[[wikt:pt:cobaia|ಕೋಬಾಯಿಯಾ]]'' ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟೀನೀ]]ಕೃತ ಟುಪಿ ಭಾಷೆಯ ಪದ ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರ. ''porquinho da Índia'' ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದು (ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಹಂದಿ) ಇದು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗೆ ''[[wikt:es:conejillo de Indias|conejillo de Indias]]'' (ಭಾರತದ/ಇಂಡೀಸ್‌ ವಲಯದ ಸಣ್ಣ ಮೊಲ) ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.<ref name="diccionario" /> ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ ಎಂಬಂತೆ, ಚೀನೀಯರು ಹಾಲೆಂಡ್‌ ಹಂದಿಗಳು ಎನ್ನುವರು (荷蘭豬, hélánzhū). Guinea Pig ಪದದಲ್ಲಿ Guinea (ಗಿನಿ) ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಿನಿ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಯು ಗಿನಿ ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮೂಡಿಬಂದಿತು ಎಂದು ಜನರು ಬಹುಶಃ ಭಾವಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="wagner" /> ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೂರದ, ಅಜ್ಞಾತ ದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಪದೇ-ಪದೇ 'ಗಿನಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಹೆಸರು ಸುಮ್ಮನೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲವನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="dictionary">{{ cite web | title = Results for "Guinea pig" | publisher = Dictionary.com | url = http://dictionary.reference.com/browse/Guinea%20pig | accessdate = 2006-08-29 }}</ref><ref>{{Wikisource1911Enc Citation|Cavy}}</ref> 'ಗಿನಿ' ಎಂಬುದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಖಂಡದ ಗಯಾನಾ ದೇಶದ ಅಪಭ್ರಂಶ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಆ ದೇಶವು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲವಲ್ಲ.<ref name="dictionary" /><ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪಿಪಿ. 2–3.</ref> ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗಿನಿ ನಾಣ್ಯದ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ದೃಢ ಆಧಾರವಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಗಿನಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, 1663ರಲ್ಲಿ ಠಂಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯ ವಿಲಿಯಮ್‌ ಹಾರ್ವಿ 1653ರಷ್ಟು ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಗಿನಿ ಪಿಗ್'‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last = Harvey | first = William | title = Anatomical exercitations concerning the generation of living creatures to which are added particular discourses of births and of conceptions, &c | year = 1653 | pages = 527}}</ref> ಗಿನಿ ಎಂಬುದು ''[[wikt:coney|ಕೊನೀ (ಮೊಲ)]]'' ಎಂಬ ಪದದ ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. 1607ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಟಾಪ್ಸೆಲ್‌ ಚತುಷ್ಪದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು 'ಹಂದಿ ಮೊಲಗಳು' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು.<ref name="wagner" /> ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ== [[File:Nibbles and strips 2.jpg|thumb|ಅರೆಬರೆ ಬಣ್ಣದ ಎರಡು ಅಬಿಸಿನಿಯಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು]] ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಇತರೆ ದಂಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 700ರಿಂದ 1200 ಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಷ್ಟು (1.5–2.5 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು) ತೂಕದ್ದಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ 20ರಿಂದ 25 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (8–10 ಅಂಗುಲಗಳು) ಉದ್ದವಿವೆ.<ref name="vanderlip">{{cite book | last = Vanderlip | first = Sharon | title = The Guinea Pig Handbook | publisher = Barron's | year = 2003 | pages = 13 | isbn = 0-7641-2288-6}}</ref> ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="richardson">{{cite book | last = Richardson | first = V.C.G. | title = Diseases of Domestic Guinea Pigs |edition = 2nd | publisher = Blackwell | year = 2000 | pages = 132–133 |isbn = 0-632-05209-0 }}</ref> 2006ರ [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಪ್ರಕಾರ, ಅತಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬದುಕಿದ ಗಿನಿಇಲಿಯು 14 ವರ್ಷಗಳು 10.5 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುಳಿದಿತ್ತು.<ref>{{cite book | title = Guinness Book of World Records | year = 2006 | publisher = Guinness World Records Ltd. | pages = 60 | isbn = 1-904994-02-4 | author = editor, Craig Glenday}}</ref> 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂದು ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು, ಚಿಂಚಿಲಾಗಳು (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಮೂಲದ ಸಣ್ಣ ದಂಶಕ) ಹಾಗೂ ಡೇಗುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇವಿಯೊಮಾರ್ಫ್‌ಗಳು ದಂಶಕಗಳಲ್ಲ. ಅವನ್ನು (ಲ್ಯಾಗಮಾರ್ಫ್‌(ಮೊಲ)ಗಳಂತೆ) ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಣವಾಗಿ ಪುನಃ ವರ್ಗೀಕರಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬ ವಾದಗಳೂ ಕೇಳಿಬಂದವು.<ref>{{cite journal | last = Graur | first = D., et al. | title = Is the Guinea-Pig a Rodent? | year = 1991 | journal = [[Nature (journal)|Nature]] | volume = 351 | pages = 649–652 | doi = 10.1038/351649a0 | last2 = Hide | first2 = Winston A. | last3 = Li | first3 = Wen-Hsiung | pmid = 2052090 | issue = 6328}}</ref><ref>{{cite journal | last = D'Erchia | first = A., et al. | title = The Guinea Pig is Not a Rodent | year = 1996 | journal = [[Nature (journal)|Nature]] | volume = 381 | pages = 597–600 | doi = 10.1038/381597a0 | last2 = Gissi | first2 = Carmela | last3 = Pesole | first3 = Graziano | last4 = Saccone | first4 = Cecilia | last5 = Arnason | first5 = Ulfur | pmid = 8637593 | issue = 6583}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ಆನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು 'ದಂಶಕಗಳ ಸದ್ಯದ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಒಂದೇ ಜೈವಿಕ ಕುಲದ್ದು ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥನೀಯ' ಎಂದು ಸಸ್ತನಿ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿತು.<ref>{{Cite book | last = Carleton | first = Michael D. | last2 = Musser | first2 = Guy G. | contribution = Order Rodentia | editor-last = Wilson | editor-first = Don E. | title = Mammal Species of the World | edition = 3rd | year = 2005 | volume = 2 | pages = 745 | publisher = Johns Hopkins University Press | isbn = 0-8018-8221-4 | editor3-last = Reeder | editor3-first = DeeAnn M.}}</ref><ref>{{cite journal | last = Huchon | first = D., et al. | url = http://www.pnas.org/cgi/content/abstract/104/18/7495 | title = Multiple molecular evidences for a living mammalian fossil | year = 2007 | journal = [[Proceedings of the National Academy of Sciences|PNAS]] | volume = 104 | pages = 7495–7499 | doi = 10.1073/pnas.0701289104 | pmid = 17452635 | last2 = Chevret | first2 = P | last3 = Jordan | first3 = U | last4 = Kilpatrick | first4 = CW | last5 = Ranwez | first5 = V | last6 = Jenkins | first6 = PD | last7 = Brosius | first7 = J | last8 = Schmitz | first8 = J | issue = 18 | pmc = 1863447 | access-date = 2010-11-24 | archive-date = 2008-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080618192619/http://www.pnas.org/cgi/content/abstract/104/18/7495 | url-status = dead }}</ref> ===ಸ್ವಾಭಾವಿಕೆ ನೆಲೆ=== ''ಕೇವಿಯಾ ಪೊರ್ಸೆಲಸ್'' ಎಂಬುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗದು. ಕೇವೀಸ್‌ ಜಾತಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ''ಕೇವಿಯಾ‌ ಅಪೆರಿಯಾ'', ''ಕೇವಿಯಾ ಫಲ್ಜಿಡಾ'' ಮತ್ತು ''ಕೇವಿಯಾ ಷುಡೀ'' ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂತತಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="weir" /> ''ಕೇವಿಯಾ ಅನೊಲೇಮೇ'' ಮತ್ತು ''ಕೇವಿಯಾ ಗಯಾನೇ'' ಸೇರಿದಂತೆ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕೇವಿಯ ಕೆಲವು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪಳಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಪುನಃ ವನ್ಯಜೀವಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="walker" /> ವನ್ಯ ಕೇವೀಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಹಸುಗಳಂತೆ ಪರಿಸರೀಯ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು(ಸೌಸ್) ಒಂದು ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿ(ಬೋರ್)ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳನ್ನು( ಮುಂಚಿನ ಹಂದಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಪಪ್ಸ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ, ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ (ಹಿಂಡು) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="wagner2">ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪಿಪಿ. 31–32.</ref> ಅವು ಬಿಲ ತೋಡದಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಗೂಡು ಕಟ್ಟದಿರುವಾಗ, ಅವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಗೂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="wagner2" /> ಅವು ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅವು ಮುಂಜಾನೆ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.<ref name="terril">{{cite book | last = Terril | first = Lizabeth A. | last2 = Clemons | first2 = Donna J. | title = The Laboratory Guinea Pig | publisher = CRC Press | year = 1998 | pages = 6 | isbn = 0-8493-2564-1}}</ref> ===ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ನೆಲೆ=== ಪಳಗಿಸಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಬರೀ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಅಥವಾ ಒಂದೆರಡು ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಡಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಗುಂಪೂ ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಇತರೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಕಲಿಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಿಚಿತ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿ ಜತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ನರ-ನಿರ್ನಾಳ ಗ್ರಂಥಿ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅಪರಿಚಿತ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು.<ref>{{cite journal | url = http://www.scielo.br/pdf/bjmbr/v37n6/4930.pdf |format=PDF| last = Cohn | first = D.W.H. et al. | title = Female Novelty and the Courtship Behavior of Male Guinea Pigs | journal = Brazilian Journal of Medical and Biological Research | volume = 37 | year = 2004 | pages = 847–851 | doi = 10.1590/S0100-879X2004000600010 | pmid = 15264028 | last2 = Tokumaru | first2 = RS | last3 = Ades | first3 = C | issue = 6}}</ref> ಅವುಗಳ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗವಿದ್ದರೆ ಹಾಗೂ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದು,ಯಾವುದೇ ಹೆಣ್ಣುಇಲಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿರದಿದ್ದರೆ ಗಂಡುಇಲಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು.<ref>ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪಿಪಿ. 33–34.</ref> ವನ್ಯ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಕಿದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಜೈವಿಕ ಲಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಕ್ರಿಯತೆ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗಳ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="terril" /> ದಿನದ 24 ತಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯದ್ವಾತದ್ವಾ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಿತ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ<ref name="terril" /> [[File:Cat and guinea pigs.jpg|thumb|right|ಈ ಬೆಕ್ಕು ಗಿನಿಯಿಲಿ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಈ ತರಹದ ಅಂತರ-ಜಾತೀಯ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ.]] ಪಳಗಿಸಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವವರು ಇಡೀ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ಅವುಗಳ ಸಾಕಣೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡುವರು. ಪಂಜರಗಳು ದೃಢ ಅಥವಾ ತಂತಿಯ ಜಾಲರಿಯಂತಹ ನೆಲ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಜಾಲರಿಯ ನೆಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾಗುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು, ಜೊತೆಗೆ ಬಂಬಲ್‌ಫುಟ್‌ (ಅಲ್ಸರೆಟಿವ್‌ ಪೊಡೊಡರ್ಮಾಟಿಟಿಸ್‌) ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುವ ಸೋಂಕಿಗೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು <ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 63–64.</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಇಂದು 'ಕ್ಯೂಬ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕೊರೊಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌' (ಸಿ&amp;ಸಿ) ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಂಜರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="ygph">{{ cite web | title = Your Guinea Pigs' Home | publisher = Guinea Pig Cages | url = http://www.guineapigcages.com | accessdate = 2006-08-29 }}</ref> ಕೆಲವು ಪಂಜರಗಳು ಮರದ ತುಣುಕುಗಳು ಅಥವಾ ಅಂತಹದ್ದೇ ವಸ್ತುಗಳ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ, ಕೆಂಪು ಸಿಡಾರ್‌ (ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಪೀತದಾರು (ಎರಡೂ ಮೃದು ಮರಗಳು)ಗಳನ್ನು ಪಂಜರದ ಹಾಸಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕವಾದಫೀನಾಲ್‌ಗಳು (ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು) ಮತ್ತು ತೈಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="terril2">ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 34.</ref> ಅಸ್ಪೆನ್‌ನಂತಹ ದೃಢ ಮರಗಳು, ಕಾದದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕಾರ್ನ್‌ ಕಾಬ್‌ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಸುಗಳು ಇತರೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="terril2" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ಗಲೀಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವು. ಅವು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಗೆದು, ಹಾಸುಗಳನ್ನು ಒದ್ದು, ಹಿಕ್ಕೆ ಹಾಕುವುದುಂಟು. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮೂತ್ರವು ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಹರಳಿನಂತಾಗಿ ಅವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡುವುದು ದುಸ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪಿಪಿ. 44, 49.</ref> ಇದರ ಪಂಜರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೆಳಮೈಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೆವಳಿಸಿ ತನ್ನ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="nrc">{{cite book | last = National Resource Council | title = Laboratory Animal Management: Rodents | publisher = National Academy Press | year = 1996 | pages = 72–73 | isbn = 0-309-04936-9}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಪಂಜರದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಾಗ ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಜೀವಿಸದು. ಜರ್ಬಿಲ್‌ಗಳು (ಉದ್ದ ಹಿಂಗಾಲುಳ್ಳ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇಲಿಯಂತಹ ದಂಶಕ) ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಮ್ಸ್ಟರ್‌ (ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಉಗ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ದವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಹೆಗ್ಗಣದಂತಹ ದಂಶಕ) ನಂತಹ ಇತರೆ ದಂಶಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತಿತರ ಸೋಂಕು ತಗಲುವ ಸಂಭವವಿದೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 122.</ref> ಅಂತಹ ದಂಶಕಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಯತ್ತ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಧೋರಣೆ ತೋರಬಹುದು.<ref>ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪು. 19.</ref> ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವುಗಳೊಡನೆ ಜೀವಿಸಲು [[ಡಾಗ್|ನಾಯಿ]]ಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬಹುದು.<ref name="behrend">{{cite book | last = Behrend | first = Katrin | title = Guinea Pigs: A Complete Pet Owner's Manual | year = 1998 | publisher = Barron's | pages = 22–23 | isbn = 0-7641-0670-8}}</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ ಮೊಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಲಗಳು ಒಂದೇ ಪಂಜರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="behrend" /><ref name="Vanderlip, p. 20">ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪು. 20.</ref> ಆದರೆ, ಲ್ಯಾಗಮಾರ್ಫ್‌‌ಳಾಗಿ, ಮೊಲಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವೆರಡೂ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಆಹಾರ ನೀಡಲು ಅಸಾಧ್ಯ.<ref name="terril3">ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 41.</ref> ಮೊಲಗಳು ''ಬೊರ್ಡೆಟೆಲ್ಲಾ'' ಹಾಗೂ ''ಪ್ಯಾಷ್ಚೂರೆಲ್ಲಾ'' ಸೋಂಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಇತರೆ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಈ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪಿಪಿ. 126–128.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಿಂತಲೂ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಗಿಡ್ಡ ಮೊಲವೂ ಸಹ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಿಂತಲೂ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಗಾಯವುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="gpc">{{cite web | url = http://www.guineapigcages.com/rabbits.htm | title = Rabbits & Other Pets | publisher = Guinea Pig Cages | accessdate = 2007-04-03 | archive-date = 2007-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070304032429/http://www.guineapigcages.com/rabbits.htm | url-status = dead }}</ref> ===ಸ್ವಭಾವ=== ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಆಹಾರ ಹುಡುಕಿ ಸೇವಿಸಲು ಹಲವು ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕಲಿತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಿಖರವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಅವು ಸಂಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite journal | last = Charters | first = Jessie Blount Allen | title = The associative processes of the guinea pig: A study of the psychical development of an animal with a nervous system well medullated at birth | journal = Journal of comparative neurology and psychology | volume = XIV | issue = 4 | pages = 300–337 | publisher = University of Chicago | month = July | year = 1904 | url = https://books.google.com/?id=dWcKAAAAMAAJ&pg=RA2-PA300&lpg=RA2-PA300&dq=guinea+pigs#PRA1-PA299,M2 | accessdate = 2006-12-27 }}</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಸಣ್ಣ ತಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ ಪಾರಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ಹತ್ತುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಜೊತೆಗೆ ಅವು ಚುರುಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಏನಾದರೂ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ, ಥಟ್ಟನೆ ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಓಡುತ್ತವೆ.<ref name="terril" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಚದುರಿ ಓಡಿ, ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಲು ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 34.</ref> ಬಹಳ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಲ್ಲಿ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪದೇಪದೇ ಎಗರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಾಪ್ಕಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಇದು ಫೆರಟ್‌ ಜನಾಂಗದವರ ಯುದ್ಧ ನೃತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Guinea Pigs | publisher = Canadian Federation of Humane Societies | url = http://cfhs.ca/athome/guinea_pigs | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2007-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070402223933/http://cfhs.ca/athome/guinea_pigs/ | url-status = dead }}</ref> ಅವು ಬಹಳಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಈಜಬಲ್ಲವು.<ref name="harkness">{{cite book | last = Harkness | first = John E. | last2 = Wagner | first2 = Joseph E. | title = The Biology and Medicine of Rabbits and Rodents | publisher = Williams & Wilkins | year = 1995 | pages = 30–39 | isbn = 0-683-03919-9}}</ref> [[File:Three_guinea_pigs_(Cavia_porcellus)_at_Keswick_Public_Library.jpg|thumb|ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ']] ಹಲವು ದಂಶಕಗಳಂತೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ 'ಸಿಂಗಾರ (ಅಂದವಾಗುವಿಕೆ)'(ಪರಸ್ಪರ ಮೈ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ) ಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪು. 79.</ref> ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹಾಲಿನಂತಹ ದ್ರವವು ಸ್ರವಿಸಿ ಅಂದಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೂದಲಿಗೆ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 72.</ref> ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕೂದಲುಗಳನ್ನು ಅಗಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಗಶ್ರೇಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="harkness" /> ಕಿವಿ ಕಚ್ಚುವುದು, ಚರ್ಮದ ಕೂದಲು ನಿಲ್ಲುವುದು, ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸದ್ದುಗಳು, ತಲೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಮೇಲೆರಗುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 38.</ref> ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಒಂದು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಇನ್ನೊಂದರ [[wikt:mount#Verb|ಮೈಮೇಲೆ ಹತ್ತುವಂತೆ]] ನಟನೆ ಮಾಡುವ ಲೈಂಗಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯು ಮಾನವನ ದೃಷ್ಟಿಯಷ್ಟು ಚುರುಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಮಾನವನ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು 340°)<ref>{{Cite web |url=http://www.diddly-di.fsnet.co.uk/Facts%20%26%20Figures.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2010-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100120055530/http://www.diddly-di.fsnet.co.uk/Facts%20%26%20Figures.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಆಂಶಿಕ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ (ದ್ವಿವರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆ (dichromacy)). ಅವುಗಳ ಶ್ರಾವಣ, ವಾಸನಾ ಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬಹಳ ಚುರುಕಾಗಿವೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪಿಪಿ. 32–33; ವ್ಯಾಂಡರ್ಲಿಪ್‌, ಪು. 14.</ref> ಈ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 7.</ref> ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳು ಕೆಳಂಡಂತಿವೆ:<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪಿಪಿ. 7–8.</ref><ref name="jackie">{{cite web | title = Guinea Pig Sounds | publisher = Jackie's Guinea Piggies | url = http://jackiesguineapiggies.com/guineapigsounds.html | accessdate = 2007-03-14 | archive-date = 2007-03-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070315100351/http://jackiesguineapiggies.com/guineapigsounds.html | url-status = dead }} Includes sound files.</ref> * '''ವ್ಹೀಕ್‌''' - ಜೋರು ಸದ್ದು, ಇದು ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು '''ಸಿಳ್ಳೆ''' ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ವೇಗದ ಸಂವಹನವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮಾಲೀಕ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಉಣಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ಸದ್ದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇತರೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಓಡುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಈ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ದಾರಿತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಹಾಯ ಕೋರಲು ವ್ಹೀಕ್‌ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು. {{Audio|Guinea Pig Feeding Wheek.ogg|listen}} * '''ಬಬ್ಲಿಂಗ್‌''' ಅಥವಾ '''ಪರ್ರಿಂಗ್‌'''(ಗುಳುಗುಳು ಶಬ್ಧ) - ಗಿನಿಯಿಲಿ ಬಹಳ ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮುದ್ದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವಾಗ ಈ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಮೈಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಜಾಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಹ ಈ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತವೆ. {{Audio|Guinea Pig Happy.ogg|listen}} * '''ಗುಡುಗುಟ್ಟುವುದು (ರಂಬ್ಲಿಂಗ್‌)''' - ಗುಂಪಿನೊಳಗೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಈ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಅದನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸಿದಾಗ ಅದು ಈ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು. ಗುಡುಗುಟ್ಟುವ ಸದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೋರಾಗಿದ್ದು, ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಶರೀರವು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಗುಳುಗುಳು ಶಬ್ದಮಾಡುತ್ತಾ, ಅತ್ತಿತ್ತ ವಾಲಾಡಿ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 39.</ref> ಈ ರೀತಿಯ ನಡತೆಗೆ 'ರಂಬಲ್‌ಸ್ಟ್ರಟಿಂಗ್‌' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿಂದ ದೂರ ನಡೆಯುವಾಗ ಸಣ್ಣನೆ ಗುರುಗುಟ್ಟುವ ಸದ್ದು ಎಂದರೆ ಅದು ಅರೆಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {{Audio|Guinea Pig Keep Away.ogg|listen}} * '''ಚಟ್ಟಿಂಗ್‌''' ಮತ್ತು '''ವ್ಹೈನಿಂಗ್‌'''(ಕುಂಯಿಗುಟ್ಟುವುದು) - ಒಂದು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿದಾಗ, ಅಟ್ಟುವ ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಚಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಗಿನಿಯಿಲಿ ವ್ಹೈನಿಂಗ್‌(ಕುಂಯಿಗುಟ್ಟುವ) ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. {{Audio|Guinea Pig Angry.ogg|listen}} * '''ಹಲ್ಲುಗಳ ಕಟಕಟಿಸುವಿಕೆ''' - ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಲ್ಲು ಮೆಸೆದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸದ್ದು ಮಾಡುವಾಗ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಆಹಾರವಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಎಟುಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲು, ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲು ಮೆಸೆಯುತ್ತದೆ. {{Or|date=March 2010}} * '''ಅರಚುವಿಕೆ''' ಅಥವಾ '''ಕಿರುಚುವಿಕೆ''' - ನೋವು ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯವುಂಟಾದಾಗ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಅರಚುವ ಅಥವಾ ಕಿರುಚುವ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. {{Audio|Guinea Pig In Distress.ogg|listen}} * '''ಚಿಲಿಪಿಲಿ''' - ಇದು ಅಪರೂಪದ ಸದ್ದು. ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಒತ್ತಡದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಮರಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕಿಯ ಚಿಲಿಪಿಲಿಯಂತೆ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ, ಈ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಸದ್ದು ಹಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. {{Audio|Guinea Pig Chirping.ogg|listen}} ==ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ== [[File:Fat Adie pictures 001.jpg|thumb|right|ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಿ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿ]] ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಈಯಬಹುದು. ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮರಿಗಳಾಗುವವು; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ಐದು ಸೂಳುಗಳನ್ನು ಈಯಬಹುದು.<ref name="walker" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಅವಧಿ 59ರಿಂದ 72 ದಿನಗಳ ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ; ಇದರ ಸರಾಸರಿ 53ರಿಂದ 68 ದಿನಗಳು.<ref name="nrc" /> ದೀರ್ಘಾವದಿಯ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣ, ಗರ್ಭಿಣಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, [[ಬದನೆ]]ಯಾಕಾರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಪೋಷಣೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಇತರೆ ದಂಶಕ ಮರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನವಜಾತ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಮರಿಗಳು ಆಗಲೇ ಕೂದಲು, ಹಲ್ಲು, ಉಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಂಶಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ;<ref name="harkness" /> ಇವು ಕೂಡಲೇ ಸಂಚರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಘನ ಆಹಾರ ತಿನ್ನಬಲ್ಲವು. ಆದರೂ ಅವು ಮೊಲೆಯುಣ್ಣುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="harkness" /> ಸೂಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಮರಿಗಳು ಈಯಲಾಗುತ್ತವೆ,<ref name="richardson" /> ಸರಾಸರಿ ಮೂರು ಮರಿಗಳು ಈಯಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇದುವರೆಗೂ ದಾಖಲಾದಂತೆ, ಸೂಳೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 17 ಮರಿಗಳು.<ref>{{cite book | year = 2007 | title = Guinness Book of World Records | publisher = Guinness World Records Ltd. | pages = 127 | isbn = 9781904994121}}</ref> ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೂಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಹಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮರಿಗಳ ಕಾರಣ, ಪ್ರಸವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳಾಗಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಸೂಳುಗಳು ಮೃತಮರಿಗಳ ಜನನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಮರಿಗಳನ್ನು ವಿಕಸನದ ಮುಂದುವರೆದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈಯಲಾದ ಕಾರಣ ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನ ಕೊರತೆಯು ನವಜಾತ ಮರಿಗಳ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ನಗಣ್ಯ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 88.</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಹಾಲು ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="percy">{{cite book | last = Percy | first = Dean H. | last2 = Barthold | first2 = Stephen W. | title = Pathology of Laboratory Rodents and Rabbits | publisher = Iowa State University Press | edition = 2nd | year = 2001 | pages = 209–247 | isbn = 0-8138-2551-2}}</ref> ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಗಾತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿ ಹೊರರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುದನಾಳವು ಜನನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಸನಿಹವಿದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಜನನಾಂಗವು ಜನನಾಂಗ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ Y-ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಜನನಾಂಗವು ಶಿಶ್ನ ಮತ್ತು ಗುದದ್ವಾರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕೂದಲಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದಲ್ಲಿ ಶಿಶ್ನವು ಮುಂಚಾಚುವುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 14, 17.</ref> ಊದಿರುವ ವೃಷಣ ಚೀಲದ ಮೂಲಕ ಗಂಡಿನ ವೃಷಣವು ಬಾಹ್ಯ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[File:Guinea baby 1.jpg|thumb|ಎಂಟು ತಾಸು ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ]] ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂರನೆಯ ಅಥವಾ ಐದನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಪಕ್ವತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಲಿಯಿಗಳು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಆಯಸ್ಸಿಗೇ ಸಂತಾನಶಕ್ತತೆ ಹೊಂದಿ, ವಯಸ್ಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಸೂಳುಗಳನ್ನು ಹೊರಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 15–16.</ref> ಮರಿಹಾಕದಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರನೆಯ ತಿಂಗಳ ಆಯುಸ್ಸಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೋಣಿಕುಹರದ ಕೀಲು ಕೆಳ-ಉದರದ ಗುಂಜೆಲಬು (pubic symphysis) ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="nrc" /> ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವು ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಜನನ ನಾಳವು ಸೂಕ್ತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಗಲವಾಗದೆ, ಮರಿಯ ಜನನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಡಿಸ್ಟೊಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 25–26.</ref> ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಮರಿಹಾಕಿದ 6ರಿಂದ 48 ತಾಸುಗಳ ನಂತರವೂ ಪುನಃ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸದಾ ಗರ್ಭಧರಿಸುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರವಲ್ಲ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 17–18.</ref> ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ತವಿಷ(ನಂಜು) ಕಾಯಿಲೆಯು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು. ರಕ್ತವಿಷದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಸಿವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ, ವಿಪರೀತ ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಸುವುದು, ಕೀಟೋನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತದ ಕಾರಣ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಉಸಿರಿನ ದುರ್ವಾಸನೆ, ಹಾಗೂ ಗಂಬೀರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್‌ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 20–21.</ref> ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶವುಳ್ಳ ಹವಾಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ತವಿಷವು ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 20.</ref> ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೂ ತೀವ್ರ ಉಲ್ಬಣಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಂಶ ಗರ್ಭಕೋಶ, ಹೈಪೊಕ್ಯಾಲ್ಸೆಮಿಯಾ (hypocalcaemia) ಹಾಗೂ ಮೊಲೆಯೂತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 25–29.</ref> ==ಆಹಾರ ಕ್ರಮ== [[File:Cavy eating grass.jpg|thumb|right|ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿಬಣ್ಣದ ಅಗೂಟಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ]] ಹುಲ್ಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಹಾರಪಥ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ದವಡೆಹಲ್ಲುಗಳು ಗಿಡಜನಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜಗಿಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲಿರುತ್ತವೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 228.</ref> ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಹಲವು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಜೀರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹಳ ಉದ್ದನೆಯದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಇತರೆ ದಂಶಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳುಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಮಲಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದುಂಟು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 50–51.</ref> ಆದರೂ, ಅವು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಲಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡದೆ, ಸಿಕೊಟ್ರೊಪ್‌ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಮೃದು ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿಕೊಟ್ರೊಪ್‌ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಆಹಾರದ ಸಮರ್ಪಕ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಿ ಜೀವಸತ್ತ್ವಗಳು ನಾರುಳ್ಳ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಾಗಳನ್ನು ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 41; ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 236.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುದದ್ವಾರದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಈ ಸಿಕೊಟ್ರೊಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವು. ಅವು ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಸಹಜವಾಗಿ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.<ref name="terril3" /> ಮೊಲಗಳೂ ಸಹ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಮುದಿಯಾದ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುದದ್ವಾರದಿಂದ ಈ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವ ಸ್ನಾಯುಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಬಲ್ಲವು. ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ 'ಗುದದ್ವಾರದ ಸಂಘಟ್ಟನ(ಒತ್ತುವಿಕೆ)' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಸಿಕೊಟ್ರೊಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡಚಣೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಈ ಒತ್ತಿದ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಹೊರಬರುವುದುಂಟು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 52.</ref> ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಒತ್ತಿದ ಮಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಮನ ನೀಡಬಹುದು. ಟಿಮತಿ ಮೇವಿನ ಹುಲ್ಲು-ಆಧಾರಿತ ಆಹಾರ ಗುಳಿಗೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಟಿಮತಿ ಹುಲ್ಲು ಸೇರಿದಂತೆ ತಾಜಾ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ ಜಾನುವಾರು ಮೇವು ಸಹ ಆಹಾರವಾಗಬಹುದು. ಉಣಿಸಿದಾಗ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾವನ್ನು ಹೇರಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 8; ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 32.</ref> ಆದರೂ ವಯಸ್ಕ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ ಉಣಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳುಂಟಾಗಿವೆ. 'ಗರ್ಭಿಣಿ ಹಾಗೂ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನ ಬದಲು ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾವನ್ನು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಣಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯುಂಟಾಗುವುದು, ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]]‌ ತುಂಬಿರುವ ಕಾರಣ ಮೂತ್ರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು' ಎಂದು ಕೆಲವು ಗಿನಿಯಿಲಿ ಸಾಕಣೆದಾರರು ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯ ಸಮುದಾಯದವರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Health, Care, and Diet for a Guinea pig | url = http://www.lakehowellanimalclinic.com/html/guinea_pig.html | publisher = Lake Howell Animal Clinic | accessdate = 2007-02-16 | archive-date = 2007-07-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070703103120/http://www.lakehowellanimalclinic.com/html/guinea_pig.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Guinea Pigs Care Sheet | url = http://www.canyonlakevet.com/guinea-pig.htm | publisher = Canyon Lake Veterinary Hospital | accessdate = 2007-04-02 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928224848/http://www.canyonlakevet.com/guinea-pig.htm | url-status = dead }}</ref> ಆದರೂ, ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ ಪ್ರೊಟೀನ್, ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ನಾರುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡುವ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Institute for Laboratory Animal Research | title = Nutrient Requirements of Laboratory Animals | edition = 4th | publisher = National Academies Press | year = 1995 | pages = 106 | url = http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=4758&page=106 | isbn = 0309051266 }}</ref><ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 236; ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 39.</ref> ಮಾನವನಂತೆ, ಆದರೆ ಇತರೆ [[ಸಸ್ತನಿ]] ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಈ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿತ್ತ ವ್ಯಾಧಿಯಂತಹ ಮಾರಕ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಬಹುದು. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸುಮಾರು {{convert|10|mg|abbr=on}}ರಷ್ಟು (ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲಿ {{convert|20|mg|abbr=on}}) 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವ ಸೇವಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೂಕೋಸು, ಸೇಬು, ಎಲೆಕೋಸು, ಗಜ್ಜರಿ (ಕ್ಯಾರೆಟ್), ಗುಡ್ಡ ಸೋಂಪು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ ಸೊಪ್ಪು ಸೇರಿದಂತೆ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಅಥವಾ ಆಹಾರಪಥ್ಯದ ಪೂರಕ ಖಾದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 92.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್‌, [[ಮ್ಯಗ್ನೀಶಿಯಮ್|ಮೆಗ್ನಿಸಿಯಮ್‌]], [[ರಂಜಕ]], [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌]] ಹಾಗೂ ಜಲಜನಕ ಅಯಾನ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇ, ಎ ಮತ್ತು ಡಿ ಜೀವಸತ್ತ್ವಗಳು ಸಹ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 40.</ref> ಸಮತೋಲನವಿಲ್ಲದ ಆಹಾರಪಥ್ಯಗಳಿಂದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದಾಗುವ ಊತಕ (ಮೆಟಾಸ್ಟಾಟಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಫಿಕೇಷನ್‌), ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ತೊಂದರೆಗಳು, ಜೀವಸತ್ತ್ವಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಂಟಾಗುವವು.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪಿಪಿ. 237–257; ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 89–91.</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಸೇವೆನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಚಂಚಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಏನನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ಒಳಿತು, ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಕಲಿಯುವವು. ಅವು ಪಕ್ವತೆ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 236; ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 88–89.</ref> ಆಹಾರಪಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದು. ಹೊಸ ತರಹದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು ಅವು ಅಹಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಉಪವಾಸವಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಹೊಸ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="harkness" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಆಹಾರದ ನಿರಂತರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನೇ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 89.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಹಲ್ಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು [[wikt:gnaw|ಮಸೆ]]ಯುತ್ತಿರುವವು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಯಿಗೂ ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ದಂಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆ.<ref name="ygph" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಗದ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್‌ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಯುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಗಿಡಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಬಹಳ ವಿಷಕಾರಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜರಿಗಿಡ, ಬ್ರಯನಿ, ಕಾಕಪಾದ, ಕಾಡುಸಾಸಿವೆ, ಬೆಲಡಾನಾ, ಫಾಕ್ಸ್‌‌ಗ್ಲಾವ್, ಕರಿಜೀರಿಗೆ ಗಿಡ, ಹೆಮ್ಲಾಕ್‌ ಗಿಡ, ಲಿಲಿ ಆಫ್‌ ದಿ ವ್ಯಾಲಿ, ಮೇವೀಡ್‌ ಗಿಡ {{dn}}, ಕುಲಾವಿ ಗಿಡ, ಪ್ರಿವಿಟ್‌ ಗಿಡ, ಕಾಡುಗೊಬ್ಲಿ ಗಿಡ, ರೇವಾಚಿನ್ನಿ, ಸ್ಪೀಡ್ವೆಲ್‌ ಸಸ್ಯ, ಟೋಡ್‌ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಗಿಡ {{dn}} ಹಾಗೂ ವನ್ಯ ಅಜ್ಮೋದ ಸೇರಿವೆ.<ref name="richardson3">ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 93.</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಗೆಡ್ಡೆಯಾಕಾರದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ಯೂಲಿಪ್‌ ಮತ್ತು [[ಈರುಳ್ಳಿ]] ಗಿಡಗಳು) ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿ.<ref name="richardson3" /> ==ಆರೋಗ್ಯ== [[File:mvc-872s.jpg|thumb|ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳ ವಾತರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅರೆಬರೆ-ಬಣ್ಣದ ಗಿನಿಯಿಲಿ]] ಸಾಕಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೋಂಕುಗಳು, ಅತಿಸಾರ, ರಕ್ತ ಪಿತ್ತ ವ್ಯಾಧಿ, 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವದ ಕೊರತೆ (ಇದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಲಸ್ಯವುಂಟಾಗುವುದು), ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕೆರೆತಗಳ ಕಾರಣ, ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಂಕುಂಟಾಗಿ ಕೀವು ತುಂಬಿದ ಗಾಯ, ಹಾಗೂ ಹೇನುಗಳು, ಮೈಟ್‌ ಹುಳಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ತಗುಲಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ch. 1, 4, 5, 9.</ref> ಅಡಪು ಮೈಟ್‌ ಹುಳಗಳು (''ಟ್ರಿಕ್ಸಕರಸ್‌ ಕೇವಿಯೇ'' ) ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂದಲುದುರುವಿಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣ. ವಿಪರೀತ ಪರಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ನೋವುಂಟಾಗಿ ಅದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಡತೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಹ ಇತರೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 3–4.</ref> 'ಓಡಾಡುವ ಹೇನುಗಳ' (''ಗ್ಲಿರಿಕೊಲಾ ಪೊರ್ಸೆಲಿ'' ) ರೋಗವೂ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಡಬಹುದು. ಗಿನಯಿಲಿಗಳ ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಬಿಳಿ ಕೀಟವಿದು. ಇದರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಕೂದಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಕಣಗಳಂತಿವೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ನಿಶ್ಚಲ ಹೇನುಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತದ ಚೀಲಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವ (ಹಾರ್ಮೋನ್‌) ಉಲ್ಬಣಗಳ ಕಾರಣ ಕೂದಲುದುರಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 55.</ref> ಬಾಹ್ಯ ಕಣಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಮಿಟುಕಿಸುವುದು, ಹರಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲ(ಕಾರ್ನಿಯಾ)ದ ವ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ನಿಷ್ಪಾರದರ್ಶಕ ಪದರವುಂಟಾಗುವುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 69–70.</ref> ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಧೂಳಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸೀನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೀನು ಹಾಕುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದರೂ, ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಪದೇ-ಪದೇ ಸೀನುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತದ ರೋಗಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತದೊಂದಿಗೆ ಕಂಠವಾತವೂ ಸಂಭವಿಸಿ, ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಬಹುದು.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 45–48.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ದಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಶರೀರ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಅತಿಯಾದ ಶಾಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತಿಯಾದ ಶೈತ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಹಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="wagner3">ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 6.</ref> ಇದರ ಸಹಜ ದೈಹಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವು {{convert|101|–|104|F|C}},<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 19.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಹವೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಮಾನವನದಷ್ಟೇ ಇದೆ (ಸುಮಾರು {{convert|65|–|75|F|C}}).<ref name="wagner3" /> ಸುತ್ತಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಒಂದೇ ಸಮನೆ {{convert|90|°F|°C|abbr=on}} ಮೀರಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="wagner3" /> ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಬಲ ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಪದೇ-ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಗಾಳಿ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು.<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 37.</ref> ಆರ್ದ್ರತೆಯು 30%ರಿಂದ 70%ರ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಆಚೀಚೆಗೆ ಹೋದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗುವುದು.<ref>ಟೆರಿಲ್‌, ಪು. 36.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ನೋವು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮರೆಯಾಚುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ, ಯಾವುದೇ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಬಹಳ ತೀವ್ರ ಅಥವಾ ತುಂಬ ಮುಂದುವರೆದ ತನಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗೋಚರಿಸದಿರಬಹುದು. ಪೆನಿಸಿಲ್ಲಿನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಕ]] ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಅತಿಸಂವೇದನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಕಾರಣ ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದದರೆ, ಪೆನಿಸಿಲ್ಲಿನ್‌ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅತಿಸಾರ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 229; ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪಿಪಿ. 105–106.</ref> ನಾಯಿ ವಂಶದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಂಟದ ಅತಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ತಳೀಯ ರೋಗಗಳಂತೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲೂ ತಳೀಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಬಿಸಿನಿಯಾ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರವರ್ಣವು ಜನ್ಮಜಾತ ಕಣ್ಣಿನ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜೀರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್‌, ಪು. 69.</ref> ಇತರೆ ತಳೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ 'ವಾಲ್‌ಟ್ಸ್ ನೃತ್ಯದ ರೀತಿ ಚಲಿಸುವುದು' (ಕಿವುಡುತನ, ಜೊತೆಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ), ಲಕ್ವ ಮತ್ತು ನಡುಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref name="robinson">{{Cite book | last = Robinson | first = Roy | contribution = The Guinea Pig, ''Cavia Porcellus'' | editor-last = King | editor-first = Robert C | title = Handbook of Genetics | volume = 4 | year = 1974 | pages = 275–307 | publisher = Plenum | isbn = 0-306-37614-8}}</ref> ==ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ== [[File:Cavia porcellus 002.jpg|thumb|right|ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿ]] ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಅವು ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವವು; ಆಗ ಅವು ಕಚ್ಚುವುದು ಅಥವಾ ಪರಚುವುದು ಅಪರೂಪ.<ref name="harkness" /> ಅವು ಪುಕ್ಕಲು ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಹ ಅವು ಪಂಜರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತವೆ.