ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 4734 1375038 1357192 2026-06-14T12:21:38Z Mahaveer Indra 34672 1375038 wikitext text/x-wiki {{Infobox Central bank | bank_name_in_local = | name = ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | image = [[File:Seal of the Reserve Bank of India.svg|160px|frameless|upright=0.6|class=skin-invert]]<br>ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮುದ್ರೆ<br>[[File:Reserve Bank of India logo.svg|300px]]<br>ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮುದ್ರೆ<br>[[File:Emblem of India.svg|115px]]<br>ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಮುದ್ರೆ<br>[[File:Mumbai, reserve bank of india 02.jpg|Mumbai, reserve bank of india 02|250px]]<br>ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ|coordinates = {{Coord|18.932679|N|72.836933|E|display=inline,title}} |ownership = ೧೦೦% [[ಸರಕಾರಿ ಮಾಲಿಕತ್ವ]]<ref>https://d-nb.info/1138787981/34</ref> |headquarters = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಭಾರತ]] |established = {{Start date and age|df=yes|1935|4|1}} |president = [[ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ]] |leader_title = [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗವರ್ನರ್|ಗವರ್ನರ್]] |bank_of = {{Flag|ಭಾರತ}} |currency = [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ]] (₹) |reserves = {{INRConvert|3612641|year=2020}}<ref>{{Cite news| url=https://wap.business-standard.com/article/news-cm/india-s-forex-reserves-at-fresh-record-high-of-us-487-24-billion-as-on-06-march-2020-120031400237_1.html| title=India's forex reserves at fresh record high of US$ 487.24 billion as on 06 March 2020| newspaper=Business Standard India| date=14 March 2020| last1=Reporter| first1=B. S.}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |borrowing_rate = ೪.೦೦%<!-- main repo rate --><ref>[http://www.rbi.org.in/home.aspx Reserve Bank of India – India's Central Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080218010103/http://www.rbi.org.in/home.aspx |date=2008-02-18 }}. Rbi.org.in.</ref> |deposit_rate = ೩.೩೫% {{small|(ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ)}}<ref>{{cite web|url=http://www.rbi.org.in/home.aspx|title=Reserve Bank of India – India's Central Bank|work=rbi.org.in|access-date=2020-05-25|archive-date=2008-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218010103/http://www.rbi.org.in/home.aspx|url-status=dead}}</ref> |website = {{URL|https://rbi.org.in}} }} [[ಚಿತ್ರ:Reserve-Bank-of-India.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮುಂಬಯಿ]] [[ಚಿತ್ರ:RBI-Tower.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡ), ಮುಂಬಯಿ]] [[ಚಿತ್ರ:RBIDelhi.JPG|thumb|ದೆಹಲಿಯ ಶಾಖೆ]] [[ಚಿತ್ರ:MonetaryMuseumRBIPlaque.JPG|thumb|ವಿತ್ತೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಹಾಲಯವಾಗಿ ಮುಂಬಯಿ ನ ಭಾರತೀಯ ರಿಸೆರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಛೇರಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Reserve bank of India Headquarters.jpg|250px|thumb|ದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ರಿಸೆರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ 'ಕೃಷಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಸೌಭಾಗ್ಯ' ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಪ್ರತಿಮೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:General Post Office and Reserve Bank of India, Kolkata, India.jpg|250px|thumb|ಕೋಲ್ಕತಾದ ರಿಸೆರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಛೇರಿಯ ಒಂದು ನೋಟ.]] [[ಚಿತ್ರ:Nagpur Reserve Bank.JPG|right|px|thumb|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಗಾರ ಸಂಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರುವ ನಾಗ್ ಪುರದ ರಿಸೆರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆ.]] '''ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ({{lang-en| Reserve Bank of India}}) ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಇದನ್ನು [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೧]] [[೧೯೩೫]] ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು<ref>http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/ RBIA1934 170510. pdf, Reserve Bank of India Act, 1934</ref>. == ಆರಂಭ == ರಿಸರ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರಾದರೂ ನಂತರ [[೧೯೩೭|೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ]] [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಗೆ]] ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೯ರಿಂದ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಇದರ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಜಯ್ ಮಹಲೋತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದಾರೆ. ಇದು ೨೨ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1935 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಧಾನಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಮಂಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು "ರೂಪಾಯಿ ಸಮಸ್ಯೆ - ಅದರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಹಾರ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ಕಾರ್ಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್‌ಬಿಐ ಅನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.  ಹಿಲ್ಟನ್-ಯಂಗ್ ಕಮಿಷನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 1926 ರ ರಾಯಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಅಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ನ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್‌ಬಿಐನ ಮುದ್ರೆಯ ಮೂಲ ಆಯ್ಕೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಡಬಲ್ ಮೊಹೂರ್, ಲಯನ್ ಮತ್ತು ಪಾಮ್ ಟ್ರೀನ ರೇಖಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿಂಹವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.  ಆರ್‌ಬಿಐನ ಮುನ್ನುಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೀಸಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದರ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ೧೯೩೪ರ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ ಯನ್ವಯ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುದಾರರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ೧೯೩೫ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/RBIAM_230609.pdf, RESERVE BANK OF INDIA ACT, 1934</ref> ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು 1949 ರ ಜನವರಿ 1 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. == ಸಂಪನ್ಮೂಲ == ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ರೂ. ೫ ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಯಾದ ಬಂಡಾವಾಳ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಪಾವತಿಯಾದ ರೂ. ೧೦೦ ರ ಮುಖಬೆಲೆಯ ೫ ಲಕ್ಷ ಷೇರುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹೊಂದಿದೆ. == ಆಡಳಿತ == *[[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗವರ್ನರ್]] *ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯು ೨೧ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ೨೧ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗೌರ್ನರ್, ನಾಲ್ವರು ಉಪ ಗೌರ್ನರ್ಗ್ ಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ದೇಶಕರು, ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರ ಗಳಿಂದ ಆಯ್ದು ಸರ್ಕಾರ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗೂ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಚೆನ್ನೈ]] ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. *ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಕ್ತಿ ಕಾಂತ್ ದಾಸ್ (25ನೇ ಗವರ್ನರ್,೧೧-೧೨-೨೦೧೮ ರಿಂದ) ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], ಕೋಲ್ಕತಾ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನೀಯ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಕಾನ್ ಪುರ್, ಲಕ್ನೋ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಆರ್.ಬಿ.ಐ. ನ ಕಾರ್ಯಗಳು == ಭಾರತದ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ # ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, # ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು # ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು == ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. === ನೋಟು ಚಲಾವಣೆ === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎರಡರಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನೋಟನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. === ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಕು === ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ, ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬ್ಯಾಂಕು === ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ೧೯೪೯ ರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೊಡನೆ ತಮ್ನ್ಮ ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಹಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರಬೇಕು. === ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣ === ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಹಣದ ಪೇಟೆಯ ನೇತಾರ === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಭಾರತದ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೇತಾರನಾಗಿದೆ. ಅದು ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಾಂಗಗಳಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು [[ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು|ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನುನಿಯಂತ್ರಿಸುವ]] ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. === ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಪಾಲಕ === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಾಲದಾತ === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ಸಾಲದಾತನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. === ತಿರುವೆ ಮನೆ === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಗೆ ತಿರುವೆ ಮನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ /ಪ್ರವರ್ತನ ಕಾರ್ಯಗಳು == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ === ಕೃಷಿ ಹಣಕಾಸು === ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು [[ಕೃಷಿ]] ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ನಬಾರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕು,]] [[ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕು]] ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ. === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಣಕಾಸು === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ]] [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಸ್ಟೇಟ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಮುಂತಾದವು. == ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳು == ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ === ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳು === ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. === ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳು === ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೌಕರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರದ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಸಚಿವರಾಗಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ === ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕು ಅನುಸರಿಸುವ ನೀತಿಗೆ "ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನೀತಿ" ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕೆಂದರೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರೂಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ನೀತಿಗೆ "ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿ" ಎಂದು ಹೆಸರು. ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುದ್ರಿಸಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಹಣದ ಗಾತ್ರ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಾಗೂ [[ಬಡ್ಡಿ ದರದ]] ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. === ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು === ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿಯು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶವು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶವು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನವಲಂಭಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ #ತಟಸ್ಥ ಹಣದ ನೀತಿ #ಸ್ಥಿರವಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ನೀತಿ #ಆಂತರಿಕ ಬೆಲೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ #ಪೂರ್ಣೋದ್ಯೋಗ #ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಹಣದುಬ್ಬರದ ನೀತಿ === *ಸಮಗ್ರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತ ಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಣದುಬ್ಬರದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಲು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಶವೊಂದರ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕು ಸಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ನಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. *ಆರ್.ಬಿ.ಐ ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಧೋರಣೆಯ ಎರಡು ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲನೇ [[ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ - #[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ]] ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು #ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ, ಆರ್.ಬಿ.ಐ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹಣಕಾಸು ವಿಸ್ತರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು "ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣಕಾಸು ಪೂರೈಸುವ ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ನೀತಿಯಾಗಿದೆ." === ಬೆಲೆ ಹಣ ದುಬ್ಬರದ ನಿಯಂತ್ರಣ === ಆರ್.ಬಿ.ಐ ಕಾಯಿದೆ [೧೯೩೪] ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ [[೧೯೪೯]] ರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಲ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಲದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉದ್ದೇಶದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಆರ್.ಬಿ.ಐ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು === [[ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಬ್ಯಾಂಕು ಬಡ್ಡಿದರ]], [[ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]], [[ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ]], [[ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತೆ ಅನುಪಾತ]] ಮುಂತಾದ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. === ಬ್ಯಾಂಕು ದರ ನೀತಿ === ಭಾರತೀಯ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಕಾಯ್ದೆಯು ಬ್ಯಾಂಕುದರವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹವಿರುವ ವಿನಿಮಯ ಹುಂಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಅದು (ಆರ್.ಬಿ.ಐ) ಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ವಟಾಯಿಸಲು ತಯಾರಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ದರ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. [[೨೦೧೧]] ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರವನ್ನು ಶೇ ೬.೭೫ ರಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು. === ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === ಆರ್.ಬಿ.ಐ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎಂದರೆ [["ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ,]] [[ಚಿನ್ನ,]] [[ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರುಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕು ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಾಪಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. === ಚಲ ಮೀಸಲು ಅಗತ್ಯತೆಗಳು === ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಚಲ ಮೀಸಲು ಅಗತ್ಯಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ನಿಧಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀಸಲು ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. === ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ === ಮತ್ತು === ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತಾ ಅನುಪಾತ === === ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ === ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ ಎಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ನಗದು ಮೀಸಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದಾಗಿದೆ. [[೨೦೧೦]] ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦ ವೇಳೆಗೆ ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತವನ್ನು ಶೇಕಡ ೬ ರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಬಿ.ಐ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. === ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತಾ ಅನುಪಾತ === ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ನಗದು ಮೀಸಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತಾ ಅನುಪಾತ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಆಯ್ದ ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು === ಆಯ್ದ ಆಥವಾ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಸಾಲ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ [[೧೯೫೬]] ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. == ನೋಟುಗಳ ಅಮಾನ್ಯ == *ಭಾರತ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ದಿ.8 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಿಂದ 8:15 ರಾತ್ರಿ ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ದಿನ ಮೋದಿಯವರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅನಿಗದಿತ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ₹500 ಮತ್ತು ₹1000 ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಲನೆ ಅಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಹೊಸ ಸರಣಿಯ, ಹೊಸ ₹500 ಮತ್ತು ₹2000 ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ನೀಡಿಕೆಯ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ನೌಕರರು ಗವರ್ನರ್ ಉರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *'''ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿ''' * ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ, ಸಾಗಾಟ ಕೆಲಸಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ನೌಕರರು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. * * ಈ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ, ‘ಆರ್‌ಬಿಐನ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ನೀಡಿದೆ. * * ನೌಕರರ ಪತ್ರ: ನೋಟು ರದ್ದತಿಯ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸದ ಕಾರಣ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಷ್ಟು ಹಾಳಾಗಿದೆ. ನೋಟು ಮುದ್ರಣ, ಅದನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಿಡುವ ಕೆಲಸ ಆರ್‌ಬಿಐನದ್ದು. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದು, ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಧಿಕಾರ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಮ ಎಂದು ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನೌಕರರು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. * * ‘ದಶಕಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಸಂಪಾದಿಸಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೆಲಸ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ನೀತಿಗಳು ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ನೋವಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ನೌಕರರ ಸಂಯುಕ್ತ ವೇದಿಕೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/15/465934.html |title=‘ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹರಣ’;ಪಿಟಿಐ;15 Jan, 2017 |access-date=2017-01-15 |archive-date=2017-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170115170856/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/15/465934.html |url-status=dead }}</ref> == ನೋಡಿ == *ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಗವರ್ನರ್ *[https://www.prajavani.net/business/commerce-news/why-there-tiger-rbis-logo-594070.html ಆರ್‌‍ಬಿಐ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ 'ಹುಲಿ' ಚಿತ್ರ -ಕಾರಣ] == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/17/466315.html ಸಂಪಾದಕೀಯ;ನೋಟು ರದ್ದು;ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಲ್ಲ;17 Jan, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170117121622/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/17/466315.html |date=2017-01-17 }} * [http://www.rbi.org.in/ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219113959/http://rbi.org.in/ |date=2010-12-19 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] cfs98xp0aliaxpgr5laj94akb0vetam 0 6135 1375048 1350938 2026-06-14T22:22:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375048 wikitext text/x-wiki '''ಡಾ|| ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ'''ರು [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿಗಳು. ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ೮೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಮನುಜ''' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡಿನ ಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗುರುತಾಗಿದೆ. '''ಕನ್ನಡ ಪ್ರಗಾಥಗಳ ಸಾಮ್ರಾಟ್''' ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox writer | full name = ಪ್ರೊ. ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ | image = | caption = ಪ್ರೊ. ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ | pseudonym =ಮನುಜ | birth_date = {{birth date|19೪6|2|7|df=yes}} | birth_place = ಕುರುಬರಹಳ್ಳಿ, ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲೂಕು, ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ | occupation = ಗೀತರಚನಾಕಾರ, ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಾಹಿತಿ, ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ | language = ಕನ್ನಡ | period = | notableworks= ಕಣ್ಣು ನಾಲಿಗೆ ಕಡಲು (ಕವನ ಸಂಕಲನ), ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗಿ ಹಾಡು-ಪಾಡು (ಪ್ರಗಾಥ) | awards = ೧೯೭೨ರ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-(ಕಣ್ಣು ನಾಲಿಗೆ ಕಡಲು ಕೃತಿಗೆ), ಪದ್ಮಶ್ರೀ }} ==ಜೀವನ== ಇವರು [[ತುಮಕೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಧುಗಿರಿ]] ತಾಲೂಕಿನ ಕುರುಬರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 0೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ [[೧೯೪೬]]ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಕೆ. ರಂಗೇಗೌಡರು,ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಅಕ್ಕಮ್ಮ. ಇವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿವಿಯಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು '''ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯ- ಒಂದು ಪುನರ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ''' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಹೆಚ್‍ಡಿ(ಡಾಕ್ಟರೇಟ್) ಪದವಿ ದೊರಕಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/council-nominations-teachers-get-preference/article1282540.ece|title=Council nominations: teachers get preference - KARNATAKA|date=23 June 2008|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2016-03-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/dodda-range-gowda-to-be-felicitated/article2804625.ece|title=Dodda Range Gowda to be felicitated - KARNATAKA|date=16 January 2012|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2016-03-01}}</ref> [[೧೯೭೨]]ರಿಂದ [[೨೦೦೪]]ರವರೆಗೂ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಳಿ ಇರುವ ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ, ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/doddarangegowda |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-01-24 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129080850/https://www.bookbrahma.com/author/doddarangegowda |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ ರಿಂದ ೨೦೧೪ ರ ವರೆಗೆ [[ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.kla.kar.nic.in/council/members/EXMEMBERS/DoddarangeGowda.htm ಡಾ.ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ, ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು -ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನ ಹೊಂದಿದವರು-ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ]</ref> ೨೦೨೧ರ ೮೬ನೇ ಹಾವೇರಿಯ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/council-members-treated-to-a-song/article3264637.ece|title=Council members treated to a song - KARNATAKA|date=31 March 2012|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2016-03-01}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india-padma-awards-2018-announced-ms-dhoni-sharda-sinha-among-85-recipients-here-s-complete-list-424273|title=Padma awards 2018 announced, MS Dhoni, Sharda Sinha among 85 recipients: Here’s complete list|date=25 January 2018|accessdate=26 January 2018|publisher=India TV}}</ref>.<ref>https://www.prajavani.net/karnataka-news/doddarange-gowda-elected-president-of-86th-kannada-sahitya-sammelana-798621.html</ref> ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ== ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡರು ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ೮೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಮನುಜ''' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೪೭ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಗಾಥ(ode)ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಅವರು '''ಕನ್ನಡ ಪ್ರಗಾಥಗಳ ಸಾಮ್ರಾಟ್''' ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಗಾಥ ಕೃತಿಗಳು === * ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಗಾಥ * ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗಿ ಹಾಡು-ಪಾಡು === ಕವನ‌ ಸಂಕಲನಗಳು === * ಕಣ್ಣು ನಾಲಿಗೆ ಕಡಲು ಕಾವ್ಯ * ಜಗುಲಿ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು * ನಾಡಾಡಿ * ಮೌನ‌ ಸ್ಪಂದನ * ಕುದಿಯುವ ಕುಲುಮೆ ‌ * ಚದುರಂಗಗ ಕುದುರೆಗಳು * ಯುಗವಾಣಿ * ಬದುಕು ತೋರಿದ ಬೆಳಕು * ಏಳು ಬೀಳಿನ ಹಾದಿ * ಅವತಾರ ಐಸಿರಿ * ಹೊಸಹೊನಲು * ಲೋಕಾಯಣ * ನಿಕ್ಷೇಪ * ಗೆಯ್ಮೆ === ಭಾವಗೀತೆಗಳು === *ಮಾವು-ಬೇವು * ಪ್ರೇಮ ಪಯಣ * ಕಾವ್ಯ-ಕಾವೇರಿ * ನಲ್ಮೆ ನೇಸರ * ಅಂತರಂಗದ ಹೂ ಬನ === ಮುಕ್ತಕಗಳು === * ಮಣ್ಣಿನ ಮಾತುಗಳು * ಮಿಂಚಿನ ಗೊಂಚಲು ===ಗದ್ಯ ಕೃತಿಗಳು=== * ವರ್ತಮಾನದ ವ್ಯಂಗ್ಯದಲ್ಲಿ * ವಿಚಾರ ವಾಹಿನಿ * ವಿಶ್ವ ಮುಖಿ * ದಾರಿ ದೀಪಗಳು ===ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ=== * ಅನನ್ಯನಾಡು ಅಮೇರಿಕ * ಪಿರಮಿಡ್ಡುಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ == ಕ್ಯಾಸೆಟ್ == ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡರು ೫೦ ಭಾವಗೀತೆ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ == ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡರು 'ಮಾಗಿಯ ಕನಸು' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ ಶಿಖರ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಹಾರುವ ಹಂಸಗಳುʼ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡಿನ ಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗುರುತಾಗಿದೆ. === ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯ === * [[ರಂಗನಾಯಕಿ]] * [[ಪರಸಂಗದ ಗೆಂಡೆತಿಮ್ಮ]] * [[ಆಲೆಮನೆ]] * [[ಅನುಪಮ]] * [[ಅರುಣರಾಗ]] * [[ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು]] * [[ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ]] * [[ಅಶ್ವಮೇಧ]] * [[ಹೃದಯಗೀತೆ]] * [[ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಮರಾಜ]] * [[ಜನುಮದ ಜೋಡಿ]] * [[ಕುರುಬನ ರಾಣಿ]] * ರಮ್ಯ ಚೈತ್ರಕಾಲ * ತಂದೆಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ * [[ಪಡುವಾರಳ್ಳಿ ಪಾಂಡವರು]] * [[ಸಾಧನೆ ಶಿಖರ]] == ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ == ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡರು ೧೦೦ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಗೌಡರು 'ಆಲೆಮನೆ' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದ ಭಾವೈಕ್ಯ ಗೀತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಗೀತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ ದೊರೆಯಿತು. ವಿಶೇಷ ಗೀತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತಿ ಇವರು. * ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಉತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೧೮ * '''ಕಣ್ಣು ನಾಲಿಗೆ ಕಡಲು ಕಾವ್ಯ''' - ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೭೨. * '''ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಗಾಥ''' ಕೃತಿಗೆ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ-ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೯೦ * ೨೦೨೧ರ ೮೬ನೇ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] lswelz0l1bc04pif8d8n908penwbpcp 0 14406 1375065 1349078 2026-06-15T10:30:55Z ~2026-35018-63 99994 /* */ 1375065 wikitext text/x-wiki '''ಡಿ.ಬಿ.ಢಂಗ''' (ದುಂಡಪ್ಪ.ಬಾಳಪ್ಪ. ಢಂಗ) ಇವರು [[೧೯೬೦]] [[ಜೂನ್]] ೧ರಂದು [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ '''ಚಿಕಾಲಗುಡ್ಡ''' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ===ಕಾವ್ಯ=== * ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (೧೯೮೫) * ಕಣ್ಣ 'ಹೊಡೆ' (೧೯೮೯) * ಕುಡುಗೋಲು (೧೯೯೨) * ನಿರೀಕ್ಷೆ (೧೯೯೭) * ಸಾಗಿದೆ ಪ್ರಪಂಚ (೨೦೦೫) * ಅರ್ಥ-ಅನರ್ಥ (೨೦೧೩) * ಕಾಲದ ಗತಿ (೨೦೨೦) * ===ವಿಮರ್ಶೆ=== * ಕಾವ್ಯನೋಟ (೧೯೮೮) ===ಇತರ=== * ಜನಾಂಗ ಪರಿಚಯ (೨೦೦೩) ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== * ೧೯೯೪ರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಬಹುಮಾನ. * ೨೦೦೫ ನೇ ಸಾಲಿನ 'ಸಾಗಿದೆ ಪ್ರಪಂಚ' ಕೃತಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ- ಮುದ್ದಣ-ಅನಾಮಿಕ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * 'ಸಾಗಿದೆ ಪ್ರಪಂಚ' ಕೃತಿಗೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಗದುಗಿನ ಡಾ. ಪಂ. ಪುಟ್ಟರಾಜ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಬಾಲವಿಕಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ ಹಾಗು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ೩೩ನೇ ವರ್ಷದ ನಿಮಿತ್ತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ 'ದಶಕಗಳ ಸಾಧಕರು - ೨೦೨೦' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು]] hjhzxd6mwjqxpew32w5b9mmeykulv5o 0 15786 1375040 1339748 2026-06-14T16:25:27Z Cmariejoseph 913 ಕೆಲ ಕಾಗುಣಿತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1375040 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} [[ಚಿತ್ರ:sesunathan.jpg|200px|thumb|right|ಐ ಸೇಸುನಾಥನ್]] '''ಐ.ಸೇಸುನಾಥನ್''' ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಗೈಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೯ರಿಂದ ಇದುವರೆವಿಗೆ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ತಮಿಳು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುವುದು ವಿಶೇಷ. ಅನುವಾದಕರಾಗಿಯು ಇವರು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪರಿಚಯ== [[ಚಾಮರಾಜನಗರ]] ಜಿಲ್ಲೆ [[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ಮಾರ್ಟಳ್ಳಿ]] ಬಳಿಯ ಒಡ್ಡರದೊಡ್ಡಿ ಊರಿನವರಾದ ಐ ಸೇಸುನಾಥನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಐಸಾಕ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅನ್ನಮೇರಿ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ,ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಟಳ್ಳಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ,ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂದನಪಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ,ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಸೆಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ.(ಸಕ್ಕರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ), ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ.(ಕನ್ನಡ) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆರಡೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ರೇಂಕು ಪಡೆದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದು. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಕನ್ನಡ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಉದ್ಯೋಗ== [[ಮಂಡ್ಯ]]ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಮೈಶುಗರ್]] ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರಾಗಿ, ನಂತರ ಆರು ವರ್ಷ [[ಮಂಡ್ಯ]]ದ [[ಸರ್.ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರದ ಸಕ್ಕರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ದ್ದಾರೆ. ತದನಂತರ ರಾಜ್ಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರುಷ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿಯೂ, ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಪಾಂಡವಪುರ]] ತಾಲ್ಲೋಕಿನ [[ಚಿನಕುರಳಿ]] ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಒಂಟಿಕೊಪ್ಪಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸತತ ಅಧ್ಯಯನ, ಬರವಣಿಗೆ ಇವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ== ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅಂಕಣ ಬರಹ ಇಲ್ಲವೇ, [[ಚುಟುಕು]] ಬರಹ ಇಲ್ಲವೇ, ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದ ತಮಿಳು ಕವಿ [[ಅಖಿಲನ್]] ಅವರ ೧೫ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಇವರು ಇತರರ ೪೫ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರನಟ [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] ಅವರ ಚಿತ್ರ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಾದ ಕೃತಿಯನ್ನು [[ರಜನಿಯಿನ್ ಮರುಪಕ್ಕಂ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ತಮಿಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಇತರ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ-[[ಜನವಿಜ್ಞಾನ]], [[ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ]](ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ), [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]], [[ಸ್ಪಂದನ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಳ್ಳಿ ನಡಂದು ವಂದ ಪಾದೈ(ತಮಿಳು)|ಮಾರ್ಟಳ್ಳಿ ನಡಂದು ವಂದ ಪಾದೈ (ತಮಿಳು)]] ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಕೃತಿಗಳು== # ಜನವಿಜ್ಞಾನ # ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಭಾಗ - ೧ # ಸ್ಪಂದನ ===ತಮಿಳು ಕೃತಿ=== *ಮಾರ್ಟಳ್ಳಿ ನಡಂದು ವಂದ ಪಾದೈ ===ಕನ್ನಡದಿಂದ ತಮಿಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಗೊಂಡ ಕೃತಿಗಳು=== # ರಜನೀಕಾಂತ್ -ರಜನಿಯಿನ್ ಮರುಪಕ್ಕಂ # ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು ಅವರ ನಿಕ್ಷೇಪ ಕಾದಂಬರಿ # ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ # ಕನಕದಾಸರ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ (ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ) ===ತಮಿಳಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ=== * ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== [[ಮಂಡ್ಯ]] ತಾಲ್ಲೋಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೮ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> <ref>http://www.prajavani.net/authors/%E0%B2%90%E0%B2%B8%E0%B3%87%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E2%80%8C{{Dead link|date=ಮೇ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>http://rajesh-naik.blogspot.in/2010/09/blog-post_23.html</ref> <ref>http://kannada.webdunia.com/article/karnataka-tourism/%E0%B2%95%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A8-%E0%B2%B8%E0%B3%86%E0%B2%B3%E0%B3%86%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B5-%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%AD%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE-%E0%B2%89%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%A8-109082200088_1.htm</ref> <ref>http://rajesh-naik.blogspot.in/2011/05/blog-post_15.html</ref> <ref>https://www.google.co.in/search?q=%E0%B2%90.%E0%B2%B8%E0%B3%87%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B3%8D&sa=N&biw=1600&bih=789&tbm=isch&tbo=u&source=univ&ei=4lxnVZOwGtOLuwTL14GABw&ved=0CDEQsAQ4Cg</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/edition/printkp.aspx?artid=201338 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222058/http://www.kannadaprabha.com/edition/printkp.aspx?artid=201338 |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.questpedia.org/kn/Category:%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1_%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://sapnaonline.com/rekkagalillada-hakkigalu-304669{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://sapnaonline.com/karnataka-pravasi-thanagalu-vol-1-sesunathan-i-sadhana-prakashana-308592{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://groups.yahoo.com/neo/groups/jainhistory/conversations/topics/351 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-06-02 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307040116/https://groups.yahoo.com/neo/groups/jainhistory/conversations/topics/351 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/feb032004/spt9.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-06-02 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306031200/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/feb032004/spt9.asp |url-status=dead }}</ref> [[ವರ್ಗ ; ತಮಿಳು ಸಾಹಿತಿ]] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] jsw29vy0caj5edvrrvpwv79hea3cxzj 0 21839 1375069 1354925 2026-06-15T11:42:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375069 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Genome viewer screenshot small.png|thumbnail|right|220px|ಮನುಷ್ಯನ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನ ನಕ್ಷೆ(NCBI ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ). ಮನುಷ್ಯ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ಜೋಡಣೆ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು]] [[ಜೀವಾಣು ವಿಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೇ '''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್''' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂವಹನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1979ರಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಪೌಲಿನ್‌ ಹೋಗ್‌ವೆಗ್‌]] ಎಂಬ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ದತ್ತಕೋಶಗಳು, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಗ್ಯತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಜೀವಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಜೀವಾಣು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆ ಹಾಕಲು ಇದೀಗ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾದ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರೇ ಬಯೋಇನ್‌ರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌. [[DNA]]ಗಳ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಅದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುವುದು, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌(ಅನುಕ್ರಮ) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ವಿವಿಧ [[DNA]] ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹೋಲಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಗಳ 3-D (3 ಆಯಾಮದ) ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು - ಮುಂತಾದವು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆ. ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿ. ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿಯೂ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ತೀವ್ರತರವಾದ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ತಂತ್ರಗಳ (ಉದಾ: [[ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‌]](ಮೂಲಮದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ), [[ಡೇಟಾ ಮೈನಿಂಗ್‌]] (ದತ್ತಾಂಶ ಶೋಧನೆ), [[ಮೆಷಿನ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಷುಯಲೈಸೇಷನ್‌]](ದೃಗ್ಗೋಚರತೆ) ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌]], [[ಜೀನ್‌ ಫೈಂಡಿಂಗ್‌]], [[ಜಿನೋಮ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ‌]], [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌]], [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್‌]], [[ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಜೀನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೀನ್-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಷನ್ಸ್‌]] [[ಜಿನೋಮ್ ವೈಡ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ [[ಎವೊಲ್ಯೂಷನ್‌]]-ಇವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು. == ಪರಿಚಯ == "ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ"ಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದತ್ತಕೋಶದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೀನೋ ಆಸಿಡ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌. ಈ ರೀತಿಯ ದತ್ತಕೋಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇವಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ, ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಶೋದಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳು ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸಹಜ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ದೊರಕಬೇಕು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲು ಎಲ್ಲ ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಒಂದೆಡೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಲವು ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ ಮತ್ತು ಅಮಿನೋ ಆಸಿಡ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳು, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಈ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ನೈಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿಗಳ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: '''a)''' ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವ ಪರಿಕರ ಅಥವಾ ಸಾಧನ-ಸಲಕರೆಣೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜಾರಿ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ. '''b)''' ಹೊಸ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು (ಗಣಿತೀಯ ಸೂತ್ರಗಳು) ಮತ್ತು ಬೃಹತ್‌ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳೊಳಗೆ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾಣುವುದು, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅದೇ ತೆರನಾದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಕುಟುಂಬಗಳೊಡನೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದವು. == ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು == === ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌ (ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) === {{main|Sequence alignment|Sequence database}} [[ಫೇಜ್‌ Φ-X174]] [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್]]1977ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ನೂರಾರು ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳ [[DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ವಿಸಂಕೇತಿಸಿ (ಸರಳ ಭಾಷೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ) ದತ್ತಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಾಲಿಪೆಪ್‌ಟೈಡ್ಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಿ (ಗುಪ್ತ ಭಾಷೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ)ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ [[ಜೀವಿಗಳ]] ನಡುವೆ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನುಡವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು, ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳ ([[ಪೈಲೋಜಿನೆಟಿಕ್‌ ವೃಕ್ಷ]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು [[ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] ಅಧ್ಯಯನದ ಬಳಕೆ) ನಡುವೆ ಇರಬಹುದಾದ ಜೈವಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುವುದು ದುಃಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ಕೆಲಸ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌]]ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌]]ಗಳಿಂದಾದ ಸಹಸ್ರಾರು ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳಿರುವ [[ಜಿನೋಮ್‌]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು, DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ (ವಿನಿಮಯಗೊಂಡ,ಅಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸೇರಿಸಲಾದ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ) ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಆದರೆ ಏಕರೂಪದ್ದಲ್ಲದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ನ ಭಿನ್ನ ರೂಪವೊಂದು ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಳಗೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಶಾಟ್‌ಗನ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌]]ಎನ್ನಲಾಗುವ ಈ ತಂತ್ರ (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಜಿನೋಮ್‌ ''ಹೆಮೋಫಿಲಸ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಜಾ'' )ವನ್ನು ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮಾಡಲು [[ದಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌]]ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರ ) ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲು ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ DNA ತುಣುಕುಗಳ (ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ 600-800 ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ) ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ತುಣುಕುಗಳ ತುದಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜಿನೋಮ್‌ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಾಟ್‌ಗನ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ತಂತ್ರದಿಂದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹುಬೇಗ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ತುಣುಕುಗಳ ಜೋಡಣಾ ಕಾರ್ಯ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ. [[ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಜಿನೋಮ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌]] (ಮಾನವ ತಳಿನಕ್ಷೆ ಯೋಜನೆ)ನಲ್ಲಿ ತುಣುಕುಗಳ ಜೋಡಣಾ ಕಾರ್ಯ ಹಲವು ದಿನಗಳ CPU ಸಮಯವನ್ನು (ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೂರು ಪೆಂಟಿಯಮ್‌ III ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮೆಷಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿ‌ತ್ತು. ಶಾಟ್‌ಗನ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ಎನ್ನುವುದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜಿನೋಮ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಜಿನೋಮ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಗಂಭೀರವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅನಲಿಸಿಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಶೋಧನೆ]] ಮತ್ತು ಜಿನೋಮ್‌ ಒಳಗೇ ಇರುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳು. ಜಿನೋಮ್‌ ಒಳಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳು ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳ ಜಿನೋಮ್‌ ಒಳಗಿರುವ ಬಹುತೇಕ DNAಗಳು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ [[ಅನುಪಯುಕ್ತ DNA]]ಗಳೂ ಕೂಡ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಕಾರ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜಿನೋಮ್‌ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌]] ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುವ DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳು. ''ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ:'' [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌]], [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಪ್ರೋಫೈಲಿಂಗ್‌ ಟೂಲ್‌]], [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಮೋಟಿಫ್‌]]. === ಜಿನೋಮ್‌ ಅನಟೇಶನ್ === {{main|Gene finding}} [[ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌]] ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದಾದರೆ, ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೈವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಜಿನೋಮ್‌ '''[[ಟಿಪ್ಪಣಿ]]''' ಅಥವಾ ಜಿನೋಮ್‌ ಅನಟೇಶನ್‌. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಜಿನೋಮ್ ಅನಟೇಶನ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ 1995ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಡಾ. ಓವೆನ್‌ ವೈಟ್‌ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಡೀಕೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಮುಕ್ತ ಜಿವಂತ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂನ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಜಿನೋಮ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ''[[ಹೆಮೋಫಿಲಿಸ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ]]'' ವನ್ನು ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಪತ್ತೆ (DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಪತ್ತೆ) RNAಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಈ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಡಾ.ವೈಟ್‌ ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಸಧ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಜಿನೋಮ್‌ ಅನಟೇಶನ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ DNAಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. === ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಎವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ಬಯಾಲಜಿ === [[ಜೀವಿ]]ಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಂಶ ಅಥವ ಜೈವಿಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ, ಹಾಗೂ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅವುಗಳ ಜೈವಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇವಿಕಸನೀಯ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ(ಎವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ಬಯಾಲಜಿ) ವಿಕಸನೀಯ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ [[ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದೆ. ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ, ವಿಕಸನೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ: * [[ಫಿಸಿಕಲ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸೋನಮಿ]] ಅಥವಾ ಶಾರೀರಿಕ ಅವಲೋಕನ ಒಂದನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ [[DNA]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. * ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಕಸನೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಜಿನೋಮ್‌]]ಗಳ ಹೋಲಿಕೆ, ಉದಾಹರಣಗೆ [[ಜೀನ್‌ ಡೂಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌]](ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿ), [[ಹೊರೈಝೆಂಟಲ್‌ ಜೀನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌]](ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ವಂಶವಾಹಿ ವರ್ಗಾವಣೆ), ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್‌ [[ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಅಂಶಗಳ ಊಹೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆ ಮುಂತಾದವು. * ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಜೀವಿಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು. * ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾದ [[ಜೀವನ ವೃಕ್ಷ]]ದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಹಸಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. [[ಜಿನೆಟಿಕ್‌ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಎವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ಬಯಾಲಜಿ]]ಗಳು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಆಗಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. === ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ === {{main|Biodiversity informatics}} ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು-ಅಂದರೆ ಅದು ನಿಷೇಧಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್‌, ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಹನಿ, ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಜೀವಗೋಳ]]ವಾಗಿರಬಹುದು, ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ [[ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. [[ಜೀವಿಗಳ]] ಹೆಸರು, ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆ; ಅವುಗಳ ವಿತರಣೆ; ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ; [[ಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ]] ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗತಿ;[[ವಾಸಸ್ಥಾನ]]ದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ದತ್ತಕೋಶವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ದೃಗ್ಗೋಚರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]] ಪ್ರೋಗ್ಯಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಜನಸಾಗರ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯತೋಟ ([[ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿ)ಗಳ ಸಂಚಿತ ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ,ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದನೆಯ ಕೊಳದ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ, ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಬಹಳ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಸಾಧ್ಯತೆಯೆಂದರೆ, [[ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ]] ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಜಿನೋಮ್‌]] ಅಥವಾ [[DNA]] ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇದರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ನಡೆಸುವ ಜೀವ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗದಂತೆ ''[[ಸಿಲಿಕೋದಲ್ಲಿ]]'' ರಕ್ಷಿಸುವ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಜೀವ ಪ್ರಬೇಧವೊಂದು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮವಾದರೂ, ಬಹುಶಃ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮರು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>''ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು:'' [http://www.sp2000.org/ ಸ್ಪೆಶೀಸ್‌ 2000 ಪ್ರಾಜಕ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701233147/http://www.sp2000.org/ |date=2014-07-01 }}; [http://www.ubio.org/ uBio ಪ್ರಾಜಕ್ಟ್‌]; [http://pbi.ecoinformatics.org/ ಪಾರ್ಟ್‌‌ನರ್‌ಷಿಪ್‌ ಫಾ್‌ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]</ref> === ವಂಶವಾಹಿ ವರ್ತನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === [[ಮೈಕ್ರೋಅರೇಸ್‌]], [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆ‌ಸ್ಡ್‌ cDNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಗ್‌]](EST) ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌, [[ಸೀರಿಯಲ್‌ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜೀನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್‌]] (SAGE) ಟ್ಯಾಗ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ [[ಮ್ಯಾಸೀವ್‌ ಪ್ಯಾರಲಲ್‌ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌]] (MPSS), ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಡ್‌ ಇನ್‌-ಸಿಟು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಷನ್‌ ನ ಹಲವು ಅನ್ವಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ [[mRNA]]ಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಜೀನ್‌ಗಳ [[ವರ್ತನೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಭಾರೀ ಕಂಪನಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸುವ ಈ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳು ಜೈವಿಕ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತವಾದವುಗಳು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜೀನ್ ವರ್ತನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಿಗ್ನಲ್‌]]ಗಳನ್ನು [[ಕಂಪನ]]ದಿಂದ ಬೇರೆ ಮಾಡಲು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ. ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಲನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾತ್ತದೆ.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಪೀಡಿತ [[ಎಪಿಥೀಲಿಯಲ್‌]] ಕೋಶದ ಮೈಕ್ರೋಅರೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಪೀಡಿತವಲ್ಲದ ಕೋಶದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್‌-ರೆಗ್ಯುಲೇಟೆಡ್‌ ಮತ್ತು ಡೌನ್‌-ರೆಗ್ಯಲೇಟೆಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === [[ಹಾರ್ಮೋನ್‌]]ನಂತಹ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಸಿಗ್ನಲ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್‌ ಘಟನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಂಶವಾಹಿಯ ಕೋಡಿಂಗ್‌ ವಲಯದ DNA ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮೋಟಿಫ್‌]]ಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[ಪ್ರಮೋಟರ್‌ ಅನಲಿಸಿಸ್‌]] ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. mRNA ಆಗಿ ಲಿಪ್ಯಂತರಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಈ ಮೋಟಿಫ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಜೀನ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್‌ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಈ ವರ್ತನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂನ ಹಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳ [[ಮೈಕ್ರೋಅರೆ]] ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿತ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಸಿಂಗಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂನಲ್ಲಿ, [[ಸೆಲ್‌ ಸೈಕಲ್‌]]ನ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು (ಹೀಟ್‌ ಶಾಕ್‌, ಹಸಿವು, ಮುಂತಾದವು) ಹೋಲಿಸಬಹುದು. [[ಕ್ಲಸ್ಟರಿಂಗ್‌ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ಆ ವರ್ತನಾ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುವ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದೇ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುವ ಜೀನ್‌ಗಳ ಎದುರುನಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರಮೋಟರ್ಸ್) ಅತಿ ಪ್ರಬಲವಾದ [[ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಎಲಿಮೆಂಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು. === ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ವರ್ತನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಅರೇಸ್‌]] ಮತ್ತು ಹೈ ಥ್ರೂಪುಟ್‌(HT) [[ಮಾಸ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಟ್ರಿ]] (MS), ಜೈವಿಕ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಅರೆ ಮತ್ತು HT MS ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಅರೇಸ್‌ mRNAಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದಂತೆ ಇಂತಹದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ನಂತರದ ವಿಧಾನ, ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮಾಹಿತಿಕೋಶದಿಂದ ಕಲ್ಪಿತ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ನಮೂನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ತೊಡಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆದರೆ ಅಪೂರ್ಣ ಪೆಪ್‌ಟೈಡ್‌ಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಹಠಾತ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಗಪೀಡಿತ ಕೋಶಗಳ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಅವುಗಳ ಮರುಜೋಡಣೆ ಊಹೆಗೂ ನಿಲುಕದ್ದು. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ವಂಶವಾಹಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗುರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದ [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ತಜ್ಞರು ವಿಶೇಷ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಜಿನೋಮ್‌]] ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮ್‌‌ಲೈನ್‌]] ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಸಮ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ತಜ್ಞರು ಹೊಸ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ಗಳ ಗಳಿಕೆ,ಇಳಿಕೆಯನ್ನು (ಇದನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಷನ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹೊಸ ದೈಹಿಕ ಪತ್ತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಾದ [[ಓಲಿಗೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌]] ಮೈಕ್ರೋಅರೇಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೂ [[ಸಿಂಗಲ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌]] ಅರೇಸ್‌ ಅನ್ನು ಗೊತ್ತಿರುವ ''ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಮ್ಯುಟೇಶನ್ಸ್‌'' ಅನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪತ್ತೆ ವಿಧಾನಗಳು ಜಿನೋಮ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೂ ಹೈ-ಥ್ರೂಪುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಿದಾಗ ಇವು ಒಂದೇ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ [[ಟೆರ್ರಬೈಟ್‌]]ನಷ್ಟು (TB) ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಬೃಹತ್ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿ, ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿವೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ [[ಕಂಪನ]] ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ [[ಕಾಪಿ ನಂಬರ್‌]] ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು [[ಹಿಡನ್‌ ಮರ್ಕೋಫ್‌ ಮಾಡೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚೇಂಜ್‌-ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌]] ವಿಧಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. ನಾವೆಲ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಡೆವೊಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿ, ಹಾನಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ತಂತ್ರ. ಇದು ಹಲವು ಟ್ಯೂಮರ್‌ (ಗೆಡ್ಡ ಅಥವಾ ದುರ್ಮಾಂಸ)ಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. . === ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಗೊಂದು ಮುನ್ನುಡಿ === {{main|Protein structure prediction}} ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಊಹಿಸುವುದೂ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ [[ಅಮಿನೋ ಆಸಿಡ್‌]] ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್, [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಚನೆ]]ಗಳನ್ನು, ವಂಶವಾಹಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಿಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸಬಹುದು. ಇದು ವಂಶವಾಹಿಗೆ ಕೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಚನೆ ತನ್ನ ಮೂಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಚನೆಯನ್ನು ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ( [[ಬೋವಿನ್‌ ಸ್ಪಾಂಜಿಫಾರ್ಮ್ ಎನ್‌ಸೆಫಲೋಪಥಿ]] - aka [[ಮ್ಯಾಡ್‌ ಕೌ ಡಿಸೀಸ್]] - [[ಪ್ರಿಯಾನ್‌]]-ಇಂಥವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.) ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ರಚನೆಯ ಜ್ಞಾನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಉತ್ತಮ ಪರಿಭಾಷೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿ ''[[ಸೆಂಕೆಂಡರಿ]]'', ''[[ಟರ್ಟಿಯರಿ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ]]'' ರಚನೆಯಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬ ಹಾಗೆ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಈಗಲೂ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶೋಧಾನಾನುಕೂಲ ವಿಧಾನದ ಕಡೆಗೇ ಮುಖಮಾಡಿವೆ. [[ಸಮರೂಪತೆ (= homology)]]ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ, ಹೋಮೋಲಜಿಯನ್ನು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ಗೊತ್ತಿರುವ A ವಂಶವಾಹಿಯ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌, ಚಟುವಟಿಕೆ ಗೊತ್ತಿರದ B ವಂಶವಾಹಿ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ, ''B'' ವಂಶವಾಹಿ, ''A'' ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ರಚನಾ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಫಾರ್ಮೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಯಾವ ಭಾಗ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೋಮೋಲಜಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಮೋಲಜಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ಎನ್ನುವ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ, ಒಮ್ಮೆ ಸಾದೃಶ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ರಚನೆ ಪತ್ತೆಯಾದೊಡನೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ರಚನೆಯ ಮುನ್ನುಡಿ ಹೇಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ವಿಧಾನವಿದು. ಮನುಷ್ಯರ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೀಜಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಲೆಗೆಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌) ನಡುವಿನ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಹೋಮೋಲಜಿ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ. ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎರಡೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರೆಡೂ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಅಮಿನೋ ಆಸಿಡ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಗಳು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಏಕರೂಪದ ಉದ್ಧೇಶವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಥ್ರೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ವಿಧಾನ ''ಡಿ ನೋವೋ'' (from scratch)-ಇವು ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಇನ್ನಿತರ ತಂತ್ರಗಳು. ''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ:'' [[ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್‌ ಮೋಟಿಫ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್‌ ಡೊಮೈನ್‌]]. === ಕಂಪ್ಯಾರಿಟೀವ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌ === {{main|Comparative genomics}} ವಿವಿಧ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಂಗಳಲ್ಲಿ [[ವಂಶವಾಹಿಗಳು]] ([[ಆರ್ಥೋಲಜಿ]] ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌) ಅಥವಾ ಇತರೆ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಹನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಕಂಪೇರೆಟಿವ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಎರಡು ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವಿಕಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಈ ಜಿನೋಮಿಕ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿವೆ. ಹಲವು ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಕಸನ ಘಟನೆಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ ಜಿನೋಮ್‌ ಒಂದರ ವಿಕಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಬುಡಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ ಘಟಕಗಳು, ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗುವುದು, ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದು, ತಿರುಗುಮುರುಗಾಗುವುದು, ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗುವುದು, ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಷನ್‌, ಪಾಲಿಪ್ಲಾಯ್ಡೈಸೇಷನ್‌ ಮತ್ತು [[ಎನ್‌ಡೋಸಿಂಬಿಯಾಸಿಸ್‌]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹೊಸಜಾತಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿನೋಮ್‌ ವಿಕಸನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಗಣಿತೀಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರಿಗೆ ಹಲವು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಜಾಗರೂಕತೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, [[ಶೋಧನಾನುಕೂಲ]], ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂದಾಜಿನ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌]]ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರೊಬೇಬಿಲಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ [[ಬಯೇಸಿಯನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗೆ ಬಳಸುವ [[ಮಾರ್ಕೋಫ್‌ ಚೈನ್‌ ಮಾಟೆ ಕಾರ್ಲೋ]] ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್‌, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಗಣಿತೀಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇವರು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೋಮೋಲಜಿ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. === ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾದರಿ ರಚನೆ === {{main|Computational systems biology}} ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಬಯಾಲಜಿ [[ಕೋಶೀಯ]] ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆಟಾಬೋಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜೈಮ್‌ಗಳ ಜಾಲ|ಮೆಟಾಬೋಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು [[ಎನ್‌ಜೈಮ್‌]]ಗಳ ಜಾಲ [[ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್]]‌, [[ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್‌]] ಪಾಥ್‌ವೇ ಮತ್ತು [[ಜೀನ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಜಾಲ‌]]ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಇದು ಈ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳೆರಡರ ಮೇಲೂ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ ಮೂಲಕ ಸರಳ ಜೀವಿಗಳ(ಕೃತಕ) ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಕೃತಕ ಜೀವನ]] ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯಾ ವಿಕಾಸ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಹೈ-ಥ್ರೂಪುಟ್‌ ಇಮೇಜ್‌ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌ === ಹೈ-ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್‌-ಕಂಟೆಂಟ್‌ [[ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್‌ ಇಮೇಜರಿ]]ಯ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿತ್ರ ರೂಪಿಸುವುದು) ಬಹೃತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣ ಮಾಪನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ವರ್ಧನೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. [[ನಿಖರತೆ]], [[ವಸ್ತು ನಿಷ್ಟತೆ]] ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್‌ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇಮೇಜ್‌ಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ವೀಕ್ಷಕನ ಸಾಮರ್ಧ್ಯವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಇಮೇಜ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ವೀಕ್ಷಕನನ್ನೇ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಲ್ಲದು. ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್‌ ಇಮೇಜರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನನ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್‌ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌, [[ರೋಗ ಪತ್ತೆ]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: * ಹೈ-ಥ್ರೂಪುಟ್‌ ಮತ್ತು ಹೈ ಫೆಡಿಲಿಟಿ ಕ್ವಾಂಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ (ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತಾ ಪರಿಮಾಣ ಮಾಪನ) ಮತ್ತು ಸಬ್‌ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಲೋಕಲೈಸೇಷನ್‌, ([[ಹೈ-ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್]], [[ಸೈಟೋಹಿಸ್ಟೋಪ್ಯಾಥೋಲಜಿ]]) * [[ಮಾರ್ಫೋಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]] * ಕ್ಲಿನಿಕಲ್‌ ಇಮೇಜ್‌ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಷುಯಲೈಸೇಷನ್‌ * ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಉಸಿರಾಡುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿದಾಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವು ಉಸಿರಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಶುದ್ಧ ರಕ್ತನಾಳದ ಗಾಯಾಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕ್ವಾಂಟಿಫೈಯಿಂಗ್‌ ಅಕಲ್ಷನ್‌ ಗಾತ್ರದ ನೈಜ ಸಮಯದ ಚಿತ್ರಣ. * ವಿಸ್ತೃತ ವಿಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು. * ಮೆಟಾಬೋಲಿಕ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು (=infrared) ಮಾಪನ * [[DNA ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋನ್‌ಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.ಉದಾಹರಣಗೆ [[ಸುಲ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಸ್ಕೋರ್‌]] === ಪ್ರೋಟೀನ್‌-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಡಾಕಿಂಗ್‌ === {{main|Protein-protein docking}} ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು 3 ಆಯಾಮದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಗಳು [[X-ರೇ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ಲೋಗ್ರಫಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ರೆಸೊನ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ]] (ಪ್ರೋಟೀನ್‌ NMR)ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಂವಹನವನ್ನು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಂವಹನ]] ಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಕೇವಲ 3D ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಆಧರಿಸಿ ಊಹಿಸುವುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಎನ್ನುವುದು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ. [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಡಾಕಿಂಗ್‌]] ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿದೆ. == ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳು == ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ಸರಳ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ಲೈನ್‌ ಪರಿಕರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿ]] ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್‌-ಸರ್ವೀಸ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಕರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇ‌ರ್‌ ಎಂದರೆ ಬಹುಶಃ [[BLAST]], ಇದೊಂದು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇತರೆ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆದುರು ಆರ್ಬಿಟ್ರರಿ (ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ) ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳ ಸಾಮ್ಯತೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ರೋಗಪರಿಹಾರಗೊಂಡ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ದತ್ತಕೋಶ ಅಥವಾ DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಮಾಡಲು [[ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ BLAST ಕೂಡ ಒಂದು. ದತ್ತಕೋಶವನ್ನು ಜಾಲಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ[[NCBI]] ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಸೇವೆಗಳು === ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ [[SOAP]] ಮತ್ತು [[REST]]- ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ವಿಶ್ವದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಸಂಪನ್ಯೂಲಗಳನ್ನು ಸರ್ವರ್‌ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ದತ್ತಕೋಶ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳೂ ಇವರಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಯೋಗಳು. ಮೂಲಭೂತ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[EBI]] 3 ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ: [[SSS]] (ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಸರ್ಚ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌), [[MSA]] (ಮಲ್ಟಿಪಲ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌) ಮತ್ತು [[BSA]] (ಬಯಾಲಜಿಕಲ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌). ಸಂಪನ್ಯೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಡೇಟಾ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಕರಗಳು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ, ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೀಯ [[ಬಯೋಇನ್‌ಮರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್‌ಫ್ಲೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳವರೆಗಿನ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಈ [[ಸೇವಾಧಾರಿತ]] ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == === ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳು === <div> * [[ಬಯೋಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು]] * [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] * [[ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] * [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯೋಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌]] * [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌]] * [[DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] * [[ಬಿಂದು ನಕ್ಷೆ (ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌)]] * [[ಶುಷ್ಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] * [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಓಕ್ಲೆ ಡೇಹೋಫ್‌]] * [[ಮೆಟಬೋಲಿಕ್‌ ನೆಟ್‌ರ್ಕ್ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್]] * [[ಸೂಕ್ಷಾಣು ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]] * [[GPU ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷಾಣು ಮಾದರಿ ರಚನೆ]] * [[ಮಾರ್ಫೋಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]] * [[ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನ್‌]] * [[ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿ]] * [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಷನ್‌ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್‌]] * [[ಶ್ರೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ (ವಂಶವಾಹಿ ಮಾಹಿತಿಯ ನಿರ್ಜೋಡಣೆ)]] * [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್‌ ಅನ್ಯಾಲಿಸಿಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] </div> === ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === <div> * [[ಅನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] * [[ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೆಮ್‌ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಕ್ಲಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಕಂಪೇರೆಟಿವ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] * [[ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಎಪಿಜಿನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಇಕೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] * [[ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] * [[ಗಣಿತೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌]] * [[ನ್ಯೂರೋಇನ್‌ರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಪ್ರೊಟಿಯೊಮಿಕ್ಸ್‌]] * [[ವ್ಯಾಪಕ ಅಳವಡಿಕೆ]] * [[ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌]] * [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] * [[ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] * [[ಥಿಯಾರಿಟಿಕಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] * [[ವೆಟರ್ನರಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] </div> == ಆಕರಗಳು == {{reflist}} {{Nofootnotes|date=February 2008}} {{refbegin}} * ಅಚ್ಯುತ್ ಶಂಕರ್‌ S ನಾಯರ್‌ [http://print.achuth.googlepages.com/BINFTutorialV5.0CSI07.pdf ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ & ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ - ಅ ಜೆಂಟಲ್ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216212125/http://print.achuth.googlepages.com/BINFTutorialV5.0CSI07.pdf |date=2008-12-16 }}, ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ಭಾರತ, ಜನವರಿ, 2007 * ಆಲೂರು, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್‌ ed. ''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ''. ಚಾಪ್‌ಮನ್‌ & ಹಾಲ್‌/Crc, 2006. ISBN 1-58488-406-1 (ಚಾಪ್‌ಮನ್‌ & ಹಾಲ್‌/Crc ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸರಣಿ) * ಬಾಳ್ದಿ, P ಮತ್ತು ಬ್ರುಣಕ್‌, S, ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌: ದಿ ಮೆಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌'', 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌, 2001. ISBN 0-262-02506-X * ಬಾರ್ನ್ಸ್ M.R. ಮತ್ತು ಗ್ರೇ, I.C., eds., ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಜಿನೆಟಿಸಿಟ್ಸ್‌'', ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ. ವಿಲೇ, 2001. ISBN 0-470-84394-2 * ಬೇಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾನಿಸ್‌, A.D. ಮತ್ತು ಕ್ವೆಲ್ಲೆಟೆ, B.F.F., eds., ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌: ಅ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಅನಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್ ಜೀನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್‌'', ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ವಿಲೇ, 2001. ISBN 0-471-47878-4 * ಬೇಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾನಿಸ್, A.D., ಪೆಟ್ಸ್ಕೋ, G.A., ಸ್ಟೆಯಿನ್‌, L.D., ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಮೋ, G.D., eds., ''ಕರೆಂಟ್‌ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ಸ್ ಇನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌''. ವಿಲೇ, 2001. ISBN 0-471-25093-7 * ಕ್ಲೇವರಿ, J.M. ಮತ್ತು C. ನಾಟ್ರೆಡೇಮ್‌, ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಮ್ಮೀಸ್''. ವಿಲೇ, 2001. ISBN 0-7645-1696-5 * ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನಿನಿ, N. ಮತ್ತು ಹಾನ್‌, M. [http://www.computational-genomics.net/ ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌'' ], ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006. ISBN 978-0-7513-2886-8 ISBN 978-0-7513-2886-8 * ಡರ್ಬಿನ್‌, R., S. ಎಡ್ಡಿ, A. ರೋಘ್‌ ಮತ್ತು G.ಮಿಚಿಸನ್‌, ''ಬಯಾಲಜಿಕಲ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅನಲಿಸಿಸ್‌''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1996. ISBN 0-385-49062-3 * ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್, D. [http://bib.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/5/3/300 ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇ‌ರ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌'' ]. ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕುರಿತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ, 2004 5(3):300-304. * ಕೀಡೆವೆಲ್‌, E., ''ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌: ದಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್‌ ಟು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌''. ವಿಲೇ, 2001. ISBN 0-470-02175-6 * ಕೊಹಾನೆ, et al. ''ಮೈಕ್ರೋಅರೇಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯಾನ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್‌.'' ದಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌, 2002. ISBN 0-262-11271-X * ಲಂಡ್‌, O. et al. ''ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿಕಲ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌.'' ದಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌, 2005. ISBN 0-262-12280-4 * ಮೈಕೇಲ್‌ S. ವಾಟರ್‌ಮನ್‌, ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ: ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್‌, ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಜಿನೋಮ್ಸ್‌''. CRC ಪ್ರೆಸ್‌, 1995. ISBN 0-7910-6047-0 * ಮೌಂಟ್‌, ಡೇವಿಡ್‌ W. ''ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌: ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜಿನೋಮ್‌ ಅನಲಿಸಿಸ್‌'' ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಮೇ 2002. ISBN 0-87969-608-7 * ಪೆಚರ್‌, ಲಿಯರ್‌ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟರ್ಮ್‌ಫೆಲ್ಸ್‌ ಬರ್ನ್ಡ್]]. "ಆಲ್‌ಜೀಬ್ರಿಕ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಫಾರ‍್ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ" ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2005. ISBN 0-521-85700-7 * ಪೀವ್‌ಝ್‌ನರ್‌, ಪಾವೆಲ್‌ A. ''ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ: ಯಾನ್‌ ಆಲ್ಗಾರಿತ್ಮಿಟಿಕ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌'' ದಿ MIT ಪ್ರೆಸ್‌, 2000. ISBN 0-262-16197-4 * ಸಿನೋಫ್‌, L. [http://jprr.org/index.php/jprr/article/view/8/5 ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾಟ್ರನ್‌ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‌ ಕಮ್‌ ಟುಗೆದರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510213503/http://jprr.org/index.php/jprr/article/view/8/5 |date=2013-05-10 }} ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾಟ್ರನ್‌ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ([http://www.jprr.org JPRR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908110041/http://www.jprr.org/ |date=2008-09-08 }}), ಸಂಪುಟ 1 (1) 2006 ಪುಟ.37-41 * ಟಿಸ್‌ಡಾಲ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌. "ಬಿಗಿನಿಂಗ್‌ ಪರ್ಲ್ ಫಾರ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌" O'ರಿಲ್ಲಿ, 2001. ISBN 0-596-00080-4 * [http://publishing.royalsociety.org/bioinformatics ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ''ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್‌ ಟ್ಟ್ಯಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ಸ್‌ B'' ನ ಸಮರ್ಪಿತ ವಿಚಾರ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nap.edu/catalog/11480.html ಕ್ಯಾಟಲೈಸಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಅಟ್‌ ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಯಾಲಜಿ (2005) CSTB ವರದಿ ] * [http://www.nap.edu/catalog/2121.html ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್: ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ದಿ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ಅಂಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಟು ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ (1995) ] * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Biology/7-91JSpring2004/LectureNotes/index.htm ಪೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಬಯಾಲಜಿ MIT ಕೋರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222091912/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Biology/7-91JSpring2004/LectureNotes/index.htm |date=2007-12-22 }} * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Electrical-Engineering-and-Computer-Science/6-895Fall-2005/CourseHome/index.htm ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ: ಜಿನೋಮ್ಸ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌, ಎವಲ್ಯೂಶನ್‌ ಫ್ರೀ MIT ಕೋರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913162553/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Electrical-Engineering-and-Computer-Science/6-895Fall-2005/CourseHome/index.htm |date=2008-09-13 }} * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Electrical-Engineering-and-Computer-Science/6-096Spring-2005/CourseHome/index.htm ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಫ್ರೀ MIT ಕೋರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913211052/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Electrical-Engineering-and-Computer-Science/6-096Spring-2005/CourseHome/index.htm |date=2008-09-13 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18842678 ಝಾಂಗ್‌, Z., ಚುಂಗ್, K.H. ಮತ್ತು ಟೌನ್‌ಸೆಂಡ್‌, J.P. ಬ್ರಿಂಗಿಂಗ್‌ ವೆಬ್‌ 2.0 ಟು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌, ಬ್ರೀಫಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌. ][http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18842678 ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ] {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ** [http://bioinformatics.org/ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ (bioinformatics.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029233243/http://bioinformatics.org/ |date=2008-10-29 }}[http://bioinformatics.org/ Org): ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029233243/http://bioinformatics.org/ |date=2008-10-29 }} ** [http://www.embnet.org/ EMBnet] ** [http://www.ebi.ac.uk/ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌] ** [http://www.embl.org/ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ] ** [http://www.iscb.org/ ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ] ** [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್‌ ] ** [http://www.nih.gov ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ಮುಖಪುಟ] ** [http://www.open-bio.org/ ಓಪನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌: ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಓಪನ್‌ ಸೋರ್ಸ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ. ] ** [[ಸ್ವಿಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]] ** [[ವೆಲ್‌ಕಮ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಸ್ಯಾಂಜರ‍್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]] * ಪ್ರಮುಖ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು * ** [http://www.almob.org/ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ] ** [http://bioinformatics.oupjournals.org/ ಬಯೊಇನ್‌ಫರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081122145613/http://bioinformatics.oupjournals.org// |date=2008-11-22 }} ** [http://www.biomedcentral.com/bmcbioinformatics BMC ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] ** [http://bib.oxfordjournals.org/ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] ** [http://www.i-asr.org/jarb.html ಜರ್ನಲ್‌ ಆ‌ಫ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923153025/http://www.i-asr.org/jarb.html |date=2009-09-23 }} ** [http://www.la-press.com/evolbio.htm ಎವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008023049/http://www.la-press.com/evolbio.htm |date=2008-10-08 }} ** [http://www.genome.org ಜಿನೋಮ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌] ** [http://www.bepress.com/ijb/ ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬಯೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060323060012/http://www.bepress.com/ijb/ |date=2006-03-23 }} ** [http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=31 ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080523174303/http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=31 |date=2008-05-23 }} ** [http://la-press.com/journal.php?pa=description&amp;journal_id=10 ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] ** [http://publishing.royalsociety.org/index.cfm?page=1058 ಜರ್ನಲ್‌ ಆ‌ಫ್‌ ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081005225416/http://publishing.royalsociety.org/index.cfm?page=1058 |date=2008-10-05 }} ** [http://www.nature.com/msb/index.html ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ‍್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಬಯಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102091715/http://www.nature.com/msb/index.html |date=2014-01-02 }} ** [http://compbiol.plosjournals.org PLoS ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908002039/http://compbiol.plosjournals.org/ |date=2008-09-08 }} ** [http://www.bepress.com/sagmb/ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಜಿನೆಟಿಕ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060420031028/http://www.bepress.com/sagmb/ |date=2006-04-20 }} ** [http://www.computer.org/tcbb/ ಟ್ಯ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ - IEEE/ACM] ** [http://www.inderscience.com/browse/index.php?journalcode=ijbra ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆ‌ಫ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ] ** Bioinformatics.fr ನಲ್ಲಿ [http://www.bioinformatics.fr/journals.php ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116113515/http://www.bioinformatics.fr/journals.php |date=2007-11-16 }} ** [http://www.embnet.org EMBnet.][http://www.embnet.org ನ್ಯೂಸ್‌] EMBnet.org ನಲ್ಲಿ ** [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಡಿಸೈನ್‌]] ([[IJCBDD]]) ** [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫಂಕ್ಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪರ್ಸನಲೈಸ್ಡ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]] ([[IJFIPM]]) * ಇತರೆ ವೈಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು * ** [http://bionet.awardspace.info/ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು, ದತ್ತಕೋಶದ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಗ್ರ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪನ್ಯೂಲ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ] ** [http://www.biostatsresearch.com/repository/ ಬಯೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ] ** [http://www.ornl.gov/TechResources/Human_Genome/research/informatics.html ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಜಿನೋಮ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031009123707/http://www.ornl.gov/TechResources/Human_Genome/research/informatics.html |date=2003-10-09 }} ** Bioinformatics‌.frನಲ್ಲಿ [http://www.bioinformatics.fr/laboratories.php ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106233643/http://bioinformatics.fr/laboratories.php |date=2010-01-06 }} ** {{dmoz|Science/Biology/Bioinformatics/Research_Groups/|List of Bioinformatics Research Groups}} * ಬೋಧನೆಗಳು/ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು/ ಪ್ರವೇಶಿಕೆಗಳು ** [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/About/primer/bioinformatics.html ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ - ಅ ಸೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರೈಮರ್‌] — [[NCBI]]ಯವರಿಂದ ** [http://bioinformatics.co.nr/ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಹಿತಿಕೋಶ] ** [http://bioinformatics.ca/ ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿಕೋಶ ] == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಬಯಾಲಜಿಕಲ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]] ([[ISIBM]]) {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಯೊಇನ್‌ಫರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಬಯೋಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಬಯೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್‌ ಬಯಾಲಜಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]] ht6otnsz0iatq7y3ktdvioahs2s2uqn 0 23517 1375071 1373522 2026-06-15T11:56:24Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Hurricane_Katrina_August_28_2005_NASA.jpgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Katrina_2005-08-28_1702Z.jpg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1375071 wikitext text/x-wiki {{otherhurricaneuses | Tropical Storm Katrina|the Atlantic hurricane of 2005}} {{Infobox Hurricane | Name=Hurricane Katrina | Type=hurricane | Year=2005 | Basin=Atl | Image location=Katrina 2005-08-28 1702Z.jpg | Image name=Hurricane Katrina near peak strength on August 28, 2005 | Formed=August 23, 2005 | Dissipated=August 30, 2005 | 1-min winds=150 | Pressure=902 | Damages=81200 | Inflated=1 | Damagespost=[[List of costliest Atlantic hurricanes|Costliest]] [[tropical cyclone]] in history | Fatalities= 1,836 confirmed<ref name="louisiana1">"[http://www.dhh.louisiana.gov/offices/page.asp?ID=192&Detail=5248 Reports of Missing and Deceased] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308150607/http://dhh.louisiana.gov/offices/page.asp?detail=5248&id=192 |date=2016-03-08 }}." ''Louisiana Department of Health and Hospitals.'' August 2, 2006. Retrieved on 2010-04-14.