<ref name="Vanderlip, p. 20" /> ಆದರೂ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಚಯದ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡಲು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಅವು ಬಹಳಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಯವುಂಟಾದ ನಂತರ ಮಾಲೀಕರು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವು ಸಿಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಾದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಚೀಲ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯಾಗಾರ (ಫ್ರಿಜ್‌) ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿದೊಡನೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಸಿಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿಯೇ, ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಬೇಕು. ಗಿನಿಯಿಲಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ/ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಬೇಕು. ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುವ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲಬಹುದು.<ref>ಸಷರ್‌ ಎನ್‌., ಲಿಕ್‌ ಸಿ 1991. "ಸೊಷಿಯಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿರಿಯೆನ್ಸ್‌, ಬಿಹೆವಿಯರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ ಗಿನಿ ಪಿಗ್ಸ್‌", "ಫಿಷ್ಯಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಬಿಹೆವಿಯರ್‌" 50, 83-90</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವೀಡೆನ್‌ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಹೊಂದಿರದ ಕೊಳ್ಳುಗರಿಗೆ ಒಂಟಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.guinealynx.info/companionship.html</ref> ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಲಾಗದು ಎಂಬ ಊಹೆ ತಪ್ಪು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಿತ್ರತ್ವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಂಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅಥವಾ ಪೈಪೋಟಿಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಅವುಗಳ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://guineapigconnection.typepad.com/pig_notes/2007/03/myth_1_male_gui.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-24 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819025541/http://guineapigconnection.typepad.com/pig_notes/2007/03/myth_1_male_gui.html |url-status=dead }}</ref> [[ಯುರೋಪ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗಿಂದಲೂ, ಪಳಗಿಸಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಹಲವು ತಳಿಗಳಿವೆ. ಈ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪುಳಿನ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೂದಲ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ. ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಷಾರ್ಟ್‌ಹೇರ್ (ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾದ)‌ ತಳಿಯು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಇವುಗಳದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದದ, ನುಣುಪಾದ ತುಪ್ಪುಳು, ಹಾಗೂ ಅಬಿಸಿನಿಯನ್‌ ತಳಿಯ ತುಪ್ಪುಳು ಕೌಲಿಕ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ರೊಸೆಟ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಗರಿಗೆದರಿರುತ್ತವೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿ ಸಾಕಣೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಷೆಲ್ಟೀ (ಅಥವಾ ಸಿಲ್ಕೀ) ತಳಿಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಎರಡೂ ತಳಿಗಳದ್ದು ಉದ್ದನೆಯ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಟೆಕ್ಸೆಲ್‌ ತಳಿಯು ಗುಂಗುರಿನ, ಉದ್ದನೆಯ ಕೂದಲು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಾಕಣೆಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ 'ಕೇವಿ ಕ್ಲಬ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಸೊಸಿಯೇಷನ್ಸ್'‌ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮೊಲ ಸಾಕಣೆಗಾರರ ಸಂಘದ ಅನುಷಂಗವಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೇವಿ ಸಾಕಣೆಗಾರರ ಸಂಘವು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಸಾಕಣೆಗಾರರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Constitution | url = http://www.acbaonline.com/constitution.html | publisher = American Cavy Breeders Association | date = 2006-09-29 | accessdate = 2007-03-22 | archive-date = 2007-04-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070405184705/http://www.acbaonline.com/constitution.html | url-status = dead }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೇವಿ ಪರಿಷತ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೇವಿಗಳ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಘಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇವಿ ಪರಿಷತ್‌) <ref>{{cite web | url = http://ancc0.tripod.com/ | title = Official Website | publisher = Australian National Cavy Council | accessdate = 2007-04-03 | archive-date = 2005-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050213093041/http://ancc0.tripod.com/ | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್]] (ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಕೇವಿ ಕ್ಲಬ್) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cavy.wellington.net.nz/ | title = Official Website | publisher = New Zealand Cavy Club | accessdate = 2007-04-03 | archive-date = 2007-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070428073855/http://www.cavy.wellington.net.nz/ | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪರಿಪೂರ್ಣತಾ ಪ್ರಮಾಣಿತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಯಾವ ತಳಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನೀಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಭಾವ== [[File:Rene_the_long-haired_Satin_Peruvian_Guinea_pig.jpg|thumb|right|ನಸುಪಾಟಲ - ಊದಾ ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಯಾಟಿನ್‌ ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಗಿನಿಯಿಲಿ (ಉದ್ದನೆಯ ತುಪ್ಪುಳು)]] ಮಾನವನ ದೈನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಫಲವಾಗಿ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದರೆ, ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಪೊಟರ್‌ರ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ಫೇಯ್ರಿ ಕ್ಯಾರವಾನ್‌'',<ref>{{cite book | last = Potter | first = Beatrix | title = The Fairy Caravan | year = 1929 | publisher = David McKay Co}}</ref> ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮೈಕಲ್‌ ಬಾಂಡ್‌ರ ಸರಣಿ ಒಲ್ಗಾ ಡಾ ಪೊಲ್ಗಾ,<ref>{{cite book | last = Bond | first = Michael | title = The Tales of Olga da Polga | publisher = Macmillan | year = 2001 | isbn = 0-19-275130-1}}</ref> ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ. ಸಿ. ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್‌ರ ''ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ನರ್ನಿಯಾ'' ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಕಂತು ''ದಿ ಮೆಜಿಷಿಯನ್ಸ್‌ ನೆವ್ಯೂ'' ದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ವುಡ್ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌‌ಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಮೊದಲ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Lewis | first = C.S. | title = The Magician's Nephew | publisher = Macmillan | year = 1955 }}</ref> ಎಲ್ಲಿಸ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌ ರಚಿಸಿದ ಕಿರುಕಥೆ ''ಪಿಗ್ಸ್‌ ಇಸ್‌ ಪಿಗ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬುದು ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಯ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು 'ಅವು ಹಂದಿಗಳೇ' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, [[ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಈಯುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last = Butler | first = Ellis Parker | title = Pigs is Pigs | publisher = McClure, Phillips & Co | year = 1906}}</ref> ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಲರ್‌ರ ಕಥೆಯು, ಡೇವಿಡ್‌ ಗೆರೊಲ್ಡ್‌ ರಚಿಸಿದ ದಿ ಟ್ರಬಲ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರಿಬಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಕಂತಿಗೆ ''[[Star Trek: The Original Series]]'' ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರೆಕ್‌: ದಿ ಒರಿಜಿನಲ್‌ ಸೀರೀಸ್‌, ಬ್ಲೂ-ರೇ ಎಡಿಷನ್‌, ಸೀಸನ್‌ 2, ಡಿಸ್ಕ್‌ 4: ''ಡಿ ಟ್ರಬಲ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರಿಬಲ್ಸ್‌'', ಸಿಬಿಎಸ್‌ ಹೊಮ್‌ ವೀಡಿಯೊ: ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ ನಂಬರ್‌. 07176</ref> ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಹ್ಯಾಂಸ್ಟರ್‌ ಸಾಗಾ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಎನ್ರಿಕೊ ಮತ್ತು ಕರುಸೊ ಎಂಬ ಎರಡು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ನಟ-ಪಾತ್ರಗಳು (ಇವು ಎನ್ರಿಕೊ ಕೆರುಸೊ ಎಂಬ ನಟನ ಹೆಸರನ್ನು ಹಂಚಿ ಪಡೆದಿವೆ) ಇವೆರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಆನುಷಂಗಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಫ್ರೆಡಿ ಔರಟಸ್‌ನನ್ನು ಅಣಕವಾಡಿ ರೇಗಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಅವುಗಳ ನಟನಾ ಅಣಕನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕಿರುತೆರೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಷ್ರೆಡರ್ಮನ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಕಿರುತೆರೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದ ವ್ಯಾಮೋಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವೆರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳದ್ದು ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ ರಾಕ್‌ ಎಂಬವರು ಧ್ವನಿದಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ರೊಡ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು, 1998ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಡೂಲಿಟ್ಲ್'' ‌ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಲಿನ್ನಿ ದಿ ಗಿನಿಪಿಗ್‌ (ಲಿನ್ನಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ) ನಿಕ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ರ ''ವಂಡರ್ ಪೆಟ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಸಹಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1990ರ ಹಾಗೂ 2000ದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ [[ಜಾಹೀರಾತು|ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ,<ref>{{Cite web | url = http://www.egg.com/visitor/0%2C%2C3_81609%E2%80%94View_1710%2C00.html | title = Advertisements | publisher = [[Egg Banking|Egg Banking plc]] | accessdate = 2007-07-18 | archive-date = 2011-08-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110802011000/http://www.egg.com/visitor/0,,3_81609%E2%80%94View_1710,00.html | url-status = dead }}</ref> ಸ್ನ್ಯಾಪಲ್‌ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್‌ ವೀಡಿಯೊಗಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = LaMonica | first = Paul | title = Super Bowl Ads, Like the Game, Disappoint | publisher = [[AOL]] Money & Finance | url = http://money.aol.com/news/articles/_a/super-bowl-ads-like-the-game-disappoint/20070205081409990001?cid=403 | date = 2007-02-04 | accessdate = 2007-07-19 | archive-date = 2007-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070207082223/http://money.aol.com/news/articles/_a/super-bowl-ads-like-the-game-disappoint/20070205081409990001?cid=403 | url-status = dead }}</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ್ನು ಮೊಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಈ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್‌ ಅಭಿಯಾನವೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.<ref name="gpc" /> ಸೌತ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರಣಿಯ 12ನೆಯ ಋತುವಿನ '[[Pandemic 2: The Startling]]' ಕಂತಿನಲ್ಲಿ, ವೇಷಭೂಷಣಧಾರಿ ದೈತ್ಯ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಭಸದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ಕಂತಿನ 'ಕಾಮೆಂಟರಿ ಮಿನಿ' ಪ್ರಕಾರ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ 'ವೇಷಭೂಷಣ'ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ್ದು ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರಿಂದ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡು ತರಿಸಲಾದವು. ಕಂತು 11, ಋತು 12ರ 'ಕಾಮೆಂಟರಿ ಮಿನಿ': ''ಪ್ಯಾಂಡೆಮಿಕ್‌ 2: ದಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಲಿಂಗ್‌''</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ, ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಿ-ಫೊರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಬದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯುಳ್ಳ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಗುಂಪು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ತೆದಾರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಆಟವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೂ ಸಹ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ== [[File:USDA-ARS Guinea Pig.jpg|thumb|ಪಶುವೈದ್ಯರು ಗಿನಿಯಿಲಿಯೊಂದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಸುಮಾರು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಮಾಲ್ಫಿಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೊ ಫ್ರಾಕ್ಯಸಟಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸಜೀವಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿ ಅಂಗರಚನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite book | last = Guerrini | first = Anita | title = Experimenting with Humans and Animals | publisher = Johns Hopkins | year = 2003 | pages = 42 | isbn = 0-8018-7196-4}}</ref> 1780ರಲ್ಲಿ, ಅಂಟೊಯ್ನ್‌ ಲವಾಸಿಯೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಶಾಖದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಪಿಸುವ ಕ್ಯಾಲರಿಮೀಟರ್‌ ಎಂಬ ಉಪಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಶಾಖವು ಕ್ಯಾಲರಿಮೀಟರ್‌ನ ಸುತ್ತಲಿದ್ದ ಇಬ್ಬನಿಯನ್ನು ಕರಗಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ ಉರಿಯುವಂತೆ, ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಯ ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ದಹನ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Buchholz | first = Andrea C | last2 = Schoeller | first2 = Dale A. | title = Is a Calorie a Calorie? | url = http://www.ajcn.org/cgi/content/full/79/5/899S | journal = American Journal of Clinical Nutrition | volume = 79 | pages = 899S–906S |year = 2004 | accessdate=2007-03-12 | pmid = 15113737 | doi = 10.1186/1475-2891-3-9 | issue = 5}}</ref> 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಲೂಯಿ ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್‌, ಎಮಿಲ್ ರೂ ಹಾಗೂ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕೋಚ್‌ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೂಕ್ಸ್ಮಜೀವಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ದೃಢ ಆಧಾರ ನೀಡಿದರು.<ref>ಗ್ವೆರಿನಿ, ಪಿಪಿ. 98–104.</ref> ಹಲವು ಬಾರಿ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಕಕ್ಷೆಯ ಪಥದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡ್ಡಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ 1961ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 9ರಂದು, ಅಂದಿನ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೊವಿಯತ್‌ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌)]] ದೇಶವು ಹಾರಿಸಿದ ಸ್ಪೂಟ್ನಿಕ್‌ 9 ಜೈವಿಕ ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಪಸಾದ ನಂತರ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web | last = Gray | first = Tara | url = http://history.nasa.gov/animals.html | title = A Brief History of Animals in Space | publisher = [[NASA|National Aeronautics and Space Administration]] | year = 1998 | accessdate = 2007-05-03 | archive-date = 2015-02-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150224124208/http://history.nasa.gov/animals.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚೀನಾ]] ಸಹ 1990ರಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳುಳ್ಳ ಜೈವಿಕ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಫಲವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೂ ಉಂಟು.<ref>{{cite web | url = http://www.cnn.com/2003/TECH/space/10/03/china.space.timeline/ | title = Timeline: China's Space Quest | publisher = [[CNN]].com | date = 2004-01-05 | accessdate = 2007-05-03}}</ref> [[File:Guinea pig injection.jpg|left|thumb|ತನ್ನ ಅರ್ಬುದರೋಗ-ಕಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲೆಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಗಿನಿಯಿಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ''ಗಿನಿಯಿಲಿ'' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ರೂಪಕೋಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ; ಈ ರೀತಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1913ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Guinea-pig | publisher = Oxford English Dictionary online (subscription access required) | url = http://dictionary.oed.com/ | accessdate = 2007-02-22 | archive-date = 2006-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060625103623/http://dictionary.oed.com/ | url-status = dead }}</ref> 1933ರಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಎಫ್‌. ಜೆ. ಷ್ಲಿಂಕ್‌ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್‌ ಕ್ಯಾಲೆಟ್‌, ''100,000,000 ಗಿನಿಪಿಗ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದರ ರೂಪಕೋಕ್ತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.<ref>{{cite book | last = Kallet | first = Arthur | last2 = Schlink | first2 = F. J. | title = 100,000,000 Guinea Pigs: Dangers in Everyday Foods, Drugs, and Cosmetics | publisher = Vanguard Press | year = 1933 | isbn = 978-0405080258 }}</ref> ಈ ಗ್ರಂಥವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕೃತಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಉಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ದೊರಕಿ, ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಚಳುವಳಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{Cite book | last = McGovern | first = Charles | contribution = Consumption | editor-last = Whitfield | editor-first = Stephen J. | title = A Companion to 20th-Century America | year = 2004 | pages = 346 | publisher = Blackwell | isbn = 0-631-21100-4}}</ref> [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೊವಿಯತ್‌]] ಸಂಘದ ಸರ್ವಾದಿಕಾರ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಚೆಕ್‌ ಲೇಖಕ ಲುಡ್ವಿಕ್‌ ವ್ಯಾಕುಲಿಕ್ರ‌ ''ದಿ ಗಿನಿಪಿಗ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ಉಕ್ತಿಯ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book | last = Vaculík | first = Ludvík | title = The Guinea Pigs | publisher = Third Press | year = 1973 | isbn = 978-0893880606 }}</ref> 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧದ ತನಕ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="gad">{{cite book | last = Gad | first = Shayne C. | title = Animal Models in Toxicology | publisher = Taylor & Francis | year = 2007 | edition = 2nd | pages = 334–402 | isbn = 0-8247-5407-7}}</ref> ಆದರೆ, 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 375,000ದಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.<ref name="harkness" /> 2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 2%ರಷ್ಟು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="gad" /> ಹಿಂದೆ, ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ವೈರಸ್‌-ರೋಧಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತಗೊಳಿಸಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತೀವ್ರ [[ಅಲರ್ಜಿ|ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಅಥವಾ ಅತಿಸಂವೇದನಶೀಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="reid">{{cite book | last = Reid | first = Mary Elizabeth | title = The Guinea Pig in Research | year = 1958 | publisher = Human Factors Research Bureau | pages = 62–70}}</ref> ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಸೇರಿದಂತೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಇತರೆ ಅಪರೂಪದ ಬಳಕೆಗಳುಂಟು.<ref name="reid" /> 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ದಂಶಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ತಳೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರೆದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ತಳೀಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಇ. ಕ್ಯಾಸ್ಲ್‌ ಮತ್ತು ಸೆವಾಲ್‌ ರೈಟ್‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ತುಪ್ಪುಳು ಬಣ್ಣದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="robinson" /><ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್‌, ಪು. 100.</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಜಿನೊಮ್‌ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಸಾಕಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿಯ [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜಿನೊಮ್]]‌ನ್ನು ಅನುಕ್ರಮ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = NHGRI Adds 18 Organisms to Sequencing Pipeline | url = http://www.genome.gov/12511858 | publisher = [[National Institutes of Health]] | date = 2004-08-04 | accessdate = 2007-04-25 | archive-date = 2007-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070714122254/http://www.genome.gov/12511858 | url-status = dead }}</ref> ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="reid" /> ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರುಸೆಲಾ ಬೇನೆ, ಚಾಗಾಸ್‌ ರೋಗ, ಕಾಲರಾ, ಗಳಚರ್ಮ ರೋಗ, ಕಾಲು-ಬಾಯಿ ಜ್ವರ, ಕುದುರೆ ಸಿಂಬಳ ರೋಗ, ಕ್ಯೂ ಜ್ವರ, ರಾಕಿ ಪರ್ವತ ಚುಕ್ಕೆ ಜ್ವರ ಹಾಗೂ ಟೈಫಸ್‌‌ ರೋಗದ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳ ರೋನಿರ್ಣಯಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="reid" /> ಮಾನವನ [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗ]]ದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಂಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಇಂದೂ ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="gad" /> ಮಾನವನಂತೆಯೇ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳೂ ಸಹ 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗದೆ ಅವು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರದಿಂದ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ರಕ್ತ ಪಿತ್ತ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="gad" /> ರಕ್ತ ಪಿತ್ತ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು 1907ರಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, 1932ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಕಾರ್ಬ್ಯುಟಿಕ್‌ ಅಂಶದ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ವರೆಗೆ, ಸಿ ಜೀವಸತ್ತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಮಾದರಿಯು ಮಹತ್ವ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.<ref>PMID 12555613 Tidsskr Nor Laegeforen. 2002ರ ಜೂನ್‌ 30;122(17):1686-7. [ಅಕ್ಸೆಲ್‌ ಹೊಲ್ಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಥಿಯೊಡೊರ್‌ ಫ್ರೊಲಿಕ್‌--ಪಯೊನಿಯರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಕಂಬ್ಯಾಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕರ್ವಿ][ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ] ನೊರಮ್‌ ಕೆಆರ್‌, ಗ್ರ್ಯಾವ್‌ ಎಚ್‌ಜೆ.</ref><ref>[http://profiles.nlm.nih.gov/WG/Views/Exhibit/narrative/szeged.html 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ತ್ವದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಶೋಧನದ ಕಥೆ.] [http://profiles.nlm.nih.gov/WG/Views/Exhibit/narrative/szeged.html 2010ರ ಜನವರಿ 21ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.]</ref> ಸೀರಮ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾದ ಕಾಂಪ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ನ್ನು ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ರಕ್ತದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="gad" /> ಗಿನಿಯಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ ನವವಿಕೃತಿಯಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Chan | first = Shu Jin, et al. | title = Guinea Pig Preproinsulin Gene: An Evolutionary Compromise? | journal = [[Proceedings of the National Academy of Sciences]] USA | volume = 81 | year = 1984 | pages = 5046–5050 | doi = 10.1073/pnas.81.16.5046 | pmid = 6591179 | last2 = Episkopou | first2 = V | last3 = Zeitlin | first3 = S | last4 = Karathanasis | first4 = SK | last5 = MacKrell | first5 = A | last6 = Steiner | first6 = DF | last7 = Efstratiadis | first7 = A | issue = 16 | pmc = 391634}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇನ್ಸುಲಿನ್-ರೋಧಕ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Bowsher | first = Ronald, et al. | title = Sensitive RIA for the Specific Determination of Insulin Lispro | url = http://www.clinchem.org/cgi/content/full/45/1/104 | journal = Clinical Chemistry | volume = 45 | date=1 January 1999| pages = 104–110 | accessdate = 2007-03-15 | pmid = 9895345 | issue = 1 | author2 = L | author3 = B | author4 = S | author5 = L | author6 = W | author7 = C }}</ref> ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ ಮಟ್ಟವು 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾರ್ಮೊನ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Adkins | first = Ronald, et al. | title = Molecular Phylogeny and Divergence Time Estimates for Major Rodent Groups: Evidence from Multiple Genes | url = http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/18/5/777 | journal = Molecular Biology and Evolution | volume = 18 | date=1 May 2001| pages = 777–791 | accessdate = 2007-04-25 | pmid = 11319262 | issue = 5 | author2 = G | author3 = R | author4 = H }}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಕಿರಿವಯಸ್ಕ ಮಧುಮೇಹದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ಜೀವಿಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಸುರಿನ ನಂಜಿನ ಗರ್ಭ ನೆತ್ತರು ನಂಜಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಈ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="percy" /> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿ ತಳಿಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತಳಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಳಿಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ ಹಾರ್ಟ್ಲೆ ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್‌-ಹಾರ್ಟ್ಲೆ. ಈ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಳಿಗಳು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವುಳ್ಳ ತಳಿಗಳೂ ಲಭ್ಯ.<ref name="terril4">ಟೆರಿಲ್‌, ಪಿಪಿ. 2–3.</ref> ಅದೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ತಳಿಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳ, ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿರೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಅದೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಎರಡು ತಳಿಗಳೆಂದರೆ, ಸೆವಾಲ್‌ ರೈಟ್‌ರ ಹೆಸರುಗಳಾದ, 'ಸ್ಟ್ರೇನ್‌ 2' ಮತ್ತು 'ಸ್ಟ್ರೇನ್‌ 13'.<ref name="robinson" /><ref name="terril4" /> 1980ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಕೂದಲುರಹಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚರ್ಮವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ. 1979ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ಮನ್‌ ಕೊಡಕ್‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಟ್ಲೆ ಗಿನಿಯಿಲಿ ತಳಿಸಮೂಹದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂ-ತಳೀಯ ನವವಿಕೃತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೂದಲಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಯುಳ್ಳ ತಳಿಯು ಜನಿಸಿತು.<ref name="usamriid">{{cite web | last = Banks | first = Ron | url = http://netvet.wustl.edu/species/guinea/guinpig.txt | title = The Guinea Pig: Biology, Care, Identification, Nomenclature, Breeding, and Genetics | publisher = [[United States Army Medical Research Institute of Infectious Diseases|USAMRIID]] Seminar Series | date = 1989-02-17 | accessdate = 2007-05-23}}</ref> 1978ರಲ್ಲಿ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಅರ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಪಿಯರ್‌ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಕೂದಲುರಹಿತ ತಳಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಗುರುತಿಸಿತು. 1982ರಿಂದಲೂ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ರಿವರ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿಸ್‌ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20081217004412/http://www.criver.com/SiteCollectionDocuments/rm_rm_c_IAF_hairless_guinea_pigs.pdf ಐಎಡಫ್‌ ಕೂದಲಿಲ್ಲದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು]. ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ರಿವರ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿಸ್‌. 2008ರ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ 30ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕೇವಿ ಪ್ರಿಯರು ಕೂದಲುರಹಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದರು. ಕೂದಲಿಲ್ಲದ ಸಾಕು ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು 'ಸ್ಕಿನ್ನಿ ಪಿಗ್ಸ್‌' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಆಹಾರವಾಗಿ== [[File:Roast Guinea Pig.jpg|thumb|left|ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಮಾಂಸ ಸೇರಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪೆರು ದೇಶದ ಎರಡು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು.]] ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು (''ಕಯ್‌'', ''ಕುಯೆ'', ''ಕುರಿ'' ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ) ಮೂಲತಃ [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೆಸ್]]‌ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಡಿಯನ್‌ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ಜನರೂ ಇದರ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 47.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಮಾಂಸವು [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಂಡೆಸ್‌ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಆಹಾರಪಥ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಯೆರಾ) ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣೆಯಾಗುವುದು.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. xxvi, 4, 32.</ref> ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಶುಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ, ಅವು ಬಹಳ ಬೇಗ ಪ್ರಸವಿಸುವ ಕಾರಣ, ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಶುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ ಆಹಾರ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref name="Africa">{{cite journal | last = Nuwanyakpa | first = M. et al. | title = The current stage and future prospects of guinea pig production under smallholder conditions in West Africa | journal = Livestock Research for Rural Development | month = November | year = 1997 | volume = 9 | issue = 5 | url = http://www.lrrd.org/lrrd9/5/gp951.htm | accessdate = 2007-04-16}}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಹಾಗೂ ನಗರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 32–43.</ref> ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನ್]]‌ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟೆರಾಲ್]]‌ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ. ಮೊಲ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಕಡುಬಣ್ಣದ ಮಾಂಸದಂತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="cbs" /><ref name="csmonitor">{{cite news | last = Mitchell | first = Chip | title = Guinea Pig: It's What's for Dinner | publisher = [[The Christian Science Monitor]] | url= http://www.csmonitor.com/2006/1101/p04s01-woam.html | date = 2006-11-01 | accessdate = 2007-03-12}}</ref> ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕರಿದು ಬಡಿಸಬಹುದು (''ಚಕ್ಟಡೊ'' ಅಥವಾ ''ಫ್ರಿಟೊ'' ), ಬೇಯಿಸಿ ಬಡಿಸಬಹುದು (''ಅಸಡೊ'' ), ಅಥವಾ ಸುಟ್ಟು ಬಡಿಸಬಹುದು (''ಅಲ್‌ ಹೊರ್ನೊ'' ). ನಗರವಲಯದ ಭೋಜನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶಾಖರೋಧ ಪಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾಂಸವಾಗಿ ಬಡಿಸಬಹುದು.<ref name="morales2">ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 48–67.</ref> ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಸೊಪಾ'' ಅಥವಾ ''ಲೊಕ್ರೊ ಡಿ ಕಯ್'' ‌ ಎನ್ನಲಾದ ಸೂಪ್‌ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವರು.<ref name="morales2" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಹುರಿಯುವಂತೆಯೇ ''ಪಚಮಂಕಾ'' ಅಥವಾ ''ಹುವಾಟಿಯಾ'' ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಳಿನ ಬಿಯರ್‌ (''ಚಿಚಾ'' ) ಒಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="morales2" /> [[File:Guinea pigs and corn.jpg|thumb|250px|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಂಡಿಯನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಮಾಂಸ]] ಪೆರು ದೇಶದ ಜನರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಂದಾಜು 65 ದಶಲಕ್ಷ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವರು. ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯು ಅದೆಷ್ಟು ನಿಕಟವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಕುಸ್ಕೋದ ಪ್ರಧಾನ ಇಗರ್ಜಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಸಪ್ಪರ್‌ನ ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹನ್ನೆರಡು ಶಿಷ್ಯರು ಗಿನಿಯಿಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="cbs" /> ಪೆರುವಿನ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಯು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪೆರು ದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಟೊನಿಯೊ ರೈಮಂಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ''ಜಕಾ ಸಾರೀ'' (ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವ. ರಾಜಧಾನಿ ಲಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="morales3">ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 101–112.</ref> ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್‌ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯನ್‌-ಪೂರ್ವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಇದು ಒಂದು ಸಮನ್ವಯದ ಸಮಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಶ್ರಯದಾತ ಮುನಿವರ್ಯರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.<ref name="morales3" /> ''ಜಕಾ ಸಾರೀ'' ಯ ರೂಪವು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ದಾನ ಪಡೆದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಒಬ್ಬ ''ಸರ್ವಿಂಟಿ'' (ಸೇವಕ) ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವನು; ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು ತಂದು ಅಣಕು ಗೂಳಿಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="morales3" /> ಈ ಉತ್ಸವಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ''ಕಯ್‌ ಚಕ್ಟಡೊ'' ವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಲು, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಬಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="morales3" /> ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಟುಂಗುರಹುವಾ ಮತ್ತು ಕೊಟೊಪಾಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯ ಭೋಜನ ''ಎನ್ಸಯೊ'' ದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಪಸ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ''ಆಕ್ಟೆವಾ'' ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ''ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲೊ'' ಗಳನ್ನು (ಕೊಬ್ಬು ಪದಾರ್ಥ ಲೇಪಿತ ಸ್ತಂಭಗಳು) ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅಡ್ಡಗಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ನೇತುಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 119–126.</ref> ಪೆರು ದೇಶದ ಚುರಿನ್‌ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://itn.co.uk/news/89319c3295386535197a613d28bcf198.html | title = Peruvians Pig-Out | publisher = [[ITN]] | date = 2007-07-26 | accessdate = 2007-07-29 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927185007/http://itn.co.uk/news/89319c3295386535197a613d28bcf198.html | url-status = dead }}</ref> [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಂಡಿಯನ್‌ ವಲಸೆಗಾರರು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಿ ಮಾರುವರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯ ಭೋಜನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಯ್‌ನ್ನು ಖಾದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. xvii, 133–134.</ref> ಪೆರುವಿಯನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಲಾ ಮೊಲಿನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪು. 16.</ref> ಆನಂತರ, ಗಿನಿಯಲಿಗಳನ್ನು ಪಶುಸಂಪತ್ತಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೋಪನೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು.<ref>ಮೊರೆಲ್ಸ್‌, ಪಿಪಿ. 16–17.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳ ಹೊರಗೆ, ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳ ಮಾಂಸವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ಷಣೆಯಾಗಲೆಂದು ಆಶಿಸಿದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು 1990ರ ಹಾಗೂ 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ತಳಿಯ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌, [[ಜಪಾನ್]]‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="cbs" /> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="Africa" /> ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ ಖಂಡಗಳ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಮಾಂಸವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಇನ್ನೂ ಬಹಿಷ್ಕೃತವಾಗಿದೆ. ಯಥಾವತ್‌ ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ರಿಯಲಿಟಿ ಷೊ)ವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಖ್ಯಾತ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬಾಣಸಿಗ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಝಿಮ್ಮರ್ನ್‌ (''ಬಿಝಾರ್‌ ಫುಡ್ಸ್‌'' ) ಮತ್ತು ಆಂಟನಿ ಬೊರ್ಡಿನ್‌ (''[[Anthony Bourdain: No Reservations|ನೊ ರಿಸರ್ವೇಷನ್ಸ್]]'' ‌) ಗಿನಿಯಿಲಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಅಪೂರ್ವ ಖಾದ್ಯ ಎಂದು ತಿಂದಿದ್ದುಂಟು. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೇವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ * ಪೀಟರ್‌ ಗರ್ನಿ * ನ್ಯೂಚರ್ಚ್‌ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ (ಸೇವ್‌ ದಿ ನ್ಯೂಚರ್ಚ್‌ ಗಿನಿ ಪಿಗ್ಸ್‌) ==ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|colwidth=25em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Refbegin}} * {{cite book | last = Archetti | first = Eduardo | title = Guinea-Pigs: Food, Symbol and Conflict of Knowledge in Ecuador | year = 1997 |publisher = Berg | isbn = 1-85973-114-7}} * {{cite book | last = Chazan | first = Michael | title = World Prehistory and Archaeology: Pathways through Time | year = 2008 | publisher = Pearson Education, Inc. | isbn = 0-205-40621-1}} * {{cite book | last = Morales | first = Edmundo | title = The Guinea Pig: Healing, Food, and Ritual in the Andes | publisher = University of Arizona Press | year = 1995 | isbn = 0-8165-1558-1 }} * {{cite book | last = Richardson | first = V.C.G. | title = Diseases of Domestic Guinea Pigs |edition = 2nd | publisher = Blackwell | year = 2000 |isbn = 0-632-05209-0 }} * {{cite book | last = Terril | first = Lizabeth A. | last2 = Clemons | first2 = Donna J. | title = The Laboratory Guinea Pig | publisher = CRC Press | year = 1998 | isbn = 0-8493-2564-1}} * {{cite book | last = Vanderlip | first = Sharon | title = The Guinea Pig Handbook | publisher = Barron's | year = 2003 | isbn = 0-7641-2288-6}} * {{cite book | last = Wagner | first = Joseph E. | last2 = Manning | first2 = Patrick J | title = The Biology of the Guinea Pig | year = 1976 | publisher = Academic Press | isbn = 0-12-730050-3}} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wiktionary}} {{Commons|Cavia porcellus}} {{Wikispecies|Cavia porcellus}} {{Wikibooks|Animal Care/Guinea pig}} * [http://acbaonline.com ಎಸಿಬಿಎ - ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೇವಿ ಸಾಕಣೆಗಾರರ ಸಂಘ (ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೇವಿ ಬ್ರೀಡರ್ಸ್‌ ಅಸೊಸಿಯೇಷನ್‌)] * [http://www.fau.edu/research/ovs/VetData/guineapig.php ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಗಿನಿಯಿಲಿ] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=genomeprj&amp;cmd=Retrieve&amp;dopt=Overview&amp;list_uids=12582 ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಗಿನಿಯಿಲಿ ಜಿನೊಮ್‌] {{Caviidae nav}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆರು ದೇಶದ ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಪಳಗಿಸಲಾದ (ಸಾಕು)ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬೊಲಿವಿಯಾ ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆರು ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಂಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದರಿ ಜೀವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಕಲಾದ ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1758ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[nah:Tozantōchtli]] [[qu:Quwi]] gp048c21r00u6jwu3vh2qr7daah2q48 0 26872 1373212 1372512 2026-05-12T07:28:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373212 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್ | image = Julian Assange (Norway, March 2010).jpg | image_size = 230px<!--needs 230 otherwise photo is narrowed and distorted --> | caption =೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಂಜ್ | birth_date = {{Birth date and age|1971|7|3|df=yes}}<ref>{{cite web | url = http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | date = 7 August 2010 | title = Julian Assange's mother recalls Magnetic | publisher = Magnetic Times | location = Australia | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130071416/http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | url-status = dead }}</ref><ref name="khatchadourian" /><ref>{{Cite document | url = http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archiveurl = https://www.webcitation.org/5unSsyDzh?url=http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archivedate = 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | title = ASSANGE, Julian Paul | date = 30 November 2010 | publisher = Interpol | postscript =. | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = live }}</ref> | birth_place = [[Townsville, Queensland]], Australia | alma_mater = [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ | awards = [[Index on Censorship#Freedom of Expression Awards|Economist Freedom of Expression Award]] (2008)<br />[[Amnesty International UK Media Awards|Amnesty International UK Media Award]] (2009)<br />[[Sam Adams Award]] (2010) | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ | other_names = | known_for = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]] | residence = | religion = | spouse = | domestic_partner = | parents = | children = Son | criminal charge = | criminal penalty = | criminal status = }} '''ಜೂಲಿಯನ್ ಪಾಲ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ''' ({{IPAc-en|icon|ə|ˈ|s|ɑː|n|ʒ}} {{respell|ə-<small>SAHNZH</small>}}; ಜನನ 1971 ರ ಜುಲೈ 3) ಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತ,<ref name="tcij" /><ref name="amnestyint">{{cite web | url = http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | title = Amnesty announces Media Awards 2009 winners | publisher = [[Amnesty International]] | date = 2 June 2009 | accessdate = 3 December 2010 | archiveurl = https://archive.is/20120530055214/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | archivedate = 30 ಮೇ 2012 | url-status = live }}</ref><ref name="massie">{{cite web | author = Alex Massie | url = http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | title = Yes, Julian Assange Is A Journalist | publisher = The Spectator | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101209084558/http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರಕಾಶಕ,<ref name="Forbes" /><ref name="harrell" /> ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸುದ್ದಿ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="timesonline" /> ಇವರು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸೆನ್ಸಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುರಹಿತ ಸಾವುಗಳು, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಷಪೂರಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯಪದಾರ್ಥಗಳ ರಾಶಿ ಹಾಕುವಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚರ್ಚ್ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಕೌಪ್‌ಥಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autogenerated1">{{cite web | url = http://www.smh.com.au/opinion/politics/leaks-pour-forth-from-the-wiki-well-of-information-20100408-ruxn.html | title = WikiLeak And Apache Attack In Iraq&nbsp;— Julian Assange | publisher = [[The Sydney Morning Herald]] | date = 9 April 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐದು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ರಹಸ್ಯ ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/wikileaks-julian-assange-online | title = WikiLeaks cables: Live Q&A with Julian Assange | publisher = The Guardian | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು "ದುಡುಕಿನ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ" ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555 | title = Russia official: WikiLeaks founder should get Nobel Prize | publisher = Haaretz | date = 8 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101210162810/http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555|archivedate=10 December 2010}}</ref> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ರಹಿತ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2009 ರ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="RC2010POTY" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಸ್ವೀಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bbc1207">{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/uk-11937110 | title = Wikileaks founder Julian Assange arrested in London | publisher = BBC | date = 7 December 2010 | accessdate = 7 December 2010}}</ref> ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನನ್ನು ಪಡೆದು ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12014199 |title=Wikileaks founder Julian Assange freed on bail |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-12023933 |title=Julian Assange's bail host had 'no hesitation' |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/am/content/2010/s3095541.htm |title=Assange free on bail|publisher=Abc.net.au |date= 2010-12-17 |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|title=Sex Crime Allegations Against Assange Detailed|publisher=CBS News|date=2010-12-14|accessdate=2010-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101221073952/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|archivedate=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಜಾಮೀನಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12038088|title=Lord Chief Justice allows Twitter in court|date=2010-12-20|accessdate=2010-12-20|work=BBC News Online}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Julian Assange in 2008.jpg|thumb]] ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಕ್ವಿನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | title = Courier Mail newspaper: Wikileaks founder Julian Assange a born and bred Queenslander | publisher = Couriermail.com.au | date = 29 July 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120418180126/http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | url-status = dead }}</ref> ಇವರು ಒಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಿದ್ದಾಗ, ಇವರ ತಾಯಿಯವರಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅವರು ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬ್ರೆಟ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇವರಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="7news/CNN">{{cite news | title =The secret life of Julian Assange |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/12/09/assange.profile/ |publisher=CNN| date =2 December 2010 |accessdate=2 December 2010}}</ref> ಬ್ರೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ವಿಹಾರ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಲತಾಯಿಯವರು ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರ ಮೊದಲ "ನೈಜ ತಂದೆ"ಯವರು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರನ್ನು "ಅತೀ ಚತುರ ಮಗು" ಜೊತೆಗೆ "ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನೆಂದು" ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಅವನು ಯಾವಾಗಲು ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು.... ಇತರ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು" ಎಂದು ಸಹ ಅವರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="7news/CNN" /> 1979 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಮರು ಮದುವೆಯಾದರು; ಅವರ ಹೊಸ ಪತಿಯು ಸಂಗೀತಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಆನಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್-ಬೈರ್ನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಓರ್ವ ಮಗನಿದ್ದನು, ಆದರೆ ದಂಪತಿಗಳು 1982 ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಮಲ-ಸಹೋದರನ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು. ನಂತರ ಇವರ ತಾಯಿಯವರು ಎರಡೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="khatchadourian" /> === ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ === 1987 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಬಳಿಕ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು "ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್" (ಹೊರೇಸ್ ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ: "ಸ್ಪ್ಲೆಂಡೈಡ್ ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್ ", ಅಥವಾ "ಔದಾರ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಳಿನ ") ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಮೂಹವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀವ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: "ನೀವು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬೇಡಿ (ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಶ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಡು); ಆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಡಿ (ನಿಮ್ಮ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವ ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ); ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ".<ref name="khatchadourian" /> ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ನವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ನಲ್ಲಿನ ಮನೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="theaustralian" /> ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೆನಡಾದ ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ನಾರ್ಟೆಲ್,<ref name="khatchadourian" /> ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು ಮೋಡೆಮ್ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="aolnews" /> 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನ 24 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ AU$2100 ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಇವರ ಉತ್ತಮ ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="smh1" /> ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರು "ಈ ವಿವಿಧ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಅನ್ವೇಷಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆನಂತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ "ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೆ [ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ], ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳಿವೆ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ತುಂಬಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅಂಟಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಲೇಖನಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅತೀ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇದೀಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿವೆ."<ref name="Forbes" /> === ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆಯೊಡನೆ ಜೀವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web| author = Nick Johns-Wickberg | url = http://www.crikey.com.au/2010/09/17/daniel-assange-i-never-thought-wikileaks-would-succeed/ | title = Daniel Assange: I never thought WikiLeaks would succeed | publisher = Crikey | date = | accessdate = 8 December 2010 }}</ref> ಅವರು ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು, ಮತ್ತು 1999 ರವರೆಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="khatchadourian" /><ref name="newyorker">{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1297917/Is-Wikileaks-boss-Julian-Assange-force-good-chaos.html | title = Paranoid, anarchic... is WikiLeaks boss a force for good or chaos? | date = 27 July 2010 | accessdate = 27 October 2010 | publisher = [[Daily Mail]] | first = Edward Heathcoat | last = Amory}}</ref> ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಪೇರೆಂಟ್ ಎನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಇನ್‌ಟೂ ಚೈಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ "ಕೇಂದ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶಕೇಂದ್ರ" ವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="newyorker" /> == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು == 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಸಬರ್ಬಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಸೆಸ್ ನೆಟ್‌ವೆರ್ಕ್ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವಾ ನೀಡುಗರ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Forbes" /><ref>{{cite web | url = http://suburbia.org.au | title = Suburbia Public Access Network | publisher = Suburbia.org.au | date = | accessdate = 4 December 2010}}</ref> 1994 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಆಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="smh1" /> 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್]] ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು.<ref name="seclists" /><ref name="strobe" /> ಅವರು 1996 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗ್ರೇಎಸ್‌ಕ್ಯೂಎಲ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಲವು ಪ್ಯಾಚಸ್ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="pgsql" /><ref>{{cite web|url=http://git.postgresql.org/gitweb?p=postgresql.git;a=search;h=HEAD;s=Julian+Assange;st=author |title=PostgreSQL commits |publisher=Git.postgresql.org |date=|accessdate=16 December 2010}}</ref> ಅವರು ''[[Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]]'' (1997) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಎಂದು ಹೊಗಳುವುದಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|title=Exposed: Wikileaks' secrets|author=Annabel Symington|publisher=Wired Magazine|date=1 September 2009|accessdate=7 December 2010|archive-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914225127/http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|url-status=dead}}</ref><ref name="suelette" /> 1997 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಇವರು ರಬ್ಬರ್‌ಹೌಸ್ ಡಿನೈಯೇಬಲ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್, [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲೈನಕ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಹ-ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ರಬ್ಬರ್-ಹೌಸ್ ಕ್ರಿಪ್ಟೋನಾಲಿಸಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ನಿರಾಕರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು;<ref name="singel" /> ಅವರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು."<ref name="rubberhose" /> ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸಹ-ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಮುಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಕ್ಯಾಶಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎನ್ಎನ್‌ಟಿಪಿಕ್ಯಾಷ್ <ref name="nntpcache" /> ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ|ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್]]ಗಾಗಿ ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಆದ ಸರ್ಫ್ರಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1999 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು leaks.org ಎಂಬ ಡೊಮೇನ್ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು; "ಆದರೆ", ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಆಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ."<ref name="theage1" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="pdf" /> 2003 ರಿಂದ 2006 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="pdf" /> ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಿತ ಕೋರ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಉತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="khatchadourian" /><ref>{{cite news | first=John | last=Rosenthal | coauthors= | title=Mythbusted: Professor says WikiLeaks founder was ‘no star’ mathematician' | date=12 December 2010 | publisher= | url =http://dailycaller.com/2010/12/12/mythbusted-professor-says-wikileaks-founder-was-no-star-mathematician/ | work =[[The Daily Caller]] | pages = | accessdate = 12 December 2010 | language = }}</ref> ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="khatchadourian" /><ref name="cream" /> == ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. == {{Main|WikiLeaks}} 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="smh2" /> ಆ ವರ್ಷ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಡಿದು ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: "ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೆ, ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆದು ಹೋದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಲಾಗದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕು."<ref name="Whelan">{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1299311/FBI-question-WikiLeaks-mother-Welsh-home-Agent-interrogate-distressed-woman-search-sons-bedroom.html|title = FBI question WikiLeaks mother at Welsh home: Agents interrogate 'distressed' woman, then search her son's bedroom | author = Andy Whelan and Sharon Churcher | date = 1 August 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref><ref>{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = State and Terrorist Conspiracies | first = Julian | last = Assange | date = 10 November 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070829163014/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = Conspiracy as Governance | first = Julian | last = Assange | date = 3 December 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜನವರಿ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070129125831/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾ," ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ಯಶೀಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯವಾದಷ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಸೋರಿಕೆಗಳು ಅದ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.... ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಅವರ ಸ್ವಭಾವವು ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ ಸೋರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತ ಪ್ರಕಾರದ ಆಡಳಿತದದೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="Whelan" /><ref>{{cite web | url = http://iq.org | title = The non linear effects of leaks on unjust systems of governance | date = 31 December 2006 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/ | archivedate = 2 October 2007}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹಾಕಾರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ <ref name="advisory" /> ಮತ್ತು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ "ನಿರ್ದೇಶಕರು"<ref name="mcgreal" /> ಅಥವಾ "ಸ್ಥಾಪಕ"<ref name="theaustralian" /> ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ "ನಾನು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ";<ref name="leakonomy" /> ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರೆಂದು ಅವರು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="motherjones" /> ಸೈಟ್‌ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇತರರಂತೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವೇತನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="leakonomy" /><ref>[http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್:ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ – ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ, ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100912101437/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist |date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 }} (ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ)</ref><ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html ಹರ್ರೆಲ್, ಎಬೆನ್, (26 ಜುಲೈ 2010) ''2-ಮಿನಿ. ಬಯೋ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ'' 26 ಜುಲೈ 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825145220/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html |date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 }} ''ಟೈಮ್''.</ref><ref>[http://www.democracynow.org/2010/6/17/wikileaks_whistleblowers ಇರಾಕ್ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋದ ಶಂಕಿತ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟ ವದಂತಿ] – ''ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!'' ನಿಂದ ವೀಡಿಯೋ ವರದಿ</ref><ref>{{cite web | author = Adheesha Sarkar | url = http://www.telegraphindia.com/1100810/jsp/opinion/story_12789816.jsp | title = The People'S Spy | publisher = Telegraphindia.com | date = 10 August 2010 | accessdate = 22 August 2010}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ನಾವು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗವು ಅದು ಅಲ್ಲ- ಬದಲಿಗೆ, ನೀವು ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ವಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಪ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಐದು ಜನರ ತಂಡವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು? ಅದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು."<ref name="smh2" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ "ಪಾರದರ್ಶಕ" ಮತ್ತು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ" ತೊಡಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ "ನೀವು ಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಲ್ಲದೇ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡವಾಗಿರಬೇಕು."<ref name="journalism_2010" /><ref>{{cite web | url = http://www.csmonitor.com/USA/Military/2010/0726/Julian-Assange-the-hacker-who-created-WikiLeaks | title = Julian Assange: the hacker who created WikiLeaks | publisher = Csmonitor.com | date = | accessdate = 22 August 2010}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಮಾಜಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್'' ಕರೆಯಿತು."<ref name="wankworm">ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಆಂಟಿ-ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }}[http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಕ್ಯೂರಿಯಸ್ ಓರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }} ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್, 25 ನವೆಂಬರ್/ 26 2006</ref> ''ದಿ ಏಜ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಇವರನ್ನು "ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುತಂತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಮತ್ತು "ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಿತು."<ref name="theage1" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ತಿರಸ್ಕೃತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು"<ref name="theage1" /> ಹದಿಹರೆಯದವನಾಗಿ ಅವರು " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೀತಿವಂತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್" ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಪರ್ಸನರಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಫಾರಮ್'' ಹೇಳಿತು."<ref name="pdf" /> ಅವರನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ <ref name="smh1" /> ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/media/2010/aug/01/julian-assange-wikileaks-afghanistan ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸಾಂಜೆ, ಮೋಂಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಏಜ್ ಹೂ ಥ್ರೈವ್ಸ್ ಆನ್ ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್] 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2010</ref> ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ವಿಷಯವಸ್ತು, ಆಫ್ರಿಕಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತ ವರದಿ, ಸೈಂಟೋಲಜಿ ಚರ್ಚ‌್‌ನ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, 2007 ನೇ ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ಧಾದ್ ಮೇಲಿನ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಕೌಂಪ್ತಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="autogenerated1" /> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ 2010 ರ ಓಸ್ಲೋ ಫ್ರೀಡಂ ಫೋರಮ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು:<ref>{{cite web | last = Lysglimt | first = Hans | authorlink = Hans Lysglimt | title = Transcript of interview with Julian Assange (2010-4-26) | work = Oslo Freedom Forum | publisher = Farmann Magazine | date = 9 December 2010 | url = http://www.farmann.no/?p=1627 | accessdate = 14 December 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827101252/http://www.farmann.no/?p=1627 | url-status = dead }}</ref> <blockquote> ಕೇವಲ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೇ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂದೇಶವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಅದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾವು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಇದು ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡವಲ್ಲ, ಇದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ವಿಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು, ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು. ಜನರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿವೆಯೇ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು, ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.... ಆದ್ದರಿಂದ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸ್ವತಃ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೀವಾಳಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮೂಲ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂಲ ವಸ್ತುವು ಬೇಕಿದೆ. </blockquote> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಜರಿಗಳು === [[File:Julian Assange 20091117 Copenhagen 1 cropped to shoulders.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ, 2009]] ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಡೇಸ್ 09, ಯುಸಿ ಬರ್ಕಲೀ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ 2010 ಲೋಗನ್ ಸಿಂಪೋಸಿಯಮ್,<ref name="fora.tv" /> ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 25 ಮತ್ತು 26 ನೇಯ ಚಾವೋಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="events.ccc.de" /> 2010 ರ ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಅಲ್ ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಎಮ್ಎಸ್ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಡಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!, ಆರ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ''ದಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 3 ರಂದು ಅವರುಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಸಲನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ಫಾರಂ ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫೆರನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="personal" /><ref name="cjr" /> ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಎಮ್ಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ "ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಅವರು [ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಬಳಸಿದ ವಿವರಣೆಯು ಏನೆಂದರೆ "ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ".<ref name="ellsbergmsnbc" /> ಜೂನ್ 11 ರಂದು ಅವರು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿನ ಶೋಕೇಸ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು,<ref name="nicar" /> ಆದರೆ ಅವರು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="poulsen" /> ಪೆಂಟಾಗನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಇರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಜೂನ್ 10 ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="pentagonhunt" /><ref name="tdbmanhunt" /> ಇದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳಿದ್ದವು.<ref name="taylor" /> ಬ್ರೇಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ನ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಏನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂದೇಹವು "ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ದೈಹಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೀಗ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ" ಎಂದು ಎನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ellsbergmsnbc" /> ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ನಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಅಂಬಿಂಡರ್ ಅವರು ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು "ಅಸಂಬದ್ಧ"ವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಲ್ಲದೇ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ambinder" /> ಸಲೂನ್.ಕಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನ್ ಗ್ರೀನ್ವಾಲ್ಡ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗಾಗಿ "ಶೋಧ"ವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ "ದಿಗಿಲಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳನ್ನು" ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ಕೇವಲ "ಅನಾಮಧೇಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="Greenwald2010-06-18" /> 2010 ರ ಜೂನ್ 21 ರಂದು, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿಸುಮಾರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="telegraph" /> ಅವರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ತಮ್ಮ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುವ ರಹಸ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಆದೇಶ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅವರು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="alde" /><ref name="guardian" /> ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ಗೆ ಅವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಖಾಯಂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, "[ಯು.ಎಸ್.] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿವೇಚನಾಯುತವಾಗಿದೆ". ಆದರೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ "ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಂತೆ ನನ್ನ ವಕೀಲರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ".<ref name="telegraph" /> ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅರ್ಥ್ (ಹೆಚ್ಓಪಿಇ) ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಜಾಕೊಬ್ ಆಪಲ್‌ಬಮ್ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು, ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="repair" /><ref>{{cite web | last = McCullagh | first = Declan | url = http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | title = Feds look for Wikileaks founder at NYC hacker event | publisher = News.cnet.com | date = 16 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013027/http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | url-status = dead }}</ref> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಲ್ಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="repair" /><ref>[https://docs.google.com/document/pub?id=1ebTGiyaQQ2HSCOpqsD8GD7x_7IBqkeYZ4jfEJ_rYeFQ Jacob Appelbaum, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯ: 2010 ಭೂಜಗತ್ತಿನ ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ], 17 ಜುಲೈ 2010</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಜುಲೈ 19 ರಂದು ನಡೆದ ಟಿಇಡಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | title = Surprise speaker at TEDGlobal: Julian Assange in Session 12 | publisher = Blog.ted.com | date = | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 19 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100719101851/http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | url-status = dead }}</ref><ref name="ted_2010" /><ref name="geekosystem_2010" /> 26 ನೇ ಜುಲೈರಂದು, ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಡೈರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್ ಕ್ಲಬ್ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಹಾಜರಾದರು.<ref name="ustream_2010" /> === ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ === {{Main|United States diplomatic cables leak}} 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು 251,000 ಅಮೇರಿಕದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 53 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ವಯ ರ್ಗೀಕರಿಸದ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಶೇಕಡಾ 40 ವರದಿಗಳು "ಗೋಪ್ಯ"ವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಆರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು "ರಹಸ್ಯ"ವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾರನೇ ದಿನ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್‌ಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2010/11/2010112961154954144.html | title = Australia opens WikiLeaks inquiry | publisher = Al Jazeera English | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅವರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | title = Doorstop on leaking of US classified documents by Wikileaks | publisher = Attorney-General for Australia | date = 29 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006010131/http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | url-status = dead }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | title = Australia warns Assange of possible charges if he returns to Australia | publisher = Monstersandcritics.com | date = 17 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101202041632/http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | archivedate = 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = dead }}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ 1295 ವರದಿಗಳು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 1 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20101205013631/http://213.251.145.96/cablegate.html "ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಯುಎಸ್ ಎಂಬಾಸ್ಸಿ ಕೇಬಲ್ಸ್"], ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. 2010 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref name="Greenwald2010-12-10" /> ಸೋರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಜರುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Savage|first=Charlie|title=U.S. Prosecutors Study WikiLeaks Prosecution|url=https://www.nytimes.com/2010/12/08/world/08leak.html?partner=rss&emc=rss|accessdate=9 December 2010|newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=7 December 2010}}</ref> ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪೇಪರ್ಸ್ನ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುಗರಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು "ನಮ್ಮ [ಅಮೇರಿಕದ] ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿಲ್ಲದ ನಿಖರವಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ". ಯುಎಸ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು "ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತೀ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಲು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರ ಒಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ವಾದಿಸಲಾಗದ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ellsbergdanger"> {{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-11/daniel-ellsberg-wikileaks-julian-assange-in-danger | title = Daniel Ellsberg: Wikileaks' Julian Assange "in Danger" | work = [[The Daily Beast]] | first = Samuel P. | last = Jacobs | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010}} </ref> ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಯುಸ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ "ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೋರಿಕೆಯಾದ ವರದಿಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು "ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಲಂಡನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="ReutersBail">{{cite web| title=UK court upholds bail for WikiLeaks' Assange| url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| publisher=[[Thomson Reuters]]| date=16 December 2010| accessdate=16 December 2010| archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110812143150/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| url-status=dead}}</ref> === ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಪಾತ್ರ === "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್,<ref name="amnestyint" /> ನಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 2009 ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು<ref>{{cite web | url = https://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=10058 | title = AIUK: Media Awards | publisher = Amnesty.org.uk | accessdate = 4 December 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರದವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎಂದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು .<ref name="tcij">{{cite web | url = http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | title = Julian Assange | publisher = [[Centre for investigative journalism]] | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120421030036/http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | url-status = dead }}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯುಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ನ ವಕ್ತಾರರಾದ ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿಯವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎನ್ನುವ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು,<ref>[http://www.indianexpress.com/news/wikileaks-founder-julian-assange-anarchist-not-journalist/719895/ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ 'ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್', ನಾಟ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್], ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.</ref> ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಕ್ರೌಲಿಯವರು; " ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿ, ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, [http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/12/152291.htm 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ಡೈಲಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ</ref> ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'' ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಸ್ಸಿಯವರು "ಹೌದು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ" ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು, ಆದರೆ "ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರ" ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="massie" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತಾವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸುದ್ದಿಸಂಗತಿಗಳನ್ನು 25 ನೇ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ತಾವು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವು "ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರದ್ದು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/julian-assange-wikileaks | title = Julian Assange answers your questions | publisher = The Guardian | author = Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> == ತನಿಖೆಗಳು == === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ತನಿಖೆ === ಜಂಟಿ ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆ-ಪೆಂಟಾಗಾನ್‌ ತಂಡದ ತನಿಖಾದಾರರು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿತ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಸಂಭವದ ಕುರಿತಂತೆ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರ್ ಎರಿಕ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾ "ಇದು ಕತ್ತಿನ ಅಲಗು ಸದ್ದು ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web| author = David Samuels | url = https://www.theatlantic.com/international/archive/2010/12/the-shameful-attacks-on-julian-assange/67440/ | publisher = The Atlantic | title = The Shameful Attacks on Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}</ref> ಸೋರಿಕೆಯ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಯು.ಎಸ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯು.ಎಸ್. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜೋಸೆಫ್ "ಜಾಯ್" ಬಿಡೆನ್ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/19/AR2010121901359.html| title=Biden: US trying to stop WikiLeaks disclosures| publisher=The Washington Post| date=December 19, 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವರು "ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ಈ ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಸದಸ್ಯನೊಬ್ಬನಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಂಚು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು... ನೀವು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿವೆ ನೋಡಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/19/assange-high-tech-terrorist-biden| author=Ewen MacAskill| title=Julian Assange like a hi-tech terrorist, says Joe Biden| publisher=The Guardian| date=December 19, 2010}}</ref> ಈಗಿನ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸೆನೇಟ್‌ನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ನಾಯಕರಾದ ಮಿಚ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನೆಲ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ಆಧುನಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| author=Tom Curry| title=McConnell optimistic on deals with Obama| publisher=msnbc.com| date=December 5, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110417181953/http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| url-status=dead}}</ref> ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನ್ಯೂಟ್ ಗಿಂಗ್ರಿಚ್ ಅವರು "ಜನರು ಸಾಯಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೇ ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ವೈರಿ ಯೋಧನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/132037-gingrich-blames-obama-on-wikileaks-labels-assange-a-terrorist | author = Shane D'Aprile| title=Gingrich: Leaks show Obama administration 'shallow,' 'amateurish'| publisher=The Hill| date=December 5, 2010}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮದೊಳಗಡೆಯೇ, ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ನ ಜೆಫ್ರಿ ಟಿ. ಕುಹ್ನರ್ ಅವರು ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು;<ref>{{cite web| url=http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| title=Washington Times Editorial Suggests Killing Julian Assange| publisher=dcist| accessdate=December 13, 2010| archive-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111109013639/http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.washingtontimes.com/news/2010/dec/2/assassinate-assange/?page=2 | author = Jeffrey T. Kuhner| title=KUHNER: Assassinate Assange| publisher=The Washington Times| date=December 2, 2010}}</ref> ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ"ಕೆ.ಟಿ." ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು ಕರೆದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು "ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ" ಯಾಗಿದ್ದು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು; ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್|ನಿಕ್ಸನ್]]ನ ಮಾಜಿ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಜಿ. ಗೋರ್ಡೋನ್ ಲಿಡ್ಡಿ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ "ಕೊಲ್ಲುವವರ ಪಟ್ಟಿ"ಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಧಾನಿಯವರಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಟಾಮ್ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರನ್ನು "ಕೆನಡಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋಡ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ಹವಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಸಿಬಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಪವರ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| last = Barber| first = Mike| authorlink = Mike Barber| title = Heat's on Flanagan for 'inciting murder' of WikiLeaks founder; PM's ex-adviser subject of formal police complaint| publisher = Ottawa Citizen| date = 2010-12-06| url = http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| accessdate = 2010-12-09| archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101209165306/http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| url-status = dead}}</ref> ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು ಎಂದಿಗೂ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |title=Let Flanagan’s remarks die – - Macleans OnCampus |publisher=Oncampus.macleans.ca |date=2010-12-04 |accessdate=2010-12-16 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208015908/http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |url-status=dead }}</ref> ಯುಎಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮೈಕ್ ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅವರು ಭಾವಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಯುವ ಸೈನಿಕರ ಅಥವಾ ಅಫ್ಘಾನ್ ಕುಟುಂಬದ ರಕ್ತವನ್ನು ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು." ಈ ರೀತಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ "...ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ [ರಾಬರ್ಟ್] ಗೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಊಹಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯತ್ತ ತೋರಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಕರೆತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಆ ಯುದ್ಧಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು."<ref>{{cite news| url=http://www.democracynow.org/2010/8/3/julian_assange_responds_to_increasing_us | author = Amy Goodman| title=Julian Assange Responds to Increasing US Government Attacks on WikiLeaks| publisher=Democracy Now| date=August 3, 2010}}</ref> === ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳು === 2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು, 26 ಮತ್ತು 31 ವರ್ಷದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ <ref>{{cite web| author = TNN | url = http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Sex-accusers-boasted-about-their-conquest-of-WikiLeaks-founder-Julian-Assange/articleshow/7068149.cms | title = Sex accusers boasted about their 'conquest' of WikiLeaks founder Julian Assange | publisher = The Times of India | work = Timesofindia.indiatimes.com | date = 21 August 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}</ref> ಒಂದನ್ನು ಎಂಕೋಪಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/08/AR2010090803240.html | title = WikiLeaks stalled by Swedish inquiry into allegations of rape by founder Assange | work = [[The Washington Post]] | date = 9 September 2010 | accessdate = 9 September 2010 | first = Edward | last = Cody}}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.aklagare.se/In-English/ | title = Swedish inquiry reopen investigations into allegations of sexual misconduct by founder Assange on third level of appeal | work = Anklagermyndigheten | date = 10 September 2010 | accessdate = 10 September 2010 | archive-date = 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿವಾದವು ಸಹಮತದ ಆದರೆ ರಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು<ref name="audec04">{{cite web | url = http://www.smh.com.au/world/timing-of-sex-case-sparks-claims-of-political-influence-20101203-18jv3.html | title = Timing of sex case sparks claims of political influence | author = Dylan Welch | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref><ref name="apdec02">{{cite news | url = http://www.physorg.com/news/2010-12-assange-legal-options-narrow.html | title = The noose tightens around WikiLeaks' Assange | author = Raphael Satter and Malin Rising |agency=Associated Press | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ವೈರಿಗಳು ಸಂಚು ಹೂಡಿದ "ನಟನೆ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="swissasylum">{{cite news | url = http://news.smh.com.au/breaking-news-technology/wikileaks-founder-may-seek-swiss-asylum-interview-20101105-17gbx.html | title = Wikileaks founder may seek Swiss asylum: interview | date = 5 November 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 28 November 2010}}</ref> ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ, ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಎವಾ ಫಿನ್ ಅವರು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯು ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11049316|title=Swedish rape warrant for Wikileaks' Assange cancelle|publisher=BBC}}</ref>, ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 30 ರಂದು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/31/wikileaks-julian-assange-questioned | title = WikiLeaks founder Julian Assange questioned by police | newspaper = The Guardian | date = 31 August 2010}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ತಾವು ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಮತದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ತೇಜೋವಧೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಸಿ ಬಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಿಗರೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news | last = Davies | first = Caroline | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/22/wikileaks-julian-assange-denies-rape-allegations | title = WikiLeaks founder Julian Assange denies rape allegations | newspaper = [[The Guardian]] | date = 22 August 2010}}</ref><ref name="GuardCharges">{{cite web | author = David Leigh, Luke Harding, Afua Hirsch and Ewen MacAskill | url = https://www.theguardian.com/media/2010/nov/30/interpol-wanted-notice-julian-assange | title = WikiLeaks: Interpol issues wanted notice for Julian Assange | publisher = The Guardian | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಎರಡು ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಎಸ್ಎಪಿ ವಕ್ತಾರರಾದ ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯಾನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/sep/01/sweden-julian-assange-rape-investigation | title = Sweden reopens investigation into rape claim against Julian Assange | newspaper = The Guardian | date = 10 September 2010}}</ref> ಸ್ವೀಡಿಶ್ ತನಿಖಾದಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮುನ್ನ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಯುಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು ಸ್ವೀಡನ್‌ ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಲಂಡನ್ ಮೂಲಕ ವಕೀಲರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದ್ದು ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಬಳಿಕೆ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಹೋಗಲು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನವು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಹೇಳಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.theregister.co.uk/2010/11/18/assange_detain_sweden/</ref> ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704862604576029872580177468.html?KEYWORDS=borgstr%25C3%25B6m | title = New Details Reveal More About Problems Assange Faces | newspapers = The Wall Street Journal | date = 19 December, 2010}}</ref><ref name="msnbc1811">{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | title = Sweden to issue int'l warrant for Assange | author = Karl Ritter, Malin Rising | publisher = Msnbc.com | date = 18 November 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101204061249/http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | url-status = dead }}</ref><ref name="appeal lost">[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11831519 ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ ಡಿಟೆನ್ಕ್ಷನ್ ಆರ್ಡರ್ ಅಪ್‌ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ವೀಡನ್]. ಬಿಬಿಸಿ</ref><ref>{{cite web | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/wikileaks-to-drop-another-bombshell-20101122-1849y.html | title = WikiLeaks to drop another bombshell | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 23 November 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪೊಲೀಸರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರೆಂಟ್ (ಇಎಡಬ್ಲೂ)<ref name="FT">{{cite web | url = http://www.ft.com/cms/s/0/b5852504-f592-11df-99d6-00144feab49a.html#axzz165xMmp9x | title = Warrant for WikiLeaks founder condemned | publisher = Ft.com | date = 22 November 2010 | accessdate = 29 November 2010}}</ref><ref name="lateline">{{cite web | url = http://www.abc.net.au/lateline/content/2010/s3071847.htm | title = Assange hits back at rape allegations | publisher = Australian Broadcasting Corporation}}</ref> ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="bbc">{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11880965 | title = Wikileaks' Assange appeals over Sweden arrest warrant | publisher = BBC News | date = 1 December 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref><ref>{{cite web | author = Interpol | url = http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | title = Enhancing global status of INTERPOL Red Notices focus of high level meeting | publisher = Interpol.int | date = 14 May 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629193232/http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಹೊರಗೆ "ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಯ ನಂತರವೂ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿರುವುದು ಅತೀ ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು <ref>{{cite web | first = Mark | last = Townsend | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/01/police-seek-julian-assange-rape-claims | title = British police seek Julian Assange over rape claims | publisher = Guardian | date = 1 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಡೀಷರು ಅವರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ<ref>{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11921080 | title = Wikileaks' Julian Assange to fight Swedish allegations | publisher = BBC | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}</ref> ಹೋರಾಡುವರು ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾದ ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/05/julian-assange-lawyers-being-watched | title = Julian Assange's lawyers say they are being watched | author = Sam Jones and agencies | publisher = The Guardian | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}</ref> ಯುಕೆನಲ್ಲಿ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಕಾಗದಪತ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ನೀಡಿತು. 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯಾರ್ಡ್ ಪೊಲೀಸರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಯುಕೆ ವಕೀಲರಿಗೆ ಎಸ್ಎಸಿಎ ಅವರು ಮಾನ್ಯವಾದ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/arrest-warrant-on-assange-to-be-served-today-2153031.html |title=Arrest warrant on Assange to be served today |publisher=The Independent |date=2010-12-07 |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮರುದಿನ ಸ್ವತಃ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರೆದುರು ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೆನಾಲ್ ಕೋಡ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನಿಖೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರು: ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯವರ ಅತ್ಯಾಚಾರ (ಸಿಹೆಚ್ 6:1-3), ಅಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು (ಸಿಹೆಚ್ 6:10-2) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಬಲಾತ್ಕಾರ (Ch 4:4-1), ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ 6 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿದರೆ, ಅಧ್ಯಾಯ 4 ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Esther Addley |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/17/julian-assange-q-and-a |title=Q&A: Julian Assange allegations &#124; Media |publisher=The Guardian |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.aklagare.se/In-English/ |title=Statement from Director of Prosecution, Ms. Marianne Ny - In English |publisher=www.aklagare.se |date=2006-05-05 |accessdate=2010-12-19 |archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929014034/http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಿಮಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| last = Vinograd| first = Cassandra| last2 = Satter| first2 = Raphael G.| title = Judge Denies WikiLeaks Founder Julian Assange Bail| newspaper = The Associated Press| date = 7 December 2010| url = https://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| accessdate = 7 December 2010| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101208053605/http://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| archivedate = 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status = live}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ £240,000 ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಯುಕೆಯ ಕ್ರೌಸ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ನಿರ್ಧಾರದ ಅಪೀಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |title=Assange granted bail in UK High Court appeal |publisher=Thinq.