</ref> | Areas=[[Bahamas]], [[South Florida]], [[Cuba]], [[Louisiana]] (especially [[Greater New Orleans]]), [[Mississippi]], [[Alabama]], [[Florida Panhandle]], most of eastern [[North America]] | Hurricane season=[[2005 Atlantic hurricane season]] }} {{Katrina}} [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತ]] '''ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ''' ವು [[ಭಾರಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ]] [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ]] ಐದು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"> {{cite web|last=Knabb|first=Richard D|coauthors=Rhome, Jamie R.; Brown, Daniel P|url=http://www.nhc.noaa.gov/pdf/TCR-AL122005_Katrina.pdf|format=PDF|title=Tropical Cyclone Report: Hurricane Katrina: 23–30 August 2005|publisher=[[National Hurricane Center]]|date=December 20, 2005; updated August 10, 2006|accessdate=2006-05-30}} </ref> ದಾಖಲಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು [[ಆರನೇ ಅತಿ ಪ್ರಬಲವಾದುದಾಗಿದೆ]]. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ [[ಬಹಮಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ಕ್ಕೆ [[ತೀವ್ರತೆ 1ರ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಇದು ನಂತರ [[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತವು ಅದರ ಎರಡನೇ ಭೂಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ತೀವ್ರತೆ 3]] ಆಗಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಕೇಂದ್ರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ವರೆಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣ]]ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಯಿತು. ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪ್ರಾಣ ಹಾನಿ]]ಯು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]], [[ಲೂಸಿಯಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ [[ಪ್ರವಾಹತಡೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಹಾದುರಂತವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಹೋದುದರಿಂದ ಈ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="TPInteractive"/> ಅಂತಿಮವಾಗಿ 80%ನಷ್ಟು ನಗರ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ [[ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]]ಗಳ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="TPInteractive">{{cite web|last=Swenson|first=Dan D|coauthors=Marshall, Bob|url=http://www.nola.com/katrina/graphics/credits.swf|format=SWF|title=Flash Flood: Hurricane Katrina's Inundation of New Orleans, August 29, 2005|publisher=[[Times-Picayune]]|date=May 14, 2005|access-date=ಮೇ 31, 2010|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017032858/http://www.nola.com/katrina/graphics/credits.swf|url-status=dead}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತು ನಷ್ಟವು [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯ ನಗರ]]ಗಳಂತಹ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೋಜಿನ ನೌಕಾಗೃಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಕರಾವಳಿಯಿಂದ 6–12&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10–19&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರ ನೀರಿನಿಂದ ಆವರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಕನಿಷ್ಠ 1,836&nbsp;ಜನರು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜೀವಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಮೂಲಕ ಇದು [[1928ರ ಒಕೀಚೊಬೀ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ನಂತರದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ U.S. ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. 2005ರ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗ ಒಟ್ಟು ಹಾನಿಯು $81&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು (2005 USD)<ref name="KatrinaTCR"/>. ಇದು 1992ರ [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟದ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="andrewtcr">{{cite web|url=http://www.nhc.noaa.gov/1992andrew.html|title=Preliminary Report for Hurricane Andrew|accessdate=2008-04-10|last=Rappaport|first=Ed|publisher= National Hurricane Center}}</ref> ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ವಿಫಲತೆಗಳು, [[1965ರ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ [[US ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ಗೆ (USACE) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಮಂಡಳಿಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯ (FEMA) ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪೋಲೀಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌]]‌ನ (NOPD) ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ [[ಎಡ್ಡೀ ಕೊಂಪಾಸ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] (USCG), [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌]] (NHC) ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]] (NWS) ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ, ನಿಖರವಾದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ.<ref name="CongressInvestigation"/> ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನದ ಸಾವಿರಾರು [[ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಿವಾಸಿಗರು]] ಇನ್ನೂ ಮೋಟಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಲೂಸಿಯಾನದ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ [[ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ]]ವನ್ನು ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ LACPR ಫೈನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾಡಬಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="The LACPR Home Page">{{cite web|url=http://www.lacpr.usace.army.mil/|title=The LACPR Home Page|author=[[United States Army Corp of Engineers]]|publisher=[[United States Army]]|year=2009|accessdate=2009-08-09|archive-date=2009-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090825084458/http://www.lacpr.usace.army.mil/|url-status=dead}}</ref> == ವಾಯುಲಕ್ಷಣದ ಇತಿಹಾಸ == {{Main|Meteorological history of Hurricane Katrina}} {{storm path|Katrina 2005 track.png}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ತರಂಗ]] ಮತ್ತು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತರ]] ಅವಶೇಷಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಬಹಮಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಸ್ಥಿತಿ]]ಗೆ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ''ಕತ್ರಿನಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಮುಂದುವರಿದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ನಂತರ ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ಹ್ಯಾಲೆಂಡೇಲ್ ಬೀಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಅವೆಂಚುರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ]]ವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಚಂಡಮಾರುತವಾಯಿತು. ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಗಲ್ಫ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿದ ನಂತರ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3 ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ತೀವ್ರತೆ 5ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಬೆಳೆದು [[ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು]]. ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ [[ಲೂಪ್ ಕರೆಂಟ್‌]]ನ "ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಿಸಿ" [[ನೀರಿ]]ನೆಡೆಗೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಸಾಗಿದುದರಿಂದ ಈ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>ಲೆಬೆನ್, ರಾಬರ್ಟ್; ಬಾರ್ನ್, ಜಾರ್ಜ್; ಸ್ಕಾಟ್, ಜಿಮ್. "[http://www.colorado.edu/news/releases/2005/358.html ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ CU-ಬೋಲ್ಡರ್ ರಿಸರ್ಚರ್ಸ್ ಚಾರ್ಚ್ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ಗ್ರೋತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301014255/http://www.colorado.edu/news/releases/2005/358.html |date=2009-03-01 }}." ''[[ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೊಲರ‌್ಯಾಡೊ ಅಟ್ ಬೌಲ್ಡರ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2005. 2006-06-05ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2008-04-09ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ಶನಿವಾರದಂದು ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು [[ಸ್ಯಾಫಿರ್-ಸಿಂಪ್ಸನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸ್ಕೇಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ 3ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಲುಪುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಾಲದ ಮ‌ೂರನೇ [[ಪ್ರಮುಖ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಯಿತು. [[ಐವಾಲ್ ರಿಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಸೈಕಲ್‌]]ಗಳು(ಮರುಕಳಿಸುವ ಚಂಡ ಮಾರುತಗಳು) ಇದರ ಉಗ್ರತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ ಚಂಡಮಾರುತವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ತೀವ್ರತೆ 5ರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಅಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:00 CDT ಹೊತ್ತಿಗೆ 175 & nbsp;mph (280 ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ವಾಯುವೇಗ ಮತ್ತು 902 [[mbar]]ನಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ [[ಒತ್ತಡ]]ದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಾಡಿದ ಒತ್ತಡ ಕುಸಿತವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ರೀಟಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಮಾ]] ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ; ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದುದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ (ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ನಂತರ ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೀರಿಸಿತು).<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಎರಡನೇ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 6:10&nbsp;a.m. CDT<ref name="KatrinaTCR"/> ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 125&nbsp;mph (205&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ [[ಲೂಸಿಯಾನ ಬುರಾಸ್-ಟ್ರಿಯಂಫ್‌]] ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿತು. ಭೂಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವದ ಗಾಳಿಯು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 120&nbsp;ಮೈಲು (190&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರ ಒತ್ತಡವು 920&nbsp;mbar ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಟನ್ ಸೌಂಡ್‌]]‌ನಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿದ ನಂತರ ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು 120&nbsp;mph (195&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮ‌ೂರನೇ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನ/ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]] ಹತ್ತಿರದ 150 ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತಲೂ (240 ಕಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಅವಶೇಷವು [[ಎದುರುಮುಖದ ಗಡಿರೇಖೆ]]ಯಿಂದ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಉಳಿದ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ]] ಚಂಡಮಾರುತವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪೂರ್ವ ಕೆನಡಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> == ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು == {{Main|Preparations for Hurricane Katrina}} === ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ === [[ಚಿತ್ರ:BUSHLA.jpg|thumb|ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪುನಃಚೇತರಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌. ಆತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌ ಹಾಗೂ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನ್ಯಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 a.m. [[CDT]] (1500&nbsp;[[UTC]])ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕತ್ರಿನಾವು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3 ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಕತ್ರಿನಾವು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು NHC ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿತು.<ref>ಸ್ಪ್ಯಾನ್, ಜೇಮ್ಸ್. [http://www.jamesspann.com/bmachine/calendar/wxtalk/26,08,2005 ABC33/40 ವೆದರ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060329193342/http://www.jamesspann.com/bmachine/calendar/wxtalk/26,08,2005 |date=2006-03-29 }}‌ನ "ಮಾಡೆಲ್ಸ್ ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್ ವೆಸ್ಟ್" "NHC ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಟು MS ಕೋಸ್ಟ್" ಮತ್ತು "ಲೇಟಿ ಕತ್ರಿನಾ ಥಾಟ್ಸ್" ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. ಜುಲೈ 23ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="NHC disc 014">{{cite web | author = Stewart, Stacy | publisher = National Hurricane Center | title = Hurricane Katrina Discussion No. 14, 5:00 p.m. EDT | date = August 26, 2005 | accessdate = 2006-09-16|url = http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/dis/al122005.discus.014.shtml?}}</ref> NHCಯು ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ಶನಿವಾರ 10 a.m. CDTರಂದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಚಂಡಮಾರುತ ಪಹರೆ ದಳವೊಂದನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ NHCಯು ಆ ಪಹರೆ ದಳವನ್ನು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ [[ಇಂಟ್ರಾಕೋಸ್ಟಲ್ ಸಿಟಿ]]ಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಭಾವಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಅವಶ್ಯಕ ಪೂರೈಕೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 400ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು&nbsp;ಮೀಸಲು ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರಲ್ಲಿ ಇದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಜನರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|title=Hurricane Katrina: How the Coast Guard Got it Right|author=Amanda Ripley|date=2005-10-23|journal=[[Time Magazine]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1122007-2,00.html|access-date=2010-05-31|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521131513/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1122007-2,00.html|url-status=dead}}</ref> ಏವಿಯೇಶನ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ವಿಮಾನ-ಚಾಲಕತೀವ್ರತೆವು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="CG leadership">{{cite web | author = Bruce Jones and David Callahan | title = Leadership Talent Emerges During Hurricane Katrina Aviation Rescue Operations | url = http://www.uscg.mil/hr/cg133/news/archive/fall05.pdf | publisher = United States Coast Guard | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2011-06-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110609001459/http://www.uscg.mil/hr/cg133/news/archive/fall05.pdf | url-status = dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು. ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಮಾನ-[[ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತೀವ್ರತೆವು]] ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಇಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="WP Coast Guard">{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501418.html | title = Coast Guard's Response to Katrina a Silver Lining in the Storm | author = Stephen Barr|date = September 6, 2005 | accessdate = 2006-08-29 | publisher = Washington Post}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌]], ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ, ಆಲಬಾಮ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ 27ನೇ ಶನಿವಾರದಂದು ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050827-1.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೂಸಿಯಾನ]." ''[[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಂದು ಸಂಜೆ NHCಯು [[ಲೂಸಿಯಾನ ಮೋರ್ಗನ್ ಸಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಆಲಬಾಮ-ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗಡಿರೇಖೆಯವರೆಗಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತ ಪಹರೆ ಪಡೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಡೆದ 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌‌ಗೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28 ಮತ್ತು 29ರಲ್ಲಿನ ವೀಡಿಯೊ ಅಧಿವೇಶಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೇಫೀಲ್ಡ್‌]], ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವನ್ನು ನಗರದ ನೆರೆಯೊಡ್ಡು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜರುಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತನ್ನ ಕಾತರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಒಂದು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - "ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ತುಂಬಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಯಾರಾದರೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."<ref name="Levee Breach Warning">{{cite news | url = http://www.cnn.com/2006/POLITICS/03/02/fema.tapes/index.html | title = Transcripts, tape show Bush, Brown warned on Katrina | date= March 2, 2006 | accessdate = 2007-04-22 | publisher = CNN.com}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು, ಕತ್ರಿನಾದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಂತೆ NHCಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಲಯವನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಮಿಲೆ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕತ್ರಿನ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗುವ "ವಿನಾಶಕಾರಿ ಹಾನಿ"ಯ ನಂತರ ಪ್ರದೇಶವು "ವಾರಗಳವರೆಗೆ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌‌ನ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌/ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್‌ ಕಛೇರಿಯು [[ಸ್ಪಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಪ್ರಕಟಣೆ]] ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.srh.noaa.gov/data/warn_archive/LIX/NPW/0828_214001.txt "NWS ಬುಲೆಟಿನ್‌"]. ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]]/ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಲೂಸಿಯಾನ.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2007-07-03ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> "ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಗವರ್ನರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು". (ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆಂಡ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಫೈರ್ಸ್‌ನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಯ ಪುಟ 235)<ref>{{cite web |url=http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/katrinanation.html |title=Congressional Reports: S. Rpt. 109-322 - Hurricane Katrina: A Nation Still Unprepared |publisher=Gpoaccess.gov |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227155635/http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/katrinanation.html |url-status=dead }}</ref> ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದ ಹಾಗೂ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸುಮಾರು 1.2&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಈ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.<ref name="KatrinaTCR"/> ==== ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಚಾರಣೆ ==== 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ FEMA ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ರೌವ್ನ್‌]], U.S. ಹೌಸ್ ಉಪಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ FEMAಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದನು. ಆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಬುಯರ್‌]] (R-IN), ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್‌ನ ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಯು ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಜೆಫ್ಪೆರ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Brown testimony">{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2005/09/27/national/nationalspecial/27text-brown.html?ei=5070&en=eda6637e28de37c1&ex=1188792000&pagewanted=all | title = Former FEMA Director Testifies Before Congress | date= 2005-09-27 | accessdate = 2007-09-01 | publisher = nytimes.com}}</ref> (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ಘೋಷಣೆಯು ''ಯಾವುದೇ'' ಲೂಸಿಯಾನದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050828.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-09-01ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕೌಂಟಿಗಳು ಇದ್ದವು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050828-3.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಲಬಾಮ]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-09-01ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>) ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಲೂಸಿಯಾನ [[ಗವರ್ನರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ]] ಅವಳ ಆರಂಭಿಕ ನೆರವಿನ ವಿನಂತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬ್ರೌವ್ನ್ ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆತನು "ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ"ವಾದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಅವಳ ಪತ್ರದ ಒಂದು ನಕಲನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಳು. ಆಕೆ "ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯರಾಜ್ಯ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ I-49 ವಲಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಪಡೆಯುವ I-20 ವಲಯದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತರದ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಗೆ" ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=[[Kathleen Blanco]]|url=http://jjic.gov.state.la.us/Disaster%20Relief%20Request.pdf|title=Governor Blanco asks President to Declare an Emergency for the State of Louisiana due to Hurricane Katrina|date=2005-08-28|accessdate=2010-04-14|publisher=Government of the State of Louisiana|archive-date=2012-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304155101/http://jjic.gov.state.la.us/Disaster%20Relief%20Request.pdf|url-status=dead}}</ref> === ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ === [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina LA landfall radar.gif|thumb|left|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರ‌್ಯಾಡರ್ ಚಿತ್ರ]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯವು ಚಂಡಮಾರುತದ ಭೂಕುಸಿತದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಅದರ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌]]ಅನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಮರುದಿನವೇ ಅದರ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ 7:00 p.m. [[EDT]] ಹೊತ್ತಿಗೆ, 11 ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ನಗರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 41 ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 61 ನಗರಗಳಿಗೆ ಏರಿತು. 57 ತುರ್ತು ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 31 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಿರುವವರಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CongressInvestigation">{{cite book | author = [[United States Congress]] | date = February 19, 2006 | title = A Failure of Initiative: Final Report of the Select Bipartisan Committee to Investigate the Preparation for and Response to Hurricane Katrina | publisher = [[Government Printing Office]] | location = [[Washington, DC]] | format = PDF | accessdate = 2006-04-10 | url = http://www.gpoaccess.gov/katrinareport/fullreport.pdf | archive-date = 2009-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090326065222/http://www.gpoaccess.gov/katrinareport/fullreport.pdf | url-status = dead }}</ref> ಲೂಸಿಯಾನದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಪಾಯ ಜಾಗದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರರನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿ ಗಾಳಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 50 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಮ‌ೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಹಂತ IIರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಗಾಳಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವ 40 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಹಂತ IIIರ ಪ್ರದೇಶದವರನ್ನು (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು‌) ಅಂತಹ ಗಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 30 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web | author = Louisiana Homeland Security and Emergency Preparedness | title = Louisiana Citizen Awareness and Disaster Evacuation Guide | accessdate = 2006-07-20 | url = http://www.ohsep.louisiana.gov/evacinfo/stateevacrtes.htm | archive-date = 2012-07-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120729145920/http://www.ohsep.louisiana.gov/evacinfo/stateevacrtes.htm | url-status = dead }}</ref> ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಾಳಜಿವಹಿಸಿದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾದುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವರ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ ಚಾಲಕರು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.vtpi.org/katrina.pdf|author=Todd Litman|publisher=Victoria Transport Policy Institute|date=2006-04-13|accessdate=2010-04-10|title=Lessons From Katrina and Rita: What Major Disasters Can Teach Transportation Planners|page=5}}</ref> ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರುಗಳು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fj5dInclgw0C&pg=PA594&lpg=PA594&dq=rental+cars+in+short+supply+before+Katrina&source=bl&ots=GSchp_xrGg&sig=OZqYroxw1Ww-134XLV97qVA890w&hl=en&ei=OyTGS_DEDsO88gap5bS6Dw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CCwQ6AEwBw#v=onepage&q=rental%20cars%20in%20short%20supply%20before%20Katrina&f=false|page=594|author=Kay Saucier Lundy, Karen Saucier Lundy, Sharyn Janes|title=Community Health Nursing: Caring for the Public's Health|year=2009|accessdate=2010-04-14|ISBN=9780763717865|publisher=Jones & Bartlett Learning}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ 1.3 ದಶಲಶಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ 80%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳು ಹೇಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[ಐವನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಉಳಿಸಿದೆ.<ref>ಬ್ರೌವ್ನ್, ಆರನ್. "[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0508/29/asb.01.html ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪಮೆಲ್ಸ್ ಥ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್(ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ CNN ನ್ಯೂಸ್‌ನೈಟ್ ವಿದ್ ಆರನ್ ಬ್ರೌವ್ನ್)]." ''[[CNN]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು, ಎಲ್ಲಾ [[ಕೆನಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಹಾಗೂ [[ವಾಟರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಜನರೇಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮ‌ೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಚ್ಚಿದವು.<ref>"[http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Copy/Simple_Copy_Popup&amp;c=am2Copy&amp;cid=1093554014709 ಸರ್ವಿಸ್ ಅಲರ್ಟ್: ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಅಪ್ಡೇಟ್ - ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಕ್ರೆಸೆಂಟ್, ಸನ್ಸೆಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - ರಿವೈಸ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್]." ''[[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> NHCಯು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಕೇಂದ್ರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರ === {{See also|Hurricane preparedness for New Orleans}} ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಈ ಘೋರ ದುರ್ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಕತ್ರಿನಾದ {{convert|150|mi|km|-1}} ಪ್ರಬಲ ಪಥವನ್ನು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರವನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಥದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿದವು; ಚಂಡಮಾರುತವು ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಸಂಭವವು 17%ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೊಡೆತವು 29%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.<ref>"[http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/prb/al122005.prblty.015.shtml ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪ್ರೊಬ್ಯಾಬಿಲಿಟೀಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 15]," ಮತ್ತು "[http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/prb/al122005.prblty.021.shtml ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪ್ರೊಬ್ಯಾಬಿಲಿಟೀಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 21]." ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಹಾದುರಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಾಲ್ಕೂ-ಕಡೆಗಳಿಂದ ಬೀಸುವ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು 28&nbsp;ಅಡಿ (8.5&nbsp;ಮೀ) ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಬಂದುದರಿಂದ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಆಪತ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಹೆದರಿದರು.<ref>ಡ್ರೈ, ವಿಲ್ಲೈ. "[http://news.nationalgeographic.com/news/2005/08/0829_050829_hurricane.html ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪುಲ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಪಂಚಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]." ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ತೀವ್ರತೆ 5 ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ 10 ಗಂಟೆಗೆ ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೇಯರ್ [[ರೇ ನ್ಯಾಗಿನ್‌]], ಕತ್ರಿನಾವನ್ನು "ನಾವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಯಪಡುವ ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಗರವನ್ನು [[ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಖಾಲಿಮಾಡುವಂತೆ]] ಆದೇಶ ನೀಡಿದನು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.foxnews.com/story/0,2933,167270,00.html ಕತ್ರಿನಾ ಹೆಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]." ''[[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]/[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರ ಸರಕಾರವೂ ಸಹ ನಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ [[ಲೂಸಿಯಾನ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ "ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ"ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಇವು ಸುಮಾರು 26,000 ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಿದವು ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತವು ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್."[http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?/mtlogs/nola_Times-Picayune/archives/2005_08_28.html#074657 26,000 ಶೆಲ್ಟರ್ ಅಟ್ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907082618/http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?%2Fmtlogs%2Fnola_Times-Picayune%2Farchives%2F2005_08_28.html#074657 |date=2005-09-07 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಫ್ಲೋರಿಡಾ === ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ, ಕತ್ರಿನಾವು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ [[ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್‌]]&nbsp;– [[ಬ್ರೊವಾರ್ಡ್‌]] ಕೌಂಟಿಯ ಹತ್ತಿರ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್‌ ಕೌಂಟಿಯ [[ಅವೆಂಚುರ]] ಮತ್ತು ಬ್ರೊವಾರ್ಡ್‌ ಕೌಂಟಿಯ [[ಹ್ಯಾಲಂಡೇಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರ ಗುರುವಾರದಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌ (NHC), ಕತ್ರಿನಾವು ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ [[ಚಂಡಮಾರುತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು]] ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ 31.5&nbsp;ಗಂಟೆಗಳ ಮತ್ತು 19.5&nbsp;ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ನೀಡಿತು, ಇದು 36 ಮತ್ತು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಉದ್ಧೇಶಿತ ಮಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/> ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗವರ್ನರ್‌ [[ಜೆಬ್ ಬುಶ್‌]] ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿನ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಭೂಕುಸಿತದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಯ‌ೂ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Florida-preps">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://floridadisaster.org/eoc/eoc_activations/katrina05/reports/Sitrep_Katrina_082605_3.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಸಿಚ್ವೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂ. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060624012053/http://floridadisaster.org/eoc/eoc_activations/katrina05/reports/Sitrep_Katrina_082605_3.pdf |date=2006-06-24 }}." ''ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಟೀಮ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. 2006-06-06ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಪರಿಣಾಮ == {{Main|Hurricane Katrina effects by region}} [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina (short film by NASA).ogv|thumb|thumbtime=28|''ಇನ್ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ವೇಕ್'' - [[ನಾಸಾ]]ದ ಸಣ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ]] {| class="wikitable sortable " border="1" style="float:left;margin:0 1em 0.5em 1em" |+ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು |- | [[ಆಲಬಾಮ]] | 2 |- | [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] | 14 |- | [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] | 2 |- | [[ಕೆಂಟುಕಿ]] | 1 |- | [[ಲುಯೀಸಿಯಾನಾ]] | 1,577* |- | [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ]] | 238 |- | [[ಓಹಿಯೊ]] | 2 |- ! ಒಟ್ಟು ! 1,836 |- | ಕಾಣೆಯಾದವರು | 135<ref name="louisiana1"/> |- | colspan="2"| <small>*ಲೂಸಿಯಾನ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿದ </small><br /><small>ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ</small> |} ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದ [[ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣ]]ವು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ 53 ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಎಂಭತ್ತು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನಗರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದವು. [[ಅಮೆರಿಕ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ನ 2007ರ ಜೂನ್‌ರ ವರದಿಯೊಂದು, ಮ‌ೂರನೇ-ಎರಡರಷ್ಟು ಪ್ರವಾಹವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref name="ASCE HKERP report">{{cite web|url=http://www.asce.org/files/pdf/ERPreport.pdf|title=The New Orleans Hurricane Protection System: What Went Wrong and Why|author=Andersen, Christine F. et al.|year=2007|publisher=[[American Society of Civil Engineers]] Hurricane Katrina External Review Panel|accessdate=2008-08-27|format=PDF|archive-date=2008-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080624204644/http://www.asce.org/files/pdf/ERPreport.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> ಪ್ರವಾಹ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು. ಈ ಮ‌ೂಲಕ ಕತ್ರಿನಾವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆ]]ಯಾಗಿ ಹಾಗೂ 1928ರ ಒಕೀಚೊಬೀ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಟ್ಟ ಹಾನಿಯನ್ನು $81.2&nbsp;ಶತಕೋಟಿ (2005 [[U.S. ಡಾಲರ್‌]])ಯಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಿಂದಾದ ನಷ್ಟದ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/><ref name="katreport">{{cite web | author=[[United States Department of Commerce]] | title=Hurricane Katrina Service Assessment Report | month=June | year=2006 | accessdate=2006-07-14 | format=PDF | url=http://www.weather.gov/om/assessments/pdfs/Katrina.pdf | archive-date=2011-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927114929/http://www.weather.gov/om/assessments/pdfs/Katrina.pdf | url-status=dead }}</ref> ಇದರಿಂದ ಸತ್ತವರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು (ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೂಸಿಯಾನ (1,577) ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ (238)ದಲ್ಲಿ 1,836ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="louisiana1"/><ref name="MWR 2005AHS">{{cite journal | author = Beven II, John L., Lixion A Avila, Eric S. Blake, Daniel P. Brown, James L. Franklin, Richard D. Knabb, Richard J. Pasch, Famie R. Rhome, and Stacy R. Stewart | month=March | year=2008 | title=Annual Summary: Atlantic Hurricane Season of 2005 | journal=[[Monthly Weather Review]] | publisher=[[American Meteorological Society]] | volume=136 | issue=3 | pages=1131–1141 | accessdate=2008-09-08 | url = http://www.aoml.noaa.gov/general/lib/lib1/nhclib/mwreviews/2005.pdf | format = PDF | doi = 10.1175/2007MWR2074.1 }}</ref> 135&nbsp;ಜನರನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದವರೆಂದು ತೀವ್ರತೆೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="louisiana1"/> ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮರಣಗಳ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಫೆಡರಲ್]]‌ನ ದುರ್ಘಟನೆಯ-ಘೋಷಣೆಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 90,000&nbsp;ಚದರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (233,000&nbsp;km²) [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]]ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು - ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದು "ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಮಹಾದುರಂತ ಅಥವಾ ಮಹಾದುರಂತಗಳ ಸರಣಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>"[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0509/03/cst.04.html ದ ಆಫ್ಟರ್‌ಮಾತ್ ಆಫ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ CNN ಲೈವ್ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ === [[ಚಿತ್ರ:Hurricane damage to mobile home in Davie Florida.jpg|thumb|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಡ್ಯಾವೀಯಲ್ಲಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಮನೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವುದು.]] {{Main|Effects of Hurricane Katrina in Florida}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೊದಲ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;1ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 80&nbsp;mph (130&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿತು. ಮಳೆಯು ತುಂಬಾ ಜೋರಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 14&nbsp;ಇಂಚನ್ನು (350&nbsp;ಮಿಮೀ) ದಾಟಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು [[ಮಾನ್ರೋಯ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 3&nbsp;– {{convert|5|ft|m}}ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="katreport"/> 1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು $1&nbsp;– $2&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಉರುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ 14 ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕೀಸ್]]‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸರಿದುದರಿಂದಾಗಿ ಕತ್ರಿನಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಗಾಳಿಯು [[ಡ್ರೈ ಟಾರ್ಟಗಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. [[ಕೀ ವೆಸ್ಟ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 10&nbsp;ಇಂಚು (250&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ [[F1]] [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯೊಂದು ರಚನೆಯಾಗಿ [[ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌]]ಅನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಮಾನಖಾನೆಯೊಂದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು $5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="Marathon Tornado">ದೇವೆನಾಸ್, ಆಂಡಿ "[https://web.archive.org/web/20060624012057/http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/Marathon_Report.pdf ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೊ ಸರ್ವೆ ರಿಪೋರ್ಟ್]." ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]] ಫೋರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ [[ಕೀ ವೆಸ್ಟ್‌, ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]'', 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರಭಾವಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8&nbsp;ಇಂಚು (200&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಂದಿತು. [[ಪಿನಾರ್ ಡೆಲ್ ರಿಯೊ ಪ್ರೋವಿನ್ಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8,000 ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕ್ಯೂಬಾದ ದೂರದರ್ಶನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಗಿಡೆರೊ ಡಿ ಬ್ಯಾಟಬನೊ ಕರಾವಳಿ ನಗರವು 90%ನಷ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು.<ref name="Cuba damage">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.caribbeannetnews.com/2005/08/29/batters.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯೂಬಾ]."</ref> === ಲೂಸಿಯಾನ === [[ಚಿತ್ರ:PostVeniceLG.jpg|left|thumb|ಲೂಸಿಯಾನದ ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಬುರಾಸ್-ಟ್ರಿಯಂಫ್‌]]‌ನ ಹತ್ತಿರ 125&nbsp;mph (205&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ತೀವ್ರತೆ&nbsp;4ರ ಪ್ರಬಲತೆಯಿಂದ ಆಗಷ್ಟೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಗಾಳಿಯ ತ್ರಿಜ್ಯವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ತೀವ್ರತೆ&nbsp;4ರ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಉಳಿದ ಗಾಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದ ಪೂರ್ವ ಪಥದ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಉಲ್ಬಣವೊಂದು ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಈ ಉರುಬಿನ ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ [[ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಶ್]]‌ನ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಮಾಪಕವೊಂದು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತವು 14&nbsp;ಅಡಿ (4.3&nbsp;ಮೀ)ಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ 12-ಅಡಿ (3&nbsp;ಮೀ) ಚಂಡಮಾರುತ ಉಲ್ಬಣವು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಇಸ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಕೊನೆಯ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನದಿ ಮುಖದ ಹತ್ತಿರ, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಶ್]] ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:45M CST ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8ರಿಂದ 10&nbsp;ಇಂಚು (200&nbsp;– 250&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. [[ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲಾದ ಮಳೆಯೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 15&nbsp;ಇಂಚು (380&nbsp;ಮಿಮೀ). ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರ]]ದ ಮಟ್ಟವು ಏರಿ, ಅದರ ಈಶಾನ್ಯ ತೀರದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌‌ನಿಂದ [[ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್ಲೆ]]ವರೆಗಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ [[I-10 ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್ ಸೇತುವೆ]]ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸೇತುವೆಗಳು ನಾಶಗೊಂಡವು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಲೂಸಿಯಾನ ಬಹುತೇಕ 900,000&nbsp;ಜನರು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="Power failures">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.oe.netl.doe.gov/docs/katrina/katrina_083005_1600.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಸಿಚ್ವೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್#11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108202531/http://www.oe.netl.doe.gov/docs/katrina/katrina_083005_1600.pdf |date=2006-11-08 }}." ''ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಡೆಲಿವರಿ ಆಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ ರಿಲೈಯಬಿಲಿಟಿ (OE) [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು [[ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ]], ಟ್ಯಾಂಗಿಪಹೋವ, [[ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌]] ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಎರಡು-ರೀತಿಯ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು: ಮೊದಲನೆಯದು, ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರದ ಮಟ್ಟವು ಏರಿ, ಚಂಡಮಾರುತವು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದು, ಕತ್ರಿನಾದ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಗಿದಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಾಳಿಯು ನೀರನ್ನು ರಿಗೊಲೆಟ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ನ ಇಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ದೂಕಿತು. ಪೂರ್ವದ ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದ ಮಟ್ಟವು ಅಲೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದೆ 13ರಿಂದ 16 ಅಡಿಯಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.fema.gov/pdf/hazard/flood/recoverydata/katrina/katrina_la_overview-n.pdf FEMA: ಲೂಸಿಯಾನ ಕತ್ರಿನಾ ಸರ್ಜ್ ಇನಂಡೇಶನ್ ಮ್ಯಾಪ್, ಜನವರಿ 2006</ref> ತುಂಬ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ [[ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (MR-GO) ಎಂಬ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ 40 ಅರ್ಪೆಂಟ್ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರವಾಹ-ತಡೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಲೀವೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಛಿದ್ರವಾದುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಿದುದರಿಂದ, ಕಾಣೆಯಾದವರ ಹುಟುಕಾಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಫೈರ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದವರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>ಕ್ಯಾನಿಜರೊ, ಸ್ಟೀವ್. "[https://web.archive.org/web/20060827225149/http://www.sbpg.net/cannizaro121705a.html 47ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣೆಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪಟ್ಟಿ]" ''ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ (ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ).'' ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 17, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಅರ್ಬನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ 81%ನಷ್ಟು (20,229) ಮನೆಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ 70%ನಷ್ಟು (48,792) ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌‌ನಲ್ಲಿ 80%ನಷ್ಟು (7,212) ನಿವಾಸಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು.<ref>http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/GulfCoast_HousingDamageEstimates_021206.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061226221647/http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/GulfCoast_HousingDamageEstimates_021206.pdf |date=2006-12-26 }} ಕರೆಂಟ್ ಹೌಸಿಂದ್ ಯುನಿಟ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್, U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಅರ್ಬನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2006, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23ರ 2009ರಂದು</ref> ==== ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ==== {{Main|Effects of Hurricane Katrina in New Orleans|2005 levee failures in Greater New Orleans}} [[ಚಿತ್ರ:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|thumb|240px|ಪ್ರವಾಹ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ I-10/I-610/ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಬ್ಲಾವ್ಡ್, ಲೂಸಿಯಾನದ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌‌ನ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಟೈರೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ, ಇದು ನಗರವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಫಲತೆಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ವಾಯುವೇಗವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ತಡೆಮಾಡಿದರೂ, ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಕೆಲವು ಮಾಪನಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ NHCಯು, ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ತೀವ್ರತೆ&nbsp;1 ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;2ರ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು ಮೆಟ್ರೊ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ [[ಫೆಡರಲ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ 53 ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಮುರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 40 ಅರ್ಪೆಂಟ್ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೆಟ್ರೊ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದಾಗ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಛಿದ್ರವಾಗುವಿಕೆಯು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದವು. [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌]] (MR-GO) ಅದರ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 20 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿ, ಪೂರ್ವ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, [[ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]]‌ನ ಪೂರ್ವ ತೀರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಛೇದನಗಳೆಂದರೆ - [[17ತ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾಲುವೆ]] ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ, [[ಲಂಡನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಲುವೆ]] ಹಾಗೂ ಸರಿಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು ನಗರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ನೌಕಾಸಂಚಾರ ಯೋಗ್ಯ [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಲುವೆ]].<ref>ಮರ್ಫಿ, ವೆರಿಟಿ. "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4307972.stm ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಥಿನ್ ಗ್ರೆ ಲೈನ್]." ''BBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಲೂಸಿಯಾನದ ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ I-10 ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್ ಸೇತುವೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದರಿಂದ, ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಿದ್ದ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌]] ಮತ್ತು ಹ್ಯುಯೆ P. ಲಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ. [[ಲೇಕ್ ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಕಾಸ್‌ವೇ]] ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಮಾತ್ರ ತುರ್ತು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>ಗಾರ್ಡನ್, ಮೇಘನ್. "[http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?/mtlogs/nola_Times-Picayune/archives/2005_08_31.html#075566 ಕೈಸ್‌ವೇ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ ಬಟ್ ಹಾರ್ಡ್ಲಿ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060907084327/http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?%2Fmtlogs%2Fnola_Times-Picayune%2Farchives%2F2005_08_31.html#075566 |date=2006-09-07 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್ ಪಿಕ್ಯೂಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ 7:40 a.m. CDT ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಹ್ಯಾಟ್ ರಿಜೆನ್ಸಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]]‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿಟಕಿಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರಿಹೋದವು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೂ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref>''[[ದ ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ್ ವಿದ್ ಜಿಮ್ ಲೆಹ್ರೆರ್]].'' "[http://www.pbs.org/newshour/bb/weather/july-dec05/katrina_8-29.html ಹರಿಕೇನ್ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್ ಗಲ್ಫ್ ಕೋಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810104833/http://www.pbs.org/newshour/bb/weather/july-dec05/katrina_8-29.html |date=2012-08-10 }}." ''[[PBS]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಹ್ಯಾಟ್]] ನಗರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಅನೇಕ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಕಿಟಕಿಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾರಿಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಗಾಜಿನ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಡೆದು ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿದರಿಂದ ನಿರೋಧನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>ಮಾವ್ಬ್ರೆ, ರೆಬೆಕಾ. "[http://www.nola.com/hurricane/t-p/katrina.ssf?/hurricane/katrina/stories/083005_a15_hotels.html ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ಸ್ ಟು ಹೋಟೆಲ್ಸ್ ಕಮ್ ವಿದ್ ಓನ್ ಸೆಟ್ ಆಫ್ ಹಜಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050909012829/http://www.nola.com/hurricane/t-p/katrina.ssf?%2Fhurricane%2Fkatrina%2Fstories%2F083005_a15_hotels.html |date=2005-09-09 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:New Orleans Survivor Flyover.jpg|thumb|left|U.S. ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನೊಬ್ಬ ಕತ್ರಿನಾದ ನಂತರ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದವರಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಡದ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ನ ಮಾಳಿಗೆಯ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಈಡಾದವು ಮತ್ತು ಈ ಸೌಧದ ಜಲನಿರೋಧಕ ಗೋಡೆಯು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. [[ಲೂಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಇದು ಜನೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಯತ ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name="New Orleans Airport">{{cite web|author=Staff Writer|url=http://www.flymsy.com/Katrinastory.htm|title=[[Louis Armstrong New Orleans International Airport]]|date=2006-05-28|accessdate=2006-06-05|archive-date=2006-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20060312180732/http://www.flymsy.com/Katrinastory.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆಯ‌ೂ ಸಹ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸುಮಾರು 700 ಶವಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ವಾರ್ನರ್, ಕೋನ್‌ಮ್ಯಾನ್; ಟ್ರ್ಯಾವಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್. "[https://web.archive.org/web/20051027003351/http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?%2Fbase%2Fnews-4%2F113005097377980.xml ವ್ಯಾರ್ ದೆ ಡೈಡ್]." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 23, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದವರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು, ಶವಗಳು ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ-ಇಳಿಯದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತೇಲಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶವಗಳ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಪರೀತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದುದರಿಂದ, ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸತ್ತವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref>ಒನೈಲ್, ಆನ್. "[http://www.cnn.com/2005/US/09/09/katrina.morgue/index.html ಐಡೆಂಟಿಫೈಯಿಂಗ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಎ ಗ್ರುಯೆಲಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲು ಸಾವು ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮ‌ೂವರು [[ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ]] ರೋಗಿಗಳನ್ನು [[ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅಂತಹ ಅಪಾಯಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣ]]ದಿಂದ, ಒಬ್ಬ [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಔಷಧ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಆರು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಶವಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="thevenot">ಥೆವೆನಾಟ್, ಬ್ರೈನ್; ರಸ್ಸೆಲ್, ಗಾರ್ಡನ್. "[http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2002520986_katmyth26.html ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿ ಅಟ್ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ ಒವರ್‌ಸ್ಟೇಟೆಡ್]." ''ಸೀಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ === {{Main|Effects of Hurricane Katrina in Mississippi}} [[ಚಿತ್ರ:Structural Bridge Damage.jpg|thumb|ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ನ U.S. ರೂಟ್ 90ಯ ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸೇತುವೆಯು ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿರುವುದು.]] ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 238&nbsp;ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, 67&nbsp;ಕಾಣೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಶತಕೋಟಿ ಡಾರಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು: ಸೇತುವೆಗಳು, ನೌಕಾಗ್ರಹಗಳು, ದೋಣಿಗಳು, ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳು ನಾಡಿನೊಳಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು.<ref name="HBrecov">{{cite web | title = Information Relating to the Federal Appropriations for Katrina Recovery | date = January 6, 2006 | accessdate = 2006-09-27 | author = Haley Babour | publisher = Office of the Governor, Mississippi | url = http://www.governorbarbour.com/Recovery/news/2006/jan/information.html | archive-date = 2012-02-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120229091945/http://www.governorbarbour.com/Recovery/news/2006/jan/information.html | url-status = dead }}</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿತು. ನಂತರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಎಲ್ಲಾ 82 ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ನೆರವಿಗಾಗಿ ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 47 ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="HBrecov"/> ಆರಂಭಿಕ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಅಂತಿಮ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ವೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಗರಗಳ ಕಡೆಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 120&nbsp;mph (195&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾದ ಪ್ರಬಲವಾದ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕರಾವಳಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಬಲ 27-ಅಡಿ (8.2&nbsp;ಮೀ) ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು ಉಂಟಾಗಿ ಅದು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 6&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10&nbsp;ಕಿಮೀ) ಹಾಗೂ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಾದ್ಯಂತ 12&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (20&nbsp;ಕಿಮೀ) ಒಳನಾಡಿಕ್ಕೆ ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಕೆಲವು ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 10]]ಅನ್ನು ದಾಟಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮರಗಳ ಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತವೆಂದರೆ [[ಪರ್ಲ್ ರಿವರ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಪಾಪ್ಲರ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದ 135&nbsp;mph (217&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗವಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಚಿತ್ರ:Hurricane katrina damage gulfport mississippi.jpg|thumb|left|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌]] ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ನೈಋತ್ಯ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8 – 10 ಇಂಚಿನಷ್ಟು (200 – 250 ಮಿಮೀ) ಮಳೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 4&nbsp;ಇಂಚು (100&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಕತ್ರಿನಾವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಹನ್ನೊಂದು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಗಾಳಿ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಡಲ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಸಮ ಹೊಂದಿದವು. ಕರಾವಳಿತೀರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮೈಲಿನ 90%ನಷ್ಟು ರಚನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡವು<ref name="CBS Miss">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/01/katrina/main810916.shtml ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಏರಿಯಾಸ್ ವೈಪ್ಡ್ ಔಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827100659/http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/01/katrina/main810916.shtml |date=2006-08-27 }}." ''[[CBS ನ್ಯೂಸ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10&nbsp;ಕಿಮೀ) ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು ಎಂದು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ಲೆಕ್ಕಚಾರ ಮಾಡಿವೆ.<ref name="katreport"/> ಸುಮಾರು ಮ‌ೂವತ್ತು ನಿವಾಸಿಗರಿದ್ದ ಬಹುಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಜಮೀನು-ಆಧಾರಿತ ಜೂಜಿನ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತಿಸಲು ನೌಕಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ 13 ವಿನೋದಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು, ಅಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನೂರು ಗಜಗಳಷ್ಟು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು.<ref name="CBS Miss"/> ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ [[U.S. ಹೈವೇ 90]]ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು: ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್&nbsp;— ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್<ref name="KatrinaTCR"/> ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಬಿಲೋಕ್ಸಿ - [[ಓಶನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌]] ಸೇತುವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲ ನದಿ]] ಅಳಿವೆಯ I-10 ಸೇತುವೆಯ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ U.S. ಹೈವೇ 90ರ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಡಿದುಹೋದುದರಿಂದ, ಕರಾವಳಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಸಂಚಾರವು ಮೊದಲು ಸ್ಟೇಟ್ ರೋಡ್ 11ಕ್ಕೆ (I-10ಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ) ಮತ್ತು ನಂತರ I-10 ಹಾದಿಯ ಉಳಿದ ಎರಡು ಪಥಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Pascagoula destroyed condos from Katrina.jpg|thumb|ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾದ ಹಾನಿ]] ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮ‌ೂರು ಕರಾವಳಿ ಕೌಂಟಿಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾದವು. ಕತ್ರಿನಾದ ಉಲ್ಬಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದುದು; [[ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌]], [[ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು. ಈ ಮ‌ೂರೂ ಕೌಂಟಿಗಳ ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು.<ref>{{cite web|author=[[Federal Emergency Management Agency]] | title = Mississippi Hurricane Katrina Surge Inundation and Advisory Base Flood Elevation Map Panel Overview | month= November | year= 2005 | accessdate = 2006-07-16 | format = PDF | publisher = FEMA|url = http://www.fema.gov/pdf/hazard/flood/recoverydata/katrina/ms_overview.pdf}}</ref> ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿ, [[ಕ್ಲರ್ಮಂಟ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಮತ್ತು ವೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಜಾರ್ಡನ್ ನದಿಯ ಮಟ್ಟ ಏರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಡೈಮಂಡ್‌ಹೆಡ್ ಮತ್ತು [[ಕಿಲ್ನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಒಂದಿಗೆ, ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಪೂರ್ವದ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತು; ಪ್ರವಾಹವು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಐಬರ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ [[ಬಿಲೋಕ್ಸಿ]]ಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳ-ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ವಿಶಾಲವಾದ ನದಿ [[ಅಳಿವೆ]]ಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಉಲ್ಬಣವು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮುಳುಗಿಸಿದವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲದ ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನ-ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದ ಭೂಕುಸಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶದ {{convert|75|mi|km|0}}ನಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಪಾರ್ಟಿಯಾಕ್ಸ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಂತಹ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]] ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಓಶನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌, [[ಮಾಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌]], ಗಾಯ್ಟೀರ್ ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಕಾಟಾವ್ಪ]] ಸಹ ಉಲ್ಬಣದ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿವೆ. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]], [[ಹಿಂಡ್ಸ್]], [[ವಾರೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀಕ್]] ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಾವು ಉಂಟಾದುದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 900,000&nbsp;ಜನರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Power failures"/> === ಆಗ್ನೇಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ === [[ಚಿತ್ರ:KatrinaMobileCourthouseSteps.jpg|thumb|left|ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಬಂದಿರುವುದು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಆಲಬಾಮ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು [[ಮೊಬೈಲ್ ಬೇ]]ಯಲ್ಲಿ 12ರಿಂದ 16&nbsp;ಅಡಿ (3–5&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಆಲಬಾಮದ ಮೊಬೈಲ್]]ನಲ್ಲಿ 67&nbsp;mph (107&nbsp;km/h) ವೇಗದ ಪ್ರಬಲ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಸರಿಸುಮಾರು 12&nbsp;ಅಡಿ (3.7&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಮೊಬೈಲ್ ಬೇಯಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಆಲಬಾಮವು ನಾಲ್ಕು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಮೊಬೈಲ್ ಬೇಯಾದ್ಯಂತದ ಹಡಗುಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರಗಳು, ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ [[ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳು ತೀರಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು: ಸರಕು ಹಡಗು M/V ''ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್‌'' ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ದೋಣಿಗಳನ್ನು [[ಬೇಯು ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಡಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮೊಬೈಲ್ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರ]]ವೊಂದರ ಲಂಗರು ಕಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿ, 1.5&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (2&nbsp;ಕಿಮೀ) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಹೊರಗಿರುವ ಕೊಕ್ರೇನ್ ಸೇತುವೆಗೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಸೇತುವೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪುನಃತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. [[ಡಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವು ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಅನೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೊಸ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸಿತು. ಕಡಲತೀರದಾಚೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರವೊಂದನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ದ್ವೀಪದ ದಡಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಂತೆ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಡಲದಂಡೆಯ ಕೊರೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಆಲಬಾಮದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ 600,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಸೆಲ್ಮದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗರು ವಿದ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref name="Power failures"/> [[ಚಿತ್ರ:Katrina Bayou La Batre 2005 boats ashore.jpg|thumb|ಬೇಯು ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ರೆ: ಸರಕು ಹಡಗು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು ದಡಹತ್ತಿಸಿರುವುದು]] ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉರುಬು ಸುಮಾರು ಐದು&nbsp;ಅಡಿ (1.5&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ-ಕೇಂದ್ರ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಈ ಉಲ್ಬಣದ ಎತ್ತರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ 1&nbsp;– 2&nbsp;ಅಡಿ (0.3&nbsp;– 0.6&nbsp;ಮೀ)ಯಷ್ಟಿತ್ತು. [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪೆನ್ಸಕೋಲ]]ದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ 56&nbsp;mph (90&nbsp;km/h) ವೇಗದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಮರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರವಾಹವೂ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. [[ವಾಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ 77,000 ಗ್ರಾಹಕರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌, "ಕತ್ರಿನಾ ಅಟ್ ಎ ಗ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್" (ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005), ಪುಟ 4A, ''ಮೊಬೈಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್'', ವೆಬ್: [http://www.al.com/mobileregister/pdf/register083105a.pdf ಮೊಬೈಲ್‌ರಿಜಿಸ್ಟರ್-083105-PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001220638/http://www.al.com/mobileregister/pdf/register083105a.pdf |date=2008-10-01 }}.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗಗಳು ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರಿಂದ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 3&nbsp;ಇಂಚಿಗಿಂತಲೂ (75&nbsp;ಮಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಕನಿಷ್ಠ 18 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು. ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಬೀಸಿದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದುದೆಂದರೆ F2 ಸುಂಟರಗಾಳಿ. ಇದು [[ಹರ್ಡ್‌ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾರೋಲ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 3 ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಹಲವಾರು ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸುಮಾರು 140,000 ಕೋಳಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ಇತರ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. F2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.<ref>ವೆಸ್ಟ್‌ಬ್ರೂಕ್, ರಾಬಿ; WFO ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸಿಟಿ ಸ್ಟಾಫ್. "[https://web.archive.org/web/20080605060853/http://www.srh.noaa.gov/ffc/html/katrina05.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಸ್ಪಾವ್ನ್ಸ್ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೋಸ್ ಇನ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ - ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005]." ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓಶನಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಟ್ಮಾಸ್ಫೆರಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]].'' ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಇತರ U.S. ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Katrina_2005_rainfall.gif|thumb|right|ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಮಳೆಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ.ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಬಲದ ಗಾಳಿಯು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌]]‌ನಷ್ಟು ದೂರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಬಿರುಗಾಳಿಯು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಶೇಷಗಳು [[ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ತಂದವು ಹಾಗೂ 20 ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 2&nbsp;ಇಂಚಿಗಿಂತಲೂ (50&nbsp;ಮಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref name="HPCrainfall">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.hpc.ncep.noaa.gov/discussions/tcpat2.html ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಸಮ್ಮರಿ ಮೆಸೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614172742/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/discussions/tcpat2.html |date=2006-06-14 }}." ''ದ ಹೈಡ್ರೊಮೀಟಿಯೊರಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಲವಾರು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇವು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ 62 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾದವು.<ref name="katreport"/> ಪೂರ್ವ [[ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌]] ಕತ್ರಿನಾದ ಹಾದುಹೋಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="rain">{{Cite web|author=[[David M. Roth]]|year=2005|title=Hurricane Katrina Rainfall Summary|publisher=[[Hydrometeorological Prediction Center]]|accessdate=2006-11-04|url=http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical/rain/katrina2005.html|archive-date=2015-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150424181227/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical/rain/katrina2005.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗಿದೆ.<ref name="ncdcark">{{Cite web|author=NCDC|year=2005|title=Event Report for Arkansas|accessdate=2006-11-04|url=http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~571417|archive-date=2011-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520005224/http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~571417|url-status=dead}}</ref> [[ಕೆಂಟುಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಚಂಡಮಾರುತವೊಂದು ನಂತರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಕೆಂಟುಕಿ ಗವರ್ನರ್‌]] [[ಎರ್ನೀ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್‌]] ಮ‌ೂರು ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾರಿದನು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20060523081840/http://www.wkyt.com/Global/story.asp?S=3782559 ಗೌರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್ ಡಿಕ್ಲ್ಯಾರ್ಸ್ ಥ್ರೀ ಕೆಂಟುಕಿ ಕೌಂಟೀಸ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಏರಿಯಾಸ್]." ''[[WKYT]].'' ಎಪ್ರಿಲ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ..</ref><ref>ಬ್ಲ್ಯಾಂಟನ್, ಕ್ಯಾರ್ಲ; ಗೋಯಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್; ವಿಟೇಕರ್, ಜೋಡಿ. "[https://web.archive.org/web/20070903093942/http://kentucky.gov/Newsroom/governor/050830stateofemerg.htm ಗವರ್ನರ್‌ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್ ಕೆಂಟುಕಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ]." ''ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ಕೆಂಟುಕಿ'' (ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ). ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಹೊಂದಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.wave3.com/Global/story.asp?S=3782760 ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸ್ವಾಂಪ್ಡ್ ಬೈ ಫ್ಲಡ್‌ವಾಟರ್ಸ್; 10-ಯಿಯರ್ ಓಲ್ಡ್ ಡ್ರೌವ್ನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709155439/http://www.wave3.com/Global/story.asp?S=3782760 |date=2007-07-09 }}." ''[[WAVE (TV)]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರವಾಹವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಓಹಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಓಹಿಯೊದಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯು ಇಬ್ಬರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾವು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ]]ಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮೆಂಫಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 100,000 ಗ್ರಾಹಕರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.<ref>"[http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~600800 ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಈವೆಂಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಡೀಟೈಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203045335/http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~600800 |date=2008-02-03 }}." ''ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್ ಆಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್; ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓಶನಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಟ್ಮೋಸ್ಫೆರಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್.'' ಮೇ 30ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಚಂಡಮಾರುತವೊಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದೆಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು. ಈ ಎರಡನೇ ಚಂಡಮಾರುತವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ, 100&nbsp;ಮಿಮೀ (4&nbsp;ಇಂಚು)ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಮಳೆಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಉರುಳಿ ಹಾನಿಯಾದ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>ಪೆರ್ರಿಯಾಲ್ಟ್, ಬಾಬ್. "[https://web.archive.org/web/20050907131339/http://www.cfra.com/headlines/index.asp?cat=1&amp;nid=31504 ಬ್ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮೆ ಹ್ಯಾವ್ ಸೆಟ್ ರೈನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್]." ''[[CFRA (AM)]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರವಾಹವೂ ಸಹ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಕೋಟ್-ನಾರ್ಡ್‌]] ಪ್ರದೇಶದ, ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20070527140750/http://www.recorder.ca/cp/National/050901/n0901137A.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌‌ನ ಉತ್ತರ ತೀರದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು]." ''[[ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್‌]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಪರಿಣಾಮಗಳು == {{See also|Social effects of Hurricane Katrina|Political effects of Hurricane Katrina|Hurricane Katrina disaster relief|IDPs in the United States}} === ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು === {{Costliest U.S. Atlantic hurricanes}} {{Main|Economic effects of Hurricane Katrina}} ಚಂಡಮಾರುತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿವೆ. ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದುರಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ $105 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>ಸೇಂಟ್ ಓಂಗ್, ಜೆಫ್; ಎಪ್‌ಸ್ಟೈನ್, ವಿಕ್ಟರ್. "[http://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2006/04/01/ex_chief_says_fema_readiness_even_worse/ ಎಕ್ಸ್‌-ಚೀಫ್ ಸೇಸ್ FEMA ರೆಡಿನೆಸ್ ಈವನ್ ವರ್ಸ್]." ''Boston.com.'' ಎಪ್ರಿಲ್ 1, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು [[ತೈಲ]] ಪೂರೈಕೆಯ ಪ್ರಬಲವಾದ ತಡೆ, ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಂತಹ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ರಿನಾವು 30&nbsp;[[ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪ]]ಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ]]ಗಳು ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು;<ref name="katreport"/> ಕತ್ರಿನಾ ನಂತರದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಒಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 24%ನಷ್ಟಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 18%ನಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>ಫ್ಯಾಗಟ್, ಕ್ಯಾರಿಲ್; ವಿನ್ಬಶ್, ಡೇಬ್ರ. "[http://www.mms.gov/ooc/press/2006/press0222.htm ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ/ಹರಿಕೇನ್ ರೀಟಾ ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಶಟ್-ಇನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆಸ್ ಆಫ್ ವೆಡ್ನೆಸ್ಡೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060510213820/http://www.mms.gov/ooc/press/2006/press0222.htm |date=2006-05-10 }}." ''[http://www.mms.gov/ U.S. ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051126001158/http://www.mms.gov/ |date=2005-11-26 }}.'' ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ 1.3&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು (5,300&nbsp;km²) ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref name="CRS environment">{{cite web | last = Sheikh | first = Pervaze A. | date = October 18, 2005 | url = http://assets.opencrs.com/rpts/RL33117_20051018.pdf | title = The Impact of Hurricane Katrina on Biological Resources | format = PDF | publisher = [[Congressional Research Service]] | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2008-06-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080624185025/http://assets.opencrs.com/rpts/RL33117_20051018.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವು ಸುಮಾರು $5&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಏರಿದೆ.<ref name="CRS environment"/> ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗರು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆಗಳು ಪಾವತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಇದು ಇಳಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಪ್ರದೇಶವು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಗುತ್ತಿಗೆ-ಇಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 600,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಾದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವು $150&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಬರ್ಟನ್, ಮಾರ್ಕ್ L.; ಹಿಕ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ J. "[http://www.marshall.edu/cber/research/katrina/Katrina-Estimates.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಪ್ರಿಲಿಮಿನರಿ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107203147/http://www.marshall.edu/cber/research/katrina/Katrina-Estimates.pdf |date=2018-01-07 }}." ''[[ಮಾರ್ಷಲ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]: ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರು ಕೇಂದ್ರ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಚದುರುವಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>ಆಂಟೋನಿ E. ಲ್ಯಾಡ್, ಜಾನ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಜ್ಯಾಲೆಕ್ ಮತ್ತು ಡ್ವಾನೆ A. ಗಿಲ್. [https://web.archive.org/web/20080624185024/http://www.ssrc.msstate.edu/katrina/publications/katrinastudentsummary.pdf ದ ಅದರ್ ಡಿಸ್ಪೋರ: ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್ ಸರೌಂಡಿಂಗ್ ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ.] 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೌಸ್ಟನ್‌]] ಪ್ರದೇಶವು 35,000&nbsp;ಜನರನ್ನು, [[ಆಲಬಾಮದ ಮೊಬೈಲ್]] ಸುಮಾರು 24,000 ಮಂದಿಯನ್ನು, ಲೂಸಿಯಾನದ ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್ ಸುಮಾರು 15,000 ಮಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಹ್ಯಾಮಂಡ್]] ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅದರ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಸುಮಾರು 10,000 ಜನರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಚಿಕಾಗೊ]] ಸುಮಾರು 6,000&nbsp;ಜನರನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣವಲ್ಲದ ನಗರದಿಂದ, ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://chicagodefender.com/page/local.cfm?ArticleID=6776 | title = Katrina evacuees at home in Chicago | author = Mema Ayi | publisher = [[Chicago Defender]] | date = August 30, 2006 | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2007-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071212040739/http://chicagodefender.com/page/local.cfm?ArticleID=6776 | url-status = bot: unknown }}</ref> 2006ರ ಜನವರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿದ್ದವರಿಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸುಮಾರು 200,000 ಮಂದಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="popestimate">{{cite web | author = Greg Stone, Tim Grant, and Nathaniel Weaver | year = 2006 | title = Rapid Population Estimate Project: January 28&nbsp;– 29, 2006 Survey Report | publisher = Emergency Operations Center, City of New Orleans | format = PDF | accessdate = 2010-04-14 | url = http://katrina.lsu.edu/downloads/research/NOLAPopEstimate.pdf | archive-date = 2006-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060902230020/http://katrina.lsu.edu/downloads/research/NOLAPopEstimate.pdf | url-status = dead }}</ref> 2006ರ ಜುಲೈ 1ರಲ್ಲಿ [[U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ]]ದಿಂದ ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜುಗಳು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯವು 219,563ನಷ್ಟು ಅಥವಾ 4.87%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref name="popdecline">ಕ್ರಿಸ್ಟೀ, ಲೆಸ್. "[http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm?postversion=2006122209 ಗ್ರೋತ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಅರಿಜೋನ ಓವರ್‌ಟೇಕ್ಸ್ ನೇವಡಾ: ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಆಡ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೀಪಲ್ ಓವರಾಲ್; ಲೂಸಿಯಾನ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ಸ್ ನಿಯರ್ಲಿ 5%] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070106133918/http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm?postversion=2006122209 |date=2007-01-06 }}." ''CNN.'' ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2006. ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರ 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನಿವಾಸಿಗರು ಅವರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರಿಂದ, ಕೆಲವು [[ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಮೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cbsnews.com/stories/2006/05/28/eveningnews/main1663142.shtml ಮೇರ್ ಬ್ಯಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಇನ್ ಫ್ರಮ್ ಕತ್ರಿನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061015003101/http://www.cbsnews.com/stories/2006/05/28/eveningnews/main1663142.shtml |date=2006-10-15 }}." ''CBS ನ್ಯೂಸ್.'' ಮೇ 28, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು === {{See also|Murphy Oil Spill (Chalmette, Louisiana)}} [[ಚಿತ್ರ:Chandeleur L5 Oct2004Sep2005.jpg|thumb|ಚಾಂಡೆಲಿಯರ್ ದ್ವೀಪ, ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು (ಎಡ) ಮತ್ತು ನಂತರ (ಬಲ), ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಕತ್ರಿನಾವು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆಯ‌ೂ ಅಗಾಧವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಡಲ ಕೊರೆತ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿತು. ಡಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 90&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (150&nbsp;[[ಕಿಮೀ]]) ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ [[ದ್ವೀಪದ ತಡೆ]]ಯಾಗಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಮರಳನ್ನು [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಸೌಂಡ್]]‌ನಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಭೂಪ್ರದೇಶದೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿತು.<ref>{{cite web | author = [[United States Geological Survey]] | date = September 14, 2005 | url = http://coastal.er.usgs.gov/hurricanes/katrina/lidar/dauphin-island.html | title = Daupin Island&nbsp;— Pre- and Post-Storm 3D Topography | work = Hurricane Katrina Impact Studies | publisher = [[USGS]] | accessdate = 2006-06-05}}</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳು [[ಚಾಂಡೆಲಿಯರ್ ದ್ವೀಪ]]ವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದವು. ಆ ದ್ವೀಪವು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಐವನ್ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | author = United States Geological Survey | date = September 14, 2005 | url = http://coastal.er.usgs.gov/hurricanes/katrina/photo-comparisons/chandeleur.html | title = Before and After Photo Comparisons: Chandeleur Islands | work = Hurricane Katrina Impact Studies|publisher = USGS | accessdate = 2006-06-05}}</ref> US ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ {{convert|217|sqmi|km2}} ಭೂಪ್ರದೇಶವು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.nwrc.usgs.gov/releases/pr06_002.htm "USGS ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೇಂಜ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೂಸಿಯಾನ ಕೋಸ್ಟ್", USGS ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513083524/http://www.nwrc.usgs.gov/releases/pr06_002.htm |date=2008-05-13 }}, ಮೇ 7ರ 2008ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ನಾಶ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಕಂದು ಬಣ್ಣದ [[ಪೆಲಿಕನ್]]‌ಗಳು, [[ಕಡಲಾಮೆ]]ಗಳು, [[ಮೀನುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೆಂಚತಲೆ ಬಾತುಕೋಳಿ]]ಗಳಂತಹ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜಾತಿಗಳು ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಸಾಕಣೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="CRS environment"/> ಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು.<ref name="CRS environment"/> ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾದ ಹಾನಿಯು 16 [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ರಿಫ್ಯೂಜ್‌]]‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರೆಟನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FWS impact">{{cite web | author = [[United States Fish and Wildlife Service]] | date = September 9, 2005 | url = http://www.fws.gov/southeast/news/2005/r05-088.html | title = U.S. Fish and Wildlife Service Conducting Initial Damage Assessments to Wildlife and National Wildlife Refuges | publisher = [[U.S. Fish and Wildlife Service|USFWS]] | accessdate = 2006-06-05 | archive-date = 2005-10-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051029213935/http://www.fws.gov/southeast/news/2005/r05-088.html | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತವು, [[ಕಡಲಾಮೆಗಳು]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಹಿಲ್ ಕ್ರೇನ್]]‌ಗಳು, [[ಕೆಂಪು ತುರಾಯಿಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಇಲಿಗಳು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="FWS impact"/> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಕೊಳವೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು 43 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="katreport"/> ಈ ಉಳಿದ ನೀರು [[ಹೊಲಸು]], [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]], [[ಭಾರ ಲೋಹಗಳು]], [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]], ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 6.5 ದಶಲಕ್ಷ U.S. ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು (24.6 ದಶಲಕ್ಷ L) [[ಎಣ್ಣೆ]] ಮೊದಲಾವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು.<ref name="CRS environment"/> ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, [[ಕುಸಿತ]] ಮತ್ತು [[ಕೊರೆತ]]ವು ಲೂಸಿಯಾನದ ಜೌಗು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಜೌಗಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಕವಲು]]ಗಳ ಕೊರೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಕತ್ರಿನಾವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite book|page=22|author=Mike Tidwell|title=The Ravaging Tide: Strange Weather, Future Katrinas, and the Coming Death of America's Coastal Cities|publisher=Free Press|year=2006|ISBN=0-7432-9470|accessdate=2010-04-14|url=https://books.google.com/books?id=NqfVpDFUDk4C&printsec=frontcover&dq=The+Ravaging+Tide:+Strange+Weather,+Future+Katrinas,+and+the+Coming+Death+of+America%27s+Coastal+Cities+book&source=bl&ots=zMsr0HpDE7&sig=X1CSLJuGB6DLANQFFOsLPEblO_k&hl=en&ei=N0rGS4frHcK78gbZ2t2WDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBUQ6AEwAg#v=onepage&q=The%20Ravaging%20Tide%3A%20Strange%20Weather%2C%20Future%20Katrinas%2C%20and%20the%20Coming%20Death%20of%20America%27s%20Coastal%20Cities%20book&f=false}}</ref> === ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ === {{further|[[Effects of Hurricane Katrina on New Orleans#Civil disturbances|Effects of Hurricane Katrina on New Orleans]]}} [[ಚಿತ್ರ:USBP-SRT-New Orleans.jpg|left|thumb|ಬೋರ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ತಂಡವು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಹೋಟೆಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು.]] ಚಂಡಮಾರುತವು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವು ನಿವಾಸಿಗರು ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು [[ಲೂಟಿ]] ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅವರಿಗೆ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ಸಿಗದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>[[KLRT]] FOX 16, "[http://community.fox16.com/photos/story_in_pictures--_hurricane_katrina/picture807981.aspx ಫೋಟೋಸ್: ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್-- ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ : ಆಗಸ್ಟ್ 31: ಲೂಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927120405/http://community.fox16.com/photos/story_in_pictures--_hurricane_katrina/picture807981.aspx |date=2007-09-27 }}." ''[[FOX16 ನೌಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ]]'' ([[ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್, ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌]]). ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-09-11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಕಾರು ಕಳ್ಳತನ]], [[ಕೊಲೆ]]ಗಳು, [[ಕಳವು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯಾಚಾರ]]ಗಳು ನಡೆದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರದಿಗಳು ಗೊಂದಲದಿಂದ ನಿಖರವಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವು ಮ‌ೂಲಗಳು ನಂತರ ದೃಢಪಡಿಸಿದವು.<ref>{{cite news | last = Rosenblatt | first = Sarah | coauthors = James Rainey | title = Rita's Aftermath; Katrina Takes a Toll on Truth, News Accuracy | work = Main News; Part A; National Desk | page = A16 | publisher = [[Los Angeles Times]] | date = 2005-09-27 | url = http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-na-rumors27sep27,0,5536446.story?track=hpmostemailedlink | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060627122041/http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-na-rumors27sep27,0,5536446.story?track=hpmostemailedlink | archivedate = 2006-06-27 | access-date = 2010-05-31 | url-status = bot: unknown }}</ref> ಸಾವಿರಾರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ (ಕತ್ರಿನಾವು 46,838 ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದಿನದಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಂದು ಒಟ್ಟು 7,841 ಮಂದಿಯನ್ನು) ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವ ಏಜೆಂಟುಗಳನ್ನೂ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. "ಅವರು [[M16]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವು ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಭದ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸೈನಿಕರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಯಿಸುವುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್‌ [[ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ]] ಹೇಳಿದಳು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯ [[ಬಿಲ್ ಜೆಫ್ಪೆರ್ಸನ್‌]] (D-LA) [[ABC ನ್ಯೂಸ್]]‌ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: "ಅಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕತ್ತರಿಸಿ ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಮೊದಲ ವಾರದಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡವು."<ref>ಟ್ಯಾಪರ್, ಜೇಕ್. "[http://www.abcnews.go.com/US/HurricaneKatrina/story?id=1123495&amp;page=1 ಆಮಿಡ್ ಕತ್ರಿನಾ ಚಾವೋಸ್, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಯೂಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಟು ವಿಸಿಟ್ ಹೋಮ್]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಿವಾಸಿಗರ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಗಳು ನಡೆದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಡ್ಯಾಂಜಿಗರ್ ಸೇತುವೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಒಂದು ಸಾವೂ]] ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.msnbc.msn.com/id/9208195/ ಪೋಲೀಸ್ ಕಿಲ್ ಅಟ್ ಲೀಸ್ಟ್ 5 ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611092322/http://www.msnbc.msn.com/id/9208195 |date=2010-06-11 }}." ''[[MSNBC]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಭಾವಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯನ್ನು [[ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು]], ಕೆಲವರನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಹತ್ತಿರ. ನಗರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಪಣಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸೆರೆಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.komonews.com/news/archive/4163081.html ಅಟ್ ದ ಟ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಯೆಸ್ಟ್ ಜೈಲ್ ಈಸ್ ಓಪನ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141119182853/http://www.komonews.com/news/archive/4163081.html |date=2014-11-19 }}." ''[[KOMO-TV]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 300,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿದ್ದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜನರ ಮೇಲೆ 20,000 ಅಪರಾಧ-ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. 45%ನಷ್ಟು ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಅಪರಾಧದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 22%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ತೀವ್ರವಾದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು.<ref name="WBOY WV records">ಸ್ಕಬರ್ಟ್, ಎಲಿಜಬೆತ್. "[http://www.wboy.com/story.cfm?func=viewstory&amp;storyid=5266 ಸಮ್ ಕತ್ರಿನಾ ಎವ್ಯಾಕ್ಯೂಸ್ ಅಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಡ್ಯಾವ್ಸನ್ ಹ್ಯಾವ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928203933/http://www.wboy.com/story.cfm?func=viewstory&storyid=5266 |date=2011-09-28 }}." ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಹೌಸ್ಟನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಕೊಲೆಗಳು, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲಿನ ಅದೇ ಅವಧಿಗೆ 23%ನಷ್ಟು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ನಡೆದ 170 ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ 29 ಕೊಲೆಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಲೂಸಿಯಾನದವರನ್ನು ಬಲಿಯಾದ ಅಥವಾ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>"[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=az6n8C6gsqf0 ಲೂಸಿಯಾನ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ದಾಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕತ್ರಿನಾ ಹೈಟನ್ ಹೌಸ್ಟನ್‌ ಮರ್ಡರ್ ರೇಟ್]." ''[[Bloomberg.com]].'' ಮಾರ್ಚ್ 3, 2006. 2006-07-15ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === [[ಚಿತ್ರ:BUSHKATRINA.jpg|thumb|ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನ್ಯಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್, ಲೇಬರ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಏಲೈನ್ ಚಾವೊ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕ್ ಲೀವಿಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:BUSHJACKET.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಒನ್‌ನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಈ ಕೇಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಇದೇ ರೀತಿ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಗೊಂಡವು.<ref name="usgovwh"/> ಕತ್ರಿನಾದ [[ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ]] ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ತಂತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯ ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶೀತಲಗೊಳಿಸಿದ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಶವಾಗಾರ]] ತಂಡದವರೆಗೆ [[ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು (FEMA) ಅನೇಕ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರ ಜಾಲವೊಂದು ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು (ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೂ) ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ಆರು ತಿಂಗಳಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.<ref name="usgovwh">{{Cite web|author=U.S. Government|title=The FEDERAL RESPONSE TO HURRICANE KATRINA: LESSONS LEARNED|year=2006|publisher=|accessdate=2008-06-06|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/reports/katrina-lessons-learned.pdf|format=PDF|archive-date=2009-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131173542/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/reports/katrina-lessons-learned.pdf|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ 60,000&nbsp;ಜನರಲ್ಲಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ 33,500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref name="GAO-06-903">{{cite book | author = United States Government Accountability Office | authorlink = Government Accountability Office | url = http://www.gao.gov/new.items/d06903.pdf | title = Coast Guard: Observations on the Preparation, Response, and Recovery Missions Related to Hurricane Katrina | accessdate = 2006-08-27 | month= July | year= 2006 | format = PDF}}</ref> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು<ref name="S. 246">{{cite book | author = United States Congress | title = Senate Resolution 246: To express the sense of the Senate regarding the missions and performance of the United States Coast Guard in responding to Hurricane Katrina. | format = PDF | date = September 21, 2005 | accessdate = 2006-08-27 | publisher = Government Printing Office | url = http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=109_cong_bills&docid=f:sr246ats.txt.pdf}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಆರ್ಮ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಯುನಿಟ್ ಸೈಟೇಶನ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web| title = USCG Message Traffic: Award of the Presidential Unit Citation to the Coast Guard| date = May 25, 2006| accessdate = 2008-11-15| url = http://www.uscg.mil/hq/cg3/cg3pcx/publications/alcoast/alcoast-317-06.asp| publisher = United States Coast Guard| archive-date = 2008-09-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20080924111023/http://www.uscg.mil/hq/cg3/cg3pcx/publications/alcoast/alcoast-317-06.asp| url-status = dead}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾರ್ತರ್ನ್ ಕಮಾಂಡ್‌]] [[ಜಾಯಿಂಟ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ (JTF) ಕತ್ರಿನಾ]]ವನ್ನು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ [[ಕ್ಯಾಂಪ್ ಶೆಲ್ಬಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಿಲಿಟರಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ [[US ಆರ್ಮಿ]] [[ಲಿಯುಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌]] [[ರಸೆಲ್ L. ಹಾನರೆ]]ಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20070817085847/http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=1955 ಸ್ಪೆಶಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ವಿದ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಕತ್ರಿನಾ]". ''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌]],'' ನ್ಯೂಸ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸರಿಸುಮಾರು 58,000 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸೈನಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡರು.<ref>ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಕೈರಾ. "[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0509/06/se.01.html ಬುಶ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇಸ್ಡ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್; ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಬ್ರೀಫ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆನ್ ಕತ್ರಿನಾ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ (CNN ಲೈವ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್)]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌]] ಸಹ [[ಸಿವಿಲ್ ಏರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಲ್]]‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ [[ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌, ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.<ref>ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಡೆಸ್ಕ್. "[http://www.californiachronicle.com/articles/viewArticle.asp?articleID=5916 ಪೆಲೋಸಿ: ಡೇವಿಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಲೀವ್ಸ್ ಅನ್‌ಫಿನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027034249/http://www.californiachronicle.com/articles/viewArticle.asp?articleID=5916 |date=2006-10-27 }}." ''[http://www.californiachronicle.com/ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕ್ರೋನಿಕಲ್].'' ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗವರ್ನರ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಅವಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರ ನೆರವಿಗಾಗಿ $62.3&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು.<ref>ಬೇಕರ್, ಪೀಟರ್; ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಆಮಿ. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/08/AR2005090801081.html ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಪ್ರೂವ್ಸ್ $51.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ H.W. ಬುಶ್‌]]‌ರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದನು. ಅವರು [[2004ರ ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರದ ಭೂಕಂಪನ]] ಮತ್ತು [[ತ್ಸುನಾಮಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050901-3.html ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಸ್ಕ್ಸ್ ಬುಶ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಟು ಅಸಿಸ್ಟ್ ಇನ್ ಹರಿಕೇನ್ ರಿಲೀಫ್]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್,'' ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20ರವರೆಗೆ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾವುಟ]]ಗಳನ್ನು [[ಅರೆಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು]].<ref>{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050904-2.html |title=Proclamation by the President: Honoring the Memory of the Victims of Hurricane Katrina |publisher=Whitehouse.gov |date= |accessdate=2008-10-27}}</ref> FEMA ಮನೆಯ ನೆರವನ್ನು (ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ, [[ಮೋಟಾರುಮನೆ]] ಇತ್ಯಾದಿ) 700,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಆದರೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದುದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್,'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 26, 2005, ಪುಟ A-12. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, FEMA ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ 12,000 ಜನರ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೋಟೆಲ್‌ ಖರ್ಚನ್ನೂ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರವರೆಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಖರ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಅಂತಿಮ ವಾಯಿದೆಯನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ ಪಾವತಿಸಿತು. ಈ ವಾಯಿದೆಯ ನಂತರ FEMA ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು ಕೊಠಡಿಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಅಥವಾ ಅವರ ನಾಶವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಫೆಡರಲ್‌ನಿಂದ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>ಫೋಸ್ಟರ್, ಮೇರಿ. "[http://www.cbsnews.com/stories/2006/02/13/katrina/main1311616.shtml ಜಡ್ಜ್: FEMA ಆಫ್ ಹುಕ್ ಫಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206190958/http://www.cbsnews.com/stories/2006/02/13/katrina/main1311616.shtml |date=2006-12-06 }}." ''CBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ 260 ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತೂ FEMA-ಒದಗಿಸಿದ ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wlox.com/Global/story.asp?S=12230906|title=Hancock Co. woman struggles to get out of FEMA trailer|author=Al Showers|publisher=WLOX Channel 13|date=2010-03-30|accessdate=2010-04-14|archive-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120228204125/http://www.wlox.com/Global/story.asp?S=12230906|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತದ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯ ನಂತರದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "[[ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾದ ನೆರವನ್ನು]]" ಒದಗಿಸಿದವು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], [[ಮಿಚಿಗನ್‌]], [[ನೇವಡಾ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]] ಮೊದಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಅನೇಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಜನಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಲೂಸಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಆಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಲವರು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ನೆರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಲೂಸಿಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು.<ref>{{cite web | last = Treaster | first = Joseph B. | title = Law Officers, Overwhelmed, Are Quitting the Force | url = https://www.nytimes.com/2005/09/04/national/nationalspecial/04police.html?ei=5090&en=8bf8550c348bbc33&ex=1283486400&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=print | publisher = New York Times|date = September 4, 2005 | accessdate=2006-06-24}}</ref> ಚಂಡಮಾರುತದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳೊಳಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು 18,700 ಜಿಪ್ ಕೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ -ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಅಂಚೆಯ ವಲಯಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟರಲ್ಲಿನ- ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು 250&nbsp;ಮೈಲುಗಳೊಳಗಿನ (400&nbsp;ಕಿಮೀ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಆದರೆ 240,000&nbsp;ನಿವಾಸಿಗರು ಹೌಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು {{convert|250|mi|km}} ದೂರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು 60,000 ನಿವಾಸಿಗರು ಸುಮಾರು 750&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (1,200&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ಹೋದರು.<ref>{{cite web | last = Quigley | first = Bill | title = Six Months After Katrina: Who Was Left Behind Then and Who is Being Left Behind Now? | url = http://www.cwsworkshop.org/katrinareader/node/162 | date = 2006-02-21 | accessdate = 2008-11-15 | archive-date = 2009-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090309165717/http://www.cwsworkshop.org/katrinareader/node/162 | url-status = dead }}</ref> === ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:USNS Comfort.jpg|thumb|left|USNS ಕಂಫರ್ಟ್ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಮೇಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪೂರಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದು.]] {{Main|Criticism of government response to Hurricane Katrina}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ನಂತರದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ [[ಕೆಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖಂಡತ್ವ]]ದ ಕೊರತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಟೀಕೆಯು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಹದ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ತಡವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.<ref name="thevenot"/> ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ''ಕತ್ರಿನಾ[[ಗೇಟ್]]'' ಎಂಬ [[ಹೊಸ ಪದ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು "2005ರ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪದ"ದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಹೀದರ್. "[https://web.archive.org/web/20060325135124/http://abcnews.go.com/US/wireStory?id=1480616 ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟ್ಸ್ ವೋಟ್ 'ಟ್ರೂಥಿನೆಸ್' ವರ್ಡ್ ಆಫ್ 2005]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಜನವರಿ 6, 2006. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಭೂಕುಸಿತದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತದ [[ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಗಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವಾದವು ಎದ್ದಿತು. [[ಟೀಕೆ]]ಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಲ್ಲಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ದೂರದರ್ಶನದ ಮ‍ೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ [[ನೀರು]], [[ಆಹಾರ]] ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ನಿವಾಸಿಗರಿಂದ ಚುರುಕುಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತ ಬಂದು ಹೋದ ನಂತರ [[ಬಾಯಾರಿಕೆ]], [[ಬಳಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂಸೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು ಈ ಟೀಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು. ಲೂಸಿಯಾನ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ (800 ಮಂದಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದುದರಲ್ಲಿ 30,000 ಮಂದಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು) ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸಿವಿಕ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಂತಹ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ 25,000 ಜನರು ಸೇರಿದರು) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. [[ಕುಲ]], [[ಅಂತಸ್ತು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಆಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಯರ ಪ್ರಮಾಣವು (49%)<ref name="LaDHH">{{cite web | title = Updated Number of Deceased Victims Recovered Following Hurricane Katrina | date = December 9, 2005 | accessdate = 2006-08-01 | publisher = Louisiana Department of Health and Hospitals | url = http://www.dhh.state.la.us/news.asp?Detail=758 | archive-date = 2012-03-22 | archive-url = https://www.webcitation.org/66MgALD1k?url=http://www.dhh.state.la.us/news.asp?Detail=758 | url-status = dead }}</ref> ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ (ಸರಿಸುಮಾರು 60%<ref>"[http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/18/national/main1913712.shtml?source=RSS&amp;attr=U.S._1913712 ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025114701/http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/18/national/main1913712.shtml?source=RSS&attr=U.S._1913712 |date=2012-10-25 }}." ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2006. 2006-08-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ) ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌ [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌‌ಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದನು. ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮ‌ೂಲಗಳ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌, ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌]]‌ನನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಫೆಡರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌‌ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡುವಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. ಗವರ್ನರ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಸಹ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಬ್ರೌವ್ನ್‌ನನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಉಪ ಅಡ್ಮಿರಲ್ [[ಥ್ಯಾಡ್ W. ಅಲ್ಲೆನ್‌]] ಅವನನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.<ref>ಮೆಸೆರ್ವ್, ಜೀನ್ನೆ; ಬ್ಯಾರೆಟ್, ಟೆಡ್. "[http://www.cnn.com/2005/POLITICS/09/09/katrina.washington/index.html ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಓವರ್ ಕತ್ರಿನಾ ರಿಲೀಫ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪುನಃಕರೆದ ಮ‌ೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್‌ರಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರವೂ FEMAನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web | author = Office of the Press Secretary | title = President Arrives in Alabama, Briefed on Hurricane Katrina | date = September 2, 2005 | accessdate = 2006-07-19|publisher = The White House | url = http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050902-2.html}}</ref> ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ ''[[ಎ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಹರಿಕೇನ್ ರಿಲೀಫ್‌]]'' ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರ‌್ಯಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಕ್ಯಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್‌]] ಮ‌ೂಲ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದನು ಹಾಗೂ "ಜಾರ್ಜ್ ಬುಶ್ [[ಕರಿಯರ]] ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ದೂರಿದನು. ಹಠಾತ್ ದೃಶ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದರೂ ಮತ್ತು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ-ಹಾಕಿದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ, ವೆಸ್ಟ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಸಾರವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|last=de Moraes|first=Lisa|title=Kanye West's Torrent of Criticism, Live on NBC|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/03/AR2005090300165.html|work=The Washington Post|date=2005-09-03|accessdate=2008-09-01}}</ref> ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ, ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳ, ಪಂಡಿತರ ಮತ್ತು ಪರ್ತಕರ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ತೀವ್ರತೆದ ಟೀಕೆಗಳು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಮೇಯರ್ ರೇ ನ್ಯಾಗಿನ್‌ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್‌ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದವು. ನ್ಯಾಗಿನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಹಾರ, ನೀರು, ಭದ್ರತೆ ಅಥವಾ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡದ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ಆದೇಶ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. ನ್ಯಾಗಿನ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವೆಂದರೆ ಅವನು ತುರ್ತಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಭೂಕುಸಿತ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ 19 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲಿನವರೆಗೆ ವಿಳಂಬಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಯಾವುದೇ ದಾರಿ ಕಾಣದ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="CongressInvestigation"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯು [[ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ಪರಿಸರ ನೀತಿ]], [[ಬಡತನ]] ಮತ್ತು [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ಬಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಚರ್ಚೆಯು ವಿವಿಧ [[ಹಂತದ ಸರಕಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ [[ಕಾನೂನು]] ಮತ್ತು [[ಚುನಾವಣೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ವಿನಾಶವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ತನಿಖೆಯನ್ನೂ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇದು FEMA ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ "ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಈ ಹಾನಿಯ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮ‌ೂರು ಹಂತದ ಸರಕಾರಗಳಿಗೂ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="CongressInvestigation"/> ABC ನ್ಯೂಸ್ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು, ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕಿಂತ (67%) ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ (75%) ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುಗಳಿದ್ದವು ಹಾಗೂ 44%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬುಶ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="abcnewspoll">ಲ್ಯಾಂಗರ್, ಗ್ಯಾರಿ. "[http://abcnews.go.com/US/HurricaneKatrina/story?id=1094262&amp;page=1 ಪೋಲ್: ಬುಶ್ ನಾಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಬ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ಕತ್ರಿನಾ ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಮ್]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2005. ಜುಲೈ 15ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಂತರದ [[CNN]]/[[USAಟುಡೆ]]/[[ಗ್ಯಾಲಪ್ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು, ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ&nbsp;- 13% ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬುಶ್, 18%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, 25%ನಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು 38%ನಷ್ಟು ಯಾರೂ ಕಾರಣರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="cnnpoll">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cnn.com/2005/US/09/07/katrina.poll/ ಪೋಲ್: ಮೋಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಬಿಲೀವ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಲ್ ನೆವರ್ ರಿಕವರ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2005. ಜುಲೈ 15ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === {{Main|International response to Hurricane Katrina}} [[ಚಿತ್ರ:Canadian relief transport.jpg|thumb|ಕೆನಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪೆನ್ಸಕೋಲದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ ಕೆನಡಾದ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇವಿ(ನೌಕಾದಳ)ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯದ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಿದವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬಾ ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ]] (ಎರಡೂ US ಸರಕಾರದ ವಿರೋಧಿಗಳು) ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು U.S. ಸರಕಾರವು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಅವು ಸುಮಾರು $1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು, ಅನೇಕ ಸಂಚಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಬಾಟಲಿಗೆ ತುಂಬಿಟ್ಟ ನೀರು, ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಎಣ್ಣೆ, 1,100 ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 26.4 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಔಷಧಿ ಮೊದಲಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20080614224742/http://english.aljazeera.net/English/archive/archive?ArchiveId=14771 ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ USಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದವು]." [[ಆಲ್ ಜ್ಯಾಜೀರ]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 07, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20071105025006/http://www.freepeoplesmovement.org/fpm/page.php?56 ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದೆ]." [[ದ ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್]], ಸಂಪುಟ 1, ಸಂಚಿಕೆ 4. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20080616014353/http://www.pww.org/article/view/7693/1/285/ ವಿದೇಶದಿಂದ ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ ನೆರವು]." [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[http://www.usatoday.com/news/world/2005-09-02-katrinaworldhelps_x.htm ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕ್ಯೂಬಾ, ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಎಮಾಂಗ್ ದೋಸ್ ಆಫರಿಂಗ್ ಏಡ್]." [[USA ಟುಡೆ]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2005. 2007-08-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕುವೈತ್]] ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದೇ $500&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು; ಅತ್ಯಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ - [[ಕತಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] (ಪ್ರತಿಯೊಂದು $100&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ($30&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ($10&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]] (ಎರಡೂ $5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ($2&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ),<ref>{{cite web|url=http://www.scoop.co.nz/stories/PA0509/S00159.htm |title=Scoop: Further NZ assistance in wake of Hurricane Katrina |publisher=Scoop.co.nz |author=Tuesday, 6 September 2005, 3:47 pm Press Release: New Zealand Government |date= |accessdate=2008-10-27}}</ref> [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]] ($1.5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ),<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20071222192047/http://usembassy.state.gov/pakistan/h05090802.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ ನೆರವಿಗೆ U.S. ಕೃತಜ್ಞವಾಗಿದೆ]."''ಎಂಬ್ಯಾಸಿ ಆಫ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್. '' ''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2005. '' ''2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ($1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ).<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4215820.stm ಏಷ್ಯಿಯನ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಆಫರ್ U.S. ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್]." BBC ನ್ಯೂಸ್.''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2005. '' ''2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಭಾರತವು ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] IL-76 ವಿಮಾನವೊಂದು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ 25 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಗೆ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಿತು. 80&nbsp;ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಹಾರ, ಬಳಸಿ ಎಸೆಯಬಹುದಾದ ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಕಂಬಳಿಗಳು, ಜನರೇಟರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು IDFನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] [[IDF]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್ ಅಫೇರ್ಸ್. "[http://www.mfa.gov.il/MFA/About+the+Ministry/MFA+Spokesman/2005/Israeli+aid+to+Hurricane+Katrina+victims+5-Sep-2005.htm ಇಸ್ರೇಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''[[MFA]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2005. 2006-12-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಮಧ್ಯ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಮುಳುಗಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದಾಗಲೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಸಣ್ಣ ತಂಡವೊಂದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯಿತು. ಆ ತಂಡವು ಬದುಕುಳಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.<ref>ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ. "[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Politics/Katrianaid.html ಇಸ್ರೇಲ್ಸ್ ಏಡ್ ಟು ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''[[ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ.]].''</ref> ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರದ ತ್ಸನಾಮಿಯಿಂದ ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. [[ಕೆನಡಾ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಹಾಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಸೈನಿಕರು, ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದವು. [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬ್ರಿಟನ್]]ನ 350,000 ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಹಾರವು ಹುಚ್ಚು ದನಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4344168.stm U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕತ್ರಿನಾ ಬೀಫ್]." ''BBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15, 2005.</ref> [[ರಷ್ಯಾ]]ದ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಹಾಯ]]ವನ್ನು U.S. ರಾಜ್ಯ ವಿಭಾಗವು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸರಕಾರದ [[ನೆರವ]]ನ್ನೂ ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://edition.cnn.com/2005/US/09/04/katrina.world.aid U.S. ರಿಸೀವ್ಸ್ ಏಡ್ ಆಫರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060513192039/http://edition.cnn.com/2005/US/09/04/katrina.world.aid/ |date=2006-05-13 }}." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಹೊರತಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಆಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಟೀಕೆಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು. UK ಮಿರರ್‌ನ ಇಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು - "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗದೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು".<ref>"[http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=1291 ಕತ್ರಿನಾ ಆಂಡ್ ರೇಸಿಸಮ್: ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114051841/http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=1291 |date=2009-01-14 }}." ''Tolerance.org.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2006. 2006-08-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === {{Most intense landfalling Atlantic hurricanes (HSI)}} [[ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌]], ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌ ([[ಫೀಡಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), [[ಸದರ್ನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್‌]], [[ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]], [[ಆಕ್ಸ್‌ಫ್ಯಾಮ್]], [[ಕಾಮನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್]], [[ಎನರ್ಜೆನ್ಸಿ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್]], [[ಹ್ಯಾಬಿಟೇಟ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮ್ಯಾನಿಟಿ]], [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚಾರಿಟೀಸ್]], ಸರ್ವಿಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, "ಎ ರಿವರ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್", [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] (ಮಾರ್ಮನ್ಸ್)<ref>{{cite web|publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter Day Saints]]|title=Church Providing Relief to Hurricane Katrina Victims|url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/news-releases-stories/church-providing-relief-to-hurricane-katrina-victims|date=2005-09-01|accessdate=2010-01-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Latter-day Saints to Mobilize Another 4,000 Volunteers in Chainsaw Brigade’s Second Wave|publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]]|url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/news-releases-stories/latter-day-saints-to-mobilize-another-4-000-volunteers-in-chainsaw-brigade-s-second-wave|date=2005-09-16|accessdate=2010-01-18}}</ref><ref>{{cite web|title=Mormon Helping Hands Make a Difference|publisher=[[Meridian Magazine]]|url=http://www.meridianmagazine.com/articles/051020helpinghands.html|year=2005|accessdate=2010-01-18|archive-date=2010-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100201225231/http://meridianmagazine.com/articles/051020helpinghands.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ದಾನಶೀಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅವುಗಳಿಗೆ ಚಂಡಮಾರುತ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರದ ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು US$4.25&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪಡೆದವು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದೇ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Charity Navigator report">{{ cite web | author = Staff writer|publisher= [[Charity Navigator]] | title = Where Did The Money Go? | year= 2006 | accessdate = 2006-08-05 | work = Hurricane Katrina: One Year Later | url = http://www.charitynavigator.org/index.cfm/bay/katrina.main.htm}}</ref> [[ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ]]ದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೇವೆಯ ಅಂಗವಾದ [[ಆಮಾಚ್ಯುವರ್ ರೇಡಿಯೊ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸ್‌]]‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ 911 ಟ್ರ್ಯಾಫಿಕ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮೆಸೇಜಸ್ ಹೋಮ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|author=Staff Writer|url=http://www.arrl.org/arrlletter?issue=2005-09-16|title=ARRL President Submits Congressional Testimony on Hams' Katrina Response|publisher=American Radio Relay League|accessdate=2010-04-14|date=2005-09-16|volume=24|number=36}}</ref> ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು ಹಾಗೂ 911 ರವಾನೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು.<ref>ರಿಕ್ ಪಾಲ್ಮ್. "[http://www.arrl.org/ares-el?issue=2005-09-22 ARES E-ಲೆಟಲ್ ಫಾರ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2005]." ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೇಡಿಯೊ ರಿಲೇ ಲೀಗ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳೂ ಸಹ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಿದವು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ, ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸುಮಾರು $409&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವು $1&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"[http://money.cnn.com/2005/09/13/news/fortune500/katrina_donations/ ಕೋರ್ಪೊರೇಟ್ ಕತ್ರಿನಾ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್ ಕುಡ್ ಟಾಪ್ $1B] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107142543/http://money.cnn.com/2005/09/13/news/fortune500/katrina_donations/ |date=2007-01-07 }}." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ, ವಿಲ್ಮಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಸುಮಾರು 1,470ದಷ್ಟು ವಿವಿಧ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಹಾಗೂ 3.8&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ವಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆದರೆ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು 244,000 ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು (ಅದರಲ್ಲಿ 95%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪಾವತಿಸದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು) ಈ ಮ‌ೂರು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 346,980 ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು (ಟೂತ್‌ಪೇಸ್ಟ್, ಸಾಬೂನು, ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗೊಂಬೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಹಾಗೂ 205,360 ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು (ಪೊರಕೆಗಳು, ಧೂಳು ಜಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೀಚ್) ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 68&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ವಿಪತ್ತಿನ-ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು 596,810 ಮಂದಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತಿನ-ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು 826,590 ಮಂದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು 1.4&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಅದರ "ಸೇಫ್ ಆಂಡ್ ವೆಲ್" ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿಭಾಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ARC 1 yr">{{cite web | publisher = [[American Red Cross]] | title = A Year of Healing |month=August | date = 2006-09-29 | url = http://www.redcross.org/images/pdfs/Katrina_OneYearReport.pdf|format=PDF}}</ref><ref name="ARC 2005AHS facts">{{cite web | publisher = American Red Cross | title = Hurricane Season 2005: Facts and Figures | date = June 30, 2006|date = 2006-09-29 | url = http://www.redcross.org/news/ds/hurricanes/2005/facts.html}}</ref> ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 1.7 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು $365&nbsp;ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ 5.7 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 8.3&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್, ತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳ SATERN ಜಾಲವು, 25,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿಫಲವಾದ&nbsp;ಆಧುನಿಕ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಗ್ರಾಮಾಂತರದ-ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಹೆಗಾರರು 277,000 ಮಂದಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರು ಸುಮಾರು 900,000&nbsp;ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.<ref name="Salvation Army">{{cite web | url = http://www.salvationist.org/intnews.nsf/vw_web_articles/80D873B8CDAC8607802571D9003FDDEF?opendocument | title = Salvation Army Reflects on Largest Disaster Response Ever at One-Year Anniversary of Hurricane Katrina | accessdate = 2010-04-14 | date = August 28, 2006 | publisher = [[Salvation Army|The Salvation Army]] | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727001251/http://www.salvationist.org/intnews.nsf/vw_web_articles/80D873B8CDAC8607802571D9003FDDEF?opendocument | url-status = dead }}</ref> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === {{Main|2005 levee failures in Greater New Orleans}} [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina Eye viewed from Hurricane Hunter.jpg|left|thumb|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೊದಲು NOAA WP-3D ಎಂಬ ಹರಿಕೇನ್ ಹಂಟರ್ ವಿಮಾನದಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28 2005ರಂದು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಚಿತ್ರ.]] 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವರದಿಯೊಂದು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಹಣ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="ASCE HKERP report"/> ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಹ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯೋಜನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಫೆಡರಲ್ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ [[US ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. [[ಲೂಸಿಯಾನ ಸ್ಟೇಟ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ತಂಡ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (MRGO)ನ ಹೊಸ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅವಲೋಕನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 200-ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ (660-ಅಡಿ-ಅಗಲದ) ಕಣಿವೆಯೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಕಿರುದಾರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ, 100%-200%ನಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌, MRGOದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]] ಈ ಕಾರಣತ್ವವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಕತ್ರಿನಾವು MRGOದ ಕೊಡುಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರವಾಹ-ತಡೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ವ್ಯಾರಿಕ್, ಜಾಬಿ; ಗ್ರನ್‌ವಾಲ್ಡ್, ಮೈಕೆಲ್. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/23/AR2005102301200_pf.html ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ಸ್ ಲಿಂಕ್ ಲೀವಿ ಫೈಲ್ಯೂರ್ಸ್ ಟು ಡಿಸೈನ್ ಫ್ಲಾವ್ಸ್]." ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 24, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಹರಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು MRGOಗೆ ಲಂಬವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಸಂಭವಿಸಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿವಾಸಿಗರು ಮಾಡಿದ ವಾದವು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗುವಾಗ ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.[http://www.break.com/index/couple-witnessed-levee-being-blow-up.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100909211500/http://www.break.com/index/couple-witnessed-levee-being-blow-up.html |date=2010-09-09 }} ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿರುವುದು ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಯನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸಿ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸಿದ 1927ರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.[http://www.mvn.usace.army.mil/pao/RELEASES/02-06_1927_Flood_Anniversary2.htm ] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20030331204004/http://www.mvn.usace.army.mil/pao/RELEASES/02-06_1927_Flood_Anniversary2.htm |date=2003-03-31 }} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, U.S. ಫಿಶ್ ಆಂಡ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ, ಫ್ಲಡ್‌ಪ್ಲೇನ್-ಪುನಃಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕ್ವೇಚಿಟಾ ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ಫ್ಲಡ್‌ಪ್ಲೇನ್ (ನದಿಯ ಪಕ್ಕದ ತಗ್ಗಾದ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/louisiana/press/press4039.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511033936/http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/louisiana/press/press4039.html |date=2010-05-11 }} 1990ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಯಲ್ಲಿನ ಬಿರುಕೊಂದು ಆರು ಇಂಚಿನಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು, ನದಿಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 5ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆದಾರರು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಲಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದುದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಲಿಯುಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಟ್ರಾಕ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಸಬ್‌ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಎನರ್ಜಿ ಆಂಡ್ ವಾಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು - "ರಚನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂದು ಈಗ ನಾವು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ".<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20080527010320/http://www.unregisterednews.com/content/view/184/53/ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]." ''[[ಅನ್‌ರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್ ನ್ಯೂಸ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅವನು U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ರೀತಿಯ ವಿಫಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿವಾದವನ್ನು, ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ತನಿಖೆದಾರರು ಅಂತಹ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು I-ವಾಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ 1986ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅಲ್ಲಗಳೆದರು.<ref>{{cite news | title = Corps chief admits to 'design failure' | author = Walsh, Bill | publisher = Times Picayune | date = April 6, 2006 | accessdate = 2006-04-09 | url = http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?/base/news-5/1144306231230500.xml | archive-date = 2006-09-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060907123947/http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?%2Fbase%2Fnews-5%2F1144306231230500.xml | url-status = dead }}</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಬಂದು ಹೋದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸುವಾಗ, ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಮಾಣಕದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ I-ವಾಲ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ T-ವಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. T-ವಾಲ್‌ಗಳು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊರೆತದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Walls">{{cite news | first=Matt | last=Crenson | publisher=Associated Press | url=http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6589 | title=Levee Repairs to Be Finished By First Day of Hurricane Season | date=2006-02-02 | accessdate=2008-05-12 | archive-date=2006-02-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060207184213/http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6589 | url-status=dead }}</ref> ಉಳಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ಅನೇಕ ಕಾದಾಟಗಳು ನಡೆದವು. 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ $7.2&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳದ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌ನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $1.5 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಲೂಸಿಯಾನ ಮುಖಂಡರು ಕೋಪಗೊಂಡರು.<ref name="funding">{{cite news | title=White House Budget for Levee Work Riles Many Louisiana Elected Officials | publisher=Associated Press | first=Cain | last=Burdeau | url=http://www.cegltd.com/story.asp?story=10045 | date=2008-02-12 | accessdate=2008-05-12 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008ರ ಮೇ 2ರಲ್ಲಿ, ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್ ಬಾಬಿ ಜಿಂದಾಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲೂಸಿಯಾನದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಬುಶ್ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಅವನ 2009ರ ಬಡ್ಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ವಾರ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.<ref name="BushJindal">{{cite web | url=http://www.2theadvocate.com/news/18539869.html | title=Jindal asks Bush for levee cash | p ublisher=2theadvocate.com | first=Gerard | last=Shields | date=2008-05-03 | accessdate=2008-05-12 | archive-date=2008-05-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080506102615/http://www.2theadvocate.com/news/18539869.html | url-status=dead }}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ ತೊಡಗುವಿಕೆ === {{Main|Media coverage of Hurricane Katrina}} [[ಚಿತ್ರ:Geraldo-Rivera-Katrina-Aftermath-FNC.jpg|thumb|ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದ [[ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ]]ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಬರಿಯ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಭೂ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಾಂಗಣ ವರದಿಗಾರರು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನೆಯ ಮಾರ್ಗವಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಲ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ - [[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]ನ [[ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ]], [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ N. ಮೋರಿಯಲ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕಂಬನಿಗರೆಯುತ್ತಾ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.<ref>"[http://www.ifilm.com/ifilmdetail/2678976 ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ &amp; ಶೆಪಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅನ್‌ಲೀಶ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203224925/http://www.ifilm.com/ifilmdetail/2678976 |date=2008-12-03 }}."&nbsp;— ''ವೀಡಿಯೊ.'' 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌]]‌ಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯುವುದು]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ''NOLA.com'' ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. NOLA.com ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ''[[ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್]]'' ‌ನ ವೆಬ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref name="Pulitzer BN">{{cite web | author = The Pulitzer Board | title = 2006 Pulitzer Prize Winners&nbsp;— Breaking News Reporting | year = 2006 | accessdate = 2008-11-15 | url = http://www.pulitzer.org/citation/2006,Breaking+News+Reporting | archive-date = 2009-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090110190152/http://www.pulitzer.org/citation/2006,Breaking+News+Reporting | url-status = dead }}</ref> ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಲೋಕ್ಸಿ-ಆಧಾರಿತ ''[[ಸನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]'' ಒಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Pulitzer PS">{{cite web | author = The Pulitzer Board | title = 2006 Pulitzer Prize Winners&nbsp;— Public Service | year = 2006 | accessdate = 2008-11-15 | url = http://www.pulitzer.org/citation/2006,Public+Service | archive-date = 2008-12-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081219132758/http://www.pulitzer.org/citation/2006,Public+Service | url-status = dead }}</ref> ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಛೇರಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ವರದಿಯನ್ನು NOLAನ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಫೋರಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರಿಂದ ಈ ಸೈಟ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಬಿಂದುವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಚದುರಿಹೋದ ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಜೀವಧಾರಕ ಕೊಂಡಿ ಆಯಿತು. NOLA ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಹಲವಾರು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ತಮಾನಗಳನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ SMSಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ, ನಂತರ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು NOLA.comಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರ್ವಕಾಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="OJR NOLA">{{cite web | author = Mark Glaser | title = NOLA.com blogs and forums help save lives after Katrina | date = September 13, 2005 | publisher = Online Journalism Review | accessdate = 2006-08-02 | url = http://www.ojr.org/ojr/stories/050913glaser/}}</ref> ಈ ಆನ್‌ಲೈನ್-ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಕಮಿಟಿಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ತೀವ್ರತೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಮ‌ೂದುಗಳಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು.<ref name="Pulitzer speech">{{cite web | author = [[Paul Steiger]] | title = Remarks at Pulitzer Prize luncheon | date = May 22, 2006 | accessdate = 2008-11-15 | publisher = The Pulitzer Board | url = http://www.pulitzer.org/2006_luncheon_steiger | archive-date = 2009-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090110190421/http://www.pulitzer.org/2006_luncheon_steiger | url-status = dead }}</ref> AM ರೇಡಿಯೊ ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. [[AM ರೇಡಿಯೊ]] ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತುರ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[WWL-AM]] ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌) ಒಂದಾಗಿದೆ. 870&nbsp;kHz ಕಂಪನವು [[ಸ್ಪಷ್ಟ ತರಂಗ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಸಾರವು {{convert|500|mi|km}} ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಾರಕರು ಚಂಡಮಾರುತವು ಅವರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ ಟವರ್ಅನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://radio.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=radio&cdn=gadgets&tm=58&f=00&su=p504.1.336.ip_&tt=2&bt=0&bts=0&st=23&zu=http%3A//www.mediaweek.com/mw/news/recent_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1001052023|title=Local Media Outlets Struggle to Carry On Post Katrina|date=2005-08-31|accessdate=2010-04-14|author=Katy Bachman and Tony Sanders|publisher=Billboard Radio Monitor}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶ-ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡದಿದ್ದ ಅನೇಕ ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, WWL-AM ನ ತುರ್ತು ಪ್ರಸಾರವು ಇತರ ಪ್ರದೇಶ-ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳ ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಈ ತುರ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು "[[ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ರೇಡಿಯೊ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ತಲುಪಲು, WWL-AM ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ರೇಡಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೃಸ್ವ ತರಂಗ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್ [[WHRI]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. [[ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಫೋನ್]] ಆಂಟೆನಾ ಜಾಲವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. U.S. ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಂಡ, ವರದಿಗಾರರು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶವಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ "ಶೂನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ"ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಾರಿದ ಕೂಡಲೇ, CNN [[ಮೊಕದ್ದಮೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ [[ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಆದೇಶ]]ವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮರುದಿನವೇ ಸರಕಾರವು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Media Ban">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://edition.cnn.com/2005/LAW/09/10/katrina.media/ U.S. ವೋಂಟ್ ಬ್ಯಾನ್ ಮೀಡಿಯಾ ಫ್ರಮ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸರ್ಚಸ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಸ್ಪೈಕ್ ಲೀ]]ಯ ಚಿತ್ರ ''[[ವೆನ್ ದ ಲಿವೀಸ್ ಬ್ರೋಕ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾರೆನ್ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್‌]]‌ನ ಚಿತ್ರ ''ಹೆಲ್ಪ್‌'' ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು.<ref>ಬ್ರಿಟ್, M. "ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಟೀನ್ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್ ಹರಿಕ್ನ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌", ''ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಡೈಲಿ ಆಪ್ಟಿಕ್'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2005,</ref> ಫಾಕ್ಸ್ TV ಸರಣಿ [[ಹೌಸ್]]‌ನ ಒಂದು ಎಪಿಸೋಡ್ 2006ರ ಮೇ 16ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇದು [[ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಹರೆಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === {{See also|List of retired Atlantic hurricane names}} [[ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನಾಶಹೊಂದಿದರಿಂದ, ಕತ್ರಿನಾ ಹೆಸರನ್ನು 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 6ರಲ್ಲಿ U.S. ಸರಕಾರದ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಮೀಟಿಯರೊಲಾಜಿಕಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಳ ಪಟ್ಟಿ IIIರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಿಯಾ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 2011ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.noaanews.noaa.gov/stories2006/s2607.htm|title = Dennis, Katrina, Rita, Stan, and Wilma "Retired" from List of Storm Names|accessdate = August 28, 2006|date = April 6, 2006|publisher = NOAA|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171224105328/http://www.noaanews.noaa.gov/stories2006/s2607.htm|url-status = dead}}</ref> == ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ == {{Main|Reconstruction of New Orleans}} ಲೂಸಿಯಾನದ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಪುನಃರಚಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ LACPR (ಲೂಸಿಯಾನ ಕೋಸ್ಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಂಡ್ ರಿಸ್ಟೊರೇಶನ್‌) ಫೈನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="The LACPR Home Page"/> ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಇವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: * ಹೊಸ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು * ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು * "ಜಲಾವರಣಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು", "14 ಅಡಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ನೀರಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳು, ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳು", "14 ಅಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳದ ನೀರಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳು, ಬಯೌಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್", "ವೋಗೋತ್ಕರ್ಷ ವಲಯಗಳು" ಮತ್ತು ಐದು ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಬಯೌಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್" ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯ-2009ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|New Orleans|Tropical cyclones}} * ''[[ಜೌಗಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಕವಲಿನಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತ]]'' * [[ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತ]] * [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತೀವ್ರತೆ 5 ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ (2000–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ)]] * [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಲೂಸಿಯಾನ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಫಿಶರೀಸ್ - ಕಾನೂನು ಹೇರುವ ವಿಭಾಗ]] * [[ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯ ಪೋಲೀಸ್]] * [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿಯ ಕಾಲ]] * [[U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ ಸಿವಿಲ್ ಕೆಲಸಗಳ ವಿವಾದಗಳು (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌)]] * [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * {{Citation |authorlink=Alain Saint-Saens |last=Saint-Saens |first=Alain |year=2010 |title=Ordeal at the Superdome. Escaping Katrina's Wrath |location=New Orleans |publisher=University Press of the South |isbn=1889431877 }}. * {{Citation |authorlink=Michael Eric Dyson |last=Dyson |first=Michael Eric |year=2006 |title=Come Hell or High Water: Hurricane Katrina and the Color of Disaster |location=New York |publisher=Perseus Books Group |isbn=0465017614 }}. * {{Citation |last=Spielman |first=David G. |year=2007 |title=Katrinaville Chronicles: Images and Observations from a New Orleans Photographer |location=Baton Rouge |publisher=LSU Press |isbn=9780807132524 }} * {{Citation |editor=Center for Public Integrity |year=2007 |title=City Adrift: New Orleans Before and After Katrina |location=Baton Rouge |publisher=LSU Press |isbn=9780807132845 }} * {{Citation |authorlink=Dave Eggers |last=Eggers |first=Dave |year=2009 |title=[[Zeitoun (book)|Zeitoun]] |location=San Francisco |publisher=McSweeney's Books |isbn=9781934781630 }} * {{Citation |authorlink=Virginia Brennan |last=Brennan |first=Virginia |year=2009 |title=Natural Disasters and Public Health: Hurricanes Katrina, Rita, and Wilma |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=9780801891991 }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Hurricane Katrina}} * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ [http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/KATRINA.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ದಾಖಲೆ] * [[ಹೈಡ್ರೊಮೀಟಿಯರಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್]]‌ನ [https://web.archive.org/web/20080613172751/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical2005/KATRINA/KATRINA_archive.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ದಾಖಲೆ] * [https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/h2005_katrina.html NASAದ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ದಾಖಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210808005542/https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/h2005_katrina.html |date=2021-08-08 }} * [http://www.hurricanekatrinanews.org/ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930071542/http://www.hurricanekatrinanews.org/ |date=2017-09-30 }} * [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/11strategies.pdf ಜಿಯಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಹರಿಕೈನ್-ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜೀಸ್ ಇನ್ ದ ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಏರಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628121528/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/11strategies.pdf |date=2010-06-28 }} - ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ಲೂಸಿಯಾನ ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ದುರ್ಘಟನೆಯಿಂದ ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ: * [http://www.katrinasangels.org/ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಕೋರ್ಡಿನೇಶನ್] * [http://www.city-journal.org/html/16_2_houston.html ಹೌಸ್ಟನ್ಸ್ ನೋಬೆಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092804/http://www.city-journal.org/html/16_2_houston.html |date=2007-09-29 }} - ''[[ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್]]'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನ * [http://www.dollarsandsense.org/archives/2007/0907evans.html ದ ಕತ್ರಿನಾರೀಟಾವಿಲ್ಲೆ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಟೂರ್] - [[ಡಾಲರ್ಸ್ &amp; ಸೆನ್ಸ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕದ * [http://www.hopefloatsneworleans.com/ ಹೋಪ್ ಫ್ಲೋಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ - ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ರಿಲೀಫ್ - ಹೆಲ್ಪಿಂಗ್ ದೋಸ್ ಇನ್ ನೀಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009133746/http://www.hopefloatsneworleans.com/ |date=2011-10-09 }} ಚಿತ್ರಗಳು: * [http://www.streetgangs.com/katrina/ StreetGangs.com ನಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು] * [http://www.photosfromkatrina.com/ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ] * [http://cimss.ssec.wisc.edu/goes/misc/050829/050829.html ವಾಯುಗುಣ ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಗಳು] ([[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]]) * [http://www.davidmetraux.com/news/2006/hurricane_katrina.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು] * [http://www.neworleanshurricanes.net/gallery/ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮ - neworleanshurricanes.net]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Retired Atlantic hurricanes}} {{Category 5 Atlantic hurricanes}}{{2005_Atlantic_hurricane_season_buttons}} {{DEFAULTSORT:Katrina (2005)}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]] [[ವರ್ಗ:ಆಗಿಹೋದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ತೀವ್ರತೆ 5 ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ನಿರ್ಣಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿವಾದಗಳು]] e4lnhn3r6150530itl1fq2t0q1q1fby 0 23931 1375035 1336382 2026-06-14T12:01:56Z Mahaveer Indra 34672 ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿ 1375035 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಿತ | logo = AXISBank Logo.svg | logo_alt = Axis Bank Logo | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ | traded_as = {{ubl|{{BSE|532215}}|{{NSE|AXISBANK}}|{{LSE|AXB}}|[[BSE SENSEX]] constituent|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50]] constituent}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE238A01034}} | industry = ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು | products = {{ubl|ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳು|ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ}} | key_people = ಅಮಿತಾಭ್ ಚೌಧರಿ<br> {{small|(ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ)}}<br>ಪಿ ಎನ್ ಪ್ರಸಾದ್<br>{{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷರು)}} | revenue = {{Increase}} ₹ ೧೬೨೨೧೨ ಕೋಟಿ<ref name="Financials">{{cite web|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/dc3d4e5f-54fc-4ec6-b84e-3578e871b7ac.pdf|title=Axis Bank Ltd. Financial Statements |website=bse.com}}</ref> | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Decrease}} ₹ ೪೫೯೧೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | income_year = 2026 | net_income = {{Decrease}} ₹ ೨೬೩೮೫ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} ₹ ೧೯೪೬೦೫೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} ₹೨೧೨೯೫೭ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | equity_year = 2026 | owner = {{blist|[[ಭಾರತೀಯ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮ]] (9.19%)|ಜನರಲ್ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1.15%)|ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ನಿಯಮಿತ (0.74%)}} | num_employees = 101,300<ref>{{Cite web|url=https://bfsi.economictimes.indiatimes.com/articles/axis-bank-cuts-3100-jobs-in-fy26-amid-tech-driven-efficiency-gains/130515554.|title=Axis Bank reduces over 3,100 employees in FY26 as tech led productivity gains kick in: AI impact yet to reflect|date=25 April 2026 }}</ref> | num_employees_year = as of March 2026 | founded= {{start date and age|1993|12|03|df=y}} as ''UTI Bank'' | hq_location_country = India<ref name="Corporate Profile">{{cite web |url=http://www.axisbank.com/media-center/bank-profile.aspx |title=Media Center – Corporate Profile |publisher=Axis Bank |access-date=26 January 2014}}</ref> | num_locations = 6275 | num_locations_year = March 2026 | location = ಆ‍ಕ್ಸಿಸ್ ಹೌಸ್, ಮುಂಬಯಿ | hq_location_city = [[Mumbai]], [[Maharashtra]] | subsidiaries= {{Unbulleted_list|Axis Asset Management Company Ltd.|[[Axis Mutual Fund]] Trustee Ltd.|Axis Capital Ltd.|Axis Finance Ltd.|Axis Securities Ltd.|A.TREDS Ltd.|Axis Bank UK Ltd.|Axis Trustee Services Ltd.|[[Freecharge]]|Accelyst Solutions Private Ltd.|Axis Private Equity Ltd.<ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/annual-report-2018-2019/axis_2018-19.pdf|title=Axis Bank Annual Report 2018-2019}}</ref>}} | ratio = 16.55% (December 2025) | website= {{URL|www.axis.bank.in}} | footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/docs/default-source/quarterly-results/press-release-q3fy20.pdf|title=Axis Bank announces financial results for the quarter ended 31st December 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/rbi-approves-appointment-of-rakesh-makhija-as-chairman-of-axis-bank-4059311.html/amp|title=RBI approves appointment of Rakesh Makhija as Chairman of Axis Bank|work=moneycontrol|access-date=5 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.peoplematters.in/news/appointments/axis-bank-md-and-ceo-shikha-sharma-retires-amitabh-chaudhary-takes-charge-20395|title=Amitabh Chaudhary takes charge|date=2 January 2019|access-date=2 January 2019|work=peoplematters}}</ref> }} '''ಆಕ್ಸಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್.೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದು. [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೧೯೪೭ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ATM ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ=== * [https://banksifsccode.org/axis_bank/ Axis Bank: All Branches IFSC, MICR Code, Address and Contact details.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014142211/https://banksifsccode.org/axis_bank |date=2020-10-14 }} * [http://www.axisbank.com/ Official website] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] i0i6xmp9uxkunowqllhfoh7kk1g1owb 1375036 1375035 2026-06-14T12:02:53Z Mahaveer Indra 34672 1375036 wikitext text/x-wiki {{ಚುಟುಕು}} {{Infobox company | name = ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಿತ | logo = AXISBank Logo.svg | logo_alt = Axis Bank Logo | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ | traded_as = {{ubl|{{BSE|532215}}|{{NSE|AXISBANK}}|{{LSE|AXB}}|[[BSE SENSEX]] constituent|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50]] constituent}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE238A01034}} | industry = ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು | products = {{ubl|ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳು|ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ}} | key_people = ಅಮಿತಾಭ್ ಚೌಧರಿ<br> {{small|(ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ)}}<br>ಪಿ ಎನ್ ಪ್ರಸಾದ್<br>{{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷರು)}} | revenue = {{Increase}} ₹ ೧೬೨೨೧೨ ಕೋಟಿ<ref name="Financials">{{cite web|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/dc3d4e5f-54fc-4ec6-b84e-3578e871b7ac.pdf|title=Axis Bank Ltd. Financial Statements |website=bse.com}}</ref> | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Decrease}} ₹ ೪೫೯೧೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | income_year = 2026 | net_income = {{Decrease}} ₹ ೨೬೩೮೫ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} ₹ ೧೯೪೬೦೫೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} ₹೨೧೨೯೫೭ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | equity_year = 2026 | owner = {{blist|[[ಭಾರತೀಯ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮ]] (9.19%)|ಜನರಲ್ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1.15%)|ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ನಿಯಮಿತ (0.74%)}} | num_employees = 101,300<ref>{{Cite web|url=https://bfsi.economictimes.indiatimes.com/articles/axis-bank-cuts-3100-jobs-in-fy26-amid-tech-driven-efficiency-gains/130515554.|title=Axis Bank reduces over 3,100 employees in FY26 as tech led productivity gains kick in: AI impact yet to reflect|date=25 April 2026 }}</ref> | num_employees_year = as of March 2026 | founded= {{start date and age|1993|12|03|df=y}} as ''UTI Bank'' | hq_location_country = India<ref name="Corporate Profile">{{cite web |url=http://www.axisbank.com/media-center/bank-profile.aspx |title=Media Center – Corporate Profile |publisher=Axis Bank |access-date=26 January 2014}}</ref> | num_locations = 6275 | num_locations_year = March 2026 | location = ಆ‍ಕ್ಸಿಸ್ ಹೌಸ್, ಮುಂಬಯಿ | hq_location_city = [[Mumbai]], [[Maharashtra]] | subsidiaries= {{Unbulleted_list|Axis Asset Management Company Ltd.|[[Axis Mutual Fund]] Trustee Ltd.|Axis Capital Ltd.|Axis Finance Ltd.|Axis Securities Ltd.|A.TREDS Ltd.|Axis Bank UK Ltd.|Axis Trustee Services Ltd.|[[Freecharge]]|Accelyst Solutions Private Ltd.|Axis Private Equity Ltd.<ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/annual-report-2018-2019/axis_2018-19.pdf|title=Axis Bank Annual Report 2018-2019}}</ref>}} | ratio = 16.55% (December 2025) | website= {{URL|www.axis.bank.in}} | footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/docs/default-source/quarterly-results/press-release-q3fy20.pdf|title=Axis Bank announces financial results for the quarter ended 31st December 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/rbi-approves-appointment-of-rakesh-makhija-as-chairman-of-axis-bank-4059311.html/amp|title=RBI approves appointment of Rakesh Makhija as Chairman of Axis Bank|work=moneycontrol|access-date=5 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.peoplematters.in/news/appointments/axis-bank-md-and-ceo-shikha-sharma-retires-amitabh-chaudhary-takes-charge-20395|title=Amitabh Chaudhary takes charge|date=2 January 2019|access-date=2 January 2019|work=peoplematters}}</ref> }} '''ಆಕ್ಸಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್.೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದು. [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೧೯೪೭ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ATM ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ=== * [https://banksifsccode.org/axis_bank/ Axis Bank: All Branches IFSC, MICR Code, Address and Contact details.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014142211/https://banksifsccode.org/axis_bank |date=2020-10-14 }} * [http://www.axisbank.com/ Official website] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] qiwuiw7jjnvhi5uqo3e3umehz42eij8 1375037 1375036 2026-06-14T12:12:43Z Mahaveer Indra 34672 1375037 wikitext text/x-wiki {{ಚುಟುಕು}} {{Infobox company | name = ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಿತ | logo = AXISBank Logo.svg | logo_alt = Axis Bank Logo | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ | traded_as = {{ubl|{{BSE|532215}}|{{NSE|AXISBANK}}|{{LSE|AXB}}|[[BSE SENSEX]] constituent|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50]] constituent}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE238A01034}} | industry = ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು | products = {{ubl|ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳು|ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ}} | key_people = ಅಮಿತಾಭ್ ಚೌಧರಿ<br> {{small|(ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ)}}<br>ಪಿ ಎನ್ ಪ್ರಸಾದ್<br>{{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷರು)}} | revenue = {{Increase}} ₹ ೧೬೨೨೧೨ ಕೋಟಿ<ref name="Financials">{{cite web|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/dc3d4e5f-54fc-4ec6-b84e-3578e871b7ac.pdf|title=Axis Bank Ltd. Financial Statements |website=bse.com}}</ref> | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Decrease}} ₹ ೪೫೯೧೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | income_year = 2026 | net_income = {{Decrease}} ₹ ೨೬೩೮೫ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} ₹ ೧೯೪೬೦೫೦ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} ₹೨೧೨೯೫೭ ಕೋಟಿ<ref name="Financials"/> | equity_year = 2026 | owner = {{blist|[[ಭಾರತೀಯ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮ]] (9.19%)|ಜನರಲ್ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1.15%)|ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ನಿಯಮಿತ (0.74%)}} | num_employees = 101,300<ref>{{Cite web|url=https://bfsi.economictimes.indiatimes.com/articles/axis-bank-cuts-3100-jobs-in-fy26-amid-tech-driven-efficiency-gains/130515554.|title=Axis Bank reduces over 3,100 employees in FY26 as tech led productivity gains kick in: AI impact yet to reflect|date=25 April 2026 }}</ref> | num_employees_year = as of March 2026 | foundation= {{start date and age|1993|12|03|df=y}} (ಯುಟಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್) | hq_location_country = India<ref name="Corporate Profile">{{cite web |url=http://www.axisbank.com/media-center/bank-profile.aspx |title=Media Center – Corporate Profile |publisher=Axis Bank |access-date=26 January 2014}}</ref> | num_locations = 6275 | num_locations_year = March 2026 | location = ಆ‍ಕ್ಸಿಸ್ ಹೌಸ್, ಮುಂಬಯಿ | hq_location_city = [[Mumbai]], [[Maharashtra]] | subsid = {{blist|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟೀ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಎ. ಟ್ರೆಡ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುಕೆ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟೀ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|[[Freecharge]]|ಆಕ್ಸೆಲಿಸ್ಟ್ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಆಕ್ಸಿಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್<ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/annual-report-2018-2019/axis_2018-19.pdf|title=Axis Bank Annual Report 2018-2019}}</ref>}} | ratio = 16.55% (December 2025) | homepage= {{URL|www.axis.bank.in}} | footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.axisbank.com/docs/default-source/quarterly-results/press-release-q3fy20.pdf|title=Axis Bank announces financial results for the quarter ended 31st December 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/rbi-approves-appointment-of-rakesh-makhija-as-chairman-of-axis-bank-4059311.html/amp|title=RBI approves appointment of Rakesh Makhija as Chairman of Axis Bank|work=moneycontrol|access-date=5 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.peoplematters.in/news/appointments/axis-bank-md-and-ceo-shikha-sharma-retires-amitabh-chaudhary-takes-charge-20395|title=Amitabh Chaudhary takes charge|date=2 January 2019|access-date=2 January 2019|work=peoplematters}}</ref> }} '''ಆಕ್ಸಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್.೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದು. [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೧೯೪೭ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ATM ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ=== * [https://banksifsccode.org/axis_bank/ Axis Bank: All Branches IFSC, MICR Code, Address and Contact details.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014142211/https://banksifsccode.org/axis_bank |date=2020-10-14 }} * [http://www.axisbank.com/ Official website] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] 8yk739xlyt23lw1mhp5t96mvogz08yk 0 24340 1375047 1371005 2026-06-14T18:58:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375047 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country ||native_name = ''Türkmenistan Respublikasy'' |conventional_long_name = Republic of Turkmenistan |common_name = Turkmenistan |image_flag = Flag of Turkmenistan.svg |image_coat = Coat_of_Arms_of_Turkmenistan.svg |image_map = LocationTurkmenistan.svg |national_motto = |national_anthem = [[Independent, Neutral, Turkmenistan State Anthem]] |official_languages = [[Turkmen language|Turkmen]] |regional_languages = |languages_type = Language for inter-ethnic <br />communication |languages = [[Russian language|Russian]] <!--|minority_languages = [[Russian language|Russian]] --> |capital = [[Ashgabat]] |latd=37 |latm=58 |latNS=N |longd=58 |longm=20 |longEW=E |largest_city = [[Ashgabat]] |government_type = [[Presidential republic]] [[Single-party state]] |leader_title1 = [[President of Turkmenistan|President]] |leader_name1 = [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] |area_rank = 52nd |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 488,100 |area_sq_mi = 188,456 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_footnote = <ref name=cia/> |percent_water = 4.9 |population_estimate = 5,110,000<ref name=unpop>{{cite paper | url=https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf | title=World Population Prospects, Table A.1| version=2008 revision | format=PDF | publisher=United Nations | author=Department of Economic and Social Affairs Population Division | year=2009 | accessdate= 2009-03-12}}</ref> |population_estimate_rank = 112th |population_estimate_year = 2009 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 10.5 |population_density_sq_mi = 27.1 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 208th |GDP_PPP = $31.966 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=PPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=57&pr.y=14 |title=Turkmenistan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2009 |GDP_PPP_per_capita = $5,971<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |sovereignty_type = [[History of Turkmenistan|Independence]] |sovereignty_note = from the [[Soviet Union]] |established_event1 = Declared |established_event2 = Recognized |established_date1 = 27 October 1991 |established_date2 = 25 December 1991 |HDI = 0.739<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_TKM.html|title=Human Development Report 2009: Turkmenistan|publisher=The United Nations|accessdate=2009-10-18|archive-date=2013-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524031133/http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_TKM.html|url-status=dead}}</ref> |HDI_rank = 109th |HDI_year = 2007 <!-- Please use the year in which the HDI data refers to and not the publication year --> |HDI_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> |currency = [[Manat (Turkmenistan)|Turkmen new manat]] |currency_code = TMT |country_code = TKM |time_zone = [[Turkmenistan Time|TMT]] |utc_offset = +5 |time_zone_DST = ''not observed'' |utc_offset_DST = +5 |drives_on = right |cctld = [[.tm]] |calling_code = 993 |demonym = Turkmen }} [[ಚಿತ್ರ:Independent Turkic States 2010.png|thumb|ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಆರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಟರ್ಕಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] '''ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ''' {{Citation needed|date=July 2010}}{{lang-tk|'''Türkmenistan Respublikasy'''}}{{Citation needed|date=July 2010}}ವನ್ನು '''ತುರ್ಕಮೆನಿಯ''' {{lang-ru|Туркмения}} ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ]]ದ [[ತರ್ಕಿಕ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. 1991ರ ವರೆಗೆ ಇದು [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ರಶಿಯಾ]]ದ ಭಾಗವಾದ [[ತುರ್ಕಮನ್ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] (ತುರ್ಕಮನ್ SSR) ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ ಆರು ಸ್ವತಂತ್ರ [[ತರ್ಕಿಕ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]], ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್]], ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಉಜಬೆಕಿಸ್ತಾನ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್]] ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಕಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ಗಳಿವೆ. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಡಿಜಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ 2009ರಲ್ಲಿ 6.1 ಇದ್ದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 16ನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="cia"/> ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗ [[ಕರಾಕುಂ (ಕಪ್ಪು ಮರಳು) ಮರುಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ತುರ್ಕಮನ್ ಸರ್ಕಾರ [[ಏಕಪಕ್ಷ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನೂ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ : ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ಕಂಟ್ರಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2009&amp;country=7723 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023194732/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2009&country=7723 |date=2011-10-23 }}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಪಾರ್ಮುರಾತ್ ನಿಯಾಜೋವ್]] ("ತುರ್ಕಮೆನ್ ಬಾಸಿ"- "ತುರ್ಕಮೆನ್ನರ ನಾಯಕ"- ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು). 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಂದು ತಾವು ಸಾಯುವ ವರೆಗೂ [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ]]ವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಗುರ್ಬಾಂಗುಲಿ ಬೇರ್ದಿಮುಹಾಮೆದೊವ್ ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 ರಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Turkmenistan}} ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶ ದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ರಂಗುರಂಗಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಳಿಕ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೇನೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಅಚೆಮೆನಿಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಬಳಿಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಜಿಯಾನಾದ ಸತ್ರಾಪೀಸ್, ಖ್ವಾರೆಜ್ಮ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿಯಾ {8} ನಡುವೆ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] [[ಕ್ರಿ.ಪೂ]]. ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಏಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು[[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ನಡುವೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ([[ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್]])ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು{{Citation needed|date=December 2008}}..ಒಂದು ನೂರಾ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಪರ್ಷಿಯಾದ [[ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ]] ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು[[ನಿಸಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈಗ ಅದು ರಾಜಧಾನಿ [[ಅಸ್ಗಾಬಾತ್]] ನ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇರಾನದ್ದೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಂಶ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಸಸ್ಸಾನಿದರು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ವರೆಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂತು. (0}ಕ್ರಿ.ಶಕ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಅರಬರು]] ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] ತಂದರು. ಮಹಾನ್ [[ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.{{Citation needed|date=December 2008}} ಕಲಿಫ್ ಅಲ್-[[ಮಾಮುನ್]] ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಮೆರ್ವ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಗನೆ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊರಾಸನ್]] ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು.{{Citation needed|date=December 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Magtimguli Pyragy.jpg|upright|thumb|ಮಾಗ್ತಿಂಗುಲಿ ಪಿರಾಗಿ]] ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ತುರ್ಕಮನ್ ಆಡಳಿತ]]ದ [[ಸೆಲ್್ಜುಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ಖೊರಾಸಾನ್]] (ಆಧುನಿಕ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ್]] )ಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕೆಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹನ್ನೆರಡನೆ ಶತಮಾನದ ಎರಡನೇ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬಿತ್ತು. [[ಚೆಂಗೀಸ್ ಖಾನ್]] ತನ್ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ [[ಕಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪಡೆದಾಗ ತುರ್ಕಮೆನ್ನರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಏಳು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ತುರ್ಕಮೆನ್ ಜನರು ವಿವಿಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತರ್-ಬುಡಕಟ್ಟು ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬಡಿದಾಡಿದರು. [[ರಶಿಯಾ]] ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವರೆಗೂ ತುರ್ಕಮನ್ ಇತಿಹಾಸ ಸ್ವಲ್ಪವಷ್ಟೇ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಹದಿಮೂರರಿಂದ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನಗಳ ವರೆಗೆ ತುರ್ಕಮೆನ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷಿಕ ಗುಂಪು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.{{Citation needed|date=October 2009}} ತುರ್ಕಮನ್್ರು ಸಮಕಾಲೀನ [[ಕಜಖ್್ಸ್ತಾನ]]ದ [[ಮಾಂಗಿಶ್ಲಾಕ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]]ದಿಂದ ಇರಾನ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದೆಡೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಅಮು ದಾರಿಯಾ]] ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟು ತುರ್ಕಮನ್ ಸಮಾಜವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿತು. ಇದು ತುರ್ಕಮನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು. [[17ನೆ]] ಮತ್ತು [[19ನೆ]] ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು [[ಪರ್ಶಿಯಾದವರು]], ಶಾಗಳು, [[ಖಿವರು]],ಖಾನರು,[[ಬುಖಾರಾ]]ದ ಅಮೀರರು ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಡುವೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮನ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ [[ಮಾಗ್ತಿಂಗುಲಿ ಪಿರಾಗಿ]] ತನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ತುರ್ಕಮನ್ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ವರ್ತಕರ ತಂಡದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಶಿಯಾದವರನ್ನು ಸೆರೆಯಾಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು [[ಖಿವಾ]] ಮತ್ತು [[ಬುಖಾರಾ]]ದ [[ಗುಲಾಮಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=9qVkNBge8mIC&amp;pg=PA68&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಯಾಸ್್ಪೋರಾ ಇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯಾ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಟ್ರೇಡ್, 1550-1900] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405180732/http://books.google.com/books?id=9qVkNBge8mIC&pg=PA68&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false |date=2015-04-05 }}'' ". ಸ್ಕಾಟ್ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಲೆವಿ (2002). p.68. ISBN 0-7910-6772-6</ref><ref>"''[https://books.google.com/books?id=v6IT-cDdcOAC&amp;pg=PA109&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಖಿವ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]'' ". ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್ (2010). p.109. ISBN 0-7910-6772-6</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ನಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಶಃ [[ಯುರೋಪಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜಗತ್ತಿಗೆ]] ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ತ್ಸಾರ್ ದೊರೆಗಳ ರಶಿಯಾ]] ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮತ್ತು [[ದೊಡ್ಡ ಆಟ (ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್)]]ವನ್ನೇ ಆಡಿದರು. ಕೆಂದ್ರ ಏಶಿಯಾದ ವಿಜಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ರಶಿಯಾದವರು ತುರ್ಕಮನ್್ ರಿಂದ ಕಠಿಣವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. 1894ರ ವೇಳೆಗೆ ರಶಿಯಾ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ==== ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ==== .[[ಆಂಗ್ಲೋ- ರಶಿಯನ್ ಸಮ್ಮೇಳನ 1907]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ನಡುವಿನ ದ್ವೇಷ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. .ನಿಧಾನವಾಗಿ ರಶಿಯಾದ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ [[ಅಸ್ಗಾಬಾತ್]]ನ [[ವಾಸ್ತು ರಚನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು. 1917ರಲ್ಲಿ [[ರಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ದಂಗೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ತುರ್ಕಮನ್ SSR]] ಎಂದು 1924ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿತು. [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಆರು ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಆಗ ಅದು ಹೊಂದಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Turkmen man with camel.jpg|thumb|ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ತುರ್ಕಮನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ]] ಹೊಸ ತುರ್ಕಮೆನ್ SSR ಇನ್ನಷ್ಟು [[ಯುರೋಪೀಕರಣ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] [[ತುರ್ಕಮನ್ ಜನರು]] [[ಜಾತ್ಯತೀತ]]ರಾಗಲು ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಶೈಲಿಯ ದಿರಿಸು ತೊಡಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಯಿತು. [[ತುರ್ಕಮೆನ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[ವರ್ಣಮಾಲೆ]]ಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿ]]ಯಿಂದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್(/3)ಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ {4}ಸಿರಿಲಿಕ್್ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.]] ಹೀಗಿದ್ದರೂ ತುರ್ಕಮನ್ನರ ಹಿಂದಿನ [[ಅಲೆಮಾರಿ]] ಬದುಕಿನ ರೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಅವರನ್ನು [[ಕಮ್ಯುನಿಸಂ]] ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಶಿಯನ್ನರ ಪ್ರಯತ್ನ 1948ರ ವರೆಗೂ ಫಲ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ]] ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. 1948ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[ಅಸ್ಗಾಬಾತ್ ಭೂಕಂಪ]] 110,000 ಜನರ ಬಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಆ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು.<ref>[http://science.howstuffworks.com/12-of-the-most-destructive-earthquakes.htm 12 ಆಫ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಅರ್ಥ್್ಕ್ವೇಕ್ಸ್]. ಹೌಸ್ಟಫ್್ವರ್ಕ್ಸ್</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 1920ರ ಮತ್ತು 1930ರ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತುರ್ಕಮನ್ನರ [[ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.<ref name="autogenerated1">ಟೆರ್ರಿ ಮಾರ್ಟಿನ್- ದಿ ಅಫರ್ಮೇಟಿವ್ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಎಂಪಾಯರ್ (ಇಟಾಚಾ &amp; ಲಂಡನ್)</ref> ತುರ್ಕಮನ್ನರು ಸೋವಿಯೆಟ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತುರ್ಕಮನ್ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು.<ref name="autogenerated1"/> ==== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ==== [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಕುಸಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ]] ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನಾರಚಿತ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒಲವು ತೋರಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991 ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು<ref name="INDEPENDENCE">[https://books.google.com/books?vid=ISBN0691117756&amp;id=-lUR24wFNRAC&amp;pg=PP1&amp;lpg=PP1&amp;ots=pElZd9zxIv&amp;dq=Turkmenistan&amp;sig=6MQAuTvS0tKtqRtX_rKkP__I0Ho#PPA1,M1 ಟ್ರೈಬ್, ಕ್ಲಾಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ನೇಶನ್ ಇನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಪೇಜ್ 1] ಟ್ರೈಬಲ್ ನೇಶನ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯೆಟ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್</ref>. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೋದ ಕೊನೆಯ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಂತಿಮ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ಅಂದರೆ 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1991 ರಂದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಮಾಜಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್]]ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು "[[ಸಹ ಸದಸ್ಯ]]"ತ್ವಕ್ಕೆ 2005 ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತುರ್ಕಮೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ದೇಶದ ನೀತಿಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಅಲಿಪ್ತತೆ.<ref name="CIS_MEMBERSHIP">[http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/08/26dab4c9-5ba1-4193-86e7-62fc991f8a6c.html ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ರೆಡ್ಯುಸಸ್ ಟೈಸ್ ಟು ‘ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಮೆಂಬರ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613133732/http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/08/26dab4c9-5ba1-4193-86e7-62fc991f8a6c.html |date=2008-06-13 }} ರೇಡಿಯೋ ಫ್ರೀ ಯುರೋಪ್, 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2005</ref> [[ತುರ್ಕಮೆನ್ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ನ ಹಿಂದಿನ ನಾಯಕ [[ಸಪರ್ಮುರಾತ್ ನಿಯಜೊವ್]] [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ]] ಬಳಿಕವೂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಸೋವಿಯೆಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಇವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ರಶಿಯಾ- ತುರ್ಕಮೆನ್ ಸಂಬಂಧ ತೀವ್ರ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. {{Citation needed|date=February 2007}} [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಮತ್ತು ತುರ್ಕಮೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ತಾನು ಎಂಬಂತೆ ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡರು. (ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ "ತುರ್ಕಮೆನ್್ಬಾಸಿ" ಅಥವಾ "ತುರ್ಕಮೆನ್ ಜನರ ನಾಯಕ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವೈಭವೋಪೇತ ಬದುಕಿನ ಆರಾಧನೆ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗಿ 1999ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್]] (ಜೀವ ಇರುವ ವರೆಗೂ ಅವರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು) ಆದರು. ನಿಯಾಜೊವ್ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. [[ಹುದ್ದೆಯ ಯಾವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]ಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಮುಂದೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯುವವರು]] ಯಾರು ಎಂಬುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಿಯಾಜೊವ್<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6346185.stm |title=Profile: Kurbanguly Berdymukhamedov |accessdate=2008-10-08 |work=news.bbc.co.uk |publisher=BBC |date=2007-12-21 }}</ref> ಅವರಿಗೆ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರೆಂಬ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿ ಇದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಗುರ್ಬಾಂಗುಲಿ [[ಬೇರ್ದಿಮುಹಮೆದೊವ್]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. [[ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲಿನ ಚೇರ್ಮನ್ ಒವೆಜ್ಗೆಲ್ಡಿ [[ಅತಾಯೇವ್]] ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅತಾಯೇವ್ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧಗಳ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರ್ದಿಮುಹಮೆದೊವ್ ಚಲಾವಣೆಯಾದ ಶೇ. 95 ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 89 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹೊರಗಿನ ವೀಕ್ಷಕರು ಖಂಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1298497.stm |title=Country profile: Turkmenistan |accessdate=2008-10-08 |work=news.bbc.co.uk |publisher=BBC |date=2008-07-30}}</ref> ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. == ರಾಜಕೀಯ == {{Main|Politics of Turkmenistan}} thumb|250px|right|ಅಸ್ಗಾಬಾತ್್ನಲ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅರಮನೆ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ 69 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ (ಯೂನಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಗಿ ಇದ್ದ 67 ವರ್ಷಗಳೂ ಸೇರಿ) ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991ರಂದು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಜೀವಿತಾವಧಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್)]] [[ಸಪರ್ಮುರಾತ್ ನಿಯಾಜೊವ್]] [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿ. [[ತುರ್ಕಮೆನ್ SSRನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ 1985 ರಿಂದ ಅವರು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಆಳಿದರು. 2006ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ವರೆಗೂ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ]] ಬಳಿಕ ಅವರು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದರು. {{Citation needed|=date|date=May 2010}}28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999ರಂದು ನಿಯಾಜೊವ್ ಮಜ್ಲಿಸ್(ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್)ನಿಂದ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್]] ಆಗಿ ಘೋಷಿತರಾದರು. ಮಜ್ಲಿಸ್ ಒಂದು ವಾರ ಮೊದಲಷ್ಟೇ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದವರಷ್ಟೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ{{Citation needed|=date|date=May 2010}}. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್್ನಲ್ಲಿ ನಿಯಾಜೊವ್ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಬಳಿಕ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ನಾಯಕತ್ವ ದೇಶವನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿತು. ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದ [[ಗುರ್ಬಂಗುಲಿ ಬೇರ್ದಿಮುಹಮೆದೊವ್]] ಅವರು ನಿಯಾಜೊವ್ ಅವರ ''ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮನ್ನರು ಇಲ್ಲದ '' ಒಪೆರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಸ್್ಗಳ ನಿಷೇಧವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಚಿತ್ರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ದಿಮುಹಮೆದೊವ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರ ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಐದಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು. ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆತುರವಿತ್ತು.- ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಿ ನಿಯಾಜೊವ್ ಅವರ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಿಡುವುದೋ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಇತ್ತು. [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಎಂಬ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಅಡಕಗೊಂಡಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.]] .ನಿಯಾಜೋವ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ [[ಏಕ-ಪಕ್ಷ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯೊಂದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಹೊಸ [[ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಕೌನ್ಸಲ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಯಿತು. 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್್ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಬಹು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈಗ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ವರೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಭೆಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಅತ್ಯಧಿಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಇರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಇಪ್ಪತ್ತು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಕೂಡ ಒಂದು. 2008ರ [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಗ್ರಹಿಸುವ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] 0(ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭ್ರಷ್ಟ) ದಿಂದ ೧೦ (ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಭ್ರಷ್ಟ)ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್್ಗೆ 1.8 ಅಂಕ ಬಂದಿದೆ.<ref>[http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008/cpi_2008_table 2008 ಕರ್ಪ್ಷನ್ ಪರ್ಷ್ಪಶನ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311002755/http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008/cpi_2008_table |date=2009-03-11 }} ಫ್ರಾಂ ಟ್ರಾನ್ಸ್್ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ 14 ಮಾರ್ಚ್ 2009 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> == ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು == {{Main|Human rights in Turkmenistan|Capital punishment in Turkmenistan}} [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕು]] ಮತ್ತು [[ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಬ]]ವನ್ನು [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ ([[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ]], [[ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ]], [[ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಬ]] [[ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಬ]]ಮುಂತಾದವು), ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾದಗ್ರಸ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು,]] [[ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಹಕ್ಕು]] ಮತ್ತು [[ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯವ ಹಕ್ಕು]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕು]]ಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಅಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Turkmenistan: International Religious Freedom Report 2008 | author = Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor | publisher = US State Department | url = http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108508.htm | year = 2008 | accessdate = 2008-11-15}}</ref> . [[ಗಡಿ ರಹಿತ ವರದಿಗಾರರ]] (ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿಥೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್)[[ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಬ ಸೂಚ್ಯಂಕ]]ವು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಬ]]ದ ಮೇಲೆ ಮೂರನೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದ ದೇಶ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಪರ್್ಮುರಾತ್್ [[ಉಪಗ್ರಹ ಡಿಶ್]]<ref>{{cite web|author=Pannier, Bruce|url=http://www.eurasianet.org/departments/rights/articles/pp072602.shtml|title=Turkmebashi Takes New Interest In Satellite Television|work=[[EurasiaNet]]|date=2002-07-26|accessdate=2009-01-02|archive-date=2009-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114111833/http://www.eurasianet.org/departments/rights/articles/pp072602.shtml|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ದಾಡಿ ಬಿಡುವುದು, ಉದ್ದ ಕೂದಲು, ಬ್ಯಾಲೆಗಳು, ಒಪೇರಾಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4177622.stm|title=Turkmenistan bans recorded music|work=[[BBC News]]|date=2005-08-23|accessdate=2009-01-02}}</ref> ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುರ್ಬಾಂಗುಲಿ ಬೇರ್ಡಿಮುಹಾಮೆಡೋವ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಡಿಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ದಾಖಲೆ ಬಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>ಯು.ಎಸ್. ಡಿಪಾರ್ಟ್್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್, [http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/sca/119142.htm ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್: ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ 2008],ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ, ಪ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್, ಆ್ಯಂಡ್ ಲೇಬರ್, 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009.</ref> == ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು == {{Main|Provinces of Turkmenistan|Districts of Turkmenistan}} [[ಚಿತ್ರ:TurkmenistanNumbered.png|thumb|250px|right| ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಐದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ'' ವೆಲಾಯತ್ಲಾರ್'' (ತೋ-ಸೇ-ಲಾ- ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು) ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿದೆ. ''[[ವೆಲಾಯತ್]]'' ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾಜಧಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. (''ಎಟ್ರಾಪ್ಲಾರ್'',ಸಿಂಗ್, ''ಎಟ್ರಾಪ್'' ), ಇವು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ನಗರಗಳಾಗಿರಬಹುದು. [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ (2008ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇಧ 16, 1992ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇಧ 47) ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ''ವೆಲಾಯತ್'' (ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ಅಥವಾ ''ಎಟ್ರಾಪ್'' (ಜಿಲ್ಲೆ) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. {| class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef" ! ವಿಭಾಗ ! [[ಐಎಸ್ಓ 9001:2008]] ! ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ ! ಏರಿಯಾ <ref name="yb2005">''ಸ್ಟೆಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇಯರ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ 2000-2004'', ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಸ್್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಅಸ್ಗಾಬಾತ್, 2005.</ref> ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2005)<ref name="yb2005"/> ! (ಕೀ) |- ! ಅಸ್ಗಬಾತ್ ನಗರ | | [[ಅಸ್ಗಬಾತ್]] | {{convert|470|km2|sqmi|abbr=on}} | 871,500 | |- ! [[ಅಹಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] | TM-A | [[ಅನೌ]] | {{convert|97160|km2|sqmi|abbr=on}} | 939,700 | 1 |- ! [[ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] | TM-B | [[ಬಾಲ್ಕನಾಬಾತ್]] 　 | {{convert|139270|km2|sqmi|abbr=on}} | 553,500 | 2 |- ! [[ಡಾಸೋಗುಜ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] | TM-D | [[ಡಾಸೋಗುಜ್]] | {{convert|73430|km2|sqmi|abbr=on}} | 1,370,400 | 3 |- ! [[ಲೆಬಾಪ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್]] | TM-L | [[ತುರ್ಕಮೆನಾಬಾತ್]] | {{convert|93730|km2|sqmi|abbr=on}} | 1,334,500 | 4 |- ! [[ಮೇರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] | TM-M | [[ಮೇರಿ]] | {{convert|87150|km2|sqmi|abbr=on}} | 1,480,400 | 5 |} == ಹವಾಮಾನ == {{Main|Climate of Turkmenistan}} ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜು ಮಾತ್ರವೇ ಬೀಳುವುದು.{{convert|12|mm|in|2|abbr=on}} [[ಅಶ್ಖಾಬಾದ್]]{{convert|48.9|°C|lk=on}}ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಅಮು ದರಿಯಾ]] ನದಿ ತೀರದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ದ್ವೀಪ [[ಕೆರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನ 1983ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}}{{convert|51.7|°C}} == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Geography of Turkmenistan|List of mountains of Turkmenistan}} [[ಚಿತ್ರ:Turkmenistan-map.png|thumb|left|270px| ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ನಕಾಶೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Dust Storm Over Turkmenistan.jpg|thumb|ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿ]] At {{convert|488100|km2|sqmi|abbr=on}}, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಜಗತ್ತಿನ 52ನೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರ ಇದು [[ಸ್ಪೇನ್]] ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್್ನ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಶದ ಶೇ.80ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ [[ಕಾರಾಕುಮ್ ಮರುಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ತುರಾನ್ ಕೊಳ್ಳ]] ಮತ್ತು ಕಾರಾಕುಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯದೇ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ. [[ಕೋಪೆಟ್ ಡಾಗ್]] [[ಶ್ರೇಣಿ]] ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಅದರ [[ಕುಹ್- ಇ ರಿಝೆ (ರಿಝೆ ಪರ್ವತ)]] 2912 ಮೀಟರ್ (9,553 [[ಅಡಿ]]) ಎತ್ತರವಿದೆ<ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10469 ಕುಹ್-ಇ ರಿಜೆ] ಆನ್ Peakbagger.com</ref>. ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ [[ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ಕನ್ ರೇಂಜ್(ಶ್ರೇಣಿ)]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಯ [[ಲಿಬಾಪ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್]] ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಕೊಯ್ತೆಂದಾಗ್ ಶ್ರೇಣಿ]] ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಏಕೈಕ ಪರ್ವತ. {{convert|1880|m|ft}} ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ಕನ್ ಶ್ರೇಣಿ [[ಮೌಂಟ್ ಅರ್ಲಾನ್]]<ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=13160 ಮೌಂಟ್ ಆರ್ಲಾನ್] ಆನ್ Peakbagger.com</ref> ನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ತಲುಪಿದ್ದರೆ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ <ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10488 ಅಯಿರಿ ಬಾಬಾ] ಆನ್ Peakbagger.com</ref> ಕುಗಿತಾಂಗ್್ತೌ ಶ್ರೇಣಿಯ [[ಅಯಿರಿಬಾಬಾ.]] ನದಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮು ದಾರಿಯಾ]] [[ಮುರ್ಘಾಬ್]] ಮತ್ತು [[ತೇಜೇನ್]] ಸೇರಿವೆ. ವಾತಾವರಣ ಬಹುತೇಕ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ [[ಉಷ್ಣೋಷ್ಣವಲಯ]], ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಳೆ. ಚಳಿಗಾಲ ಸ್ವಲ್ಪವೇ. ಮತ್ತು ಒಣ. ಬಹುತೇಕ ಮಂಜು ಬೀಳುವುದು ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಮೇ ನಡುವೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಂಜು ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶ ಕೋಪೆಟ್ ಡಾಗ್ ಶ್ರೇಣಿ. [[ಕಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ]] ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ತುರ್ಕಮನ್ನರು ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.{{convert|1768|km|mi}} [[ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಗರ ಸಂಗಮ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಗಾಬಾತ್]], [[ತುರ್ಕಮೆನ್^ಬಾಸಿ]] (ಮೊದಲು ಇದು ಕ್ರಾಸ್ನೋವೊಡ್ಸ್ಕ್) [[ದಾಸೋಗುಜ್]] ಸೇರಿವೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Turkmenistan|Agriculture in Turkmenistan}} ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಮಾಣ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=14009121 |title=Premium content |publisher=Economist.com |date=2009-07-09 |accessdate=2010-05-03}}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ [[ರಶಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಅನಿಲವನ್ನು [[ಬದಲಾಗದ ಹಣ]]ದ (ಹಾರ್ಡ್ ಕರನ್ಸಿ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ವಿತರಣೆಯ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂತು. ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಮುಂಗಡಪತ್ರವು ಕೊರತೆಯ ಮುಂಗಡಪತ್ರವಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ದೇಶದ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಗತ್ತಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಹತ್ತನೆಯದು. ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯತ್ತ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ 60%<ref name="cia">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |date=2007-06-12 }}, ''CIA World Factbook''. 2010-04-11 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ</ref> ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರ ಪ್ರಮಾಣ 58% ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=December 2008}} [[ಖಾಸಗೀಕರಣದ]] ಗುರಿಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಉಳಿದವು. 1998 ಮತ್ತು 2002ರ ನಡುವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು [[ರಫ್ತು]] ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಕಿರು ಅವಧಿಯ [[ಸಾಲ]]ದ ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದುದರಿಂದ ಒಟ್ಟೂ ರಫ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಂತರಿಕ [[ಬಡತನ]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯಿಂದ ಸದ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಯಾಜೊವ್ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ನಗರಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸ್ಗಾಬಾತ್ ನಗರವನ್ನು ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಕಾವಲು ನಾಯಿ (ವಾಚ್ ಡಾಗ್)ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಕರೆನ್ಸಿ ಸಂಗ್ರಹದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೇಲೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಯೋಜನೇತರ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಫ್ರಾಂಕ್್ಫರ್ಟ್್ನ ಡ್ಯುತ್ಸೆ ಬ್ಯಾಂಕ್್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್್ ಮೂಲದ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಿಟ್್ನೆಸ್]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2003<ref>ರಿಸಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಖಾಲ್ಕ್ ಮಸ್ಲಾಹತಿ (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್) N 35 ([[14.08.2003]])</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 14ರ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್್ನ ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಕೊರತೆ ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ [[ವಿದ್ಯುತ್]], [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]], [[ನೀರು]] ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ 2030ರ ವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿವೆ. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡಿದ ಬಳಿಕ ರಶಿಯಾ ತುರ್ಕಮನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 1000 ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್್ಗೆ 65 ಡಾಲರ್್ನಿಂದ 100 ಡಾಲರ್ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ತುರ್ಕಮನ್ ಅನಿಲದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗ ರಶಿಯದ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯ]]ದ [[ಗಾಜ್್ಪ್ರೋಮ್]]್ನಿಂದಲೇ ಹೋಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5314940.stm |title=Business &#124; Russia reaches Turkmen gas deal |publisher=BBC News |date=2006-09-05 |accessdate=2010-05-03}}</ref> === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ === thumb|ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ತೈಲ ಮತ್ತು.ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಶಿಯ, ಇರಾನ್್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಬಳಿಕ ನಾಲ್ಕನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಂಪನಿ [[ತುರ್ಕಮೆಂಗಾಜ್]] ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಭರವಸೆದಾಯಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹ 3.5-6.7 ಎಂಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಂತಸ್ಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 21 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ರಫ್ತಿಗೆ ಪೈಪ್್ ಲೈನ್್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ದೇಶವು [[ಚೀನ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |author=Dec 24, 2009 |url=http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/KL24Ag07.html |title="China plays Pipelineistan' |publisher=Atimes.com |date=2009-12-24 |accessdate=2010-05-03 |archive-date=2009-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091224215442/http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/KL24Ag07.html |url-status=dead }}</ref>. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ : http://en.wikipedia.org/wiki/Derweze for "The Gate To Hell", Derweze. === ತೈಲ === ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಬಹುತೇಕ ತೈಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿವುದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿ (Concern) [[ತುರ್ಕಮನ್ನೆಬಿಟ್]]. ಕೋತುರ್ದೆಪೆ, ಬಾಲ್ಕನಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಬಳಿಯ [[ಚೆಕೆಲೆನ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೈಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 700 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೆಲೆಕನ್್ನಲ್ಲಿ 1909ರಲ್ಲಿ ([[ನೊಬೆಲ್]] ಸಹೋದರರಿಂದ) 1930ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಕನಾಬಾದ್್ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳಿಂದ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.1948ರಲ್ಲಿ ಕುಮ್ದಾಗ್್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1959ರಲ್ಲಿ ಕೋತುರ್ದೆಪೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ತೈಲದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ತುರ್ಕಮೆನ್್ಬಾಶಿ ಮತ್ತು ಸೀದಿ ತೈಲಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಟ್ಯಾಂಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪಿಗೆ ಕಾಲುವೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರಫ್ತುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://turkmenistanoil.tripod.com/id4.html ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಆಯ್ಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಗ್ಯಾಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202234531/http://turkmenistanoil.tripod.com/id4.html |date=2013-12-02 }} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಇಂಧನ === ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರ ಹಿಂದೂಕುಶ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ. ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 350 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 1,370 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಸ್ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಒಟ್ಟೂ 14.9 ಶತಕೋಟಿ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್-ತಾಸು ಇತ್ತು<ref>[http://countrystudies.us/turkmenistan/22.htm ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಟಡಿ.] 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>. === ಕೃಷಿ === ದೇಶದ ನೀರಾವರಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಹತ್ತನೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರ == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ/ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ == {{Main|Demographics of Turkmenistan}} ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಜನಾಂಗೀಯ [[ತುರ್ಕಮೆನ್ನರು]]. ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಕರಾದ [[ಉಜ್ಬೆಕ್]] ಮತ್ತು [[ರಶಿಯನ್ನರು]] ಇದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಕರಲ್ಲಿ [[ಕಜಾಕ್ಸ್]], [[ಟಟಾರ್ಸ್]], [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು]], [[ಆರ್ಮೇರಿಯನ್ನರು]], [[ಅಜೆರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬಲೂಚಿಗಳು]] ಇದ್ದಾರೆ. ಜನಾಂಗೀಯ ರಶಿಯನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ 1939ರಲ್ಲಿ ಶೇ.18.6 ಇದ್ದದ್ದು 1989ರಲ್ಲಿ ಶೇ.9.5ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=YLeAxHLmgR8C&amp;pg=PA15&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಮೈಗ್ರಂಟ್ ರಿಸೆಟ್ಲ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ದಿ ರಶಿಯ್ ಫೆಡರೇಶನ್: ರಿಕನ್್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ 'ಹೋಮ್ಸ್' ಆ್ಯಂಡ್ 'ಹೋಮ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್']'' ". ಮೋಯಾ ಫ್ಲಿನ್ನ್ 1994. ಪು 15 ISBN 1-84331-117-8</ref> ''ಸಿಐಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬುಕ್'' ನೀಡಿರುವ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಜನಾಂಗೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣ, ಶೇ..85 ತುರ್ಕಮನ್ನರು, ಶೇ.5 ಉಜ್ಬೆಕ್, ಶೇ.4 ರಶಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಇತರರು ಶೇ.6 ಇದ್ದಾರೆ. (2003ರ ಅಂದಾಜು)<ref name="cia"/>. 2001ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಗಾಬಾತ್್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.91 ಭಾಗ ತುರ್ಕಮನ್ನರು. ಶೇ.3 ಉಜ್ಬೆಕರು. ಶೇ.2 ರಶಿಯನ್ನರು. 1989 ಮತ್ತು 2001ರ ನಡುವೆ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. (2.5 ರಿಂದ 4.9 ದಶಲಕ್ಷ) ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಶಿಯನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗ ತಗ್ಗಿತು. (334,000ಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕ ಇದ್ದದ್ದು 100,000ಕ್ಕೆ) == ಭಾಷೆ == ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] [[ತುರ್ಕಮೆನ್.]] ([[1992ರ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ), ಹೀಗಿದ್ದರೂ [[ರಶಿಯನ್]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್್ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂವಹನ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.72 ತುರ್ಕಮೆನ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶೇ.12 ಭಾಗ ಜನರು ರಶಿಯನ್, ಶೇ.9 ಭಾಗ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆ ಶೇ.7 ಭಾಗ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವರು. == ಧರ್ಮ == thumb|ಅಸ್ಗಾಬಾತ್್ನಲ್ಲಿಯ ಆರ್ಟೋಗ್ರುಲ್ ಗಾಜಿ ಮಸೀದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಒಸ್ಮಾನ್ ಗಾಜಿಯ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. {{See|Religion in Turkmenistan|Islam in Turkmenistan|Bahá'í Faith in Turkmenistan}} ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಬಲ ಧರ್ಮ [[ಇಸ್ಲಾಂ]]. (ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.89). ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.9 ಭಾಗ [[ಪೂರ್ವದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚರ್ಚ್]]್ಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು. ಇವರು [[ರಶಿಯನ್]] ಜನಾಂಗದವರು. ಉಳಿದ ಶೇ.2 ಭಾಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ<ref name="cia"/>. ಇಸ್ಲಾಂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬಂದುದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ [[ಶೇಕ್]]್ಗಳ ಮತಪ್ರಚಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆ. ಈ ಶೇಕ್್ಗಳು ಪುಣ್ಯಪುರುಷರು. ಅವರನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಲದ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪಿನ ಅಧಿಪತಿಯೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರ "ಸ್ಥಾಪಕ"ರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನನ್ಯತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ಲಾಂನ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. [[ಸೋವಿಯೆಟ್]] ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು "ಹಳೆಯದರ ಕುರುಹು." ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1990ರ ಈಚೆಗೆ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಪರ್ಮುರಾಲ್ ನಿಯಾಜೋವ್]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಕುವೈಟ್]] ಮತ್ತು [[ಟರ್ಕಿ]]ಯ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದವು. ಧಾರ್ಮಿಕ (ಪಾಠ)ಕ್ಲಾಸುಗಳು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆ,]] [[ಕುರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಹದಿತ್]] ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಪಾಠವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="cs">ಲಾರಿ ಕ್ಲರ್ಕ್, ಮೈಕೆಲ್ ಥರ್ಮನ್, ಆ್ಯಂಡ್ ಡೇವಿಡ್ ಟೈಸನ್. "ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್". ''ಎ ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಟಡಿ: ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್'' (ಗ್ಲೆನ್ ಇ. ಕರ್ಟಿಸ್, ಎಡಿಟರ್). [[ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಡಿವಿಸನ್]] (ಮಾರ್ಚ್ 1996). ''ಈ ಲೇಖನ ಈ ಮೂಲದಿಂದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ,[[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಡೊಮೇನ್ ಅದು ಇದರಲ್ಲಿದೆ]].'' [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html ]</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಯಾಜೋವ್ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 2001 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ [[ರುಹ್ನಾಮಾ]] ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತುರ್ಕ್್ಮೆನ್ಬಾಸಿ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬೇಕೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಕುರಾನಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. (ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಿತ್ತು.) ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ರೈವರ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ರುಹ್ನಾಮಾದ ಅರಿವು ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3528746.stm |title=Asia-Pacific &#124; Turkmen drivers face unusual test |publisher=BBC News |date=2004-08-02 |accessdate=2010-05-03}}</ref>. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಬಹಾಯಿ ನಿಷ್ಠೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಆ ಧರ್ಮದಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು. ಮತ್ತು ಬಹಾಯಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_turkmenistan</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Turkmen bride in Turkmen national wedding dress.jpg|thumb|upright|ಸಾಂದ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮನ್ ಹುಡುಗಿ]] {{Main|Culture of Turkmenistan}} ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತದ ವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೊದಲು 10ರಿಂದ 9 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು 2007-2008ನೆ ಸಾಲಿನಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಮಾಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Citation needed|date=November 2007}} * [[ಅಕಾಲ್-ಟೆಕೆ]] ಹಾರ್ಸ್ * [[ಯೋಮುತ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್]] * [[ಟರ್ಕಮೆನ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್]] * [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ]] * [[ಮೆರ್ವ್]] * [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದ ಸಂಗೀತ]] * [[ತುರ್ಕಮೆನ್ ಅಡುಗೆಪದ್ಧತಿ]] === ಪರಂಪರೆ === {| class="toc" cellpadding="0" cellspacing="2" style="width:1000px;float:center;margin:0.5em 0.5em 0.5em 1em;clear:all;margin-left:3px;font-size:90%" |- | colspan="6" style="text-align:center;background:#black;color:white;background-color:green"|''' [[ವಿಶ್ವಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣ]]ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಇದೆ.''' |- ! style="background:#e8e8e8"| '''ಚಿತ್ರಗಳು ''' ! style="background:#e8e8e8"| '''ನಗರದ ಹೆಸರು''' ! style="background:#e8e8e8"| '''ಸ್ಥಳ''' ! style="background:#e8e8e8"| '''ಸಂಗೀತ ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು''' ! style="background:#e8e8e8"| '''ದಿನಾಂಕ''' ! style="background:#e8e8e8"| '''ಟೈಪ್''' |- | style="background:#efefef;text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Cyark merv 3.jpg|80px]] | style="background:#efefef;text-align:left"|'''[[ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆರ್ವ್]]''' | style="background:#efefef;text-align:left"|[[ಮೇರಿ]] | style="background:#efefef;text-align:left"|[[ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ]]ದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ [[ಒಯಾಸಿಸ್]] [[ಸಿಟಿ]], ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್]]್ನಲ್ಲಿ | style="background:#efefef;text-align:center"|1995 | style="background:#efefef"| ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ<ref>UNESCO. ''[http://whc.unesco.org/en/list/886 ಏನ್ಸಿಯಂಟ್ ಮೆರ್ವ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾರ್ಕ್.]''</ref> |- | align="center"|[[ಚಿತ್ರ:KonyeUrgenchMinaret.jpg|80px]] | align="left"| '''[[ಕೊನೆಉರ್ಜೆಂಕ್]]''' | align="left"|[[ಕೊನೆಉರ್ಜೆಂಕ್]] | align="left"|12ನೆ ಶತಮಾನದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಖ್ವಾರೆಜ್ಮ್]]್ನ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡದ ಅವಶೇಷಗಳು | align="center"|2005 | align="center"|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ<ref>UNESCO. ''[http://whc.unesco.org/en/list/1199 ಕೊನೆರ್್ಜಂಕ್.]''</ref> |- | style="background:#efefef;text-align:center"|[[ಚಿತ್ರ:Aerial view of Nisa from north.jpg|80px]] | style="background:#efefef;text-align:left"| '''[[ನಿಸಾ]]''' ದ [[ಪಾರ್ಥಿಯಾ]]ದ ಕೋಟೆಪಟ್ಟಣ | style="background:#efefef;text-align:left"|[[ಬಾಗಿರ್]], [[ಅಹಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] | style="background:#efefef;text-align:left"|[[ಪಾರ್ಥಿಯ]]ನ್ನರ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು | style="background:#efefef;text-align:center"|2007 | style="background:#efefef"| ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ<ref>UNESCO. ''[http://whc.unesco.org/en/list/1242 ನಿಸಾ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್.]''</ref> |} === ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === {{See|Communications in Turkmenistan}} ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಸದ್ಯ ಉಪಗ್ರಹ ಮೂಲಕ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೀವಿ ಛಾನೆಲ್್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಟೀವಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕರನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್್ನೆಟ್ ಸೇವೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಏಕೈಕ ಕಂಪನಿ [[ISP]] "[[ತುರ್ಕಮೆನ್್ಟೆಲಿಕಾಂ]]" ಇಂಟರ್್ನೆಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ 80,400 ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.1.6ರಷ್ಟು.<ref>[http://www.internetworldstats.com/asia/tm.htm ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್: ಇಂಟರ್್ನೆಟ್, ಬ್ರಾಡ್್ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009122741/http://internetworldstats.com/asia/tm.htm |date=2010-10-09 }} 25 ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |date=2007-06-12 }} CIA: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೇಸ್್ಬುಕ್ 2009.</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು == {| class="wikitable" |- ! ಸಂಸ್ಥೆ ! ಸಮೀಕ್ಷೆ ! ಶ್ರೇಯಾಂಕ |- | ಇನ್್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಇಕಾನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೀಸ್ [http://www.economicsandpeace.org ] | ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೀಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್<ref>{{cite web |url=http://www.visionofhumanity.org/gpi/home.php |title=Vision of Humanity |publisher=Vision of Humanity |date= |accessdate=2010-02-04 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704165325/http://www.visionofhumanity.org/gpi/home.php |url-status=dead }}</ref> | 144ರಲ್ಲಿ 101 |- | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]] | [[ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] | 182ರಲ್ಲಿ 109 |- | [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] | [[ಕರಪ್ಷನ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಷನ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] | 180ರಲ್ಲಿ 168 |} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Main|Outline of Turkmenistan}} * [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]] * [[ಫಾರಿನ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] * [[ಜಿಯೋಕ್ ಟೆಪೆ]] * [[ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಮೆಂಬರ್ಶಿಪ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] * [[ಮಿಲಿಟರಿ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] * [[ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ಇನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] * [[ಟ್ರಾನ್ಸ್್ಪೋರ್ಟ್ ಇನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ''ಬ್ರಾಡ್ತ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಗೈಡ್: ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್'' ಪೌಲ್ ಬ್ರಮ್ಮೆಲ್ ಅವರಿಂದ * ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್'' ರಫಿಸ್ ಅಬಾಜೋವ್ ಅವರಿಂದ * ''ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಗೈಡ್: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯಾ'' ಪೌಲ್ ಕ್ಲೆಮ್ಮೆರ್, ಮೈಕೆಲ್ ಕೊನ್ಹ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಮೆಥ್ಯೂ * ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್: ದಿ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಫಾರ್ ಎಂಪಾಯರ್ ಇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯಾ'' ಪೀಟರ್ ಹಾಪ್ ಕಿರ್ಕ್ ಅವರಿಂದ * ''ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ : ಜೆಂಢರ್, ಒರಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಸಾಂಗ್'' ಕರೋಲ್್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್್ವೆಲ್ ಅವರಿಂದ * ''ಎಡ್ಗರ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ನೇಶನ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯೆಟ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್'' ಅಡ್ರಿಯೆನ್ನೆ ಲಿನ್ ಅವರಿಂದ * [[ಈಸ್ಟ್್ವರ್ಲ್ಡ್ ಟು ಟಾರ್ಟರಿ: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್, ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್, ಆ್ಯಂಡ್ ದಿ ಕಾಕಸಸ್]] [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ. ಕಪ್ಲಾನ್]] ಅವರಿಂದ. * [http://www.amazon.com/dp/0976356511 ಅನ್್ನೋನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್: ಜರ್ನಿಸ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಐಸೋಲೇಟೆಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಜಾನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಕ್ರೋಪ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ] * ರಾಲ್ಲ್, ಟೆಡ್ "ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್ ಟು ರುಯಿನ್: ಈಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯಾ ದಿ ನ್ಯೂ ಮಿಡ್ಲ್್ಈಸ್ಟ್?" ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: NBM ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2006. * "'' ಥೆರೌಕ್ಷ್, ಪೌಲ್, ಲೆಟರ್ ಫ್ರಂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಮ್ಯಾನ್, ಸಪರ್ಮಿರಾತ್ ನಿಯಾಜೋವ್ಸ್ ರೀನ್ ಆಫ್ ಇನ್್ಸ್ಟಂಟ್ಲಿ'' " [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್]], 28 ಮೇ 2007. * [http://www.jbjv.com/-Turkmenistan,21-.html ಜೀನ್ -ಬಾಪಿಸ್ತೆ ಜೀಂಗೆ ವಿಲ್ಮರ್ ''ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್'',ಪ್ಯಾರಿಸ್, ನಾನ್ ಲ್ಯೂ, 2009]. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * {{CIA World Factbook link|tx|Turkmenistan}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkmenistan.htm ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607085919/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkmenistan.htm |date=2008-06-07 }} ಆ್ಯಟ್ ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Asia/Turkmenistan}} * {{wikiatlas|Turkmenistan}} * {{wikivoyage|Turkmenistan}} ; ಸರ್ಕಾರ * [https://web.archive.org/web/20080724085623/http://www.turkmenistan.gov.tm/_en/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಪೋರ್ಟಲ್] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114085557/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html |date=2009-01-14 }} ; ಇತರ * [http://www.chrono-tm.org/en/ "ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ". ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151031210540/http://www.chrono-tm.org/en/ |date=2015-10-31 }}[http://www.chrono-tm.org/en/ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ತುರ್ಕಮನ್ ಇನಿಸಿಯೇಟಿವ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151031210540/http://www.chrono-tm.org/en/ |date=2015-10-31 }} * [http://www.tmhits.com/ ಟುನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ][http://www.tmhits.com/ ತುರ್ಕಮನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ] * [http://www.eurasianet.org/turkmenistan.project/ ದಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ರಶಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಾರದ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು * [http://www.ashgabat.us/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಗಾಬಾತ್್ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819145123/http://www.ashgabat.us/ |date=2021-08-19 }} * [http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/turkmenistan/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135656/http://www.uni-graz.at/franz.koelbl/turkmenistan/ |date=2007-09-30 }} (ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ) * [http://turkmenistanoil.tripod.com/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಆಯ್ಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717103936/http://turkmenistanoil.tripod.com/ |date=2011-07-17 }} * [http://www.terjime.com ತುರ್ಕಮನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190824110216/http://www.terjime.com/ |date=2019-08-24 }} * [http://www.advantour.com/turkmenistan/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗೈಡ್] * [http://tmlit.turkmenworld.com/ ತುರ್ಕಮನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಲೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717113133/http://tmlit.turkmenworld.com/ |date=2011-07-17 }} * [http://www.turkmenworld.com/ ತುರ್ಕಮನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ನೆಟ್್ವರ್ಕ್, ಎವ್ರಿಥಿಂಗ್ ಅಬೌಟ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129022725/http://turkmenworld.com/ |date=2011-01-29 }} * [http://www.jbjv.com/-Turkmenistan,22-.html ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಫೋಟೋಗ್ರಪಿಸ್ ಆನ್ ಜೆಬಿ ಜೀನ್್ಗೆನೆ ವಿಲ್ಮರ್ಸ್ ವೆಬ್್ಸೈಟ್] * [http://www.tmch.at/ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಆನ್್ಲೈನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502092450/http://tmch.at/ |date=2010-05-02 }} * [http://gundogar.org/?022500000000000000011062010020000#9066 ಗುಂಡೋಗರ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205174630/http://gundogar.org/?022500000000000000011062010020000#9066 |date=2010-02-05 }} {{Template group |title = Geographic locale |list = {{Countries of Central Asia}} {{Countries of Asia}} {{Countries bordering the Caspian Sea}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{Economic Cooperation Organization}} {{Commonwealth of Independent States (CIS)|state=collapsed}} {{Organization of the Islamic Conference (OIC)|state=collapsed}} }} {{Template group | title = Other associations | list = {{Turkic-speaking}} {{Modern Turkic states}} {{Turkic topics}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಏಶಿಯಾ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾನಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಮಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಡರ್ನ್ ಟರ್ಕಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಘಟನೆ]] [[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯನ್-ಭಾಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಕಪಕ್ಷ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] 7b9rh7jxfi7q2ither4vb18nwol2rx8 0 24787 1375070 1354951 2026-06-15T11:53:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375070 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} [[ಚಿತ್ರ:Peter_Paul_Rubens_-_The_Adoration_of_the_Magi_-_WGA20244.jpg|thumb|right|upright|ಪೀಟರ್ ಪೌಲ್ ರುಬೆನ್ಸ್‌ರ ಆರಾಧನೆ.]] [[File:Sant'Andrea.jpg|thumb|right|upright| ಗೈನ್ ಲಾರೆಂಜೊ ಬೆರ್ನಿನಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸಂಟ್‌ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರೆಯ ಅಲ್ ಕ್ವಿರಿನಲೆ.]] '''ಬರೊಕ್‌''' ({{pron-en|bəˈroʊk}}, ''bə-{{sm|rohk}})'' ಎನ್ನುವುದು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದವರೆಗೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಕಲಾಶೈಲಿ.<ref>{{cite book |first=Paul|last=Fargis|title=The New York Public Library Desk Reference|year=1998|edition=third|place=New York|publisher=Macmillan General Reference|pages=262|isbn=0-02-862169-7}}</ref> ಅದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ "ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನರಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರೊಕೋಕೋ ಕಾಲಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲೆಯ ಶೈಲಿ, ಇದು ಸಕ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿ, ಗೋಚರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ವಾಗ್ಮಿತಾ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಶೈಲಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Piper|1984|p= 44-45, cited in Wakefield 2004, pp. 3-4}}{{Citation broken|date=June 2010}}</ref> ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರೆಂಟ್‌ನ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಲೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾದ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಹೆಲೆನ್ ಗಾರ್ಡನರ್, ಫ್ರೆಡ್ ಎಸ್. ಕ್ಲೈನರ್, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಜೆ. ಮಾಮಿಯ, ''ಗಾರ್ಡನರ್ಸ್ ಆರ್ತ್ ಥ್ರೂ ದ ಏಜಸ್'' (ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್, ಸಿಎ: ಥಾಮ್ಸನ್/ವಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ೨೦೦೫), p. ೫೧೬.</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಕೂಡ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಾಟಕೀಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಜಯೋತ್ಸಾಹದ ಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಕೂಡ ಗಮನಿಸಿದರು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಅರಮನೆಗಳು ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. == ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ == ೧೬೦೦ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಹೊಸ ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಈಗ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಲೆಯ ಶೈಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಟ್ರೆಂಟ್‌ನ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (೧೫೪೫–೬೩) ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸನದ ಜೊತೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು,{{Citation needed|date=March 2010}} ಚರ್ಚ್‌ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರುಗಳಿಗಿಂತ ಅಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ವರ್ಣಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ನಂತರ ರೂಢಿಯಂತೆ{{Weasel-inline|date=March 2010}} ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Aeneas'_Flight_from_Troy_by_Federico_Barocci.jpg|thumb|ಎನಿಯಸ್ ಫ್ಲೀಸ್ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರಾಯ್, ಫೆಡರಿಕೊ, ಬರೊಚ್ಚಿ, 1598.]] ಬರೊಕ್‌‍ ಶೈಲಿಯ ಮನವಿಯು ೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹಾಸ್ಯದ, ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯ ಮ್ಯಾನರಿಸ್ಟ್ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಭಾವಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ನೇರವಾದ, ಸರಳವಾದ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ, ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮಾಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಲೆಯು ಅನ್ನಿಬೇಲ್ ಕರಾಚಿ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ವೀರೋಚಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ವಾಜಿಯೋ, ಮತ್ತು ಫೆಡರಿಕೋ ಬೊರೊಕ್ಕಿಯಂತಹ ಇತರ ಕಲಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ’ಪ್ರೊಟೋ-‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಾವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮಿಕಲ್ಯಾಂಜೆಲೋ ಮತ್ತು ಕೊರೆಜೊಯೋರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಾನಾಂತರತೆಗಳು "‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತ"ದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾದ ಪದಗುಚ್ಛಗಳ ದೀರ್ಘತೆಗಳು, ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಬಹುಧ್ವನಿಸಂಕೇತನವನ್ನು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಂವಾದಿರಾಗ, ಮತ್ತು ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಬಣ್ಣಗಳು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. (‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೋಡಿ.) ಸರಳವಾದ, ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ, ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಮೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಳವಾದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಳಲೋಪ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವರತರಂಗಗಳು, ಜಾನ್ ಡೊನ್ನ್‌ರಂತಹ ಮ್ಯಾನರಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶದೀಕೃತಗೊಂಡ ತತ್ವಮೀಮಾಂಸೆಯ ಹೋಲಿಗೆಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಗೋಚರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ''ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ (ಕಳೆದುಹೋದ ಸ್ವರ್ಗ),'' ಒಂದು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕೃತಿಯು ರೊಕೋಕೋ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ, ೧೭೨೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ಚಿತ್ರಣ, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಗಳಿಗೆ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನವವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನೀತಿಯ ಉದಯದವರೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದಾದ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಭಾವಾಭಿನಯಗಳು ಮ್ಯಾನರಿಸ್ಟ್ ಭಾವಾಭಿನಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ: ಕಡಿಮೆ ದ್ವಂದಾರ್ಥದ, ಕಡಿಮೆ ನಿಗೂಢವಾದ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯಾವೃತವಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲೆಯ ವಿಧವಾದ ಒಪೆರಾದ (ಗೀತನಾಟಕ) ರಂಗಸ್ಥಳದ ಭಾವಾಭಿನಯಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಭಂಗಿಗಳು ''ಕಾಂಟ್ರಾಪೊಸ್ಟೋ'' ("ಸಮತೋಲನ ಮಾಡು"), ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒತ್ತಡವು ಭುಜಗಳ ಸಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೊಂಟವನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಅವು ಚಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಶುಷ್ಕಕಾರಿ, ಮಿತವಾದ, ಕಡಿಮೆ ನಾಟಕೀಯವಾದ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದಾವೃತವಾದ ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಹಂತಗಳ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ '''‌ ಬರೊಕ್‌ ನಂತರದ''' ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. (ಕ್ಲೌಡ್ ಪೆರೌಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ.) ವಿಲಿಯಮ್ ಕೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯೋ-ಪ್ಯಾಲಡಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು: ಆಂತರಿಕ ಶೈಲಿಗಳ ಜೊತೆ ಕೆಂಟ್‌ನ ಪೀಠೋಪಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಜೆನೋವಾದ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಚನಿಕ ಶಿಲ್ಪ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇವುಗಳು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಗೋಡೆಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಶ್ರೀಮಂತ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಯುಳ್ಳ ಶೈಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು,{{Weasel-inline|date=March 2010}} ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯು, ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ-ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊಸ ವಿಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿರುವ ‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಲೌಕಿಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಂತೆ, ಪೋಪ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ,{{Weasel-inline|date=March 2010}} ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ, ಇದರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವಾಗಿ, [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರೀಕರಣದ ಪುನರವಲೋಕನವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} == ‌ ಬರೊಕ್‌ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:JosefaObidos4.jpg|thumb|right|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಚಿತ್ರಗಾರ ಜೋಸೆಫ ದೆ ಒಬಿಡೊಸ್‌ನ ಸ್ಟಿಲ್-ಲೈಫ್, c.1679, ಸಂತರೆಮ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] {{Main|Baroque painting}} ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ''‌ ಬರೊಕ್‌'' ಶೈಲಿಯು ಏನನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ಲೂವ್ರ್|ಲೌರೆ]]ಯಲ್ಲಿದೆ) ಲುಕ್ಸೆಂಬೊರ್ಗ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ಪೌಲ್ ರುಬೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರಿ ದೆ ಮೆಡಿಸಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref>[http://www.students.sbc.edu/vandergriff04/mariedemedici.html ಪೀಟರ್ ಪೌಲ್ ರುಬೆನ್ಸ್ ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಮರಿ ಡೆ ಮೆಡಿಸಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030914111817/http://www.students.sbc.edu/vandergriff04/mariedemedici.html |date=2003-09-14 }}.</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನು ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು: ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ, ಪ್ರತಿಮಾಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ವರ್ಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯೋಜನಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳ ‌ ಬರೊಕ್‌-ಕಾಲಮಾನದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಾವಾಜಿಯೋದಿಂದ ಕೊರ್ಟೊನಾದವರೆಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅಂಶಗಳಿವೆ; ಅವೆರಡೂ ಕೂಡ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಶೈಲಿಗಳ ಜೊತೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಕ್ರಿಯಾವಾದವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ‌ ಬರೊಕ್‌ದ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಡೆಲ್ಲಾ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕೊರ್ನಾರೋ ಚಾಪೆಲ್‌ಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬರ್ನಿನಿಯ ''ಭಾವಪರವಶತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತ ಥೆರೆಸಾ'' ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಲ್ಪ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರವನ್ನು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.boglewood.com/cornaro/xteresa.html Bogelwood.comನಲ್ಲಿನ "ಕಾರ್ನಾರೊ ಚಾಪೆಲ್ " ].</ref> ನಂತರದ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ರೊಕೋಕೋಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದು, ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯ ಮೂಲಕ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಇದರ ವೈಯುಕ್ತಿಕತೆಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ನೇರತನಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ-ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುವಂತಿವೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ರಚನಾ ಚಿತ್ರಣಗಳು-ಇದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ. ಉತ್ತರಭಾಗದ ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಕಲೆಯು ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು, ಅದು ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ದೃಶ್ಯಗಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ರೆಂಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ನ ಕಲೆಯ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸ್ವರೂಪವು ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಗುರುತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಡಚ್ ಕಲಾಕಾರರಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೆಮಿಷ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಯು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನೂ ಕೂಡ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. == ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿ == {{Main|Baroque sculpture}} ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕೃತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ರೂಪಗಳ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು - ಅವು ಒಂದು ರಿಕ್ತ ಮಧ್ಯದ ಆವರ್ತದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಹೊರ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗೆ ಬಹು ಆದರ್ಶ ನೋಟಗಳ ಆಯಾಮ ಹಲವು ಸಲ ಹೊಂದಿತ್ತು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಧಿಕ-ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದವು, ಉದಾ, ಅಡಗಿಸಿ ಇಟ್ಟ ಬೆಳಕುಗಳು, ಅಥವಾ ಕಾರಂಜಿಗಳು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಜಾಂಡಿಹೊ ಕೂಡ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಶಲ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಕೊಂಗೊಂಹಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಸ್ಯಾಂಟುವಾರಿಯೊ ಡಿ ಬೊಮ್ ಜೀಸಸ್ ಡಿ ಮಾಟೊಸಿನ್ಹೊಸ್‍'' ‌ನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. ಹಳೆಯ ಬೈಬಲ್ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕರ ಸಾಲುಮನೆಗಳ ಸುತ್ತಿನ ಸೋಪ್‌ಕಲ್ಲು ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ನಿನಿಯ (೧೫೯೮-೧೬೮೦) ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಲ್ಪಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಕಾರಂಜಿಗಳು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬರ್ನಿನಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಾಲದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೈಕಲ್ಯಾಂಜಿಲೊರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು: ಬರ್ನಿನಿ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೃತಶಿಲೆ ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಕ್ಷಮತೆಗೆ, ೨೦ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರ್ನಿನಿ ತನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಭಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎದೆಮಟ್ಟದ ವಿಗ್ರಹದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಉತ್ತಕೃಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಕೃತರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. === ಬರ್ನಿನಿಯವರ ಕೊರ್ನಾರೊ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪೂಜಾಸ್ಥಳ: ಕಲೆಯ ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿ === ಬರ್ನಿನಿಯವರ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ''ಸಂತ. ಥೆರೆಸಾ ಇನ್ ಎಕ್ಸಟಸಿ'' (೧೬೪೫-೫೨), ಇದನ್ನು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ನ ಸ್ಯಾಂಟ ಮಾರಿಯಾ ಡೆಲ್ಲಾ ವಿಟ್ಟೊರಿಯಾದ ಕೊರ್ನಾರೊ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪೂಜಸ್ಥಳಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ಣ ಪೂಜಸ್ಥಳವನ್ನು ಬರ್ನಿನಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು, ಇದು ಕೊರ್ನಾರೊ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಚರ್ಚನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೂರಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Ecstasy of St. Teresa HDR.jpg|left|thumb|260x260px|ಬೆರ್ನಿನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂತ ಥೆರೆಸಾರ ಎಸ್ಟಸೆ.]] ಸಂತ ಥೆರೆಸಾ, ಪೂಜಸ್ಥಳದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಒಂದು ನಯವಾದ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ, ಇದು ಬಹುವರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಒಂದು ಅಡಗಿಸಿದ ಕಿಟಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಮೇಲಿನಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಷಾಲೋ ರಿಲೀಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಪೆರಾ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟ ಕೊರ್ನಾರೋ ಕುಟುಂಬದ ಚಿತ್ರ-ಸಮೂಹಗಳು ಚಾಪೆಲ್‌ನ ಎರಡು ಬದಿಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೊರ್ನಾರೋ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆಗಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುಗನು ವೀಕ್ಷಕನಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಾಕ್ಸ್ ಸೀಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸಂತರ ಚಿತ್ರಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವೋತ್ಕರ್ಷತೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂತ. ಥೆರೆಸಾರನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಆದರ್ಶ ಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಿಲುವು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂತ. ಅವಿಲಾದ ಥೆರೆಸಾ, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪರಿಷ್ಕರಣದ ಒಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಸನ್ಯಾಸಿನಿ, ತನ್ನ ಒಗಟಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಯವಾದ ಬೂದು ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆ ಉಡುವ ಗುಂಪಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರತ್ತ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಲೇಖನಗಳು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ಪ್ರೀತಿಯು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಬಾಣದಂತೆ ಭೇದಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರ್ನಿನಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಸಂತ. ಥೆರೆಸಾಳ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಮೋಡದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ, ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಬಾಣ (ಬಾಣವನ್ನು ಧಾತುವಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಹಿಡಿದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಣಯ ದೇವತೆಯ ಆಕೃತಿಯು ಅವಳತ್ತ ನೋಡಿ ನಗುವಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಆಯಾಮಾತ್ಮಕ ಆಕೃತಿಯು ಅವಳ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ನೂಕುತಿಲ್ಲ - ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅವನು ಹೊರ ತೆಗೆದಂತೆ ಇದೆ. ಭಾವಪರವಶತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂತ. ಥೆರೆಸಾರ ಮುಖ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸದೆ ತೀವ್ರೋದ್ರೇಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ತೃಪ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಮೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧತೆಯ ನಿರ್ಬಂಧದ ಸಂಬಂಧ ಅತಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಬರ್ನಿನಿ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ದೈಹಿಕ ಅನುಭವವಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಲಕ್ಷಿಸಿದರು. ಥೆರೆಸಾ ತನ್ನ ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಅನುಭಾವಿಗಳು ಬಳಸುವ ಭಾವೋತ್ಕರ್ಷತೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಬರ್ನಿನಿರ ಚಿತ್ರಣ ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪೂಜಾಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೊರ್ನಾರೊ ಕುಟುಂಬ ತಮ್ಮನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅವರನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪೂಜಸ್ಥಳದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಜ್ಜೆಯಿಂದ ವಿಕ್ಷಿಸಿದ ಹಾಗೆ. ಗೀತರೂಪಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಕೊರ್ನಾರೊರಿಗೆ ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ; ಹೀಗೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇನ್ನು ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುವುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಪೂಜಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಗಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸಂತ. ಥೆರೆಸಾ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಇದು ಖಾಸಗಿ ಪೂಜಸ್ಥಳ ಎಂದರೆ ಯಾರೂ ಕೂಡ ಕುಟುಂಬದವರ ಆಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಗ್ರಹದ ಕೆಳಗಿನ ಪೂಜವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು (೧೭ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ), ಆದರೆ ವೀಕ್ಷಕನನ್ನು ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ವಿಭಜಿಸುವ ಒಂದೇ ವಸ್ತು ಎಂದರೆ ಪೂಜವೇದಿಕೆಯ ಅಡ್ಡಕಂಬಿ. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನದ ನಿದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಮ್ಮೆ ಎರಡರಂತೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Trier Kurfuerstliches Palais BW 1.JPG|250px|thumb|ಟ್ರಿಯರ್ ಅರಮನೆ(ಜರ್ಮನಿ)]] [[File:Residenzschloss Ludwigsburg.jpg|thumb|right| ಸ್ಟಟ್‌ಗರ್ಟ್ ಹತ್ತಿರದ ಲುಡ್‌ವಿಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅರಮನೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ದೊಡ್ಡ ಬರೋಕ್‌ ಅರಮನೆ]] [[File:San Gaetano, facciata 11.JPG|thumb| ಸ್ಯಾನ್ ಗೈಟಾನೊ, ಫ್ಲೊರೆಂಟಿನ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ ಬರೋಕ್‌ ಚರ್ಚ್]] [[ಚಿತ್ರ:Stift melk 001 2004.jpg|thumb|right|ಮೆಲ್ಕ್ ಅಬೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಾಚಯ್ ವ್ಯಾಲೀ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೊಕಬ್ ಪ್ರಾಂಟೌರ್)]] {{Main|Baroque architecture}} ಜಾನ್ ಹೊಗ್‌ರಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ತಾತ್ವಿಕರ ಅನುಸಾರ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಲ್ಜಕ್ ಟರ್ಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹೋಗ್, ಜಾನ್ ಡಿ(೧೯೭೫). ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್''. ಲಂಡನ್:ಫೇಬರ್. ISBN ೦-೬೮೮-೧೬೮೯೪-೯</ref> ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಫುಟ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳು, ಕಂಬಗಳ ಸಾಲುಗಳು, ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಬೆಳಕು-ಹಾಗೂ-ನೆರಳು (''ಕಾಯರೊಸ್ಕೊರೊ'' ), ’ವರ್ಣಚಿತ್ರದ’ ಬಣ್ಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಶೂನ್ಯತೆಯ ಸ್ಫುಟ ವಾದನೆ. ಆಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕದ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಚಳುವಳಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವದ ಒಳಾಂಗಣ ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ ರಾಜ್ಯ ಕೊಠಡಿ ಆಗಿತ್ತು, ಶ್ರೀಮಂತ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸರಣಿ ಇದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೊಣೆ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಣೆ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಯ್ಯನ ಕೊಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಯಾವುದೇ ಆಡಂಬರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಮಾರಕ ಕೊಠಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಸರಣಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಯಾಗಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಧ್ಯ [[ಜರ್ಮನಿ]] (ನೋಡಿ ಉದಾ. ಲುಡ್ವಿಗ್ಸಬರ್ಗ್ ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ಜ್ವಿಂಗರ್ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್), [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ]] ಹಾಗೂ [[ರಷ್ಯಾ]] (ನೋಡಿ ಉದಾ. ಪಿಟರ್‌ಹೊಫ್) ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ca. ೧೬೬೦ರಿಂದ ca. ೧೭೨೫ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಸರ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ರೆನ್, ಸರ್ ಜಾನ್ ವ್ಯಾನ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ನಿಖೊಲಸ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ಮೋರ್ ಅವರುಗಳ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಯುರೊಪಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗೂ ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಯುಗದ ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಸೂಸುವ ವಿಶಾಲಬೀದಿಗಳು ಚೌಕಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಇದು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಉದ್ಯಾನವನ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ನೊಟೊ, ರಾಗುಸ ಹಾಗೂ ಅಸಿರೆಲ್ "ಬಾಸಿಲಿಕಾ ಡಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿಯಾನೊ"ಯ ಹಾಗೆ ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯು ಹೊಸ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿತು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಯಿನ ಮೊರೆಲಿಯ ಮಿಖೊಕನ್ ಚರ್ಚು. ೧೭ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆನ್ಸೊ ಬಾರೊಖಿಯೊರವರಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಲಾದ ಇದು ಮೆಕ್ಸಿಕೊನ ಹಲವು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ‌ ಬರೊಕ್‌ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಫ್ರಾಂನ್ಸಿಸ್ ಚಿಂಗ್ "೧೭ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟೆಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದುವರೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪೀಯ ಬಳಕೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಎದುರಾಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರಕುಶಾಗ್ರಮತಿ, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ, ವರ್ಣಚಿತ್ರಿಕೆಯ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಾತ್ಮಕ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ." ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಫ್ರಾಂಕೀಸ್ ಡಿಕೆ ಚಿಂಗ್, ''ಎ ವಿಶುಯಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್'', p.&nbsp;೧೩೩</ref> == ‌ ಬರೊಕ್‌ ರಂಗಮಂದಿರ == ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವರಾತ್ಮಕವಾದ ‌ ಬರೊಕ್‌ಾಲಂಕಾರ, ಪ್ಲಾಟ್ ತಿರುಗುವಿಕೆಗಳ ಬಹುರೂಪತೆ, ಮತ್ತು ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್|ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ದುಖಾಂತಗಳು]]) ಒಪೆರಾದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ವಾಸ್ತವ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಣವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಅನುಭವವಾಗಿತು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ನಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೆ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಅರಮನೆಯ ಒಳಾಂಗಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತಿತ್ತು. ಇಡಿ ಸ್ಥಳ ಒಂದು ಕಟ್ಟಿನ ಆಯ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತಿತ್ತು, ಎಲ್ಲ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞನಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಗ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಟೆಗಳು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ತುಣುಕಿನ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತಿತ್ತು, ಹೀಗೆ ಡಿಯಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಮಾಕಿನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ದೇವರು ಕೆಳೆಗೆ ಬರಲು ಸಶಕ್ತರಾದರು - ಅಕ್ಷರಶಃ - ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಂದು ನಾಯಕನಿಗೆ ಅತಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅಸಂಬದ್ಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರಕ್ಷಿಸಲು. ಥಿಯೆಟ್ರಂ ಮಂಡಿ ಪದ - ವಿಶ್ವವು ವೇದಿಕೆ - ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ರಂಗಮಂಚದಲ್ಲಿ ನಟ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ/ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಟನೆಯಂತೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅದು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಗುಪ್ತವಾಗಿರಿಸಿತು. ''ವಾಟೆಲ್'', ''ಫರಿನೆಲ್ಲಿ'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಹಾಗೂ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾನ್ ಟಿಯೆಟರ್ ಡೆಲ್ ಲಿಸುಯಲ್ಲಿ ಮೊಂಟೆವರ್ಡಿಯವರ ''ಒರ್ಫೆಸ್‌'' ನ ನಾಟಕರೂಪ, ‌ ಬರೊಕ್‌ತೆಯ ಯುಗದ ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಗೀತಕಾರ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫ್ಲೋರಿಸಂಟ್ಸ್ ಇವರುಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಪೆರಾದ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಚಾರ್ಪೆಂಟಿಯರ್ ಮತ್ತು ಲಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಇವರುಗಳು ಉಳಿದವರುಗಳಿಗಿಂತ ಮೂಲ ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. == ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನ == {{See|17th century in literature|17th century philosophy|Early Modern literature}} ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯು,‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು "ಮ್ಯಾರವಿಗ್ಲಿಯಾ" ಸಂಶೋಧನೆಗೆ (ಮ್ಯಾರಿನಿಜಂನಲ್ಲಿ-ಬೆರಗು,ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ), ತಂತ್ರಗಾಗಿಕೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''ಫಿಜಿಕಲ್ ಫೇನ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್''—ಕೋಪರ್ನಿಕನ್ ಮತ್ತು ಲೂಥರನ್‌ನ ಘನ ಲಂಗುರಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ " ಮಾನವನ ಕೊನೆಯ ಶಕ್ತಿ"-ಯ ಪುರಾವೆಯು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇವೆರಡಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಕಲಾವಿದರು ವಾದನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು (ಮತ್ತು ಕಲಾರಸಿಕನು ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕೃತಿ)ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾಳಜಿ ಜೊತೆಗೆ (ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯ ಮಾತು) ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಬಾಹ್ಯ ವಿಧಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಲವಾರು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು ಮತ್ತು ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕು: ಮರಿನೋ‌ನ "ಮ್ಯಾರವಿಗ್ಲಿಯಾ", ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ,ಓದುಗರಲ್ಲಿ,ಕೇಳುಗರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವು ಏಕ ಮಾನವನ ಸುತ್ತಲೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ,ಕಲಾವಿದ ಅಥವಾ ಕಲೆಯ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಳಕೆದಾರ,ಇದರ ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾರವಿಗ್ಲಿಯಾದ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಲೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಂದ ಬಹಳ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ''ರೋಮಾನ್ಜೋ'' (ಕಾದಂಬರಿ) ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆಯ ರೂಪಗಳು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಂತಹ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾದಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಡೆಗೆ (ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಒಂದು "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧಪತನ",‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಇತರರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ) [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಇಟಾಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=July 2009}} [[ಸ್ಪೇನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಬರಹಗಾರರು ''ಸಿಗ್ಲೋ ದೆ ಓರೋ'' ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ವೆವೆಡೊನಂತಹ ''ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟಿಸ್ಟಾ'' ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನೀಶ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿಮರ್ಶಕ ಅಂಶದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಾಮಾನ್ಯಾವಾಗಿತ್ತು, ''ಕಲ್ಟರಾನೊ'' ಲೇಖಕರು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಾಲಂಕಾರದ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಕೆಟಲೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಕೆಟಲನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಫೊಂಟಾನೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ವೈಸೆನ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ರಂತಹ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಬರಹಗಾರ ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಸೆಫ್ ರೊಮಾಗ್ವೆರಾರ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಸಂಕೇತದ ಪುಸ್ತಕ ''ಅಥೆನಿಯೋ ದೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡೆಸಾ'' ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅಮೆರಿಕಾ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಬರಹಗಾರರು ಸೊರ್ ಜ್ವಾನಾ ಮತ್ತು ಬೆರ್ನಾರ್ಡೊ ಡೆ ಬಲ್ಬೆನಾ, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ,ಮತ್ತು ಜ್ವಾನ್ ಡೆ ಎಸ್ಪಿನೊಸಾ ಮೆಡ್ರಾನೊ ಮತ್ತು ಜ್ವಾನ್ ಡೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವೈ ಕ್ಯಾವಿಯೇಡ್ಸ್,[[ಪೆರು]]ವಿನಲ್ಲಿ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಬರಹಗಾರ ಫಾದರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿಯೊ ವೈರಾ,[[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವೇಷಧಾರಿ. ನಂತರದ ಬರಹಗಾರರು ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋ ದೆ ಮ್ಯಾಟೊಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ರೋಡ್ರಿಗ್ಸ್ ಲೋಬೋ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕವಿಗಳು ಚಳುವಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು; ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ವಾಡಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ರೂಪಕಗಳಂತೆ,ನಂತರ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರ ಪದ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು,ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಪದ್ಯವು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ತಿರುವು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ಜರ್ನನಿ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ‌ ಬರೊಕ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ನನಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೋಡಿ. == ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತ == {{Main|Baroque music}} [[ಚಿತ್ರ:Haendel.jpg|thumb|upright|180px|ಜಾರ್ಜ್ ಫಿಡ್ರಿಕ್ ಹಾಂಡೆಲ್, 1733]] [[ಚಿತ್ರ:Johann Sebastian Bach.jpg|thumb|right|180px|ಜೋಹಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟೈನ್ ಬಚ್, 1748]] ''‌ ಬರೊಕ್‌'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ,ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜೆ.ಎಸ್. ಬ್ಯಾಚ್, ಗಿ.ಎಫ್. ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು [[ಆಂಟೋನಿಯೊ ವಿವಾಲ್ಡಿ|ಆ‍ಯ್‌೦ಟಾನಿಯೊ ವಿವಲ್ಡಿ]] ಇದನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು.{{Weasel-inline|date=May 2010}} ‌ ಬರೊಕ್‌ ಅವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತವು ವಿಶಾಲವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದು ಇಂದಿಗೂ-ಚರ್ಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಅಂಶವು ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಭಾಗಶಃ ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ‌ ಬರೊಕ್‌ವು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅವಧಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. "‌ ಬರೊಕ್‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ರಿಂದ "ಬಾರೊಕ್‌" ಶಬ್ದದ ಮೊದಲ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಇದು ೧೯೪೦ರವರೆಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ( ಮ್ಯಾನ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಬಕೊಫ್ಜರ್‌ರಿಂದ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು).{{Citation needed|date=May 2010}} ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ನಂತರವೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಕೊಪೋ ಪೆರಿ, ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಕೌಪೆರಿನ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಎಸ್. ಬ್ಯಾಕ್ ಇವರುಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಗೀತದಂತೆ ಇರಬೇಕೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕೈಕ ಶೈಲಿಯ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಕಾನ್ಸರ್ಟೊ ಮತ್ತು ಸಿನ್ಫೋನಿಯಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾದವು. ಸೊನಾಟಾ, ಕಂಟಟಾ ಮತ್ತು ಒರಾಟೊರಿಯೋನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಒಪೆರಾವು ಫ್ಲೋರೆಂಟಿನ್ ಕ್ಯಾಮರೆಟದ ಪ್ರಯೋಗಪರೀಕ್ಷೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಉಗಮವಾಯಿತು, ಮೊನೊಡಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ನಾಟಕ ಕಲೆಗಳ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ,೧೬೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಗತಿಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. {{Citation needed|date=May 2010}} ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮಂದ್ರಭಾಗ ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಬಾಸ್ ಲೈನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್‌ರಿಂದ ''ಡಿಡೊಸ್ ಲ್ಯಾಮೆಂಟ್''. === ‌ ಬರೊಕ್‌ ಸಂಯೋಜನಕರು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳು === * ಕ್ಲೌಡಿಯೋ ಮೊಂಟೆವೆರ್ಡಿ (೧೫೬೭–೧೬೪೩) ''L'Orfeo, favola in musica'' (೧೬೧೦) * ಹೆನ್ರಿಚ್ ಸ್ಚುಟ್ಜ್ (೧೫೮೫–೧೬೭೨), ''Symphoniae Sacrae'' (೧೬೨೯, ೧೬೪೭, ೧೬೫೦) * ಜೀನ್-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಲುಲ್ಲಿ (೧೬೩೨–೧೬೮೭) ''ಆರ್ಮಿಡೆ'' (೧೬೮೬) * ಜೊಹಾನ್ ಪ್ಯಾಚೆಲ್‌ಬೆಲ್ (೧೬೫೩–೧೭೦೬), ''ಕ್ಯಾನನ್ ಇನ್ ಡಿ'' (೧೬೮೦) * ಆಕ್ಯಾ‌೦ಜಲೊ ಕೊರೆಲ್ಲಿ (೧೬೫೩–೧೭೧೩), ''೧೨ concerti grossi'' * ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್ (೧೬೫೯–೧೬೯೫) ''ಡಿಡೊ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ Aeneas'' (೧೬೮೭) * ಟೊಮಾಸೊ ಆಲ್ಬೆರುನಿ (೧೬೭೧–೧೭೫೧), ''Sonata a sei con tromba'' * [[ಆಂಟೋನಿಯೊ ವಿವಾಲ್ಡಿ|ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿಯೊ ವಿವಲ್ಡಿ]] (೧೬೭೮–೧೭೪೧), ''ದ ಫೋರ್ ಸೀಜನ್ಸ್'' * ಜೊಹಾನ್ ಡೇವಿಡ್ ಹೈನಿಚೆನ್ (೧೬೮೩–೧೭೨೯) * ಜೀನ್-ಪಿಲಿಪ್ ರಮೆಯಾ (೧೬೮೩–೧೭೬೪) ''ದರ್ದಾನಸ್'' (೧೭೩೯) * ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡರಿಕ್ ಹಂಡೆಲ್ (೧೬೮೫–೧೭೫೯), ''ವಾಟರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಸ್ಯೂಟ್ '' (೧೭೧೭) * ಡೊಮಿನಿಕೊ ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಲಟಿ (೧೬೮೫–೧೭೫೭), ಸೊನಾಟಾಸ್ ಫಾರ್ ಸೆಂಬಾಲೊ ಆರ್ ಹಾರ್ಪ್ಸಿಚಾರ್ಡ್ * ಜೊಹಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬ್ಯಾಚ್ (೧೬೮೫–೧೭೫೦), ''ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್ಬರ್ಗ್ ಕಾನ್ಸೆರ್ಟೋಸ್'' (೧೭೨೧) * ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಲಿಪ್ ಟೆಲೆಮನ್ (೧೬೮೧–೧೭೬೭), ''Der Tag des Gerichts'' (೧೭೬೨) * ಗಿಯೊವನಿ ಬಟ್ಟಿಸ್ಟಾ ಪೆರ್ಗೊಲೆಸಿ (೧೭೧೦–೧೭೩೬), ''ಸ್ಟಬ್ಯಾಟ್ ಮ್ಯಾಟರ್'' (೧೭೩೬) == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಪ್ರಕಾರ, ''ಬರೊಕ್'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಶಬ್ದ "ಬರಾಕೊ" ಸ್ಪ್ಯಾನೀಶ್ "ಬರಾಕೊ" ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್ "ಬರಾಕೊ"ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವು "ನಯವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಮುತ್ತು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್,ಅರೆಬಿಕ್.,ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>''ಒಐಡಿ'' ಆನ್‌ಲೈನ್. ೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ''ಬಾರೊಕ್'' ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ "ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ",ಹಲವಾರು ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೇಯ ಶತಮಾನದ ಬಾರೊಕ್ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖದ ಹೊರತಾಗಿ ಏನಾದರು ಇರಬಹುದು. "ಬರೊಕ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದ, ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಶೈಲಿಯ ಹೆಸರಿನಂತೆ, ೧೭ನೇಯ ಮತ್ತು ೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂತರದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದೊಂದು[[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಪದ್ಯ "ಪೆರೊಲಾ ಬರೊಕಾ"ದ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಲಿಪ್ಯಂತರಣ, ಇದರರ್ಥ "ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಮೌಕ್ತಿಕ", ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೌಕ್ತಿಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯದಿಂದ ತಿರುಗಿದೆ, ಕ್ರಮವಾದ ರೂಪಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಅಕ್ಷ ಹೊಂದಿರವನ್ನು "ಬಾರೊಕ್ ಪರ್ಲ್ಸ್"ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರರು ಇದನ್ನು ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯ ಶಬ್ದ "ಬೊರೊಕೋ" ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ''ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕಾ'' ದಲ್ಲಿ, ತರ್ಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮದ ವಿಧದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite document | last=Panofsky | first=Erwin | contribution=What is Baroque? | title=Three Essays on Style| publisher=The MIT Press | year=1995 | pages=19 | ref=harv | postscript=<!--None-->}}.</ref> "ಬಾರೊಕ್" ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವಹೇಳನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ‌ ಬರೊಕ್‌ದ ಮಿತಿಮೀರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಆರ್ಭಟ, ನವೋದಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರಪರತೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಭಿನ್ನತೆ ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ -ಹುಟ್ಟಿದ]] ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ,ಹೆನ್ರಿಚ್ ವೋಲ್ಫ್ಲಿನ್ (೧೮೬೪–೧೯೪೫) ತನ್ನ ''Renaissance und Barock'' (೧೮೮೮)ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ; ವೋಲ್ಫ್ಲಿನ್ " ‌ ಬರೊಕ್‌ವನ್ನು "ಸಮೂಹದೊಳಗೆ ಚಳುವಳಿಯ ಆಮದು"ವಾಗಿ, ನವೋದಯ ಕಲೆಗೆ ವಿರೋಧಭಾಸವಾದ ಕಲೆ ಗುರುತಿಸಿದ. ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವನು ಮ್ಯಾನರಿಜಂ ಮತ್ತು ಬಾರೊಕ್ ನಡುವೆ ಭೇದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ,ಮತ್ತು ಅವನು ನಂತರದ ಕಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ, ೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದೊಳಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬಾರೊಕ್ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ವೋಲ್ಫ್ಲಿನ್‌ನ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವವರೆಗೂ ಬಾಕೊಕ್‌ಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿರಲಿಲ್ಲ. == ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆ == <div id="pejor">ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, "ಬಾರೊಕ್" ಶಬ್ದವು ಈಗಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟ, ಕಲೆಯ ಕೆಸಲದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು, ನೈಪುಣ್ಯತೆ, ಅಥವಾ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಲಂಕಾರ ವಿಚಾರದ ವಿನ್ಯಾಸ,ಅಥವಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಾಲುಗಳು,ಅಥವಾ,"ಬೈಜಾಂಟಿನ್"ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ,ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿವರಿಸಲು,ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಭಿನ್ನತೆಗಳಿ,ಅಥವಾ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಾನೂನು ವಿಚಾರ, ಪರೋಕ್ಷ, ಅಥವಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂದಿಗ್ಧ, ಮರೆಮಾಚಿದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತದೆ. "‌ ಬರೊಕ್‌ ಭಯ" ಆಳವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಿನದ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.</div> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div></div> * ಚಿನ್ನದ ರೇಕು ಹಾಕಿದ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ * ನಿಯೊ-‌ ಬರೊಕ್‌ * ಡಚ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಲಾಕೃತಿ * ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಫ್ರೆಂಚ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಇಟಾಲಿಯನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ನರಿಶ್ಕಿನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಪೆಟ್ರಿನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಪೋಲಿಷ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಪೊರ್ಚುಗಲ್‌ನ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ * ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ ಕಲಾಕೃತಿ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ‌ ಬರೊಕ್‌ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} * {{Cite book|last=Wakefield|first=Steve|title=Capentier's Baroque Fiction: Returning Medusa's gaze|location=Great Britain|publisher=The Cromwell Press|year=2004|isbn=1855661071|ref=harv|postscript=<!--None-->}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್ಸನ್, ಲಿಸೆಲೊಟ್ಟೆ. ೧೯೬೯. "ಬರೋಕ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೊಕೊಕೊ ಆರ್ಟ್", ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್:ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ * ಬುಸಿ-ಗ್ಲುಕ್ಸ್‌ಮನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್. ೧೯೯೪. ''ಬರೋಕ್‌ ರೀಸನ್: ದ ಆಸ್ಥೆಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನಿಟಿ''. ಸೇಜ್. * ಗಾರ್ಡನರ್, ಹೆಲೆನ್, ಫ್ರೆಡ್ ಎಸ್. ಕ್ಲೈನರ್, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಜೆ. ಮಾಮಿಯ. ೨೦೦೫. ''ಗಾರ್ಡನರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ ಥ್ರೂ ದ ಏಜಸ್ '', ೧೨ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್, ಸಿಎ: ಥಾಮ್ಸನ್/ವಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್. ISBN ೯೭೮-೦-೧೫-೫೦೫೦೯೦-೭ (ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್) ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೦೯೫-೮ (v. ೧, pbk.) ೦೫೩೪೬೪೦೯೧೫ ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೦೯೧-೦ (v. ೨, pbk.) ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೦೮೧-೧ (CD-ROM) ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೧೦೦-೯ (ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ) ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೧೦೮-೫ (set) ೦೫೩೪೬೪೧೦೭೫ ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೪೧೦೭-೮ (v. ೧, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಿಕ್ಷಣ., pbk.) ISBN ೯೭೮-೦-೫೩೪-೬೩೩೩೧-೮ (cd-rom) == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಬಾಜಿನ್ ಜರ್ಮೈನ್, ೧೯೬೪. ಬರೋಕ್‌ ಮತ್ತು ರೊಕೊಕೊ''''. ಪ್ರೀಜರ್ ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಸೀರೀಸ್. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಪ್ರೀಜರ್. (ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ''as Classique, baroque et rococo''. ಪ್ಯಾರಿಸ್: ಲರೌಸ್ಸೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ''ಬರೋಕ್‌ ಅಂಡ್ ರೊಕೊಕೊ ಆರ್ಟ್'' ಯಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಪ್ರೀಜರ್, ೧೯೭೪) * ಕಿಸ್ಟನ್ ಮೈಕೆಲ್. ೧೯೬೬. ''ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ಬರೋಕ್‌''. ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಆರ್ಟ್. ಲಂಡನ್: ಹಾಮ್‌ಲೈನ್; ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್. * ಲಾಂಬರ್ಟ್, ಗ್ರೆಗ್, ೨೦೦೪. ''ರಿಟರ್ನ್ ಆಫ್ ಬರೋಕ್‌ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಕಲ್ಚರ್''. ಕಾಂಟಿನುಮ್. ISBN ೦-೬೮೮-೧೬೮೯೪-೯ * ಮಾರ್ಟಿನ್, ಜಾನ್ ರುಪರ್ಟ್. ೧೯೭೭. ಬರೋಕ್‌ ಐಕಾನ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್:ಶಾರ್ಪರ್ ಮತ್ತು ರೊವೆ. ISBN ೦-೦೬-೪೩೫೩೩೨-X (cloth); ISBN ೦-೦೬-೪೩೦೦೭೭-೩ (pbk.) * ವೂಲ್ಫಿನ್, ಹೆನ್ರಿಚ್. ೧೯೬೪. ''ರೆನೈಸೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಬರೋಕ್‌'' ( ೧೮೮೮ರ ಜರ್ಮನ್ನಿನ ಮೂಲಪ್ರತಿಯನ್ನು ೧೯೮೪ರಂದು ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ) ದ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸ್ಟಡಿ. ISBN ೦-೧೯-೫೩೩೮೯೪-೪.ಬ್ಚ್ ಮ್ನ್ವ್ಮ್ಜ್ ‌ಲ್ಕ್ ನ್ ‌ಕ್ಚ್ ಬ್ಕ್ಲ್‌ವ್,ಒವ್ಬ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Baroque art}} {{Wikisource1911Enc}} * [http://www.baroquelife.org ಬರೋಕ್‌ ಮತ್ತು ರೊಕೊಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715091822/http://www.baroquelife.org/ |date=2019-07-15 }} * [http://etext.lib.virginia.edu/DicHist/dict.html "ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಐಡಿಯಾಸ್":] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918094722/http://etext.lib.virginia.edu/DicHist/dict.html |date=2009-09-18 }} ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೋಕ್‌ * [http://www.hernandofla.com/liteliz.htm ಬರೋಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927182459/http://www.hernandofla.com/liteliz.htm |date=2007-09-27 }} * [http://www.ibiblio.org/wm/paint/glo/baroque/ ವೆಬ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್] * [http://www.sentieridelbarocco.it/ ವಾಲ್ ಡಿ ನಿಟೊದಲ್ಲಿನ ಬರೋಕ್‌ - ಸಿಜಿಲಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180902092035/http://www.sentieridelbarocco.it/ |date=2018-09-02 }} * [http://www.all-art.org/history252_contents_Baroque_Rococo.html "ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್"ನಲ್ಲಿ ಬರೋಕ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030044455/http://all-art.org/history252_contents_Baroque_Rococo.html |date=2010-10-30 }} * ಜಾನ್ ಹೇಬರ್‌ನ [http://www.haberarts.com/mytime.htm#baroque ಬರೋಕ್‌ ಕಲೆಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210002039/http://www.haberarts.com/mytime.htm#baroque |date=2012-02-10 }} * [http://www.oriole-artists.com/Reviews_Baroque_Symbolism ಆನ್ ಬರೋಕ್‌ ಸಿಂಬೋಲಿಸಮ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.antiquestopic.com/the-baroque-style-1620-1700/ ಬರೋಕ್‌ ಸ್ಟೈಲ್ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ XIV ಪ್ರಭಾವಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070624152123/http://www.antiquestopic.com/the-baroque-style-1620-1700/ |date=2007-06-24 }} * {{cite web |publisher= [[Victoria and Albert Museum]] |url= http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style03b/index.html |title= Baroque Style Guide |work= British Galleries |accessdate= 2007-07-16 |archive-date= 2007-08-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070819090827/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style03b/index.html |url-status= dead }} * [http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime.shtml ಮೆಲ್ವೈನ್ ಬ್ರಾಗ್‌ನ BBC4 ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''ಆನ್ ಅವರ್ ಟೈಮ್'' : ದ ಬರೋಕ್‌] {{Westernart}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬರೋಕ್‌]] ewknvzdqvsepwx40jve19a7voubdg3o 0 24791 1375068 1356529 2026-06-15T11:36:51Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Bratislava-bratislava-flag.svgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Flag_of_Bratislava.svg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1375068 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement |name = Bratislava |native_name = |category = City |etymology = |official_name = |motto = |nickname = Beauty on the Danube, Little Big City |image = Bratislava Montage.jpg |image_caption = Bratislava Montage |flag = Flag of Bratislava.svg |symbol = Coat of Arms of Bratislava.svg |symbol_type = Coat of arms |country = Slovakia |country_flag = true |state = |region = [[Bratislava Region|Bratislava]] |district = |municipality = |part_type = Districts |part_fold = |part = Bratislava I |part1 = [[Bratislava II|II]] |part2 = [[Bratislava III|III]] |part3 = [[Bratislava IV|IV]] |part4 = [[Bratislava V|V]] |landmark = |river = [[Danube]] |river1 = [[Morava (river)|Morava]] |river2 = [[Little Danube]] |location = |elevation = 134 |prominence = |lat_d=48 |lat_m=08 |lat_s=38 |lat_NS=N |long_d=17 |long_m=06 |long_s=35 |long_EW=E |highest = Devínska Kobyla |highest_location = |highest_region = |highest_state = |highest_elevation = 514 |highest_lat_d= |highest_lat_m= |highest_lat_s= |highest_lat_NS= |highest_long_d= |highest_long_m= |highest_long_s= |highest_long_EW= |lowest = Danube River |lowest_location = |lowest_region = |lowest_state = |lowest_elevation = 126 |lowest_lat_d= |lowest_lat_m= |lowest_lat_s= |lowest_lat_NS= |lowest_long_d= |lowest_long_m= |lowest_long_s= |lowest_long_EW= |length = |length_orientation = |width = |width_orientation = |area = 367.584 |area_land = |area_water = |area_urban = 853.15 |area_metro = 2053 |population = 431061 |population_date = 2009-12-31 |population_urban = 546300 |population_metro = 616578 |population_density = auto |population_density_urban = auto |population_density_metro = auto |established = 907 |established_type = First mentioned |government = City council |government_location = |government_region = |government_state = |government_elevation = |government_lat_d= |government_lat_m= |government_lat_s= |government_lat_NS= |government_long_d= |government_long_m= |government_long_s= |government_long_EW= |mayor = [[Andrej Ďurkovský]] |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |postal_code = 8XX XX |area_code = 421-2 |area_code_type = Phone prefix |code = BA |code_type = [[Vehicle registration plates of Slovakia|Car plate]] |whs_name = |whs_year = |whs_number = |whs_region = |whs_criteria = |iucn_category = |map = Slovakia - outline map.svg |map_caption = Location in Slovakia |map_background = Slovakia - background map.png |map_locator = Slovakia |map1 = Bratislava Region - outline map.svg |map1_caption = Location in the Bratislava Region |map1_background = Bratislava Region - background map.png |map1_locator = Bratislava Region |map1_size = 128 |commons = Bratislava |statistics = [http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb MOŠ/MIS] |website = [http://www.bratislava.sk/en bratislava.sk] |footnotes = }} '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ''' ({{lang-de|Pressburg (Preßburg)}}, {{lang-hu|Pozsony}}) ಎಂಬುದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು, ಸುಮಾರು 429,000ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="stats2006">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=6772 |title=Population on December 31, 2006 - districts |date=2007-07-23 |accessdate=January 8, 2007 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61AlW1TG5?url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=6772 |url-status=dead }}</ref> ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮೇಲಿರುವ ನೈಋತ್ಯದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಂಗರಿ ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆಯಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು, ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳ<ref>{{cite web |publisher=Finance New Europe |url=http://www.czech-transport.com/fne-portal/index.php?aid=170 |title=Bratislava Blast |author=Dominic Swire |year=2006 |accessdate=May 8, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210141244/http://www.czech-transport.com/fne-portal/index.php?aid=170 |url-status=dead }}</ref> ಮೇರೆಯಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ; ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌]] ಖಂಡದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು {{convert|60|km|mi|0}}ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಶಾಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Welcomebrochure">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1059 |title=Brochure - Welcome to Bratislava |year=2006 |format=PDF |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305020757/http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1059 |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅನೇಕ ಬೃಹತ್‌‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ '''ಪ್ರೆಬ್‌ಬರ್ಗ್‌''' ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಜನರಿಂದ ಅದು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರು, ಝೆಕ್‌ ಜನರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಹಂಗರಿಯನ್ನರು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು, ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="culturebrochure">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1080 |title=Brochure - Culture and Attractions |year=2006 |format=PDF |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307203845/http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1080 |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು; ಹಂಗರಿಯು 1536ರಿಂದ [[೧೭೮೩|1783]]ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ<ref name="NYT">{{cite web|last=Gruber|first=Ruth E.|title=Charm and Concrete in Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE7D9103DF933A25750C0A967958260&sec=&spon=&pagewanted=1|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=1991-03-10|accessdate=2008-07-27}}</ref> ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌, ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. == ಹೆಸರುಗಳು == ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ({{IPA-cs|ˈbracɪslava||Sk-Bratislava.ogg}}) ಎಂಬುದಾಗಿ 1919ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನಗರವು, ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಆನಲ್ಸ್‌ ಲ್ಯುವವೆನ್ಸಸ್‌ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ''ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌'' (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಬ್ರಸ್ಲಾವ್‌‌‌‌‌‌ನ ಕೋಟೆ) ಎಂಬುದು ಇದರ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: {{lang-de|Pressburg'' or ''Preßburg}} {{IPA-de|ˈpʁɛsbʊɐk|}} (ಇಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಅದರಲ್ಲೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಅಪರೂಪ), {{lang-hu|Pozsony}} {{IPA-hu|poʒoɲ|}}<ref name="NYT"/> (ಹಂಗರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಹಿಂದಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಹೆಸರು: ''ಪ್ರೆಸ್ಪೊರೊಕ್‌‌'' .<ref name="Czechreview"/> ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಗ್ರೀಕ್‌‌: Ιστρόπολις ''ಈಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಸ್‌'' (ಇದರರ್ಥ: "ಡ್ಯಾನುಬೆ ನಗರ", ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ನಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), {{lang-cs|Prešpurk}}, {{lang-fr|Presbourg}}, {{lang-it|Presburgo}}, {{lang-la|Posonium}}, {{lang-hr|Požun}}. ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1919ರವರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಹ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನೋಡಿ: ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಇತಿಹಾಸ. ಹಳೆಯ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿಯಾ, ವ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿಯಾ'' ಇತ್ಯಾದಿಯಾದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗಿರಬಹುದು; ಇವು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ವ್ರೊಕ್ಲಾವ್‌‌ (ಬ್ರೆಸ್ಲೌ) ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಗೆ ಅಲ್ಲ.<ref>[http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html ಗ್ರೇಸ್ಸೆ, ''ಓರ್ಬಿಸ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನಸ್‌'' ]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Web Biatec.jpg|thumb|left|ಒಂದು ಆಧುನಿಕ 5-ಕೊರುನಾ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಮೂಲ ಬಯಾಟೆಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಅದರ ನಕಲು]] ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 5000 BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ರೇಖಾತ್ಮಕ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ತಿಳಿದ ಕಾಯಮ್ಮಾದ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 200 BCಯ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ ಬೋಯಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೊದಲ ಗಮನಾರ್ಹ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಕೋಟೆಕಟ್ಟಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದ ಓಪಿಡಮ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಟಂಕಸಾಲೆಯುನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಬಯಾಟೆಕ್‌‌‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಟಂಕಸಾಲೆಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1005&p1=1569 |title=History - Celtic settlements |accessdate=May 15, 2007 |year=2005 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024320/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1005&p1=1569 |url-status=dead }}</ref> 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 4ನೇ ಶತಮಾನ ADಯ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್‌‌]] ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 73</ref> ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೋಮನ್ನರು ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ಇದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1006&p1=1570 |title=History - Bratislava and the Romans |accessdate=May 15, 2007 |year=2005 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051907/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1006&p1=1570 |url-status=dead }}</ref> ವಲಸೆಯ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 5ನೇ ಮತ್ತು 6ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಲಾವ್‌ ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 90</ref> ಅವಾರ್‌‌‌‌ಗಳಿಂದ ಆದ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ದಂಗೆಯೆದ್ದವು ಮತ್ತು ಸಾಮೋದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು (623–658) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಇದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ. 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ''(ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌)'' ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌‌ ''(ಡೊವಿನಾ)'' ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳು, ನಿತ್ರಾದ ಆಶ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 95</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕೋಟೆಪಟ್ಟಣಗಳಾಗಿ ಎರಡು ಕೋಟೆಗಳ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Encyclopedia">{{cite book | last = Kristó | first = Gyula (editor)| authorlink = | coauthors = | title = Korai Magyar Történeti Lexikon - 9-14. század ''(Encyclopedia of the Early Hungarian History - 9-14th centuries)''| publisher = Akadémiai Kiadó | year = 1994 | location = Budapest | pages = 128, 167| url = | doi = | id = | isbn = 963 05 6722 9}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.uni-bonn.de/~ntrunte/publikationen8.html#dowina_inhalt |title=Meine wissenschaftlichen Publikationen (Fortsetzung, 2002-2004) |publisher=Uni-bonn.de |date=2006-10-31 |accessdate=2009-05-28 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517152438/http://www.uni-bonn.de/~ntrunte/publikationen8.html#dowina_inhalt |url-status=dead }}</ref> "ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಒಂದು ವಸಾಹತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಖವು 907ರಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಕದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ಈ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬವೇರಿಯಾದ ಜನಗಳ ಸೇನೆಯೊಂದನ್ನು ಹಂಗರಿಯನ್ನರು<ref name="Encyclopedia"/> ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಕದನವು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾವು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಂತರಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ<ref>{{cite book|last=Toma|first=Peter A.|title=Slovakia: from Samo to Dzurinda Studies of nationalities|year=2001|publisher=[[Hoover Institution Press]]|isbn=9780817999513}}</ref> ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದು ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 9</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕದನದ ನಿಖರವಾದ ತಾಣವು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ತಾಣವು ಬಾಲಾಟನ್‌‌ ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಣೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|last=Bowlus|first=Charles R.|title=The battle of Lechfeld and its aftermath |year=2006|pages=83}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava (Posonium) by Matthaus Merian 1638.jpg|thumbnail|17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು (ಇದೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೊಜ್‌ಸೊನಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು) ಹಂಗರಿಯ (1000ದಿಂದ ಇದನ್ನು "ಹಂಗರಿಯ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಭಾಗವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿನಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="middleages">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1008&p1=1572 |title=History - Bratislava in the Middle Ages |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024106/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1008&p1=1572 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಥಾನವು, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆಗುವ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕದನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿತಾದರೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಂಗರಿಯನ್ನರ‌‌ ರಾಜನಾದ IIIನೇ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 43</ref> ಇದಕ್ಕೆ 1291ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪಟ್ಟಣದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮತ್ತು 1405ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌‌‌ ಈ ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಮುಕ್ತ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ರಾಜನ ವಂಶಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ 1436ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ.<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 132</ref> 1526ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊಹಾಕ್ಸ್‌‌ ಕದನದಲ್ಲಿ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಆಟೊಮನ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯವು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದರಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 30</ref> ಹಂಗರಿಯ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಆಟೊಮನ್‌ ಪಡೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ನಗರವು ಹಂಗರಿಯ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ 1536ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಯುಗದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ರಾಜರು, ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ಗಳು(1543), ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಚೇರಿಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1536 ಮತ್ತು 1830ರ ನಡುವೆ, ಹನ್ನೊಂದು ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಯು ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 62</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌-ವಿರೋಧಿ ಬಂಡಾಯಗಳು, ತುರ್ಕರೊಂದಿಗಿನ ಹೋರಾಟ, ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದುರ್ಘಟನೆಗಳಿಗೆ 17ನೇ ಶತಮಾನವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 31–34</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava 1787.jpg|left|thumb|1787ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ<ref name="NY">{{cite web|last=Weinberger|first=Jill Knight|title=Rediscovering Old Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E5D91138F93AA25752C1A9669C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=2000-11-19|accessdate=2008-07-27}}</ref> ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 34–36</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ರಿಗುಣಗೊಂಡಿತು; ಅನೇಕ ಹೊಸ ಅರಮನೆಗಳು,<ref name="NY"/> ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮಂದಿರಗಳು, ಮಹಲುಗಳು, ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ನಗರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 35–36</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ ಮಗನಾದ IIನೇ ಜೋಸೆಫ್‌‌‌ನ<ref name="NY"/> ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, 1783ರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ತಲೆದೋರಿತು. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಚೇರಿಗಳು ಬುಡಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು; ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌‌ ವಿಭಾಗವು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1010&p1=1574 |title=History - Maria Theresa’s City |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051619/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1010&p1=1574 |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1780ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಮಗ್ಯಾರ್‌ ಹಿರ್ಮೊಂಡೋ'' ಮತ್ತು 1783ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಪ್ರೆಸ್‌ಪರ್ಸ್‌‌ಕೆ ನೊವಿನಿ'' ಇವೇ ಆ ಎರಡು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟಗಳು 350–351</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸಾಕ್ಷಿ-ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಆಂದೋಲನವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ನಡುವಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ‌ವು ಇಲ್ಲಿ 1805ರಲ್ಲಿ ಸಹಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 384</ref> ಥೆಬೆನ್ ಕೋಟೆಯು 1809ರಲ್ಲಿ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌]]ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಾಶಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 385</ref> ಇಸ್ಟ್‌ವಾನ್‌ ಝೆಚೆನ್ಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲರ್ನೆಡ್‌ ಸೊಸೈಟಿ (ಈಗಿನ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌) ಸಂಸ್ಥೆಯು 1825ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1843ರಲ್ಲಿ, ಹಂಗರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯು ಶಾಸನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಎರ್ಜ್‌ಸೆಬೆಟ್‌ ವರ್ಗಾ, "ಪೊಜ್‌ಸೊನಿ", ಪುಟ 14 (ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌)</ref> 1848ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರೈಮೇಟ್‌‌'ಸ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌‌) Vನೇ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದ; ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯ ರದ್ದಿಯಾತಿಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Napoleon">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1011&p1=1575 |title=History - Between the campaigns of the Napoleonic troops and the abolition of bondage |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051732/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1011&p1=1575 |url-status=dead }}<br />ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 444</ref> ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನಗರವು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, 1848ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರಿಂದ ಅದು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 457</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಹಂಗರಿ<ref>{{cite web |publisher=Železničná spoločnosť Cargo Slovakia |url=http://www.zscargo.sk/en/company-profile/history/ |title=History - Austro-Hungarian Empire |date=no date |accessdate=May 28, 2008 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129221223/http://www.zscargo.sk/en/company-profile/history/ |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಗೊಂಡ, ಕುದುರೆಯಿಂದ-ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ರೈಲುವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಟಿ ಜೂರ್‌‌‌‌ಗೆ 1840ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟಗಳು 426–427</ref> ಉಗಿ ಎಂಜಿನ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಯೆನ್ನಾದೆಡೆಗೆ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವು 1848ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೆಸ್ಟ್‌‌ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು 1850ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 451</ref> ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರ್ತಮಾನದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕು 1842ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 430</ref> ''ಸ್ಟಾರಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಸೇತುವೆಯು 1891ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 41</ref> [[ಚಿತ್ರ:Apollo bombing damage.jpg|thumbnail|1944ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಅಪೊಲೊ ಕಂಪನಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿರುವುದು]] [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 42%ನಷ್ಟು ಜರ್ಮನ್ನರು‌‌, 41%ನಷ್ಟು ಹಂಗರಿಯನ್ನರು‌‌ ಮತ್ತು 15%ನಷ್ಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಇದ್ದರು (1910ರ ಜನಗಣತಿ). [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರ ಮತ್ತು 1918ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 28ರಂದು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ನಗರವು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref name="peyqxj">ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 42</ref> ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ನಗರವು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನೊಂದು ಮುಕ್ತ ನಗರವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1919ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನಾಗಿಸಿದವು.<ref name="peyqxj"/> ಸದರಿ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು ಹಾಗೂ 4-ಫೆಬ್ರುವರಿ 5ರಂದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು.{{Vague|date=May 2009}}<ref>{{cite book|author=Tibenský, Ján et al.|title=Slovensko: Dejiny|publisher=Obzor|year=1971|location=Bratislava}}</ref> 1919ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 12ರಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಜನರು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರಾದರೂ, ನಿರಾಯುಧರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರ ಮೇಲೆ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದವು.<ref>‌ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಜಾಂಕೋವಿಕ್ಸ್, "ಹಸ್‌ಜ್‌ ಎಸ್‌ಜ್‌ಟೆಂಡೊ ಪೊಜ್‌ಸೊನಿಬನ್‌‌", ಪುಟ 65-67 (ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌)</ref> 1919ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 27ರಂದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1012&p1=1576 |title=History - First Czechoslovak Republic |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051935/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1012&p1=1576 |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸೇನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಅನೇಕ ಹಂಗರಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು, ಇಲ್ಲವೇ ಅವರಾಗಿಯೇ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು<ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?chron=1&theme=4 |title=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic (1918-1919 section) |year=2008 |accessdate=September 5, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231063602/http://www.tankonyv.sk/detail.php?chron=1&theme=4 |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಝೆಕ್‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?docid=93 |title=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic |year=2008 |accessdate=June 22, 2008 |archive-date=ಜನವರಿ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111200731/http://www.tankonyv.sk/detail.php?docid=93 |url-status=dead }}</ref> 1930ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ‌‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 15.8%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು (ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ). 1938ರಲ್ಲಿ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯು ನೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು ಆನ್‌ಸ್ಕ್ಲಸ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿತು; ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ-ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದು ಜೋಡಿಸಿತು.<ref name="WWII"/><ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1939–1945", ಪುಟಗಳು 16–17</ref> 1939ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 14ರಂದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾವನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಈ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಾಜಿ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. 1941–1942ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1944–1945ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸರಿಸುಮಾರು 15,000 ಯೆಹೂದಿಗಳ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 43. ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1939–1945, ಪುಟಗಳು 174–177</ref> ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರನ್ನು ಹೊಸ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರದೂಡಿತು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="post-war"/> 1944ರಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೀಡಾದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಜರ್ಮನ್‌‌ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 4ರಂದು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್‌]] ರಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="WWII">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1014&p1=1578 |title=History - Wartime Bratislava |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024210/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1014&p1=1578 |url-status=dead }}</ref><ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2", ಪುಟ 300</ref> IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಬಹುಪಾಲು ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರು ಖಾಲಿಮಾಡಿಸಿದರು; ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಒಂದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದರಾದರೂ, ಬೆನೆಸ್‌ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಆಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2", ಪುಟಗಳು 307–308</ref> [[ಚಿತ್ರ:Slavin memorial, Bratislava.jpg|thumb|left|IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಯೋಧರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸ್ಲಾವಿನ್‌‌ ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ]] 1948ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಪಕ್ಷವು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಈ ನಗರವು ಪೂರ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ನಗರವು ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿ 90%ನಷ್ಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಜನರಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು‌‌. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂಥ,ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಬೃಹತ್‌‌‌ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ''ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌'' ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಂಥ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಮಿಸಿತು; ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ನಗರದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉದಾರಗೊಳಿಸಲು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, 1968ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಗರವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ಕೆಲದಿನಗಳ ನಂತರ, ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಇದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೋಂಬತ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ) ಕುಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಗರವು 1989ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌-ವಿರೋಧಿ ಮಖಮಲ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2" ಪುಟ 498</ref> 1993ರಲ್ಲಿ, ಮಖಮಲ್‌ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, ನಗರವು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1016&p1=1580 |title=History - Capital city for second time |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051742/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1016&p1=1580 |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು; [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ W. ಬುಷ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುತಿನ್|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌‌ ಪುಟಿನ್‌‌]] ನಡುವೆ ನಡೆದ 2005ರ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. {{-}} == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:OSM.Bratislava.2009-08-21.png|left|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ನಕಾಶೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Bratislava SPOT 1027.jpg|thumb|right|SPOT ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ]]ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ನೈಋತ್ಯದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಎರಡು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯಿಂದ ಇದು ಕೇವಲ 62 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (38.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದಿಂದ ಕೇವಲ 60 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (37 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite map |publisher=Vojenský kartografický ústav a.s. |title=Autoatlas - Slovenská republika |url=http://www.vku.sk/index.php?newlang=english | edition = 6th |year=2006 |isbn=80-8042-378-4 |accessdate=2009-07-22}}</ref> ನಗರವು {{convert|367.58|km2|sqmi|1}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (ವೈಸೋಕ್‌ ಟ್ಯಾಟ್ರಿ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂತರ) ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=440706&lstObec=560103&Okruh=zaklad |title=Vysoké Tatry - Basic characteristics |date=December 31, 2005 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927204355/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=440706&lstObec=560103&Okruh=zaklad |url-status=dead }}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ನಗರವನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದುಹೋಗುವ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದ ಡ್ಯಾನುಬೆ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ಡೆವಿನ್‌‌ ಗೇಟ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ನದಿಗಳೆಂದರೆ, ನಗರದ ವಾಯವ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊರಾವ ನದಿ, ಲಿಟ್ಲ್‌‌ ಡ್ಯಾನುಬೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೋವಾ ವೆಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವೈಡ್ರಿಕಾ. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ (''ಮೇಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಟಿ'' ) ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್‌‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಝಹೋರೀ ಮತ್ತು ದನುಬಿಯಾನ್‌ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದೊಳಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಚಪ್ಪಟೆ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ತಾಣವಿದ್ದು ಅದು {{convert|126|m}}ನಷ್ಟಿರುವ AMSLನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು {{convert|514|m}}ನಷ್ಟಿರುವ ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ಕೊಬೈಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರವು {{convert|140|m}}ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011414 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927201123/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011414 |archivedate=2007-09-27 |title=Basic Information - Position |date=February 14, 2005 |accessdate=May 1, 2007}}</ref> === ಹವಾಗುಣ === ಉತ್ತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿಶಿಷ್ಟ ಋತುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಭೂಖಂಡೀಯ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಹವಾಗುಣವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಜೋರಾಗಿರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ, ತೇವದ ಚಳಿಗಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 10</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ ಬೇಸಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಿಂದ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ಆದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟಕಾದ ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಋತುವಿನ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಹಿಂದೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1109&p1=1996 |title=Bratislava Weather |date=March 14, 2007 |accessdate=November 1, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029231448/http://visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1109&p1=1996 |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಡೆವಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ನೋವಾ ವೆಸ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಡ್ಯಾನುಬೆ ಮತ್ತು ಮೊರಾವ ನದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |first=Nick |last=Thorpe |title=Defences hold fast in Bratislava |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2198850.stm |date=2002-08-16 |accessdate=2007-04-27 |publisher=BBC}}</ref> ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಪ್ರವಾಹ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Juraj |last=Handzo |title=''Začne sa budovať protipovodňový systém mesta'' (Construction starts for city's flood protection) |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/buxus/generate_page.php?page_id=12325 |date=2007-01-24 |accessdate=2007-04-28 |publisher=Bratislavské Noviny |language=Slovak}}</ref> {{Weather box |location = Bratislava |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 2 |Feb high C = 5 |Mar high C = 11 |Apr high C = 16 |May high C = 22 |Jun high C = 24 |Jul high C = 27 |Aug high C = 27 |Sep high C = 22 |Oct high C = 15 |Nov high C = 8 |Dec high C = 4 |year high C = 15 |Jan low C = -3 |Feb low C = -2 |Mar low C = 1 |Apr low C = 5 |May low C = 10 |Jun low C = 13 |Jul low C = 15 |Aug low C = 14 |Sep low C = 11 |Oct low C = 6 |Nov low C = 1 |Dec low C = -1 |year low C = 6 |Jan precipitation mm = 42 |Feb precipitation mm = 37 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 54 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 52 |Aug precipitation mm = 52 |Sep precipitation mm = 50 |Oct precipitation mm = 37 |Nov precipitation mm = 50 |Dec precipitation mm = 48 |year precipitation mm = 557 |Jan sun = 70 |Feb sun = 108 |Mar sun = 152 |Apr sun = 221 |May sun = 274 |Jun sun = 283 |Jul sun = 271 |Aug sun = 263 |Sep sun = 182 |Oct sun = 134 |Nov sun = 70 |Dec sun = 54 |year sun = 2082 |source 1 = World Weather<ref name=weatherbase>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/011/c00041.htm |title=Weather Information for Bratislava |accessdate=January 04 2009 }}</ref> |date=August 2010 }} == ನಗರದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[ಚಿತ್ರ:Bridge Nový most - Bratislava.jpg|left|thumb|upright|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧುನಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾದ UFO ಭೋಜನಮಂದಿರದೊಂದಿಗಿನ ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌ ಸೇತುವೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Katedrála sv. Martina 02.jpg|thumb|upright|ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ನಗರದೃಶ್ಯವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು 20ನೇ-ಶತಮಾನದ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಈಡಾಗಿದೆ.<ref name="habsudova">{{cite journal|title=City to cut tall buildings down to size|journal=The Slovak Spectator|date=2007-04-23|first=Zuzana|last=Habšudová|coauthors=|volume=|issue=|pages=|id=|url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2006010&cl=22734|accessdate=2006-03-13|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160431/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2006010&cl=22734|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava, Staré Mesto, Slavín, pohled na vysílač Kamzík.jpg|upright|thumb|ಕಾಮ್‌ಜಿಕ್‌‌ TV ಗೋಪುರ]] [[ಚಿತ್ರ:Bratislava Hrad z juhovychodu.JPG|right|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆ]] ಬಹುಪಾಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಪುರಭವನವು ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಂದು ಸಮುಚ್ಚಯವಾಗಿದ್ದು, 14ನೇ–15ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೀಗ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೈಕೇಲ್‌‌'ಸ್‌‌ ಗೇಟ್‌‌ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=28 |title=Michael's Gate |accessdate=June 10, 2007 |year=2007}}</ref> ಪೈಕಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಮನೆಯು ಇದರ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=43&Itemid=29 |title=Narrowest house in Europe |accessdate=June 10, 2007 |year=2007}}</ref> 1756ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಕಟ್ಟಡವು, 1802ರಿಂದ 1848ರವರೆಗೆ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="unilibrary">{{cite web |publisher=University Library in Bratislava |url=http://phobos.ulib.sk/univerzitna_kniznica.pdf |title=University Library in Bratislava - The Multifunctional Cultural Centre |format=PDF |pages=34–36 |year=2005 |accessdate=June 14, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070607031815/http://phobos.ulib.sk/univerzitna_kniznica.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸುಧಾರಣಾ ಯುಗದ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಸನದ ಬಹುಭಾಗವು (ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯ ರದ್ದಿಯಾತಿ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಂಥದು) ಅಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆಬಂದಿತು.<ref name="unilibrary"/> ಬರೋಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಅರಮನೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸಿವೆ. 1760ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಸ್ಸಾಲ್‌ಕೋವಿಚ್‌ ಅರಮನೆಯು ಈಗ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿನ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 147</ref> ಆಸ್ಟರ್‌ಲಿಟ್ಜ್‌‌ನ ಕದನದಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌]] ಮತ್ತು IIನೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು, 1805ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 112</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮನೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ; ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ 18ನೇ-ಶತಮಾನದ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೋಹಾನ್‌ ನೆಪೊಮುಕ್‌ ಹಮ್ಮೆಲ್‌‌ ಜನಿಸಿದ. 13ನೇ–16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾತಿಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ; ಈ ಚರ್ಚು 1563 ಮತ್ತು 1830ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಚರ್ಚಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="cathedral"/> 13ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್‌‌ ಚರ್ಚು ನೈಟ್‌ ಬಿರುದುಕೊಡುವ ಆಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ತಾಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1122&p1=2001 |title=Františkánsky kostol a kláštor |accessdate=June 10, 2007 |date=February 14, 2005 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070529011431/http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1122&p1=2001 |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೀಲಿ ಚರ್ಚು ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇಂಟ್‌ ಎಲಿಸಬೆತ್‌ನ ಚರ್ಚು, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ವಿಯೋಜನವಾದಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಯೆಹೂದ್ಯ ಸ್ಮಶಾನದ ನೆಲದಡಿಯ (ಹಿಂದೆ ನೆಲ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದು) ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಭಾಗವು ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 19ನೇ-ಶತಮಾನ ಯೆಹೂದಿ ಪಂಡಿತ ಮೋಸೆಸ್‌ ಸೋಫರ್‌‌‌‌ನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಒಂದು ಟ್ರಾಮ್‌‌ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 179</ref> ಸ್ಲಾವಿನ್‌‌ ಎಂಬುದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸೇನಾ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದೆ; 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನಗರದ ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನೋಟವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1129&p1=2001 |title=Turistické informácie - Slavín |accessdate=May 6, 2007 |year=2005 |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927201151/http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1129&p1=2001 |url-status=dead }}</ref><ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 135</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ-ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌ (ಹೊಸ ಸೇತುವೆ), ಇದು [[ಅಪರಿಚಿತ ಹಾರಾಡುವ ವಸ್ತು|UFO]]ನ್ನು-ಹೋಲುವ ಒಂದು ಗೋಪುರ ಭೋಜನಮಂದಿರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದ ತಲೆಕೆಳಗಾದ-ಪಿರಮಿಡ್‌-ಆಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾ ಅಟ್ಟಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ತಿರುಗುವ ಭೋಜನಮಂದಿರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಅನನ್ಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾಮ್‌ಜಿಕ್‌‌ TV ಗೋಪುರ. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ ಸೌಧಗಳು ರೂಪಾಂತರಿಸಿವೆ. ಮೋಸ್ಟ್‌ ಅಪೊಲೊ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌‌‌ನ<ref name="liptakova">{{cite journal |title=New Slovak National Theatre opens after 21 years |journal=The Slovak Spectator |date=2007-04-23 |first=Jana |last=Liptáková |coauthors= |volume= |issue= |pages= |id= |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007016&cl=27432 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215958/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007016&cl=27432 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದಂಥ ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ<ref name="realestate">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1084&p1=1859 |title=Visit Bratislava: Real Estate Market |accessdate=June 3, 2007}}</ref> ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಲಯಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಉತ್ಕರ್ಷವು ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದೆ.<ref name="nahalkova">{{cite journal |title=Bratislava's mayors lay out real estate plans |journal=The Slovak Spectator |date=2007-01-29 |first=Ela |last=Nahálková |coauthors= |volume= |issue= |pages= |id= |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26445 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930155720/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26445 |url-status=dead }}</ref> === ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆ === ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ-ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಮೇಲೆ {{convert|85|m|ft|0}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಯುಗಗಳ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 11–12</ref> ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಕೋಟೆಬೆಟ್ಟದ ತಾಣವು ವಾಸಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರ ನಗರದುರ್ಗವಾಗಿತ್ತು, [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ನರ]] ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್‌‌‌‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಕೋಟೆರಕ್ಷಣೆಯ ವಸಾಹತಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 121</ref> 10ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಕೋಟೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1430ರಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್‌ನ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯು ಒಂದು ಗಾತಿಕ್‌ ಶೈಲಿಯ, ಹಸ್‌ ಪಂಥಿ-ವಿರೋಧಿ ಕೋಟೆಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; 1562ರಲ್ಲಿ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 124</ref> ಇದು ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1649ರಲ್ಲಿ ಬರೋಕ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಕೋಟೆಯು ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1811ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್‌‌ ಕಂಡುಬಂದ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತದಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯು ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೂ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 128</ref> ಇದು ಭಗ್ನಾವಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು; ನಂತರ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಬಹುಪಾಲು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಥೆರೇಸಿಯಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆ === ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆಯು ಡೆವಿನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ನಡುವಣ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೊರಾವ ನದಿಯು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ತುತ್ತತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಕೋಟೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava City Museum |url=http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1025&p1=52 |title=Bratislava City Museum: Museums: Devín Castle - National Cultural Monument |author=Beáta Husová |year=2007 |accessdate=June 21, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 23, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623150216/http://www.muzeum.bratislava.sk/EN/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1025&p1=52 |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಯುದ್ಧಾನುಕೂಲದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆಯು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿನಾಡು ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. 1809ರಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 191</ref> === ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ === ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಮಹಲು ತನ್ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಡಗೂಡಿ ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಹಲು ಮೂಲತಃ 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1841–1844ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ನವ-ಗಾತಿಕ್‌-ಶೈಲಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಹಲಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/rusovce/architektura_kastiel.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012135757/http://bratislava-rusovce.sk/rusovce/architektura_kastiel.html |archivedate=2007-10-12 |title=''Pamiatkové hodnoty Rusoviec - Rusovský kaštieľ'' (Historical landmarks of Rusovce - Rusovce mansion) |date=2004-05-06 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak}}</ref> ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾದ ಗೆರುಲೇಟಾ ಎಂಬ ರೋಮನ್‌‌ ಸೇನಾಶಿಬಿರದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಗೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. 1ನೇ ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ADಯ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಗೆರುಲೇಟಾ ಸೇನಾಶಿಬಿರವು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/kultura/kultura_gerulata.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012135750/http://bratislava-rusovce.sk/kultura/kultura_gerulata.html |archivedate=2007-10-12 |title=''Múzeum Antická Gerulata'' (Ancient Gerulata Museum) |date=May 6, 2004 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak}}</ref> === ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Sad Janka Krala, Bratislava, Slovakia.JPG|thumbnail|right|ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾಡ್‌ ಜಂಕಾ ಕ್ರಾಲಾ]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತದ ಅಡಿಗುಡ್ಡಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ದನುಬಿಯಾನ್‌ ಪ್ರವಾಹ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ನದೀತೀರದ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಕಾಡುಗಳು ನಗರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವು {{convert|46.8|km2|sqmi|1}}ನಷ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಗೆ {{convert|110|m2|sqft}}ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1039&p1=1816 |title=Natural Environment |year=2007 |accessdate=May 1, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305050141/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1039&p1=1816 |url-status=dead }}</ref> ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರ್ಸ್ಕಿ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದು ಪರ್ವತಮಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ) ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವ್ಸ್‌ಕಿ ಲೆಸ್ನಿ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕಾಡು ಉದ್ಯಾನವನ) ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂದರ್ಶಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಅನೇಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ''ಝೆಲೆಜ್ನಾ ಸ್ಟಡಿಯೆಂಕಾ'' ಮತ್ತು ಕೊಲಿಬಾ ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. {{convert|27.3|km2|sqmi}}ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಈ ಕಾಡು ಉದ್ಯಾನವನವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 96%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಕಾಡಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಇದು ಮೂಲ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ಬಿಲಕರಡಿಗಳು, [[ಒಕ್ಷ್|ಕೆಂಪು ನರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಕುರಿಗಳಂಥ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 1774–76ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಂಕೊ ಕ್ರಾಲ್‌‌ ಉದ್ಯಾನವನವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Borough of Petržalka |url=http://www.petrzalka.sk/buxus/generate_page.php?page_id=934 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928212102/http://www.petrzalka.sk/buxus/generate_page.php?page_id=934 |archivedate=2007-09-28 |title=Environment: Sad Janka Kráľa (Životné prostredie: Sad Janka Kráľa) |date=January 29, 2007 |accessdate=April 25, 2007 |language=Slovak}}</ref> ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮಾಲಿ ಡ್ರಾಝ್‌‌ಡಯಾಕ್‌‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಕಿ ಡ್ರಾಝ್‌‌ಡಯಾಕ್‌ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ನಗರದ ಒಂದು ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="nahalkova"/> ಮ್ಲಿನ್ಸ್‌‌ಕಾ ಡೊಲಿನಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರದ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಮೃಗಾಲಯವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ 152 ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಪರೂಪದ ಬಿಳಿಯ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಹುಲಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ 120ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=30 |title=Bratislava Culture and Information Centre - Botanical gardens |year=2007 |accessdate=July 28, 2007}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳು ವಿನೋದ-ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ರುಜಿನೊವ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ರೋವೆಕ್‌‌ ಸರೋವರ, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಛಜ್ದಾ, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಝ್ಲಾಟೆ ಪೀಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ವಜ್ನೋರಿ ಸರೋವರಗಳು, ಮತ್ತು ನಗ್ನಪಂಥಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಸರೋವರ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2005914 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930154710/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2005914 |archivedate=2007-09-30 |title=Rusovce |date=February 14, 2005 |accessdate=May 1, 2007}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ == {| class="wikitable" border="1" style="float:right;margin:0 auto;text-align:center" | colspan="6"| <div class="center">'''2001ರ ಜನಗಣತಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' <ref name="population">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb |title=Urban Bratislava |date=December 31, 2005 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208095828/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb |url-status=dead }}</ref><ref name="2001census">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=3035 |title=Population and Housing Census 2001 |year=2001 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 15, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715053843/http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=3035 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.statistics.sk/webdata/english%E2%80%8C/census2001/tab/tab3a.htm |title=ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರದ ಕೊಂಡಿ |access-date=2006-11-29 |archive-date=2006-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061129153653/http://www.statistics.sk/webdata/english%E2%80%8C/census2001/tab/tab3a.htm |url-status=dead }}</ref></div>ವಿಯೆನ್ನಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅವಳಿ ನಗರದ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ <br />ಇದು 3.1 ದಶಲಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- | '''ಜಿಲ್ಲೆ''' | '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | '''ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು''' | '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I–V | 428,672 | ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ ಜನರು | 391,767 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I | 44,798 | ಹಂಗರಿಯನ್ನರು | 16,541 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II | 108,139 | ಜೆಕ್ ಜನರು | 7,972 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III | 61,418 | ಜರ್ಮನ್ನರು | 1,200 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV | 93,058 | ಮೊರಾವಿಯನ್ನರು | 635 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V | 121,259 | ಕ್ರೊವೇಷಿಯಾ ಜನರು | 614 |} ನಗರದ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಜರ್ಮನ್ನರು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Czechreview">{{cite journal |author=Peter Salner |title=Ethnic polarisation in an ethnically homogeneous town|journal=Czech Sociological Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–246 |year=2001 |url=http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082043/http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archivedate=2008-02-27 |format=PDF}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1867ರ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸಂಧಾನದ ನಂತರ ಸಕ್ರಿಯ ಮಾಗ್ಯಾರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 40%ನಷ್ಟು ಜನರು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, 42%ನಷ್ಟು ಜನರು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ, ಮತ್ತು 15%ನಷ್ಟು ಜನರು ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Czechreview"/> 1918ರಲ್ಲಿ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಒಂದು ಬಹು-ಜನಾಂಗೀಯ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅದು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಲೋವಾಕೀಕರಣವು<ref>‌‌ಐರಿಸ್‌ ಎಂಗೆಮನ್ (ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವಯಾಡ್ರಿನಾ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌/ಒಡೆರ್‌‌) ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕೈಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1918-1948. ಪ್ರೋಸೆಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಇಂಟರ್‌ವಾರ್‌-ಪೀರಿಯೆಡ್‌. CEU 07.03.2008 http://web.ceu.hu/urbanstudiesworkshop/documents/iris_engemann.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232607/http://web.ceu.hu/urbanstudiesworkshop/documents/iris_engemann.pdf |date=2016-03-03 }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120121194530/http://www.foruminst.sk/publ/szemle/2007_2/szemle_2007_2_lovisek-julia.pdf NAME CHANGES OF THE STREET IN BRATISLAVA FROM POLITICAL REASONS AFTER THE CREATION OF THE FIRST CZECHOSLOVAK REPUBLIC, The disintegration of the Austria–Hungarian Monarchy (In Hungarian)]</ref> ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಝೆಕ್‌ ಜನರ ಅನುಪಾತವು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡರೆ, ಜರ್ಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಅನುಪಾತವು ಕುಸಿಯಿತು. 1938ರಲ್ಲಿ, 59%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಅಥವಾ ಝೆಕ್‌ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರ ಪಾಲು 22%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಪಾಲು 13%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 43</ref> 1939ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ಅನೇಕ ಝೆಕ್‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Czechreview"/> 1945ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬಹುಪಾಲು ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಬೆನೆಸ್‌ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು (1948ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು) ಜನಾಂಗೀಯ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದವು; ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವು ಸಹಯೋಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡಿ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಹಂಗರಿ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಡುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="post-war"/><ref>{{cite web |publisher= |url=http://epa.oszk.hu/00000/00033/00020/pdf/szemle_2005_1_vadkerty.pdf |title=Germans and Hungarians in Pozsony |year=2008 |accessdate=June 22, 2008|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.shp.hu/hpc/web.php?a=commorakozigaz&o=SzMCfBlp4x|title=shp.hu |year=2008 |accessdate=June 22, 2008}}</ref> ಆ ಮೂಲಕ ನಗರವು ತನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="post-war"/> ಕೂಲಿಕಾರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರಿಂದ "ಪ್ರತಿಗಾಮಿ" ಜನರನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾಗರಿಕರು ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Czechreview"/><ref name="post-war">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1015&p1=1579 |title=History - Post-war Bratislava |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024348/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1015&p1=1579 |url-status=dead }}</ref> 1950ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Czechreview"/> == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Boroughs and localities of Bratislava|International relations of Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Primate's Palace Bratislava.jpg|thumb|right|ನಗರದ ಮಹಾಪೌರನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ರ ಅರಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Prezidentsky palac.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಗ್ರಾಸ್ಸಾಲ್‌ಕೋವಿಚ್‌ ಅರಮನೆ]] ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸಂಸತ್ತು, ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ, ಸಚಿವಖಾತೆಗಳು, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ({{lang-sk|Najvyšší súd}}), ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2002ರಿಂದಲೂ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಸಾಮೋಸ್ಪ್ರಾವಾ'' )<ref name="citygovt">{{cite web |title=Samospráva |url=http://www.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700000&id=74366&p1=76031 |year=2007 |accessdate=November 21, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011031841/http://www.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700000&id=74366&p1=76031 |url-status=dead }}</ref> ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪವು 1990ರಿಂದಲೂ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="citygovthistory">{{cite web |title=Historický vývoj samosprávy |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74365&p1=52000 |year=2005 |accessdate=June 6, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200534/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74365&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಓರ್ವ ಮಹಾಪೌರ (''ಪ್ರೈಮೇಟರ್‌‌'' ),<ref name="mayor">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/o_osoba.asp?u=700000&id_org=700000&id_o=1097&p1=52000 |title=Primátor |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಜೂನ್ 2, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602230728/http://www.bratislava.sk/vismo5/o_osoba.asp?u=700000&id_org=700000&id_o=1097&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ನಗರ ಮಂಡಳಿ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ರೇಡಾ'' ),<ref name="cityboard">{{cite web |title=Mestská rada |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74369&p1=52000 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927201419/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74369&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕೆ ಝಾಸ್ಟುಪಿಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ವೊ'' ),<ref name="citycouncil">{{cite web |title=Mestské zastupiteľstvo |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74368&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165114/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74368&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಆಯೋಗಗಳು (''ಕೊಮಿಸೀ ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕೆಹೊ ಝಾಸ್ಟುಪಿಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ವಾ'' ),<ref name="citycommission">{{cite web |title=Komisie mestského zastupiteľstva |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74370&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 |archive-url=https://archive.is/20121224195204/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74370&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯ ಒಂದು ಕಚೇರಿಯನ್ನು (''ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರಾಟ್‌'' ) ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="magistrate">{{cite web |title=Magistrát |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74377&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526035336/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74377&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯುನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾಪೌರನು, ನಗರದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಅವನು ಚುನಾಯಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಂಡ್ರೆಜ್‌‌ ಡುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಎಂಬಾತ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸದ್ಯದ ಮಹಾಪೌರನಾಗಿದ್ದು, ಈತ KDH–SDKÚ ಎಂಬ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಓರ್ವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ 2006ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ; ಈತ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://slovakspectator.sk/clanok-25394.html |title=Bratislava remains blue, Ďurkovský in charge |date=2006-12-11 |accessdate=June 19, 2007 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012193145/http://slovakspectator.sk/clanok-25394.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಎಂಬುದು ನಗರದ ವಿಧಾಯಕ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಯವ್ಯಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷಾಜ್ಞೆಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂಥ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅದು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=theparliament.com |url=http://www.eupolitix.com/EN/Forums/City+of+Bratislava/a1801f57-40bd-4caf-9749-21724bc3a1f5.htm |title=Bratislava - Local Government System |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603173629/http://www.eupolitix.com/EN/Forums/City+of+Bratislava/a1801f57-40bd-4caf-9749-21724bc3a1f5.htm |url-status=dead }}</ref> ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಈ ಪರಿಷತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಮಹಾಪೌರನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಗಾಮಿಯಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ 80 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ ನಗರ ಆಯೋಗವು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="citycommission"/> ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು 28-ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಪೌರ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧೀನಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಹಾಪೌರರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯವರೆಗಿನ ನಗರ ಪರಿಷತ್‌‌ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಮಂಡಳಿಯು ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯ ಅಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಹಾಪೌರನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಅದು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cityboard"/> ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I (ನಗರ ಕೇಂದ್ರ), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II (ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III (ಈಶಾನ್ಯದ ಭಾಗಗಳು), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV (ಪಶ್ಚಿಮದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳು) ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V (ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗಗಳು).<ref name="petrzalkacity">{{cite web |publisher=City of Bratislava|url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1074&p1=1852 |title=Petržalka City |date=2007-03-01 |accessdate=January 29, 2008 |quote=Petržalka City will transform the largest and most densely populated housing estate in Central Europe from a monotone cement-panel housing scheme into a fully-fledged town with autonomous multipurpose centre.