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=1 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101183813/http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-11989216 |title=Wikileaks founder Assange bailed, but release delayed |publisher=BBC |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/15/julian-assange-bail-decision-uk |title=Julian Assange bail decision made by UK authorities, not Sweden |publisher=Guardian |date=15 December 2010 |accessdate=17 December 2010}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನುl ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್, ನೋರ್ಫೋಕ್ನಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ನೆರೆದಿದ್ದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು "ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಆನಂದವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ" ಮತ್ತು "ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರಪರಾಧಿತನದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ReutersBail" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಬಿಬಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇದು ಅತೀ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸುವ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| author=Avril Ormsby| title=WikiLeaks' Julian Assange says he is victim of smear campaign| publisher=The Vancouver Sun| date=December 17, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101229081317/http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| url-status=dead}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಕಾನೂನು ಸಲಹಾಗಾರರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |title=Sweden challenges Julian Assange bail decision - RTÉ News |publisher=Rte.ie |date= |accessdate=16 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216020158/http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |archivedate=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=dead }}</ref> ಜೆಫ್ರಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್,<ref>{{cite web|url=http://www.theage.com.au/world/geoffrey-robertson-to-defend-assange-20101207-18oc6.html |title=Geoffrey Robertson to defend Assange |publisher=Theage.com.au |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}</ref> ಹೆಲೆನಾ ಕೆನಡಿ<ref>{{cite web|author=|url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/possible-indictment-for-espionage/story-fn59niix-1225972957124 |title=Possible indictment for espionage |publisher=The Australian |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿಫರ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್<ref>{{cite web |author= |url=http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |title=Assange moved to prison's segregation unit |publisher=Associated Free Press |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214101746/http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿದ್ದು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಬೋರ್ನ್ ಹರ್ಟಿಗ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ದದ ಆರೋಪಗಳು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ನಡುವೆ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಅವರು ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| author=Tucker Reals| title=Assange Lawyer: Rape Allegations a "Stitch Up"| publisher=CBS News| date=December 9, 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229213809/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| archivedate=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಶನ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯೇನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು, ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರಂಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|last=Mackey |first=Robert |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/12/14/swedish-prosecutor-raises-possible-extradition-of-wikileaks-founder-to-u-s/ |title=Swedish Prosecutor Raises Possible Extradition of WikiLeaks Founder to U.S. |publisher=Thelede.blogs.nytimes.com |date=2010-12-14 |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web |author=By DAVID STRINGER Associated Press |url=http://www.denverpost.com/frontpage/ci_16854426?source=rss#ixzz18aFBEzWn |title=Sweden appeals UK granting bail for Julian Assange |publisher=The Denver Post |date= |accessdate=2010-12-19 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ಣ ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿಚಾರಣೆಯು 2011 ರ ಜನವರಿ 11 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನದ ತರುವಾಯು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಲೂಯಿಜ್ ಇನಾಸಿಯೋ ಲುಲಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ "ಬೆಂಬಲ"ವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/putin-leads-backlash-over-wikileaks-boss-detention-20101209-18rgi.html |title=Putin leads backlash over WikiLeaks boss detention |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Maria |last=Antonova |work=Sydney Morning Herald |publisher=Sydney Moring Herald}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7xAY7KkcUYk |title=President Lula Shows Support for Wikileaks (video available) |date=9 December 2010}}</ref> ಅವರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11966193 |title=Wikileaks: Brazil President Lula backs Julian Assange |date=10 December 2010 |accessdate=10 December 2010 | first= |last= |work=BBC News }}</ref> ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ, [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪುಟಿನ್‌|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್]] ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು "ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವಿರೋಧಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="ABC2">[http://www.abc.net.au/unleashed/42368.html ಆಸ್ಸೀ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಹ್ಯಾಸ್ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಗೋಟ್ ದಿ ಗಟ್ಸ್?] ಎಬಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010</ref> ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೇವ್|ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್]] ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್ ಅವರು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/09/julian-assange-nobel-peace-prize |title=Julian Assange should be awarded Nobel peace prize, suggests Russia |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Luke |last=Harding |location=London |work=The Guardian }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾರೂಯಿ ಅವರು "ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅಥವಾ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಅವರು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾನೂನು ಹೊಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು. ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3089025.htm |title=UN rapporteur says Assange shouldn't be prosecuted |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |author=Eleanor Hall |work=abc.net.au |publisher=[[ABC Online]]}}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಎದುರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last=Associated |first=The |url=http://ca.news.yahoo.com/pro-wikileaks-demos-planned-spain-latin-america.html |title=Pro-WikiLeaks demonstrations held in Spain; planned for elsewhere in Europe, Latin America - Yahoo! News |publisher=Ca.news.yahoo.com |date= |accessdate=16 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ=== [[File:Sydney Wikileaks 2010-Dec-10.JPG|thumb|ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ, 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.]] ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು "ಒಂದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯ" ವೆಂದು ಕರೆದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಭಾರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದರು ಎಂದು ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ವಕೀಲರು, ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಕ್ತಾರ, ಸೆನೇಟರ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡಿಸ್ ಅವರು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ಭಾಷೆಯು "ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಲ್ಲದ್ದು" ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ "ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು (ಅಸ್ಸಾಂಜೆ) ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಂತೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ ಕೆವಿನ್ ರುಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವು ನನ್ನದೇ ಹೊರತು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಅವರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದರು. 15 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಪೀಟರ್ ಫ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರು, ಶಂಕಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ಶಂಕೆ ತರಿಸುತ್ತಿದೆ, "ಅವರು (ಸ್ವೀಡನ್) ಏಕೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೀವೇ ಹೇಳಬೇಕು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಬಿಲ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ವಿರೋಧದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ "ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ, "ಆರೋಪವನ್ನು ಹೂಡಿದ, ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ, ಮತ್ತು ಕೈಬಿಟ್ಟ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="ABC2" /><ref>[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/gillard-left-to-face-backlash/story-fn775xjq-1225967930434 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಟು ಫೇಸ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್] ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2010</ref><ref>[http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/julia-gillard-fails-to-name-law-broken-by-wikileaks-or-julian-assange/story-e6frf7jx-1225966858960 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಫೇಲ್ಸ್ ಟು ನೇಮ್ ಲಾ ಬ್ರೋಕನ್ ವೈ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಆರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಸನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2010</ref><ref name="Revolt">[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/julia-gillards-left-flank-revolts-over-julian-assange/story-fn775xjq-1225969233504 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫ್ಲಾಂಕ್ ರಿವೋಲ್ಟ್ಸ್ ಓವರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2010</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101215010701/http://www.news.com.au/features/wikileaks/party-revolt-at-pms-wiki-stance/story-fn79cf6x-1225970594165 ಪಾರ್ಟಿ ರಿವೋಲ್ಟ್ ಗ್ರೋವಿಂಗ್ ಓವರ್ ಪ್ರೈ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್] ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2010</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಸುಮಾರು ಐದು ನೂರು ಜನರು ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಮೂರು ನೂರು ಜನರು ಬ್ರಿಸ್ಟೇನ್ <ref>{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |title='&#39;WikiLeaks supporters rally for Assange'&#39;, 10 December 2010 |publisher=SBS |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218132501/http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಕೀಲ ರಾಬ್ ಸ್ಟೇರಿ ಅವರು ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೇರಿಕದ "ಕೈಗೊಂಬೆ" ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪುಟದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ಗೆಟಪ್! ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯು 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Revolt" /> === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ)ದ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು, ''ದಿ ಕ್ರೈ ಆಫ್ ಬ್ಲಡ್&nbsp;– ಅಧಿಕ ನ್ಯಾಯಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಗಳು''.<ref name="mars" /> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು: "ಕೀನ್ಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಕ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಕೆಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್, ಮಾರ್ಸ್ ಸಮೂಹ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೂಲಭೂತ ಬೆಂಬವು ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="marsblog" /> ಅವರು 2008 ''ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'' ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆನ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಜಯಿಸಿದರು.<ref name="tcij" /> ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ 2010 ರ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://www.craigmurray.org.uk/archives/2010/08/julian_assange.html | title = Julian Assange wins Sam Adams Award for Integrity | first = Craig | last = Murray | date = 19 August 2010 | accessdate = 3 November 2010}}</ref><ref>{{cite web | url = http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx | title = WikiLeaks Press Conference on Release of Military Documents | publisher = cspan.org | accessdate = 3 November 2010 | archive-date = 1 ಜೂನ್ 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200601221636/http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx/ | url-status = dead }} ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು cspan.org ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು</ref> 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿತ ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್'' ಅವರ "2010ರ ವಿಶ್ವದ 50 ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ" ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 23 ನೇಯವರಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="htanna">{{cite web | title = Julian Assange – 50 People Who Matter 2010 | url = http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | accessdate = 1 October 2010 | archive-date = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100930152119/http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ನವೆಂಬರ್/ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಉಟ್ನೆ ರೀಡರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ 25 ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="utne">{{cite web | title = Julian Assange: The Sunshine Kid | url = http://www.utne.com/Politics/Utne-Reader-Visionaries-Julian-Assange-WikiLeaks.aspx | accessdate = 19 October 2010}}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಟೈಮ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು <ref name="RC2010POTY">{{cite web| title=Julian Assange: Readers' Choice for TIME's Person of the Year 2010| url=http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| publisher=[[Time Inc.]]| last=Freidman| first=Megan| date=13 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=24 ಮೇ 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190524132802/http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| title=Runners-up: Julian Assange| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| publisher=[[Time Inc.]]| last=Gellman| first=Barton| date=15 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101217160031/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| url-status=dead}}</ref> == ವಾಸಸ್ಥಾನ == ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಖಾಯಂ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ನಿರೂಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="harrell">{{cite news | last = Harrell | first = Eben | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | title = Defending the Leaks: Q&A with WikiLeaks' Julian Assange | publisher = TIME | date = 27 July 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101211042137/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | url-status = dead }}</ref> ತಾವು ಸದಾ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳವರೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ತಾಂಜೇನಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 30 ರಿಂದ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಗಿಟ್ಟಾ ಜೋನ್ಸ್‌‌ಡೋಟ್ಟಿರ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 'ಕೊಲ್ಲಾಟೆರಲ್ ಮರ್ಡರ್' ವೀಡಿಯೋ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> 2010 ರ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 4 ರಂದು, ತಾವು ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಟಿಎಸ್ಆರ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6A369920101104 | title = WikiLeaks founder says may seek Swiss asylum | publisher = Reuters | date = 4 November 2010}}</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಮೇರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಎಸ್ ಬೇಯರ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&id=1364 |title=Sonntag online |publisher=Sonntagonline.ch |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831005656/http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&id=1364 |url-status=dead }}</ref> 2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್]]ನ ವಿದೇಶೀ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಕಿಂಟ್ಟೋ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರು "ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲ... ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | author = AFP 30 November 2010 | url = http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | title = ''Ottawa Citizen'' online report of Ecuador offer of asylum to Assange | publisher = Ottawacitizen.com | date = 4 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130035816/http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಕ್ವಡಾರ್‌ಗೆ ಲಾಭ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | last = Horn | first = Leslie | url = http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2373617,00.asp | title = WikiLeaks' Assange Offered Residency in Ecuador | publisher = Pcmag.com | date = 1 January 1970 | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ನಾಗರೀಕತ್ವದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು 30 ನೇ ನವೆಂಬರ್‌ರಂದು ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಪ್ಯಾಟಿನೋ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web | author = | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/30/AR2010113003727.html | title = Ecuador alters refuge offer to WikiLeaks founder | publisher = The Washington Post | date = | accessdate = 1 December 2010}}{{dead link|date=December 2010}}</ref> ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಫೇಲ್ ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ... ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು [ಎಂದಿಗೂ] ಮಾಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="CBSNews">{{cite web | author = | url = http://www.cbsnews.com/stories/2010/11/30/ap/latinamerica/main7104741.shtml | title = Ecuador President Says No Offer To WikiLeaks Chief | publisher = Cbsnews.com | date = | accessdate = 1 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="refusal">{{cite web | last = Bronstein | first = Hugh | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AT66820101201 | title = Ecuador backs off offer to WikiLeaks' Assange | publisher = Reuters.com | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು "ಸ್ವಂತದ್ದು" ಎಂದು ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಕವಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="refusal" /> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಳಾಸವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಿಳಸಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ" ಎಂದು ಬರೆದು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ವಿಳಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಕಾರಣಗಳೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="CNN-20101207-jailed">{{cite news|last=Maestro|first=Laura Perez|coauthors=Shubert, Atika|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/12/07/uk.wikileaks.investigation/|title=WikiLeaks' Assange jailed while court decides on extradition|publisher=CNN|date=7 December 2010|accessdate=7 December 2010}}</ref> ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ವಾಗನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೋರ್ಫೋಕ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಶನ್, ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Norman">ನೋರ್ಮನ್, ಜೋಶುವಾ. "[https://archive.is/20120916113422/www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025866-503543.html ಜಸ್ಟ್ ವೆರ್ ಈಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ "ಮ್ಯಾನ್ಶನ್ ಅರೆಸ್ಟ್"?] ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010</ref> "ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ReutersBail" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist | colwidth = 30em | refs = <ref name="repair"> {{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Wikileaks Reopens for Leakers | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair | date = 19 July 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 21 August 2010 }} </ref> <ref name="geekosystem_2010"> {{cite web | url = http://www.geekosystem.com/wikileaks-julian-assange-ted | title = Julian Assange – TED Talk – Wikileaks | publisher = Geekosystem | date = 19 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 }} </ref> <ref name="ted_2010">{{cite web | url = http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | title = Julian Assange: Why the world needs WikiLeaks | publisher = Ted.com | date = | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013033/http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="ustream_2010">{{cite web | url = http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | title = Frontline Club 07/26/10 04:31&nbsp;am | publisher = Ustream.tv | date = 26 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಜನವರಿ 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140106040549/http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | url-status = dead }}</ref> <ref name="journalism_2010">{{cite web | url = http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london | title = 'A real free press for the first time in history': WikiLeaks editor speaks out in London | publisher = Blogs.journalism.co.uk | date = 12 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006014714/http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london/ | url-status = dead }}</ref> <ref name="advisory">{{cite web | title = WikiLeaks:Advisory Board | url = http://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | publisher = Wikileaks | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 17 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | url-status = dead }}</ref> <ref name="alde">{{cite web | url = http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&cHash=137ca875fb | title = Hearing: (Self) Censorship New Challenges for Freedom of Expression in Europe | accessdate = 2 June 2010 | publisher = [[Alliance of Liberals and Democrats for Europe]] | archive-date = 15 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100615154647/http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&cHash=137ca875fb | url-status = dead }}</ref> <ref name="ambinder"> {{cite web | first = Marc | last = Ambinder | url = https://www.theatlantic.com/politics/archive/2010/06/does-julian-assange-have-reason-to-fear-the-us-government/58297 | title = Does Julian Assange Have Reason to Fear the U.S. Government? | work = [[The Atlantic]] }} </ref> <ref name="amnesty">{{cite news | url = http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | title = Wikileaks leader talks of courage and wrestling pigs | first = Dan | last = Nystedt | date = 27 October 2009 | work = [[Computerworld]] | publisher = International Data Group | agency = [[IDG]] News Service | accessdate = 7 December 2010 | archive-date = 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101222025321/http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | url-status = dead }}</ref> <ref name="aolnews">{{cite news | first = Sharon | last = Weinberger | title = Who Is Behind WikiLeaks? | url = http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | date = 7 April 2010 | newspaper = [[ಎಒಎಲ್|AOL]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 15 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190315233940/http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | url-status = dead }}</ref> <ref name="cjr"> {{cite web | url = http://www.cjr.org/campaign_desk/ellsberg_and_assange.php | title = Ellsberg and Assange | first = Clint | last = Hendler | work = [[Columbia Journalism Review]] | date = 3 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="cream"> {{cite web | first = Julian | last = Assange | title = The cream of Australian Physics | publisher = IQ.ORG | date = 12 July 2006 | url = http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archivedate = 20 October 2007 }} </ref> <ref name="ellsbergmsnbc">{{cite web | url = http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | first = Jane | last = Hamsher | title = Transcript: Daniel Ellsberg Says He Fears US Might Assassinate Wikileaks Founder | publisher = [[Firedoglake]] | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 14 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100614064102/http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | url-status = dead }}</ref> <ref name="events.ccc.de"> {{cite web | url = http://events.ccc.de/congress/2008/Fahrplan/events/2916.en.html | title = 25C3: Wikileaks | publisher = Events.ccc.de | date = | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="fora.tv">[http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video of Julian Assange on the panel at the 2010 Logan Symposium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}, 18 April 2010</ref> <ref name="Greenwald2010-06-18">{{cite news | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks/ | title = The strange and consequential case of Bradley Manning, Adrian Lamo and WikiLeaks | last = Greenwald | first = Glenn | date = 18 June 2010 | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | quote = On 10 June, former New York Times reporter Philip Shenon, writing in ''[[The Daily Beast]]'', gave voice to anonymous "American officials" to announce that "Pentagon investigators" were trying "to determine the whereabouts of the Australian-born founder of the secretive website Wikileaks [Julian Assange] for fear that he may be about to publish a huge cache of classified State Department cables that, if made public, could do serious damage to national security." Some news outlets used that report to declare that there was a "Pentagon manhunt" underway for Assange&nbsp;– as though he's some sort of dangerous fugitive. | archive-date = 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101216140305/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks | url-status = dead }}</ref> <ref name="Greenwald2010-12-10">{{cite web | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media/ | title = The media's authoritarianism and WikiLeaks | date = 10 December 2010 | last = Greenwald | first = Glenn | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | archive-date = 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101215204214/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media | url-status = dead }}</ref> <ref name="guardian"> {{cite news | first = Ian | last = Traynor | title = WikiLeaks founder Julian Assange breaks cover but will avoid America | newspaper = The Guardian | date = 21 June 2010 | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/21/wikileaks-founder-julian-assange-breaks-cover | accessdate = 21 June 2010 }} </ref> <ref name="khatchadourian"> {{cite news | title = No Secrets: Julian Assange's Mission for Total Transparency | url = http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all | first = Raffi | last = Khatchadourian | newspaper = [[The New Yorker]] | date = 7 June 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="leakonomy">Interview with Julian Assange, spokesperson of WikiLeaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks ''Leak-o-nomy: The Economy of WikiLeaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524131035/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks |date=24 ಮೇ 2010 }}</ref> <ref name="mars">[http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf Report on Extra-Judicial Killings and Disappearances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101214060055/http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf |date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} 1 March 2009</ref> <ref name="marsblog">[http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 "WikiLeaks wins Amnesty International 2009 Media Award for exposing Extra judicial killings in Kenya".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107113936/http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2017 }}. Retrieved 15 April 2010.</ref> <ref name="mediadays">{{cite web | url = http://newmediadays.dk/julian-assange | title = The Subtle Roar of Online Whistle-Blowing | date = 19 November 2009 | publisher = New Media Days | accessdate = 8 April 2010 | archive-date = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100410132452/http://newmediadays.dk/julian-assange | url-status = dead }}</ref> <ref name="motherjones"> {{cite news | title = Inside WikiLeaks' Leak Factory | url = http://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=1 | first = David | last = Kushner | date = 6 April 2010 | newspaper = [[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="mcgreal"> {{cite news | first = Chris | last = McGreal | title = Wikileaks reveals video showing US air crew shooting down Iraqi civilians | url = https://www.theguardian.com/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack | newspaper = The Guardian | date = 5 April 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="nicar">{{cite web | url = http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | title = Showcase Panels | publisher = data.nicar.org | date = | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100629024355/http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | url-status = dead }}</ref> <ref name="nntpcache">{{cite web | title=NNTPCache: Authors | url=http://iq.org/~proff/nntpcache.org | accessdate=16 June 2010 | archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101123054222/http://iq.org/~proff/nntpcache.org/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="pentagonhunt"> {{cite web | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/11/wikileaks-founder-assange-pentagon-manning | title = Pentagon hunts WikiLeaks founder Julian Assange in bid to gag website|Media|The Guardian | last = McGreal | first = Chris | date = 11 June 2010 | work = The Guardian|location=London | accessdate = 18 June 2010 }} </ref> <ref name="personal">{{cite web | url = http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | title = PdF Conference 2010 &#124; June&nbsp;3–4 &#124; New York City &#124; Personal Democracy Forum | publisher = Personaldemocracy.com | date = | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 8 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100708065934/http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | url-status = dead }}</ref> <ref name="pdf">{{cite web | title = PdF Conference 2010: Speakers | url = http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers#assange | publisher = [[Personal Democracy Forum]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 27 ಮೇ 2012 | archive-url = https://archive.today/20120527042208/http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers%23assange#assange | url-status = dead }}</ref> <ref name="poulsen"> {{cite news | first1 = Kevin | last1 = Poulsen | first2 = Kim | last2 = Zetter | title = Wikileaks Commissions Lawyers to Defend Alleged Army Source | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/06/wikileaks-to-lamo | date = 11 June 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="rubberhose">{{cite web | first = Suelette | last = Dreyfus | title = The Idiot Savants' Guide to Rubberhose | url = http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 13 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100813032734/http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="seclists">Assange stated, "In this limited application strobe is said to be faster and more flexible than ISS2.1 (an expensive, but verbose security checker by Christopher Klaus) or PingWare (also commercial, and even more expensive)." See [http://seclists.org/bugtraq/1995/Mar/65 Strobe v1.01: Super Optimised TCP port surveyor]</ref> <ref name="singel"> {{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Immune to Critics, Secret-Spilling Wikileaks Plans to Save Journalism... and the World | url = https://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2008/07/wikileaks?currentPage=all | date = 3 July 2008 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="smh1"> {{cite news | first = Bernard | last = Lagan | title = International man of mystery | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/international-man-of-mystery-20100409-ryvf.html | date = 10 April 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="smh2"> {{cite news | title = The secret life of Wikileaks founder Julian Assange | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/the-secret-life-of-wikileaks-founder-julian-assange-20100521-w1um.html | date = 22 May 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="strobe"> {{cite web | title = strobe-1.06: A super optimised TCP port surveyor | url = http://hpux.connect.org.uk/hppd/hpux/Networking/Admin/strobe-1.06 | publisher = The Porting And Archive Centre for HP-UX | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="suelette"> {{Cite book | title = [[Underground (Suelette Dreyfus book)|Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]] | first = Suelette | last = Dreyfus | year = 1997 | isbn = 1-86330-595-5 }} </ref> <ref name="taylor"> {{cite news | first = Jerome | last = Taylor | title = Pentagon rushes to block release of classified files on Wikileaks | url = http://www.independent.co.uk/news/world/americas/pentagon-rushes-to-block-release-of-classified-files-on-wikileaks-1998313.html | newspaper = [[The Independent]] | date = 12 June 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="tdbmanhunt"> {{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-10/wikileaks-founder-julian-assange-hunted-by-pentagon-over-massive-leak | title = Wikileaks Founder Julian Assange Hunted by Pentagon Over Massive Leak | last = Shenon | first = Philip | date = 10 June 2010<!-- 10:03&nbsp;pm--> | work = Pentagon Manhunt | publisher = The Daily Beast | accessdate = 18 June 2010 }} </ref> <ref name="telegraph"> {{cite web | url = http://www.telegraph.co.uk/technology/news/7845420/Wikileaks-founder-Julian-Assange-emerges-from-hiding.html | title = Wikileaks founder Julian Assange emerges from hiding | publisher = The Daily Telegraph | date = 22 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="theage1"> {{cite news | first = Nikki | last = Barrowclough | title = Keeper of secrets | url = http://www.theage.com.au/national/keeper-of-secrets-20100521-w230.html | newspaper = [[The Age]] | date = 22 May 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="theaustralian"> {{cite news | title = Rudd Government blacklist hacker monitors police | url = http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 | first = Richard | last = Guilliatt | newspaper = [[The Australian]] | date = 30 May 2009 | accessdate = 16 June 2010}} [lead-in to a longer article in that day's ''The Weekend Australian Magazine'']</ref> <ref name="timesonline">{{cite news | title = Profile: Julian Assange, the man behind Wikileaks | url = http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | work = The Sunday Times | location = UK | date = 11 April 2010 | accessdate = 29 June 2010 | archive-date = 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100906200853/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | url-status = dead }}</ref> <ref name="wankworm">Julian Assange: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html The Anti-Nuclear WANK Worm. The Curious Origins of Political Hacktivism] [[CounterPunch]], 25/26 November 2006</ref> <ref name="pgsql"> {{cite web | url = http://www.postgresql.org/community/contributors | title = PostgreSQL contributors | publisher = Postgresql.org | date = | accessdate = 29 November 2010 }} </ref> <ref name="Forbes"> {{cite web | last = Greenberg | first = Andy | url = http://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/11/29/an-interview-with-wikileaks-julian-assange/6/ | title = An Interview With WikiLeaks’ Julian Assange&nbsp;— Andy Greenberg – The Firewall | publisher = blogs.forbes.com | date = | accessdate = 16 December 2010 }} </ref> }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Portal box|Australia|Internet|Biography}} {{Wikiquote|Julian Assange}} {{Commons category|Julian Assange}} *[http://english.aljazeera.net/category/person/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ಅಲ್‌ಜಜೀರಾ'' ದಲ್ಲಿ *[http://www.bbc.co.uk/news/world-11047811 ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ: ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್'' ನಲ್ಲಿ *[https://www.theguardian.com/media/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ನಲ್ಲಿ *[http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BB1LG20101213 ವಿಶೇಷ ವರದಿ] ''ರಾಯಟರ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ *[http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಡೇಟ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ ವೀಕ್ಷಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103052140/http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower |date=3 ಜನವರಿ 2011 }} *[http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಖಳನಾಯಕ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216174148/http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain |date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} – ''ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್'' ನಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ *{{cite news |url=http://www.stuff.co.nz/technology/digital-living/524296 |title= Meet the Aussie behind Wikileaks |publisher=[[Fairfax New Zealand]] |date=8 July 2008}} *{{cite web | url = https://www.youtube.com/watch?v=7QEdAykXxoM | title = WikiLeaks editor on Apache combat video: No excuse for US killing civilians |date = April 2010| publisher = RussiaToday}} *[https://web.archive.org/web/*/http://iq.org/ Archived versions] ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ iq.org ನಲ್ಲಿನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ನಲ್ಲಿ) *[http://www.ted.com/speakers/julian_assange.html ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಏಕೆ ಬೇಕು] [http://www.ted.com/ ted.com] ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ {{WikiLeaks}} {{Persondata | NAME = Assange, Julian | ALTERNATIVE NAMES = Assange, Julian Paul | SHORT DESCRIPTION = Australian journalist, programmer and Internet activist | DATE OF BIRTH = 3 July 1971 | PLACE OF BIRTH = [[Townsville]], Queensland, Australia | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Assange, Julian}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1971 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] d0xhggz2p8jcade74bquxavksapocqx 0 29273 1373217 1348726 2026-05-12T10:14:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373217 wikitext text/x-wiki {{Globalize|date=March 2010}} [[File:Radio News Sep 1928 Cover.jpg|thumb|right|1928 ರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನವು ತನ್ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಚಾರ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.]] '''ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಕಟಣೆ''' ಅಥವಾ '''ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು''', ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕೇವಲ '''ಜಾಹೀರಾತು''', '''ಪ್ರಸ್ತಾವ''', '''ಆಡ್''' ಅಥವಾ '''ಆಡ್-ಫಿಲ್ಮ್''' (ಇಂಡಿಯಾ)-ಇದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ವನ್ನು ರವಾನಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಗುರು ಹ್ಯಾಡ್ಲಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಯರೊಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಎಮ್‌ಪಿಟಿ ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಜಾಹೀರಾತು ಆದಾಯವು ಹೆಚ್ಚ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿ ರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ (ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ದೀರ್ಘತೆಯು ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೆಷಿಯಲ್ (ಸಣ್ಣ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ) ಕೂಡ ಆಗಿರುತ್ತದೆ) ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ದೂರದರ್ಶನದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸರಕುಗಳು, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ವೀಕ್ಷಕರ ಮೇಲೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಚಾರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಣೆಯು ವ್ಯಾಪಕ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,<ref>ಫ್ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಲಾಸರ್, ''ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನಿಂಗ್ '', ಪುಟ226</ref> ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೇಯಂತಹ]] ದೇಶಗಳು ಈ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== *ಮೊದಲ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೧, ೧೯೪೧ ರಂದು ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಾಚ್ ತಯಾರಕ ಬುಲೋವಾ ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್ ಡಾಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಫಿಲೀಸ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಡಬ್ಲುಎನ್‌ಬಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ $9 ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ೨೦-ಸೆಕೆಂಡ್‌‌ನ ಜಾಹೀರಾತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು "ಅಮೇರಿಕಾ ರನ್ಸ್ ಆನ್ ಬುಲೋವಾ ಟೈಮ್" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bulova.com/about/history.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-23 |archive-date=2010-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120090813/http://bulova.com/about/history.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://jeff560.tripod.com/chronotv.html |title=A U. S. Television Chronology, 1875–1970 |publisher=Jeff560.tripod.com |date= |accessdate=2009-08-19 |archive-date=2011-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613095409/http://jeff560.tripod.com/chronotv.html |url-status=dead }}</ref> *ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಐಟಿವಿ ಯಲ್ಲಿ ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೫ ರಂದು ಗಿಬ್ಸ್ ಎಸ್‌ಆರ್ ಟೂತ್‌ಪೇಸ್ಟ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿದ ಜಾಹೀರಾತಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೆ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ವೀಡಿಯೋದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೇಬಲ್ ಟಿವಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== *ಹಲವಾರು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ ಪದ್ಯಗಳು (ಹಾಡುಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು) ಅಥವಾ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ವಾಕ್ಸರಣಿಗಳು (ಘೋಷಣೆಗಳು) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ನಿರಂತರವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ ಪದ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಆಕರ್ಷಣೀಯ-ವಾಕ್ಸರಣಿಗಳು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಸ್ಪಾವ್ನಿಂಗ್ ಗ್ಯಾಗ್ಸ್ ಅಥವಾ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ "ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಗೀತಭಾಗ"ಗಳಾಗಿರಬಹುದು. *ಈ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಜಾಹೀರಾತು ಅಂಶಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯ ಭೂಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಕ್ಸರಣಿ, "ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಟೇಸ್ಟ್ಸ್ ಗುಡ್ ಲೈಕ್ ಎ ಸಿಗರೇಟ್ ಶುಡ್", ಇದು ೧೯೫೦ ರಿಂದ ೧೯೭೦ ರವರೆಗಿನಿಂದ ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷದ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟಿದೆ. ಈ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೇರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಅಂತ್ಯವಾದ ನಂತರವೂ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಗೋಚರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತೊಂದೆಂದರೆ, "ವೇರ್ ಈಸ್ ದ ಬೀಫ್?", ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಇದು ವಾಲ್ಟರ್ ಮಂಡೇಲಾರಿಂದ ೧೯೮೪ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೀಯ-ಪದಗುಚ್ಛ "ಐ ಹ್ಯಾವ್ ಫಾಲನ್ ಎಂಡ್ ಕಾಂಟ್ ಗೆಟ್ ಅಪ್", ಇದು ಇದರ ಮೊದಲ ಬಳೆಕೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. *ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇರಿ ವೆಲ್ಸ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಇವರು ಅಂತಹ ಉತ್ತಮವಾದ ಘೋಷಣೆಗಳ ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ "ರೈಸ್ ಯುವರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇಫ್ ಯು ಆರ್ ಶ್ಯೂರ್", "ಐ ♥ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್" ಎಂಡ್ "ಟ್ರಸ್ಟ್ ದ ಮಿಡಾಸ್ ಟಚ್" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಈಗಲೂ-ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಘೋಷಣೆಗಳ ನಿರ್ಮಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. *ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಮಾನಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. *ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಎನಿಮೇಷನ್ ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಗಳು ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎನಿಮೇಷನ್‌ಗಳಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎನಿಮೇಷನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಎನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು, ನಟರಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿವೇದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎನಿಮೇಷನ್ ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಒಂದು ಎನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತು (ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಗಳು) ತುಂಬಾ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವಂತವಾಗಿರಬಹುದು. * ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹಲವಾರು ದಸಕಗಳವರೆಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಕೆಲೊಗ್ಸ್ ಸೀರಿಯಲ್ಸ್ (ಧಾನ್ಯಗಳು)ಗಳಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ಸರಣಿಗಳು, ಸ್ಟಾರಿಂಗ್ ಸ್ನ್ಯಾಪ್, ಕ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಟೋನಿ ದ ಟೈಗರ್. ಎನಿಮೇಷನ್ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ವಾಸ್ತವ ನಟರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು. ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ (ಐಟಿವಿ <ref>[http://www.thinkbox.tv/server/show/nav.943 ಐಟಿವಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305130459/http://www.thinkbox.tv/server/show/nav.943 |date=2009-03-05 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ *೨೦೧೦-೦೭-೩೦.</ref> ಅಥವಾ ಚಾನೆಲ್ 4 <ref>[http://www.channel4.com/entertainment/tv/microsites/G/greatest/tv_ads/results.html 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು]. 2010-07-30ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸ ಲಾಯಿತು</ref> ನಲ್ಲಿ) ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ ನೀಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳು ಎನಿಮೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ''ಸ್ಮ್ಯಾಷ್'' ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಚರ್ ಕಂಫರ್ಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು. *ಇತರ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನರ್ಜೈಸರ್ ಬನ್ನಿ ಜಾಹೀರಾತು ಸರಣಿಗಳು. ಇದು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಳ ಸಾಮ್ಯತೆಯ ಜಾಹೀರಾತಿನಂತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ತುಂಬ ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ-ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಬನ್ನಿಗಳು (ಮೊಲಗಳು) ತಮ್ಮ ಡ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪೌಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎನರ್ಜೈಸರ್ (ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಮಟ್ತಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. *ಅದರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಮೂಲಾವಸ್ಥೆಯ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಎನರ್ಜೈಸರ್ ಬನ್ನಿಯು ಸ್ಟೇಜ್‌ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಘೋಷಣಾಕಾರನ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು "ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಲೇ, ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ..."). ಈ ವಿಧಾನವು ಮತ್ತೊಂದು ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತೆ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ನಂತರದ "ಜಾಹೀರಾತು" ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇತರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ವಿಡಂಬನ ಎಂಬುದು ಘೋಷಣಾಕಾರನು "ಈಗಲೂ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ..." ಎಂಬುದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಎನರ್ಜೈಸರ್ ಬನ್ನಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಒಳತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸುವವರೆಗೂ ವೀಕ್ಷಕರು ಈ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. *ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸರಿಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎನರ್ಜೈಸರ್ ಬನ್ನಿ ಸರಣಿಯು ಇತರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ಅನುಕರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು ಕೂರ್ಸ್ ಲೈಟ್ ಬಿಯರ್ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೂಲಕ, ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಗೈಕೋ ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್‌ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಅನುಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ==ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು== ====ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ==== =====ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ===== *ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಅವು ಪ್ರಸಾರ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೇ ಇರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಆಕರ್ಷಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಂದಿನ ತುಣುಕನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಾತರರಾಗಿರುವ ವೀಕ್ಷಕರು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ರಿಮೋಟ್‍ ಕಂಟ್ರೋಲ್, ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಚಾನೆಲ್ ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದೆ. ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಾಡುವುದೋ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದದ್ದಾಗಿದೆ. *ಅಲ್ಲದೆ ಜನರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರವಾದಾಗ ತಮ್ಮದೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ದೂರದರ್ಶನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಾದ ಡಿವಿಆರ್ ಮತ್ತು TiVo ಕೂಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ಬರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕಂತನ್ನು ನೋಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ.ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಧ್ಯಮವು ವೀಕ್ಷಕರು ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ಬದಲು ಮಾಡದೆ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದೆ. ನೈಲ್ಸನ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಯಶಸ್ವಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ರೇಟಿಂಗ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹಣ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿವೆ. *ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಕೂಡಾ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ೫೧ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೇವಲ ೪೨ ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಅರ್ಧಘಂಟೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈಗ ೨೨ ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆರು ನಿಮಿಷಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.gaebler.com/Television-Advertising-Costs.htm ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ?]</ref> *ಕೆಲವು ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ೧೮ ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ 12 ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ೧೦೧ ನಿಮಿಷಗಳ ಟೀವಿ ಸಿನಿಮಾವೊಂದರ ಪ್ರಸಾರವು, ''ಓಝ್‌ನ ವ್ಹಿಝಾರ್ಡ್ ಚಾನೆಲ್'' ದೃಷ್ಟಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ಘಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯದ ನಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ಘಂಟೆ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. *ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವದಾದರೆ, ೧೦ ಘಂಟೆಗಳ ಟೀವಿ ಪ್ರಸಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ವೀಕ್ಷಕರು ಸರಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮರುಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಈಗ ಪ್ರಸಾರವಾದರೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ಸರಾಸರಿಯಂತೆ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಅವಧಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲಿದೆ. *೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದವು ಒಂದು ನಿಮಿಷವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ವರ್ಷ ಕಳೆದಂತೆ ಈ ಅವಧಿಯು ೩೦ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಟೀವಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೦ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ವರೆಗೂ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಹೀರತುಗಳು ಈಗ ವಿರಾಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಾದರೆ ಪ್ರತಿ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದಾಗಿಯೂ ಇಂದು ಬಹುಪಾಲು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹದಿನೈದು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. (ಆಗಾಗ "ಹುಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಟೀವಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಐಎಸ್‌ಸಿಐ(ISCI) ಕೋಡ್ ಮುಖಾಂತರ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. =====ಜನಪ್ರಿಯತೆ===== *[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಗೊಳಿಸಲು ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಒಂದು ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಟೀವಿ ಚಾನಲ್‌ಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲಾಗೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಪರ್‍ ಬೌಲ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟವು,ಆಟಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ 90 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನ ತುಣುಕಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ ಬೆಲೆ ನಿಗಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೮-೪೯ ರವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡದಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವದಿಲ್ಲ.<ref name="demos">{{cite news | author = Storey, Michael | url = http://www2.arkansasonline.com/news/2009/apr/23/tv-column-not-18-49-age-group-tv-execs-wr-20090423/ | title = THE TV COLUMN: Not in 18-49 age group? TV execs write you off | date = 2009-04-23 | work = [[Arkansas Democrat Gazette]] | accessdate = 2008-05-02 | archive-date = 2009-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090822204911/http://www2.arkansasonline.com/news/2009/apr/23/tv-column-not-18-49-age-group-tv-execs-wr-20090423/ | url-status = dead }}</ref> * ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ, ಒಟ್ಟೂ ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೂ ಎಷ್ಟು ಜನ ವೀಕ್ಷರರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ''ಅಡ್ವಟೈಸಿಂಗ್ ಏಜ್‌'' ಪ್ರಕಾರ, 2007-08 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ''[[ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ (ಅಂಗ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ)|ಗ್ರೇ’ಸ್ ಅನಾಟಮಿ]]'' ಯು, ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ 419,000 ಡಾಲರ್‍ ನಿಗಧಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಸಿಎಸ್‌ಐ(CSI) ಪ್ರಸಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 248,000 ಡಾಲರ್‍ ನಿಗಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ''[[CSI: Crime Scene Investigation|ಸಿಎಸ್‌ಐ(CSI)]]'' ಚಾನೆಲ್ ಸರಾಸರಿ ಐದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="demos2">{{cite news | author = Santiago, Rosario | url = http://www.buddytv.com/ articles/ greys-anatomy/for-advertising-purposes-greys-11849.aspx | title = For Advertising Purposes, 'Grey's Anatomy' May Well be Colored Green | date = 2007-10-03 | work = [[BuddyTV]] | accessdate = 2009-05-03}}</ref> *ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ''ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಚಾನೆಲ್'', ''ಮರ್ಡರ್, ಶಿ ರೋಟ್‌,'' ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಜಾಹಿರಾತಿಗಳಿಗಿಂತ, ಇವೆರಡೂ ಸರಣಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವೀಕ್ಷಕ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿಯೂ ಕೂಡಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದರ ನಿಗಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="demos" /> ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಯುವ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಡಿವಿಆರ್‍(DVR)ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="demos3">{{cite news | author = Downey, Kevin | url = http://www.medialifemagazine. com/artman2/publish/ Research_25/ DRVs_ giving _broadcast_more_gray_hairs.asp | title = DVRs giving broadcast more gray hairs | date = 2008-07-07 | work = Media Life Magazine | accessdate = 2009-05-09 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತುದಾರರು ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವೀಕ್ಷಕರಾದ ರೇಸ್ ವೀಕ್ಷಕರು,ಅವರ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="demos" /> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುವತಿಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕಾರಣವೆಂದರೆ,ಯುವಕರು ಯುವತಿಯರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಟಿವಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.koeppeldirect.com/03_08_advertising-female-demographic.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-23 |archive-date=2013-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902112442/http://www.koeppeldirect.com/03_08_advertising-female-demographic.htm |url-status=dead }}</ref> *[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. 2010 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ'' "ಬ್ರಿಟೇನ್ಸ್‌ ಗೋಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ಸ್" '' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ 250,000 ಪೌಂಡ್ ದರ ನಿಗಧಿಯಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಜಾಹೀರಾತೊಂದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಿದ ಬೆಲೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="reuters.com">{{cite news | url=http://www.reuters. com/article/ idUSLDE63H00G20100418 | work=Reuters | title=PRESS DIGEST - British business - April 18 | date=2010-04-18 | access-date=2021-08-10 | archive-date=2013-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130715103113/http://reuters/ | url-status=dead }}</ref> *ಒಂದೇ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ತುಣುಕನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ವಾರಪೂರ್ತಿ,ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಟೀವಿ ಜಾಹಿರಾತು ತಯಾರಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತು ತುಣುಕು ರಚಿಸಲು ಆಗಾಗ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಹ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸುವುದುಂಟು.(ಟೂಸ್ಟೀ ರೋಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ "ಹೌ ಮೆನಿ ಲಿಕ್ಸ್ ಡಸ್ ಇಟ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಟು ಎಟ್ ಟು ದಿ ಟೂಟ್‌ಸೀ ಸೆಂಟರ್‍ ಆಫ್ ಎ ಟೂಟ್‌ಸೀ ಪಾಪ್" ಎಂದು ಕೇಳುವ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಜಾಹಿರಾತು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು ತಯಾರಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ. *ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ತಗುಲಲು ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಉನ್ನತ ಉತ್ಪಾದಕ ಕಿಮ್ಮತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಸ್ಪೆಷಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್‌, ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಹೊಂದಿದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ,ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವೆಚ್ಚವು ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದರಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿಚಿಕ್ಕ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ತುಣುಕು ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ಸಿನಿಮಾ]] ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳು ಉತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಟೀವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ರಿಡ್ಲೇ ಸ್ಕೋಟ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಿನಿಮಾ ದೃಶ್ಯವು, ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರೂ,ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. ಹಲವು ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಿರಿಕಿರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಈ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಧ್ವನಿಯು ನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.(ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ). *ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 30, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾಮ್(CALM) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಧ್ವನಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಾಸು ಮಾಡಿತು. ಯುಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿಯು ಇಂತಹುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೇ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ದೂರದರ್ಶನವು ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮುಖ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸೆಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಕಂಪನಿ,ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು,ಕ್ಷಿಪ್ರ ತಿನಿಸುಗಳ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ರಚಿಸುವುದು ಟೀವಿ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಜಾಹೀರಾತಿನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. *ಅಂತಿಮವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆಗಾಗ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಾದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಮುಖ್ಯ ತಿರುವಿರುವ ಭಾಗ, ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಲು ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆಭಾಸವುಂಟುಮಾಡಿ ಕಿರಿಕಿರಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾದರೆ, ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಜನರು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಿರಿಕಿರಿಯುಂಟುಮಾಡುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆ ಜಾಹೀರಾತು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆಯದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಧಾನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವೀಕ್ಷಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಆತ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ಅಲ್ಲದೆ ಜಾಹೀರಾತು ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಯಾವುದೇ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ಜಾಹೀರಾತು ವೀಕ್ಷಕರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ (ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಲ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನೋಟಿಸ್ ಬಂದಿರುವವನೊಬ್ಬನಿಗೆ, ಸಾಮ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಜಾಹೀರಾತು ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಆತ ಗಮನವಿಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.) ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹಾಸ್ಯಬರಿತವಾದ, ವೆಂಡಿ ಅವರ "ವೇರ್‌ ಇಸ್‌ ದ ಬೀಫ್ ?" ) ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯದ್ದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕರು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಖುಷಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೂಡಾ ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆ. =====ನಿರ್ಬಂಧಗಳು===== ೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೧ ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಸಾರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ದೂರದರ್ಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಿ ರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ನಂತರದ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಚಾರಗಳು ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಉಪಯೋಗದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವನ್ನು ತೋರಿದವಾದರೂ ಹೊಸತನವನ್ನು ಪಡೆಯದ ಇವು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ನಡೆಯದೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಂತರದಿಂದ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುದ್ದಿರವಾನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನೂ ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. =====ಜಾಹೀರಾತುಗಳೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೇ ?===== *೧೯೬೦ರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿರ್ಣಾಯಕಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನಿಡುವಂತೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಸುಕು ಮಸುಕಾದ ಗೆರೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಲ್ಡ್‌-ಟೈಮ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ರೆಡಿಯೋ). ೧೯೭೦, ೮೦ ಮತ್ತು ೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ FCCಯು ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ರವಿವಾರ ಸಂಜೆ ಆರರಿಂದ ಏಳು ಗಂಟೆ ಯವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. *ಅದೆಂದರೆ ಜನರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯಲು ("ನಾವು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಂದೇಶದ ನಂತರ ಬರುತ್ತೇವೆ....","......ಈಗ ನಾವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ".ಅಥವಾ ಅಂತಹದೇ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು). ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಸುದ್ದಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅನ್ವಸಿರುವುದಿಲ್ಲ( ''೬೦ ನಿಮಿಷಗಳ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ). ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ===ಯುರೋಪ್‌=== *ಹಲವಾರು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಬಹುಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿರಾಮದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂರು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಎಂಟು ನಿಮಿಷಗಳು. ಅದು ಆರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ]] ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಹನ್ನೆರಡು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ(೨೦%) ಮತ್ತು ೨೦ ರಿಂದ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/expert/infopress_page/037-12884-316-11-46-906-20071112IPR12883-12-11-2007-2007-false/default_nl.htm |title=Culture and Education Committee endorses new TV advertising rules (2007-11-13) |author=[[European Parliament]] |accessdate=2008-05-05 |archive-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609032858/http://www.europarl.europa.eu/news/expert/infopress_page/037-12884-316-11-46-906-20071112IPR12883-12-11-2007-2007-false/default_nl.htm |url-status=dead }}</ref> *ಆದರೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಲಾವಧಿಯಾಗಿದ್ದು ಯುರೋಪಿನ ಹೊರಗಡೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾಲಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೊತ್ತುಮಾಡಲಾದ ದಲ್ಲಾಲಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಚಾರದ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ====ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌==== *[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ ಪರವಾನಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ(ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೇಗನೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳ ನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ) ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಸಾರ ಮಾದ್ಯಮಗಳು, Ofcom ಏರ್‌ಟೈಮ್‌ ನ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೂ ಸರಾಸರಿ ಗಂಟೆಗೆ ಏಳು ನಿಮಿಷಗಳಂತೆ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ(ಸಂಜೆ ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯ ಒಳಗೆ ಎಂಟು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ) ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. *ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ರಪ್ತಾದ ''[[ಲಾಸ್ಟ್‌ (TV ಸರಣಿ)|’ಲೊಸ್ಟ್’]]'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ೪೨ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದಿರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಅಂದರೆ ಅಂದಾಜು ಒಂದು ಮೂರಾಂಶ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ WWE ರಾದಂತಹ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಚಾರದ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡುವ(ಅಡ್‌ಮ್ಯಾಗ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ITV ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಆದರೆ ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಪ್ರಚಾರವೆಂರೆ ಎಸ್‌.ಆರ್‌ ಟೂತ್‌ ಪೇಸ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿದೆ. *ಇದನ್ನು ೨೨, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೯೫೫ರಂದು ITV ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.(ಇದು ಪ್ರಚಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಥಮ ದಿನವಾಗಿದೆ.)<ref>{{cite web|url=http://www.whirligig-tv.co.uk/tv/adverts/commercials.htm |title=1950's Commercials |publisher=Whirligig-tv.co.uk |date=1955-09-22 |accessdate=2009-08-19}}</ref> ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳು ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದವು. *ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಪ್ರಚಾರದ ಮೂಲಕ ತಲುಪುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭದ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸ್ಕೈ ನ್ಯೂಸ್‌, ಎಂಟಿವಿ ಅಥವಾ E4ನಂತಹ ಪ್ರಸಾರ ಕೆಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ £500000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯೂಸಿನೆಸ್ ಚಾನೆಲ್ ಅಥವಾ ಮೊಟಾರ್ಸ್ ಟಿವಿ ಅಥವಾ ರೀಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಟಿವಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನೂ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಮತ್ತು £500ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವಾರಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಅವಕಾಶಗಳೂ ವಿಫುಲವಾಗುತ್ತಿದೆ. *೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಆಪ್‌ಕಾಮ್‌ [http://www.ofcom.org.uk/consult/condocs/rada/summary/ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಕಾಯಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903194231/http://www.ofcom.org.uk/consult/condocs/rada/summary/ |date=2009-09-03 }} ಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ''ಹಣ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು(Rules on the Amount and Distribution of Advertising (RADA))''. ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಚಾರವು ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಸಮಯ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. *’ಪೆಸ್‌’ ಪ್ರಸಾರ ಕೆಂದ್ರದ<ref name="reuters.com" /> ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಾರ ತಜ್ಞರಾದ ನಿಕ್‌ ಇಲ್‌ಸ್ಟ್‌ನ್‌ (Nick Illston) ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ITV ಯು £250,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೧೦ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿನ ''ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗಾಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (Britain's Got Talent)'' ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಪ್ರಚಾರದ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name="reuters.com" /> ====ಜರ್ಮನಿ==== ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೂ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಶುಲ್ಕದ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ದಿನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ (5 ಪಿ.ಎಂ. ರಿಂದ 8 ಪಿ.ಎಂ) ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೨ ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ====ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌==== ಯೂರೋಪಿನ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಾತ್ರವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಗಡಿಯಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು. ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ತಾಸಿಗೆ ೯ ನಿಮಿಷ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಹಾಕಲು Conseil supérieur de l'audiovisuel ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಒಂದು ತಾಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಒಂದು ತಾಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಎರಡು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ೮ ಘಂಟೆಯ ನಂತರ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರಿಂದ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿದೆ. ====ಐರ್ಲೆಂಡ್==== *ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಮಿಶನ್ ಆಫ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೂ ಒಂದು ತಾಸಿಗೆ ಕೇವಲ 10ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bci.ie/documents/88act.pdf |title=Radio and Television Act, 1988 |author=[[Broadcasting Commission of Ireland]] |accessdate=2009-01-28 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205061223/http://www.bci.ie/documents/88act.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೂ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೂ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. *ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಅನುಮತಿಶುಲ್ಕದ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, RTÉ ಮತ್ತು TG4, ಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಾರದ ಅವಧಿಯ 10%ರಷ್ಟನ್ನು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕ ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೆ TV3 ಮತ್ತು 3e (ವಾಹಿನಿ 6) ಮತ್ತು ಸೆಟಾಂಟಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 15%ರಷ್ಟು ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಾರಕರ ವಿಧವನ್ನವಲಂಭಿಸಿ ತಾಸಿಗೆ ಸುಮಾರು ೬ ನಿಮಿಷಗಳು ಅಥವಾ ೯ ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ====ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್==== *[[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ವೈಎಲ್‌ಇ ಪ್ರಸಾರಕ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ವಾಣುಜ್ಯೀಕವಲ್ಲದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಾಹಿನಿಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ವಿರಳವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕ ವಾಹಿನಿಗಳಾದಎಂಟಿವಿ3, ಸಬ್ ( ಎಂಟಿವಿ3ಯ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆ), ಮತ್ತು ನಿಲೊನೆನ್ (ಫಿನ್ನಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ "ನಂಬರ್ ಫೋರ್"), ಇವೆಲ್ಲವು ವಿರಾಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಟಿವಿಗಳು ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ವೈಎಲ್‌ಇ ಜೊತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸಾರಕರು (ಚಂದಾ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ) ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸದಾದ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು. * ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಅನಲಾಗ್ ಪ್ರಸಾರವು ನಿಂತಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಟಿವಿ ಸೇವೆಗಳು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವಿರಾಮ ಸುಮಾರು ೪ ನಿಮಿಷಗಳು. ''ವೈಯಕ್ತಿಕ'' ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಅವಧಿಯು ಕೇಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು (೭, ೧೦ ಮತ್ತು ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ). ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಲವಾರು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ]]ಯಿಂದ ಅನುವಾದಗೊಂಡ ವುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇತರೆ ಅಧೀಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು ಅಪರೂಪವೇನಲ್ಲ. ====ರಷ್ಯಾ‌==== ರಷ್ಯಾದ ಜಾಹೀರಾತು ವಿರಾಮವು ೨ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸಂಯುಕ್ತ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾಹೀರಾತು. ಒಂದು ತಾಸಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರದ ಅವಧಿಯು ೪ ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳು. ====ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌==== *ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ನ ಡಿಆರ್-ವಾಹಿನಿಗಳು ದೂರದರ್ಶನ ಅನುಮತಿಯ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾದ ಟಿವಿ2 ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೨ ರಿಂದ ೧೦ ನಿಮಿಷದವರೆಗೆ ಇದರ ಸಮಯವಿರುತ್ತದೆ. *ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕ ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ. ಕನಾಲ್ ೫ ಮತ್ತು ಟಿವಿ3 ಯಂತವುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಪಡಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಇದ್ದು ಇವು[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]]ನಿಂದ ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ===ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್=== ====ಮಲೇಶಿಯಾ==== *ಸರಕಾರದ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಮಾದರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿರಾಮದ ಕಾಲಾವಧಿಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಆರ್‌ಟಿಎಂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರ್ಧಗಂಟೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ/ಅಪೇಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಗಳಿರುತ್ತವೆ. *ರಾಮದನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಗುರುವಾರ ಸಾಯಂಕಾಲ 7.30ಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಮಲಯ್ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಲಯ ನಾಟಕಗಳ ಪುನರ್ ಪ್ರಸಾರದ ಅಕೇಸಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವಿನ ಸಮಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ದೂರದರ್ಶನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸರಣಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಮಲೇಶಿಯಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಗಂಟೆಗೆ ಕೇವಲ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈಗ ಅದು ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ವೃದ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರತೀ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ೧೦ - ೧೫ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. *ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಿರ್ಕ, ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಲೇಶಿಯನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮೊತ್ತಮೊದಲು KP/YYYY/XXXX ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೆಪಿ ಎಂಬುದು ಮಾಹಿತಿ ಖಾತೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾದರೆ YYYY ಎಂಬುದು ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ವರ್ಷ ಮತ್ತು XXXX ಎಂಬುದು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಇದು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (೧೫ ಸೆಕೆಂಡಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ)ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೧೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (2009 ರ ಮಧ್ಯ-ಅಂತಿಮ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಾರವಾದ) ಈಗಲೂ ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. *ಇತರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪರವಾನಗಿಯು ೧೯೯೫ ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಔಷಧೀಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಕೆಎಲ್‌ಐಯು (ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಔಷಧೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ), ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಜೆಐಆರ್‌ಪಿ (ಕೀಟನಾಶಕ ಜಾಹೀರಾತು ವಿಭಾಗ)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟನಾಶಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು "INI IALAH IKLAN RACUN PEROSAK" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು(ಇದು ಕೀಟನಾಶಕ ಜಾಹೀರಾತು) ಮತ್ತು ಜೆಐಆರ್‌ಪಿ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು "BACALAH LABEL KELUARAN SEBELUM MENGGUNAKANNYA" (ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಓದಿ) ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. *ಇದು ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಮ್ಯಾಗಜೀನ್) ಉಪಯೋಗಿಸ ಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ೨೦೦೯ ರ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು KPKK/XXXX/YYYY ಜೊತೆಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ, KPKK ಯು ಮಾಹಿತಿ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್‌ಟಿಎಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಟ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹಾಧಾರಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರಿಮಾ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಟಿವಿ3, ಎನ್‌ಟಿವಿ7, 8ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಟಿವಿ9 ಇವೇ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. *ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಒಳಬರುವ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಧಾನಗತಿಗೆ ಕೂಡಾ ಆಸ್ಟ್ರೋ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯಗಳು ನಿಜವಾದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಎರಡರಿಂದ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧:೩೦ ಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧.೩೩ಕ್ಕೆ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ). ಜೊತೆಗೆ ಸರಕಾರದ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಮಲೇಶಿಯದ ಮುದ್ರಾಂಕಿತ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಸೋನಿ, ಪ್ಯಾನಸೋನಿಕ್, [[Nokia|ನೋಕಿಯ]] ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಜಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ೧೯೯೫ ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ೧೦ ಗಂಟೆಯ ಬಳಿಕ ಮಲಯ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟರೆ, ೧೯೯೫ರ ನಂತರ ಸಿಗರೇಟ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಹ ಸಿಗರೇಟ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕೂಡಾ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ. * ೨೦೦೩ ರಿಂದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರ (ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್)ಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ೨೦೦೭ ರಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಲೇಶಿಯನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ೧೮ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲೇ ಬಾರದು ಮತ್ತು ಮಲಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಲಾಟರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಮಲೇಶಿಯನ್ ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ, ಮಲೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಮಲಯ ಅಲ್ಲದ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ====ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌‌‌==== [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಾರಕರ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಸಾರಕರ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೂರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದು, ಜಾಹೀರಾತಿನ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಗಂಟೆಗೆ 18 ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ, ಇದು "ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು" ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20080309-123610/KBP-Only-18-minutes-of-ads-per-hour |title=ಕೆಬಿಪಿ: ಒಂದು ಘಂಟೆಗೆ ಕೇವಲ 18 ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು - INQUIRER.net, ಪಿಲಿಫೈನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಫಾರ್ ಫಿಲಿಪಿನೋಸ್ |access-date=2011-04-23 |archive-date=2008-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310000859/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20080309-123610/KBP-Only-18-minutes-of-ads-per-hour |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.google.com/news/url?sa=t&ct=us/9-0&fp=47f67f9fb29f1123&ei=qQ32R8fHLZXi6APk-_3EBQ&url=http%3A//business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080317-125318/ABS-CBN-supports-cap-on-ad-load&cid=0&usg=AFrqEzeXErtJCXibTvO-qZ_cuYstMl9iLw |title=Business - ABS-CBN supports cap on ad load - INQUIRER.net |publisher=News.google.com |date=2008-03-17 |accessdate=2009-08-19 |archive-date=2015-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725063705/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080317-125318/ABS-CBN-supports-cap-on-ad-load |url-status=dead }}</ref> ====ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ==== ಯುರೋಪ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಂತೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮ-ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.acma.gov.au/webwr/aba/contentreg/codes/television/documents/2010-commercial_tv_industry_code_of_practice.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-23 |archive-date=2014-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140213140737/http://www.acma.gov.au/webwr/aba/contentreg/codes/television/documents/2010-commercial_tv_industry_code_of_practice.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದೂರದರ್ಶನವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಹೀರಾತು ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಸಮಯವು 18 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಿವರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ’ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು’ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಕಾಲಾವಧಿಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದೇ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು" ಎಂಬ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಷನ್ ಗುರುತು ಮಾಹಿತಿಗೂ ಕೂಡ ಜಾಹೀರಾತು ದರವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೀಕ್ಷಕರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 40 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶಿ, ಹಳೆಯ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯ ಎಂಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮುಗಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಿರ್ಭಂದಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಸಿಗರೇಟ್‌ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಧಿಸಿದಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಬಿಸಿ, ನೇಷನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್, ಇದು ಯಾವುದೇ ಹೊರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತಾಸಿಗೆ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಎಸ್‌ಬಿಎಸ್‌, 2005ರಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ====ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌==== ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‍ನ ರಾಜ್ಯದ-ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು (ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು) ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಯ ಸರಾಸರಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅರ್ಧ-ಘಂಟೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜಾಹೀರಾತು ವಿರಾಮಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು-ಘಂಟೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದಿನ, ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೇ, ಈಸ್ಟರ್ ಸಂಡೇ, ಮತ್ತು ಮಿಡ್‌ಡೇ ಗೂ ಮುಂಚಿನ ಭಾನವಾರದ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಟಿವಿ3 ವಾಹಿನಿಯು 2007 ರ ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರದ ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತ್ತು). ಹಾಗೆಯೇ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರಗಳು) ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಂಬಾಕು). [http://www.asa.co.nz/ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಥಾರಿಟಿ] (ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ)ಯು ಜಾಹೀರಾತು ಅನುವರ್ತನೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ಆಪಾದನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ (ಚುನಾವಣಾ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ). ====ಕೊರಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ==== ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂ ವಾಹಿನಿಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದ ನಡುವೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಂಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭೂ ವಾಹಿನಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದ ಟೆನ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಕರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭಾಗವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂ ವಾಹಿನಿಗಳು ಆಟಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡೆಯುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪೇ-ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ-ಮಧ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಪೇ ವಾಹಿನಿಗಳು ಭೂ ವಾಹಿಗಳು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿಡುತ್ತವೆ. ಭೂ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು (ನಿರ್ಬಂಧಗಳು) ಪೇ ವಾಹಿನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯನ್-ಅಲ್ಲದ ವಾಹಿನಿಗಳು ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತಂಬಾಕಿನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ===ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ=== ====ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ‌==== 2010 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ, ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೇಬಲ್ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ "ಎಸ್ಪೆಷಿಯೋ ಪಬ್ಲಿಸಿಟಾರಿಯೋ" ("ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಪೇಸ್") ಎಂಬ ಬರಹದ ಜೊತೆಗೆ ಬಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು (ಪ್ರತಿಬಂಧಕ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯು ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೆ 12 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ-ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಘಂಟೆಗೆ 12 ನಿಮಿಷದ ಖೋಟಾಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ 60 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2 ನಿಮಿಷಗಳ ಇನ್-ಪ್ರಾಗ್ರಾಮ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಘಂಟೆಗೆ 10 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಹಾಗಾಗದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ವಾಹಿನಿಯು ದಂಡವನ್ನು ತುಂಬಬೇಕಾಗಬಹುದು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಬಳಕೆ== 1980 ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೋಕೋಂಪೇರ್.ಕಾಮ್ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಮ್ ಚೌಹಾನ್‌ರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಓವರ್ ದೆರ್", 1917 ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೈನಿಕರ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. 1971 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹಾಡು ನ್ಯೂ ಸೀಕರ್ಸ್‌ರಿಂದ " ಐ ವುಡ್ ಲೈಕ್ ಟು ಟೀಚ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟು ಸಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪಾಪ್ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಪುನರ್-ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವು ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಹಾಡುಗಳು ಕವರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪುನಃ-ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವು 1980 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ-ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ 1985 ರಲ್ಲಿ ಅರೇಥಾ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲಿನ್‌‌ರ ಹಾಡು "ಫ್ರೀವೇ ಲವ್" ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಬರ್ಜರ್ ಕಿಂಗ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು 1987 ರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ನೈಕ್‌, Inc.|ನಿಕ್]] [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ದ ಬೀಟಲ್ಸ್]]‌ನ ಹಾಡು "ರೆವೊಲ್ಯುಷನ್"‌ನ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಶೂಗಳ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರದಿಂದ, ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಅದೇ ರಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹಾಡುಗಳು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ಚೆವಿ ಟ್ರಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಬ್ ಸೇಗರ್‌ರ "ಲೈಕ್ ಎ ರಾಕ್") ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಳೆ ಇವುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಹಾಡಿನ ಬಗೆಗೆ ಕೇಳುಗರು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಅರ್ಥವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಕೆಯ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಗ್ಗಿ ಪಾಪ್‌ರ ಹೆರಾಯಿನ್ ಚಟದ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಹಾಡಾದ "ಲಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್" ಇದು ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾರಬೀನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಒಂದು ವಿಹಾರ ಷಿಪ್ ಲೈನ್‌ನ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ-ಕೇಳುವಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಂಚೆ ಜಾಹೀರಾತು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿರದ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌ರ "ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಿ ಅಪ್"‌ನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌ನ ಯು2 ದ "ವರ್ಟಿಗೋ" ಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮುಂಚಿನ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಡುಗಳು ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯಗಾರರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚು-ತಿಲಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾಕಾರರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ತ ನಂತರದಿಂದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಲೇವಿ’ಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಇದರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಹಲವಾರು ಒನ್ ಹಿಟ್ ವಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ("ಇನ್‌ಸೈಡ್", "ಸ್ಪೇಸ್‍ಮ್ಯಾನ್", ಮತ್ತು "ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಬೀಟ್" ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳು). 2010 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಆರ್‌ಎಸ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದ ಪೊಲಿಫೋನಿಕ್ ಸ್ಪ್ರೀ ಯ ಲೈಟ್ & ಡೇ ಇದು ಯುಕೆ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/7605314/Sainsburys-song-tops-adverts-playlist.html ಸೇನ್ಸ್‌ಬರಿಸ್ ಸಾಂಗ್ ಟಾಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಸ್ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]</ref> ಕೆಲವುವೇಳೆ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಜನರು ತಮಗೆ ಮಹತ್ವ ಎನಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರವು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಲೈ ಎಂಡ್‌ ದ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಸ್ಟೋನ್ ದ ವರ್ಣನೀತಿಯ-ವಿರದ್ಧದ ಹಾಡು "ಎವರಿಡೇ ಪೀಪಲ್" ಇದು ಒಂದು ಕಾರ್‌ನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು.{{who|date=November 2010}} ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಕ್ಲ್ಯಾರಿನೆಟ್‌ಗಳು, ಸೆಕ್ಸೋಫೋನ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶ್ರವಣದ/ವಿದ್ಯುತ್ [[ಗಿಟಾರ್|ಗಿಟಾರ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಿಟೀಲು|ವಯೋಲಿನ್]]) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2000 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕಾ ಸಂಗೀತವು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಘಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ,<ref name="taylor">''ದ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ದ ಕಲ್ಚರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ; ಆರ್ ಹೌ ಡಿಡ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕಾ ಮ್ಯೂಜಿ?'', ಟಿಮೋಥಿ ಡ್. ಟೇಲರ್, ಕ್ಯಾಲರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಾಸ್ ಏಂಲೀಸ್, [http://tvn.