}}</ref> ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ನಗರವು 17 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹಾಪೌರ (''ಸ್ಟಾರೊಸ್ಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಶಾಸಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref name="localgovernment">{{cite web |title=Local Government |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1044&p1=1811 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305050254/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1044&p1=1811 |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ನಗರದ 20 ಪಹಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ: ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಮತ್ತು ವಿನೊಹ್ರಾಡಿ ಪಹಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಮರುವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ರುಜಿನೊವ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ರುಜಿನೊವ್‌‌, ನಿವಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನಾವ್ಕಾ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಅನಧಿಕೃತ ವಿಭಜನೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;text-align:center" |- | rowspan="8"| [[ಚಿತ್ರ:Bratislava boroughs color map.svg|200px]] ! colspan="5"| ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು (ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು) |- | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V''' |- | ಸ್ಟಾರೆ ಮೆಸ್ಟೊ | ರುಜಿನೊವ್‌‌ | ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ | ಕಾರ್ಲೋವಾ ವೆಸ್‌‌ | ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ |- | &nbsp; | ವ್ರಕುನಾ | ರಾಕಾ | ಡುಬ್ರಾವ್ಕಾ | ಜಾರೋವ್ಸ್‌ |- | &nbsp; | ಪೋಡುನಾಜ್‌ಸ್ಕೆ ಬಿಸ್ಕುಪಿಸ್‌ | ವಜ್ನೋರಿ | ಲಮಾಕ್‌‌ | ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಡೆವಿನ್‌‌ | ಕುನೊವೊ |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ನೋವಾ ವೆಸ್‌ | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಝಾಹೊರ್ಸ್ಕಾ ಬೈಸ್ಟ್ರಿಕಾ | &nbsp; |} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Bratislava}} {{See also|List of tallest buildings in Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava-34.jpg|right|upright|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮ್ಲೈನ್ಸ್‌‌ಕೆ ನಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:NBS final euro.jpg|upright|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 26%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Eurostat |url=http://forum.europa.eu.int/irc/dsis/regportraits/info/data/en/sk01_eco.htm |title=Bratislavsky Kraj (Bratislava Region) - Economy |month=February |year=2004 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 24, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060424134927/http://forum.europa.eu.int/irc/dsis/regportraits/info/data/en/sk01_eco.htm |url-status=dead }}</ref> 33,124 [[ಯುರೋ|€]]ನಷ್ಟು (2005) ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ತಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ GDPಯು (PPP) [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|EU]] (ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ) ಸರಾಸರಿಯ 147.9%ನಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ([[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್ವೆ]]ಯ ನಂತರದ) ಎರಡನೇ-ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ, [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Eurostat |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_02/1-12022008-EN-AP.PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226215615/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_02/1-12022008-EN-AP.PDF |archivedate=2008-02-26 |title=Regional GDP per inhabitant in the EU27 |date=February 12, 2008 |format=PDF |accessdate=February 13, 2008}}</ref> [[೨೦೦೮|2008]]ರ ಮೊದಲ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರುಟೊ ವೇತನವು 1015.47 €ನಷ್ಟು (30,592 Sk) ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ta3.com/sk/reportaze/89392_priemerna-mzda-v-bratislave-na-urovni-29-722-sk |title=Priemerná mzda v Bratislavskom kraji bola vyše 1015 eur (in Slovak) |access-date=2010-09-20 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821195624/http://www.ta3.com/sk/reportaze/89392_priemerna-mzda-v-bratislave-na-urovni-29-722-sk |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 1.83%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web |publisher=Central Office of Labour, Social Affairs and Family (''Ústredie práce, sociálnych vecí a rodiny'') |url=http://www.upsvar.sk/rsi/rsi.nsf/0/250f977cd12ce5c6c12572bc003184a8/$FILE/0712.ZIP |title=Current statistics; Unemployment - December 2007 (''Aktuálne štatistiky; Nezamestnanosť - december 2007'') |month=December |year=2007 |format=[[ZIP (file format)|ZIP]] |accessdate=February 13, 2008 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526212019/http://www.upsvar.sk/rsi/rsi.nsf/0/250f977cd12ce5c6c12572bc003184a8/$FILE/0712.ZIP |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 75%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ವಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಲಯ, IT, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2018019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927201137/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2018019 |archivedate=2007-09-27 |title=Economy and employment |date=February 23, 2006 |accessdate=June 8, 2007}}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು (BSSE), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಘಟಕನಾಗಿದ್ದು, 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಇದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bsse.sk/Content/EN/StockExchange/Basic%20information.htm?LANG=EN |title=Basic Information |year=2007 |accessdate=May 3, 2007}}</ref> ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |author=Jeffrey Jones |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-7923.html |title=VW Bratislava expands production |date=August 27, 1997 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927220118/http://www.slovakspectator.sk/clanok-7923.html |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೈಕಿ 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ SUVಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. VW ಟೌವಾರೆಗ್‌‌ ಮಾದರಿಯು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಷೆ ಸಯೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಆಡಿ Q7 ವಾಹನಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |publisher=Volkswagen |url=http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html |title=A brief journey through a long history: 2000-2003 |year=2007 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070421125709/http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html |url-status=dead }}. {{cite web |publisher=Global Auto Systems Europe |url=http://www.globalautoindex.com/maker.plt?no=2082 |title=Volkswagen (Slovak Republic) |year=2006 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806210915/http://www.globalautoindex.com/maker.plt?no=2082 |url-status=dead }}. {{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-27262.html |title=Volkswagen sales up to a record Sk195.5 billion |date=April 2, 2007 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160521/http://www.slovakspectator.sk/clanok-27262.html |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇವಾ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಉದ್ದೇಶಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆಹೊಂದಿವೆ. IBM, ಡೆಲ್‌‌, ಲೆನೊವೊ, AT&amp;T, [[SAP AG|SAP]], ಮತ್ತು ಅಸೆಂಚರ್‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web |publisher= Slovak Investment and Trade Development Agency |url=http://www.sario.sk/?news&novinka=58 |title=Lenovo invests in Slovakia with new jobs |date=April 20, 2006 |accessdate=April 25, 2007}}. {{cite web |publisher=Dell |url=http://www.job.dell.sk/buxus/generate_page.php?page_id=398 |title=Dell in Bratislava |year=2007 |accessdate=April 25, 2007}}</ref> ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಹಾಪೂರವು ಹೀಗೆ ಕಂಡುಬರಲು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ; ಪಶ್ಚಿಮದ ಯುರೋಪ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆ, ಪರಿಣಿತ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪಡೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ದಟ್ಟಣೆ ಇವೇ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=Regional Polarization under Transition: The Case of Slovakia |first=Vladimír |last=Baláž |year=2007 |journal=European Planning Studies |volume=15 |issue=5 |pages=587–602 |doi=10.1080/09654310600852639}}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಬೃಹತ್‌‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌, ಆರೇಂಜ್‌ ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್‌ಕೊ, ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಪೋರಿಟೆಲ್ನಾ, ಟಟ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ, ಡೊಪ್ರಸ್ಟಾವ್‌, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್‌-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ]], ಸ್ಲೊವ್‌ನಾಫ್ಟ್‌‌, ಹೆಂಕೆಲ್‌‌ ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್‌ಕೊ, ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್ಕಿ ಪ್ಲೈನಾರೆನ್ಸ್ಕಿ ಪ್ರೀಮಿಸೆಲ್‌, ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಫುಡ್ಸ್‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ, ವರ್ಲ್‌ಪೂಲ್‌‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ, ಝೆಲೆಜ್‌ನೀಸ್‌ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕೆಜ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕಿ, ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಕೊ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌‌ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಲವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಅಥವಾ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="realestate"/> ಅಭಿವರ್ಧಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ರಿವರ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1850 |title=River Park |year=2007 |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930154646/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1850 |url-status=dead }}</ref>, ಮತ್ತು ಅಪೊಲೊ ಸೇತುವೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಯುರೋವಿಯಾ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1849 |title=EUROVEA International Trade Centre |year=2007 |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718204450/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1849 |url-status=dead }}</ref>. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ರೈಲುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬಸ್‌‌ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1073&p1=1851 |title=Regeneration of Central Railway Station Square Area |year=2007 |accessdate=June 3, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200755/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1073&p1=1851 |url-status=dead }}</ref> ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26446 |title=Twin City to uplift bus station |date=2007-01-29 |accessdate=June 6, 2007 |author=Tom Nicholson |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930155632/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26446 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ,<ref name="petrzalkacity"/> ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಮತ್ತು ರುಜಿನೊವ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ 1.2 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011114 |title=New investments in Bratislava, especially near the Danube river |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526212022/http://www4.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011114 |url-status=dead }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಆರು ಶತಕೋಟಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಕೊರುನಾಗಳಷ್ಟಿರುವ (2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 182 ದಶಲಕ್ಷ €ನಷ್ಟು) ಒಂದು ಸಮತೋಲಿತ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ನಗರವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="budget">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1034&p1=1812 |title=Budget |year=2007 |accessdate=April 29, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703233306/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1034&p1=1812 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು 17 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಂಪನಿ (ಡೊಪ್ರಾವ್ನಿ ಪೊಡ್ನಿಕ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ), ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಕಂಪನಿ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪ್ರಯೋಜಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹಿಡುವಳಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="citycompanies">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=987&p1=52000 |title=Obchodné spoločnosti mesta |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215021847/http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=987&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಆರಕ್ಷಕ ಇಲಾಖೆ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಪೊಲಿಸಿಯಾ'' ), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ZOO ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಂಥ ಪೌರಾಡಳಿತದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಗರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cityorgs">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=988&p1=52000 |title=Mestské organizácie |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಜನವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118223728/http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=988&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === :''ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ನಗರದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' {{See also|Tourism in Slovakia}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava Silvester 2006.jpg|right|thumb|ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 100,000 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ, 2006ರಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Slovakia Bratislava 785.jpg|thumb|left|ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್ಪೊರೇಸಿಕ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಟ್ರೇನು]] 2006ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು 77 ವಾಣಿಜ್ಯ ಊಟ-ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು (ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 45 ಹೊಟೇಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಒಟ್ಟು 9,940 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Tourism">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=79947 |title=Turistická sezóna v Bratislave (Tourist season in Bratislava) |date=2007-05-23 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200608/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=79947 |url-status=dead }}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 686,201 ಸಂದರ್ಶಕರು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 454,870ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿದೇಶಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಸಂದರ್ಶಕರು 1,338,497ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯ ತಂಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Tourism"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಏಕ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದವರು ಒಂದು ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]], ಜರ್ಮನಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಇಟಲಿ, [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Tourism"/> ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ಕೈಯುರೋಪ್‌‌ ನೇತೃತ್ವದ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ UKಯಿಂದ ಬರುವ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಒಂಟಿ ಅತಿಥಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಗರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಅಂಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="stagparty">{{cite web |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-23460.html |title=Bratislava wearies of stag tourism |accessdate=April 28, 2007 |author=Zuzana Habšudová |date=2006-05-29 |publisher=The Slovak Spectator |quote=We hope the number of British tourists visiting Slovakia will continue to increase, but we want it to be responsible tourism. |archive-date=2006-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060905222128/http://www.slovakspectator.sk/clanok-23460.html |url-status=dead }}</ref> {{-}} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ಇದರ ಬಹು-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು, ಹಂಗರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="culturebrochure"/><ref name="geniusloci">{{cite web |publisher=Slovak Tourist Board |url=http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=17890 |title=Genius Loci of Bratislava |year=2007 |accessdate=July 26, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080316002824/http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯ ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳು, ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=52&Itemid=140 |title=Cultural Institutions |year=2007 |accessdate=July 26, 2007}}</ref> === ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Slovenská Filharmónia Bratislava October 2006 041.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್‌ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ]] [[ಚಿತ್ರ:Slovak National Theatre in Bratislava - Old building.jpg|thumb|ಹ್ವೀಜ್‌ಡೊಸ್ಲಾವ್‌‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ ಕಟ್ಟಡ]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌ನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಒಂದು ನವ-ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ರಂಗಮಂದಿರ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಹ್ವೀಜ್‌ಡೊಸ್ಲಾವ್‌‌ ಚೌಕದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಈ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು, ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="liptakova"/> ಈ ರಂಗಮಂದಿರವು ಮೂರು ಮೇಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಗೀತನಾಟಕ, ನೃತ್ಯರೂಪಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಪಪೆಟ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌, ಅಸ್ಟೊರ್ಕಾ ಕೊರ್ಜೊ '90 ಥಿಯೇಟರ್‌‌, ಅರೆನಾ ಥಿಯೇಟರ್‌‌, L+S ಸ್ಟೂಡಿಯೋ, ಮತ್ತು ರೆಡೊಸಿನಾದ ನೈವ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಜನರ ಸಂಗೀತಮಯ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಯಿತು. [[ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅಮೆಡಿಯುಸ್ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್|ಮೊಝಾರ್ಟ್]] ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ. ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಹೇಡನ್‌‌, ಲಿಸ್‌ಜ್ಟ್‌‌, ಬಾರ್ಟೋಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಾನ್ ಬೆಟ್ಹೋವನ್|ಬೀಥೋವೆನ್‌‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು; ಬೀಥೋವೆನ್ ತನ್ನ ''ಮಿಸ್ಸಾ ಸೋಲೆಮ್ನಿಸ್‌'' ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದ.<ref name="cathedral">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009114 |title=St. Martin's Cathedral |year=2005 |accessdate=June 8, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 31, 2007 |archive-url=https://archive.is/20070731145705/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009114 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೋಹಾನ್‌ ನೆಪೊಮುಕ್‌ ಹಮ್ಮೆಲ್‌‌ ಎಂಬಾತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್‌ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಜಾಜ್‌ ಡೇಸ್‌ನಂಥ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಗರವು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1036&p1=1817 |title=Visit Bratislava - Culture |accessdate=May 1, 2007 }}</ref> 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವಿಲ್ಸೋನಿಕ್‌‌ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುತರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=Wilsonic ako bratislavský hudobný festival|url=http://www.bratislavskenoviny.sk/buxus/generate_page.php?page_id=41413 |date=May 31, 2007 |accessdate=2007-06-11 |publisher=Bratislavské Noviny |language=Slovak}}</ref> ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತಮಯ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪಾಪ್‌ ತಾರೆಗಳ ಸಂಗೀತದವರೆಗಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="travelmusic">{{cite web |publisher=Slovak Tourist Board |url=http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=16546 |title=Musical Bratislava |year=2007 |accessdate=July 26, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071221110438/http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=16546 |url-status=dead }}</ref> === ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು === {{Main|Museums and galleries of Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava-dom u dobrého pastiera.jpg|thumb|ಗಡಿಯಾರಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ರೊಕೊಕೊ-ಶೈಲಿಯ "ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಗುಡ್‌ ಷೆಪರ್ಡ್‌"]] [[ಚಿತ್ರ:Slovak National Museum.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] 1961ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕೆ ನ್ಯಾರೊಡ್ನೆ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ'' ) ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಗಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಇದರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿರುವ ವಿಶೇಷೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 16 ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Slovak National Museum |url=http://www.snm.sk/?lang=eng&section=expo&org=1&show |title=Slovak national museum - SNM office |year=2007 |accessdate=October 7, 2007}}</ref> 1868ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು (''ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಮೆಸ್ಟಾ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿ'' ) ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava City Museum |url=http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1004&p1=51 |title=Profile of the museum |author=Beáta Husová |date=January 19, 2007 |accessdate=May 4, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070920222524/http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1004&p1=51 |url-status=dead }}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಂಟು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 1948ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಒಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿಹೊ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌‌'' ,''ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿ ಪಲೊಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಮಹಲುಗಳು (''ವೋಡ್ನ್ ಕಸಾರ್ನೆ'' ,''ವಿಜಿಕಸ್‌ಜಾರ್ನಿಯಾ'' ). 1961ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಿಟಿ ಗ್ಯಾಲರಿಯು, ಈ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಕಲಾಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್‌ಫಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಪಾಲ್‌ಫಿಹೊ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌'' ,''ಪಾಲ್‌ಫಿ ಪಲೊಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚೊವ್‌‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌'' ,''ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚ್‌ ಪಲೊಟಾ'' ) ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾಶಾಲೆಯು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Citygallery">{{cite web |publisher=Bratislava City Gallery |url=http://www.gmb.sk/en/ |title=Bratislava City Gallery - about us - buildings |year=2007 |accessdate=May 17, 2007}}</ref> ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ದನುಬಿಯಾನ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕುನೊವೊ ಜಲವಿತರಣಗೃಹದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Danubiana Meulensteen Art Museum |url=http://www.danubiana.sk/eng |title=Danubiana Meulensteen Art Museum - About us |year=2007 |accessdate=June 21, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208132538/http://www.danubiana.sk/eng/ |url-status=dead }}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Slovak Radio Pyramid1.jpg|thumb|right|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ TV ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕಾ ಟೆಲಿವಿಜಿಯಾ'' ), ಮಾರ್ಕಿಜಾ, JOJ ಮತ್ತು TA3 ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋ (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕಿ ರೋಜ್‌ಹ್ಲಾಸ್‌'' ) ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಈ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ನ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''SME'' , ''ಪ್ರಾವ್ಡಾ'' , ''ನೋವಿ ಕಾಸ್‌'' , ''ಹೊಸ್ಪೊಡಾರ್ಸ್‌‌ಕೆ ನೊವಿನಿ'' ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷೆಯ ''ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್‌'' ಸೇರಿವೆ. ಎರಡು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ನ್ಯೂಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ (TASR) ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ (SITA). === ಕ್ರೀಡೆ === {{Main|Sport in Bratislava}} ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tehelne pole-pitch and stand.JPG|thumb|right|ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿನ ಟೆಹೆಲ್ನೆ ಪೋಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಕಾರ್ಗಾನ್‌ ಲಿಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ. 1919ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಟೆಹೆಲ್ನೆ ಪೋಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತವರಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಕ್ಲಬ್ಬು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, 1969ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಪ್‌ ವಿನ್ನರ್ಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಎಂಬ ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಏಕೈಕ ಕ್ಲಬ್ಬು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|publisher=Slovan Bratislava |url=http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=sien_naj_uspechy |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080108060109/http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=sien_naj_uspechy |archivedate=2008-01-08 |title=Slovan Bratislava - najväčšie úspechy (Slovan Bratislava - greatest achievements) |year=2006 |accessdate=May 15, 2007 |language=Slovak}}. {{cite web |publisher=Slovan Bratislava |url=http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071024190426/http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia |archivedate=2007-10-24 |title=Slovan Bratislava - História (History) |year=2006 |accessdate=May 15, 2007 |language=Slovak}}</ref> 1898ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ FC ಆರ್ಟ್‌ಮೀಡಿಯಾ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಕ್ಲಬ್ಬು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೇಸಿಯೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ (ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು). ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ FC ತಂಡದ ಮೇಲೆ 5-0 ಗೋಲುಗಳ ಜಯವೊಂದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, [[ಯುಇಎಫ್ಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್|UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌]] ಗುಂಪು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ತಂಡ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ FC ಪೋರ್ಟೋದ ಮೇಲೂ ಸಹ ಈ ತಂಡವು 3-2 ಗೋಲುಗಳ ಜಯವೊಂದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ ತಂಡ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, FC ಕೋಸೀಸ್‌ ತಂಡವು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ 1997-98 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 2010ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್‌ಮೀಡಿಯಾ ತಂಡವು MFK ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು ಕೆಳಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಾರ್ಗಾನ್‌ ಲಿಗಾದಿಂದ ಲೀಗ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. FK ಇಂಟರ್‌‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬುದು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಚಿತ ಕ್ಲಬ್ಬು ಆಗಿದೆ. 1945ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕ್ಲಬ್ಬು, ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೇಸಿಯೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತವರಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮೂರು ಅಖಾಡಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಓಂಡ್ರೆಜ್‌ ನೆಪೆಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, V. ಡ್ಜುರಿಲ್ಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಮತ್ತು ಡುಬ್ರಾವ್ಕಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. HC ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ತಂಡವು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾಲಿಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಓಂಡ್ರೆಜ್‌ ನೆಪೆಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಅರೆನಾ, HC ಸ್ಲೋವಾನ್‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 1959 ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು 2011ರ ಪುರುಷರ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು ಕೋಸೀಸ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಖಾಡವು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=online&cl=23434 |title=Slovakia to host ice hockey World Championships in 2011 |author=Marta Ďurianová |date=May 22, 2006 |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215944/http://slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=online&cl=23434 |url-status=dead }}</ref> ವಾಟರ್‌‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಕುನೊವೊ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಿಳಿಯನೀರಿನ ಸ್ಕೀ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಯಾಬ್‌ಸಿಕೊವೊ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹಲವಾರು ತೋಡುದೋಣಿ ಮತ್ತು ತೊಗಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಬಾಮ್ಯಾಕ್‌ ಅರೆನಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಕೇಂದ್ರವು ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಕ್ರೀಡಾಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2005ರ ಡೇವಿಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಡೇವಿಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌‌, ಮಹಿಳೆಯರ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಲ್‌ ಮತ್ತು ವಾಲಿಬಾಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ವಾಟರ್‌‌ ಪೋಲೋ ಆಟಗಳಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಡೆವಿನ್‌‌–ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಟವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/soubory/700000/3089784_TwincityApril2006Web.pdf |title=Twin City Journal - The Oldest Athletic Event in Slovakia |format=PDF |pages=7 |month=April |year=2006 |accessdate=April 28, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070315203450/http://www.bratislava.sk/soubory/700000/3089784_TwincityApril2006Web.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರದ ಸುದೀರ್ಘ-ಓಟವನ್ನು (ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌) 2006ರಿಂದಲೂ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪಥವೊಂದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಜೂಜು ಮತ್ತು ನಾಯಿ ಜೂಜಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಿಯತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ರಗ್‌ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. {{-}} == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Blava 2007-3-28-33.jpg|left|thumb|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಸ್‌ ಇಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಟಾನಾ ಕಟ್ಟಡ]] [[ಚಿತ್ರ:Comenius University.JPG|thumbnail|right|ಸಫಾರಿಕೊವೊ ನೇಮೆಸ್ಟೀಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಸ್‌ ಇಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಟಾನಾ ಎಂಬುದು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ (ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ) ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿತ್ತು; ಮಥಿಯಾಸ್‌ ಕಾರ್ವಿನಸ್‌ ಎಂಬ ರಾಜನಿಂದ 1465ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ 1490ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009414& |title=Academia Istropolitana |date=2005-02-14 |accessdate=January 5, 2008 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507064915/http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009414& |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 27,771 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು),<ref name="uips1">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P01.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082041/http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P01.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Univerzita Komenského |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, 18,473 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು),<ref name="uips21">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P21.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082113/http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P21.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Slovenská technická univerzita |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳಿಗೆ (ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫೈನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌‌) ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಾಗಿರುವ ಸಿಟಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |publisher=City University of Seattle |url=http://www.cityu.edu/loc_bratislava.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212140409/http://www.cityu.edu/loc_bratislava.htm |archivedate=2008-02-12 |title=Bratislava, Slovakia: Vysoka Skola Manazmentu (VSM) |year=2005 |accessdate=June 1, 2007}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 56,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="factsandfigures">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1041 |title=Visit Bratislava - Facts and Figures |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |format=PDF}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 65 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="uips">{{cite web |title=Prehľad základných škôl v školskom roku 2006/2007 |year=2006 |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |url=http://www.uips.sk/statis/pdf/ZS_P1.PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082059/http://www.uips.sk/statis/pdf/ZS_P1.PDF |archivedate=2008-02-27 |accessdate=2008-02-15 |language=Slovak|format=PDF}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅವು 25,821 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="uips"/> ನಗರದ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು) 16,048 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು<ref name="uips2">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/GYM_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082105/http://www.uips.sk/statis/pdf/GYM_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad gymnázií v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak }}</ref> ಹೊಂದಿರುವ 39 ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು, 10,373 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು<ref name="uips3">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/SOS_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082051/http://www.uips.sk/statis/pdf/SOS_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad stredných odborných škôl v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak }}</ref> ಹೊಂದಿರುವ 37 ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 8,863 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 27 ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು (2007ರ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನ್ವಯ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="uips4">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/ZSS_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082121/http://www.uips.sk/statis/pdf/ZSS_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad združených stredných škôl v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-14 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref><ref name="uips5">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/SOU_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082128/http://www.uips.sk/statis/pdf/SOU_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad stredných odborných učilíšť a učilíšť v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಸಹ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ತಾರಾಲಯವನ್ನಾಗಲೀ ಹೊಂದಿರದ ಕೆಲವೇ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವೂ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಮೋದ್ರಾದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು {{convert|30|km|mi|0}}ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ತಾರಾಲಯವು ಹ್ಲೋಹೋವೆಕ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು {{convert|70|km|mi|0}}ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. CEPIT ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಇನ್ನೊವೆಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ನ್ನು ವಜ್ನೋರಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಿದೆ.<ref name="CEPIT">{{cite web |publisher=CEPIT Management |url=http://www.cepit.info/?id=101 |title=Your Innovative Centre in Bratislava-Vajnory |year=2007 |accessdate=April 28, 2007}}</ref> ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Juraj |last=Handzo |title=CEPIT Project moved one step forward (''Projekt CEPIT sa posunul o krok vpred'') |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/60236/vystavba/projekt-cepit-sa-posunul-o-krok-vpred |date=2007-11-21 |accessdate=2008-01-29 |publisher=''Bratislavské Noviny'' |language=Slovak }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:CapaCity Bratislava 1.jpg|left|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌ ಬೆಂಜ್‌ ಕೆಪಾಸಿಟಿ]] {{Main|Transport in Bratislava}} {{Main|Public Transport in Bratislava}} ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದನ್ನೊಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕೂಡುದಾರಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9357955/Bratislava |title=Bratislava |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208151849/http://concise.britannica.com/ebc/article-9357955/Bratislava |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಡೊಪ್ರಾವ್ನಿ ಪೊಡ್ನಿಕ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ನಗರ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಹ್ರೋಮಾಡ್ನಾ ಡೊಪ್ರಾವಾ'' (MHD, ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಮಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಸ್ಸು‌‌ಗಳು, ಟ್ರಾಮ್‌‌‌‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲಿಬಸ್ಸು‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="publictransportroutes">{{cite web |publisher=[[Dopravný podnik Bratislava]] |url=http://www.dpb.sk/trasy/trasy.htm |title=Trasy liniek (routes) |year=2007 |accessdate=May 17, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521181925/http://www.dpb.sk/trasy/trasy.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವ್ಕಾ ಇಂಟೆಗ್ರೊವಾನಾ ಡೊಪ್ರಾವಾ'' (ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌) ಎಂಬ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಯು, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಟ್ರೇನು ಮತ್ತು ಬಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಚೆಗಿನ ತಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೈಲು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಹಂಗರಿ, ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಪೋಲೆಂಡ್‌, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಗರವು ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಹ್ಲಾವ್ನಾ ಸ್ಟಾನಿಕಾ ಎಂಬ ತಾಣಗಳು ಮುಖ್ಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬ್ರನೋ, ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಟ್ರನವಾ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿನ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್|ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌‌]]ಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾ ನಡುವಿನ A6 ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗವನ್ನು 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Vienna-Bratislava in 50 Minutes (''Wien - Bratislava in 50 Minuten'') |language=German |publisher=[[Österreichischer Rundfunk|ORF]] |date=2007-10-19 |url=http://burgenland.orf.at/stories/229622/ |accessdate=2007-10-19 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706093610/http://burgenland.orf.at/stories/229622/ |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಬಂದರು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರೈನ್‌–ಮುಖ್ಯ–ಡ್ಯಾನುಬೆ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. M. R. ಸ್ಟೆಫಾನಿಕ್‌‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ {{convert|9|km|mi|1}}ನಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಇದು 2,024,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=TASR, published in Bratislavské Noviny |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/73806/cestovny-ruch/letisko-vybavilo-vlani-viac-ako-2-miliony-pasazierov |title=Airport served more than 2 million passengers last year (''Letisko vybavilo vlani viac ako 2 milióny pasažierov'') |language=Slovak |date=2008-01-13 |accessdate=January 13, 2008 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{See also|List of twin towns and sister cities in Slovakia}} === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು === ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಜೋಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ<ref name="Twin">{{cite web|url=http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns|title=''Bratislava City - Twin Towns''|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2003-2008 Bratislava-City.sk|accessdate=2008-10-26}}</ref> {| style="width:100%" |- | width=33.3% | * {{Flagicon|Armenia}} ಯೆರೆವಾನ್, [[ಆರ್ಮೇನಿಯ|ಅರ್ಮೇನಿಯಾ]] <small>''(2001)'' <ref name="Yerevan Sister Cities">{{cite web|url=http://yerevan.am/main.php?lang=3&page_id=194|title=Yerevan Municipality - Sister Cities|publisher=© 2005-2009 [http://yerevan.am/?lang=3 www.yerevan.am]|accessdate=2009-06-22|archive-date=2011-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002075135/http://www.yerevan.am/main.php?page_id=194&lang=3|url-status=dead}}</ref></small> * {{Flagicon|Austria}} [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Bulgaria}} ಸೋಫಿಯ, [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Bulgaria}} ರೌಸ್ಸೆ, [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Cyprus}} ಲಾರ್ನಾಕಾ, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ <small>''(1989)'' </small> * {{Flagicon|Czech Republic}} [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್ವೆ]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]<ref name="Prague Partner Cities">{{cite web|url=http://magistrat.praha-mesto.cz/72647_Partnerska-mesta|title=Prague Partner Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2009 [http://magistrat.praha-mesto.cz/ Magistrát hl. m. Prahy] |language=Czech|accessdate=2009-07-02}}</ref> * {{Flagicon|Egypt}} ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ, [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]‌ | width=33.3% | * {{Flagicon|Finland}} ತುರ್ಕು, [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]] <small>''(1976)'' </small> * {{Flagicon|Germany}} ಉಲ್ಮ್‌‌, [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{Flagicon|Germany}} ಬ್ರೆಮೆನ್‌‌, [[ಜರ್ಮನಿ]] <small>''(1989)'' </small> * {{Flagicon|Greece}} ಥೆಸ್ಸಾಲೊನಿಕಿ, [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌]] <small>''(1986)'' </small><ref name="Thessaloniki">{{cite web |url=http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |title=Twinning Cities |work=City of Thessaloniki |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331054219/http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|Hungary}} ಸ್ಜೆಕೆಸ್ಫೆಹೆರ್ವರ್‌‌, ಹಂಗರಿ * {{Flagicon|Italy}} ಪೆರುಗಿಯಾ, [[ಇಟಲಿ]] <small>''(1962)'' </small> | width=33.3% | * {{Flagicon|Netherlands}} ರೊಟೆರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]‌ <small>''(1985)'' </small> * {{Flagicon|Russia}} ಸಾರಾಟೊವ್‌‌, [[ರಷ್ಯಾ]] * {{Flagicon|Slovenia}} ಲ್ಜುಬ್ಲಿಜಾನಾ, ಸ್ಲೊವೆನಿಯಾ <small>''(1967)'' </small> * {{Flagicon|Turkey}} ಇಜ್ಮಿರ್‌‌, [[ಟರ್ಕಿ]] <small>''(2003)'' </small> * {{Flagicon|Ukraine}} ಕೀವ್‌‌, [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್‌‌]] * {{Flagicon|United States}} ಕ್ಲೀವ್ಲೆಂಡ್‌, ಓಹಿಯೋ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] |} <small>* ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿಸಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. </small><small>1962ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು, ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಉಂಬ್ರಿಯಾದ ಪೆರುಗಿಯಾ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಲಾಯಿತು.</small> === ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು === * {{Flagicon|Poland}} [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ<ref name="Kraków">{{cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&MENU=l&TYPE=ART&ART_ID=16|title=Kraków otwarty na świat|publisher=www.krakow.pl|accessdate=2009-07-19|last=|first=}}</ref> ಕ್ರಾಕೊವ್‌‌ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite book |title=Dejiny Bratislavy (History of Bratislava)|year=1979 |publisher=[http://www.obzor.sk/ Obzor] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak | edition = 2nd |last=Horváth, V., Lehotská, D., Pleva, J. (eds.) et al.}} * {{Cite book |last=Janota |first=Igor |title=Bratislavské rarity (Rarities of Bratislava) |edition = 1st |year=2006 |publisher=[http://www.marencin.sk/ Vydavateľstvo PT] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-89218-19-9 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan |title=Bratislava 1939–1945 – Mier a vojna v meste (Bratislava 1939–1945 – Peace and war in the town) |edition = 1st |year=2006 |publisher=[http://www.marencin.sk/ Vydavateľstvo PT] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-89218-29-6 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan et al. |title=Kronika Slovenska 1 (Chronicle of Slovakia 1) |edition = 1st |series = Chronicle of Slovakia |year=1998 |publisher=[http://www.fortunaprint.sk/index.php?catalogue=1&book=31 Fortuna Print] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-71531-74-X |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan et al. |title=Kronika Slovenska 2 (Chronicle of Slovakia 2) |edition = 1st |series = Chronicle of Slovakia |year=1999 |publisher=[http://www.fortunaprint.sk/index.php?catalogue=1&book=31 Fortuna Print] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-88980-08-9 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Lacika |first=Ján |title=Bratislava |edition = 1st |series = Visiting Slovakia |year=2000 |publisher=[http://www.dajama.sk/ DAJAMA] |location=Bratislava, Slovakia |isbn=80-88975-16-6 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Špiesz |first=Anton |title=Bratislava v stredoveku (Bratislava in the Middle Ages) |edition = 1st |year=2001 |publisher=[http://www.perfekt.sk/ Perfekt] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-8046-145-7 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book | last = Varga | first = Erzsébet | title = Pozsony | edition = 1st | year = 1995 | publisher = Madách-Posonium | location = Pozsony | language = Hungarian | isbn = 80-7089-245-5 | ISBN status = May be invalid - please double check }} * {{Cite book | last = Jankovics | first = Marcell | title = Húsz esztendő Pozsonyban (Twenty years in Bratislava) | edition = 2nd | year = 2000 | publisher = Méry Ratio | location = Pozsony | language = Hungarian | isbn = 80-88837-34-0 }} === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * [http://www.bratislava.sk/en/ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://archive.is/20061007015734/http://www.bratislava.sk/en/ |date=2006-10-07 }} * [http://www.bkis.sk/index.php?lang=en ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ] * {{wikivoyage|Bratislava}} * [http://www.bratislavaguide.com/ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [http://www.imhd.sk/ba/?lang=en ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ] === ಬಿಂಬಗಳು === * [http://www.bratislava-photos.com/ ಸಮಕಾಲೀನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171002112805/http://www.bratislava-photos.com/ |date=2017-10-02 }} * [http://www.ron-del.net/ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220212746/http://www.ron-del.net/ |date=2016-12-20 }} * [http://www.ba.foxy.sk/ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228043402/http://www.ba.foxy.sk/ |date=2021-02-28 }} ** {{Flickr-inline|Bratislava}} {{List of European capitals by region}} {{Capital cities of the European Union}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡ್ಯಾನುಬೆ ಮೇಲಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು]] n3z4v41jzt6g187zij5b45wfrzl9jg6 0 77842 1375062 1355525 2026-06-15T09:11:55Z VASANTH S.N. 728 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1375062 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬಿ ಎನ್ ರಾವು <br/>B. N. Rau | image =BN Rau 1988 stamp of India.jpg| caption = | birth_date = 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1887 | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], British India | death_date = 30 November 1953 (age 66) | death_place = [[Zurich]], ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ | occupation = ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕ, ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸ | spouse = }} *ಇವರ ಹೆಸರಿನ ಎನ್ ಎಂದರೆ ನರಸಿಂಗ; ಬಿ ಎಂದರೆ ಬೆನಗಲ್ ಅಂತ ಅರ್ ನರಸಿಂಗ. ನರಸಿಂಗನ ಅಪ್ಪ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಯರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರು.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau,www.britannica.com/biography]</ref> ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ:ಡಾ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1947 ರಂದು ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ; '''ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಬಲಗಡೆ ಕೊನೆಯವರು ಬಿ.ಎನ.ರಾವ್.''']] ನರಸಿಂಗ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದವನು 1901ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ಮೊದಲ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದು ಬಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ್ದಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಎಫ್ಎ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಡೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದದ್ದೂ ಆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ನರಸಿಂಗ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ 1909ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಪೋಸ್ ಪಾಸು ಮಾಡಿದ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅದನ್ನೂ ಪಾಸು ಮಾಡಿ ಕೊಂಡು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಬಂದ. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆದದ್ದು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ದಾಖಲೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಯರಿಗೆ ನೈಟ್ಹುಡ್ ಬಿರುದು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಸರ್ ಎಂಬ ಉಪಾಧಿ ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ರಾಯರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನಗರ-ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡ ಬೇಕೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ವರದಿ ನೀಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಿತು. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಅದನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು- ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬರೆದ ಆ ವರದಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸದಾ ಬೆಂಕಿಯುಗುಳುವ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯೇ ಎನ್ನ ಬೇಕು. ನದಿ ನೀರಿನ ವರದಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಸರಕಾರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. 1944ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದೊಡನೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು! ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== *1946ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರಾರಿದ್ದಾರು? ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 243 ವಿಧಿಗಳೂ 13 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ರಾಯರು ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತಿ]]ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ 315 ವಿಧಿಗಳೂ 8 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 395ಕ್ಕೇರಿತು. *ಸಂವಿಧಾನ ಆಂಗೀಕೃತವಾದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅದರ ಮೂಲಕರಡನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರ ನೆನಪಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದು ಈ ಗಣರಾಜ್ಯದ ದುರಂತ. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು, ಆಮೇಲೆ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಭಾರತದ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾ]] ದೇಶ, ತನ್ನ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಾಯರನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಿತು! ಆ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿ ಕೊಟ್ಟ ರಾಯರು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾಹೋಗಿ 1950ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. *1952ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಯಿತು. ಆದರೇನಂತೆ, ಅವರು ಹೇಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದರು. ಆದರೆ, ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅದೃಷ್ಟ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ. 1953ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಜ್ಯೂರಿಕ್ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ 66ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ಉಳಿದಿಬ್ಬರು ಸೋದರರೂ ಮಹಾರಥಿಗಳೇ. ಅವರ ಮೊದಲ ತಮ್ಮ [[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾಯ]]ರು [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ]]ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಎರಡನೆ ತಮ್ಮ ಬೆನಗಲ್ ಶಿವರಾಯರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ; ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸದನೂ ಆಗಿದ್ದವರು. ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಿವೃತ್ತಿ ಘೋಷಿಸಿ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅವರು. [[ಕಾರ್ಕಳ]]ದ ಬೆನಗಲ್ಲಿನಂಥ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರಿಂದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಂಥ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು ಏರಿದ, ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದ ಧೀಮಂತರು ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರು ನೆನಪಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಾವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಇದುವರೆಗೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವಂತಿದೆ.<ref>http://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್]]-ಬಿ ಎನ್ ರಾವ್ ಇವರ ಸಂಬಂಧಿ ಸೋದರ? *[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] *[http://www.prajavani.net/news/article/2015/12/04/370151.html ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡುಕರ್ತ;ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ಸ್ಮರಣೆ ಬಾರದೇ?;ಸುಧೀಂದ್ರ ಬುಧ್ಯ;4 Dec, 2015]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} * WRITTEN BY: * The Editors of Encyclopædia Britannica * LAST UPDATED: * 8-27-2012 See Article History; * Sir Benegal Narsing Rau * INDIAN JURIST; * BORN;February 26, 1887; * DIEDNovember 30, 1953;Zürich, Switzerland * Sir Benegal Narsing Rau, (born February 26, 1887, Karkala orMangalore, Mysore [now Karnataka], India—died November 30, 1953,Zürich, Switzerland), one of the foremost Indian jurists of his time. '''He helped draft the constitutions of Burma (Myanmar) in 1947 and India in 1950.''' As India’s representative on the United Nations Security Council (1950–52), he was serving as president of the council when it recommended armed assistance toSouth Korea (June 1950). Later he was a member of the Korean War cease-fire commission. https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ru8iv0zj6mlpbqg1n2airaqd8676dke 1375067 1375062 2026-06-15T10:38:17Z VASANTH S.N. 728 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 1375067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬಿ ಎನ್ ರಾವು <br/>B. N. Rau | image =BN Rau 1988 stamp of India.jpg| caption = | birth_date = 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1887 | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], British India | death_date = 30 November 1953 (age 66) | death_place = [[Zurich]], ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ | occupation = ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕ, ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸ | spouse = }} *ಇವರ ಹೆಸರಿನ ಎನ್ ಎಂದರೆ ನರಸಿಂಗ; ಬಿ ಎಂದರೆ ಬೆನಗಲ್ ಅಂತ ಅರ್ ನರಸಿಂಗ. ನರಸಿಂಗನ ಅಪ್ಪ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಯರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರು.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau Sir Benegal Narsing Rau,www.britannica.com/biography]</ref> ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|420px|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿ:ಡಾ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1947 ರಂದು ಇತರ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ; '''ಕುಳಿತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಬಲಗಡೆ ಕೊನೆಯವರು ಬಿ.ಎನ.ರಾವ್.''']] ನರಸಿಂಗ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದವನು 1901ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ಮೊದಲ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದು ಬಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ್ದಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಎಫ್ಎ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಡೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದದ್ದೂ ಆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ನರಸಿಂಗ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ 1909ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಪೋಸ್ ಪಾಸು ಮಾಡಿದ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅದನ್ನೂ ಪಾಸು ಮಾಡಿ ಕೊಂಡು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಬಂದ. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆದದ್ದು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ದಾಖಲೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಯರಿಗೆ ನೈಟ್ಹುಡ್ ಬಿರುದು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಸರ್ ಎಂಬ ಉಪಾಧಿ ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ರಾಯರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನಗರ-ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡ ಬೇಕೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ವರದಿ ನೀಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಿತು. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಅದನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು- ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬರೆದ ಆ ವರದಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸದಾ ಬೆಂಕಿಯುಗುಳುವ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯೇ ಎನ್ನ ಬೇಕು. ನದಿ ನೀರಿನ ವರದಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಸರಕಾರ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. 1944ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದೊಡನೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು! ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== *1946ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರಾರಿದ್ದಾರು? ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಸರಕಾರ ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 243 ವಿಧಿಗಳೂ 13 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ತಿದ್ದುವ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿ ಕೊಂಡಿತು. ರಾಯರು ಬರೆದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಂತರ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಕೆಲವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅದು [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತಿ]]ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ 315 ವಿಧಿಗಳೂ 8 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಧಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 395ಕ್ಕೇರಿತು. *ಸಂವಿಧಾನ ಆಂಗೀಕೃತವಾದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅದರ ಮೂಲಕರಡನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರ ನೆನಪಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದು ಈ ಗಣರಾಜ್ಯದ ದುರಂತ. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು, ಆಮೇಲೆ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಭಾರತದ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾ]] ದೇಶ, ತನ್ನ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಾಯರನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಿತು! ಆ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿ ಕೊಟ್ಟ ರಾಯರು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾಹೋಗಿ 1950ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. *1952ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಯಿತು. ಆದರೇನಂತೆ, ಅವರು ಹೇಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದರು. ಆದರೆ, ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅದೃಷ್ಟ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ. 1953ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರು ಜ್ಯೂರಿಕ್ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ 66ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ಉಳಿದಿಬ್ಬರು ಸೋದರರೂ ಮಹಾರಥಿಗಳೇ. ಅವರ ಮೊದಲ ತಮ್ಮ [[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್|ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾಯ]]ರು [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿ]]ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಎರಡನೆ ತಮ್ಮ ಬೆನಗಲ್ ಶಿವರಾಯರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ; ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸದನೂ ಆಗಿದ್ದವರು. ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಿವೃತ್ತಿ ಘೋಷಿಸಿ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅವರು. [[ಕಾರ್ಕಳ]]ದ ಬೆನಗಲ್ಲಿನಂಥ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರಿಂದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಂಥ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು ಏರಿದ, ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದ ಧೀಮಂತರು ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರು ನೆನಪಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಾವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಇದುವರೆಗೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವಂತಿದೆ.<ref>http://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್]]-ಬಿ ಎನ್ ರಾವ್ ಇವರ ಸಂಬಂಧಿ ಸೋದರ? *[[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] *[http://www.prajavani.net/news/article/2015/12/04/370151.html ಸಂವಿಧಾನ ಕರಡುಕರ್ತ;ಬೆನಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾಯರ ಸ್ಮರಣೆ ಬಾರದೇ?;ಸುಧೀಂದ್ರ ಬುಧ್ಯ;4 Dec, 2015]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} * WRITTEN BY: * The Editors of Encyclopædia Britannica * LAST UPDATED: * 8-27-2012 See Article History; * Sir Benegal Narsing Rau * INDIAN JURIST; * BORN;February 26, 1887; * DIEDNovember 30, 1953;Zürich, Switzerland * Sir Benegal Narsing Rau, (born February 26, 1887, Karkala orMangalore, Mysore [now Karnataka], India—died November 30, 1953,Zürich, Switzerland), one of the foremost Indian jurists of his time. '''He helped draft the constitutions of Burma (Myanmar) in 1947 and India in 1950.''' As India’s representative on the United Nations Security Council (1950–52), he was serving as president of the council when it recommended armed assistance toSouth Korea (June 1950). Later he was a member of the Korean War cease-fire commission. https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] e53si3ipopr547brx1b29k2mxurcl9n 0 80874 1375049 1351465 2026-06-15T00:04:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375049 wikitext text/x-wiki '''ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ'''ವು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ. ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನವು ಇದುವರೆಗೂ (ಜುಲೈ ೨೦೨೩) ಸುಮಾರು ೬೫೦೦ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕನ್ನಡದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಹಿಂದಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಮರುಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಕಲಬುರಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ಏಳು ಮಳಿಗೆಗಳಿವೆ.<ref name="Prajavani">[https://web.archive.org/web/*/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95 ನವ ಪಲ್ಲವದ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ನವಕರ್ನಾಟಕ], ಪ್ರಜಾವಾಣಿ-೨೧ ಮೇ ೨೦೧೬</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೆಂಚುರಿ ಬುಕ್ ಹೌಸ್-ಬೆಂಗಳೂರು, ಪ್ರಭಾತ್ ಬುಕ್ ಹೌಸ್-ಮಂಗಳೂರು, ಜನಶಕ್ತಿ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜನಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ-ಬೆಂಗಳೂರು - ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮುದ್ರಣ, ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ 'ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿ. ಎ. ಕಕ್ಕಿಲ್ಲಾಯ ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಎಸ್. ಆರ್. ಭಟ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ. ಎಂ. ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್, ಸಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಕೆ. ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಎನ್. ಸಿ. ರಣನವರೆ, ಆರ್. ಎಸ್. ರಾಜಾರಾಮ್, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎ. ಸಿ. ನರಸಿಂಹನ್, ಕೆ. ಎಲ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಮುಂತಾದ ನಾಯಕರು, ಚಿಂತಕರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾದರು. ೧೯೭೬ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 'ರಮೇಶ್ ಉಡುಪ' ಅವರು ಈಗಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ೨೦೧೬ರಿಂದ 'ಡಾ. ಸಿದ್ದನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ'ರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು <ref name = "Prajavani"/>== * ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ನಿರಂಜನ]] ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಥಾಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿನೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ. * ಪ್ರಪಂಚದ ೧೧೦ ದೇಶಗಳ, ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಭಾಷೆಗಳ ೩೨೪ ಕಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ೨೫ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು. * ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಲರ್‌ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಕಾರಣ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಹುವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿಸಿದರು. * ಸೋವಿಯತ್‌ ರಷ್ಯಾ ದೇಶದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆ ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. * ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಸರಬರಾಜು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. * ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ದೇವಿಪ್ರಸಾದ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕೋಶ’ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. * ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ನವಕರ್ನಾಟಕ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ವನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳ ೨೫ ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆ. * ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ‘ಹೊಸತು’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. * ಆನ್ ಲೈನ್ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟ<ref>{{Cite web |url=http://www.navakarnatakaonline.com/ |title=ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನದ ಅಧಿಕೃತ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟ ತಾಣ |access-date=2016-07-20 |archive-date=2016-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160707011629/http://www.navakarnatakaonline.com/ |url-status=dead }}</ref>. * [http://m.dailyhunt.in/Ebooks/?redirect=1 ಡೈಲಿಹಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160717093933/http://m.dailyhunt.in/Ebooks/?redirect=1 |date=2016-07-17 }} ಎಂಬ ಇ-ರೀಡರ್ ಕಿರುತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲಕ ಇ–ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.navakarnatakaonline.com/ ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನದ ಅಧಿಕೃತ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160707011629/http://www.navakarnatakaonline.com/ |date=2016-07-07 }} *[http://navakarnataka.blogspot.in ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನದ ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] 6omorj8l6cp6yaarrbnstfrz5kvtnw4 0 82588 1375061 1337080 2026-06-15T05:43:02Z CommonsDelinker 768 A.C._Pigou.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Krdರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1375061 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Infobox person | name = ಆರ್ಥರ್ ಸಿಸಿಲ್ ಪಿಗು | school_tradition = ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ | image = | image_size = 185px | caption = ಆರ್ಥರ್ ಸಿಸಿಲ್ ಪಿಗು | birth_date = {{Birth date|df=yes|1877|11|18}} | birth_place = ರೈಡ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1959|3|7|1877|11|18}} | death_place = ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ | nationality = ಬ್ರಿಟನ್ | institution = ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ | field = ಕಲ್ಯಾಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ | alma_mater = ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ | influences = ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್, ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ | awards = 1903 ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್ ಬಹುಮಾನ | repec_prefix = | repec_id = }} ಆರ್ಥರ್ ಸಿಸಿಲ್ ಪಿಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ. <ref>Nahid Aslanbeigui, 2008. "Pigou, Arthur Cecil (1877–1959)," ''[[The New Palgrave Dictionary of Economics]]'', 2nd ed. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000088&q=industrial%20fluctuations&topicid=&result_number=1 Abstract.]</ref> ಇವರು ಕನ್ಲಿಫ್ಪೆ ಕಮಿಟಿ ಮತ್ತು ೧೯೧೯ ರಾಯಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಗೆ ಇವರು ಸೇವೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ== ಪಿಗು ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೭೭ ರಂದು ರೈಡ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಧಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಪಿಗು ಮತ್ತು ಇವರ ತಾಯಿ ನೊರ ಬಿಡ್ಡೆಲ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ ಸೊಫಿಯ ಲೀಸ್. <ref>{{acad|id=PG896AC|name=Pigou, Arthur Cecil}}</ref> ಇವರಿಗೆ ಹ್ಯಾರೋ ಶಾಲೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತೆನ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಇವರು ನ್ಯೂಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಥಮ ಮಾರ್ಡನ್ ಹೆಡ್ ಆದರು. ೧೮೯೬ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸೇರಿದರು <ref>{{Cite web |url=http://venn.lib.cam.ac.uk/cgi-bin/search-2016.pl?sur=&suro=w&fir=&firo=c&cit=&cito=c&c=all&z=all&tex=PG896AC&sye=&eye=&col=all&maxcount=50 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204123748/https://venn.lib.cam.ac.uk/cgi-bin/search-2016.pl?sur=&suro=w&fir=&firo=c&cit=&cito=c&c=all&z=all&tex=PG896AC&sye=&eye=&col=all&maxcount=50 |url-status=dead }}</ref>. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲಿತದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಅವರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ; ಆದರೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟ ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಯುನಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಇವರು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕೆಳೆಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿದರು, ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಷಲ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪಿಗು ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಆ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸ== ಪಿಗು ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವರ್ಷ ವಿಧ್ಯಾರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಭಾಷಣ ನೀಡಲು ತೊಡಗಿದರು. ಇವರು ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತಜ್ಞರಿಗೆ ಮೂಲನಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite newspaper The Times |title=University intelligence |date=17 March 1902 |page=11 |issue=36717}}</ref> ಇವರು ೧೯೦೨ ಮಾರ್ಚ್ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೀ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆದರು<ref>"University intelligence" The Times (London). Monday, 17 March 1902. (36717), p. 11.</ref>. ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ದ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಫೆರ್, ೧೯೨೦, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಕ್ಸ್ಟೆರ್ನಾಲಿಟಿ(extrenality) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಪಿಗೋವಿಯನ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವದರ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಸ್ಟೆರ್ನಾಲಿಟಿ(externality) ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬಗುದು ಎಂಬ ಉಪಾಯ ನೀಡಿದರು. <ref>{{cite book |last1=Kishtainy |first1=Niall |title=A little history of economics : revised version |year=2017 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300206364 |page=72 |edition=First }}</ref> ==ಪಿಗುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆ== '''ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರೂಪ''' : ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಭಾವನಾ ರಹಿತ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ತಟಸ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರವೊ ಅಥವಾ ಅದು ಮಾನವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸುಖ ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವೊ ಎಂಬುದು ಪಿಗುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಿರುಸಿನ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಮೀಕರಣಪ್ರಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲ; ಒಳಿತು - ಕೆಡುಕುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ್ ಗೊಡವೆಯಲ್ಲ ಅಂದು ವಾದಿಸುಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳಾಗ ಬಾರದು; ಅವರು ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ಬಿಡಿಸಿ, ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಹೇಳಬೇಕಷ್ಟೆ. ಇದ್ದುದ್ದು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಬೇಕು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ಚಿಂತಕರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|title = ESHET CONFERENCE – The Practices of Economists in the Past and Today – Amsterdam|url = http://www.eshet.net/conference/paper_view.php?id=811&p=33|website = www.eshet.net|access-date = 20 August 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20161220123938/http://www.eshet.net/conference/paper_view.php?id=811&p=33|archive-date = 20 December 2016|url-status = dead}}</ref> ಆದರೆ ಪಿಗು ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾನವನ ಜೀವನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅದು ಮಾನವನಿಗೆ ದಾರಿತೋರಿಸಿ, ಅವನ ಬಾಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಬೇಕು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನೀಯುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಅದರ ಕಂಪಿನಿಂದ ಮಾನವ ಜೀವನ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾನೆ ಪಿಗು. ಮಾನವ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ತನ್ನ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನುಅಭ್ಯಸಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಾದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪಿಗು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.<br> '''ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ವರಮಾನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಂಚಿಕೆ - ಕಲ್ಯಾಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ'''<br> ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಇವುಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಪಿಗು. ಸಂಪತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸಂಪತ್ತು ಸ್ಥಿರ (stock) ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನವು ಪ್ರವಾಹದ (flow) ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬದಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ. ಪಿಗೂನ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನವು ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರಿತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವು ತನಗೆ ತಾನೇ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪಿಗೂನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಪ್ರಮಾನಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವು ವೃದ್ಧಿಸುವುದೇ? ಹಾಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಪಿಗು. ವೃದ್ಧಿಸಿದ ವರಮಾನವೆಲ್ಲ, ಶ್ರೀಮಂತರೊ ಬೊಕ್ಕಸಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಬಡವ - ಬಲ್ಲಿದರಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಪಿಗು. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೇಯ ವರಮಾನವು ಹೆಚ್ಚದೆ, ಅದರ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾದರೆ ಬಡವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲು ದೊರೆತರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು. ಪಿಗು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ : "ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ ಹಣವನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿದರೆ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಲಾಸಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬದಲು ಬಡವರ ಜೀವನಾಶ್ಯಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ತೃಪ್ತವಾಗುವುವು. ಇದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಆದುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನದ ಪುನರ್ ಹಂಚಿಕೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ." ಪಿಗೂನ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಮಾರ್ಷಲನ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣದ ತತ್ವವಿರುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಿಗೂನ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಕಿತ್ತು ಕೊಂಡ ಹಣವನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿದರೆ. ಅವರು ಅದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶ್ರಿಮಂತರು ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಡವರಿಗಾದ ಪ್ರಯೋಜನ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನದ ಪುನರ್ ಹಂಚಿಕೆಯು ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು. ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನವಶ್ಯಕ ಬಯಕೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಹಣವು ಬಡವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಅದರ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಬಯಕೆಗಳಾದ ಹಸಿವು, ವಸತಿ ಮುಂತಾದುಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪಿಗು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನದ ಈ ಪುನರ್ ಹಂಚಿಕೆಯು ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವೆಂದರೆ ೧) ಶ್ರಿಮಂತರಿಂದ ಹಣ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರೆ ಅವರ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನವು ಕುಂಠಿತಹೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆ? ೨) ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿದಾಗ, ಬಡವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಉತ್ತಮಗೊಂಡು ಅವನ ಸಂತತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪಿಗು ನಕಾರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುವರು. ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಅವರ ವರಮಾನದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗದುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಮಾಡುವ ಉಳಿತಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ನಿರಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತರ ವರಮಾನ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಲಾಸಿ ಜೀವನದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಅನುಭೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡುವರು ದುಂದುವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೊರೆಯುವರು, ಹೆಮ್ಮೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅನವಶ್ಯಕ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹೊರತಾದ ಜೀವನ== ಪಿಗು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ೧ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಾಶಆಗುವುದನ್ನು ಇವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಇದರ ಕಾರಣ ಇವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇವರು ರಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ಼್ಪ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೊರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರೆಡ್ ಸಂಸ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದವಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತುವುದು ತುಂಬ ಇಷ್ಟ, ಇವರು ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗ ಇದ್ದ ಕಾರಣ, ಇವರ ತೀವ್ರತೆಯ ಮೀಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಪಿಗು ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ ಹೊಂದಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ನಿದನದ ತನಕ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಾಗಿ ಉಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾಷಣ ನೀಡುವದಕ್ಕೆ ಅಥವ ನಡೆಯಲು ಮಾತ್ರ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುತ ಇದ್ದರು. ==ಪಿಗುವಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳು== *ವೆಲ್ಥ್ ಅಂಡ್ ವೆಲ್ಫೆರ್ (Wealth and Welfare-1912) *ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಫೆರ್ (Economics of Welfare-1920) *ಎಸೆಸ್ಸ್ ಇನ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್(Essays in applied economics-1923) *ಎ ಸ್ಡಡಿ ಇನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಫಿನಾನ್ಸ್(The study in public finance-1928) *ಸೊಶ್ಯಲಿಸಮ್ v/s ಕಾಪಿಟಲಿಸಮ್ (Socialism v/s Capitalism-1937) *ದಿ ವೆಯಿಲ್ ಆಫ್ ಮನಿ(The veil of money-1950) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] lvmp0f2e1wwrqfsqzne4li3t0cgxvgs 0 95595 1375051 1354774 2026-06-15T02:06:36Z Mahaveer Indra 34672 /* */ 1375051 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | logo = Bandhan Bank Svg Logo.svg | logo_caption = | native_name = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ | traded_as = {{ubl|{{BSE|541153}}|{{NSE|BANDHANBNK}}}} | ISIN = INE545U01014 | area_served = ಭಾರತ | founders = ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ | products = [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವಿಮೆ]] [[ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ಅಡಮಾನ ಸಾಲ]]ಗಳು [[ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡುಗಳು]] | founded = {{Start date and age|df=yes|p=yes|2015}} | key_people = {{ubl|ಡಾ. ಅನುಪ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿನ್ಹಾ <br> {{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷ)}}|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್<br>{{small|(ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಕಾ.ನಿ.ಅಧಿಕಾರಿ)}}}} | revenue = {{increase}} ₹ ೧೮,೩೭೩ ಕೋಟಿ | revenue_year = ೨೦೨೩ | operating_income = {{decrease}} ₹ ೭,೦೯೧ ಕೋಟಿ | income_year = ೨೦೨೩ | net_income = {{increase}} ₹ ೨,೧೯೫ ಕೋಟಿ | net_income_year = ೨೦೨೩ | assets = {{increase}} ₹ ೧,೫೫,೭೭೦ ಕೋಟಿ | assets_year = ೨೦೨೩ | num_locations = 6,250+ Banking outlets <ref>{{cite news|title=Quarterly results FY2021-22|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | num_locations_year = 2023 | num_employees = ೭೫,೦೦೦ (೨೦೨೩ರ ಸುಮಾರಿಗೆ) <ref>{{Cite web|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | ratio = | location = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪ.ಬಂಗಾಳ]], [[ಭಾರತ]] | homepage = {{url|www.bandhanbank.com}} }} '''ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'''. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬಂಧನ್, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]‌ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩,೨೦೧೫ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ [[ಹಣ]]ಕಾಸು ಸಚಿವ [[ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ೫೦೧ ಶಾಖೆಗಳು, ೫೦ ಎಟಿಎಂಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ಡೋರ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಗಳು) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬ೦ದನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬ೦ದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ೨೩ [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೧೪ ರಂದು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಂದನ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ತತ್ತ್ವ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; [[ಜೂನ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ನಂತರ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿದೆ ಕೋಲ್ಕತಾ-ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ೮೪೦ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳು, ೨೪೪೪ ಡೋರ್ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಎಸ್) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೮೩ ಎಟಿಎಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೩೬೬೭ ಟಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ನಿರ್ವಹಣೆ=== ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಾ. ಅಶೋಕ್ ಲಹಿರಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ. ===ಇತಿಹಾಸ=== ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್, ಹಿರಿಯ ಅಶೋಕ ಫೆಲೋ, ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್, ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೨ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೫೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ=== ಕೋಲ್ಕತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಮೈಕ್ರೋ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವಿವಿಧ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯದ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದೆ. ೨೩೫೦೦ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಲ ಪುಸ್ತಕ ರೂ. ೨೦೮೦೦ ಕೋಟಿ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೨೫೦೦೦ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಅಸ್ಸಾಂ]] *[[ಬಿಹಾರ]] *ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ *ದೆಹಲಿ *[[ಗೋವಾ]] *[[ಗುಜರಾತ್]] *[[ಹರಿಯಾಣ]] *ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ *ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ *ಜಾರ್ಖಂಡ್ *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] *ಕೇರಳ *[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] *[[ಮಣಿಪುರ]] *[[ಮೇಘಾಲಯ]] *ಮಿಜೋರಾಮ್ *ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ *ಒಡಿಶಾ *[[ಪುದುಚೆರಿ]] *[[ಪಂಜಾಬ್]] *[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] *[[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]] *[[ತೆಲಂಗಾಣ]] *[[ತ್ರಿಪುರ]] *[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] *ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ *[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ===ಹೂಡಿಕೆದಾರರು=== ಆರ್ಬಿಐ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ರೂ ೫೦೦ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮೂಲದ ೨೫೭೦ ಕೋಟಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ೩೦೫೨ ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್) ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಐಎಫ್ಸಿ), ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಸವೆರಿನ್ ವೆಲ್ತ್ ಫಂಡ್ ಜಿಐಸಿ, ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬಂಧನ್ ನೌಕರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್ಐಡಿಬಿಐ) ಗಳು ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} http://profit.ndtv.com/news/industries/article-bandhan-to-focus-on-deposits-in-initial-years-741064 http://www.business-standard.com/article/finance/bandhan-bank-commences-operations-with-loan-book-of-rs-10-500-cr-115082300467_1.html http://www.dnaindia.com/money/report-bandhan-bank-gets-fund-commitment-from-gic-ifc-2054042 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ohpxbb1q8uc0khknj9nprqjdl38srdu 1375052 1375051 2026-06-15T02:07:56Z Mahaveer Indra 34672 /* */ 1375052 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | logo = Bandhan Bank Svg Logo.svg | logo_caption = | native_name = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ | traded_as = {{ubl|{{BSE|541153}}|{{NSE|BANDHANBNK}}}} | ISIN = INE545U01014 | area_served = ಭಾರತ | founders = ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ | products = [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವಿಮೆ]] [[ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ಅಡಮಾನ ಸಾಲ]]ಗಳು [[ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡುಗಳು]] | founded = {{Start date and age|df=yes|p=yes|2015}} | key_people = {{ubl|ಡಾ. ಅನುಪ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿನ್ಹಾ <br> {{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷ)}}|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್<br>{{small|(ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಕಾ.ನಿ.