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/3/235 ಟೆಲಿವಿಜನ್ &amp; ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ], ಆವೃತ್ತಿ Vol. 8, ಸಂಖ್ಯೆ. 3, 235-258 (2007)</ref> ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಟೆಕ್ನಾಲೊಜಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ದೂರದರ್ಶ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯು ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ==ಟೀವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಭವಿಷ್ಯ == [[File:Marlboro-Ferrari.jpg|thumb|ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗರೇಟ್‌ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.]]ಟಿವೋದಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೀಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳ (ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಡಿಟಿಆರ್‌ಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ+, ಡಿಷ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಂದು ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‌ನೊಳಕ್ಕೆ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನೊದಗಿಸಿತು, ಇದು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ಸ್ಕಿಪ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೀಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿವೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಯುಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವೆಂದರೆ ಇದು ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು. 2008 ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ 22 ಪ್ರತಿಶತ ಯುಕೆ ಕುಟುಂಬಗಳು ಡಿಟಆರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಸ್ಕೈ+ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಮನೆಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯು (33,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳಿಂದ ಸ್ಕೈವ್ಯೂ<ref>[http://www.skymedia.co.uk/Audience-Insight/skyview.aspx ಸ್ಕೈವ್ಯೂ]</ref> ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ) ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು ಒಂದು ಡಿಟಿಆರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ, ಅವರು ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಮುಂಚೆ ವೀಕ್ಷಿಸುತಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ 17 ಪ್ರತಿಶತ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವೀಕ್ಷಣೆಯ 82 ಪ್ರತಿಶತವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸದೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಟಿವಿ ಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಟಿವಿ ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ 18 ಪ್ರತಿಶತವು ಟೈಮ್-ಷಿಫ್ಟೆಡ್ ಆಗಿದ್ದರು (ಅಂದರೆ ಲೈವ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ), 30 ವೀಕ್ಷಕರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿಶತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಒಂದು ಡಿಟಿಆರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆಯು 2 ಪ್ರತಿಶತ ವಿಕ್ಷಕರು ತಾವು ಡಿಟಿಆರ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು ಸ್ಕೈವ್ಯೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಡಿಯನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಬಿಎ‌ಆರ್‌ಬಿ) ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳಿಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಡಿಟಿಆರ್ ನಡುವಳಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳು ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮೇಕ್‌ಓವರ್:ಹೋಮ್ ಎಡಿಷನ್'' ಇದು ಸಿಯರ್ಸ್, ಕೆನ್‌ಮೋರ್, ಮತ್ತು ಹೋಮ್ ಡಿಪೋಟ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಸಿ‌ಎ‌ಆರ್‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಪ್ ನಂತಹ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ರೇಚ್ ಕಾರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ವೆನ್ಯುಗಳು ವ್ರಿಗ್ಲೇಯ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನಷ್ಟು ಹಳೆಯ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋದಂತಹ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೂರದರ್ಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಕೂಡ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ [http://www.extrememedium.com extrememedium.com] ಅನ್ನು ನೋಡಿ</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದೇ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿನ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧದ ಜಾಹೀರಾತು ಟಿವಿ ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಪರದೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. "ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಳು", ಅಥವಾ "ಲೋಗೋ ಬಗ್‌ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವುಗಳು ಮೀಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಕ ಘಟನೆಗಳು (2E) ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಇದು ತೀವ್ರತರವಾದ ವಾತಾವರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಪರದೆಯ 5 ರಿಂದ 10 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಪರದೆಯ 25 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಷಯದ ಭಾಗಗಳಾದ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲ್ಪಡಬಹುದು. ಕೆಲವುಗಳು ಗದ್ದಲವನ್ನೂ ಉಂಟಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತ ಇರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಥ್ರೀ ಮೂನ್ಸ್ ಓವರ್ ಮೈಲ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ 2E ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಅವುಗಳು ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಳ ಮೊದಲೇ ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳ-ಎಡಭಾಗದ ಸರಿಸುಮಾರು 25 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವೀಡೀಯೋ ಮತ್ತೊಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆಗಿನ ವಿಸ್ಪೋಟನದ ಜೊತೆಗೆ ಚಂದ್ರನೊಳಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಒಂದು ಧೂಮಕೇತುವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಸುತ್ತವೆ. [[ಗೂಗಲ್]]‌ನ ಎರಿಕ್ ಶ್ಮಿಡ್ಟ್ ಇದು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು ಬಿತ್ತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ವೀಡಿಯೋ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ) ಇರಿಸುವಿಕೆಯ ಫೂಟ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ರೇಡಿಯೋ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂತ್ರವು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಮ ರೀತೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವು ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್‌ಗಳ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.magven.com/2006/08/will-google-save-tv.html |title=Magnolia Ventures - Technology Development Report |publisher=Magven.com |date=2006-08-21 |accessdate=2009-08-19 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717025452/http://www.magven.com/2006/08/will-google-save-tv.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dmarc.net ಡಿಮಾರ್ಕ್]</ref> ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಶೀಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಮೌಲ್ಯ-ವರ್ಧಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ, ಅವು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. 2008-09 ಟಿವಿ ಸೀಸನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಫಾಕ್ಸ್ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ "ರಿಮೋಟ್-ರಹಿತ ಟಿವಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫ್ರಿಂಜ್ ಮತ್ತು ಡೊಲ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಉಪಕಥೆಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಇದು ಇತರ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ನಿಮಿಷ ದೀರ್ಘವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮಗಳು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಫಾಕ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಊಹಿಸಿದಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಮಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="remotefree">{{cite news | author = Brian Stelter | url = https://www.nytimes.com/2009/02/13/business/media/13adco.html?_r=1&ref=media | title = Fox TV’s Gamble: Fewer Ads in a Break, but Costing More | date = 2009-02-12 | work = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | accessdate = 2009-02-13}}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *[[ಜಾಹೀರಾತು]] *ರಾಜಕೀಯ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆ **ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಜಾಹೀರಾತು * ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಏಕಪ್ರಕಾರತೆಗಳು *ಉತ್ಪನ್ನ ನಿಯೋಜನೆ *ಪ್ರಚಾರ (ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್) *ಪ್ರಾಯೋಜಕ (ಮಾಣಿಜ್ಯ) *ಆಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಜಾಹೀರಾತು **ರೇಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತು **ಪ್ರೋಮೋ (ಮಾಧ್ಯಮ) *ಉದ್ದಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಶೋಧಕ *[[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ|ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] **ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ **ಥಿಂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್ *ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ (ಬಂಪರ್) *ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆ *ದೂರದರ್ಶನ ಅನುಮತಿ *ಪರಸ್ಪರ ಜಾಹೀರಾತು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== * {{Dmoz|Arts/Television/Commercials|Television Commercials}} * [http://funny-commercials.org/ ಹಾಸ್ಯ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426120254/http://funny-commercials.org/ |date=2011-04-26 }} - ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ *[http://library.duke.edu/digitalcollections/adviews/ ಆ‍ಯ್‌ಡ್‌ವ್ಯೂವ್ಸ್ - ಡ್ಯೂಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಇಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ]: ವಿಂಟೇಜ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.21funnycommercials.com ಹಾಸ್ಯ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801042241/http://21funnycommercials.com/ |date=2015-08-01 }} - ಹಾಸ್ಯ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್ {{DEFAULTSORT:Television Advertisement}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೂರದರ್ಶನ ಪರಿಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]] tcl4dxc5yulr5tyx7c1ubru55bb6ljk 0 30109 1373210 1342085 2026-05-12T07:26:09Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373210 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್''' ಅಥವಾ '''ಕಾರ್ಟಿಂಗ್''' ಮುಕ್ತ-ಚಕ್ರದ ವಾಹನ-ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಮುಕ್ತವಾದ, ನಾಲ್ಕು-ಚಕ್ರಗಳುಳ್ಳ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ '''ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''' '''ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''', ಅಥವಾ '''ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್/ಷಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು''' ಎಂಬ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ(ಕ್ರಮಿಸುವ ದೂರ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ) ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರ ಮುನ್ನ ಹತ್ತುವ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು) {{convert|160|mph|km/h}}ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲವು,<ref name="Superkart">{{Cite web |url=http://www.parcferme.com/content/view/2663/2/ |title=ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಟ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಿ-ಕೋರ್ಸ್ - 2007 |access-date=2011-06-13 |archive-date=2009-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414212308/http://www.parcferme.com/content/view/2663/2/ |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಮೋಜು ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆಂದೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು {{convert|15|mph|km/h}}ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸದಂತೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೧೨೫ cc ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಹಾಗೂ ಚಾಲಕನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಒಟ್ಟು ೧೫೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ತೂಗುವ ಕೆಎಫ್೧ ಕಾರ್ಟ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ {{convert|85|mph|km/h}}. ೧೨೫ cc ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ (೬ ಗೇರ್ ಗಳದು) ೦ ಯಿಂದ ೬೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ೩ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುದೃರ್ಘವಾಗಿರುವ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವಾದ{{convert|115|mph|km/h}} ಅನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref name="shifter">{{Cite web |url=http://www.swsracing.net/id15.html |title=ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂದರೇನು? |access-date=2011-06-13 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724090118/http://www.swsracing.net/id15.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Fina mundial.jpg|thumb|upright=1.6|ರೋಟಾಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಫೈನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್]] ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Bundesarchiv Bild 183-B1007-0016-001, 5. Berliner K-Wagen-Rennen.jpg|thumb|1963 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್]] ಆರ್ಟ್ ಇಂಗೆಲ್ಸ್ ರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ರೇಸ್ ಕಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣಕರ್ಮಿಯಾದ ಇವರು ಮೊದಲು ಕರ್ಟಿಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ, ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060316145444/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/CIKFIA_Dpliant50ansKarting.pdf 50 ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ 1956-2006 - ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ]</ref> ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತು,<ref>[http://www.vintagekarts.com/europe.htm ಹೌ ದ ಕಾರ್ಟ್ ವಾಸ ಇಂಟ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನ್ ಯೂರೋಪ್ - ಲೇಖಕರು ಬಟನ್ ರೀಯ್ನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ - ಜೂನ್ 2004]</ref> ಮತ್ತು ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಟ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಲ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯು ಅಮೆರಿಕದ್ದಾಗಿತ್ತು - ಗೋ ಕಾರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಫಾ್ಯಾಕ್ಷರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (೧೯೫೮). ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನ್ ಆದ ಮೆಕ್ಕಲಕ್ MC-೧೦,<ref>[http://macbobaust.com/kart_engines.html ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು]</ref> ಚೈನ್ ಸಾ(ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದ ಅರ) ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ನ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.vintagekarts.com/mcstory.htm 1959 - ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಮೆಕ್ಕಲಕ್ ನ ಪ್ರವೇಶ]</ref> ನಂತರ, ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ತದನಂತರ ಕಾರ್ಟ್ ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ಕಂಪನಿಗಳು, ವಿಶೇಷತಃ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ (IAME)ಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥಗೆಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೆಂದೇ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸತೊಡಗಿದವು. ==ಭಾಗಗಳು== === ಷಾಸಿಸ್ (ವಾಹನಗಳ ಆಧಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು) === ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.haase.it/download/Haase26-CH-11.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಅರ್ಜಿಯ ಉದಾಹರಣೆ] - ಷಾಸಿಸ್, ೨೦೦೫</ref><ref name="chassis">[https://archive.is/20130102140229/www.cometkartsales.com/store/chassis/cpa/images/margayparts/margay17top.jpg ರೇಸಿಂಗ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚಿತ್ರ] - ಮಾರ್ಗೇ ಷಾಸಿಸ್</ref> ಈ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಮನೀಯವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುರಿಯದೆ, ಸೀಳದೆ, ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ 'ಮುಕ್ತ', 'ಪಂಜರಾವೃತ', 'ನೇರ' ಅಥವಾ 'ಬದಿಗೊತ್ತಿದ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ CIK-FIA ಅನುಮತಿಸಿದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು 'ನೇರ' ಮತ್ತು 'ಮುಕ್ತ' ವರ್ಗದವಾಗಿವೆ. *ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುರುಳಿಪಂಜರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. *ಪಂಜರವಿರುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಸುರುಳಿ ಪಂಜರವಿರುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧೂಳುಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನೇರವಾದ ಷಾಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನೇರವಾದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. *ಬದಿಗೊತ್ತಿದ ಷಾಸಿಸ್ (ಒಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದಂತಹುದು) ಚಾಲಕನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬದಿಗೊತ್ತಿದ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿರುವ ವೇಗಪಥ ರೇಸಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಷಾಸಿಸ್ ನ ಗಡುಸುತನವು ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾಹನವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಒಣಹವೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಾದ ಷಾಸಿಸ್ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ತೇವಮಯ ಅಥವಾ ಹಿಡಿತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಮನೀಯತೆ ಇರುವ ಷಾಸಿಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಬಹುದು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳು ಹಿಂದೆ, ಮುಂದೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ರೇಸ್ ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಈ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು, ತೆಗೆಯುವುದು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿದ ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲಕನ ತೂಕದ ಹೊರತಾಗಿ {{convert|165|to|175|lb|kg|abbr=on}} ತೂಗುತ್ತವೆ. ಅವಾಂತಿ, ಟೋನಿ ಕಾರ್ಟ್, ಟ್ರಲ್ಲಿ, ಬಿರೆಲ್, CRG, ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್, ಇಂಟ್ರೆಪಿಡ್, ಕಾಸ್ಮಿಕ್, ಝನಾರ್ಡಿ ಅಥವಾ FA ಕಾರ್ಟ್ ಹಲವಾರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರೇಸ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಷಾಸಿಸ್ ತಯಾರಿಸವ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎಮ್ಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗೇ ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. === ಎಂಜಿನ್ ಗಳು === ಮೋಜಿನ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಗಳಿಂದ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಹುದು; ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ಸಣ್ಣ ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಅಥವಾ ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. * ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಾಯು-ಶೀತಲಿತ ಕಾರ್ಖಾನಿಯ ಮೂಲದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಾಗಬಹುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೂ ಇರಬಹುದು; ಇವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ೫ ರಿಂದ ೨೦ hp ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟನ್, ಟೆಕುಮ್ಸೆಹ್, ಕೋಹ್ಲರ್, ರಾಬಿನ್, ಮತ್ತು ಹೋಂಡಾ ಈ ವಿಧದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ರೇಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೋಜು ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ಯಮಹಾ, TKM, ಬೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಐಕ್ಸ್ ರೋ(ವ್ಯಾಂಕೆಲ್ ಎಂಜಿನ್) ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ೧೫ hp ಯಿಂದto ೪೮ hp ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣದ ವೇಗವು ೧೧,೦೦೦ rpm ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಸ್ ಗಳಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ೨-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಕಾರ್ಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೇ ಅರ್ಪಿತವಾದ ತಯಾರಕರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. WTP, ಕಮರ್, IAME (ಪರೀಲಾ, ಕೋಮೆಟ್), TM, ವೋರ್ಟೆಕ್ಸ್, ಟೈಟನ್, REFO, TKM, PRD, ಯಮಹಾ ಮತ್ತು ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಈ ವಿಧದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಏಕ-ಸಿಲಿಂಡರ್ ೬೦ cc ವರ್ಗಕ್ಕೆ ೮ hp ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು (ವೋರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನ ಮಿನಿರಾಕ್) ಎರಡು ೨೫೦ cc ಸಿಲಿಂಡರ್ ವರ್ಗದ ೯೦ hp ಯವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು.<ref name="Superkart" /> ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಟಚ್ ಎಂಡ್ ಗೋ (TAG) ೧೨೫ ccಯುನಿಟ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಂತಹವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ೧೨೫ cc ಕೆಎಫ್೧ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ೧೬,೦೦೦ rpm ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>''"ನಿಯಮ ೨೧ ; ಕೆಎಫ್೧ ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮಮಗಳು;ಎಂಜಿನ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ ೧೬,೦೦೦ rpm."'' - [https://web.archive.org/web/20100330233508/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/WEB_RT%202010_full_version.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ 2010 ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು]</ref> ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಂಪಾಗುವ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು === ಪ್ರಸರಣ === ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ದಿಫೆರೆನ್ಷಿಯಲ್ (ಎರಡು ಆಕ್ಸಲ್ ಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ, ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಗೇರ್; ಇದು ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯಕವಾದುದು) ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="chassis" /><ref>[https://web.archive.org/web/20100330233508/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/WEB_RT%202010_full_version.pdf ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ 2010 ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು 2.8]</ref> ತತ್ಕಾರಣ ಹಿಂದಿನ ಟೈರ್ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರುತ್ತಾ ಸಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ; ಇದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಷಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ವಾಹನವು ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಾಗ ಹಿಂದಿನ ಒಳಭಾಗದ ಟೈರ್ ಕೊಂಚ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹೀಗಾಗಿ ಟೈರ್ ಕೊಂಚ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜಾರುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಎಂಜಿನ್ ನಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಆಕ್ಸಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಸರಪಣಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆಲ್ ನ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್ ಗಳು ಬೇಕಾದಾಗ ತೆಗೆಯಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ; ಎಂಜಿನ್ ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಜಾಡಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು ನೇರ ಚಲನೆಯವು ಮಾತ್ರ ಆಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಲಚ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಮಟ್ಟದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿದವು. ಒಣ ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಲಚ್ ಗಳನ್ನು ಈಗ ಹಲವಾರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್) ಹಾಗೂ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗಗಳು ೧೨೫ c.c. ಕ್ಲಚ್ ಸಹಿತ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಇವು ಕಡ್ಡಾಯವೆನಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. === ಟೈರ್ ಗಳು === ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಿಮ್ ಗಳನ್ನು [[ಮ್ಯಗ್ನೀಶಿಯಮ್|ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಮ್]] ನ ಮಿಶ್ರಲೋಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಟೈರ್ ಗಳು ಷಾಸಿಸ್, ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ೨ G (೨೦ ಮೀ/ಸೆಕೆಂಡ್²) ಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ತಿರುವಿನ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಲ್ಲದು/ತಡೆಯಬಲ್ಲದು. ಇತರ ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತೆಯೇ, ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಜಾಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ಗಳಿವೆ: * ಸ್ಲಿಕ್ ಗಳು, ಒಣಹವೆ ಇರುವ ಜಾಗಗಳಿಗೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರೇಸಿಂಗ್ (ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ)ನಲ್ಲಿ ಈ ಟೈರ್ ಗಳು ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ ಟೈರ್ ಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್, ಡನ್ ಲಪ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್ನಂತಹ ಕೆಲವು ಟೈರ್ ಉತ್ಪಾದನಕಾರರು ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆಂದೇ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ MG, MOJO, ಮತ್ತು ವೆಗಾದಂತಹ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಟ್ ಟೈರ್ ತಯಾರಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸ್ಲಿಕ್ ಟೈರ್ ಗಳು ವಿವಿಧ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತತೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ; ಬಹಳ ಮೃದುವಾದ (ಗರಿಷ್ಠ ಹಿಡಿತವಿರುವ)ಟೈರ್ ನಿಂದ ಬಹಳ ಗಡುಸಾದ (ಮೋಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ತೊಡಿಸುವಂತಹುದು; ಕಡಿಮೆ ಹಿಡಿತವಾದರೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬಹಳಕಾಲ)ಟೈರ್ ಗಳವರೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. * ಮಳೆ ಟೈರ್ ಗಳು, ಅಥವಾ "ವೆಟ್ಸ್", ತೇವದ ವಾತಾವರಣಗಳಿಗೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಗೆರೆಗಳು (ಗ್ರೂವ್ ಗಳು) ಇದ್ದು, ಮೃದುವಾದ ಸಂಯುಕ್ತತೆಯುಳ್ಳವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ; ಇವು ಸ್ಲಿಕ್ ಟೈರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ರೇಸಿಂಗ್ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ಚೂಪುಮೊಳೆಯ ಮೊನೆಗಳುಳ್ಳ ಟೈರ್ ಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಟೈರ್ ಗಳು ಹಿಮಪಾತವಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; "ಕಟ್ಸ್" ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಟೈರ್ ಗಳು ಧೂಳು/ಜೀಡಿಮಣ್ಣಿನ ವೇಗಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಸ್ ಲೇತ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲಿಕ್ ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದು, ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದುವಿಕೆ === ಇತರ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಚಾಲಕನು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಆವರ್ತನ (RPM), ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತು ಬರಲು ಹಿಡಿಯುವ ಸಮಯ (ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು ಹಿಡಿದ ಸಮಯ), ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುತ್ತು, ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಾಪಮಾನ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೇಗ ಅಥವಾ ಶಿಫ್ಟರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗೇರ್ ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸರ್ ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಾಖಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ಅವಧಿಯ ಓಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಸಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮತ್ತು ನೇರದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ವೇಗವರ್ಧನೆ (ಅಥವಾ G-ರಭಸ), ವೇಗನಿಯಂತ್ರಕದ ಸ್ಥಾನ, ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರದ ಸ್ಥಾನ, ಬ್ರೇಕ್ ನ ಒತ್ತಡ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. == ರೇಸಿಂಗ್ == [[File:Largada Stock125 Foto Claudio Reis.jpg|thumb|ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನ ಗ್ರಾಂಜಾ ವಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸ್]] ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಆಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು FIA ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ(CIK ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ); ೮ ವರ್ಷದ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡಲು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ FIA ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚೇನಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ; Iಕೆಎಫ್ (ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್), WKA (ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್), KART (ಕಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ರೇಸಿಂಗ್ ಟ್ರಯಾಡ್). ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ MSA (ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್) ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. NatSKA (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್)ದಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಘಗಳು MSA ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ರೇಸಿಂಗ್ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು FIA ಮತ್ತು CAMS ಗಳ ಪರವಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ರೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಲಕರು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನೂ ಹೊರತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು ಕ್ರೀಡಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಜಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು (ನೋಡಿಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು). ರೇಸಿಂಗ್ ತರಗತಿಗಳು ೭ ಅಥವಾ ೮ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ(ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಟ್ಸ್" ನೊಡನೆ ೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿದಂದಿನಿಂದ ೩-ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ತೂಕಾಧಾರಿತ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಅವರು "ಸೀನಿಯರ್" ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಎಂದರೆ ೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ ನೆಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು(ಇದು ಅವರು ಆಡುವ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ತಲುಪುವವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. === ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳು === ರೇಸ್ ನ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ==== ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ==== ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೇ ಮೀಸಲಾದ ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಜಾಡುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಮಾರ್ಗದಂತೆಯೇ ಇದ್ದು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ತಿರುವುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಜಾಡುಗಳು ೧/೪ ಮೈಲಿ (೪೦೦ ಮೀಟರ್ಗಳು)ಯ ಅಳತೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಮೀಟರ್ಗಳು) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಕ್ರಮವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ರೇಸ್ ಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವರು ಫೈನಲ್ ಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಜೇತರನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಗಣನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸ್ ಗಳ ಅವಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೇಗ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಡುವ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೋಫಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಫೈನಲ್ ರೇಸ್ ಒಂದು ಇರುವುದು ನಡೆದುಬಂದಿರುವ ಕ್ರಮ. ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಪ್ಐಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ==== ತಾಳಿಕೆ ==== [[File:enduros.jpg|thumb|ಯುಎಸ್ಎಯ ಡೇಟೋನಾದಲ್ಲಿ ಲೇಡೌನ್ ಎಂಡ್ಯೂರಾಗಳ ಪಡೆ]] ತಾಳಿಕೆಯ ರೇಸ್ ಗಳು ವಿಸ್ತರಿತ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಇವು ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವಂತಹವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆ, ನಂದಲರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ರೇಸ್ ನ ತಂತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಯುಎಸ್ಎಯಲ್ಲಿ "ಎಂಡ್ಯೂರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುತೇಕ ಡಬ್ಲ್ಯೂಕೆಎ & Iಕೆಎಫ್ ಮಂಜೂರಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಅವಧಿ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳು (ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಎಂಡ್ಯೂರೋ) ಅಥವಾ ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳು (ಲೇಡೌನ್ ಎಂಡ್ಯೂರೋ) ಮತ್ತು ಈ ರೇಸ್ ಗಳು ಪಿಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಎಂಬ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೇಬಾರಿಗೆ ಮುಗಿಸುವಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಾಗಿವೆ. ಎಂಡ್ಯೂರೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ರಸ್ತೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇವುಗಳು ೧.೫ ರಿಂದ ೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ೨೪ ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್ ರೇಸ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳಿಗೂ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ರೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿದ್ದು, ಇದ್ಉ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅಲೇಯ್ನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{fr icon}} [http://www.circuitalainprost.com ಕಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅಲೇಯ್ನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್ - 24 ಗಂಟೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106063535/http://www.circuitalainprost.com/ |date=2008-01-06 }}</ref> ಈ ರೇಸ್ ೧೯೮೬ ರಿಂದಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಜೇತರ ಪೈಕಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಚ್ಯಾಂಪ್ ಕಾರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬೌರ್ಡಾಯಿಸ್ (೯೯೬ ರಲ್ಲಿ) ಸಹ ಇದ್ದಾರೆ. ==== ವೇಗಪಥ ==== ವೇಗಪಥದ ರೇಸಿಂಗ್ ಟಾರ್ ರಸ್ತೆ, ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಡಾಕಾರದ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ಜಾಡುಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೧/೬ ಮೈಲಿಯಿಂದ ೧/೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಜಾಡುಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎರಡು ನೇರಪಥಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಡತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಒಂದು ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಜಾಡುಗಳು ವಿರಳ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅವುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರುಮೂಲೆಯ ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 'ಬದಿಗೊತ್ತಿದ' ಕಾರ್ಟ್ ಷಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಚಾಲನೆಗೆ ಮತ್ತು ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿರುವ ರೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಲೆಂದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಡ-ತಿರುವು ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರುಮೂಲೆಯ ಅಂಡಾಕಾರದ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವೇಗಪಥದ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಟ್ರೋಫಿ ಡ್ಯಾಷ್ ಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಫವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಧೂಳಿನ ವೇಗಪಥದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸುತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅರ್ಹತಾನಿರ್ಧಾರ: *ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ([http://www.ikfkarting.com/Home.html Iಕೆಎಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707220434/http://www.ikfkarting.com/Home.html |date=2011-07-07 }}) ಎರಡು ೧೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಹೀಟ್ (ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ ರೇಸ್) ಮತ್ತು ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಫೈನಲ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಹೀಟ್ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. *ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ([http://www.worldkarting.com WKA]) ಅವಧಿಯಾಧಾರಿತ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಪಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂಬ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವಂತಹ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ೫ ರ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗದ ಫೇರಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಈ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವರೋ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸ್ಥಾನವು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. *ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್([http://www.akrainc.com AKRA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124000720/http://www.akrainc.com/ |date=2012-11-24 }}) ತಂಡ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಪಾಂಡರ್ ಅರ್ಹತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ೨೦ ಸುತ್ತುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ರೇಸಿಂಗ್ ವರ್ಗಗಳು === ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ವರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಫಾರ್ಮಲಾಗಳು ಇವೆ. ====ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ==== [[File:Ben Willshire GP1.jpg|thumb|ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್]] ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಕೆಎಫ್೧, ಕೆಎಫ್೨, ಕೆಎಫ್೩, ಕೆಝೆಡ್೧, ಕೆಝೆಡ್೨ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ನೈಕ್ ಡಿ ವ್ರೈಸ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20100922214253/http://www.cikfia.com/News2010/Zuera/KF2WKCFINALR.pdf 2010 ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ - ಅಧಿಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣ]</ref> ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ವಿಭಾಗಗಳು: *ಕೆಎಫ್೧ (ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದು), ಕೆಎಫ್ ೨, ಕೆಎಫ್ ೩, ಮತ್ತು ಕೆಎಫ್ ೪ ("ಮೂಲ" ವರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಂತದ್ದು). ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪಾಗುವ, ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರಹಿತವಾದ ೧೨೫ cc “ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ” ಎರಡು-ಸ್ಟ್ರೋಕ್, ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಚ್ ಇರುವ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿವೆ (ಮಫ್ಲರ್ ಗಳು, ಏರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು, ಕಾರ್ಬೊರೇಟರ್, ಆವರ್ತನಮಿತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.). *ಕೆಝೆಡ್೧ ಮತ್ತು ಕೆಝೆಡ್೨, ಎರಡೂ ೧೨೫ cc ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತಹವು. *ಸ್ಪೀಡ್ ಕಾರ್ಟ್, ಒಂದು ೨೫೦ cc ಗೇರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ====ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ==== '''ಯುಕೆ''' ಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸರಣಿಯು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೂಪರ್ ಒನ್ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂಪರ್ ಒನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಾಗಿವೆ: *ಎಂಎಸ್ಎ ಸರಣಿ: ಕೆಎಫ್೨, ಕೆಎಫ್೩, ಫಾರ್ಮಲಾ KGP, ಸೂಪರ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡೆಟ್ *ರೋಟಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿ: ಮಿನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಜೂನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಸೀನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಸೀನಿಯರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ೧೭೭ *ಟಿಕೆಎಂ ಸರಣಿ: ಫಾರ್ಮಲಾ ಜೂನಿಯರ್ ಟಿಕೆಎಂ, ಫಾರ್ಮಲಾ ಟಿಕೆಎಂ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರೀಮ್, ಟಿಕೆಎಂ ಸೀನಿಯರ್ ೪-ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಮತ್ತು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಹೋಂಡಾ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಇತರ ಯುಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಬಿರೆಲ್ ಈಸಿ ಕಾರ್ಟ್ (ಎಂಎಸ್ಎ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ) ಸರಣಿ: ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ೬೦cc, ಜೂನಿಯರ್೧೦೦cc, ಸೀನಿಯರ್ ಹಗುರ ೧೨೫cc, ಸೀನಿಯರ್ ಭಾರ ೧೨೫cc NatSKA ಒಂದು ಮಧ್ಯಮಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಸಂಘವಾಗಿದ್ದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುವಕರಿಗಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೩ ವರ್ಗಗಳಿವೆ. '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್''' ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಸ್ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಂಡಾಕಾರದ ಧೂಳುಜಾಡಿನ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಿಗ್ಸ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸಿಂಗ್ ನ ವಿಧಾನವು ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ''' ದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಮಿಡ್ಜೆಟ್, ರೂಕೀ, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೋ, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಟ್, ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆವಿ, ಜೂನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್, ಜೂನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಜೆಮ್ಯಾಕ್ಸ್), ಕೆಎಫ್೩, ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್ ಲೈಟ್, ಸೀನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮನ್ ಹೆವಿ, ಸೀನಿಯರ್ ಟಿಎಜಿ ಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಸೀನಿಯರ್ ಟಿಎಜಿ ಹೆವಿ. ರೋಟ್ಯಾಕ್ಸ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಒಂದು ಟಚ್-ಎಂಡ್-ಗೋ ವಿಭಾಗ) ಅಥವಾ ಯಮಹಾ ಕೆಟಿ೧೦೦ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಹ ಸ್ಪೆಕ್ ಸರಣಿಯಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಚಾಲಕರ ಸಲಕರಣೆಗಳು === ತಮ್ಮ ಸುಭಧ್ರತೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾರ್ಟ್ ಚಾಲಕರು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:<ref>[https://web.archive.org/web/20090306070039/http://www.cikfia.com/web/karting/webkarting.nsf/C54F7EAD9380CB63C125707500537686/$FILE/Web_RT2009.pdf 2009 ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು] - ನಿಯಮ ೩ : ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣಮುಖ ಮುಚ್ಚುವ ಹೆಲ್ಮೆಟ್(ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ) (ಸ್ನೆಲ್ ಎಸ್ಎ ೨೦೦೫ ಅಥವಾ ಕೆ ೨೦೦೫ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಕೆ ೨೦೦೫ ಎಸ್ಎ ೨೦೦೫ ನಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಅಗ್ನಿನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಅದಕ್ಕಿಲ್ಲವೆಂಬುದೊಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ) * ಚಾಲನಾ ವಸ್ತ್ರ (ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೂಟ್) (ತರಚು/ಘರ್ಷಣಾ ನಿರೋಧಕ ಮೇಲುಡುಪುಗಳು; ಒಂದಾದರೂ ಕಾರ್ಡ್ಯುರಾ ಬಾಹ್ಯ ಪದರವಿರುವಂಹುದು, ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತಹ ಉಡುಪುಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಅವಶ್ಯಕ) * ಗ್ಲೌವ್ಸ್ (ಗವುಸುಗಳು/ಕೈಚೀಲಗಳು) * ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಬೂಟ್ ಗಳು(ಪಾದದ ಕೀಲುಭಾಗವು ಮುಚ್ಚುಚಂತಿರಬೇಕು) ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳ ರಕ್ಷಾಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಧರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಲ್ಪಡುವುವಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಐಚ್ಛಿಕವಾದವು. ಈ ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ಯಾವುದೂ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿರಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ಟ್ ಚಾಲಕರು ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಚರ್ಮದ ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಧರಿಸಬೇಕು. == ಒಂದು ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ == ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಚಾಲಕರನ್ನು ರೇಸಿಂಗ್ ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಚಾಲಕರಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರು ಸಹ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಬದುಕಿಗೆ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಅಂಗಚಾಲನೆಗಳು, ಕಾರ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕುತನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಜಾಣ್ಮೆಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಚಕ್ರ ತಾಗುವಂತಹ ರೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಮೋಟಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಟ್ ನ ಸ್ಪರ್ಧಾಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯಾವ ಯಾವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುವುದು ಎಂಬುದರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಚಾಲಕನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೈರ್ ಒತ್ತಡ, ಗೇರಿಂಗ್, ಸೀಟ್ ನ ಸ್ಥಾನ, ಷಾಸಿಸ್ ನ ಗಡುಸುತನ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸ್ತುತ (ರಷ್ಯಾದ ಚಾಲಕ ವಿಟಾಲಿ ಪಟ್ರೋವ್ ಹೊರತಾಗಿ) ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮಾಜಿ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ವಿಶ್ಚ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಚಾಲಕರು ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಆಡುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರೆಂದರೆ, [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]], ಐರ್ಟನ್ ಸೇನಾ, ಅಲನ್ ಪ್ರಾಸ್ಟ್, ಫರ್ನಾಂಡೋ ಅಲೋನ್ಸೋ, ಕಿಮಿ ರೈಕ್ಕೋನೆನ್, ಜೆನ್ಸನ್ ಬಟನ್, ಲೂಯಿಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ವೆಟ್ಟೆಲ್. ಹಲವಾರು NASCAR ಚಾಲಕರು ಸಹ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದವರೇ; ಅವರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಡ್ಯಾರೆಲ್ ವಾಲ್ ಟ್ರಿಪ್, ಲೇಕ್ ಸ್ಪೀಡ್, ರಿಕಿ ರಡ್, ಜುವಾನ್ ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ಮಾಂಟೋಯಾ, ಟೋನಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್, ಮತ್ತು ಜೆಫ್ ಗಾರ್ಡನ್. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಫೆರಾರಿಯೊಡನೆ ಮತ್ತೆ F೧ ಗೆ ಮರಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]] ಅದಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಲೆಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಲೊನಾಟೋದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಾರ್ಟ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.michael-schumacher.de/?page=news&amp;story_id=82385&amp;lang=uk ಮೈಕಲ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಇನ್ ಲೊನಾಟೋ] - [[ಮೈಕೆಲ್ ಶೂಮಾಕರ್|ಮೈಕಲ್ ಸ್ಕ್ಯೂಮಾಷರ್]] ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, ೦೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ,ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಫೆಲಿಪೆ ಮಾಸ್ಸಾ ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article6854211.ece ಅಪಘಾತದನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಕ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಫೆಲಿಪೆ ಮಾಸ್ಸಾ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ದ ಟೈಮ್ಸ್, ೨೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯</ref> == ಮೋಜಿನ, ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಹಾಗೂ ಒಳಾಂಗಣ ಕಾರ್ಟ್ ಗಳು == {{Main|Go-kart}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Commonscat|Karting}} * ಕಾರ್ಟ್ ಜಾಡುಗಳು * [[:ವರ್ಗ:Kart manufacturers|ಕಾರ್ಟ್ ತಯಾರಕರು]] * [[:ವರ್ಗ:Kart racing drivers|ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕರು]] * ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳು '''ಸಂಬಂಧಿತವಾದುದು :''' * ಗೋ-ಕಾರ್ಟ್ * ಕಾಪಿಟಾ * ಮೈಕ್ರೋ ಕಾರ್ಟ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * {{dmoz|/Sports/Motorsports/Karting/}} '''ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು''' * [http://www.cikfia.com ಸಿಐಕೆ-ಎಫ್ಐಎ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.msauk.org ಎಂಎಸ್ಎ- ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಡ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818170608/https://www.msauk.org/ |date=2018-08-18 }} - ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆಂದೇ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ. * [http://www.ikfkarting.com ಐಕೆಎಫ್ - ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ಫೆಡರೇಷನ್] - ಯುಎಸ್ ನ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂದಳಿ, ವಿಶೇಷತಃ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ. * [http://www.worldkarting.com ಡಬ್ಲ್ಯೂಕೆಎ - ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ಯುಎಸ್ ನ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂದಳಿ, ವಿಶೇಷತಃ ಪೂರ್ವತೀರದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ. * [http://www.akrainc.com ಎಕೆಆರ್ಎ- ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124000720/http://www.akrainc.com/ |date=2012-11-24 }} - ಯುಎಸ್ ನ ಅಂಡಾಕಾರದ ವೇಗಪಥ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.karting.net.au ಎಕೆಎ- ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.asncanada.com ಎಎಸ್ಎನ್ ಕೆನಡಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402154309/http://www.asncanada.com/ |date=2019-04-02 }} - ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ. * [http://www.natska.co.uk ಎನ್ಎಟಿಎಸ್ ಕೆಎ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಯೂತ್ ಗ್ರೂಪ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ - ಯುಕೆ] * [http://www.vintagepowersport.com/vka ವಿಕೆಎ- ವಿಂಟೇಜ್ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] - ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ೧೯೭೫ ರವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಕ್ಕೂಟ. {{Kart racing}} {{Class of Auto racing}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಟಿಂಗ್್]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಚಕ್ರದ ರೇಸಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿರಾಮದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] 0d84jityvwzm8rwkqg4zjyxpyjakgb0 0 34100 1373208 1335986 2026-05-12T06:00:50Z ಸತೀಶ ಕೆ ಟಿ 99358 ಅವಿರತ ಉದ್ಘಾಟನೆ ದಿನಾಂಕ ಸರಿಮಾಡಿದೆ 1373208 wikitext text/x-wiki {{unref}}''ಅವಿರತ'' ತಾಯ್ನಾಡು ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ಅದಮ್ಯ ಉತ್ಸಾಹದ ಯುವಪಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯುಳ್ಳ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳ ತಂಡ. ಅವಿರತ ಸಂಸ್ಥೆಯು 25 ಮಾರ್ಚ್ 2007 ರಂದು ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ]]ಯವರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಆವಿರತದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನಾಗರೀಕರು, ರೈತರು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹೀಗೆ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ತಾಯ್ನಾಡನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಪಣತೊಟ್ಟಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹರಿಕಾರರಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡತನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತ, ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗುವುದು. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಪರಿಸರ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗುವುದು. ಅವಿರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿಣತರ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ನಾಡಿನ ಏಳಿಗೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ. == ಸೇವೆ == ಬರ ಪರಿಹಾರ, ನೆರೆಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಹಾಯ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮೊದಲಾದ ಜನಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ವೃತ್ತಿ ದಾರಿದೀಪ== == ಹಳ್ಳಿ ಆರೋಗ್ಯ== == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಲಿಕೆ== == ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು== == ಮಾತು ಮಂಥನ== == ದೇಸಿ ಸೊಗಡು== == ಚಲನಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆ== ==ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ== ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ, ಹಾಸು, ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಹಾಗು ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ನೆರೆ ಪೀಡಿತ ಪುನರ್ವಸಿತ ಶಾಲಿಗನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕು) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿಯಿಂದ ಜಾಗ ನಿಗದಿಯಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯೊಡನೆ ಶಾಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 'ಒಡಂಬಡಿಕೆ' ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ಯೋಜನೆ, ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ, ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೇಣಿಗೆ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವಿರತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2011 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಿದೆ. ==ಅವಿರತ ಸಮಿತಿ== * ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಕೆಟಿ ಸತೀಶ್ ಗೌಡ ವಿಳಾಸ: ಅವಿರತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಸಂ:73, 3ನೇ ಹಂತ, 2ನೇ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆ, ವಿನಾಯಕ ಬಡಾವಣೆ, ವಿಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು - 560040 {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು]] ghhr9iaqf91nsnit0j8d7n0ksz88dyu 0 63747 1373211 1344896 2026-05-12T07:26:47Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373211 wikitext text/x-wiki {{Incomplete}} ಪ್ರಾಚೀನ ಮಗಧ [[ದೇಶ]]ದ ರಾಜಧಾನಿ. ಪಾಟ್ನದಿಂದ 62 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ರಾಜ್ಗಿರ್. ಉಪರಿಚರ ವಸುವಿನಿಂದ ಈ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ವಸುಮತೀ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ಬೌದ್ಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಜಗೃಹ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಬಿಂಬಸಾರ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 550) ಇದನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಬಂದ ಕಲಾಶೋಕ ಎಂಬ ರಾಜ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ರಾಜಗ್ರಹದಿಂದ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಗಿರಿವ್ರಜ ಬಾರ್ಹದ್ರಥ ವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಬಾರ್ಹದ್ರಥಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕುಶಾಗ್ರಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಗಿರಿವ್ರಜದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನ, ಭೀಮ-ಇವರು ಜರಾಸಂಧವಧೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಚೀನಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಫಾಹಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಯುವಾನ್ಚಾಂಗ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಈಗಿನ ರಾಜ್ಗಿರ್ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಐದು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ # ಪೈಹಾರ (ವೈಭಾರ), # ವರಾಲ(ವಿಪುಲಗಿರಿ), # ವೃಷಭ (ರಾನ), # ಋಷಿ (ಉದಯ) # ಚೈತ್ಯಕ (ಸೋನರಾಗಿರಿ) ಇವೇ ಆ ಪಂಚ ಪರ್ವತಗಳು. ಬುದ್ಧನ ಪರಿನಿರ್ವಾಣದ ಅನಂತರ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು.486) ಬೌದ್ಧರ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಷತ್ತು ಸೇರಿದ್ದು ವೈಭಾರದಲ್ಲಿ. ಗಿರಿವ್ರಜ ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜೈನ ಶಾಸನಗಳೂ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜ್ಗಿರ್ ಈಗ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] nfsx06wsjzjx2h0morpbcf6c710d56f 1373213 1373211 2026-05-12T07:40:25Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1373213 wikitext text/x-wiki {{Incomplete}} {{Infobox settlement | name = ರಾಜ್‍ಗೀರ್ | other_name = Rajagriha | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 295 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Rajgir 12 hills panorama (31396985691).jpg | alt1 = Rajgir Hills | image2 = Shanti Stupa at Rajgir (cropped).jpg | alt2 = Peace pagoda | image3 = Rajgir - 035 Gijjhakuta from Above (9242176293).jpg | alt3 = Vulture's peak | image4 = Ghora Katora Lake in Rajgir Bihar (cropped).jpg | alt4 = Ghora Katora Lake | image5 = Naulakha Mandir.jpg | alt5 = Jain temple, Rajgir | image6 = | alt6 = | image7 = | alt7 = | image8 = | alt8 = }} | caption = '''From top, left to right''': View of [[Rajgir Hills]], [[Vishwa Shanti Stupa]] (peace pagoda), [[Vulture Peak]], [[Ghora Katora]] lake, Naulakha Jain Temple | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Bihar | pushpin_map_caption = Bihar | coordinates = {{Coord|25|1|48|N|85|25|12|E|region:IN_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Bihar]] | subdivision_type2 = [[List of regions of India|Region]] | subdivision_name2 = [[Magadha (Mahajanapada)|Magadha]] | subdivision_type3 = Division | subdivision_name3 = [[Patna division|Patna]] | subdivision_type4 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name4 = [[Nalanda district|Nalanda]] | established_title = Founded | established_date = [[Legendary kings of Magadha|≈2000 BC]] | founder = [[Brihadratha]] | named_for = | government_type = [[Municipal governance in India]] | governing_body = Rajgir Municipal Council (Nagar Parishad) | unit_pref = Metric | area_footnotes = {{spaces}}(2015){{refn|group=A|name=|Constituents of Rajgir Regional Planning area are [[Community development|CD]] blocks of Rajgir, Silao, Giriak and Katrisarai<ref>{{cite web | url=http://urban.bih.nic.in/News/NE-02-15-04-2015.pdf| title=पत्रांक-213 : ''राजगीर क्षेत्रीय आयोजना क्षेत्र एवं बोधगया आयोजना क्षेत्र'' के सीमांकन एवं घोषणा | publisher=Urban Development Housing Dept., Government of Bihar, Patna | date=15 April 2015 | access-date=18 May 2015 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20150618174436/http://urban.bih.nic.in/News/NE-02-15-04-2015.pdf | archive-date=18 June 2015 | df=dmy-all }}</ref>}} | area_total_km2 = 111.39 | area_rank = | area_blank1_title = Town | area_blank1_km2 = 61.6 | area_blank1_sq_mi = | area_blank2_title = [[Regional planning]] | area_blank2_km2 = 517 | area_blank2_sq_mi = | elevation_footnotes = | elevation_m = 73 | population_footnotes = ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Rajgir |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=277387 |website=www.censusindia.gov.in |access-date=7 January 2020}}</ref> | population_total = | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Magadhi language|Magadhi]], [[Hindi language|Hindi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 803116 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-6112 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#BR.E2.80.94Bihar|BR]]-21 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 1000/889 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = Literacy | blank2_info_sec1 = 51.88% | blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = [[Nalanda (Lok Sabha constituency)|Nalanda]] | blank4_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = [[Rajgir (Vidhan Sabha constituency)|Rajgir (SC) (173)]] | website = {{url|nalanda.bih.nic.in}} | footnotes = {{Reflist|group=A}} | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=200|frame-align=center|zoom=10|type=point|title=Rajgir|marker=town|type2=shape|stroke-width2=2|stroke-color2=#808080}} | map_caption = Interactive map of Rajgir | population_rural = | population_blank1_title = Rajgir (NP) | population_blank1 = 41587 | population_blank2_title = Rajgir (CD Block) | population_blank2 = 88596 }} ಪ್ರಾಚೀನ ಮಗಧ [[ದೇಶ]]ದ ರಾಜಧಾನಿ.<ref>{{Cite web |title=Rajgir |url=http://bstdc.bihar.gov.in/rajgir.htm |access-date=29 March 2022 |website=BSTDC |publisher=Bihar State Tourism Development Corporation}}</ref> [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನ]]ದಿಂದ 62 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು''' ರಾಜ್‍ಗೀರ್'''. ಉಪರಿಚರ ವಸುವಿನಿಂದ ಈ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ವಸುಮತೀ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ಬೌದ್ಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಜಗೃಹ ಎಂದು ಕರೆದರು. [[ಬಿಂಬಿಸಾರ|ಬಿಂಬಸಾರ]] (ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 550) ಇದನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಬಂದ ಕಲಾಶೋಕ ಎಂಬ ರಾಜ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ರಾಜಗ್ರಹದಿಂದ [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಗಿರಿವ್ರಜ ಬಾರ್ಹದ್ರಥ ವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಬಾರ್ಹದ್ರಥಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಕುಶಾಗ್ರಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಗಿರಿವ್ರಜದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿದೆ. [[ಕೃಷ್ಣ]], [[ಅರ್ಜುನ]], [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮ-]]ಇವರು [[ಜರಾಸಂಧ]]ವಧೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ]] ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ]] ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. [[File:Jarasandha's Akhara.JPG|left|thumb|Jarasandha's Akhara]] ಚೀನಿ ಪ್ರವಾಸಿ [[ಫಾಹಿಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಯುವಾನ್ಚಾಂಗ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಈಗಿನ ರಾಜ್‍ಗೀರ್ ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಐದು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]]ದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ # ಪೈಹಾರ (ವೈಭಾರ), # ವರಾಲ(ವಿಪುಲಗಿರಿ), # ವೃಷಭ (ರಾನ), # ಋಷಿ (ಉದಯ) # ಚೈತ್ಯಕ (ಸೋನರಾಗಿರಿ) ಇವೇ ಆ ಪಂಚ ಪರ್ವತಗಳು. ಬುದ್ಧನ ಪರಿನಿರ್ವಾಣದ ಅನಂತರ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು.486) ಬೌದ್ಧರ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಷತ್ತು ಸೇರಿದ್ದು ವೈಭಾರದಲ್ಲಿ. ಗಿರಿವ್ರಜ ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ಶಾಸನಗಳೂ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜ್‍ಗೀರ್ ಈಗ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://bstdc.bih.nic.in/Rajgir.htm Bihar state tourism development corporation – Rajgir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901024331/http://bstdc.bih.nic.in/Rajgir.htm |date=1 September 2014 }} * [http://travelnewsindia.com/best-tourist-places-visit-rajgir/ Places to visit in Rajgir] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] 9i1aowb8e26xvi7vwiivmcfc3r63ign 4 90682 1373197 1372712 2026-05-11T19:20:00Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-20 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1373197 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೧೧, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೦೬, ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೪೪, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೧, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೧೧, ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೮:೦೦, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೩೯, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೬, ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೧೧, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೩, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೧, ೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೯, ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೦, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೩, ೬ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೦೬, ೧೩ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೧, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೩, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೨೩, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೫, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೯, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೯, ೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೪, ೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೭, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೦, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೯:೦೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೭, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೦೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೮, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೨, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೩೫, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೨೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೦, ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೪, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೦೭, ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೫, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೨೫, ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೪, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೨, ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೧೪, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೩, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೪೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೩, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೨೧, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೨೦, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೫, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೪೮, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೪೮, ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೨೯, ೨೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೩೫, ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೨, ೫ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೦, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> enzioxyslhtrjuvybujzr3cmb0xlbif 0 144200 1373218 1372920 2026-05-12T10:43:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373218 wikitext text/x-wiki [[File:Gestion_menstrual_tampon_toallitas_menstruación_periodicas_06.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gestion_menstrual_tampon_toallitas_menstruaci%C3%B3n_periodicas_06.jpg|thumb|262x262px|ಟ್ಯಾಂಪೂನ್]] '''ಟ್ಯಾಂಪೂನ್''' [[ಮುಟ್ಟು|ಮುಟ್ಟಿನ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಯೋನಿ|ಯೋನಿಯೊಳಗೆ]] ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಯೋನಿ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮುಟ್ಟಿನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ|ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಿಂತ]] ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದನ್ನು [[ಯೋನಿ|ಯೋನಿ ಕಾಲುವೆಯ]] ಒಳಗೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://uthealthaustin.org/blog/period-products|title=Period Products: The Good, the Bad, and the Ugly|website=UT Health Austin|language=en-us|access-date=2020-08-04}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಯೋನಿಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟಿನ ರಕ್ತವನ್ನು ನೆನೆಸಿದಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಟ್ಟಿನ ರಕ್ತದ ಜೊತೆಗೆ, ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಯೋನಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಪಿ ಹೆಚ್|pH]] ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ''ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕೊಕಸ್ ಔರೆಸ್'' ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ [[ಸೋಂಕು|ಸೋಂಕಿನ]] ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಆಘಾತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (ಟಿಎಸ್ಎಸ್) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name=":1" /><ref name="Vostral 447–459">{{Cite journal|last=Vostral|first=Sharra L.|date=December 2011|title=Rely and Toxic Shock Syndrome: A Technological Health Crisis|journal=The Yale Journal of Biology and Medicine|volume=84|issue=4|pages=447–459|issn=0044-0086|pmc=3238331|pmid=22180682}}</ref> ಟಿಎಸ್ಎಸ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸೋಂಕಾಗಿದ್ದರು ಆದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸೋಂಕಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.saintlukeskc.org/health-library/toxic-shock-syndrome-tss|title=Toxic Shock Syndrome (TSS)|website=Saint Luke's Health System|language=en|access-date=2020-08-05|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109212719/https://www.saintlukeskc.org/health-library/toxic-shock-syndrome-tss|url-status=dead}}</ref> ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಬಹುಪಾಲು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು [[ರೇಯಾನ್|ರೇಯಾನ್‌ನಿಂದ]] ಅಥವಾ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರೇಯಾನ್ ಮತ್ತು [[ಹತ್ತಿ|ಹತ್ತಿಯ]] ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2015/11/13/health/whats-in-your-pad-or-tampon/index.html|title=What's in your pad or tampon?|last=Nadia Kounang|date=13 November 2015|website=CNN|access-date=2020-07-28}}</ref> ಕೆಲವು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು (ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ) Kotex, Playtex, Tampax, OB, Cora, Lola, Sustain, Honest Company, Seventh Generation, Solimo ಮತ್ತು Rael Tampons.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenshealthmag.com/health/g29036308/best-tampon-brands/|title=If You've Been Wearing The Same Tampon Brand Since You Were 13, It Might Be Time To Switch It Up|last=Amanda Woerner|date=2019-09-17|website=Women's Health|language=en-US|access-date=2020-08-05}}</ref> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ (ಎಫ್ಡಿಎ) ಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು 'ವರ್ಗ II' ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfPCD/classification.cfm?ID=3983|title=Product Classification|website=www.accessdata.fda.gov|access-date=2020-08-03}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ]] ಹೆಮೋಸ್ಟಾಸಿಸ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tampon_inserted.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Tampon_inserted.svg/259px-Tampon_inserted.svg.png|alt=|thumb|259x259px| ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ]] {{TOC limit|3}} == ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ == [[ಚಿತ್ರ:Tampon_with_applicator.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Tampon_with_applicator.jpg/200px-Tampon_with_applicator.jpg|right|thumb|200x200px| ಲೇಪಕನೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್]] [[ಚಿತ್ರ:Elements_of_a_tampon_with_applicator.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Elements_of_a_tampon_with_applicator.jpg/200px-Elements_of_a_tampon_with_applicator.jpg|right|thumb|200x200px| ಲೇಪಕನೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಅಂಶಗಳು. ಎಡ: ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯೂಬ್ ("ಪೆನೆಟ್ರೇಟರ್"). ಕೇಂದ್ರ: ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ದಾರದೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಗಿಡಿದು ಮುಚ್ಚು. ಬಲ: ಕಿರಿದಾದ ಟ್ಯೂಬ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Playtex_tampon.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Playtex_tampon.jpg/263px-Playtex_tampon.jpg|alt=|thumb|263x263px| ಲೇಪಕ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್]] ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸವು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಾಲುಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡವಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.pamf.org/teen/health/femalehealth/periods/tampons.html|title=Tampons|website=Palo Alto Medical Foundation|access-date=October 28, 2014|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163807/http://www.pamf.org/teen/health/femalehealth/periods/tampons.html|url-status=dead}}</ref> ಅಳವಡಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳಿವೆ - ಬೆರಳಿನಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಪಕ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು. ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಲೇಪಕಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಡ್ಬೋರ್ಡ್ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಿರಿಂಜ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಲೇಪಕವು ಎರಡು ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, "ಹೊರ", ಅಥವಾ ಬ್ಯಾರೆಲ್, ಮತ್ತು "ಒಳ", ಅಥವಾ ಪ್ಲಂಗರ್. ಹೊರಗಿನ ಟ್ಯೂಬ್ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮೃದುವಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದುಂಡಾದ ತುದಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name=":6">{{Cite web|url=http://www.steadyhealth.com/articles/Using_tampons__Facts_and_Myths_a53.html|title=Using Tampons: Facts And Myths|website=SteadyHealth|access-date=October 28, 2014|archive-date=ಮೇ 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511151616/http://www.steadyhealth.com/articles/Using_tampons__Facts_and_Myths_a53.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Madaras2007">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QCC5Kbvy1fwC&pg=PA180|title=What's Happening to My Body? Book for Girls: Revised Edition|last=Lynda Madaras|date=8 June 2007|publisher=Newmarket Press|isbn=978-1-55704-768-7|pages=180–}}</ref> ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ: ಲೇಪಕ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ (ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ), ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ವಿಕಿರಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ (ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ).<ref name="MyUser_Steadyhealth.com_October_28_2014c">{{Cite web|url=http://www.steadyhealth.com/medical-answers/pain-while-inserting-a-tampon.html|title=Pain While Inserting A Tampon|access-date=October 28, 2014}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಕೂರ್ಡ್ ಅಥವಾ ದಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಬಹುಪಾಲು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ರೇಯಾನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ [[ರೇಯಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಹತ್ತಿ|ಹತ್ತಿಯ]] ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಹತ್ತಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳನ್ನು 100% ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.edana.org/docs/default-source/default-document-library/tampons-for-menstrual-hygiene---modern-products-with-ancient-roots.pdf|title=Tampons for menstrual hygiene: Modern products with ancient roots|access-date=October 28, 2014}}{{Dead link|date=February 2022|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಸುಗಂಧವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು.<ref name=":6"/> === ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Tampon_Drawing.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Tampon_Drawing.jpg/220px-Tampon_Drawing.jpg|thumb| ಟ್ಯಾಂಪೂನ್, ಪ್ಲಂಗರ್, ಬ್ಯಾರೆಲ್, ಫಿಂಗರ್ ಗ್ರಿಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tamponlable.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tamponlable.jpg/220px-Tamponlable.jpg|right|thumb| ಎರಡು ನೀರಿನ ಹನಿ ಗುರುತುಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ೬ ಮತ್ತು ೯ ರ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ.]] ==== ಯುಸ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ==== ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇವುಗಳು ಪ್ರತಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿನ ಹತ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದ್ರವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://pms.about.com/od/hygiene/f/tampon_absorben.htm|title=Tampon Absorbency Ratings - Which Tampon is Right for You|access-date=October 28, 2014|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028171836/http://pms.about.com/od/hygiene/f/tampon_absorben.htm|url-status=dead}}</ref> ತಯಾರಕರ ಲೇಬಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ US ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (FDA) ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/cfrsearch.cfm?fr=801.430|title=CFR - Code of Federal Regulations Title 21|website=www.accessdata.fda.gov|access-date=2020-08-04}}</ref> {| class="wikitable" |+FDA ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು ! ಗ್ರಾಂನಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ! ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅನುಗುಣವಾದ ಪದ |- | 6 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ | ಕಮ್ಮಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ |- | 6 ರಿಂದ 9 | ನಿಯಮಿತ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ |- | 9 ರಿಂದ 12 | ಸೂಪರ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ |- | 12 ರಿಂದ 15 | ಸೂಪರ್ ಪ್ಲಸ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ |- | 15 ರಿಂದ 18 | ಅಲ್ಟ್ರಾ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ |- | 18 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು | ಅವಧಿ ಇಲ್ಲ |} ==== ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ==== US ನ ಹೊರಗಿನ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ US ಅಲ್ಲದ ತಯಾರಕರು [https://www.edana.org/ ಎಡಾನಾ] (ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡಿಸ್ಪೋಸಬಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ವೋವೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.edana.org/docs/default-source/default-document-library/tampons-code-of-practice-(english).pdf|title=Edana Code of Practice for tampons placed on the European market|date=September 2020|website=EDANA|access-date=2022-08-03|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106033201/http://www.edana.org/docs/default-source/default-document-library/tampons-code-of-practice-(english).pdf|url-status=dead}}</ref> ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. {| class="wikitable" |+''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು'' ! ಹನಿಗಳು ! ಗ್ರಾಂ ! ಪರ್ಯಾಯ ಗಾತ್ರದ ವಿವರಣೆ |- | 1 ಹನಿ | < 6 | |- | 2 ಹನಿಗಳು | 6–9 | ಮಿನಿ |- | 3 ಹನಿಗಳು | 9–12 | ನಿಯಮಿತ |- | 4 ಹನಿಗಳು | 12-15 |ಗರಿಷ್ಠ |- | 5 ಹನಿಗಳು | 15–18 | |- | 6 ಹನಿಗಳು | 18–21 | |} ==== ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ ==== UK ನಲ್ಲಿ, ಅಬ್ಸಾರ್ಬೆಂಟ್ ಹೈಜೀನ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (AHPMA) ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ahpma.co.uk/tampon_code_of_practice/|title=Tampon Code of Practice|website=AHPMA|language=en-GB|access-date=2020-10-19}}</ref> ಈ ಕೋಡ್ ಪ್ರಕಾರ, UK ತಯಾರಕರು (ಯುರೋಪಿಯನ್) EDANA ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). === ಪರೀಕ್ಷೆ === ಸಿಂಜಿನಾ (ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಯೋನಿಯ ಚಿಕ್ಕದು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ತುಂಡನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರವು ಕಾಂಡೋಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಮುಟ್ಟಿನ ದ್ರವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ahpma.co.uk/docs/EDANA_Syngina2.pdf|title=Data|website=www.ahpma.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20150507233555/http://www.ahpma.co.uk/docs/EDANA_Syngina2.pdf|archive-date=2015-05-07|access-date=2019-06-02}}</ref> ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (ಟಿಎಸ್ಎಸ್) ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರು ಹೊಸ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು - ಉದ್ಯಮದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೀಲಿ ಸಲೈನ್ ಬದಲಿಗೆ - ಪರೀಕ್ಷಾ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Vostral|first=Sharra|date=2017-05-23|title=Toxic shock syndrome, tampons and laboratory standard–setting|journal=CMAJ: Canadian Medical Association Journal|volume=189|issue=20|pages=E726–E728|doi=10.1503/cmaj.161479|issn=0820-3946|pmc=5436965|pmid=28536130}}</ref> === ಲೇಬಲಿಂಗ್ === Syngyna ವಿಧಾನ ಅಥವಾ FDA ಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು FDA ತಯಾರಕರು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು TSS ನ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ತಯಾರಕರು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು TSS ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿರಲು FDA ಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ: "ಗಮನ: ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (TSS) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಟಿಎಸ್ಎಸ್ ಅಪರೂಪದ ಆದರೆ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿ." <ref name=":2"/> ವಿತರಣಾ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಲೇಬಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿತರಣಾ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಅಥವಾ TSS ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಂತಹ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು FDA ಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name=":2"/> === ವೆಚ್ಚಗಳು === ಸರಾಸರಿ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 11,400 ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು (ಕೇವಲ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ).<ref name=":0">{{Cite journal|last=Nicole|first=Wendee|title=A Question for Women's Health: Chemicals in Feminine Hygiene Products and Personal Lubricants|journal=Environmental Health Perspectives|date=March 2014|volume=122|issue=3|pages=A70–5|doi=10.1289/ehp.122-A70|pmid=24583634|pmc=3948026|ref=3}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಬಾಕ್ಸ್ ವೆಚ್ಚವು $ 6 ರಿಂದ $ 10 ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗೆ 12 ರಿಂದ 40 ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 9 ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ $54 ರಿಂದ $90 (ಸುಮಾರು $0.20- $0.40 ಒಂದು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್) ನಡುವಿನ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1"/> === ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ===   ಋತುಚಕ್ರದ ವಿಷಕಾರಿ ಆಘಾತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (mTSS) ಒಂದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಪರ್ಆಂಟಿಜೆನ್ -ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ''ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕೊಕಸ್ ಔರೆಸ್'' ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ''S. ಔರೆಸ್'' ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುವ ಸೂಪರ್ಆಂಟಿಜೆನ್ ಟಾಕ್ಸಿನ್ TSS ಟಾಕ್ಸಿನ್-1, ಅಥವಾ TSST -1 ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ೧,೦೦,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ೦.೦೩ ರಿಂದ ೦.೫೦ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮರಣವು ೮% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Berger|first=Selina|last2=Kunerl|first2=Anika|last3=Wasmuth|first3=Stefan|last4=Tierno|first4=Philip|last5=Wagner|first5=Karoline|last6=Brügger|first6=Jan|date=September 2019|title=Menstrual toxic shock syndrome: case report and systematic review of the literature|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=19|issue=9|pages=e313–e321|doi=10.1016/S1473-3099(19)30041-6|issn=1474-4457|pmid=31151811}}</ref> mTSS ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಜ್ವರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (೩೮.೯°C. ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ೩೮.೯°C ಕ್ಕಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ), ರಾಶ್, desquamation, ಹೈಪೊಟೆನ್ಷನ್ ( ೯೦ mmHg ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ|ಸಂಕೋಚನದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] ), ಮತ್ತು ಜಠರಗರುಳಿನ ತೊಂದರೆಗಳು (ವಾಂತಿ), ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ (CNS) ಪರಿಣಾಮಗಳು (ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ನಂತಹ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹು-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮೈಯಾಲ್ಜಿಯಾ.<ref>{{Cite web|url=https://wwwn.cdc.gov/nndss/conditions/toxic-shock-syndrome-other-than-streptococcal/case-definition/2011/|title=Toxic Shock Syndrome (Other Than Streptococcal) {{!}} 2011 Case Definition|website=wwwn.cdc.gov|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713202021/https://wwwn.cdc.gov/nndss/conditions/toxic-shock-syndrome-other-than-streptococcal/case-definition/2011/|archive-date=13 July 2020|access-date=2020-08-05}}</ref> ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಅನ್ನು ಡಾ. ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆ. ಟಾಡ್ ಅವರು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref name="auto">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=njfQfrMr31EC&q=history+of+tampons&pg=PA142|title=The Curse: A Cultural History of Menstruation|last=Delaney|first=Janice|last2=Lupton|first2=Mary Jane|last3=Toth|first3=Emily|date=1988|publisher=University of Illinois Press|isbn=9780252014529|language=en}}</ref> NYU ಲ್ಯಾಂಗೋನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ|ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಲಜಿ]] ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಫಿಲಿಪ್ ಎಂ. ಟಿಯರ್ನೊ ಜೂನಿಯರ್, ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (ಟಿಎಸ್‌ಎಸ್) ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹಿಂದೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ರೇಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಟೀರ್ನೊ ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ TSS ಪ್ರಕರಣಗಳ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಯಾರಕರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು..<ref>{{Cite news|url=http://www.seattletimes.com/seattle-news/health/a-new-generation-faces-toxic-shock-syndrome/|title=A new generation faces toxic shock syndrome|date=January 26, 2005|work=The Seattle Times}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ವಸ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯು ವಿಷಕಾರಿ ಆಘಾತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ನ ಸಂಭವಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಟ್ಟಿನ ದ್ರವದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಅಂಶವು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="LanesRothman1990">{{Cite journal|last=Lanes|first=Stephan F.|last2=Rothman|first2=Kenneth J.|title=Tampon absorbency, composition and oxygen content and risk of toxic shock syndrome|journal=Journal of Clinical Epidemiology|volume=43|issue=12|year=1990|pages=1379–1385|issn=0895-4356|doi=10.1016/0895-4356(90)90105-X|pmid=2254775}}</ref><ref name="RossOnderdonk2000">{{Cite journal|last=Ross|first=R. A.|last2=Onderdonk|first2=A. B.|title=Production of Toxic Shock Syndrome Toxin 1 by Staphylococcus aureus Requires Both Oxygen and Carbon Dioxide|journal=Infection and Immunity|volume=68|issue=9|year=2000|pages=5205–5209|issn=0019-9567|doi=10.1128/IAI.68.9.5205-5209.2000|pmid=10948145|pmc=101779}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schlievert|first=Patrick M.|last2=Davis|first2=Catherine C.|date=2020-05-27|title=Device-Associated Menstrual Toxic Shock Syndrome|journal=Clinical Microbiology Reviews|language=en|volume=33|issue=3|pages=e00032–19, /cmr/33/3/CMR.00032–19.atom|doi=10.1128/CMR.00032-19|issn=0893-8512|pmc=7254860|pmid=32461307}}</ref> ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, '''ಕೆಹ್ಮ್ ವಿ' ಎಂಬ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣ.'' ''ಪ್ರೊಕ್ಟರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್'' ನಡೆಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೀಷಿಯಾ ಕೆಹ್ಮ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೧೯೮೨ ರಂದು TSS ನಿಂದ ರಿಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ [[ಪ್ರಾಕ್ಟರ್|ಪ್ರೊಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಬಲ್]] ಅವರ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ಕೆಹ್ಮ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ $300,000 ಪರಿಹಾರದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಫ್ಡಿಎ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆರೋಪಿಸಬಹುದು.<ref name="Vostral 447–459"/> TSS ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ,ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ ಬಳಿಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕೊಕಸ್ ಸೋಂಕು, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮತ್ತು ದೇಹದೊಳಗಿನ ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/000653.htm|title=Toxic shock syndrome: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2020-08-05}}</ref> ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ TSS ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು FDA ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:<ref>{{Cite web|url=http://www.ecfr.gov/cgi-bin/text-idx?SID=3485cbba7d3a26b44da17b575d046ca3&mc=true&node=pt21.8.801&rgn=div5#se21.8.801_1430|title=e-CFR: Title 21: Food and Drugs Administration|website=Code of Federal Regulations|publisher=U.S. Food and Drug Administration|location=Section 801.430: User labeling for menstrual tampons|access-date=11 February 2017}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal|last=Commissioner|first=Office of the|date=2019-02-09|title=The Facts on Tampons—and How to Use Them Safely|url=https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/facts-tampons-and-how-use-them-safely|journal=FDA|language=en}}</ref> * ಒಬ್ಬರ ಹರಿವಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ (ಹೀರುವಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು FDA ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ) * ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ (ಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ) * ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಅನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ೬ ರಿಂದ ೮ ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ * ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ|ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ]] ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯ ಬಳಕೆ * ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಲಗಿರುವಾಗ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ * ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ (ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ) TSS ನ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ FDA ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಋತುಚಕ್ರದ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/toxic-shock-syndrome-tss|title=Toxic Shock Syndrome (TSS)|date=19 November 2019|website=www.hopkinsmedicine.org|language=en|access-date=2020-07-30}}</ref> ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಮುಟ್ಟಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, [[ಮುಟ್ಟಿನ ಕಪ್|ಮುಟ್ಟಿನ ಕಪ್‌ಗಳು]], ಮುಟ್ಟಿನ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅವಧಿಯ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name=":1"/> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/2017d474-5058-4f58-a2c3-06f3d5535f5a|title=I nearly died from toxic shock syndrome and never used a tampon|last=Kent|first=Ellie|date=2019-02-07|website=BBC Three|access-date=2019-10-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.toxicshock.com/furtherinfo/continuingprofessionaldevelopment.cfm|title=TSS: Continuing Professional Development|date=2007-10-01|website=Toxic Shock Syndrome Information Service|access-date=2019-10-19|archive-date=2022-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220129110245/https://www.toxicshock.com/furtherinfo/continuingprofessionaldevelopment.cfm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/38962250/recognising-the-symptoms-of-toxic-shock-syndrome-saved-my-life|title=Recognising the symptoms of toxic shock syndrome saved my life|last=Mosanya|first=Lola|date=2017-02-14|website=BBC Newsbeat|access-date=2019-10-19}}</ref> ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್-ಸಂಪರ್ಕಿತ TSS ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳ.<ref>{{Cite web|url=https://rarediseases.org/rare-diseases/toxic-shock-syndrome/|title=Toxic Shock Syndrome|date=2015-02-11|website=NORD (National Organization for Rare Disorders)|access-date=2019-10-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://healthcare.utah.edu/healthfeed/postings/2018/07/tss.php|title=What You Need To Know About Toxic Shock Syndrome|date=2018-07-02|website=University of Utah Health|access-date=2019-10-19}}</ref> ಟಿಯೆರ್ನೊ ಅವರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು TSS ಬೆಳೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ರೇಯಾನ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಎಲ್ಲಾ-ಹತ್ತಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Tierno|first=Philip M.|last2=Hanna|first2=Bruce A.|date=1985-02-01|title=Amplification of Toxic Shock Syndrome Toxin-1 by Intravaginal Devices|journal=Contraception|volume=31|issue=2|pages=185–194|doi=10.1016/0010-7824(85)90033-2|pmid=3987281|issn=0010-7824}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹತ್ತಿ/ರೇಯಾನ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 100% ಸಾವಯವ ಹತ್ತಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 20 ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ನೇರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Tierno|first=Philip M.|last2=Hanna|first2=Bruce A.|date=1998-03-01|title=Viscose Rayon versus Cotton Tampons|journal=The Journal of Infectious Diseases|language=en|volume=177|issue=3|pages=824–825|doi=10.1086/517804|pmid=9498476|issn=0022-1899}}</ref> ಈ ಆರಂಭಿಕ ಹಕ್ಕು ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು (ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ) TSS ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೇಯಾನ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು TSS ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":3"/> ಬದಲಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಹರಿವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.<ref name=":4"/> [[ಸ್ಪಂಜು ಪ್ರಾಣಿಗಳು|ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಪಂಜುಗಳನ್ನು]] [[ಋತುಚಕ್ರ|ಮುಟ್ಟಿನ]] ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿಯೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ 1980 ರ ಅಧ್ಯಯನವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಪಂಜುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮರಳು]], ಗ್ರಿಟ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಪಂಜುಗಳು ವಿಷಕಾರಿ ಆಘಾತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=http://www.foodrevolution.org/askjohn/49.htm|title=Ask John|date=10 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825041933/http://www.foodrevolution.org/askjohn/49.htm|archive-date=25 August 2010|access-date=4 December 2013}}</ref> ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಪಾದರಸದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತದ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Jessica|last2=Mumford|first2=Sunni L.|last3=Pollack|first3=Anna Z.|last4=Schisterman|first4=Enrique F.|last5=Weisskopf|first5=Marc G.|last6=Navas-Acien|first6=Ana|last7=Kioumourtzoglou|first7=Marianthi-Anna|date=11 February 2019|title=Tampon use, environmental chemicals and oxidative stress in the BioCycle study|journal=Environmental Health: A Global Access Science Source|volume=18|issue=1|pages=11|doi=10.1186/s12940-019-0452-z|issn=1476-069X|pmc=6371574|pmid=30744632}}</ref> === ಇತರ ಪರಿಗಣನೆಗಳು === ==== ಬಿಳುಪುಗೊಳಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==== ವುಮೆನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಪ್ರಕಾರ ಮರದ ತಿರುಳಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮುಟ್ಟಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ:<ref>{{Cite report|title=Seeing Red: Menstruation & The Environment|url=https://www.wen.org.uk/wp-content/uploads/SEEING-RED-BRIEFING.pdf}}</ref><blockquote>ಮುಟ್ಟಿನ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಘಟಕಾಂಶವೆಂದರೆ ಮರದ ತಿರುಳು, ಇದು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸಲು ವಿವಿಧ 'ಶುದ್ಧೀಕರಣ' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಮರದ ತಿರುಳನ್ನು ಬ್ಲೀಚ್ ಮಾಡಲು ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪೇಪರ್ ಪಲ್ಪಿಂಗ್ ಮಿಲ್‌ಗಳ ಬಳಿ ಡಯಾಕ್ಸಿನ್ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಡಯಾಕ್ಸಿನ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು (26). ಯಾವುದೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ನಮ್ಮ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.</blockquote> ==== ಸಮುದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ==== UK ಯಲ್ಲಿ, ಸಾಗರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸೊಸೈಟಿಯು ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಲೇಪಕಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mcsuk.org/news/period-plastic|title=Campaigning for plastic-free periods|last=O'Neill|first=Erin|date=28 August 2019|website=Marine Conservation Society|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020145405/https://www.mcsuk.org/news/period-plastic|archive-date=20 October 2020}}</ref> ==== ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಫ್ಲಶಿಂಗ್ ==== ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ಲಶಿಂಗ್ (ತಯಾರಕರು ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ) ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವ ಚರಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref>Agencies NA of CW. International Water Industry Position Statement on non-flushable and flushable labelledproducts. 2016; Available from:<nowiki>http://www.nacwa.org/docs/default-source/resources---public/2016-11-29wipesposition3dd68e567b5865518798ff0000de1666.pdf</nowiki></ref> ==== ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ==== ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಬ್ಲಡ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾರೋ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ (ASBMT) ಪ್ರಕಾರ, ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಗರ್ಭಕಂಠ ಮತ್ತು ಯೋನಿಯ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸವೆತದಿಂದಾಗಿ ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಚರ್ಮವು ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಮಟೊಪಯಟಿಕ್ ಸ್ಟೆಮ್-ಸೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ASBMT ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/Mmwr/preview/mmwrhtml/rr4910a1.htm|title=Guidelines for Preventing Opportunistic Infections Among Hematopoietic Stem Cell Transplant Recipients|website=www.cdc.gov|access-date=2020-08-06}}</ref> == ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Used_and_unused_tampon.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Used_and_unused_tampon.jpg/220px-Used_and_unused_tampon.jpg|thumb| ಉಪಯೋಗಿಸಿದ (ಬಲ) ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಾಗದ (ಎಡ) ಟ್ಯಾಂಪೂನ್]] ಬಳಸಿದ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಸರಿಯಾದ ವಿಲೇವಾರಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಮುಟ್ಟಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Kaur">{{Cite journal|last=Kaur|first=Rajanbir|last2=Kaur|first2=Kanwaljit|last3=Kaur|first3=Rajinder|date=2018-02-20|title=Menstrual Hygiene, Management, and Waste Disposal: Practices and Challenges Faced by Girls/Women of Developing Countries|journal=Journal of Environmental and Public Health|volume=2018|pages=1–9|doi=10.1155/2018/1730964|issn=1687-9805|pmc=5838436|pmid=29675047}}</ref> ಮುಟ್ಟಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ದೇಶವು ಮುಟ್ಟಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ), ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಕ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು (ಕೆಲವು ಗಿಡಿದು ಮುಚ್ಚು ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಹೊರ ಪ್ರಕರಣ ಮಾತ್ರ).<ref>{{Cite journal|last=Elledge|first=Myles F.|last2=Muralidharan|first2=Arundati|last3=Parker|first3=Alison|last4=Ravndal|first4=Kristin T.|last5=Siddiqui|first5=Mariam|last6=Toolaram|first6=Anju P.|last7=Woodward|first7=Katherine P.|date=November 2018|title=Menstrual Hygiene Management and Waste Disposal in Low and Middle Income Countries—A Review of the Literature|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=15|issue=11|page=2562|doi=10.3390/ijerph15112562|issn=1661-7827|pmc=6266558|pmid=30445767}}</ref> ವಿಲೇವಾರಿ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ (ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಎರಡನೆಯದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ). ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಒಳಚರಂಡಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಅಥವಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="Slate">{{Cite web|url=http://www.slate.com/articles/health_and_science/the_green_lantern/2010/03/greening_the_crimson_tide.html|title=What's the environmental impact of my period?|last=Rastogi|first=Nina|date=2010-03-16|access-date=October 28, 2014}}</ref> ಮುಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆಯು ಯಾರೊಬ್ಬರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 11,400 ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು (ಅವರು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದರೆ).<ref name=":0"/> ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ, ರೇಯಾನ್, ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್, ಪಾಲಿಥಿಲೀನ್, ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್ ಮತ್ತು ಫೈಬರ್ ಫಿನಿಶ್‌ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ, ರೇಯಾನ್ ಮತ್ತು ಫೈಬರ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯವಲ್ಲ. ಸಾವಯವ ಹತ್ತಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ, ಆದರೆ ಅವು ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವಾಗಿರಬೇಕು. ರೇಯಾನ್ ಹತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Park|first=Chung Hee|last2=Kang|first2=Yun Kyung|last3=Im|first3=Seung Soon|date=2004-09-15|title=Biodegradability of cellulose fabrics|journal=Journal of Applied Polymer Science|language=en|volume=94|issue=1|pages=248–253|doi=10.1002/app.20879|issn=1097-4628}}</ref> ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳೆಂದರೆ [[ಮುಟ್ಟಿನ ಕಪ್]], ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, ಮುಟ್ಟಿನ ಸ್ಪಂಜುಗಳು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳು,<ref>{{Cite news|url=https://www.elitedaily.com/p/how-reusable-tampons-work-in-case-youre-sick-of-your-usual-period-products-7581378|title=How Reusable Tampons Work|work=Elite Daily}}</ref> ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳು.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/women/womens-life/11648523/Period-nappies-The-only-new-sanitary-product-in-45-years.-Seriously.html|title=Period nappies: The only new sanitary product in 45 years. Seriously - Telegraph|last=Sanghani|first=Radhika|date=3 June 2015|work=Telegraph.co.uk|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/women/womens-life/11648523/Period-nappies-The-only-new-sanitary-product-in-45-years.-Seriously.html|archive-date=2022-01-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/could-period-proof-pants-spell-end-5822413|title=Could 'period-proof pants' spell the end for tampons and sanitary towels?|last=Kirstie McCrum|date=4 June 2015|website=mirror}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/apr/27/disposable-tampons-arent-sustainable-but-do-women-want-to-talk-about-it|title=Disposable tampons aren't sustainable, but do women want to talk about it?|last=Spinks|first=Rosie|date=2015-04-27|work=the Guardian}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ''ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವೂ'' (1981) ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ,<ref>[http://www.straightdope.com/columns/read/2252/who-invented-tampons Who invented tampons?] 6 June 2006, The Straight Dope</ref> === ಕನ್ಯತ್ವ === ಟ್ಯಾಂಪೂನ್ ಬಳಕೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೈಮೆನ್ ಅನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮುರಿಯಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|last=Goodyear-Smith|first=F. A.|last2=Laidlaw|first2=T. M.|date=1998-06-08|title=Can tampon use cause hymen changes in girls who have not had sexual intercourse? A review of the literature|journal=Forensic Science International|volume=94|issue=1–2|pages=147–153|doi=10.1016/s0379-0738(98)00053-x|issn=0379-0738|pmid=9670493}}</ref> ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ಯಾಪೊರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು [[ಕನ್ಯತ್ವ|ಕನ್ಯತ್ವದ]] ಸಾಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಟ್ಯಾಂಪೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಬಹುದು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಮುಟ್ಟಿನ ಕಪ್]] * [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ|ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕರವಸ್ತ್ರ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಟ್ಟು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ]] igvh38ny90pkuqi8u4ketwd3sy3dt4d 3 151424 1373192 1371505 2026-05-11T13:51:12Z MediaWiki message delivery 17558 /* This Month in GLAM: April 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1373192 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> tei2n7qt3vgzxta9hyw2l3daw0a5n4e 0 160869 1373200 1345909 2026-05-12T00:55:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373200 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Citadel of Ghazni, seen from Tapa Sardar.jpg|thumb|350x350px|ಘಜ಼್ನಿಯ ಕೋಟೆ, ತಾಪಾ ಸರ್ದಾರ್‌ನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ]] '''ಘಜ಼್ನಿ''' ಮಧ್ಯ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ]] ಒಂದು [[ಪಟ್ಟಣ]]. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಎರಡು ರಾಜವಂಶಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ [[ರಾಜಧಾನಿ|ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು]]. ಈಗ [[:en:Ghazni_Province|ಘಜ್ನಿ಼ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ]] ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ಉ.ಅ. 33⁰ 34’ ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 68⁰ 18’ ರಲ್ಲಿ ಸು. 7,300’ ಎತ್ತರದ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ಮೇಲೆ, ಘಜ್ನಿ಼ [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲಿನಿಂದ]] 94 ಮೈ ಮತ್ತು [[ಕಾಂದಹಾರ್|ಕಾಂದಹಾರ್‌ನಿಂದ]] 224 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 190,424 (2021ರ ಅಂದಾಜು).<ref name="nsia">{{cite web |author=<!--Not stated--> |date=April 2021 |title=Estimated Population of Afghanistan 2021-22 |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |archive-date=June 24, 2021 |access-date=June 21, 2021 |website= |publisher=National Statistic and Information Authority (NSIA) |quote=}}</ref> ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಎತ್ತರದ [[ಗೋಡೆ|ಗೋಡೆಗಳೂ]], ಅದರ [[ಕೋಟೆ|ದುರ್ಗವೂ]], ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳೂ ಭವ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ, ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಪಟ್ಟಣ ಇದೊಂದೇ. == ಇತಿಹಾಸ == ಘಜ್ನಿ಼ಯ ಆರಂಭದ ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. [[ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ಟಾಲೆಮಿ|ಟಾಲೆಮಿಯಿಂದ]] ಗಾಜಾ಼ಕ ಎಂದೂ,<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia|last=Guinta|first=Roberta|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|title=GAZNÈ (or GÚazna, GÚazn^n)|url=http://www.iranica.com/newsite/articles/v10f4/v10f431.html|access-date=January 2, 2008|edition=Online|publisher=[[Columbia University]]|location=United States}}{{dead link|date=September 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ಗ್ರೀಕ್ ಕವಿಗಳಿಂದ ಗಾಜೋ಼ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. 644ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ವರ್ಣಿಸಿದ ''ಜಾಗುಡಾ'' ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣ ಇದೇ ಇರಬಹುದು.<ref>BA Litvinsky, Zhang Guang-Da, R. Shabani Samghabadi, ''History of civilizations of Central Asia'', pg. 385</ref><ref>Hui-li, 1959, p. 188</ref> ಜಾಗುಡಾ ಪಟ್ಟಣ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ ಮತದ]] ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಟ್ಸಾವೊ-ಕಿನ್-ಟೊ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಘಜ್ನಿ಼ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ [[ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ]] ಮತ್ತು ಉದಂತಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ [[:en:Zabulistan|ಜಾ಼ಬೂಲಿಸ್ತಾನದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ, ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅರಬರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲರಾದರೆಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಘಜ್ನಿ಼ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸು. 871ರಲ್ಲಿ [[:en:Saffarid_dynasty|ಸಫರೀದ್]] [[:en:Ya'qub_ibn_al-Layth_al-Saffar|ಯಾಕೂಬ್ ಇಬ್ನ್ ಲೈತ್]] ಜಯಿಸಿದ. ಈತನೇ ಘಜ್ನಿ಼ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು [[:en:Tarikh-i_Sistan|ತಾರೀಖ್-ಇ-ಸಿಸ್ತಾನ್]] ಎಂಬ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕರವೊಂದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಿರಲಾರದು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಇತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಚೀನೀ ಬರಹಗಳೂ, 10ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[:en:Hudud_al-'Alam|ಹುದುದ್-ಅಲ್-ಅಲಾಂ]] ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೃತಿಯೂ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇಸ್ಲಾಮೀ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಘಜ್ನಿ಼ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಆರಂಭವಾದ್ದು 962ರಲ್ಲಿ [[:en:Samarkand|ಸಾಮರ್‌ಕಂಡ್]] ಮತ್ತು [[:en:Bukhara|ಬುಖಾರಗಳ]] [[:en:Samanid_Empire|ಸಮಾನಿದ್]] [[:en:Emir|ಅಮೀರರ]] ರಕ್ಷಕ ಪಡೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ [[:en:Turkic_peoples|ಟರ್ಕ್]] [[:en:Alp-Tegin|ಆಲ್ಪ್ ತಿಗೀನ್]] ಎಂಬವನು ಘಜ಼್ನಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ.<ref name="Volume5">{{cite book |author=John Andrew Boyle |author-link=John Andrew Boyle |url=https://books.google.com/books?id=16yHq5v3QZAC&pg=PA6 |title=The Cambridge History of Iran, Volume 5 |publisher=[[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್|Cambridge University Press]] |year=1968 |isbn=9780521069366 |page=165}}</ref> ಆತನೂ, ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಅಮೀರರಿಗೆ ಆಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವನ ವಂಶಸ್ಥನಾದ [[:en:Sabuktigin|ಸಬಕ್ತಿಗೀನ್]] ಘಜ್ನಿ಼ಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಘಜ಼್ನವೀಡ್|ಘಜ಼್ನವೀಡ್ ವಂಶ]] (977-1186) ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವದಿಂದ ಆಳಿತು. ಈ ರಾಜವಂಶದವರು ಅಮೀರರೆಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇವರನ್ನು [[ಸುಲ್ತಾನ್|ಸುಲ್ತಾನರೆಂದು]] ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಬಕ್ತಿಗೀನನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಈ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರದ [[:en:Ghor_Province|ಘೋರ್]], ಜಾ಼ಬೂಲಿಸ್ತಾನ್, [[:en:Bactria|ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಗಳವರೆಗೂ]] ಹಬ್ಬಿತು. [[ಭಾರತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ]] ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬಿನವರೆಗೂ]] ಈತ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಇವನ ಮಗ [[ಮಹಮ್ಮದ್ ಘಜ್ನಿ|ಮಹಮೂದನ]] (998-1030) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬೆಳೆದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[:en:Amu_Darya|ಆಕ್ಸಸ್‍ನಿಂದ]] ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯವೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಪಂಜಾಬಿನವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಘಜ್ನಿ಼ ನಗರ ಮಹಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದಿಂದ ದೋಚಿದ ಅಗಾಧ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಮಹಮೂದನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಕಟ್ಟಡ|ಕಟ್ಟಡಗಳು]], [[ಅರಮನೆ|ಅರಮನೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಸೀದಿ|ಮಸೀದಿಗಳ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದಲ್ಲಿ 140' ಎತ್ತರದ ಎರಡು [[ಗೋಪುರ|ಗೋಪುರಗಳಿವೆ]]. ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಅರಬ್ಬಿ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಮಹಮೂದನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ್ದು; ಅದಕ್ಕೆ ಗಜ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಪುರ ಅವನ ಮಗ ಮಸೂದನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಜಯಸೂರೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ತಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] [[ಮೂರ್ತಿ|ವಿಗ್ರಹಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ [[ಲೋಹ|ಲೋಹದ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಮೂದನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಅರೂಸಲ್-ಫಲಕ್ ಎಂಬ ಮಸೀದಿಯೂ ಹೀಗೇಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು|ಗ್ರಂಥಾಲಯವೂ]] ಇತ್ತು. ಈ ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಹಮೂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದ [[:en:Sultan_Dam|ಬಂದ್-ಇ-ಸುಲ್ತಾನ್]] ಎಂಬ [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟು]] ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>{{cite book |last1=Starr |first1=S. Frederick |url=https://books.google.com/books?id=hWyYDwAAQBAJ&pg=PA345 |title=Lost Enlightenment: Central Asia's Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane |date=2 June 2015 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-16585-1 |language=en}}</ref> [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಂ.ಡಿ. ಸ್ಕೆಲುಬರ್ಗರ್ ಘಜ್ನಿ಼ ಮಹಮೂದನ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷವನ್ನು [[:en:Lashkari_Bazar|ಲಷ್ಕರಿ ಬಜಾ಼ರಿನಲ್ಲಿ]] ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ.<ref name="DIA161">{{cite book |last1=Petersen |first1=Andrew |url=https://docplayer.net/46806155-Dictionary-of-islamic-architecture.html |title=Dictionary of Islamic Architecture |date=1996 |publisher=Routledge |pages=161-162 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Schlumberger|first1=Daniel|title=Le Palais ghaznévide de Lashkari Bazar|journal=Syria|date=1952|volume=29|issue=3/4|pages=251–270|url=https://www.jstor.org/stable/4390312|issn=0039-7946}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fehérvári|first1=Géza|last2=Shokoohy|first2=Mehrdad|title=ARCHEOLOGICAL NOTES ON LASHKARI BAZAR|journal=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes|date=1980|volume=72|pages=83–95|url=https://www.jstor.org/stable/23866273|issn=0084-0076}}</ref><ref name="BAK">{{cite book |last1=Kipfer |first1=Barbara Ann |url=https://books.google.com/books?id=BDKqBgAAQBAJ&pg=PT576 |title=Encyclopedic Dictionary of Archaeology |date=29 June 2013 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4757-5133-8 |page=576 |language=en}}</ref> ಘಜ್ನಿ಼ 1151ರಲ್ಲಿ [[:en:Ghurid_dynasty|ಘೋರ್‌ನ]] ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನನ ಭೀಕರ [[ದಾಳಿ|ದಾಳಿಗೆ]] ತುತ್ತಾಯಿತು. ಅವನು ನಗರಕ್ಕೆ [[ಬೆಂಕಿ]] ಹಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಘಜ಼್ನವೀಡರ ದೊರೆ [[:en:Khusrau_Malik|ಖುಸ್ರು ಷಾಹ]] ಈ ನಗರವನ್ನು ತೊರೆದು ಪಂಜಾಬಿನ [[ಲಾಹೋರ್|ಲಾಹೋರಿಗೆ]] ಹೋಗೆ ನೆಲಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಘಜ್ನಿ಼ ನಗರ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ರಾಜವಂಶಗಳು ಇದನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳಿದರೂ ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. 1221ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ್|ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನನ]] ಮಗ [[:en:Ögedei_Khan|ಒಗದೈ]] ಆಕ್ರಮಿಸಿದ.<ref name="Columbia">{{cite web |title=Ghazni |url=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0820705.html |publisher=The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed. Copyright © 2007, Columbia University Press}}</ref> ಒಗದೈ ಅನಂತರ [[:en:Mongol_Empire|ಮಂಗೋಲರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಇಬ್ಭಾಗವಾದಾಗ ಘಜ್ನಿ಼ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭಾಗ ಪರ್ಷಿಯದ [[:en:Ilkhanate|ಇಲ್-ಖಾನರಿಗೆ]] ಸೇರಿತು. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಬಹುಭಾಗ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿತ್ತೆಂದು [[ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ್|ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |author=Ibn Battuta |author-link=Ibn Battuta |url=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA179 |title=Travels in Asia and Africa, 1325–1354 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=9780415344739 |edition=reprint, illustrated |location=London |page=179 |access-date=2010-09-10}}</ref> ಆ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು [[ತೈಮೂರ್ ಲಂಗ್|ತೈಮೂರನ]] ವಶವಾಯಿತು. [[ಬಾಬರ್]] 1504ರಲ್ಲಿ ಘಜ್ನಿ಼ಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ತರುವಾಯ 200 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಗಲರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1738ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[:en:Nader_Shah|ನಾದಿರ್ ಷಾ]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 1839ರಲ್ಲಿ ಘಜ್ನಿ಼ಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1842ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ಘನರು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೂ ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. == ನಗರ ಈಗ == ಹೀಗೆ ಘಜ್ನಿ಼ ಬಹು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈಗ ಅಳಿದುಳಿದಿರುವ ಹಳೆ ಪಟ್ಟಣ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಭಾಗ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈಗಿರುವ ಹಳೆಯ ಗೋಡೆ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ ದುರ್ಗವಿದ್ದಿರಬಹುದು. 1835ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ಇಲ್ಲಿ [[ಉತ್ಖನನ|ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸಿ ಇದರ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿದರು. ಗುಡ್ಡದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ವಾಸಗೃಹಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಬೂಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಮೂದನ ಗೋರಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಬಯಲಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಲಷ್ಕರಿ ಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಮೂದನ ಅರಮನೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಿದೆ. ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಘಜ್ನಿ಼ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕವಿ]] [[:en:Sanai|ಸನಾಯಿಯ]] ಮಂದಿರ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. 1935ರಲ್ಲಿ ಘಜ್ನಿ಼ಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ನಗರ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] m6w50swimuxlsgp2y4go80yu7h44ko2 0 178986 1373219 1373129 2026-05-12T11:08:50Z Ranjitha kundhapura 94505 1373219 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಸುರ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಕೊನೆಗೆ, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕರೆದು, ಅವಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಹೋದಳು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿನ ಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== qjfpipc2pnubgaij6rq0wghnay37a6l 1373220 1373219 2026-05-12T11:12:15Z Ranjitha kundhapura 94505 1373220 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಸುರ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಕೊನೆಗೆ, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕರೆದು, ಅವಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಹೋದಳು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿನ ಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== q0ytky91uv9qqscrhjyyfu1t61y5hvs 0 179027 1373195 1372212 2026-05-11T18:12:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373195 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | name = | native_name = {{native name|akk|𒆳𒌵𒆠}}<br /><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Akkadī}}</span><hr>{{native name|akk|𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠}}<br/><span style="font-weight: normal">{{Transliteration|akk|māt Bābilim}}</span> | conventional_long_name = Babylonia | common_name = Babylonian Kingdom | year_start = 1890 BC | year_end = 539 BC | event_end = [[Fall of Babylon|Disestablished]] | p1 = Sumer | p2 = Akkadian Empire | s1 = Achaemenid Empire | s2 = | image_map = Hammurabi's Babylonia 1.svg | image_map_alt = | image_map_caption = The extent of the Babylonian Empire at the start and end of [[Hammurabi]]'s reign, in modern-day Iraq. | capital = [[Babylon]] | official_languages = {{plainlist| * [[Akkadian language|Akkadian]] * [[Sumerian language|Sumerian]] * [[Aramaic]]}} | religion = [[Babylonian religion]] | currency = | title_leader = | today = {{plainlist| *[[Iraq]] |conventional_long_name=Babylonia|demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} }} '''ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' (ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ) [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನರ ರಾಜ್ಯ. [[ಬೈಬಲ್]] ಗ್ರಂಥದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ ಮತ್ತು ಬೆಬಿಲೋನಿಯನರೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಮೂಲನಿವಾಸದ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯುಫ್ರೇಟೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ನದೀಮುಖಗಳ ಅಂದಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಇವರು ಬಹುಶಃ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ|ಅರೇಬಿಯ]]ದಿಂದ ಬಂದವರೆಂದೂ, ಆರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೆಲಸಿದರೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಟ್ ಯಕಿನ್ ಇವರ ಪುರಾತನ ರಾಜಧಾನಿ. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 884-859ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ದೊರೆ ಅಷುರ್ ಬನಿಪಾಲನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ವಿಷಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.850ರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಷಾಲ್ಮನೆಸೆರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪುನಃ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಬಂದ 5ನೆಯ ಷಂಷಿ-ಅಂಡಾಡ್, 3ನೆಯ ಅಡಾಡ್-ನಿರಾರಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.810), 3ನೆಯ ತಿಗ್ಲಾತ್-ಪಿಲೆಸೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.745-727) ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಇವರನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. 2ನೆಯ ಸಾರಗಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿರೊಡಾಕ್-ಬಲಾಡನ್ ಎಂಬ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ವೀರ ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.721-710) ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ. ಅವನು ಅಸ್ಸಿರಿಯದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್‍ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಜುಡಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 710ರಲ್ಲಿ ಆತ ಸೋತರೂ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 703-02ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕಡೆಗೂ ಆತ ಸೋತು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಿರಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಅನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರ ನಬೊಪೊಲಸ್ಸಾರನಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆತ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 626ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ದೊರೆಯಾದ. ಅವನ ವಂಶಜರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಆಳಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನೆಂದರೆ ನೆಬು ಚಡ್ರೆಸಾóರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.605-562). ಅವನು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ನಬೊನಿಡಸ್ ಶಕ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.556-539). ಕ್ರಿ.ಪೂ.539ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಸೈರಸ್ ಮಹಾಶಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯವನ್ನೂ (ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೂ ಸೇರಿ) ಗೆದ್ದು ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯನ್ ಅರಸರು ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ತೂಗುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು (ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಬೇಬಲ್ ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾತರು. ನೆಬ್ರು ಚೆಡ್ರೆಸಾóರನ ಅರಮನೆ ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೊಳಪು ಹೆಂಚುಗಳ ಅಲಂಕರಣ ಅಮೋಘ, ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ದು ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://ancientneareast.tripod.com/Old_Kingdom_of_Babylonia.html Old Babylonian Period] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041025085223/http://ancientneareast.tripod.com/Old_Kingdom_of_Babylonia.html |date=2004-10-25 }} * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/from-under-the-dust-of-ages/index.html From under the Dust of Ages] by ''William St. Chad Boscawen'' * [https://www.wisdomlib.org/mesopotamian/book/the-chaldean-account-of-genesis/index.html The Chaldean account of Genesis] by ''George Smith'' * [http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html Babylonian Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050425234108/http://www.math.tamu.edu/~don.allen/history/babylon/babylon.html |date=2005-04-25 }} * [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html Babylonian Numerals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927211425/http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Babylonian_numerals.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.halloran.com/babylon1.htm Babylonian Astronomy/Astrology] * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/babylon/babybibl.htm Bibliography of Babylonian Astronomy/Astrology] * [https://web.archive.org/web/20110716114724/http://www.speechisfire.com/ Recordings of modern scholars reading Babylonian poetry in the original language] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಲ್ಡೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ}} 4tc9clenqsijyxv8z2qbl6kpe5egwj7 0 179050 1373194 1372692 2026-05-11T17:20:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373194 wikitext text/x-wiki {{Infobox mineral | name = ಕೋಬಾಲ್ಟೈಟ್ | category = [[Sulfide mineral]] | boxwidth = | boxbgcolor = | image = Koboltglans.jpg | imagesize = | caption = Cobaltite from [[Sweden]] | formula = CoAsS | IMAsymbol=Cbt<ref>{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}</ref> | molweight = | strunz = 2.EB.25 | system = [[Orthorhombic]] | class = Pyramidal (mm2) <br/><small>(same [[H-M symbol]])</small> | symmetry = ''Pc2''₁b | unit cell = a = 5.582&nbsp;Å, <br/>b = 5.582&nbsp;Å, <br/>c = 5.582&nbsp;Å; Z&nbsp;=&nbsp;4 | color = Reddish silver white, violet steel gray to black | habit = Granular to massive, rarely as striated crystals, pseudocubic. | twinning = About [111] creating pseudo-cubic forms and striations | cleavage = Perfect on {001} | fracture = Uneven | tenacity = Brittle | mohs = 5.5 | luster = Metallic | refractive = | opticalprop = | birefringence = | pleochroism = | streak = Grayish-black | gravity = | density = 6.33 g/cm³ | melt = | fusibility = | diagnostic = | solubility = | diaphaneity = Opaque | other = | references = <ref>[https://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/MineralData?mineral=Cobaltite Mineralienatlas]</ref><ref name=Handbook>http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/cobaltite.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312194035/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/cobaltite.pdf |date=2012-03-12 }} Mineral Handbook</ref><ref name=Webmin>http://webmineral.com/data/Cobaltite.shtml Webmineral data</ref><ref name=Report>https://www.corfo.cl/sites/Satellite?blobcol=urldata&blobkey=id&blobtable=MungoBlobs&blobwhere=1475166619420&ssbinary=true {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722193444/https://www.corfo.cl/sites/Satellite?blobcol=urldata&blobkey=id&blobtable=MungoBlobs&blobwhere=1475166619420&ssbinary=true |date=2020-07-22 }} Corfo Report</ref> }} '''ಕೋಬಾಲ್ಟೈಟ್''' [[ಕೋಬಾಲ್ಟ್]] ಸಲ್ಫಾರ್ಸೆನೈಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ಖನಿಜ]]. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ [[cobalt|Co]][[arsenic|As]][[sulfur|S]] ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಲೋಹದ ಪ್ರಮುಖ ಅದುರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ ಒಂದು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[ಬಿಳಿ]], [[ಕೆಂಪು]], ಊದಾ, [[ನೀಲಿ]] ಮುಂತಾದ ಬಣ್ಣಗಳುಳ್ಳ ಅಪಾರಕ ಖನಿಜವಿದು. ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಅತಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ವರ್ಣಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದರ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಸಂತತಿಯ ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪಿಂಗಾಣಿ]] ಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ನೀಲಿಬಣ್ಣ ಲೇಪಿಸಲು ಈ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಹಾರ್ಟ್‍ಜ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿನ ಗಣಿಕೆಲಸಗಾರರು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅದುರುಗಳನ್ನು [[ತಾಮ್ರ]]ದ ಅದುರುಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಮ್ರದ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅವನ್ನು ಕುಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿದಾಗ ತಾಮ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಕೆಲವು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅನಿಲಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದುವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಆ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಕೋಬಾಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೋಬಾಲ್ಡ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಭೂತ ಎಂದರ್ಥ<ref name=Mindat>Page ''Cobaltite: Mineral information, data and localities'' on {{cite web | url=https://www.mindat.org/min-1093.html | title=mindat.org | publisher=[[Hudson Institute of Mineralogy]] | access-date=2024-10-05}}</ref> . ಆ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ [[ಆರ್ಸೆನಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]]ದ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು [[ಮರಳು|ಮರಳಿ]]ನ ಜೊತೆ ಸಮ್ಮಿಳಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅದುವರೆಗೂ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದಿದ್ದು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಲೋಹದ ಇರುವಿಕೆಯೇ ಈ ನೀಲಿಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನಿ]]ನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬ್ರಾಂಟ್ ತೋರಿಸಿದ (1742). ==ದೊರೆಯುವಿಕೆ== ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ ಖನಿಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಣರಚನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲೊ (ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲಾರ್) ಅಥವಾ ದಟ್ಟರಾಶಿಗಳಲ್ಲೋ (ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾಸಿವ್) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ [[ಸ್ಫಟಿಕ]]ಗಳು ಅತಿ ವಿರಳ. ಇವು ಐಸೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಚತುರ್ಮುಖಿ, ಷಣ್ಮುಖಿ, ದ್ವಾದಶಮುಖಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು ಕೆಲವು ಸಲ ಪೈರೈಟ್ ಖನಿಜದ ಸ್ಫಟಿಕಗಳನ್ನು ಹೋಲುವುದುಂಟು.ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ ಹರಳುಗಳು ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಲುನಾಬರ್ಗ್, ನಾರ್ವೆಯ ಸ್ಕುಟರುಡ್ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸೊಗಸಾದ ಘನ ಮತ್ತು ಷಣ್ಮುಖಾಕೃತಿಯ ಹರಳುಗಳು ಆಂಟೇರಿಯೋದ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕೊಲಂಬಸ್ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ ಖನಿಜ ಡೆನೈಟ್‍ನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಖೇತ್ರಿ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಮ್ರದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಳಪದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಶ್ರಖನಿಜಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಹ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ==ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು== ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟಿನ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ, ಇದರ ಗಡಸುತನ ಪೈರೈಟ್ ಖನಿಜಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಗಡಸುತನ 5.5 (ಮೋಹ್ಸ್ ಕಾಠಿನ್ಯಮಾನ). ಸಾಪೇಕ್ಷಸಾಂದ್ರತೆ 6.33. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾದ ಘನಸೀಳುಗಳಿವೆ (ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಕ್ಲೀವೆಜಸ್). ಕೋಬಾಲ್‍ಟೈಟ್ ಖನಿಜವನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಖನಿಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ರೂಪಾಂತರಿತ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ವಿರಳವಾಗಿ ಇದು ಇತರ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ನಿಕಲ್]] ಸಲ್ಫೈಡುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರ (ವೀನ್ಸ್) ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸುಮಾರು 1908ರ ವರೆಗೂ [[ಜೈಪುರ]]ದ ರತ್ನಾಭರಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಕ್ರಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು [[ಚಿನ್ನ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯ ಆಭರಣಗಳ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಎನಾಮಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಲು ಇದರ ಬಳಕೆ ಇತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೋಬಾಲ್ ಟೈಟ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಶ್ರಣಗಳು]] q935q0k3poagsl0wgn66es8yror1ozi 0 179092 1373188 2026-05-11T12:30:56Z Ooarii 73872 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353597852|Suvendu Adhikari]]" 1373188 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ | name = ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | width = 250px | caption = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅಧಿಕಾರೀ | office = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ 9ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | governor = [[ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ]] | term_start = 9 ಮೇ 2026 | term_end = | preceded = [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] | successor = | office1 = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ | termstart1 = 20 ಮೇ 2016 | constituency1 = [[ನಂದಿಗ್ರಾಮ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಂದಿಗ್ರಾಮ]] | predecessor1 = [[ಫಿರೋಜಾ ಬೀಬಿ]] | termstart2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | birth_place = [[ಪೂರ್ವ ಮೇದಿನಿಪುರ|ಕರ್ಕುಲಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ]], ಭಾರತ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] {{small|(2020 ರಿಂದ)}} | alma_mater = [[ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}</ref> ([[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಎಂ.ಎ.]]) | occupation = {{hlist|[[ರಾಜಕಾರಣಿ]]|ಉದ್ಯಮಿ|ಸಮಾಜ ಸೇವಕ}} | website = | footnotes = | otherparty = * [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(1995–2000)}} * [[ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(2000–2020)}} }} <references /> '''ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ''' {{IPA|bn|ʃubʱend̪u od̪ʱikaɾi}}([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]]: শুভেন্দু আধিকরী; ಜನನ 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇವರು 2026 ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. <ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |first= |date=9 May 2026 |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |access-date=9 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece "Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal"]. </cite></ref> ಅವರು 2021 ರಿಂದ 2026 ರವರೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ ಈ ಹಿಂದೆ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 2016, 2021 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದ ಶಾಸಕರಾಗಿ (ಶಾಸಕ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಬಾನಿಪುರದಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಥಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2009 ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಲುಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಸಂಸದ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="HT_1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Manral |first=Karan |date=17 June 2021 |title=Mamata Banerjee challenges Suvendu Adhikari’s Nandigram win in Calcutta High Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, 2018 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2009 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ತಮ್ಲುಕ್ ನಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೆಣಬಿನ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1998 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಮತ್ತು 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಅಧಿಕಾರೀ ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Bhattacharya |first=Ravik |date=23 September 2012 |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suvendu Adhikari -Profile |url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |archive-date=29 October 2010 |access-date=20 June 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |archive-date=3 May 2021 |access-date=2 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |website=OneIndia}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results |url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |access-date=29 May 2022 |work=Times Now}}</ref> dt8vq16kx3nh4aqs2uln9t50nnbejz6 1373189 1373188 2026-05-11T12:33:30Z Ooarii 73872 1373189 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ | name = ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | width = 250px | caption = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅಧಿಕಾರೀ | office = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ 9ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | governor = [[ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ]] | term_start = 9 ಮೇ 2026 | term_end = | preceded = [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] | successor = | office1 = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ | termstart1 = 20 ಮೇ 2016 | constituency1 = [[ನಂದಿಗ್ರಾಮ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಂದಿಗ್ರಾಮ]] | predecessor1 = [[ಫಿರೋಜಾ ಬೀಬಿ]] | termstart2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | birth_place = [[ಪೂರ್ವ ಮೇದಿನಿಪುರ|ಕರ್ಕುಲಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ]], ಭಾರತ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] {{small|(2020 ರಿಂದ)}} | alma_mater = [[ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}</ref> ([[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಎಂ.ಎ.]]) | occupation = {{hlist|[[ರಾಜಕಾರಣಿ]]|ಉದ್ಯಮಿ|ಸಮಾಜ ಸೇವಕ}} | website = | footnotes = | otherparty = * [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(1995–2000)}} * [[ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(2000–2020)}} }} <references /> '''ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ''' ([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಳಾ]]: '''শুভেন্দু আধিকরী'''; ಜನನ 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇವರು 2026 ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. <ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |first= |date=9 May 2026 |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |access-date=9 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> ಅವರು 2021 ರಿಂದ 2026 ರವರೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ ಈ ಹಿಂದೆ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 2016, 2021 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದ ಶಾಸಕರಾಗಿ (ಶಾಸಕ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಬಾನಿಪುರದಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಥಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2009 ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಲುಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಸಂಸದ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="HT_1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Manral |first=Karan |date=17 June 2021 |title=Mamata Banerjee challenges Suvendu Adhikari’s Nandigram win in Calcutta High Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, 2018 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2009 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ತಮ್ಲುಕ್ ನಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೆಣಬಿನ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1998 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಮತ್ತು 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಅಧಿಕಾರೀ ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Bhattacharya |first=Ravik |date=23 September 2012 |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suvendu Adhikari -Profile |url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |archive-date=29 October 2010 |access-date=20 June 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |archive-date=3 May 2021 |access-date=2 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |website=OneIndia}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results |url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |access-date=29 May 2022 |work=Times Now}}</ref> ixf0r5xn29fp3hi88dmpo20rziml6qg 1373190 1373189 2026-05-11T12:35:19Z Ooarii 73872 1373190 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ | name = ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | width = 250px | caption = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅಧಿಕಾರೀ | office = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ 9ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | governor = [[ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ]] | term_start = 9 ಮೇ 2026 | term_end = | preceded = [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] | successor = | office1 = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ | termstart1 = 20 ಮೇ 2016 | constituency1 = [[ನಂದಿಗ್ರಾಮ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಂದಿಗ್ರಾಮ]] | predecessor1 = [[ಫಿರೋಜಾ ಬೀಬಿ]] | termstart2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | birth_place = [[ಪೂರ್ವ ಮೇದಿನಿಪುರ|ಕರ್ಕುಲಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ]], ಭಾರತ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] {{small|(2020 ರಿಂದ)}} | alma_mater = [[ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}</ref> ([[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಎಂ.ಎ.]]) | occupation = {{hlist|[[ರಾಜಕಾರಣಿ]]|ಉದ್ಯಮಿ|ಸಮಾಜ ಸೇವಕ}} | website = | footnotes = | otherparty = * [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(1995–2000)}} * [[ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(2000–2020)}} }} <references /> '''ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ''' ([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಳಾ]]: '''শুভেন্দু আধিকরী'''; ಜನನ 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇವರು 2026 ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. <ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |first= |date=9 May 2026 |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |access-date=9 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> ಅವರು 2021 ರಿಂದ 2026 ರವರೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ ಈ ಹಿಂದೆ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 2016, 2021 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದ ಶಾಸಕರಾಗಿ (ಶಾಸಕ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಬಾನಿಪುರದಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಥಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2009 ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಲುಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಸಂಸದ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="HT_1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Manral |first=Karan |date=17 June 2021 |title=Mamata Banerjee challenges Suvendu Adhikari’s Nandigram win in Calcutta High Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, 2018 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2009 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ತಮ್ಲುಕ್ ನಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೆಣಬಿನ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1998 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಮತ್ತು 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಅಧಿಕಾರೀ ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Bhattacharya |first=Ravik |date=23 September 2012 |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suvendu Adhikari -Profile |url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |archive-date=29 October 2010 |access-date=20 June 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |archive-date=3 May 2021 |access-date=2 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |website=OneIndia}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results |url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |access-date=29 May 2022 |work=Times Now}}</ref> olx4apqhqwkc3is0goxvpq9kxkh0d2e 1 179094 1373206 2026-05-12T05:07:04Z Spoorthi Rao 39512 /* ಪುಟ ಅಳಿಸಲು ಅರ್ಜಿ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1373206 wikitext text/x-wiki == ಪುಟ ಅಳಿಸಲು ಅರ್ಜಿ == ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಲೇಖನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪುಟ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಐಪಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಪರೀಶಿಲಿಸಬೇಕು. ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೂ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Spoorthi Rao|Spoorthi Rao]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Spoorthi Rao|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೭, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) leco21e7si7a8hzzcvz259rxdnl3v8g 3 179095 1373207 2026-05-12T05:59:08Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1373207 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಸತೀಶ ಕೆ ಟಿ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) lb4a0mdk09h6ju4tlscshv877rxq22t 1 179096 1373209 2026-05-12T07:07:37Z ~2026-28613-06 99361 ಹೊಸ ಪುಟ: ್ ~~~~ 1373209 wikitext text/x-wiki ್ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-28613-06|&#126;2026-28613-06]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-28613-06|talk]]) ೧೨:೩೭, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) 9jvtgt4o4qcgy3ca34doydy8moqqdi0