ಅಧಿಕಾರಿ)}}}} | revenue = {{increase}} ₹ ೧೮,೩೭೩ ಕೋಟಿ | revenue_year = ೨೦೨೩ | operating_income = {{decrease}} ₹ ೭,೦೯೧ ಕೋಟಿ | income_year = ೨೦೨೩ | net_income = {{increase}} ₹ ೨,೧೯೫ ಕೋಟಿ | net_income_year = ೨೦೨೩ | assets = {{increase}} ₹ ೧,೫೫,೭೭೦ ಕೋಟಿ | assets_year = ೨೦೨೩ | num_locations = 6,250+ Banking outlets <ref>{{cite news|title=Quarterly results FY2021-22|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | num_locations_year = 2023 | num_employees = ೭೫,೦೦೦ (೨೦೨೩ರ ಸುಮಾರಿಗೆ) <ref>{{Cite web|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | ratio = | location = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪ.ಬಂಗಾಳ]], [[ಭಾರತ]] | homepage = {{url|www.bandhanbank.com}} }} '''ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'''. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬಂಧನ್, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]‌ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩,೨೦೧೫ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ [[ಹಣ]]ಕಾಸು ಸಚಿವ [[ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ೫೦೧ ಶಾಖೆಗಳು, ೫೦ ಎಟಿಎಂಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ಡೋರ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಗಳು) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ೨೩ [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೧೪ ರಂದು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಂದನ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ತತ್ತ್ವ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; [[ಜೂನ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ನಂತರ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿದೆ ಕೋಲ್ಕತಾ-ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ೮೪೦ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳು, ೨೪೪೪ ಡೋರ್ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಎಸ್) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೮೩ ಎಟಿಎಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೩೬೬೭ ಟಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ನಿರ್ವಹಣೆ=== ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಾ. ಅಶೋಕ್ ಲಹಿರಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ. ===ಇತಿಹಾಸ=== ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್, ಹಿರಿಯ ಅಶೋಕ ಫೆಲೋ, ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್, ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೨ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೫೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ=== ಕೋಲ್ಕತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಮೈಕ್ರೋ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವಿವಿಧ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯದ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದೆ. ೨೩೫೦೦ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಲ ಪುಸ್ತಕ ರೂ. ೨೦೮೦೦ ಕೋಟಿ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೨೫೦೦೦ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಅಸ್ಸಾಂ]] *[[ಬಿಹಾರ]] *ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ *ದೆಹಲಿ *[[ಗೋವಾ]] *[[ಗುಜರಾತ್]] *[[ಹರಿಯಾಣ]] *ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ *ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ *ಜಾರ್ಖಂಡ್ *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] *ಕೇರಳ *[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] *[[ಮಣಿಪುರ]] *[[ಮೇಘಾಲಯ]] *ಮಿಜೋರಾಮ್ *ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ *ಒಡಿಶಾ *[[ಪುದುಚೆರಿ]] *[[ಪಂಜಾಬ್]] *[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] *[[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]] *[[ತೆಲಂಗಾಣ]] *[[ತ್ರಿಪುರ]] *[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] *ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ *[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ===ಹೂಡಿಕೆದಾರರು=== ಆರ್ಬಿಐ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ರೂ ೫೦೦ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮೂಲದ ೨೫೭೦ ಕೋಟಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ೩೦೫೨ ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್) ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಐಎಫ್ಸಿ), ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಸವೆರಿನ್ ವೆಲ್ತ್ ಫಂಡ್ ಜಿಐಸಿ, ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬಂಧನ್ ನೌಕರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್ಐಡಿಬಿಐ) ಗಳು ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} http://profit.ndtv.com/news/industries/article-bandhan-to-focus-on-deposits-in-initial-years-741064 http://www.business-standard.com/article/finance/bandhan-bank-commences-operations-with-loan-book-of-rs-10-500-cr-115082300467_1.html http://www.dnaindia.com/money/report-bandhan-bank-gets-fund-commitment-from-gic-ifc-2054042 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] dlnv6yobuj0mv50k7rkibkb7hoct43l 1375053 1375052 2026-06-15T02:23:23Z A826 72368 A826 moved page [[ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾ೦ಕ್]] to [[ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] without leaving a redirect: ತಪ್ಪಾಗಿ ಬರೆದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1375052 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | logo = Bandhan Bank Svg Logo.svg | logo_caption = | native_name = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ | traded_as = {{ubl|{{BSE|541153}}|{{NSE|BANDHANBNK}}}} | ISIN = INE545U01014 | area_served = ಭಾರತ | founders = ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ | products = [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] [[ವಿಮೆ]] [[ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ಅಡಮಾನ ಸಾಲ]]ಗಳು [[ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡುಗಳು]] | founded = {{Start date and age|df=yes|p=yes|2015}} | key_people = {{ubl|ಡಾ. ಅನುಪ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿನ್ಹಾ <br> {{small|(ಅಧ್ಯಕ್ಷ)}}|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್<br>{{small|(ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಕಾ.ನಿ.ಅಧಿಕಾರಿ)}}}} | revenue = {{increase}} ₹ ೧೮,೩೭೩ ಕೋಟಿ | revenue_year = ೨೦೨೩ | operating_income = {{decrease}} ₹ ೭,೦೯೧ ಕೋಟಿ | income_year = ೨೦೨೩ | net_income = {{increase}} ₹ ೨,೧೯೫ ಕೋಟಿ | net_income_year = ೨೦೨೩ | assets = {{increase}} ₹ ೧,೫೫,೭೭೦ ಕೋಟಿ | assets_year = ೨೦೨೩ | num_locations = 6,250+ Banking outlets <ref>{{cite news|title=Quarterly results FY2021-22|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | num_locations_year = 2023 | num_employees = ೭೫,೦೦೦ (೨೦೨೩ರ ಸುಮಾರಿಗೆ) <ref>{{Cite web|url=https://bandhanbank.com/sites/default/files/2024-02/Press-Release-Q3-FY-23-2024.pdf}}</ref> | ratio = | location = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪ.ಬಂಗಾಳ]], [[ಭಾರತ]] | homepage = {{url|www.bandhanbank.com}} }} '''ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'''. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬಂಧನ್, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]‌ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೩,೨೦೧೫ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ [[ಹಣ]]ಕಾಸು ಸಚಿವ [[ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ೫೦೧ ಶಾಖೆಗಳು, ೫೦ ಎಟಿಎಂಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ಡೋರ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಗಳು) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ೨೩ [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೧೪ ರಂದು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಂದನ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ತತ್ತ್ವ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; [[ಜೂನ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ನಂತರ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿದೆ ಕೋಲ್ಕತಾ-ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ೮೪೦ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳು, ೨೪೪೪ ಡೋರ್ಸ್ಟೆಪ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ (ಡಿಎಸ್ಸಿಎಸ್) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೮೩ ಎಟಿಎಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೩೬೬೭ ಟಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ನಿರ್ವಹಣೆ=== ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಾ. ಅಶೋಕ್ ಲಹಿರಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ. ===ಇತಿಹಾಸ=== ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಘೋಷ್, ಹಿರಿಯ ಅಶೋಕ ಫೆಲೋ, ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್, ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೨ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೫೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ=== ಕೋಲ್ಕತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಮೈಕ್ರೋ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವಿವಿಧ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೌಲ್ಯದ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದೆ. ೨೩೫೦೦ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಲ ಪುಸ್ತಕ ರೂ. ೨೦೮೦೦ ಕೋಟಿ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೨೫೦೦೦ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಅಸ್ಸಾಂ]] *[[ಬಿಹಾರ]] *ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ *ದೆಹಲಿ *[[ಗೋವಾ]] *[[ಗುಜರಾತ್]] *[[ಹರಿಯಾಣ]] *ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ *ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ *ಜಾರ್ಖಂಡ್ *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] *ಕೇರಳ *[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] *[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] *[[ಮಣಿಪುರ]] *[[ಮೇಘಾಲಯ]] *ಮಿಜೋರಾಮ್ *ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ *ಒಡಿಶಾ *[[ಪುದುಚೆರಿ]] *[[ಪಂಜಾಬ್]] *[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] *[[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]] *[[ತೆಲಂಗಾಣ]] *[[ತ್ರಿಪುರ]] *[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] *ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ *[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ===ಹೂಡಿಕೆದಾರರು=== ಆರ್ಬಿಐ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ರೂ ೫೦೦ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂದನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮೂಲದ ೨೫೭೦ ಕೋಟಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ೩೦೫೨ ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಫ್ಎಸ್ಎಲ್) ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಐಎಫ್ಸಿ), ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಸವೆರಿನ್ ವೆಲ್ತ್ ಫಂಡ್ ಜಿಐಸಿ, ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬಂಧನ್ ನೌಕರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್ಐಡಿಬಿಐ) ಗಳು ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} http://profit.ndtv.com/news/industries/article-bandhan-to-focus-on-deposits-in-initial-years-741064 http://www.business-standard.com/article/finance/bandhan-bank-commences-operations-with-loan-book-of-rs-10-500-cr-115082300467_1.html http://www.dnaindia.com/money/report-bandhan-bank-gets-fund-commitment-from-gic-ifc-2054042 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] dlnv6yobuj0mv50k7rkibkb7hoct43l 0 109449 1375050 1351666 2026-06-15T00:37:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375050 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ |image = [[File:Photo nksingh.jpg|thumb|Photo nksingh]] |image_size =150px |caption = ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ |birth_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫, ೧೯೫೮ |birth_place = [[ಮೌ]], ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |death_date = |death_place = |residence = ದೆಹಲಿ |citizenship = |nationality = ಭಾರತ |ethnicity = |field = ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ |work_institutions = ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ |alma_mater =[[:en:Banaras Hindu University|ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] |doctoral_advisor = |doctoral_students = |known_for = [[ಸಸ್ಯ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes = ರಫಿ ಅಹಮದ್ ಕಿಡ್ವೈಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |religion = ಹಿಂದೂ |footnotes = |signature = }} '''ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್''' ರವರೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ಅವರು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಐಸಿಎಆರ್(ICAR)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ,ಇಂಡಿಯನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ [[ನವದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು [[ಅಕ್ಕಿ]] ಜೀನೋಮ್ನ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಸ್ಯ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗೆ]] ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿ,ಟೊಮೆಟೊ ಮತ್ತು ಪಿಜನ್ಪೀ ಜೀನೋಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಶೇಖರಣಾ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳ]] ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಧಿ|ಗೋಧಿಯ]] ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. =ಜನನ ಮತ್ತು ಜೀವನ= ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ರವರು ೧೫ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೧೯೫೮ ರಂದು [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>[https://www.revolvy.com/page/Nagendra-Kumar-Singh ಜನನ]</ref> ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫,೧೯೫೮ ರಂದು [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ]] ಮೌ [[ಜಿಲ್ಲೆ|ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ರಾಜ್ಪುರ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ ಇಂದ್ರಾಸನ್ ಸಿಂಗ್ ರವರು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಮಟ್ಟದ [[ಅಧಿಕಾರಿ|ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು]]. ೧೯೬೪-೬೮ ರಲ್ಲಿ ಟಿಲಸಾವಾ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾಠಶಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು,೧೯೬೯-೭೧ರಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್,ಜಹನಗಾಂಜ್;ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಲಿ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ,ಅಜಮ್ಘಡ್ನಿಂದ ಹಿರಿಯ ದ್ವಿತೀಯಕ; ೧೯೭೧-೭೫. ನಂತರ ಅವರು ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ(ಕೃಷಿ) ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ(ಕೃಷಿ) ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್,ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, [[ವಾರಣಾಸಿ]]. ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ(ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ(ಕೃಷಿ), ಎರಡೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲೂ ಸಿಂಗ್ ರವರಿಗೆ ಬಿ.ಎಚ್.ಯು(BHU) ಮೂಲಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[https://scholar.google.co.in/citations?user=TT4Ri-YAAAAJ&hl=en ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ]</ref> =ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಧನೆಗಳು= ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ರವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನವು ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. *೧೯೮೧-೧೯೮೮.ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್,[[ಅಡಿಲೇಡ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ: ಈ [[ಅವಧಿ|ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಿಂಗ್ ರವರು ಗೋಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದಕ್ಕೆ "ಟ್ರೈಟಿಸಿನ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>[https://scialert-net.cdn.ampproject.org/v/s/scialert.net/abstract/amp.php?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&doi=ajbkr.2011.1.21&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fscialert.net%2Fabstract%2F%3Fdoi%3Dajbkr.2011.1.21ಟ್ರೈಟಿಸಿನ್]</ref> ಟ್ರೈಟಿಸಿನ್ ಎಂಬುದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲೆಗ್ಯೂಮ್ ವಿವಿಧ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಗಿದೆ. ಗೋಧಿಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇದು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. *೧೯೮೬-೧೯೯೧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ಗೋಧಿಯ ಗ್ಲುಟನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ [[ಕೆಲಸ]] ಮಾಡಿದರು.<ref>[https://www.revolvy.com/page/Nagendra-Kumar-Singh ಗ್ಲುಟನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್]</ref> *೧೯೯೧-೧೯೯೪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು CFTRI ನಲ್ಲಿನ ಆಣ್ವಿಕ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಘಟಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆನಿಕ್, ಐಸೋಜೆನಿಕ್ ಮತ್ತು ಟಿಶ್ಯೂಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವರು ಎರಡು ಪೇಟೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಜೈವಿಕ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. *೨೦೧೦ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ ರವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {{Unref}} * ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ, ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ.,[[ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], ೧೯೭೮.<ref>[http://naasindia.org/detail.php?id=507ಚಿನ್ನದ ಪದಕ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ,ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.,ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ೧೯೮೦.<ref>{{Cite web |url=http://www.isgpb.org/fellow/singh-dr-nagendra-kumar |title=ನಾಗೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ |access-date=2019-05-30 |archive-date=2019-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530085035/http://www.isgpb.org/fellow/singh-dr-nagendra-kumar |url-status=dead }}</ref> * ಸಿ.ಎಸ್.ಐ.ಆರ್.ಒ.(CSIRO) ಪೋಸ್ಟ್‌ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಸಿ.ಎಸ್.ಐ.ಆರ್.ಒ.(CSIRO),ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ೧೯೮೬.<ref>[https://www.revolvy.com/page/Nagendra-Kumar-Singhಪೋಸ್ಟ್‌ ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]</ref> * ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಎರಡನೇ ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಉದ್ಯೋಗ ಇಲಾಖೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ,ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,೧೯೮೮.<ref>[https://www.revolvy.com/page/Nagendra-Kumar-Singh ಎರಡನೇ ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]</ref> * ಫೆಲೋ ಆಫ್ ದ ಸೊಸೈಟಿ,ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್,ನವದೆಹಲಿ,೧೯೯೮.<ref>[http://naasindia.org/detail.php?id=507 naasindia]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಯೋಸೈನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್,ಡಿಬಿಟಿ(DBT),ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ,ನವದೆಹಲಿ, ೨೦೦೨.<ref>[https://wikivisually.com/wiki/National_Bioscience_Award_for_Career_Development ಡಿಬಿಟಿ]</ref> * ಸದಸ್ಯ,ಡಿಬಿಟಿ (DBT) ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಬಯಾಲಜಿ,೨೦೦೪. * ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು,ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬಯೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸೊಸೈಟಿ,ನವದೆಹಲಿ,ಭಾರತ, ೨೦೦೬. * ಫೆಲೋ ಆಫ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ,ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್,ನವದೆಹಲಿ,ಭಾರತ, ೨೦೦೭.<ref>[http://www.nrcpb.res.in/scientic/dr-n-k-singh ಐಸಿಎಆರ್ ]</ref> * ರಫಿ ಅಹ್ಮದ್ ಕಿಡ್ವಾಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಐಸಿಎಆರ್(ICAR),ಇಬ್ಡಿಯಾ,೨೦೦೭.<ref>[https://indianexpress.com/article/india/india-others/top-farm-institute-headless-countrys-best-not-suitable/lite/ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ Published: March 19, 2015 3:37:48 am]</ref> * ಫೆಲೋ ಆಫ್ ದ ಅಕಾಡೆಮಿ,ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೨೦೧೧. * ಫೆಲೋ ಆಫ್ ದ ಅಕಾಡೆಮಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, [[ಭಾರತ]], ೨೦೧೧.<ref>[https://in.linkedin.com/in/nagendra-singh-10ba0026 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಸೆಕ್ರಟರಿ,ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸ್, ೨೦೧೧. * ವಿಶೇಷ ಅಲುಮ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೧೨.<ref>[http://www.aaebhu.com/ ಅಲುಮ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]</ref> * ನಾರ್ಮನ್‌ ಬೊರಿಯಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಐಸಿಎಆರ್(ICAR),ಭಾರತ, ೨೦೧೫.<ref>[https://ilcurry-wordpress-com.cdn.ampproject.org/v/s/ilcurry.wordpress.com/2011/08/10/images-from-the-past-nagendra-singh/amp/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHCAFYAYABAQ%3D%3D#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Filcurry.wordpress.com%2F2011%2F08%2F10%2Fimages-from-the-past-nagendra-singh%2F ಐಸಿಎಆರ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] m9ci0f5fm457fzbylpd5049uv97ol8w 0 114537 1375044 1361276 2026-06-14T17:25:28Z Vikashegde 417 /* ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು */ 1375044 wikitext text/x-wiki '''ಸ್ಯಾಂಡ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಕಲಾವಿದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕಮೇವ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿರುವ ಅವರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನೀಡುವ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸದ್ಯಸ್ಪೂರ್ತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರರಚನೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು<ref name="pv1">''ಸುಮಾ ಬಿ''.,[https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B2%B3%E0%B3%81-%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%AF-%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B8-%E0%B2%AC%E0%B2%97%E0%B3%86 ಮರಳುಕಲೆಯ ಈ ಬಗೆ], ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ </ref>. ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳು, ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗಳು, ಸಿನಿಮಾ, ಧಾರಾವಾಹಿ, ಅವಧಾನ, ಪ್ರವಚನ, ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದ ನೂರಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ, ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>Manasa Kambanna, [https://www.thehindu.com/entertainment/art/holding-the-world-in-a-grain-of-sand/article26202129.ece Holding the world in a grain of sand], The Hindu, ೦೯ಫೆಬ್ರುವರಿ೨೦೧೯</ref><ref>[https://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/uttarakannada/handwritten-record-of-sand-painter/articleshow/67457481.cms ಮರಳ ಚಿತ್ರಕಾರನ ಕೈಚಳಕದ ದಾಖಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509230843/https://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/uttarakannada/handwritten-record-of-sand-painter/articleshow/67457481.cms |date=2019-05-09 }}, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ೧೦ಜನವರಿ೨೦೧೯</ref> ==ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಜೀವನ== ಹುಟ್ಟೂರು [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೇರೂರು ಕಡ್ನಮನೆ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ ೧೪ ೧೯೮೦. ಹುಟ್ಟೂರಲ್ಲೇ ಇವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ. ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಫ಼್.ಎ.ಪದವಿ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಫ಼್.ಎ. ತಂದೆ ಗಜಾನನ ಹೆಗಡೆ ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತರು. ತಾಯಿ ಯಮುನಾ. ಸೋದರ ರವೀಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಕೃಷಿಕರು. ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಂಘಟನೆ, ಸಂದರ್ಭ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಬಿ.ಎಮ್.ಚಿತ್ರಗಿಮಠ ರವರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರಲ್ಲಿನ ಕಲಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರೋತ್ಸಾಸಿದವರು. ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಬಂದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಹಲವು ಕಲಾಮಾದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಂಡರು. ಸದ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿರುವ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಪತ್ನಿ ಅರ್ಚನಾ ಹೆಗಡೆ(ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್) ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾದ ಭಕ್ತಿ, ಸೂಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ== ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ಹಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥಿತಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2018/nov/21/building-castles-with-sand-1901411.html Building castles with sand], The New Indian Express, ೨೧ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮</ref> ಗಾರ್ಡನ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲಾಜಿನಲ್ಲಿ ಫ಼್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನವೀನ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು, ಆರ್. ವಿ. ಕಾಲೇಜಿನ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಬೇಸಿಕ್ ಡಿಸೈನ್ ತರಗತಿಯನ್ನು ವೀಗನ್ ಅಂಡ್ ಲೀ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರೇಖಾಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾಗಂಗೋತ್ರಿ ಎಂಬ ರಂಗಭೂಮಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರದಾರಿಯಾದರು. ನಂತರ ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರ ಮಂದ್ರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ರಂಗ ಸಜ್ಜಿಕೆ, ಈಡಿಪಸ್ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಕವಿ ಕೆ.ಎಸ್ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಕವನಗಳ ಆಧರಿತ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಳಿಯನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ನಟನಾಗಿ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ.ರಾ ಗಣೇಶ ರವರ ಅವಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪೃಚ್ಚಕರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ. ಮುಖಪುಟ, ಸಂದರ್ಬ ಚಿತ್ರ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗರುಡಾ ಮಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಾಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟಪತಿ ಡಾ.ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂರವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕ್ರತಿಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್ ೫ ರಂದು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಗೋಕುಲಂ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆ ಆಯೋಜಿಸುವ ಕಲಾರ್ಣವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅದು ಕರ್ನಾಟಕ ಕಂಡ ಮೊದಲ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಂದಿನವರೆಗೆ (೨೦೧೮) ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ೫೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಮರಳುಚಿತ್ರ== ===ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು=== * ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೪೯ ನೇ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦೦೦೦ ಜನರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದು. * ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಹರಿಹರನ್ ಘಜಲ್ ಗೆ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದು. * ಐಐಎಸ್ಸಿ ೨೩ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೊಸ್ಕೊಪಿ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ * ೨೦೧೩ ಐಪಿಎಲ್ವರ್ಕಶಾಪ ಜೋಧ್ಪುರದ ಉಮ್ಮಿದ್ಭವನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ * ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರಮೇಳ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಕ್ರೇರ್ ಮಾಲ್ ಐಟಿಪಿಎಲ್ * ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಲಾನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮರಳುಚಿತ್ರ ರಂಗಶಂಕರದಲ್ಲಿ * ೨೦೧೪ ಸೋನುನಿಗಮ್ ಅವರ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಮರಳುಚಿತ್ರ ನಾಗಪುರದಲ್ಲಿ. * ನಮ್ಮಬೆಂಗಳೂರು ಅವಾರ್ಡ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ * ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಸೀಮನ್ಸ್, ಇವೈ, ಸಾಪ್ಲ್ಯಾಬ್ಸ್, ಹರ್ಮನ್, ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಯುನಿಲಿವರ್, ಬೆಂಜ್, ಆಡಿ, ಅಕ್ಸೆಂಚರ್, ಜನರಲ್ಮೋಟರ್ಸ್, ವಿಪ್ರೊ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಮರಳು ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ೨೦೧೫ ಉತ್ತರಾಕಂಡ ಸರಕಾರದ ಆಮಂತ್ರಣದ ಮೇರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳುಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ಇಸ್ರೋ ಸೆಟಲೈಟ್ ಸೆಂಟರನಲ್ಲಿ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ಇಮ್ಟೆಕ್ಸ್೨೦೧೫ ಮರಳು ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಏರ್ಟೆಲ್, ವೋಲ್ವೊ, ಜಿಇ, ವಿಪ್ರೊ, ತ್ರಿಎಮ್, ಟೆರೆಕ್ಸ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಬೊಸ್ಟಿಕ್, ಸಬ್ರೇ, ಲ್ಲಿಯಟ್, ಲಿಶಾ. ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ, ಸೋನಿ, ಬೊಷ್, ಪಿಎಮ್ಸಿ ಮುಂತಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಮರಳುಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ೨೦೧೬ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ರಿಕಿ ಕೇಜ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಶಾಂತಿ ಸಂಸಾರ ಯುನೆಸ್ಕೊಗಾಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. * ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾಟರ್ ಮೀಟ್ ಧಾರವಾಡ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ * ಕೊಪ್ಪಳ ಗವಿಮಠದ ಅಜ್ಜನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಲಕ್ಷ ಜನರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದು. * ೨೦೧೬ ವಿಜಯಾಬ್ಯಾಂಕ್, ನೋವಾನೊರ್ಡಿಸ್ಕ್, ತಗ್ನಾ, ಮಣಿಪಾಲ್ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಶ್ಯನ್ಪೇಂಟ್ಸ್, ಎಬಿಬಿ, ಅಕ್ಷಯಪಾತ್ರ<ref>[https://www.akshayapatra.org/events/giving-every-dream-a-chance-as-it-happened Giving Every Dream A Chance- as it happened!], Akshayapatra.org</ref>, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್, ಒಪ್ಪೊ, ಟಿವಿಎಸ್, ಹಸ್ಕಿ, ಷಾ ಇಂಡಿಯಾ, ಸ್ಕಾನಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ. * ೧೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಪಾಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ. * ಒಮನ್ ದೇಶದ ಮಸ್ಕತ್ ನಗರದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖೋಬೊಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ. * ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ದೇಶದ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ===ಮರಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, ಸಿನಿಮಾ=== * ಜನಶ್ರೀ ವಾಹಿನಿಯ ನಮ್ಮಊರು ಬೆಂಗಳೂರು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಚಿತ್ರ * ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಧಾರವಾಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ವೆಂಕಣ್ಣದಾಸರ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಡಾ.ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಶತಾಯು ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ * ಯೂತ್ ಫಾರ್ ಸೇವಾ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ ===ಸಿನಿಮಾ, ಧಾರವಾಹಿ=== * ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಅಶುತೋಶ್ ಕುಲ್ಕರ್ಣಿ ಪ್ರಾಧಾನ ಭೂಮಿಕೆಯ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ "ದಿ ಹೌಸ್ ನೆಕ್ಷ್ಟ್ ಡೋರ್" * ಡಿಮಾನಿಟೈಸೇಷನ್ ಕಥಾವಸ್ತು ಹೊಂದಿರುವ 'ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್' * ವಿನಾಯಕ ಜೋಷಿ ನಿರ್ಮಾಣದ 'ತ್ಯಾಂಕ್ಯು ಅಪ್ಪಾ' * ಸರಯೂ ಧಾರವಾಹಿಯ ಟೀಸರ್ * ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ೫ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ===ಮರಳು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗಳು=== * ವೈಟ್ ಫೀಲ್ದ್ ಮ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಹೋಟೆಲ್ * ಆಪೆ ಮಿನಿ ವಾಹನ * ಚೆವರ್ಲೆಟ್ 'ಬೀಟ್' ಕಾರಿನ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ * ಆಡಿಕ್ಯುಸೆವೆನ್ * ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ಸೆಂಚೂರಿಯನ್ ಯಂತ್ರ * 'ಅಮಿಗೊ' ಆಪ್ * 'ಟೈಟಾನ್' ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡ * 'ಆರೆಕಲ್ ಇ ಟೆಕ್ ಹಬ್' ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು== * ೨೦೧೬ ಕಲಾವಸಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೋಕುಲಂಸಂಗೀತಶಾಲೆಯಿಂದ * ೨೦೧೫ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ವಿಶೇಷಗೌರವ * ೨೦೧೪ ನಂದಿಕನ್ನಡ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಂದಿಗಾರ್ಡನ ಇವರಿಂದ * ೨೦೧೩ ಹವ್ಯಕವಿದ್ವತ್ಸನ್ಮಾನ ಅಖಿಲ ಹವ್ಯಕ ಮಹಾಸಭಾ * ೨೦೧೩ ಯುವಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇಸ್ರೋ ಬೆಂಗಳೂರು * ಇದಲ್ಲದೇ ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸಂದಿವೆ. ==ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ== ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ([[:en:South Zone Cultural Centre|SZCC]]) ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ೨೦೨೬ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರಾಜ್ಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://www.sandartist.in/ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್.ಇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509181345/https://www.sandartist.in/ |date=2019-05-09 }} - ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರ ಜಾಲತಾಣ *[https://starclinch.com/raghavendra-hegde StarClinch]- Profile {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಹವ್ಯಕ]] bhkzks20e2yufck2570mcsr8gn08p3m 3 133652 1375060 1019112 2026-06-15T03:51:46Z ~2026-35081-29 99986 /* About Kannada Folks Online Magazine */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375060 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=KannadaFolks}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೯, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) == About Kannada Folks Online Magazine == Kannada Folks refers to the <mark>digital magazine and cultural platform dedicated to preserving and celebrating Karnataka's rich heritage, folk traditions, and local stories</mark>. It serves as a community hub for native speakers and culture enthusiasts to connect with regional news, arts, and lifestyle topics. Discovering Kannada Culture The platform offers a variety of content tailored to those who wish to stay connected to Kannada roots * Cultural Stories: Features on local rituals, folk arts (such as ''Kunitha''), and traditions. * Regional News: Updates on Karnataka politics, social systems, and current events. * Lifestyle & Education: Articles spanning health, food, travel, and book reviews. Explore the Platforms You can dive deeper into their content through the official channels: * Website: Visit the latest articles, newsletters, and blogs. * Social Media: Follow the for visual storytelling and community engagement [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-35081-29|&#126;2026-35081-29]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-35081-29|talk]]) ೦೯:೨೧, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) hhey256cwatjbd6qe9dh66bw3ypor6t 0 150824 1375039 1349056 2026-06-14T16:03:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375039 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian politician}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Infobox officeholder | name = ಡಿ. ವೇದವ್ಯಾಸ್ ಕಾಮತ್ | birth_date = 07-12-1977 | birth_place = ಕುಂದಾಪುರ | death_date = | death_place = | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ರಾಜಕಾರಣಿ | years_active = 2018 - | image = | office = ಶಾಸಕರು, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ | term_start = 2018 | term_end = | predecessor = ಜೆ. ಆರ್. ಲೋಬೋ | successor = | constituency = ಮಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ | party = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ }} ಡಿ. ವೇದವ್ಯಾಸ್ ಕಾಮತ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಬಿಜೆಪಿ) ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ದಕ್ಷಿಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ವೇದವ್ಯಾಸ್ ಕಾಮತ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1977 ರಂದು ಕುಂದಾಪುರದಲ್ಲಿ ಡಿ.ವಾಮನ್ ಕಾಮತ್ ಮತ್ತು ತಾರಾ ವಿ.ಕಾಮತ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಅವರು, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ವೇದವ್ಯಾಸ್ ಕಾಮತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ವೃಂದಾ ಕಾಮತ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿರುವ ಇವರಿಗೆ, ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=https://vedavyaskamath.in/?page_id=38 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711162038/https://vedavyaskamath.in/?page_id=38 |url-status=dead }}</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ವೇದವ್ಯಾಸ್ ಕಾಮತ್ ಅವರು, ಮುಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದರು. ಅವರು ಮಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಜೆಪಿ ಘಟಕದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. 2018ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಎದುರಿಸಿದ ಅವರು, 86,545 ಮತಗಳಿಂದ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕ ಜೆ. ಆರ್.ಲೋಬೋ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref>https://dk.nic.in/en/elected-representatives/</ref> 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬಿಜೆಪಿ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಅವರು, ಸತತ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಶಾಸಕರಾಗಿ, ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್, ನೋ ಹಾರ್ನ್ ವೆನಸ್ಡೇ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಫ್ರೀ ಕುಡ್ಲ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=https://vedavyaskamath.in/initiatives-by-the-mla/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711142840/https://vedavyaskamath.in/initiatives-by-the-mla/ |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ== 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರ ಸೇವೆಗಾಗಿ '''ಸೇವಾಂಜಲಿ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್''' ಅನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.doaram.com/organization/sevanjali-charitable-trust |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-date=11 ಜುಲೈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711135207/http://www.doaram.com/organization/sevanjali-charitable-trust |url-status=dead }}</ref> ಬಡ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕ, ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಕಡಲಕೆರೆ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದಿದ್ದು, 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪದವಿನಂಗಡಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ, ಭಟ್ಕಳ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು, ಇವರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಭುವನೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ದಿಗಂತ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} opwzl4nwa1xftllg19ls5ikl30bu21z 0 155839 1375054 1358603 2026-06-15T02:24:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375054 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team |name=ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ |image=File:Flag_of_Netherlands.svg |alt= |captain= ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ |coach=ರಯಾನ್ ಕುಕ್ |icc_status= ಸಹ ಸದಸ್ಯ (ODI ದರ್ಜೆ) | icc_member_year= ೧೯೬೬ |icc_region= ಯುರೋಪ್ | odi_rank = ೧೪ನೇ | t20i_rank = ೧೫ನೇ | odi_rank_best = ೧೧ನೇ <small>(2 May 2021)</small> | t20i_rank_best = ೧೦ನೇ <small>(8 June 2009)</small> | first_odi = v. {{cr|NZ}} at ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ವಡೋದರ]]; 17 February 1996 | wc_apps = ೫ | wc_first = ೧೯೯೬ | wc_best = ಗುಂಪು ಹಂತ (೧೯೯೬, ೨೦೦೩, ೨೦೦೭, ೨೦೧೧, ೨೦೨೩) | wcq_apps = ೧೨ | wcq_first = ೧೯೭೯ | wcq_best = ಚಾಂಪಿಯನ್‌ (೨೦೦೧) | first_t20i = v. {{cr|KEN}} at ಸ್ಟಾರ್ಮಾಂಟ್, ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್; 2 August 2008 | wt20_apps = ೫ | wt20_first = ೨೦೦೯ | wt20_best = ಸೂಪರ್ ೧೦ (೨೦೧೪) | wt20q_apps = ೬ | wt20q_first = ೨೦೦೮ | wt20q_best = ಚಾಂಪಿಯನ್‌ (೨೦೦೮, ೨೦೧೫, ೨೦೧೯) | asofdate = ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ }} '''ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ'''ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದಿ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಡಚ್‌ಮೆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪುರುಷರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ತಂಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಡಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ 1996, 2003, 2007, 2011 ಮತ್ತು 2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/history-of-the-netherlands-at-the-cricket-world-cup/ |title=History of the Netherlands at the Cricket World Cup |publisher=KNCB |access-date=11 March 2024 |archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311071135/https://www.kncb.nl/en/news/history-of-the-netherlands-at-the-cricket-world-cup/ |url-status=dead }}</ref> ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ 1 ಜನವರಿ 2006 ರಿಂದ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕದಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/714845.html |title=Netherlands, Kenya and Canada lose ODI status |publisher=[[ESPNcricinfo]] |date=1 February 2014 |access-date=3 February 2016}}</ref> ತಂಡವು ಜೂನ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, 2008 ರಲ್ಲಿ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/756175.html?CMP=chrome |title=Nepal, Netherlands get T20 international status |publisher=[[ESPNcricinfo]] |date=28 June 2014 |access-date=28 June 2014}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2018 ರಲ್ಲಿ 2018 ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ತನ್ನ ODI ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ned-vs-eng-3rd-odi-scott-edwards-takes-netherlands-captaincy-in-his-stride-after-mid-series-coronation-1320839|title=Scott Edwards takes Netherlands captaincy in his stride after mid-series coronation |work=ESPN Cricinfo |access-date=21 June 2022}}</ref> ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈದಾನಗಳು== {{location map+|Netherlands|float=center|width=350|caption=ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು|places= {{location map~|Netherlands|label=<small>ಹ್ಯಾಝೆಲಾರ್ವೆಗ್</small>|position=right|lat=51.967909|long=4.484975}} {{location map~|Netherlands|label=<small>ತರ್ಲೀಡ್</small>|position=bottom|lat=51.92985|long=4.394658}} {{location map~|Netherlands|label=<small>ವೆಸ್ಟ್ವ್ಲಿಯೆಟ್</small>|position=left|lat=52.068597|long=4.374369}} {{location map~|Netherlands|label=<small>VRA</small>|position=bottom|lat=52.319444|long=4.849058}} {{location map~|Netherlands|label=<small> ಸ್ಕೂಟ್ಸ್ವೆಲ್ಡ್</small>|position=left|lat=52.150910|long=6.133370}} {{location map~|Netherlands|label=<small> ಮಾರ್ಸ್ಚಾಲ್ಕರ್ವೀರ್ಡ್</small>|position=right|lat=52.0438|long=5.091435}} }} ==ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸ== ===ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! width=150 |ವರ್ಷ ! width=150 |ಸುತ್ತು ! width=50 |ಪಂದ್ಯ ! width=50 |ಜಯ ! width=50 |ಸೋಲು ! width=50 |ಟೈ |- |{{flagicon|ENG}} ೧೯೭೫||colspan="5" | ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|ENG}} ೧೯೭೯||colspan="5" rowspan=4| ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}} ೧೯೮೩ |- |{{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} ೧೯೮೭ |- |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} ೧೯೯೨ |- |{{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|LKA}} ೧೯೯೬||'''ಗುಂಪು ಹಂತ'''||೫||೦||೫||೦ |- | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|IRL}}{{flagicon|NLD}} ೧೯೯೯||colspan="5" | ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|ZAF}}{{flagicon|ZWE}}{{flagicon|KEN}} ೨೦೦೩||rowspan="3"|'''ಗುಂಪು ಹಂತ'''||೬||೧||೫||೦ |- |{{flagicon|WIN}} ೨೦೦೭||೩||೧||೨||೦ |- |{{flagicon|IND}}{{flagicon|BGD}}{{flagicon|LKA}} [[೨೦೧೧ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|೨೦೧೧]]||೬||೦||೬||೦ |- |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} ೨೦೧೫|| colspan="5" rowspan="2"|ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}} ೨೦೧೯ |- |{{flagicon|IND}} [[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೩]]||'''ಗುಂಪು ಹಂತ'''||೬||೨||೭||೦ |- ! ಒಟ್ಟು ||'''ಗುಂಪು ಹಂತ'''||೨೯|| ೪ || ೨೫ || ೦ |} ===ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ದಾಖಲೆ |- ! width=150 |ವರ್ಷ ! width=150 |ಸುತ್ತು ! width=50 |ಸ್ಥಾನ ! width=50 |ಪಂದ್ಯ ! width=50 |ಜಯ ! width=50 |ಸೋಲು ! width=50 |ಟೈ ! width=50 |NR |- |{{flagicon|South Africa}} ೨೦೦೭ ||colspan="7"| ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|England}} ೨೦೦೯ || '''ಗುಂಪು ಹಂತ''' ||೯/೧೨||೨||೧||೧||೦||೦ |- |{{flagicon|West Indies}} ೨೦೧೦ ||colspan="7" rowspan="2"| ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ |- |{{flagicon|Sri Lanka}} ೨೦೧೨ |- |{{flagicon|Bangladesh}} ೨೦೧೪ || '''ಸೂಪರ್ ೧೦''' ||೯/೧೬||೭||೩||೪||೦||೦ |- |{{flagicon|India}} ೨೦೧೬ || '''ಗುಂಪು ಹಂತ''' ||೧೨/೧೬||೩||೧||೧||೦||೧ |- | {{flagicon|OMN}}{{flagicon|UAE}} ೨೦೨೧ || '''ಗುಂಪು ಹಂತ''' ||೧೫/೧೬||೩||೦||೩||೦||೦ |- | |{{flagicon|Australia}} [[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೨]]|| '''ಸೂಪರ್ ೧೨''' |೮/೧೬||೮||೪||೪||೦||೦ |- |{{Flagicon|WIN}}{{Flagicon|USA}} [[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೪]] | colspan="7" |''ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ'' |- |'''ಒಟ್ಟು'''||'''0 ಕಪ್ಗಳು'''||'''೫/೮'''||'''೨೩'''||'''೯'''||'''೧೩'''||'''೦'''||'''೧''' |} ==ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ== ಪಟ್ಟಿಯು ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {| class="wikitable" |- ! style="text-align:center; background:#FF771D; color:white; | ಹೆಸರು ! style="text-align:center; background:#FF771D; color:white; | ವಯಸ್ಸು ! style="text-align:center; background:#FF771D; color:white; | ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಶೈಲಿ ! style="text-align:center; background:#FF771D; color:white; | ಬೌಲಿಂಗ್ ಶೈಲಿ ! style="text-align:center; background:#FF771D; color:white; | ಟಿಪ್ಪಣಿ |- ! colspan="11" | ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್ |- | ಟಾಮ್ ಕೂಪರ್ || {{age|1986|11|26}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ನೋಹ್ ಕ್ರೋಸ್ || {{age|1999|12|13}} || Right-handed || {{n/a}} || |- | ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ || {{age|1988|9|15}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ || {{age|2003|6|19}} || Right-handed || Right-arm fast || |- | ತೇಜ ನಿಡಮನೂರು || {{age|1994|8|22}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಒ'ಡೌಡ್ || {{age|1994|3|4}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ವಿಕ್ರಮಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ || {{age|2003|1|9}} || Left-handed || Right-arm medium-fast || |- ! colspan="11" | ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್‌ |- | ವೆಸ್ಲಿ ಬರ್ರೆಸಿ || {{age|1984|5|3}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ಸ್ಕಾಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ || {{age|1996|8|23}} || Right-handed || {{n/a}} || ನಾಯಕ |- ! colspan="11" | ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ |- | ಕಾಲಿನ್ ಅಕರ್ಮನ್ || {{age|1991|4|4}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ಬಾಸ್ ಡಿ ಲೀಡೆ || {{age|1999|11|15}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- | ಒಲಿವಿಯರ್ ಎಲೆನ್ಬಾಸ್ || {{age|1999|10|22}} || Right-handed || Right-arm medium || |- | ಸಾಕಿಬ್ ಜುಲ್ಫಿಕರ್ || {{age|1997|3|28}} || Right-handed || Slow left-arm orthodox || |- | ರೋಲೋಫ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಮೆರ್ವೆ || {{age|1984|12|31}} || Right-handed || Slow left-arm orthodox || |- ! colspan="11" | ಪೇಸ್ ಬೌಲರ್‌ |- | ಬ್ರಾಂಡನ್ ಗ್ಲೋವರ್ || {{age|1997|4|6}} || Right-handed || Right-arm fast || |- | ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ || {{age|1994|10|23}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- | ಫ್ರೆಡ್ ಕ್ಲಾಸೆನ್ || {{age|1992|11|13}} || Right-handed || Left-arm medium-fast || |- | ಕೈಲ್ ಕ್ಲೈನ್ || {{age|2001|7|3}} || Right-handed || Right-arm medium || |- | ರಯಾನ್ ಕ್ಲೈನ್ || {{age|1997|6|15}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- | ಲೋಗನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬೀಕ್ || {{age|1990|9|7}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- | ಪಾಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಮೀಕೆರೆನ್ || {{age|1993|1|15}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- | ಟಿಮ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಗುಗ್ಟನ್ || {{age|1991|2|25}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || |- ! colspan="11" | ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ |- | ಆರ್ಯನ್ ದತ್ || {{age|2003|5|17}} || Right-handed || Right-arm off break || |- | ಶರೀಜ್ ಅಹ್ಮದ್ || {{age|2003|4|21}} || Left-handed || Right-arm leg break || |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] 7uccup0grwlskcy2tkuw09rqzomaz1r 0 177762 1375041 1344041 2026-06-14T16:50:56Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ 1375041 wikitext text/x-wiki [[File:Island of Crete, Greece.JPG|250px|right|ಕ್ರೀಟ್‍ನ [[ನಾಸಾ]]ಚಿತ್ರ]] {{Infobox islands | name = ಕ್ರೀಟ್ (Kriti) | native_name = {{nobold|Κρήτη}} | native_name_link = Greek language | native_name_lang = el | sobriquet = <!-- or |nickname= --> | image_name = Island of Crete, Greece.JPG | image_size = | image_caption = [[NASA]] photograph of Crete | image_alt = Island of Crete, Greece | map_image = Kriti in Greece.svg | map_alt = | map_size = | map_caption = | coordinates = {{Coord|35|12.6|N|24|54.6|E|region:GR-M_scale:5000000|display=inline,title}} | etymology = | location = [[Eastern Mediterranean]] | archipelago = | waterbody = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 8450 | area_footnotes = | rank = 88 | length_km = <!-- or |length_m= --> | length_footnotes = | width_km = <!-- or |width_m= --> | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 2456 | elevation_footnotes = | highest_mount = [[Mount Ida (Crete)|Mount Ida]] (Psiloritis) | country = {{Flag|Greece}} | country_admin_divisions_title = [[Administrative regions of Greece|Region]] | country_admin_divisions = [[#Administration|Crete]] | country_capital = [[Heraklion]] | country_largest_city = Heraklion | country_largest_city_population = 144,442<ref>{{Cite web|title=CensusHub2|url=https://ec.europa.eu/CensusHub2/intermediate.do|access-date=2021-03-22|website=ec.europa.eu}}</ref> | demonym = [[wikt:Cretan|Cretan]], archaic ''[[wikt:Cretian|Cretian]]'' | population = 624,408 | population_as_of = 2021 | population_footnotes = <ref name="2021census">{{cite press release |title=Census 2021 GR|url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719155252/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=2022-07-19 |url-status=live|publisher=[[Hellenic Statistical Authority]]|date=2022-07-19|access-date=2022-09-12}}</ref> | population_rank = 73 | population_rank_max = | density_km2 = 74.9 | density_rank = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Greeks]] | timezone1 = GMT +3 | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | additional_info = [[Human Development Index|HDI]] (2022) '''0.882'''<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2021-07-20}}</ref><br/>{{color|#090|very high}} · [[List of Greek regions by Human Development Index|3rd of 13]] | website = | iso_code = GR-M }} [[File:Crete2022OSM.png|thumb|Detailed map of Crete and outlying islands]] '''ಕ್ರೀಟ್''' [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಸಮುದ್ರದಲಿರುವ ಐದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ; [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು; ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಉ.ಅ. 34ಲಿ 55'-35ಲಿ 41' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 26ಲಿ 30'-26ಲಿ 20' ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿ. ಈಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 152 ಮೈ. ಅಗಲ 7¾ರಿಂದ 35 ಮೈ.ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩,೨೬೦ ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬,೨೪,೪೦೮ (೨೦೨೧).<ref>{{Cite web|title=Population on 1 January by NUTS 2 region|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en|url-status=live|website=Statistics Eurostat|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121060511/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en |archive-date=21 January 2021 }}</ref> ==ಭೌತಲಕ್ಷಣ== [[File:Mount Ida chain Messara plain from Phaistos Crete Greece.jpg|thumb|250px|[[Messara Plain]]]] [[File:Vai R02.jpg|thumb|250px|The palm beach of [[Vai (Crete)|Vai]]]] [[File:Lefka Ori.jpg|thumb|250px|[[Lefka Ori]]]] [[File:Psiloritis3(js).jpg|thumb|250px|View of [[Psiloritis]]]] ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಮಾಲೆ. ಇದು ಗ್ರೀಕ್ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಸೇ. 10ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3,000'ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಶೇ. 45ರಷ್ಟು ಭಾಗ 1,300'ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇದೆಯಾದರೂ, ಈ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಲೆವ್ಕ ಓರಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತಗಳು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 8,045' ಎತ್ತರವನ್ನು (ಪಾಖ್ನೆಸ್ ಶಿಖರ) ತಲುಪುತ್ತವೆ. ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲೋರಿತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 8,058' (ಸ್ಟಾವ್ರೋಸ್ ಶಿಖರ). ಇದು ಇಡೀ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳ. ಪೂರ್ವದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ಅಫೆಂಡಿಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಸ್ (7,024'). ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ತ್ರಿಫ್ಟಿ ಓರಾಸ್ (4,757'). ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಸಾರ ಮೈದಾನಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಗೂ]] ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರ್ವತ ಅಸ್ಟರೂಷ್ಯ (4,039'). ಈ ಪರ್ವತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಕಮರಿಗಳಿವೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರುಗಳು ಯಾವುವೂ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಒಳಚಾಚುಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ಬಂದರು|ಬಂದರುಗಳನ್ನು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮೆಸಾರವೂ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇನಿಯವೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನಗಳು. ಕೇನಿಯದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸೂಡ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಠಾಣ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದುಂಟು. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗವಧೋಸ್ ದ್ವೀಪವೇ ತುಂಬ ದೊಡ್ಡದು. ಇದು ಲಿಥಿಯಾನ್ ಭೂಶಿರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 40 ಮೈ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ== <gallery mode="packed" heights="160"> File:HaGorgeExit.jpg|[[Ha Gorge]] File:Samaria Gorge 09.jpg|[[Samariá Gorge]] File:Crete Aradaina3 tango7174.jpg|Aradaina Gorge File:Venetian Bridge over Megalopótamos River, Préveli, Crete.jpg|[[Kingdom of Candia|Venetian]] Bridge over Megalopotamos River </gallery> ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಝರಿಗಳುಂಟು. ಆದರೆ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಮೆಸಾರ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಮೆಸಾರ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೆರೊಪೊಟಾಮೋಸ್ ಮತ್ತು ಅನಪೊಧಾರಿಸ್ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಟನಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಲೊಪೊಟಾಮೋಸ್-ಇವು ಉತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಯಾವ ನದಿಯೂ ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. 160 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಕೋರ್‍ನಾಸ್ ಈ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲ ಸರೋವರ. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳುಂಟು. ==ವಾಯುಗುಣ== ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯ ಬಯಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಸುಮಾರು 100 ಫ್ಯಾ. ತಲಪುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 65ಲಿ ಫ್ಯಾ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಋತುವಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಮಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದೃಶ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಹಿಮದ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಋತುಬದ್ಧವಾದ್ದು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಳೆಯನ್ನೂ ಹಿಮಪಾತವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳ ವಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲಿ 28''; ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 8"; ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40" ; ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15"-18".''ಚಳಿಗಾಲ ಬೆಚ್ಚಗೂ ಆದ್ರ್ರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಬೇಸಗೆ ಉಷ್ಣವಾಗಿಯೂ ಶುಷ್ಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಭೂಮಿ ಸಚ್ಛಿದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನದೊಂದು ಉಲ್ಬಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಡಿಯುವ ನೀರೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. {{Weather box | location = Heraklion 1955–2010 ([[HNMS]]) | metric first = yes |width = 70% | single line = yes | Jan record high C = 29.9 | Feb record high C = 28.8 | Mar record high C = 34.0 | Apr record high C = 37.5 | May record high C = 38.0 | Jun record high C = 41.3 | Jul record high C = 43.6 | Aug record high C = 44.5 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.0 | Nov record high C = 32.8 | Dec record high C = 28.5 | Jan high C = 15.3 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 17.0 | Apr high C = 20.1 | May high C = 23.6 | Jun high C = 27.3 | Jul high C = 28.9 | Aug high C = 28.8 | Sep high C = 26.6 | Oct high C = 23.6 | Nov high C = 20.2 | Dec high C = 17.1 | year high C = | Jan mean C = 12.1 | Feb mean C = 12.2 | Mar mean C = 13.6 | Apr mean C = 16.6 | May mean C = 20.4 | Jun mean C = 24.5 | Jul mean C = 26.4 | Aug mean C = 26.3 | Sep mean C = 23.7 | Oct mean C = 20.3 | Nov mean C = 16.8 | Dec mean C = 13.8 | year mean C = | Jan low C = 9.1 | Feb low C = 8.9 | Mar low C = 9.8 | Apr low C = 12.0 | May low C = 15.1 | Jun low C = 19.2 | Jul low C = 21.9 | Aug low C = 22.0 | Sep low C = 19.5 | Oct low C = 16.7 | Nov low C = 13.5 | Dec low C = 10.9 | year low C = | Jan record low C = 0.0 | Feb record low C = -0.8 | Mar record low C = 0.3 | Apr record low C = 4.2 | May record low C = 6.0 | Jun record low C = 12.2 | Jul record low C = 14.5 | Aug record low C = 16.6 | Sep record low C = 12.0 | Oct record low C = 8.7 | Nov record low C = 4.2 | Dec record low C = 2.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 91.0 | Feb rain mm = 69.0 | Mar rain mm = 53.4 | Apr rain mm = 28.2 | May rain mm = 13.4 | Jun rain mm = 2.9 | Jul rain mm = 0.8 | Aug rain mm = 0.9 | Sep rain mm = 16.7 | Oct rain mm = 59.4 | Nov rain mm = 59.6 | Dec rain mm = 85.6 | Jan rain days = 16.0 | Feb rain days = 13.6 | Mar rain days = 11.4 | Apr rain days = 7.6 | May rain days = 4.6 | Jun rain days = 1.3 | Jul rain days = 0.3 | Aug rain days = 0.5 | Sep rain days = 2.8 | Oct rain days = 7.5 | Nov rain days = 10.6 | Dec rain days = 15.2 | year rain days = | Jan humidity = 68.4 | Feb humidity = 66.4 | Mar humidity = 65.9 | Apr humidity = 62.3 | May humidity = 61.2 | Jun humidity = 57.0 | Jul humidity = 57.1 | Aug humidity = 59.1 | Sep humidity = 61.9 | Oct humidity = 65.7 | Nov humidity = 67.9 | Dec humidity = 68.3 | year humidity = | Jan sun = 119.9 | Feb sun = 132.3 | Mar sun = 181.5 | Apr sun = 234.8 | May sun = 298.5 | Jun sun = 356.2 | Jul sun = 368.3 | Aug sun = 343.5 | Sep sun = 275.8 | Oct sun = 206.9 | Nov sun = 145.5 | Dec sun = 115.4 | source 1 = [[HNMS]]<ref>{{cite web |url = http://www.hnms.gr/emy/en/climatology/climatology_city?perifereia=Crete&poli=Heraklion |title = Climatic Data for selected stations in Greece: Heraklion (Crete) |access-date = 17 September 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate Atlas of Greece (for sunshine 1977-2002) |url=http://climatlas.hnms.gr/sdi/?lang=EN |publisher=[[HNMS]] |access-date=20 July 2021}}</ref> | source 2 = meteo-climat (extremes)<ref name= meteo-climat>{{cite web |url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-530-Heraklion.php |title= STATION HERAKLION |publisher = meteo-climat |access-date = December 2, 2018}}</ref> | date = December 2018 | source = }} {{Weather box | width = auto | metric first = Yes | single line = Yes |collapsed = y | location= Tris Ekklisies 15 m a.s.l |Jan high C=18.1 |Feb high C=16.1 |Mar high C=19.4 |Apr high C=21.3 |May high C=24.9 |Jun high C=31.0 |Jul high C=34.3 |Aug high C=32.9 |Sep high C=30.3 |Oct high C=26.4 |Nov high C=22.4 |Dec high C=19.5 |Jan mean C=15.9 |Feb mean C=13.8 |Mar mean C=16.8 |Apr mean C=18.6 |May mean C=22.0 |Jun mean C=27.7 |Jul mean C=30.8 |Aug mean C=29.8 |Sep mean C=27.4 |Oct mean C=23.8 |Nov mean C=20.1 |Dec mean C=17.3 |Jan low C=13.7 |Feb low C=11.4 |Mar low C=14.2 |Apr low C=16.0 |May low C=19.0 |Jun low C=24.4 |Jul low C=27.3 |Aug low C=26.7 |Sep low C=24.5 |Oct low C=21.3 |Nov low C=17.7 |Dec low C=15.1 |Jan record high C = 21.5 |Feb record high C = 20.9 |Mar record high C = 25.6 |Apr record high C = 26.8 |May record high C = 32.3 |Jun record high C = 41.4 |Jul record high C = 42.1 |Aug record high C = 37.3 |Sep record high C = 36.8 |Oct record high C = 29.8 |Nov record high C = 27.8 |Dec record high C = 22.6 |Jan record low C = 5.6 |Feb record low C = 4.4 |Mar record low C = 9.6 |Apr record low C = 9.5 |May record low C = 14.3 |Jun record low C = 17.7 |Jul record low C = 22.9 |Aug record low C = 23.9 |Sep record low C = 18.8 |Oct record low C = 17.8 |Nov record low C = 11.9 |Dec record low C = 9.9 |rain colour = green |Jan rain mm=64.7 |Feb rain mm=85.1 |Mar rain mm=30.6 |Apr rain mm=20.1 |May rain mm=17.1 |Jun rain mm=18.7 |Jul rain mm= 1.1 |Aug rain mm=0.2 |Sep rain mm=29.7 |Oct rain mm=0.7 |Nov rain mm=78.1 |Dec rain mm=101.9 |source 1 = Cultural Association of Tris Ekklisies, CW (Dec 2022-Sep 2025) <ref>{{cite web | url=https://cretaweather.gr/3ekklisies/ | title=Cultural Association of Tris Ekklisies, CW | accessdate=17 October 2025}}</ref> }} ==ಸಸ್ಯಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು== ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳುಂಟು. ಈ [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮರಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಜನರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಸರ್ಗ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿದೆ. ವನ್ಯಮೃಗಗಳೂ ತುಂಬ ವಿರಳ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳೊಡನೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ 130 ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಸಸ್ಯಗಳುಂಟು. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 48ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಕೆ|ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ]] ಮೇವು ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 2ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು [[ಆಲಿವ್ಮರ|ಆಲಿವ್]] ವೃಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆಲಿವ್, ಜಂಬೀರ ಫಲಗಳು, [[ಸೇಬು]], [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]], [[ಗೋಧಿ|ಗೋದಿ]], [[ಬಾರ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳನ್ನೂ ಮೇಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖನಿಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆ. [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಸತುವು|ಸತು]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], ಲಿಗ್ನೈಟ್, ಕ್ರೋಂ, [[ಗಂಧಕ]] ಮುಂತಾದ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಗುಣ ಗಾತ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್‍ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು; ಆಹಾರ ಪರಿಷ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. [[ಸಾಬೂನು]], ಚರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆ, ಜವಳಿ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಜನಜೀವನ == <gallery widths="200" heights="160"> File:Venetian Fortress in Heraklion Crete NE side.jpg|Venetian fortress in [[Heraklion]] File:Kreta - Chania - Kathedrale der drei Märtyrer.jpg|[[Chania]] cathedral File:Rethymno Fortezza Mosque 02.JPG|[[Rethymno]] Fortezza Mosque File:Sitia R01.jpg|[[Kazarma fortress]] at the top in [[Sitia]] </gallery> ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದರಿದಂತೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯರು, [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯೆಹೂದ್ಯರು]] ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಜಿ ಅರಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಕರು. ಸುಮಾರು 1/5 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತುರ್ಕರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ನಗರಗಳು== ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳಿದ್ದುವೆಂದು [[ಹೋಮರ್]] ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಮೂರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಇವು ಇರುವುದು ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಖಾನಿಯ ಇಲ್ಲಿಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಇರಾಕ್ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ರೇತಿಮ್ನಾನ್ ಇನ್ನೆರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಇಂದೂ 5/6 ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೀಟನರ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಉಗಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ. ==ಕ್ರೀಟ್ ಇತಿಹಾಸ== ಕ್ರೀಟಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಉತ್ಕಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಡನೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಬಂತು. [[ಪಟ್ಟಣ]]ಗಳೂ [[ನಗರ|ನಗರಗ]]ಳೂ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಾಲಯ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ದೇವಮಂದಿರಗಳೂ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕಲೆಯೂ ಪ್ರಾಕ್ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಯುಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳಂತೆ ಭವ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಭಾಗದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲಿಲ್ಲ. ಪೆಲೊಪೊನೀಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 67ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾ]]ರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ರಂಗಮಂದಿರಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳೂ ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ರೋಮನರ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಿಂದ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಅರಬ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರೆಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಶಾಂತಿಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. 826ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲಾದ ಅರಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕಡಲುಗಳ್ಳರ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು 960ರಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ 2ನೆಯ ನೈಸಿಫೋರಸ್ ಫೋಕಾಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಮತೀಯ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಅರಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ [[ವೆನಿಸ್|ವೆನಿಸಿ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಸು.4 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅದರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಕ್ರೀಟಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಮುಂತಾದವು ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಾಡಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಟ್ ಜನರಿಗೂ ವೆನಿಸಿನ ಆಡಳಿತವರ್ಗಕ್ಕೂ ಆಗಾಗ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ವೆನಿಸ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ 1207ರಿಂದ 1365ರ ಮಧ್ಯೆ 14 ಬಾರಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ [[ಟರ್ಕಿ|ತುರ್ಕಿ]]ಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದ ತುರ್ಕರು 1645ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟಿನ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1715ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುರ್ಕರ ವಶವಾಯಿತು. [[ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಆಟೋಮನ್]] ಸಂತತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮತ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಜನಹಿತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ದಂಗೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1813ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಹಾಜಿ ಉಸ್ಮಾನ್ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿ ಅದರ ಮುಖಂಡನನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ. ಪುನಃ 1821ರಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ದಂಗೆಯುಂಟಾಯಿತು. ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮಹಮ್ಮದಾಲಿ ಈ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ 1832ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಪಾಷಾನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. 1832ರಿಂದ 1852ರ ವರೆಗೆ ಈತ ಆಳಿದ. ಈ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸದ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ|ವ್ಯವಸಾಯ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. [[ರಸ್ತೆ]]ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ನಡೆದುವು. 1868ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಆದರೆ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1878ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟಾಯಿತು. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನಿ]]ನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತುರ್ಕಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ 49 ಕ್ರೈಸ್ತ ಮುಖಂಡರು ಹಾಗೂ 31 ಮಂದಿ ಮಹಮದೀಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಧಾಯಕ ಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೂ ಮಹಮ್ಮದೀಯರಿಗೂ ವಿರಸ ಬೆಳೆದು, ಕ್ರಮೇಣ ಮತೀಯ ಗಲಭೆಗಳುಂಟಾದುವು. ಅಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು 1894 ಮತ್ತು 1895ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ 1897ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಸಂಧಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜನರ ಅಸಂತುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದುವು. ಸುಲ್ತಾನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಶಾಂತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಗಡಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿದವು. ಗ್ರೀಕರು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾನೇ ಮೊದಲಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಮತೀಯ ಜ್ವಾಲೆ ಹರಡಿತು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುವು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಐರೊಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರತಕ್ಕದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. 1898ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪÀದಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಯೋನಸ್ ಸ್ಫಾಕಿಯಾನಾಕಿಸ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗ್ರೀಸಿನೊಡನೆ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1908ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದುವು. ಆದರೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 1912ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಕನ್ ಯುದ್ಧ]]ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಯೂರೋಪಿನ ಆಸಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಮನ ಆ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಕ್ರೀಟ್ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ವಿಲೀನವಾದಂತಾಯಿತು. 1913ರ ಲಂಡನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರೀಟ್ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟಿನ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರೀಸಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{official website|https://gavalochorigreece.org|name=Official Website of Gavalochori Village, Crete}} {{in lang|en}} * [https://cretelocals.com Crete Locals] comprehensive guide of Crete Island (in English) * [http://www.nhmc.uoc.gr/en Natural History Museum of Crete] at the [[University of Crete]]. * [http://www.cretaquarium.gr/ Cretaquarium Thalassocosmos] in Heraklion. * [http://www.aquaworld-crete.com Aquaworld Aquarium] in Hersonissos. * [http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 Ancient Crete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530225110/http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 |date=30 May 2020 }} at Oxford Bibliographies Online: Classics. * [http://www.visitgreece.gr/en/greek_islands/crete Official Greek National Tourism Organisation website] * [https://web.archive.org/web/20121123155346/http://www.360travelguide.com/travelpack/resort.asp?Resort=Crete&Code=780spl04 Interactive Virtual Tour of Crete] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource| ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೀಟ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]] j4fy8qpvne2i6srj4feb04osaaqigki 1375042 1375041 2026-06-14T17:00:35Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ 1375042 wikitext text/x-wiki [[File:Island of Crete, Greece.JPG|250px|right|ಕ್ರೀಟ್‍ನ [[ನಾಸಾ]]ಚಿತ್ರ]] {{Infobox islands | name = ಕ್ರೀಟ್ (Kriti) | native_name = {{nobold|Κρήτη}} | native_name_link = Greek language | native_name_lang = el | sobriquet = <!-- or |nickname= --> | image_name = Island of Crete, Greece.JPG | image_size = | image_caption = [[NASA]] photograph of Crete | image_alt = Island of Crete, Greece | map_image = Kriti in Greece.svg | map_alt = | map_size = | map_caption = | coordinates = {{Coord|35|12.6|N|24|54.6|E|region:GR-M_scale:5000000|display=inline,title}} | etymology = | location = [[Eastern Mediterranean]] | archipelago = | waterbody = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 8450 | area_footnotes = | rank = 88 | length_km = <!-- or |length_m= --> | length_footnotes = | width_km = <!-- or |width_m= --> | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 2456 | elevation_footnotes = | highest_mount = [[Mount Ida (Crete)|Mount Ida]] (Psiloritis) | country = {{Flag|Greece}} | country_admin_divisions_title = [[Administrative regions of Greece|Region]] | country_admin_divisions = [[#Administration|Crete]] | country_capital = [[Heraklion]] | country_largest_city = Heraklion | country_largest_city_population = 144,442<ref>{{Cite web|title=CensusHub2|url=https://ec.europa.eu/CensusHub2/intermediate.do|access-date=2021-03-22|website=ec.europa.eu}}</ref> | demonym = [[wikt:Cretan|Cretan]], archaic ''[[wikt:Cretian|Cretian]]'' | population = 624,408 | population_as_of = 2021 | population_footnotes = <ref name="2021census">{{cite press release |title=Census 2021 GR|url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719155252/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=2022-07-19 |url-status=live|publisher=[[Hellenic Statistical Authority]]|date=2022-07-19|access-date=2022-09-12}}</ref> | population_rank = 73 | population_rank_max = | density_km2 = 74.9 | density_rank = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Greeks]] | timezone1 = GMT +3 | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | additional_info = [[Human Development Index|HDI]] (2022) '''0.882'''<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2021-07-20}}</ref><br/>{{color|#090|very high}} · [[List of Greek regions by Human Development Index|3rd of 13]] | website = | iso_code = GR-M }} [[File:Crete2022OSM.png|thumb|Detailed map of Crete and outlying islands]] '''ಕ್ರೀಟ್''' [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಸಮುದ್ರದಲಿರುವ ಐದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ; [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು; ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಉ.ಅ. 34ಲಿ 55'-35ಲಿ 41' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 26ಲಿ 30'-26ಲಿ 20' ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿ. ಈಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 152 ಮೈ. ಅಗಲ 7¾ರಿಂದ 35 ಮೈ.ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩,೨೬೦ ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬,೨೪,೪೦೮ (೨೦೨೧).<ref>{{Cite web|title=Population on 1 January by NUTS 2 region|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en|url-status=live|website=Statistics Eurostat|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121060511/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en |archive-date=21 January 2021 }}</ref> ==ಭೌತಲಕ್ಷಣ== [[File:Mount Ida chain Messara plain from Phaistos Crete Greece.jpg|thumb|250px|[[Messara Plain]]]] [[File:Vai R02.jpg|thumb|250px|The palm beach of [[Vai (Crete)|Vai]]]] [[File:Lefka Ori.jpg|thumb|250px|[[Lefka Ori]]]] [[File:Psiloritis3(js).jpg|thumb|250px|View of [[Psiloritis]]]] ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಮಾಲೆ. ಇದು ಗ್ರೀಕ್ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಸೇ. 10ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3,000'ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಶೇ. 45ರಷ್ಟು ಭಾಗ 1,300'ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇದೆಯಾದರೂ, ಈ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಲೆವ್ಕ ಓರಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತಗಳು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 8,045' ಎತ್ತರವನ್ನು (ಪಾಖ್ನೆಸ್ ಶಿಖರ) ತಲುಪುತ್ತವೆ. ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲೋರಿತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 8,058' (ಸ್ಟಾವ್ರೋಸ್ ಶಿಖರ). ಇದು ಇಡೀ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳ. ಪೂರ್ವದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ಅಫೆಂಡಿಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಸ್ (7,024'). ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ತ್ರಿಫ್ಟಿ ಓರಾಸ್ (4,757'). ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಸಾರ ಮೈದಾನಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಗೂ]] ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರ್ವತ ಅಸ್ಟರೂಷ್ಯ (4,039'). ಈ ಪರ್ವತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಕಮರಿಗಳಿವೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರುಗಳು ಯಾವುವೂ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಒಳಚಾಚುಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ಬಂದರು|ಬಂದರುಗಳನ್ನು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮೆಸಾರವೂ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇನಿಯವೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನಗಳು. ಕೇನಿಯದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸೂಡ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಠಾಣ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದುಂಟು. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗವಧೋಸ್ ದ್ವೀಪವೇ ತುಂಬ ದೊಡ್ಡದು. ಇದು ಲಿಥಿಯಾನ್ ಭೂಶಿರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 40 ಮೈ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ== <gallery mode="packed" heights="160"> File:HaGorgeExit.jpg|[[Ha Gorge]] File:Samaria Gorge 09.jpg|[[Samariá Gorge]] File:Crete Aradaina3 tango7174.jpg|Aradaina Gorge File:Venetian Bridge over Megalopótamos River, Préveli, Crete.jpg|[[Kingdom of Candia|Venetian]] Bridge over Megalopotamos River </gallery> ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಝರಿಗಳುಂಟು. ಆದರೆ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಮೆಸಾರ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಮೆಸಾರ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೆರೊಪೊಟಾಮೋಸ್ ಮತ್ತು ಅನಪೊಧಾರಿಸ್ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಟನಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಲೊಪೊಟಾಮೋಸ್-ಇವು ಉತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಯಾವ ನದಿಯೂ ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. 160 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಕೋರ್‍ನಾಸ್ ಈ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲ ಸರೋವರ. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳುಂಟು. ==ವಾಯುಗುಣ== ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯ ಬಯಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಸುಮಾರು 100 ಫ್ಯಾ. ತಲಪುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 65ಲಿ ಫ್ಯಾ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಋತುವಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಮಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದೃಶ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಹಿಮದ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಋತುಬದ್ಧವಾದ್ದು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಳೆಯನ್ನೂ ಹಿಮಪಾತವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳ ವಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲಿ 28''; ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 8"; ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40" ; ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15"-18".''ಚಳಿಗಾಲ ಬೆಚ್ಚಗೂ ಆದ್ರ್ರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಬೇಸಗೆ ಉಷ್ಣವಾಗಿಯೂ ಶುಷ್ಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಭೂಮಿ ಸಚ್ಛಿದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನದೊಂದು ಉಲ್ಬಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಡಿಯುವ ನೀರೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. {{Weather box | location = Heraklion 1955–2010 ([[HNMS]]) | metric first = yes |width = 70% | single line = yes | Jan record high C = 29.9 | Feb record high C = 28.8 | Mar record high C = 34.0 | Apr record high C = 37.5 | May record high C = 38.0 | Jun record high C = 41.3 | Jul record high C = 43.6 | Aug record high C = 44.5 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.0 | Nov record high C = 32.8 | Dec record high C = 28.5 | Jan high C = 15.3 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 17.0 | Apr high C = 20.1 | May high C = 23.6 | Jun high C = 27.3 | Jul high C = 28.9 | Aug high C = 28.8 | Sep high C = 26.6 | Oct high C = 23.6 | Nov high C = 20.2 | Dec high C = 17.1 | year high C = | Jan mean C = 12.1 | Feb mean C = 12.2 | Mar mean C = 13.6 | Apr mean C = 16.6 | May mean C = 20.4 | Jun mean C = 24.5 | Jul mean C = 26.4 | Aug mean C = 26.3 | Sep mean C = 23.7 | Oct mean C = 20.3 | Nov mean C = 16.8 | Dec mean C = 13.8 | year mean C = | Jan low C = 9.1 | Feb low C = 8.9 | Mar low C = 9.8 | Apr low C = 12.0 | May low C = 15.1 | Jun low C = 19.2 | Jul low C = 21.9 | Aug low C = 22.0 | Sep low C = 19.5 | Oct low C = 16.7 | Nov low C = 13.5 | Dec low C = 10.9 | year low C = | Jan record low C = 0.0 | Feb record low C = -0.8 | Mar record low C = 0.3 | Apr record low C = 4.2 | May record low C = 6.0 | Jun record low C = 12.2 | Jul record low C = 14.5 | Aug record low C = 16.6 | Sep record low C = 12.0 | Oct record low C = 8.7 | Nov record low C = 4.2 | Dec record low C = 2.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 91.0 | Feb rain mm = 69.0 | Mar rain mm = 53.4 | Apr rain mm = 28.2 | May rain mm = 13.4 | Jun rain mm = 2.9 | Jul rain mm = 0.8 | Aug rain mm = 0.9 | Sep rain mm = 16.7 | Oct rain mm = 59.4 | Nov rain mm = 59.6 | Dec rain mm = 85.6 | Jan rain days = 16.0 | Feb rain days = 13.6 | Mar rain days = 11.4 | Apr rain days = 7.6 | May rain days = 4.6 | Jun rain days = 1.3 | Jul rain days = 0.3 | Aug rain days = 0.5 | Sep rain days = 2.8 | Oct rain days = 7.5 | Nov rain days = 10.6 | Dec rain days = 15.2 | year rain days = | Jan humidity = 68.4 | Feb humidity = 66.4 | Mar humidity = 65.9 | Apr humidity = 62.3 | May humidity = 61.2 | Jun humidity = 57.0 | Jul humidity = 57.1 | Aug humidity = 59.1 | Sep humidity = 61.9 | Oct humidity = 65.7 | Nov humidity = 67.9 | Dec humidity = 68.3 | year humidity = | Jan sun = 119.9 | Feb sun = 132.3 | Mar sun = 181.5 | Apr sun = 234.8 | May sun = 298.5 | Jun sun = 356.2 | Jul sun = 368.3 | Aug sun = 343.5 | Sep sun = 275.8 | Oct sun = 206.9 | Nov sun = 145.5 | Dec sun = 115.4 | source 1 = [[HNMS]]<ref>{{cite web |url = http://www.hnms.gr/emy/en/climatology/climatology_city?perifereia=Crete&poli=Heraklion |title = Climatic Data for selected stations in Greece: Heraklion (Crete) |access-date = 17 September 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate Atlas of Greece (for sunshine 1977-2002) |url=http://climatlas.hnms.gr/sdi/?lang=EN |publisher=[[HNMS]] |access-date=20 July 2021}}</ref> | source 2 = meteo-climat (extremes)<ref name= meteo-climat>{{cite web |url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-530-Heraklion.php |title= STATION HERAKLION |publisher = meteo-climat |access-date = December 2, 2018}}</ref> | date = December 2018 | source = }} {{Weather box | width = auto | metric first = Yes | single line = Yes |collapsed = y | location= Tris Ekklisies 15 m a.s.l |Jan high C=18.1 |Feb high C=16.1 |Mar high C=19.4 |Apr high C=21.3 |May high C=24.9 |Jun high C=31.0 |Jul high C=34.3 |Aug high C=32.9 |Sep high C=30.3 |Oct high C=26.4 |Nov high C=22.4 |Dec high C=19.5 |Jan mean C=15.9 |Feb mean C=13.8 |Mar mean C=16.8 |Apr mean C=18.6 |May mean C=22.0 |Jun mean C=27.7 |Jul mean C=30.8 |Aug mean C=29.8 |Sep mean C=27.4 |Oct mean C=23.8 |Nov mean C=20.1 |Dec mean C=17.3 |Jan low C=13.7 |Feb low C=11.4 |Mar low C=14.2 |Apr low C=16.0 |May low C=19.0 |Jun low C=24.4 |Jul low C=27.3 |Aug low C=26.7 |Sep low C=24.5 |Oct low C=21.3 |Nov low C=17.7 |Dec low C=15.1 |Jan record high C = 21.5 |Feb record high C = 20.9 |Mar record high C = 25.6 |Apr record high C = 26.8 |May record high C = 32.3 |Jun record high C = 41.4 |Jul record high C = 42.1 |Aug record high C = 37.3 |Sep record high C = 36.8 |Oct record high C = 29.8 |Nov record high C = 27.8 |Dec record high C = 22.6 |Jan record low C = 5.6 |Feb record low C = 4.4 |Mar record low C = 9.6 |Apr record low C = 9.5 |May record low C = 14.3 |Jun record low C = 17.7 |Jul record low C = 22.9 |Aug record low C = 23.9 |Sep record low C = 18.8 |Oct record low C = 17.8 |Nov record low C = 11.9 |Dec record low C = 9.9 |rain colour = green |Jan rain mm=64.7 |Feb rain mm=85.1 |Mar rain mm=30.6 |Apr rain mm=20.1 |May rain mm=17.1 |Jun rain mm=18.7 |Jul rain mm= 1.1 |Aug rain mm=0.2 |Sep rain mm=29.7 |Oct rain mm=0.7 |Nov rain mm=78.1 |Dec rain mm=101.9 |source 1 = Cultural Association of Tris Ekklisies, CW (Dec 2022-Sep 2025) <ref>{{cite web | url=https://cretaweather.gr/3ekklisies/ | title=Cultural Association of Tris Ekklisies, CW | accessdate=17 October 2025}}</ref> }} ==ಸಸ್ಯಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು== ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳುಂಟು. ಈ [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮರಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಜನರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಸರ್ಗ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿದೆ. ವನ್ಯಮೃಗಗಳೂ ತುಂಬ ವಿರಳ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳೊಡನೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ 130 ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಸಸ್ಯಗಳುಂಟು. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 48ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಕೆ|ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ]] ಮೇವು ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 2ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು [[ಆಲಿವ್ಮರ|ಆಲಿವ್]] ವೃಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆಲಿವ್, ಜಂಬೀರ ಫಲಗಳು, [[ಸೇಬು]], [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]], [[ಗೋಧಿ|ಗೋದಿ]], [[ಬಾರ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳನ್ನೂ ಮೇಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖನಿಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆ. [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಸತುವು|ಸತು]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], ಲಿಗ್ನೈಟ್, ಕ್ರೋಂ, [[ಗಂಧಕ]] ಮುಂತಾದ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಗುಣ ಗಾತ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್‍ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು; ಆಹಾರ ಪರಿಷ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. [[ಸಾಬೂನು]], ಚರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆ, ಜವಳಿ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಜನಜೀವನ == <gallery widths="200" heights="160"> File:Venetian Fortress in Heraklion Crete NE side.jpg|Venetian fortress in [[Heraklion]] File:Kreta - Chania - Kathedrale der drei Märtyrer.jpg|[[Chania]] cathedral File:Rethymno Fortezza Mosque 02.JPG|[[Rethymno]] Fortezza Mosque File:Sitia R01.jpg|[[Kazarma fortress]] at the top in [[Sitia]] </gallery> ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದರಿದಂತೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯರು, [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯೆಹೂದ್ಯರು]] ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಜಿ ಅರಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಕರು. ಸುಮಾರು 1/5 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತುರ್ಕರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ನಗರಗಳು== ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳಿದ್ದುವೆಂದು [[ಹೋಮರ್]] ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಮೂರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಇವು ಇರುವುದು ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಖಾನಿಯ ಇಲ್ಲಿಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಇರಾಕ್ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ರೇತಿಮ್ನಾನ್ ಇನ್ನೆರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಇಂದೂ 5/6 ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೀಟನರ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಉಗಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ. ==ಕ್ರೀಟ್ ಇತಿಹಾಸ== ಕ್ರೀಟಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಉತ್ಕಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಡನೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಬಂತು. [[ಪಟ್ಟಣ]]ಗಳೂ [[ನಗರ|ನಗರಗ]]ಳೂ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಾಲಯ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ದೇವಮಂದಿರಗಳೂ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕಲೆಯೂ ಪ್ರಾಕ್ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಯುಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳಂತೆ ಭವ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಭಾಗದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲಿಲ್ಲ. ಪೆಲೊಪೊನೀಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 67ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾ]]ರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ರಂಗಮಂದಿರಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳೂ ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ರೋಮನರ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಿಂದ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಅರಬ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರೆಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಶಾಂತಿಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. 826ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲಾದ ಅರಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕಡಲುಗಳ್ಳರ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು 960ರಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ 2ನೆಯ ನೈಸಿಫೋರಸ್ ಫೋಕಾಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಮತೀಯ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಅರಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ [[ವೆನಿಸ್|ವೆನಿಸಿ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಸು.4 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅದರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಕ್ರೀಟಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಮುಂತಾದವು ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಾಡಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಟ್ ಜನರಿಗೂ ವೆನಿಸಿನ ಆಡಳಿತವರ್ಗಕ್ಕೂ ಆಗಾಗ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ವೆನಿಸ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ 1207ರಿಂದ 1365ರ ಮಧ್ಯೆ 14 ಬಾರಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ [[ಟರ್ಕಿ|ತುರ್ಕಿ]]ಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದ ತುರ್ಕರು 1645ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟಿನ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1715ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುರ್ಕರ ವಶವಾಯಿತು. [[ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಆಟೋಮನ್]] ಸಂತತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮತ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಜನಹಿತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ದಂಗೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1813ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಹಾಜಿ ಉಸ್ಮಾನ್ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿ ಅದರ ಮುಖಂಡನನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ. ಪುನಃ 1821ರಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ದಂಗೆಯುಂಟಾಯಿತು. ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮಹಮ್ಮದಾಲಿ ಈ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ 1832ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಪಾಷಾನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. 1832ರಿಂದ 1852ರ ವರೆಗೆ ಈತ ಆಳಿದ. ಈ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸದ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ|ವ್ಯವಸಾಯ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. [[ರಸ್ತೆ]]ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ನಡೆದುವು. 1868ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಆದರೆ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1878ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟಾಯಿತು. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನಿ]]ನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತುರ್ಕಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ 49 ಕ್ರೈಸ್ತ ಮುಖಂಡರು ಹಾಗೂ 31 ಮಂದಿ ಮಹಮದೀಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಧಾಯಕ ಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೂ ಮಹಮ್ಮದೀಯರಿಗೂ ವಿರಸ ಬೆಳೆದು, ಕ್ರಮೇಣ ಮತೀಯ ಗಲಭೆಗಳುಂಟಾದುವು. ಅಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು 1894 ಮತ್ತು 1895ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ 1897ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಸಂಧಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜನರ ಅಸಂತುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದುವು. ಸುಲ್ತಾನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಶಾಂತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಗಡಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿದವು. ಗ್ರೀಕರು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾನೇ ಮೊದಲಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಮತೀಯ ಜ್ವಾಲೆ ಹರಡಿತು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುವು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಐರೊಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರತಕ್ಕದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. 1898ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪÀದಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಯೋನಸ್ ಸ್ಫಾಕಿಯಾನಾಕಿಸ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗ್ರೀಸಿನೊಡನೆ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1908ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದುವು. ಆದರೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 1912ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಕನ್ ಯುದ್ಧ]]ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಯೂರೋಪಿನ ಆಸಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಮನ ಆ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಕ್ರೀಟ್ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ವಿಲೀನವಾದಂತಾಯಿತು. 1913ರ ಲಂಡನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರೀಟ್ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟಿನ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರೀಸಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ-[[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ-ಇರುವ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಹೋಮರ್]] ಮತ್ತು ಹೆಸಿಯಡರ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ದಂತಕಥೆ]]ಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬರಿಯ ದಂತ ಕಥೆಗಳೆಂದೂ ಇವಕ್ಕೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಕ್ಕೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭವ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು 1900ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ. ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಿನೋವನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೈನಾಸ್ ರಾಜನ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಆತ ಹೀಗೆಂದು ಕರೆದ. ಈ ನಗರಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಪೈಸ್ಟಾಸ್, ಅಯಿಯ-ಟ್ರಿಯಾಡ, ಗೌರ್ನಿಯ, ಪ್ರೈಸೊಸ್, ಪಲೈಕಸ್ಟ್ರೋನ್, ಮಲ್ಲಿಯ ಹಾಗೂ ನಾಸ್ಸಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]]ದಿಂದ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವನತಿಯವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಾಸ್ಸಸ್ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಅರಮನೆಗಳು, ವಾಸದ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚರಂಡಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಜನತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ವಾಸ್ತುವಿದ್ಯಾಕೌಶಲ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈರಟೊಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಅರಮನೆ ಹಲವು ಆವಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದಂಥ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ಕಿಂಡಿಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂಗಣ, ಪಡಸಾಲೆಗಳು, ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ತೊಟ್ಟಿ, ಖಾಸಗಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಗುಪ್ತ ಕೊಠಡಿಗಳೂ, ಉಗ್ರಾಣಗಳು, ಪಾವಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನದ ಕೊಠಡಿಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಹಾಸನ]]ದ ಕೊಠಡಿ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ್ದು. ಇತರ ಕೊಠಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಚಿಕ್ಕದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೊಠಡಿ ಇದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿಯ ನೆಲಕ್ಕಿಂತ ಅದರದು ಬಹಳ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೊಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿಯ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹದ ದೇಹ ಮತ್ತು ಹದ್ದಿನ ಕೊಕ್ಕು ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಿಡಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಜಾಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಅರಮನೆಯ [[ಉಗ್ರಾಣ]]ಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ, ಮದಿರೆ, ದವಸ-ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದರಬೇಕು. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಬಂಗಾರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅರಮನೆಯ ಗುಮಾಸ್ತರಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಹಾಗೂ ಕುಶಲಕಲಾಕಾರರ, [[ಬಂಗಾರ]]ವೇ ಮುಂತಾದ [[ಲೋಹ]]ಗಳ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವವರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರರ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತಿರುವ ಮಹಾದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ್ವಾರ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾದ್ದು. ಏರುತ್ತ ಬರುವ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಹಾದಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗುವ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಖಮಂಟಪಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮುಖಮಂಟಪಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಹೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯ ನೆಗೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ [[ಅರಮನೆ]]ಗಳನ್ನು ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆಯಂತೆಯೇ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಮರವನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನೂ ಇತರ ಬಗೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಧಾರಣ ಅರಮನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಜನರಿಗೆ ಜಲಗತಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಪ್ರತಿಭಾಗದಿಂದಲೂ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಮೋರಿಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಮೋರಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನದಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಅವರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದದ್ದು ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ. ಛತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಮಳೆಯ ನೀರು ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ಕೊರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಮೋರಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೋರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಪಡಿಸಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಿಂಡಿಗಳಿದ್ದುವು. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ದೊಡ್ಡ ಮೋರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೇಲೆ ಬರದಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಮಕಕ್ಷಭಿನ್ನ ತಿರುವುಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮದಿರೆ ತುಂಬಲು ಮಾಡಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಜಾಡಿಗಳೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಇವರು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೆರಡು ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತವಾದ, ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸಿಪ್ಪೆಯಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಮಡಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದನ್ನು ಇವರು ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿಯೇ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಇವರು ಬಿಡಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅವಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸುವುದು ಇವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರಾಲಂಕರಣ ವಿಧಾನ. [[ತಾಮ್ರ]]ದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇವರು ಹೊರದೇಶದಿಂದ ಕಲಿತರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ [[ಆಯುಧ]] ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಹಸ್ತಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು ಈ ಜನ ಕಲಿತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಲೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಇವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಮಂದಿರದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿರುವ ರಾಜಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಮೂಹ, ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯುವ ದೃಶ್ಯ, ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಗಿಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಂದಿ ಮೀನುಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮೀನುಗಳು-ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಜನತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ದಂತ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ-ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವರು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ನೈಪುಣ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯುವ ಆಟ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ, ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ಅಭ್ಯಾಸಬಲ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಕೊಬ್ಬಿದ ಗೂಳಿಯ ಕೋಡುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿಯುವುದೂ ಹಾರುವವನು ಸಮತೋಲ ತಪ್ಪಿ ಬೀಳದಂತೆ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕೈಚಾಚಿ ಗೂಳಿಯ ಬಾಲದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವನ ಕೈಗೆ ಹಾರುವುದೂ ಈ ಆಟದ ವಿಧಾನ. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನಾದ ಮೇಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಅನೇಕರು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲೂ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಗಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಈ ಆಟಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ಇದರದು ಲೌಕಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಒಂದು ಮನೆಯ ತಳಪಾಯದ ಕೆಳಗೆ ಗೂಳಿಯೊಂದರ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಪಟುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತೃದೇವತೆಗೆ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಿನೋವನ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಆಟವನ್ನಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಆಟದ ಜೊತೆಗೆ ಓಟ, ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಇವನ್ನೂ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ನೃತ್ಯ ಕೂಡ ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲೋ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಲ್ಲೋ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ, ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಗಾಗಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಅಥವಾ ಕಂಬಗಳ ಕೆಳಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು; ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಾತೃದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡತಿಯಾಗಿ, ಸಮುದ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪೀಡಕ ಬಲಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನೋ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನೋ ಹೂವನ್ನೋ ಹಾವುಗಳನ್ನೋ ಹಿಡಿದಂತೆ ಆಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬುಗಳೂ ಎರಡು ಬಾಯಿಗಳಿದ್ದ ಕೊಡಲಿಯೂ ಈ ಜನತೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಗುರುತುಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಅರಮನೆಯ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋರಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಥ ಕೊಡಲಿಯಿಂದಲೇ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಹಲವೆಡೆ ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಆಯುಧವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಂಗಸರು ನೆರಿಗೆಯ ಉದ್ದಲಂಗ ಹಾಗೂ ಬಿಗಿಯಾದ ರವಿಕೆ ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಚಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಗುಂಗುರುಗುಂಗುರಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಟೊಂಕದಿಂದ ಮೊಳಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಲಂಗವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಹೆಂಗಸರಂತೆಯೇ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಕೈಕಡಗ ಮತ್ತು ಕಂಠಾಭರಣಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಂಗಸರು ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತಲೆಗೂದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಮಣಿಗಳಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಲ ಕಡಗ, ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ನಡುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ ಬರೆಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಬರಹ ಇವಾನ್ಸ್ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿರುವ, ಅನಂತರ ಕಾಲದ, ಲಿಪಿಗೆ ಮೂಲವಾಯಿತು. ಶಬ್ದಾಕ್ಷರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಬರೆಹವನ್ನು ಕೊರೆದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು, ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವರ ಬರೆಹವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಓದಲಾಗಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಬರೆಹ, ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಬರೆಹ, ಲೀನಿಯಾರ್-ಬಿ, ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಭಾಷೆ ಗ್ರೀಕ್. ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಮೇಲೆ ಖಂಡೀಯ ಮೈಸೀನೆಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಬಿದ್ದುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬರಹ ಕ್ರೀಟಿನ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪಟ್ಟಣವೂ ಅದರ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ರಾಜನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವಿಧಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ, ನಿತ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಟ, ಕಲೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ರಾಜನೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ಇವನು ಉದ್ದನೆಯ ಪುಕ್ಕಗಳ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಾಸ್ಸಸ್ ಇವನ ರಾಜಧಾನಿ. ಇಂಥ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ನೌಕಾವ್ಯಾಪಾರ. ಆ ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೌಶಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಕ್ ತುರ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಭೂಖಂಡಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗ ಇವರಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಭಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸುತ್ತ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮದಿರೆಯನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಇವರು ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಬಂದರುಗಳೂ ಕರಾವಳಿಯ ವಸತಿಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ನಿರೌಖಾನಿ ಮತ್ತು ಅಮ್ನಿಸಾಸ್ ಬಂದರುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದವುಗಳು. ಅವು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮ ಬಂದರುಗಳು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ದು ಯಾವಾಗ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್, ಸಿರಿಯ, ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೀನ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲಸಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಜನರ ಅವಶೇಷಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಅನಂತರದ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜನರು ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದ್ವೀಪವನ್ನೆಲ್ಲ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಈಜಿಪ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಕೆಲವು ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಇವರು ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆನಿಸಿದ ಕ್ರೀಟ್ ಅಥವಾ ಮಿನೋವನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ, ಲೋಹದ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ, ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4500ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ.3000 ವರೆಗಿನದು ಆದಿಕಾಲ; ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1500ರ ವರೆಗಿನದು ಮಧ್ಯಕಾಲ; 1500 ರಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗಾಣುವವರೆಗಿನದು ಅಂತ್ಯಕಾಲ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ವಾದವಿವಾದಗಳಿವೆ. ಭಾರಿ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಒಂದು ವಾದ. ಮೈಸೀನೆಯ ಜನರು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಇದನ್ನು ಗ್ರೀಸ್ ಭೂಖಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ. ಈ ಎರಡು ವಾದಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಸಲವಾದರೂ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಆದ ನಷ್ಟ ಅಗಾಧವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದೂ ಅದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಿಂದೆ ಅರಮನೆ ಬಿದ್ದುಹೋದಾಗ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿದವರು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಯೂ ಏಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ? ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?-ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಹಗಳಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಸೀನೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಈ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಂತಕತೆಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೈಸಿನೆಯ ಜನರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತೆಂಬ ವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹೇಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಲಿ, ಅಂತೂ ಇದು 10-11 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಮೆರೆದು, ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{official website|https://gavalochorigreece.org|name=Official Website of Gavalochori Village, Crete}} {{in lang|en}} * [https://cretelocals.com Crete Locals] comprehensive guide of Crete Island (in English) * [http://www.nhmc.uoc.gr/en Natural History Museum of Crete] at the [[University of Crete]]. * [http://www.cretaquarium.gr/ Cretaquarium Thalassocosmos] in Heraklion. * [http://www.aquaworld-crete.com Aquaworld Aquarium] in Hersonissos. * [http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 Ancient Crete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530225110/http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 |date=30 May 2020 }} at Oxford Bibliographies Online: Classics. * [http://www.visitgreece.gr/en/greek_islands/crete Official Greek National Tourism Organisation website] * [https://web.archive.org/web/20121123155346/http://www.360travelguide.com/travelpack/resort.asp?Resort=Crete&Code=780spl04 Interactive Virtual Tour of Crete] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource| ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೀಟ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]] divtccuo09hc9pzbv9fnz3sgt597g15 1375043 1375042 2026-06-14T17:07:18Z VASANTH S.N. 728 /* ಕ್ರೀಟ್ ಇತಿಹಾಸ */ ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1375043 wikitext text/x-wiki [[File:Island of Crete, Greece.JPG|250px|right|ಕ್ರೀಟ್‍ನ [[ನಾಸಾ]]ಚಿತ್ರ]] {{Infobox islands | name = ಕ್ರೀಟ್ (Kriti) | native_name = {{nobold|Κρήτη}} | native_name_link = Greek language | native_name_lang = el | sobriquet = <!-- or |nickname= --> | image_name = Island of Crete, Greece.JPG | image_size = | image_caption = [[NASA]] photograph of Crete | image_alt = Island of Crete, Greece | map_image = Kriti in Greece.svg | map_alt = | map_size = | map_caption = | coordinates = {{Coord|35|12.6|N|24|54.6|E|region:GR-M_scale:5000000|display=inline,title}} | etymology = | location = [[Eastern Mediterranean]] | archipelago = | waterbody = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 8450 | area_footnotes = | rank = 88 | length_km = <!-- or |length_m= --> | length_footnotes = | width_km = <!-- or |width_m= --> | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 2456 | elevation_footnotes = | highest_mount = [[Mount Ida (Crete)|Mount Ida]] (Psiloritis) | country = {{Flag|Greece}} | country_admin_divisions_title = [[Administrative regions of Greece|Region]] | country_admin_divisions = [[#Administration|Crete]] | country_capital = [[Heraklion]] | country_largest_city = Heraklion | country_largest_city_population = 144,442<ref>{{Cite web|title=CensusHub2|url=https://ec.europa.eu/CensusHub2/intermediate.do|access-date=2021-03-22|website=ec.europa.eu}}</ref> | demonym = [[wikt:Cretan|Cretan]], archaic ''[[wikt:Cretian|Cretian]]'' | population = 624,408 | population_as_of = 2021 | population_footnotes = <ref name="2021census">{{cite press release |title=Census 2021 GR|url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719155252/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=2022-07-19 |url-status=live|publisher=[[Hellenic Statistical Authority]]|date=2022-07-19|access-date=2022-09-12}}</ref> | population_rank = 73 | population_rank_max = | density_km2 = 74.9 | density_rank = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Greeks]] | timezone1 = GMT +3 | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | additional_info = [[Human Development Index|HDI]] (2022) '''0.882'''<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2021-07-20}}</ref><br/>{{color|#090|very high}} · [[List of Greek regions by Human Development Index|3rd of 13]] | website = | iso_code = GR-M }} [[File:Crete2022OSM.png|thumb|Detailed map of Crete and outlying islands]] '''ಕ್ರೀಟ್''' [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ಸಮುದ್ರದಲಿರುವ ಐದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ; [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು; ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಉ.ಅ. 34ಲಿ 55'-35ಲಿ 41' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 26ಲಿ 30'-26ಲಿ 20' ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿ. ಈಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 152 ಮೈ. ಅಗಲ 7¾ರಿಂದ 35 ಮೈ.ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩,೨೬೦ ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬,೨೪,೪೦೮ (೨೦೨೧).<ref>{{Cite web|title=Population on 1 January by NUTS 2 region|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en|url-status=live|website=Statistics Eurostat|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121060511/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00096/default/table?lang=en |archive-date=21 January 2021 }}</ref> ==ಭೌತಲಕ್ಷಣ== [[File:Mount Ida chain Messara plain from Phaistos Crete Greece.jpg|thumb|250px|[[Messara Plain]]]] [[File:Vai R02.jpg|thumb|250px|The palm beach of [[Vai (Crete)|Vai]]]] [[File:Lefka Ori.jpg|thumb|250px|[[Lefka Ori]]]] [[File:Psiloritis3(js).jpg|thumb|250px|View of [[Psiloritis]]]] ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಮಾಲೆ. ಇದು ಗ್ರೀಕ್ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಸೇ. 10ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3,000'ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಶೇ. 45ರಷ್ಟು ಭಾಗ 1,300'ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇದೆಯಾದರೂ, ಈ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಲೆವ್ಕ ಓರಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತಗಳು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 8,045' ಎತ್ತರವನ್ನು (ಪಾಖ್ನೆಸ್ ಶಿಖರ) ತಲುಪುತ್ತವೆ. ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲೋರಿತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 8,058' (ಸ್ಟಾವ್ರೋಸ್ ಶಿಖರ). ಇದು ಇಡೀ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳ. ಪೂರ್ವದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ಅಫೆಂಡಿಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಸ್ (7,024'). ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಸಿತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಖರ ತ್ರಿಫ್ಟಿ ಓರಾಸ್ (4,757'). ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಸಾರ ಮೈದಾನಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಗೂ]] ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರ್ವತ ಅಸ್ಟರೂಷ್ಯ (4,039'). ಈ ಪರ್ವತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಕಮರಿಗಳಿವೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರುಗಳು ಯಾವುವೂ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಒಳಚಾಚುಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ತುಂಬ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ಬಂದರು|ಬಂದರುಗಳನ್ನು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮೆಸಾರವೂ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇನಿಯವೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನಗಳು. ಕೇನಿಯದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸೂಡ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಠಾಣ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದುಂಟು. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗವಧೋಸ್ ದ್ವೀಪವೇ ತುಂಬ ದೊಡ್ಡದು. ಇದು ಲಿಥಿಯಾನ್ ಭೂಶಿರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 40 ಮೈ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ== <gallery mode="packed" heights="160"> File:HaGorgeExit.jpg|[[Ha Gorge]] File:Samaria Gorge 09.jpg|[[Samariá Gorge]] File:Crete Aradaina3 tango7174.jpg|Aradaina Gorge File:Venetian Bridge over Megalopótamos River, Préveli, Crete.jpg|[[Kingdom of Candia|Venetian]] Bridge over Megalopotamos River </gallery> ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಝರಿಗಳುಂಟು. ಆದರೆ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಮೆಸಾರ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಮೆಸಾರ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೆರೊಪೊಟಾಮೋಸ್ ಮತ್ತು ಅನಪೊಧಾರಿಸ್ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಟನಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಲೊಪೊಟಾಮೋಸ್-ಇವು ಉತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಯಾವ ನದಿಯೂ ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. 160 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಕೋರ್‍ನಾಸ್ ಈ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲ ಸರೋವರ. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳುಂಟು. ==ವಾಯುಗುಣ== ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯ ಬಯಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಸುಮಾರು 100 ಫ್ಯಾ. ತಲಪುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 65ಲಿ ಫ್ಯಾ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಋತುವಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಮಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದೃಶ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಹಿಮದ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಋತುಬದ್ಧವಾದ್ದು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಳೆಯನ್ನೂ ಹಿಮಪಾತವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳ ವಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲಿ 28''; ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 8"; ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40" ; ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15"-18".''ಚಳಿಗಾಲ ಬೆಚ್ಚಗೂ ಆದ್ರ್ರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಬೇಸಗೆ ಉಷ್ಣವಾಗಿಯೂ ಶುಷ್ಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಭೂಮಿ ಸಚ್ಛಿದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಳೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನದೊಂದು ಉಲ್ಬಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಡಿಯುವ ನೀರೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. {{Weather box | location = Heraklion 1955–2010 ([[HNMS]]) | metric first = yes |width = 70% | single line = yes | Jan record high C = 29.9 | Feb record high C = 28.8 | Mar record high C = 34.0 | Apr record high C = 37.5 | May record high C = 38.0 | Jun record high C = 41.3 | Jul record high C = 43.6 | Aug record high C = 44.5 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.0 | Nov record high C = 32.8 | Dec record high C = 28.5 | Jan high C = 15.3 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 17.0 | Apr high C = 20.1 | May high C = 23.6 | Jun high C = 27.3 | Jul high C = 28.9 | Aug high C = 28.8 | Sep high C = 26.6 | Oct high C = 23.6 | Nov high C = 20.2 | Dec high C = 17.1 | year high C = | Jan mean C = 12.1 | Feb mean C = 12.2 | Mar mean C = 13.6 | Apr mean C = 16.6 | May mean C = 20.4 | Jun mean C = 24.5 | Jul mean C = 26.4 | Aug mean C = 26.3 | Sep mean C = 23.7 | Oct mean C = 20.3 | Nov mean C = 16.8 | Dec mean C = 13.8 | year mean C = | Jan low C = 9.1 | Feb low C = 8.9 | Mar low C = 9.8 | Apr low C = 12.0 | May low C = 15.1 | Jun low C = 19.2 | Jul low C = 21.9 | Aug low C = 22.0 | Sep low C = 19.5 | Oct low C = 16.7 | Nov low C = 13.5 | Dec low C = 10.9 | year low C = | Jan record low C = 0.0 | Feb record low C = -0.8 | Mar record low C = 0.3 | Apr record low C = 4.2 | May record low C = 6.0 | Jun record low C = 12.2 | Jul record low C = 14.5 | Aug record low C = 16.6 | Sep record low C = 12.0 | Oct record low C = 8.7 | Nov record low C = 4.2 | Dec record low C = 2.4 | rain colour = green | Jan rain mm = 91.0 | Feb rain mm = 69.0 | Mar rain mm = 53.4 | Apr rain mm = 28.2 | May rain mm = 13.4 | Jun rain mm = 2.9 | Jul rain mm = 0.8 | Aug rain mm = 0.9 | Sep rain mm = 16.7 | Oct rain mm = 59.4 | Nov rain mm = 59.6 | Dec rain mm = 85.6 | Jan rain days = 16.0 | Feb rain days = 13.6 | Mar rain days = 11.4 | Apr rain days = 7.6 | May rain days = 4.6 | Jun rain days = 1.3 | Jul rain days = 0.3 | Aug rain days = 0.5 | Sep rain days = 2.8 | Oct rain days = 7.5 | Nov rain days = 10.6 | Dec rain days = 15.2 | year rain days = | Jan humidity = 68.4 | Feb humidity = 66.4 | Mar humidity = 65.9 | Apr humidity = 62.3 | May humidity = 61.2 | Jun humidity = 57.0 | Jul humidity = 57.1 | Aug humidity = 59.1 | Sep humidity = 61.9 | Oct humidity = 65.7 | Nov humidity = 67.9 | Dec humidity = 68.3 | year humidity = | Jan sun = 119.9 | Feb sun = 132.3 | Mar sun = 181.5 | Apr sun = 234.8 | May sun = 298.5 | Jun sun = 356.2 | Jul sun = 368.3 | Aug sun = 343.5 | Sep sun = 275.8 | Oct sun = 206.9 | Nov sun = 145.5 | Dec sun = 115.4 | source 1 = [[HNMS]]<ref>{{cite web |url = http://www.hnms.gr/emy/en/climatology/climatology_city?perifereia=Crete&poli=Heraklion |title = Climatic Data for selected stations in Greece: Heraklion (Crete) |access-date = 17 September 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate Atlas of Greece (for sunshine 1977-2002) |url=http://climatlas.hnms.gr/sdi/?lang=EN |publisher=[[HNMS]] |access-date=20 July 2021}}</ref> | source 2 = meteo-climat (extremes)<ref name= meteo-climat>{{cite web |url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-530-Heraklion.php |title= STATION HERAKLION |publisher = meteo-climat |access-date = December 2, 2018}}</ref> | date = December 2018 | source = }} {{Weather box | width = auto | metric first = Yes | single line = Yes |collapsed = y | location= Tris Ekklisies 15 m a.s.l |Jan high C=18.1 |Feb high C=16.1 |Mar high C=19.4 |Apr high C=21.3 |May high C=24.9 |Jun high C=31.0 |Jul high C=34.3 |Aug high C=32.9 |Sep high C=30.3 |Oct high C=26.4 |Nov high C=22.4 |Dec high C=19.5 |Jan mean C=15.9 |Feb mean C=13.8 |Mar mean C=16.8 |Apr mean C=18.6 |May mean C=22.0 |Jun mean C=27.7 |Jul mean C=30.8 |Aug mean C=29.8 |Sep mean C=27.4 |Oct mean C=23.8 |Nov mean C=20.1 |Dec mean C=17.3 |Jan low C=13.7 |Feb low C=11.4 |Mar low C=14.2 |Apr low C=16.0 |May low C=19.0 |Jun low C=24.4 |Jul low C=27.3 |Aug low C=26.7 |Sep low C=24.5 |Oct low C=21.3 |Nov low C=17.7 |Dec low C=15.1 |Jan record high C = 21.5 |Feb record high C = 20.9 |Mar record high C = 25.6 |Apr record high C = 26.8 |May record high C = 32.3 |Jun record high C = 41.4 |Jul record high C = 42.1 |Aug record high C = 37.3 |Sep record high C = 36.8 |Oct record high C = 29.8 |Nov record high C = 27.8 |Dec record high C = 22.6 |Jan record low C = 5.6 |Feb record low C = 4.4 |Mar record low C = 9.6 |Apr record low C = 9.5 |May record low C = 14.3 |Jun record low C = 17.7 |Jul record low C = 22.9 |Aug record low C = 23.9 |Sep record low C = 18.8 |Oct record low C = 17.8 |Nov record low C = 11.9 |Dec record low C = 9.9 |rain colour = green |Jan rain mm=64.7 |Feb rain mm=85.1 |Mar rain mm=30.6 |Apr rain mm=20.1 |May rain mm=17.1 |Jun rain mm=18.7 |Jul rain mm= 1.1 |Aug rain mm=0.2 |Sep rain mm=29.7 |Oct rain mm=0.7 |Nov rain mm=78.1 |Dec rain mm=101.9 |source 1 = Cultural Association of Tris Ekklisies, CW (Dec 2022-Sep 2025) <ref>{{cite web | url=https://cretaweather.gr/3ekklisies/ | title=Cultural Association of Tris Ekklisies, CW | accessdate=17 October 2025}}</ref> }} ==ಸಸ್ಯಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು== ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳುಂಟು. ಈ [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮರಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಜನರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಸರ್ಗ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿದೆ. ವನ್ಯಮೃಗಗಳೂ ತುಂಬ ವಿರಳ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳೊಡನೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ 130 ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಸಸ್ಯಗಳುಂಟು. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 48ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಕೆ|ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ]] ಮೇವು ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 2ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು [[ಆಲಿವ್ಮರ|ಆಲಿವ್]] ವೃಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆಲಿವ್, ಜಂಬೀರ ಫಲಗಳು, [[ಸೇಬು]], [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]], [[ಗೋಧಿ|ಗೋದಿ]], [[ಬಾರ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳನ್ನೂ ಮೇಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖನಿಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆ. [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಸತುವು|ಸತು]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], ಲಿಗ್ನೈಟ್, ಕ್ರೋಂ, [[ಗಂಧಕ]] ಮುಂತಾದ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಗುಣ ಗಾತ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್‍ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು; ಆಹಾರ ಪರಿಷ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. [[ಸಾಬೂನು]], ಚರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆ, ಜವಳಿ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಜನಜೀವನ == <gallery widths="200" heights="160"> File:Venetian Fortress in Heraklion Crete NE side.jpg|Venetian fortress in [[Heraklion]] File:Kreta - Chania - Kathedrale der drei Märtyrer.jpg|[[Chania]] cathedral File:Rethymno Fortezza Mosque 02.JPG|[[Rethymno]] Fortezza Mosque File:Sitia R01.jpg|[[Kazarma fortress]] at the top in [[Sitia]] </gallery> ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದರಿದಂತೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯರು, [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯೆಹೂದ್ಯರು]] ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಜಿ ಅರಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಕರು. ಸುಮಾರು 1/5 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತುರ್ಕರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ನಗರಗಳು== ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳಿದ್ದುವೆಂದು [[ಹೋಮರ್]] ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಮೂರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಇವು ಇರುವುದು ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಖಾನಿಯ ಇಲ್ಲಿಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಇರಾಕ್ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ರೇತಿಮ್ನಾನ್ ಇನ್ನೆರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಇಂದೂ 5/6 ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೀಟನರ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಉಗಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ. ==ಕ್ರೀಟ್ ಇತಿಹಾಸ== [[File:Crete MoniArkadiou1 tango7174.jpg|250px|thumb|[[Arkadi Monastery]]]] [[File:The Cretan Saracens defeat the Byzantines under Damianos.jpg|thumb|250px|The Byzantines, under the general Damian, attacked Crete but were defeated by the Saracens, {{circa|828}}, as depicted by [[John Skylitzes|Ioannes Scylitzes]] (see [[Skylitzes Chronicle]]).]] ಕ್ರೀಟಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಉತ್ಕಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಡನೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಬಂತು. [[ಪಟ್ಟಣ]]ಗಳೂ [[ನಗರ|ನಗರಗ]]ಳೂ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಾಲಯ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ದೇವಮಂದಿರಗಳೂ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕಲೆಯೂ ಪ್ರಾಕ್ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಯುಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳಂತೆ ಭವ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಭಾಗದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲಿಲ್ಲ. ಪೆಲೊಪೊನೀಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 67ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾ]]ರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ರಂಗಮಂದಿರಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳೂ ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ರೋಮನರ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಿಂದ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಅರಬ]]ರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವರೆಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಶಾಂತಿಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. [[File:I Creta - Buondelmonti Cristoforo - 1420.jpg|thumb|250px|right|upright|15th-century map by [[Cristoforo Buondelmonti|Buondelmonti]]]] [[File:Vue du siege de Candie en 1669.jpg|thumb|250px|The [[Siege of Candia]], regarded as one of the longest sieges in history, lasted from 1648 to 1669.]] [[File:Crete - ethnic map, 1861.jpg|thumb|250px|Ethnic makeup of the island in 1861 {{legend|#4b8ab2|[[Greek Orthodox]]}} {{legend|#b43a3e|[[Cretan Muslim]]/[[Turkish people|Turkish]]}}]] [[File:Mosquée Kara Musa Pasha.JPG|thumb|250px|[[Kara Musa Pasha]] mosque, [[Rethymno]]]] 826ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲಾದ ಅರಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕಡಲುಗಳ್ಳರ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು 960ರಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ 2ನೆಯ ನೈಸಿಫೋರಸ್ ಫೋಕಾಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಮತೀಯ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಅರಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ [[ವೆನಿಸ್|ವೆನಿಸಿ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಸು.4 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅದರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಕ್ರೀಟಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಮುಂತಾದವು ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಾಡಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರೀಟ್ ಜನರಿಗೂ ವೆನಿಸಿನ ಆಡಳಿತವರ್ಗಕ್ಕೂ ಆಗಾಗ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ವೆನಿಸ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಕ್ರೀಟ್ ಜನ 1207ರಿಂದ 1365ರ ಮಧ್ಯೆ 14 ಬಾರಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ [[ಟರ್ಕಿ|ತುರ್ಕಿ]]ಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕ್ರೀಟ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದ ತುರ್ಕರು 1645ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟಿನ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1715ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುರ್ಕರ ವಶವಾಯಿತು. [[ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಆಟೋಮನ್]] ಸಂತತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮತ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಜನಹಿತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ದಂಗೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1813ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಹಾಜಿ ಉಸ್ಮಾನ್ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿ ಅದರ ಮುಖಂಡನನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ. ಪುನಃ 1821ರಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ದಂಗೆಯುಂಟಾಯಿತು. ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮಹಮ್ಮದಾಲಿ ಈ ದಂಗೆಯನ್ನಡಗಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ 1832ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಪಾಷಾನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. 1832ರಿಂದ 1852ರ ವರೆಗೆ ಈತ ಆಳಿದ. ಈ ಕಾಲ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸದ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ|ವ್ಯವಸಾಯ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. [[ರಸ್ತೆ]]ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ನಡೆದುವು. 1868ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಆದರೆ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1878ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟಾಯಿತು. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನಿ]]ನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತುರ್ಕಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ 49 ಕ್ರೈಸ್ತ ಮುಖಂಡರು ಹಾಗೂ 31 ಮಂದಿ ಮಹಮದೀಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಧಾಯಕ ಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೂ ಮಹಮ್ಮದೀಯರಿಗೂ ವಿರಸ ಬೆಳೆದು, ಕ್ರಮೇಣ ಮತೀಯ ಗಲಭೆಗಳುಂಟಾದುವು. ಅಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು 1894 ಮತ್ತು 1895ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ 1897ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಸಂಧಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜನರ ಅಸಂತುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದುವು. ಸುಲ್ತಾನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಶಾಂತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಗಡಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿದವು. ಗ್ರೀಕರು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾನೇ ಮೊದಲಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಮತೀಯ ಜ್ವಾಲೆ ಹರಡಿತು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುವು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಐರೊಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತುರ್ಕಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರತಕ್ಕದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. 1898ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪÀದಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಯೋನಸ್ ಸ್ಫಾಕಿಯಾನಾಕಿಸ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗ್ರೀಸಿನೊಡನೆ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1908ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದುವು. ಆದರೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 1912ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಕನ್ ಯುದ್ಧ]]ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಯೂರೋಪಿನ ಆಸಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಮನ ಆ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಕ್ರೀಟ್ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ವಿಲೀನವಾದಂತಾಯಿತು. 1913ರ ಲಂಡನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರೀಟ್ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಕ್ರೀಟಿನ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರೀಸಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ-[[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ-ಇರುವ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಹೋಮರ್]] ಮತ್ತು ಹೆಸಿಯಡರ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ದಂತಕಥೆ]]ಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬರಿಯ ದಂತ ಕಥೆಗಳೆಂದೂ ಇವಕ್ಕೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಕ್ಕೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭವ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು 1900ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ. ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಿನೋವನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೈನಾಸ್ ರಾಜನ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಆತ ಹೀಗೆಂದು ಕರೆದ. ಈ ನಗರಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಪೈಸ್ಟಾಸ್, ಅಯಿಯ-ಟ್ರಿಯಾಡ, ಗೌರ್ನಿಯ, ಪ್ರೈಸೊಸ್, ಪಲೈಕಸ್ಟ್ರೋನ್, ಮಲ್ಲಿಯ ಹಾಗೂ ನಾಸ್ಸಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]]ದಿಂದ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವನತಿಯವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಾಸ್ಸಸ್ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಅರಮನೆಗಳು, ವಾಸದ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚರಂಡಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಜನತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ವಾಸ್ತುವಿದ್ಯಾಕೌಶಲ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈರಟೊಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಅರಮನೆ ಹಲವು ಆವಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದಂಥ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ಕಿಂಡಿಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂಗಣ, ಪಡಸಾಲೆಗಳು, ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ತೊಟ್ಟಿ, ಖಾಸಗಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಗುಪ್ತ ಕೊಠಡಿಗಳೂ, ಉಗ್ರಾಣಗಳು, ಪಾವಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನದ ಕೊಠಡಿಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಹಾಸನ]]ದ ಕೊಠಡಿ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ್ದು. ಇತರ ಕೊಠಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಚಿಕ್ಕದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೊಠಡಿ ಇದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿಯ ನೆಲಕ್ಕಿಂತ ಅದರದು ಬಹಳ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೊಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೊಠಡಿಯ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹದ ದೇಹ ಮತ್ತು ಹದ್ದಿನ ಕೊಕ್ಕು ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಿಡಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಜಾಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಅರಮನೆಯ [[ಉಗ್ರಾಣ]]ಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ, ಮದಿರೆ, ದವಸ-ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದರಬೇಕು. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಬಂಗಾರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅರಮನೆಯ ಗುಮಾಸ್ತರಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಹಾಗೂ ಕುಶಲಕಲಾಕಾರರ, [[ಬಂಗಾರ]]ವೇ ಮುಂತಾದ [[ಲೋಹ]]ಗಳ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವವರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರರ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತಿರುವ ಮಹಾದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ್ವಾರ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾದ್ದು. ಏರುತ್ತ ಬರುವ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಹಾದಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗುವ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಖಮಂಟಪಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮುಖಮಂಟಪಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಹೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯ ನೆಗೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ [[ಅರಮನೆ]]ಗಳನ್ನು ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆಯಂತೆಯೇ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಮರವನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನೂ ಇತರ ಬಗೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಧಾರಣ ಅರಮನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಜನರಿಗೆ ಜಲಗತಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಪ್ರತಿಭಾಗದಿಂದಲೂ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಮೋರಿಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಮೋರಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನದಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಅವರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದದ್ದು ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ. ಛತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಮಳೆಯ ನೀರು ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ಕೊರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಮೋರಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೋರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಪಡಿಸಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಿಂಡಿಗಳಿದ್ದುವು. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ದೊಡ್ಡ ಮೋರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೇಲೆ ಬರದಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಮಕಕ್ಷಭಿನ್ನ ತಿರುವುಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮದಿರೆ ತುಂಬಲು ಮಾಡಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಜಾಡಿಗಳೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಇವರು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೆರಡು ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತವಾದ, ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸಿಪ್ಪೆಯಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಮಡಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದನ್ನು ಇವರು ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿಯೇ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಇವರು ಬಿಡಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅವಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸುವುದು ಇವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರಾಲಂಕರಣ ವಿಧಾನ. [[ತಾಮ್ರ]]ದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇವರು ಹೊರದೇಶದಿಂದ ಕಲಿತರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ [[ಆಯುಧ]] ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಹಸ್ತಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು ಈ ಜನ ಕಲಿತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಲೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಇವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಮಂದಿರದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿರುವ ರಾಜಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಮೂಹ, ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯುವ ದೃಶ್ಯ, ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಗಿಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಂದಿ ಮೀನುಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮೀನುಗಳು-ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಜನತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ದಂತ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ-ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವರು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ನೈಪುಣ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯುವ ಆಟ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ, ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ಅಭ್ಯಾಸಬಲ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಕೊಬ್ಬಿದ ಗೂಳಿಯ ಕೋಡುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿಯುವುದೂ ಹಾರುವವನು ಸಮತೋಲ ತಪ್ಪಿ ಬೀಳದಂತೆ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕೈಚಾಚಿ ಗೂಳಿಯ ಬಾಲದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವನ ಕೈಗೆ ಹಾರುವುದೂ ಈ ಆಟದ ವಿಧಾನ. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನಾದ ಮೇಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಅನೇಕರು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲೂ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಗಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಈ ಆಟಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ಇದರದು ಲೌಕಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಒಂದು ಮನೆಯ ತಳಪಾಯದ ಕೆಳಗೆ ಗೂಳಿಯೊಂದರ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಪಟುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತೃದೇವತೆಗೆ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಿನೋವನ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಆಟವನ್ನಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಆಟದ ಜೊತೆಗೆ ಓಟ, ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಇವನ್ನೂ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ನೃತ್ಯ ಕೂಡ ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲೋ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಲ್ಲೋ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ, ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಗಾಗಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಅಥವಾ ಕಂಬಗಳ ಕೆಳಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು; ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಾತೃದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡತಿಯಾಗಿ, ಸಮುದ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪೀಡಕ ಬಲಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನೋ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನೋ ಹೂವನ್ನೋ ಹಾವುಗಳನ್ನೋ ಹಿಡಿದಂತೆ ಆಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬುಗಳೂ ಎರಡು ಬಾಯಿಗಳಿದ್ದ ಕೊಡಲಿಯೂ ಈ ಜನತೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಗುರುತುಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಅರಮನೆಯ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋರಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಥ ಕೊಡಲಿಯಿಂದಲೇ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಹಲವೆಡೆ ಮಾತೃದೇವತೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಆಯುಧವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಂಗಸರು ನೆರಿಗೆಯ ಉದ್ದಲಂಗ ಹಾಗೂ ಬಿಗಿಯಾದ ರವಿಕೆ ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಚಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಗುಂಗುರುಗುಂಗುರಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಟೊಂಕದಿಂದ ಮೊಳಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಲಂಗವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಹೆಂಗಸರಂತೆಯೇ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಕೈಕಡಗ ಮತ್ತು ಕಂಠಾಭರಣಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಂಗಸರು ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತಲೆಗೂದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಡಸರು ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಮಣಿಗಳಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಲ ಕಡಗ, ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ನಡುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ ಬರೆಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಬರಹ ಇವಾನ್ಸ್ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿರುವ, ಅನಂತರ ಕಾಲದ, ಲಿಪಿಗೆ ಮೂಲವಾಯಿತು. ಶಬ್ದಾಕ್ಷರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಬರೆಹವನ್ನು ಕೊರೆದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು, ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವರ ಬರೆಹವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಓದಲಾಗಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಬರೆಹ, ಲೀನಿಯಾರ್-ಎ ಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಬರೆಹ, ಲೀನಿಯಾರ್-ಬಿ, ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಭಾಷೆ ಗ್ರೀಕ್. ನಾಸ್ಸಸ್‍ನ ಮೇಲೆ ಖಂಡೀಯ ಮೈಸೀನೆಯನರ ಪ್ರಭಾವ ಬಿದ್ದುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬರಹ ಕ್ರೀಟಿನ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪಟ್ಟಣವೂ ಅದರ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ರಾಜನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವಿಧಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ, ನಿತ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಟ, ಕಲೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ರಾಜನೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ಇವನು ಉದ್ದನೆಯ ಪುಕ್ಕಗಳ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಾಸ್ಸಸ್ ಇವನ ರಾಜಧಾನಿ. ಇಂಥ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ನೌಕಾವ್ಯಾಪಾರ. ಆ ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೌಶಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೀಕ್ ತುರ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಭೂಖಂಡಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗ ಇವರಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಭಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸುತ್ತ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮದಿರೆಯನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಇವರು ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಬಂದರುಗಳೂ ಕರಾವಳಿಯ ವಸತಿಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ನಿರೌಖಾನಿ ಮತ್ತು ಅಮ್ನಿಸಾಸ್ ಬಂದರುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದವುಗಳು. ಅವು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮ ಬಂದರುಗಳು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ದು ಯಾವಾಗ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್, ಸಿರಿಯ, ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೀನ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲಸಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಜನರ ಅವಶೇಷಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಅನಂತರದ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜನರು ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದ್ವೀಪವನ್ನೆಲ್ಲ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಈಜಿಪ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಕೆಲವು ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಇವರು ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆನಿಸಿದ ಕ್ರೀಟ್ ಅಥವಾ ಮಿನೋವನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ, ಲೋಹದ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ, ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4500ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ.3000 ವರೆಗಿನದು ಆದಿಕಾಲ; ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1500ರ ವರೆಗಿನದು ಮಧ್ಯಕಾಲ; 1500 ರಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗಾಣುವವರೆಗಿನದು ಅಂತ್ಯಕಾಲ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ವಾದವಿವಾದಗಳಿವೆ. ಭಾರಿ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಒಂದು ವಾದ. ಮೈಸೀನೆಯ ಜನರು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಇದನ್ನು ಗ್ರೀಸ್ ಭೂಖಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ. ಈ ಎರಡು ವಾದಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ನಾಸ್ಸಸ್ ಅರಮನೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಸಲವಾದರೂ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಆದ ನಷ್ಟ ಅಗಾಧವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದೂ ಅದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಿಂದೆ ಅರಮನೆ ಬಿದ್ದುಹೋದಾಗ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿದವರು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಯೂ ಏಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ? ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೇ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?-ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಹಗಳಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಸೀನೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಈ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಂತಕತೆಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೈಸಿನೆಯ ಜನರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತೆಂಬ ವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹೇಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಲಿ, ಅಂತೂ ಇದು 10-11 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಮೆರೆದು, ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{official website|https://gavalochorigreece.org|name=Official Website of Gavalochori Village, Crete}} {{in lang|en}} * [https://cretelocals.com Crete Locals] comprehensive guide of Crete Island (in English) * [http://www.nhmc.uoc.gr/en Natural History Museum of Crete] at the [[University of Crete]]. * [http://www.cretaquarium.gr/ Cretaquarium Thalassocosmos] in Heraklion. * [http://www.aquaworld-crete.com Aquaworld Aquarium] in Hersonissos. * [http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 Ancient Crete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530225110/http://oxfordbibliographiesonline.com/display/id/obo-9780195389661-0071 |date=30 May 2020 }} at Oxford Bibliographies Online: Classics. * [http://www.visitgreece.gr/en/greek_islands/crete Official Greek National Tourism Organisation website] * [https://web.archive.org/web/20121123155346/http://www.360travelguide.com/travelpack/resort.asp?Resort=Crete&Code=780spl04 Interactive Virtual Tour of Crete] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource| ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೀಟ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]] fawym69s2u146xlh5ewzpw0kz1wdyt5 0 179236 1375055 1374964 2026-06-15T03:00:29Z ThePositiveVibes 87814 /* */ 1375055 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = [[File:Tamilaga Vettri Kazhagam Flag.jpeg]] |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />Whistle }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== es0s9i8zj9bo8b57xx3dcwe8j2n5fcg 1375056 1375055 2026-06-15T03:01:57Z ThePositiveVibes 87814 /* */ 1375056 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />Whistle }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== nff34timcehyuiolgdyyc9dkavumiwd 1375057 1375056 2026-06-15T03:02:49Z ThePositiveVibes 87814 /* */ 1375057 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />ಶಿಳ್ಳೆ }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== rv0k8yu2ctmunujvj52xbdxux9wzjih 1375058 1375057 2026-06-15T03:05:05Z ThePositiveVibes 87814 /* */ Fixed Link 1375058 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />ಶಿಳ್ಳೆ }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== p93xa53i3pgg5qtv5jmtjqnxuaot1zb 1375059 1375058 2026-06-15T03:05:47Z ThePositiveVibes 87814 /* ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ */ Fixed 1375059 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />ಶಿಳ್ಳೆ }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== fj6nabnomqx7utlisjunocq165zyalv 0 179327 1375045 2026-06-14T17:41:59Z Mahaveer11 99369 "[[:en:Special:Redirect/revision/1239580363|Hirox]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1375045 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Hirox_RH-2000_(2).jpg|thumb|ಹಿರಾಕ್ಸ್ RH-2000 ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] '''ಹಿರಾಕ್ಸ್''' (ハイロックス) [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] [[ತೋಕ್ಯೋ|ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ಲೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1985 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಈಗ ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಕೋ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{Cite web |title=Hirox |url=http://www.hirox-usa.com/ |access-date=2009-09-11}}</ref> ಹಿರಾಕ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳು, ಆದರೆ ರೇಂಜ್‌ಫೈಂಡರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಾಕ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ as of 2019 RH-2000 ಮತ್ತು RH-8800. RH-2000 USB 3.0 ಮತ್ತು USB 2.0 ಮೂಲಕ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. RH-8800 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ 3D ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿ, 2D ಮತ್ತು 3D ಅಳತೆ, 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಣ ಎಣಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಹಿರೋಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 1978 ರಲ್ಲಿ ಟೋಕಿಯೋ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು آپ್ಟಿಕಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1980 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ದೃಷ್ಟಿ ದುರ್ಬಲರಿಗಾಗಿ ಟಿವಿ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. 1985 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು [ಆಧಾರ ಅಗತ್ಯ], ನಂತರ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಪೊಲೀಸ್ බලಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಿತು. ಹಿರೋಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿತರಣೆ 1986 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1992 ರಲ್ಲಿ 3-ಡಿ ಓರುವ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 2000ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ಓಸಾಕಾ, ಯುಎಸ್‌ಎ, ಚೀನಾ, ನಾಗೊಯಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, LECO (ಯುಎಸ್‌ಎ), ಲೀಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಸಿಷನ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು. ೨೦೧೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ LECO (USA), ಲೀಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಸಿಶನ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿತರಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. 2018 ರಲ್ಲಿ, [[ನಿಕಾನ್]] ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿತರಣಾ ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಹಿರೋಕ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿತ್ತು 2018 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 'ಪಿಯರ್ ಇಯರಿಂಗ್ ಧರಿಸಿದ ಹುಡುಗಿ' ಚಿತ್ರದ ಉಚ್ಚ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಇದು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಪಿಕ್ಸಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ಯಾನೋರಾಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಈ ಗಾತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ಯಾನೋರಾಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. == ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ವರ್ಧನೆ == ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 7000× ವರೆಗಿನ ವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ವರ್ಧನೆ . ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಧನೆ ಎಂದರೆ ಲೆನ್ಸ್ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಐಪೀಸ್ ವರ್ಧನೆಯಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ವರ್ಧನೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಪಾತ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 15" ಮಾನಿಟರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು == ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ CCD ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. CCD ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. == 2D ಮಾಪನ == ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. == 3D ಅಳತೆ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಮೂಲಕ ಇಮೇಜ್ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 3D ಮಾಪನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಬಳಸಿ, ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 3D ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ 3D ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ 3D ಮಾದರಿಯಿಂದ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಖರತೆಯು ಲೆನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ನಿಖರವಾದ ಎತ್ತರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ನಿಖರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ 3D ಮಾಪನವು 1 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ. 3D ಮಾಪನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಎತ್ತರ, ಉದ್ದ, ಕೋನ, ತ್ರಿಜ್ಯ, ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, 3D ಮಾದರಿಯನ್ನು ಟೆಕ್ಸ್ಚರ್ ಮಾದರಿ, ವೈರ್‌ಫ್ರೇಮ್ ಅಥವಾ ರೇನ್‌ಬೋ ಗ್ರಾಫ್ ಆಗಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಮ್ಯಾಟಲ್ಯಾಬ|MATLAB]] ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದು. == 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್ == 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್, ಇದನ್ನು ಹೊಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಪನೋರಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು. 2D ಟೈಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು XY ಹಂತವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಟೈಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 3D ಟೈಲಿಂಗ್ 2D-ಟೈಲಿಂಗ್‌ನ XY-ಹಂತದ ಚಲನೆಯನ್ನು 3D ಮಾಪನದ Z-ಅಕ್ಷದ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ 3D ಪನೋರಮಿಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] * ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ * ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ * ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}“ಹಿರೋಕ್ಸ್”. 2009-09-11 ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ಟರ್, ಜಾನ್ (ಜನವರು 21, 2021). “ಈ ಐಕಾನಿಕ್ ಚಿತ್ರದ ಆಶ್ಚರ್ಯಕಾರಿ ಹೈ-ರೆಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿರಿ”. ದ ವರ್ಝ್. ಜನವರು 21, 2021 ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು * ಹಿರೋಕ್ಸ ಯುರೋಪ್ ಹಿರೋಕ್ಸ ಏಷಿಯಾ ಹಿರೋಕ್ಸ ಕೊರియా ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ [ಶಾಶ್ವತ mrt ಲಿಂಕ್] ಸೈಕಾ ಅರ್ಕೈವ್ 2009-12-08 ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ ಹಿರೋಕ್ಸ ಜಪಾನೀಸ್ ವಿಕ್ಷಿ {{Japanese Electronics Industry}} opmi71x8kqvpq8i29wdpmz5d3ejfg1i 1375046 1375045 2026-06-14T17:42:21Z Quinlan83 70095 Fix 1375046 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Hirox_RH-2000_(2).jpg|thumb|ಹಿರಾಕ್ಸ್ RH-2000 ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] '''ಹಿರಾಕ್ಸ್''' (ハイロックス) [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] [[ತೋಕ್ಯೋ|ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ಲೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1985 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಈಗ ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಕೋ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{Cite web |title=Hirox |url=http://www.hirox-usa.com/ |access-date=2009-09-11}}</ref> ಹಿರಾಕ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳು, ಆದರೆ ರೇಂಜ್‌ಫೈಂಡರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಾಕ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ as of 2019 RH-2000 ಮತ್ತು RH-8800. RH-2000 USB 3.0 ಮತ್ತು USB 2.0 ಮೂಲಕ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. RH-8800 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ 3D ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿ, 2D ಮತ್ತು 3D ಅಳತೆ, 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಣ ಎಣಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಹಿರೋಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 1978 ರಲ್ಲಿ ಟೋಕಿಯೋ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು آپ್ಟಿಕಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1980 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ದೃಷ್ಟಿ ದುರ್ಬಲರಿಗಾಗಿ ಟಿವಿ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. 1985 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು [ಆಧಾರ ಅಗತ್ಯ], ನಂತರ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಪೊಲೀಸ್ බලಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಿತು. ಹಿರೋಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿತರಣೆ 1986 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1992 ರಲ್ಲಿ 3-ಡಿ ಓರುವ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 2000ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ಓಸಾಕಾ, ಯುಎಸ್‌ಎ, ಚೀನಾ, ನಾಗೊಯಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, LECO (ಯುಎಸ್‌ಎ), ಲೀಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಸಿಷನ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು. ೨೦೧೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ LECO (USA), ಲೀಡ್ಸ್ ಪ್ರಿಸಿಶನ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿತರಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. 2018 ರಲ್ಲಿ, [[ನಿಕಾನ್]] ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿತರಣಾ ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಹಿರೋಕ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿತ್ತು 2018 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 'ಪಿಯರ್ ಇಯರಿಂಗ್ ಧರಿಸಿದ ಹುಡುಗಿ' ಚಿತ್ರದ ಉಚ್ಚ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಇದು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಪಿಕ್ಸಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ಯಾನೋರಾಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಈ ಗಾತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ಯಾನೋರಾಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. == ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ವರ್ಧನೆ == ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 7000× ವರೆಗಿನ ವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ವರ್ಧನೆ . ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಧನೆ ಎಂದರೆ ಲೆನ್ಸ್ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಐಪೀಸ್ ವರ್ಧನೆಯಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ವರ್ಧನೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಪಾತ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 15" ಮಾನಿಟರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು == ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ CCD ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. CCD ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. == 2D ಮಾಪನ == ಹಿರಾಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. == 3D ಅಳತೆ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಮೂಲಕ ಇಮೇಜ್ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 3D ಮಾಪನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಬಳಸಿ, ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಫೋಕಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 3D ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ 3D ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ 3D ಮಾದರಿಯಿಂದ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಖರತೆಯು ಲೆನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ನಿಖರವಾದ ಎತ್ತರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ನಿಖರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೆಪ್ ಮೋಟಾರ್‌ನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ 3D ಮಾಪನವು 1 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ. 3D ಮಾಪನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಎತ್ತರ, ಉದ್ದ, ಕೋನ, ತ್ರಿಜ್ಯ, ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, 3D ಮಾದರಿಯನ್ನು ಟೆಕ್ಸ್ಚರ್ ಮಾದರಿ, ವೈರ್‌ಫ್ರೇಮ್ ಅಥವಾ ರೇನ್‌ಬೋ ಗ್ರಾಫ್ ಆಗಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಮ್ಯಾಟಲ್ಯಾಬ|MATLAB]] ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದು. == 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್ == 2D ಮತ್ತು 3D ಟೈಲಿಂಗ್, ಇದನ್ನು ಹೊಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಪನೋರಮಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು. 2D ಟೈಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು XY ಹಂತವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಟೈಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 3D ಟೈಲಿಂಗ್ 2D-ಟೈಲಿಂಗ್‌ನ XY-ಹಂತದ ಚಲನೆಯನ್ನು 3D ಮಾಪನದ Z-ಅಕ್ಷದ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ 3D ಪನೋರಮಿಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] * ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ * ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ * ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}“ಹಿರೋಕ್ಸ್”. 2009-09-11 ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ಟರ್, ಜಾನ್ (ಜನವರು 21, 2021). “ಈ ಐಕಾನಿಕ್ ಚಿತ್ರದ ಆಶ್ಚರ್ಯಕಾರಿ ಹೈ-ರೆಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿರಿ”. ದ ವರ್ಝ್. ಜನವರು 21, 2021 ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು * ಹಿರೋಕ್ಸ ಯುರೋಪ್ ಹಿರೋಕ್ಸ ಏಷಿಯಾ ಹಿರೋಕ್ಸ ಕೊರియా ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ [ಶಾಶ್ವತ mrt ಲಿಂಕ್] ಸೈಕಾ ಅರ್ಕೈವ್ 2009-12-08 ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ ಹಿರೋಕ್ಸ ಜಪಾನೀಸ್ ವಿಕ್ಷಿ {{Japanese Electronics Industry}} ehgfslc7gvy6rt9gyx27kc2fkzo05xq 0 179328 1375063 2026-06-15T10:04:55Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್''' ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ [[ತಾಳಮದ್ದಳೆ]] ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಸಮಾನ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಿದರಲ್... 1375063 wikitext text/x-wiki '''ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್''' ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ [[ತಾಳಮದ್ದಳೆ]] ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಸಮಾನ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮಿತಭಾಷಿತ್ವ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/09/13/sunnambala-vishweshwara-bhat-mithabhashiya-sahridayate/ |title=ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ – ಮಿತಭಾಷಿಯ ಸಹೃದಯತೆ |website=ಯಕ್ಷದೀಪ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಜೀವನ == ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಣ್ಣಂಬಳ ಪ್ರದೇಶದವರಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನದತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು, ಕ್ರಮೇಣ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಅರ್ಥಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಲಾನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/09/13/sunnambala-vishweshwara-bhat-mithabhashiya-sahridayate/ |title=ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ – ಮಿತಭಾಷಿಯ ಸಹೃದಯತೆ |website=ಯಕ್ಷದೀಪ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ == ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅವರು [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳದ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ಅವರು, ತಾಳಮದ್ದಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://yakshavaibhava.weebly.com/32563265323532773235320232443251-3253326332543277325332713254327732533248-324532313277.html |title=ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ |website=ಯಕ್ಷವೈಭವ |access-date=15 June 2026 }}</ref> ವೇಷಧಾರಿ ಮತ್ತು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಅರ್ಥಧಾರಿ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅವರು ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/09/13/sunnambala-vishweshwara-bhat-mithabhashiya-sahridayate/ |title=ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ – ಮಿತಭಾಷಿಯ ಸಹೃದಯತೆ |website=ಯಕ್ಷದೀಪ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ == ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಗ್ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಿತಭಾಷಿ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಬಯಸುವ ಅವರ ಗುಣ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/09/13/sunnambala-vishweshwara-bhat-mithabhashiya-sahridayate/ |title=ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ – ಮಿತಭಾಷಿಯ ಸಹೃದಯತೆ |website=ಯಕ್ಷದೀಪ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.kannadaprabha.in/karnataka-news/honor-to-yakshagana-artist-sunnambala-vishweshwar-bhat/articleshow-i2ey27a |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಸುಣ್ಣಂಬಳ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ |newspaper=ಕನ್ನಡಪ್ರಭ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] obib8i7oq3edfmkvbcu468r2l6ed8zl 3 179329 1375064 2026-06-15T10:30:18Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375064 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Rajesh k samarth}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೦೦, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) jac5pgras6txy5u7zpj5wdo0o00m6eh 0 179330 1375066 2026-06-15T10:34:59Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಜನನ: 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – ಮರಣ: 12 ಜೂನ್ 2025), ಮೂಲ ಹೆಸರು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''', ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಎರಡೂ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರ... 1375066 wikitext text/x-wiki '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಜನನ: 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – ಮರಣ: 12 ಜೂನ್ 2025), ಮೂಲ ಹೆಸರು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''', ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಎರಡೂ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಿ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು, "ಕುಷ್ಟರ ದೇವಿ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗಾಣಿಗ ಮತ್ತು ಮಂಜಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದ ಹೇರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪಡ್ರೆ ಚಂದು ಅವರಿಂದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಅವರು ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಮೇಳ, ಕಲಾವಿಹಾರ ಮೇಳ ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1970ರಲ್ಲಿ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳವನ್ನು ಸೇರಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಟೀಲು ಒಂದನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಬಳಿಕ ಕಟೀಲು ಎರಡನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಟೀಲು ಮೂರನೇ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> ದೇವಿ, ನಂದಿನಿ, ಸುಭದ್ರೆ, ಮಂಡೋದರಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಕಯಾದು, ಸೀತೆ, ಅಂಬೆ, ದಮಯಂತಿ, ಮಾಯಾಪೂತನಿ, ಮಾಯಾಶೂರ್ಪನಖಿ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಮತಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಪರಶುರಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=857158 |title=Kodi Krishna Ganiga – Senior Yakshagana artiste of Tenku-Badagu |website=Daijiworld |access-date=15 June 2026}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿನ ನಂದಿನಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಕಲಾರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ''ಯಕ್ಷಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' (2022), ಹಾರಾಡಿ ರಾಮ ಗಾಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಜಿ. ಶಂಕರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026}}</ref> 2025ರ ಮೇ 31ರಂದು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸುವರ್ಣ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅವರು ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=https://kannada.asianetnews.com/state/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away-rav/articleshow-qwv0cta |title=ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=15 June 2026}}</ref> == ನಿಧನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ ಅವರು 2025ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 78 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ನಿ, ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅಗಲಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/udupi/yakshagana-artist-death-kodi-kushta-ganiga-kundapura-tenku-badagu-mela-3340965 |title=ಕುಂದಾಪುರ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artist-kodi-kusta-ganiga-passes-away/article69686712.ece |title=Yakshagana artist Kodi Kusta Ganiga passes away |newspaper=The Hindu |access-date=15 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1947ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ksjacyeb3wnhr1b4638m9ahdczlcdn5